Википедија mkwiki https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Медиум Специјална Разговор Корисник Разговор со корисник Википедија Разговор за Википедија Податотека Разговор за податотека МедијаВики Разговор за МедијаВики Предлошка Разговор за предлошка Помош Разговор за помош Категорија Разговор за категорија Портал Разговор за Портал TimedText TimedText talk Модул Разговор за модул Event Event talk 0 3667 5544316 5193568 2026-04-24T14:48:22Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5544316 wikitext text/x-wiki {{16 век}} '''16 век''' — век што траел од [[1 јануари]] [[1501]] до [[31 декември]] [[1600]] година, според [[грегоријански календар|грегоријанскиот календар]]. 16 век историчарите го сметаат за век во кој се појавил порастот на [[Западна култура|Западната култура]]. Во текот на 16 век, [[Шпанско Царство|Шпанија]] и [[Португалско Царство|Португалија]] ги истражувале морињата во светот и отвориле светски трговски патишта низ целиот свет. Големи делови од [[Нов Свет|Новиот Свет]] биле претворени во шпански и португалски колонии, и додека Португалците станаа мајстори во трговијата во [[Азија]] и [[Африка]] во Индискиот Океан, [[Шпанија]] отвори трговија преку Тихиот Океан, поврзувајќи ги [[Америка]] со [[Азија]]. Оваа ера на [[колонијализам]] го воспоставила [[меркантилизам|меркантилизмот]] како водечки економски правец. Меркантилистичката доктрина ги поттикнала многуте војни во Европа во текот на овој период и веројатно ја поттикнала европската експанзија и империјализам ширум светот до 19 век или почетокот на 20 век. Во Европа, [[Протестантска реформација|протестантската реформација]] задала голем удар на авторитетот на [[папство]]то и [[Римокатоличка црква|Римокатоличката црква]]. Европската политика доминирала преку религиозни конфликти, при што темелите за Триесетгодишната војна биле поставени кон крајот на векот. Во Италија, [[Лука Пачоли]] ја објави првата книга за [[сметководство]], а [[Галилео Галилеј]] го направил првиот [[топломер]]. Во Англија, италијанецот [[Алберсио Џентили]] ја напишал првата книга за јавното меѓународно право и го поделил секуларизмот од канонскиот закон и римокатоличката теологија. На Блискиот Исток, [[Отоманското Царство]] продолжило да се проширува, а султанот ја освоил титулата [[калиф]]. Кина ги евакуиралае крајбрежните области, поради јапонското пиратство. Јапонија во тоа време страдала од тешка граѓанска војна. На други места во Азија, царот ја проширил моќта на Могулското Царство. Неговото владеење значително влијаело врз уметноста и културата во регионот. == Настани == ===[[1500-ти]]=== [[File:Alberico Gentili.jpg|thumb|upright|[[Алберсио Џентили]]]] [[File:Elgrancapitantrasbatalladeceriñola.jpg|thumb|upright|[[Битка кај Черињола]]]] [[File:Retrato de Afonso de Albuquerque (após 1545) - Autor desconhecido.png|thumb|upright|[[Афонсо де Албукерке]]]] [[File:Vasili III of Russia.jpg|thumb|upright|[[Василиј III]].]] * [[1500]]: Роден е [[Карло V (Свето Римско Царство)|Карло V]], [[Цар на Светото Римско Царство]] и [[Крал на Шпанија]]. * [[1500]]: [[Нанак]] започнува со ширење на петтата најголема религија во светот, [[сикизам]]. * [[1500]]: [[Шпанија|Шпанскиот]] морепловец [[Висенте Јанез Пинсон]] се соочува со [[Бразил]], но е спречен со [[Договор од Тордесилас|Договорот од Тордесилас]]. * [[1500]]: [[Португалија|Португалскиот]] морепловец [[Педро Алварес Кабрал]] го смета Бразил за португалска сфера на влијание. * [[1500]]: [[Отоманска морнарица|Отоманската флота]] на [[Кемал Реис]] ги поразува [[Република Венеција|Венецијанците]] во Втората битка кај Лепанто. * [[1501]]: [[Микеланџело]] се враќа во својата родна [[Фиренца]] за да почне да работи на статуата „''[[Давид (Микеланџело)|Давид]]''“. * [[1501]]: [[Сефевиди]]те го обединуваат [[Иран]], го прифаќаат [[шиитски ислам|шиитскиот ислам]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.fsmitha.com/time16.htm |title=16th Century Timeline (1501 to 1600) |publisher=fsmitha.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090203064547/http://www.fsmitha.com/time16.htm |archivedate=February 3, 2009}}</ref> * [[1502]]: Први ознати [[ропство|африкански робови]] во [[Нов Свет|Новиот Свет]] * [[1503]]: Основање на [[Сенарски Султанат|Сенарскиот Султанат]] од [[Амара Данкас]], денешен [[Судан]] * [[1503]]: [[Шпанско Царство|Шпанија]] ја поразува [[Франција]] во [[Битка кај Черињола|Битката кај Черињола]]. Се смета дека е прва битка во историјата освоена од барут. * [[1503]]: [[Леонардо да Винчи]] започнува со сликање на „[[Мона Лиза]]“ и ја завршува три години подоцна. * [[1503]]: [[Нострадамус]] е роден на [[14 декември]] или [[21 декември]]. * [[1504]]: Период на [[суша]] и [[глад]] во цела Шпанија. * [[1504]]: Умира [[Изабела I]], и е наследена од [[Јована I Кастиљска]]. * [[1505]]: [[Мартин Лутер]] влегува Св. Августинскиот манастир во [[Ерфурт]], [[Германија]], на 17 јули и го започнува своето патување за поттикнување на реформацијата. * [[1506]]: [[Леонардо да Винчи]] ја завршува „[[Мона Лиза]]“. * [[1506]]: Кралот на Конго [[Афонсо I (Конго)|Афонсо I]] победува во Битката кај Мбанза Конго, по кое католицизмот станува државна религија во [[Кралство Конго|Конго]]. * [[1506]]: Најмалку две илјади преобратени Евреи се масакрирани во [[Лисабон]], [[Португалија]]. * [[1506]]: [[Кристофер Колумбо]] умира во [[Ваљадолид]], [[Шпанија]]. * [[1506]]: [[Полска]] е нападната од [[Кримско Ханство|Кримското Ханство]]. * [[1507]]: Првата регистрирана епидемија на [[мали сипаници]] во [[Нов Свет|Новиот Свет]] на островот [[Хиспаниола]]<ref>[http://www.dshs.state.tx.us/preparedness/bt_public_history_smallpox.shtm "History of Smallpox – Smallpox Through the Ages"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190924141608/https://www.dshs.state.tx.us/preparedness/bt_public_history_smallpox.shtm |date=2019-09-24 }}. ''Texas Department of State Health Services.''</ref>. * [[1507]]: [[Афонсо де Албукерке]] го освојува Ормуз и [[Мускат]], преземајќи ја контролата врз регионот на влезот во Заливот. * [[1508]] - [[1512]]: [[Микеланџело]] го слика таванот на [[Систинска капела|Систинската капела]]. * [[1509]]: [[Битка кај Диу (1509)|Битката кај Диу]] го означува почетокот на португалската доминација на [[Пат на зачинот|патот на зачинот]] и [[Индискиот Океан]]. * [[1509]]: Португалскиот крал го испраќа [[Диого Лопес де Сикејра]] да го пронајде [[Малака]]. По првично примање на Сикејра, [[Махмуд Шах (Малака)|Султан Махмуд]] го затвора и убива неколку Португалци, и има намера да ги нападне португалските бродови, кои успеале да побегнат<ref name="RICKLEFS_p23">Ricklefs (1991), p.23</ref>. ===[[1510-ти]]=== [[File:Retrato de Hernando de Magallanes.jpg|thumb|upright|[[Фернандо Магелан]] .]] * [[1510]]: Голема чума во различни делови на [[Тудорска Англија]]<ref>{{Наведена мрежна страница|title=A LIST OF NATIONAL EPIDEMICS OF PLAGUE IN ENGLAND 1348–1665 |url=http://urbanrim.org.uk/plague%20list.htm |work= |archiveurl=https://www.webcitation.org/5gVUqcycW?url=http://urbanrim.org.uk/plague%20list.htm |archivedate=2009-05-04 |url-status=dead |accessdate=2009-04-25 |df= }}</ref> * [[1511]]: [[Афонсо де Албукерке]] го освојува градот [[Малака]], главен град на [[Султанат Малака]] во денешна [[Малезија]]. * [[1512]]: [[Никола Коперник]] ја напишал ''[[Commentaryolus]]'' и го прогласува сонцето за центар на [[Сончев Систем|Сончевиот Систем]]. * [[1512]]: Јужниот дел на [[Кралство Навара]] е нападнат од страна на [[Шпанија]]. * [[1512]]: Испратена првата португалска експедиција на исток од Малака (во денешна Малезија). * [[1513]]: [[Николо Макијавели]] на напишал ''[[The Prince]]''. * [[1513]]: Португалскиот [[морнар]] [[Хорхе Алварес]] пристигнува на [[Макао]], Кина, за време на [[Династија Минг]]. * [[1513]]: [[Хенри VIII]] го поразува [[Французи]]те во [[Битка кај Гингат (1513)|Битката кај Гингат]]. * [[1513]]: [[Битка кај Флоден Филд]]: Шкотланѓаните се поразени од силите на [[Хенри VIII]]. * [[1513]]: Султан [[Селим I]] наредува масакр на шиитски муслимани во [[Анадолија]] (денешна [[Турција]]). * [[1513]]: [[Васко Нуњес де Балбоа]], во служба на Шпанија пристигнува во [[Тихиот Океан]], станувајќи првиот Европеец што го сторил тоа. * [[1514]]: [[Битка кај Орша|Битката кај Орша]] го прекинува проширувањето на Големото Московско Војводтво во Источна Европа. * [[1514]]: [[Ѓеорг Дожа]] започнува востние во [[Кралство Унгарија|Унгарија]]. * [[1514]]: [[Битка кај Чалдиран]]: [[Османлии]]те ги победуваат Персијците. * [[1515]]: [[Отоманското Царство]] ја присвојува Источната [[Анадолија]] од Персија. * [[1516]]: [[Отоманското Царство]] го поразува [[Мамелучки Султанат|Мамелучкиот Султанат]] и се здобива со контрола на [[Египет]], [[Арапски Полуостров|Арабија]] и [[Левант]]. * [[1517]]: [[Протестантска реформација|протестантската реформација]] започнува кога [[Мартин Лутер]] ги објавува неговите [[95 тези]] во [[Саксонија]]. * [[1518]]: [[Лав Африански]] е заробен од шпански пирати. Тој подоцна ќе биде однесен во Рим. * [[1518]]: Чума започнува во [[Стразбур]], која трае околу еден месец. * [[1519]]: [[Леонардо да Винчи]] умира од природни причини на 2 мај. * [[1519]]: Карло I од [[Шпанија]] станува цар на [[Светото Римско Царство]] како [[Карло V (Свето Римско Царство)|Карло V]] (владее до [[1556]]). * [[1519]] - [[1522]]: Шпанска експедиција која ја командуваа [[Фернандо Магелан]] * [[1519]] - [[1521]]: [[Ернан Кортес]] започнува со [[шпанските освојувања на Мексико]]. [[Податотека:Hernán Cortés anónimo.jpg|thumb|upright|[[Ернан Кортес]]]] ===[[1520-ти]]=== [[File:Francis1-1.jpg|thumb|upright|[[Франсоа I]]]] * [[1520]] - [[1566]]: Владеењето на [[Сулејман Величествениот]] го означува врвот на [[Отоманското Царство]]. * [[1520]]: Првата европска дипломатска мисија во [[Етиопија]], испратена од [[Португалија]], пристигнува во [[Масава]]. * [[1520]]: [[Португалија]] воспостави трговска колонија во селото Ламакера на источната страна на [[Солор]] (во денешна Индонезија). * [[1520]]: Султан [[Али Мугхајат Шах]] започнува експанзионистички поход во кој го освојува Дејва на брегот на [[Суматра]] (во денешна Индонезија) * [[1521]]: [[Белград]] (во денешна Србија) е освоен од Отоманското Царство. * [[1521]]: По изградбата на тврдини во [[Туен Мун]], започнува португалски обид да се нападне Кина, но истиот е одбиен и Португалците се принудени да се повлечат. * [[1521]]: [[Фернандо Магелан]] пристигнува на [[Филипини]]те. Тој подоцна бил убиен во една битка во истата година. * [[1521]]: [[Пати Унус]] започнува инвазија на Малака (во денешна Малезија) против португалската окупација. Пати Унус е убиен во оваа битка. * [[1522]]: [[Опсада на Родос (1522)|Родос]] освоен од [[Отоманското Царство]]<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Sandra Arlinghaus |url=http://www-personal.umich.edu/~sarhaus/larimore02/suleiman.html |title=Life Span of Suleiman the Magnificent 1494–1566 |publisher=Personal.umich.edu |date= |accessdate=2013-05-05}}</ref>. * [[1522]]: Португалскиот сојузник со владетелите на [[Султанат Тернате|Тернате]] (во денешна Индонезија) започнува изградба на тврдина. * [[1523]]: [[Шведска]] добива независност. * [[1524]] - [[1525]]: [[Германска селанска војна]] во [[Светото Римско Царство]]. * [[1524]] - [[Џовани да Верацано]] станува првиот Европеец кој го истражува [[Атлантски Океан|Атлантскиот брег]] на [[Северна Америка]] помеѓу [[Јужна Каролина]] и [[Њуфаундланд]] * [[1524]] - Умира [[Исмаил I]], основач на династијата на [[Сефевиди]]те, и е наследен од [[Тахмасп I]] . * [[1525]]: [[Шпанско Царство|Шпанија]] и [[Светото Римско Царство]] ја поразуваат Франција во Битката кај Павија, [[Франсоа I]] е заробен. * [[1526]]: Османлиите го поразуваат [[Кралство Унгарија]] во [[Мохачка битка (1526)|Битката кај Мохач]]. * [[1526]]: Основано е [[Могулско Царство|Могулското Царство]], денешна [[Индија]]. * [[1527]]: [[Битка кај Рим (1527)|Битката за Рим]] се смета за крајот на италијанската [[ренесанса]]. [[File:Sack of Rome of 1527 by Johannes Lingelbach 17th century.jpg|thumb|upright|[[Битка кај Рим (1527)|Битката за Рим]]]] * [[1527]]: [[Протестантска реформација|протестантската реформација]] започнува во [[Шведска]]. * [[1527]]: Последниот владетел на [[Мајапахит]] паѓа од власт. * [[1529]]: [[Австријци]]те ги поразуваат [[Османлиите]] во [[Опсада на Виена (1529)|Опсадата на Виена]]. ===[[1530-ти]]=== [[File:Hans Holbein, the Younger, Around 1497-1543 - Portrait of Henry VIII of England - Google Art Project.jpg|thumb|upright|Хенри VIII]] [[File:Ivan IV by anonim (18th c., GIM).jpg|thumb|upright|[[Иван IV (Русија)|Иван IV]]]] * [[1531]]: [[Историја на Англиканската црква|Црква на Англија]] се оддалечува од [[Римокатоличката црква]] и го признава [[Хенри VIII]] како глава на Црквата. * [[1531]]: Граѓанската војна на царството на [[Инки]]те. * [[1532]]: [[Франсиско Писаро]] започнува со [[Шпанско освојување на царството на Инките|Шпанското освојување на царството на Инките]]. * [[1533]]: [[Ана Болејн]] станува кралица на Англија. * [[1533]]: Родена е [[Елизабета I]]. * [[1534]]: Османлиите го освојуваат [[Багдад]]. * [[1534]]: Франсоа станува поактивен во репресијата кон француските протестанти. * [[1535]]: Во [[Минстерски бунт|Минстерскиот бунт]], [[Анабаптизам|анабаптистите]] воспоставуваат [[теократија]] која завршува со крвопролевање. * [[1536]]: Умира [[Катерина Арагонска]]. * [[1536]]: Во Англија е обезглавена [[Ана Болејн]] поради прељуба и предавство. * [[1536]]: Воспоставување на [[Португалска инквизиција|инквизицијата]] во [[Португалија]] * [[1536]]: Основање на [[Буенос Аирес]] (во денешна [[Аргентина]]) од [[Педро де Мендоса]] * [[1537]]: [[Португалско Царство|Португалија]] го основа [[Ресифе]],[[Бразил]]. * [[1538]]: [[Гонсало де Кесада]] го основа градот [[Богота]]. * [[1538]]: [[Шпанско Царство|Шпанската]] и [[Република Венеција|венецијанската]] флота е поразена од Османлиите во [[Битка кај Превеза|Битката кај Превеза]]. * [[1539]]: [[Ернандо де Сото]] започнува да ја истражува внатрешна [[Северна Америка]]. ===[[1540-ти]]=== * [[1541]]: [[Педро де Валдивија]] го основа [[Сантјаго|Сантјаго де Чиле]]. * [[1541]]: Неуспешниот алжирски воен поход против [[Карло V (Свето Римско Царство)|Карло V]]. * [[1541]]: Реката [[Амазон]] започнува да ја истражува [[Франсиско де Орељана]]. * [[1541]]: [[Опсада на Будим (1541)|Освојување на Будим]] и поголемиот дел од [[Кралството Унгарија|Унгарија]] од страна на [[Отоманското Царство]]. * [[1541]]: [[Сахиб I Гиреј]] ја напаѓа [[Русија]]. * [[1542]]: Продолжува војната помеѓу [[Франсоа I]] и [[Карло V (Свето Римско Царство)|Карло V]]. Овој пат [[Хенри VIII]] е во сојуз со царот, додека [[Јаков V (Шкотска)|Јаков V]] и [[Сулејман I]] се сојузници со Франција. * [[1543]]: Етиописко-португалските војници решително ја поразуваат Адалско-отоманската муслиманска армија во [[Битка кај Вајна Дага|Битката кај Вајна Даг]]; Имамот [[Ахмад ибн Ибрихим ел-Гази|Ахмад Гран]] е убиен. * [[1543]]: [[Никола Коперник]] ја објавува својата теорија дека Земјата и другите планети се вртат околу [[Сонце]]то [[File:copernicus.jpg|thumb|upright|[[Никола Коперник]]]] * [[1543]]: [[Нанбански трговски период|Нанбанскиот трговски период]] започнува откако португалските трговци стапуваат во контакт со [[Јапонија]]. * [[1544]]: [[Франција]] ги поразува сојузничките сили на [[Шпанија]] и [[Светото Римско Царство]] во [[битка кај Черезоле]]. * [[1545]]: [[Царство Сонгај]] го освојува главниот град на [[Царство Мали]], Нијани. * [[1545]]: Се одржува [[Трентски собор|Трентскиот собор]] во Трент, Северна Италија. * [[1546]]: [[Микеланџело Буонароти]] е поставен за главен архитект на [[Базилика Свети Петар|Базиликата Свети Петар]]. * [[1547]]: Умира англискиот крал [[Хенри VIII]] во [[Вајтхолска палата|Вајтхолската палата]] на [[28 јануари]] на возраст од 55 години. * [[1547]]: Умира францускиот крал [[Франсоа I]] на 31 март, на возраст од 52 години. * [[1547]]: [[Едвард VI]] станува крал на Англија и Ирска на 28 јануари и е крунисан на 20 февруари, на возраст од 9 години. * [[1547]]: Царот [[Карло V (Свето Римско Царство)|Карло V]] одлучно ја поразува [[Шмалкалдска лига|Шмалкалдската лига]] во [[Битка кај Милберг|Битката кај Милберг]]. * [[1547]]: Големиот кнез [[Иван Грозни]] е крунисан цар на (сите) Руси, станувајќи првиот цар на Русија. * [[1549]]: [[Португалско Царство|Португалија]] го основа [[Салвадор (Бразил)|Салвадор]] во [[Бразил]]. ===[[1550-ти]]=== [[File:Akbar1.jpg|thumb|upright|[[Акбар Велики]]]] [[File:Philip II, King of Spain from NPG.jpg|thumb|upright|[[Филип II (Шпанија)|Филип II]]]] * 1550: Архитект [[Мимар Синан]] започнува со изградба на [[Сулејманова џамија|Сулејмановата џамија]] во [[Истанбул]]. * [[1550]]: [[Монголи]]те предводена од [[Алтан Кан]] извршуваат напад на Кина и [[Пекинг]]. * [[1550]] - [[1551]]: [[Ваљадолидска дебата]] во врска со човековите права на [[Американски староседелци|домородното население на Америка]] * [[1551]]: Северноафриканските пирати го поробуваат целото население на малтешкиот остров [[Гоцо]], помеѓу 5.000 и 6.000, испраќајќи ги во [[Либија]]. * [[1552]]: Русија го освојува [[Казанско ханство|Казањ]] во Средна Азија. * [[1552]]: Језуитска мисија на [[Френсис Ксавир]] * [[1553]]: [[Марија I]] станува првиот кралски регент на Англија и ја обновува црквата на Англија под папски авторитет. * [[1554]]: Португалски мисионери го основаат градот [[Саун Пауло]] [[Бразил]]. * [[1554]]: [[Елизабета I]] е затворена во [[Лондонска кула}|Лондонската кула]] по наредба на [[Марија I]] * [[1555]]: [[Московска компанија]] станува првото големо англиско акционерско трговско друштво. * [[1556]]: Силен земјотрес во Кина * [[1556]]: [[Георгиј Агрикола]], ја објавува „[[De re metallica]]“. * [[1556]]: [[Акбар|Акбар Велики]] го поразува султанот на [[Бенгал]] во [[Втора битка во Панипат]] * [[1556]]: Русија го освојува [[Астраханско ханство|Астрахањ]] во Средна Азија * [[1556]] - [[1605]]: За време на неговото владеење, [[Акбар]] го проширува Моголското Царство во серија освојувања (во индискиот потконтинент). * [[1557]]: [[Хабсбуршка Шпанија]] прогласи банкрот. * [[1557]]:Започна населување на Португалци во се населиле во [[Макао]] * [[1557]]: [[Отоманското Царство]] го освоил градот [[Масава]]. * [[1558]] [[Елизабета I]] станува нова кралица на Англија на 25 години. * [[1558]] - [[1603]]: [[Елизабетанската ера]] се смета за висина на [[англиската ренесанса]]. * [[1558]] - [[1583]]: [[Ливонска војна]] меѓу Полска, Големото Кнежевство Литванија, Шведска, Данска и Русија. * [[1558]]: По 200 години, [[Кралство Англија]] го губи [[Кале (град)|Кале]] во [[Франција]]. * [[1559]]: Крај на [[Италијански војни|Италијанските војни]]. ===[[1560-ти]]=== [[File:Antonio Moro - Willem I van Nassau.jpg|thumb|upright|[[Вилхелм Орански]]]] [[File:Tizian 060.jpg|thumb|upright|Don [[Фернандо Алварез де Толедо]]]] * [[1560]]: [[Османлиска морнарица|Османлиската морнарица]] ја победила флотата [[Шпанско Царство|Шпанија]] во [[Битка кај Џерба|Битката кај Џерба]]. * [[1560]]: Родена е [[Елизабет Батори]]. * [[1560]]: [[Јована III Наварска]] го објавува [[Калвинизам|калвинизмот]] за официјалната религија на [[Кралство Навара]]. * [[1561]]: Сер [[Френсис Бејкон]] е роден во [[Лондон]]. * [[1561]]: [[Гидо де Брес]] ја основа протестантската вера [[Белгиска Исповед]]. * [[1562]]: [[Француски религиозни војни]] помеѓу [[католици]]те и [[хугеноти]]те. * [[1562]]: [[Масакр на Васи]] и [[Битка за Дрекс]] во [[Француските војни на религијата]]. * [[1563]]: [[Црна смрт]] во Англија, со 80.000 мртви. Само во [[Лондон]] над 20.000 луѓе умреле од оваа болест. * [[1564]]: Роден е [[Галилео Галилеј]], на 15 февруари * [[1564]]: Крстен е [[Вилијам Шекспир]], 26 април * [[1565]]: [[Португалско Царство|Португалија]] го основа градот [[Рио де Жанеиро]] во [[Бразил]]. * [[1565]]: [[Болничари]]те ги победуваат [[Османлии]]те во [[Опсада на Малта (1565)|Опсадата на Малта]]. * [[1565]]: Шпанскиот морепловец [[Мигел Лопес де Легаспи]] го открива поморски пат од Азија до Америка преку [[Тихиот Океан]]. * [[1566]]: Умира [[Сулејман Величествен]]. * [[1566]] - [[1648]]: [[Осумдесетгодишна војна]] помеѓу Шпанија и [[Холандија]]. * [[1567]]: [[Марија Стјуарт]] е затворена од [[Елизабета I]]. * [[1568]]: [[Кнежевство Трансилванија (1570-1711)|Трансилванија]] го усвојува едиктот од Торда, првиот закон на слобода на религијата. * [[1569]]: Објавена е карта на светот од страна на [[Герард Меркатор]]. * [[1569]]: Основена е [[Полско-литванска Државна Заедница|Полско-литванската заедница]] ===[[1570-ти]]=== [[File:odanobunaga.jpg|thumb|upright|right|[[Ода Нобунага]].]] [[File:Battle of Lepanto 1571.jpg|thumb|upright|right|The [[Битка кај Лепанто]].]] [[File:1590 or later Marcus Gheeraerts, Sir Francis Drake Buckland Abbey, Devon.jpg|thumb|upright|[[Френсис Дрејк]].]] * [[1570]]: [[Иван Грозни]], царот на Русија, нареди масакр врз жителите на [[Новгород]]. * [[1570]]: [[Папа Пиј V]] го издава ''[[Regnans in Excelsis]]'', папска була, отфрлајќи ги сите оние што ја прифатиле [[Елизабета I]] и ги повикал сите римокатолици да се побунат против неа. * [[1571]]: [[Папа Пиј V]] ја основа [[Света Лига (1571)|Светата Лига]] како обединет фронт против [[Отоманското Царство]]. * [[1571]]: Морнарицата на Светата лига, предводена од Шпанија, ја уништува османлиската морнарица во [[Битка кај Лепанто|Битката кај Лепанто]]. * [[1571]]: [[Кримско Ханство|Кримските Татари]] навлегуваат во и [[Москва]], и ја опожаруваат, освен [[Московски кремљ|Московскиот кремљ]]. * [[1571]]: [[Индијанци во Соединетите Американски Држави|Американски Индијанци]] убиваат шпански мисионери во денешниот град [[Џејмстаун, Вирџинија]]. * [[1571]]: Шпанскиот конквистадор [[Мигел Лопес де Легаспи]] го основа градот [[Манила]]. * [[1572]]: [[Бриле]] е земен од [[Хабсбуршка Шпанија]] во [[Осумдесетгодишна војна|Осумдесетгодишната војна]]. * [[1572]]: [[Конквистадор|Шпански конквистадори]] го уапсиле последниот водач на [[Инкит]]е [[Тупак Амару]] во [[Вилкабамба (Перу)|Вилкабамба]] и го погубиле во [[Куско]]. * [[1572]]: Умира [[Јована III Наварска]] на возраст од 43 години и е наследена од [[Анри IV]]. * [[1572]]: [[Катерина Медичи]] ја поттикнува [[Вартоломејска ноќ|Вартоломејската ноќ]] кога бил убиен водачот на протестантите [[Гаспард II де Колини]]. Насилството се прширило од [[Париз]] до други градови и село. * [[1572]]: Прво издание на епот ''[[Os Lusíadas]]'' на [[Луис де Камоис]]<ref name="WDL">{{Наведена мрежна страница |url = http://www.wdl.org/en/item/11198/ |title = The Lusiads |website = [[World Digital Library]] |date = 1800–1882 |accessdate = 2013-08-31 |archive-date = 2017-10-14 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171014103951/https://www.wdl.org/en/item/11198/ |url-status = dead }}</ref> * [[1573]]: По тешките загуби на двете страни, опсадата на Харлем завршува со победа на [[Шпанија]]. * [[1574]]: По 4 месециц завршува неуспешно опсадата на градот [[Лајден]] * [[1575]]: По петгодишна војна, тернатејците под Султан Бабаулах ги поразиле Португалците. * [[1576]]: Умира [[Тахмасп I]], . * [[1576]]: [[Шпанска фурија]] од страна на лошо платените [[Шпанци|шпански]] војници во Холандија. * [[1577]] - [[1580|80]]: [[Френсис Дрејк]] го обиколил светот по морски пат . * [[1578]]: Кралот [[Себастијан Португалски]] е убиен во [[Битка кај Ксар ел-Кебир|Битката кај Ксар ел-Кебир]]. * [[1579]]: [[Утрехтска унија]] ја обединува северната Холандија. * [[1579]]: [[Араска унија]] ја обединува јужната Холандија. ===[[1580-ти]]=== * [[1580]]: Шпанија се обединува со Португалија на чело со [[Филип II (Шпанија)|Филип II]]. Завршува т.н. [[Португалска престолонаследна криза]]. Шпанската и португалската круна се обединети 60 години, т.е. до 1640 година. * [[1582]]: [[Ода Нобунага]] е убиен од неговиот генерал. * [[1582]]: [[Папа Григориј XIII]] го издава [[грегоријански календар|грегоријанскиот календар]]. [[1582]]: [[Јермак Тимофејевич]] го освојува [[Сибирско ханство|Сибирското ханство]]. * [[1583]]: Умира Бабаула, султан на Тернате. * [[1584]] - По [[Опсада на Антверпен (1584-1585)|Опсадата на Антверпен]], многу од неговите трговци бегаат во [[Амстердам]]. Според Лук-Норманд Телиер, "На врвот помеѓу 1510 и 1557 година, во [[Антверпен]] се концентрирани околу 40% од светската трговија ... Се проценува дека пристаништето во Антверпен заработувало седум пати повеќе приходи од Америка<ref>Luc-Normand Tellier (2009). "''[https://books.google.com/books?id=cXuCjDbxC1YC&pg=PA308 Urban world history: an economic and geographical perspective]''". PUQ. p.308. {{ISBN|2-7605-1588-5}}</ref>. * [[1585]] - [[1604]]: [[Англо-шпанска војна (1585)|Англо-шпанска војна]] на двете страни на Атлантикот. * [[1587]]: [[Марија Стјуарт]] е погубена во Англија по наредба на [[Елизабета I]]. * [[1587]]: Владеењето на [[Абас I]] го означува зенитот на [[Сефевиди]]те. * [[1589]]: Умира [[Катерина Медичи]] на возраст од 69 години. ===[[1590-ти]]=== [[1590]]: [[Опсада на Одвара (1590)|Опсада на Одвара]] * [[1591]]: Гази Гирај со огромна татарска војска започнува воена експедиција против [[Москва]]. * [[1591]]: Во [[Мали]], [[Мароко|мароканските]] сили на султанот [[Ахмад ел-Мансур Сади|Ахмад ел-Мансур]] го поразуваат [[Царство Сонгај]]. * [[1592]]: [[Џон Стов]] известува за 10.675 смртни случаи во [[Лондон]] од чума. Лондон има население од околу 200.000 луѓе. * [[1592]] - [[1598]]: Кореја, со помош на Кина одбива две јапонски инвазии. * [[1606]]: [[Долгата војна во Унгарија]] помеѓу [[Хабсбуршкото Царство]] и [[Отоманското Царство]]. * [[1594]]: Основан е колеџот Свети Павле во [[Макао]] * [[1595]]: Прва холандска експедиција во Индонезија предводена од [[Корнелис де Хаутман]]<ref name="RICKLEFSp27">Ricklefs (1991), page 27</ref>. * [[1596]]: Роден е [[Рене Декарт]]. * [[1596]]: Јуни, експедицијата на Де Хаутман пристигнува до [[Бентен]] главната порта за пиперка во Западна Јава, каде што се судри со португалците и индонезијците. Потоа патува источно по северниот брег на [[Јава]], губејќи дванаесет членови на екипажот на јавански напад во [[Сидеу]] и убивајќи локален владетел во [[Мадура]].<ref name = "RICKLEFSp27" /> * [[1597]]: експедицијата на Де Хутман се враќа во Холандија со доволно зачини за да оствари значителен профит. * [[1598]]: Издаден е [[Едикт од Нант]] со кој завршуваат [[Француските религиозни војни]]. * [[1598]]: [[Абас I]] го преместува главниот град на Персија од [[Казвин]] во [[Исфахан]] во [[1598]] година. * [[1598]] - [[1613]]: Русија се спушта во анархија за време на т.н. [[Време на проблеми]]. * [[1598]]: Португалците бараат армада од 90 бродови за да го уништата востанието во Солор.<ref name="RICKLEFS_p25">Ricklefs (1991), page 25</ref> * [[1598]]: Повеќе холандски флоти заминуваат за Индонезија и повеќето се профитабилни.<ref name="RICKLEFSp27"/> * [[1598]]: Умира [[Тојотоми Хидејоши]]. * [[1599]]: [[Царство Мали]] е поразено во Битката кај Џене * [[1599]]: Експедицијата на ван Ник се враќа во Европа. Експедицијата прави профит од 400 проценти.<ref name="RICKLEFSp27"/> * [[1599]]: Втората холандска експедиција на Индонезија (1598-1600) од осум бродови станува првата холандска флота што пристигнува на до Малуку. * [[1600]]: [[Џордано Бруно]] е изгорен поради ерес во [[Рим]]. ==Архитектура == * [[Алипашина џамија (Истанбул)]] * [[Атик Валиде џамија]] * [[Џамија Бајазид II]] * [[Бања Баши џамија]] * [[Брежице (замок)]] * [[Бурмали џамија (Истанбул)]] * [[Водокула (Марибор)]] * [[Брдо кај Крањ (замок)]] * [[Ил Реденторе]] * [[Џамија Јавуз Селим]] * [[Косов велепоседнички дом]] * [[Ликурешка тврдина]] * [[Камбанарија Свети Марко (Венеција)]] * [[Мехмед-паша Соколовиќева џамија]] * [[Џамија Михримах Султан]] * [[Палацо Кјерикати]] * [[Рустем-пашина џамија]] * [[Црква Свети Седмочисленици (Софија)]] * [[Селимова џамија]] * [[Сулејманова џамија]] * [[Тилери (дворец)]] * [[Црква Џезу (Рим)]] ==Дела== * [[Меланхолија I]] - бакрорез од германскиот ренесансен мајстор [[Албрехт Дирер]] изработен во 1514 година. * [[Создавањето на Адам]] - една од деветте сцени на таванот на Систинската капела. * [[Четворицата апостоли]] - слика од германскиот ренеаснсен мајстор Албрехт Дирер. Завршена е во 1526 година. ==Книги== * [[Гаргантуа]] - книга на францускиот писател [[Франсоа Рабле]] од 1534 година. * [[Животите на најизвонредните сликари, вајари и архитекти]] - збирка биографии на уметници напишана во XVI век од италијанскиот сликар, архитект и теоретичар [[Џорџо Вазари]]. * [[Сон на летната ноќ]] - романтична комедија напишана од [[Вилијам Шекспир]]. * [[Викијана]] - една од најзначајните збирки на вести од отпечатени листови хартија и илустративни летоци од XVI век. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:16 век| ]] [[Категорија:Векови]] 3j38m7orhfiklbr438n3n16rbkrq43d 0 4323 5544312 5504573 2026-04-24T14:36:13Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5544312 wikitext text/x-wiki {{12 век}} {{Година во други календари|1165}} '''1165''' ('''[[Римски бројки|{{римски|1165}}]]''') — [[година]] според општоприфатениот календар. Тоа била 1165 година од новата ера, 165. од вториот милениум, 65. од [[XII век]] и шеста од [[1160-ти]]те. == Други календари == Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: [[Византиски календар|византискиот]], [[Асирски календар|асирскиот]], [[Еврејски календар|еврејскиот]], [[Римски календар|римскиот]], [[Кинески календар|кинескиот]], [[Будистички календар|будистичкиот]] и [[Исламски календар|исламскиот]]. Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според [[Библија]]та, на 1 септември 5509&nbsp;г.&nbsp;п.н.е. според [[Продолжен јулијански календар|продолжениот јулијански календар]], истата трае во текот на 6673 и 6674 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г.&nbsp;п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот [[Асур]], станува збор за 5915 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г.&nbsp;п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според [[Евреи]]те, годината се протега во текот на 4925 и 4926 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г.&nbsp;п.н.е., кога браќата [[Ромул]] и [[Рем]] го основале градот [[Рим]] (познато и како ''[[Ab urbe condita]]''), годината е избројана како 1918. Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот [[Жолт Цар]] или 2637 г.&nbsp;п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот Цар станал владетел, т.е. 2697 г.&nbsp;п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1165 година се протега во 3801 и 3802, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3861 и 3862 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543&nbsp;г.&nbsp;п.н.е., година во којашто се смета дека [[Гаутама Буда|Буда]] достигнал состојба на [[нирвана]], и годината ја брои како 1708. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот [[Мухамед]] од [[Мека]] во [[Медина]] (позната и како [[хиџра]]), годината се протега во текот на 560 и 561 исламска година. == Настани == * == Родени == * [[21 август]] - [[Филип II Август|Филип II]], француски крал од [[Капетинска династија|Капетинската династија]]. * [[Ибн Араби]]<ref name="WDL">{{Наведена мрежна страница |url = http://www.wdl.org/en/item/7437/ |title = The Meccan Revelations |website = [[World Digital Library]] |date = 1900-1999 |accessdate = 2013-07-15 |archive-date = 2015-09-21 |archive-url = https://web.archive.org/web/20150921044414/http://www.wdl.org/en/item/7437/ |url-status = dead }}</ref> == Починале == * {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|1165}} [[Категорија:12 век|61165]] 5iwcpy80k8p9p0skxom5vrtlkpit032 0 4915 5544389 5502565 2026-04-24T17:02:31Z ~2026-24326-56 132471 Берово претставува воедно административен центар на истоимената општина и Малешевијата 5544389 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Берово | native_name = | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = Град | image_skyline = Square in Berovo.JPG | image_alt = | image_caption = Центарот на Берово | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = Местоположба на Берово во [[Македонија]] | pushpin_map = Македонија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 41 |latm = 42 |latNS = N | longd = 22 |longm = 51 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Република Македонија]] | subdivision_type1 = [[Региони на Македонија|Регион]] | subdivision_name1 = [[Источен Регион]] | subdivision_type2 = [[Општини во Македонија|Општина]] | subdivision_name2 = [[Општина Берово]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = <!-- established -->| established_title = | established_date = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags --> | area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_magnitude = <!-- <ref> </ref> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = <!-- dunams used in Middle East articles only --> | dunam_link = <!-- which dunam to link --> | area_total_dunam = | area_land_dunam = | area_water_dunam = | area_urban_dunam = | area_rural_dunam = | area_metro_dunam = | area_blank1_dunam = | area_blank2_dunam = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 986 | population_footnotes = | population_total = 5,850 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = беровец, беровка, беровци<ref>{{ОДРМЈ|Берово}}</ref><ref>{{ДРМЈ|Берово}}</ref> | population_note = | timezone1 = [[UTC+01:00|UTC+1]] | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[UTC+2]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = +389 033 | blank_name = [[Автомобилски регистарски таблички во Македонија|Рег. таб.]] | blank_info = BE | blank1_name = | blank1_info = | iso_code = | website = [http://www.berovo.gov.mk/ berovo.gov.mk] | footnotes = }} '''Берово''' — [[град]] во источниот дел на [[Република Македонија]], кој е сместен под падините на [[Малешевски планини|Малешевските Планини]], чии општински граници се простираат на површина од 598 км². Во негова близина се наоѓа и [[Беровско Езеро|Беровското Езеро]]. Градот Берово се наоѓа 161 км од [[Скопје]], 47 км од [[Струмица]] и 52 км од [[Кочани]], и претставува воедно административен и економски центар на [[Малешевска Котлина|Малешевијата]] и [[Општина Берово|истоимената општина]]. == Етимологија == За тоа како го добило Берово своето име, постојат две верзии. Според првата, тоа го добило своето име по името на некојси сточар Беро. Аргумент за ова е постоењето на таканаречената '''Берова ливада''', во атарот меѓу селата [[Мачево]] и [[Робово (Пехчевско)|Робово]], за која се смета дека му припаѓала на овој сточар. Според втората верзија која е поверојатна името Берово произлегло од тоа што луѓето се береле (се собирале) на тоа место. Се поставува прашањето од каде се берело населението. Па од старите населби во месноста Туртела, Селца, Рибница, Раздоло, Клепало, Добри Лаки и други, а подоцна и од другите малешевски села. == Географски одлики == Берово е сместено во источниот дел на [[Македонија]] во областа [[Малешевија]], односно [[Малешевската Котлина]] на 846 метри надморска височина. Богатство од букови, борови, дабови шуми го одредиле и неговото име "малеш - планина". Општинскиот центар Берово и селските населби се сместени на периферијата на котлината. Во близина на Берово се наоѓа вештачкото [[Беровско Езеро]], коешто поради недопрената природа и чистиот воздух претставува поволно место за развој на туризмот и околу езерото изградени се неколку туристички капацитети. == Историја == === Османлиски период === Во османлиските даночни регистри на немуслиманското население од вилаетот Малешева од 1621-1622 година е забележано селото ''Берова'', кое заедно со еврејската маала имало вкупно 55 домаќинства. Во 1830 година во Берово е отворено ќелијно училиште, каде учителствувал Петар Клисаров од [[Штип]]. Во селото [[Разловци]] во близината на Берово, во [[1876]] година е дигнато познатото [[Разловечко востание]] на чело со легендарниот македонски револуционер од овој крај [[Димитар Поп-Георгиев Беровски]] кој е роден во градот Берово. === Под српска окупација === За време на [[Кралство Србија|Српската]] окупација од [[1912]] г. до [[1941]] г. (подоцна од [[1918]] г. [[Кралство Југославија|Кралство на Србите, Хрватите и Словенците]]; од [[1929]] г. до [[1941]] г. Кралство Југославија) Берово страда силно.<ref name="Терор">{{наведена книга|last= Галев|first=М-р Димитар|title=Белиот терор во Југоисточна Македонија 1912–1941 година; Книга прва|publisher=Друштво на наука и уметност|location=Штип|date=1991|page=636−637|isbn=}}</ref> [[Србомани|Србоманските]] четниците на [[Јован Бабунски]] потпомогнати од српските жандарми и од војниците, имаат извршено повеќе злосторства и во населените места во [[Малешевска Котлина|Малеш]], во [[Делчевска Котлина|Пијанец]] и во [[Кочанска Котлина|Кочанско]][[виничко|виничкиот]] регион.<ref name="Терор" /> По наредба на командантот на „Црната рака” [[Воин Поповиќ-Вук|Воин Поповиќ]], четниците на Јован Бабунски жандармеријата и специјалните воени единици во Малеш и Пијанец во пролетта и летото на 1914 година убиле, претепале и уапсиле неколку стотици мажи, жени, деца и старци.<ref name="Терор" /> Од бележникот − спомените на монахињата ''баба Кирикија'' може да се види како српските четници и жандармите на [[Јован Бабунски]] крваво се пресметале со една група осомничени граѓани од Берово и од селата, во август 1914 година. Еве како е опишан овој настан: „Групата беше поголема. Во манастирските конаци беа затворени и чувани со удвоена стража. Жандармите во вечерните часови ги избираа жртвите и ги водеа во црквата „[[Богородица|Света Богородица]]” каде што ги мачеле и убивале, а потоа мртвите трупови исчезнувале без трага. На неколкумина до денес не им се знаат гробовите.<ref name="Терор" /> Неколку трупови се пронајдени подоцна, зариени под еден брег, а други беа пронајдени масакрирани дел по дел. На таков начин е погубена и попадијата ''Ордана Смокварска'' од с. [[Будинарци]], ќерка на ''поп Јован'' од Берово. Нејзината ќерка ''Катерина'', трагајќи по трупот на својата мајка пронашла само делови од главата, една рака и една нога. Расфрлани делови од човечки трупови, тогаш, можеа да се најдат насекаде.”<ref name="Терор" /> Монахињата ''Кирикија'' од Берово во своите спомени се потрудила да ги забележи имињата на сите од српските четници и жандарми масакрирани граѓани и тоа: ''Нико Трендов'', ''Ефтим Чиплаков'', ''Јордана (Ордана) поп-Иванова Тренчева'', сестра на ''Нико Тренчов'', ''Никола Иванов Фиданков'', ''Георги Иванов Прдлев'', ''Јован Црцев'', ''Ефтим Тренчов'', (Аце), син на ''Нико Тренчев'', ''Софија Јов. Петрова'', ''Султана Јантинска'' (веројатно се работи за жената и мајката на ''Ефтим Чиплаков''), ''Георги Двојаков'', ''Гаврил Грков'', ''Гаврил Пецов'', ''Јане Кофчегарски'', ''Илија А. Кофчегаров'', ''Јана Иванова Телеграфчиева'', ''Елена Иванова Кофчегарска'', ''Никола К. Манов'', ''Атанас Иванов'', ''Ефтим (Тимо) Ценев'', ''Мехмед-оџа'', ''Глигор Кирачев'', ''Никола Миличин'', ''Михаил Кржевски'', ''Гаврил Ников'' и др. вкупно 27−30 души.<ref name="Терор" /> Овие затвореници биле изложени на толку морничави измачувања, кои и денес, по толку изминати години потресно дејствуваат и се пренесуваат од постарите на помладите поколенија. Имено, обвинети, како поранешни членови на Комитетот за евакуација на населението за време на [[Втора балканска војна|Втората балканска војна]], и како сегашни членови на [[Комитет на дезертери|Комитетот за прифаќање на воени дезертери]] и префрлување на бегалци во [[Царство Бугарија|Бугарија]] и во [[Струмица]], српските четници и жандармите ѕверски се нафрлиле врз нив и ги парчосувале на делови, а од крвта биле флекосани скоро сите простории на црквата во Берово. Штом поминало ова зло, соседите на црквата „[[Богородица|Света Богородица]]”, уште наредниот ден по масакрот, потајно проговориле за начинот на кој биле ликвидирани жртвите. Всушност, поголемиот број од нив биле испотепани уште за време на распитот. На секоја од жртвите имало по четворица до пет џелати. Ги фаќале за рацете и нозете и така замавнувајќи, им ги разбивале главите од ѕидовите на црквата. Наредниот ден по злосторството, соседите што живеат околу црквата нашле делови од истечените мозоци по подот и по ѕидовите на црквата.<ref name="Терор" /> Два до три дена по злосторството, од страв да не ги снајде иста судбина, во Бугарија и во Струмица пребегале: 20 души од Берово, 10 од [[Пехчево]], 22 од [[Ратево]], 50% од населението на с. [[Русиново]] и 10−15 семејства од селата [[Владимирово]] и [[Мачево]]. По овој настан, црквата „Св. Богородица” во Берово не ја посетувале верниците, се до летото 1924 година, кога по втор пат била осветена. Српските четници и жандармите со посебна жед за одмазда се пресметувале особено со свештевиците и учителите кои живееле во пограничните краеви спрема Бугарија. За потврда на тоа зборуваат неколку изворни документи. Иако куси по содржина, тие даваат јасна слика на мачителите и на мачениците.<ref name="Терор" /> === Втората светска војна === Вкупно 38 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.}}</ref> == Клима == Берово кое е дел од [[Малешевска Котлина|Малешевската Котлина]], има [[умерено-континентална клима]] со модификација на климата во високите планински и рамнински делови. Берово има значително пониска средна годишна температура на воздухот од подрачјата на иста надморска височина во поширокиот дел на оваа котлина. На надморска височина од 800 м, средна годишна температура изнесува 11,1&nbsp;°C , а во Берово 8,7&nbsp;°C. Најстуден месец е [[јануари]] со просечна температура од -10&nbsp;°C,а најтопол месец е [[јули]] ,со просечна температура од + 18&nbsp;°C. Просечната годишна минимална температура е 2,8&nbsp;°C, а просечната максимална температура е 15,3&nbsp;°C. Најмногу врнежи има во месеците [[мај]] и [[јуни]], како и во ноември, а најсушни се месеците [[август]] и [[септември]]. Просечниот годишен износ на врнежи е 672 мм /м³. Главен максимум паѓа во мај, просечно околу 76,8 мм /м³, а секундарен во ноември -64,3 мм /м³. Главниот минимум е во [[август]], просечно со 37,6 мм /м³, а секундарен во [[февруари]]. Бројот на врнежливи денови годишно изнесува 118. Во просечната годишна сума на врнежи снегот зазема околу 15 % и се јавува од октомври до мај. Просечно,годишно има 42,2 дена под снежна покривка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://macedonia-timeless.com/mac/gradoviregioni/gradovi/berovo/|title=Клима во Берово|last=|first=|date=|work=northmacedonia-timeless.com|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=2020-08-18}}</ref> Релативната влажност на воздухот се смалува од јануари до август, а потоа од декември се зголемува, а просечната влажност на воздухот е 76 %. Просечната годишна сума на траење на сончевото зрачење изнесува 2.347 часа или 6,4 часа дневно, со максимум во јули од 10,2 часа дневно, и со минимум во декември од 3 часа дневно. Во Беровската Котлина маглата е ретка појава, годишно има само 8,4 магливи денови. Појавата на град е ретка, просечно се јавуваат 2,9 дена со град. Сланата е со помала зачестеност и се јавува 70 дена во годината, од септември до мај. Во Беровската Котлина се јавуваат ветрови од сите 8 светски правци, но преовладува северниот, со зачестеност од 147 % и брзина од 2,4 м /сек., кој е најмногу застапен во јануари, февруари и во март == Население == Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Берово живееле 2.940 жители, од кои 2.300 [[Македонци|Македонци христијани]], 600 [[Македонци-муслимани|Македонци муслимани]] и 40 [[Роми]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_33.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 228.]</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, градот имал 3.150 [[Македонци]] и 50 други жители.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_37_41-42_DZUMAJA_u._41-41_SALONIKI_(TEILSTUECK)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Во првиот организиран попис на [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] од 1948 година, во Беровскиот срез имало 18.144 жители, од кои 3.619 во градот Берово, 1.687 во [[Пехчево]], а 12.838 во селата во областа [[Малешевска Котлина|Малешевија]]. Од етнички аспект, населението го сочинувале 17.538 (96,6 %) [[Македонци]], 313 (1,72 %) [[Роми]], 152 [[Срби]], 81 [[Турци|Турчин]] и 60 останати.<ref>http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm</ref> Според пописот на населението од [[2002]] година, во градот имало 7.002 жители и спаѓал во групата на мали градови.<ref>{{СоцГеоМак|глава=II|страница=91}}</ref> Етнички гледано, населението е составено од:<ref name="попис">{{Наведена мрежна страница|url= http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија |accessdate=2012-05-26}}</ref> {{bar box |title=Етнички групи<ref name="попис"/> |float=right |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|[[Македонци]]|red|91.4}} {{Столбен постоток|[[Македонски Роми|Роми]]|cyan|6.5}} {{Столбен постоток|[[Македонски Турци|Турци]]|orange|1.2}} {{Столбен постоток|други|grey|0.3}} {{Столбен постоток|[[Македонски Срби|Срби]]|blue|0.1}} {{Столбен постоток|[[Македонски Власи|Власи]]|yellow|0.08}} {{Столбен постоток|[[Македонски Бошњаци|Бошњаци]]|green|0.04}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Народ!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[Македонци]]''' | '''6.404''' | 91,4 |- | [[Турци]] | 91 |1,2 |- | [[Роми]] | 459 |6,5 |- | [[Власи]] | 6 |0,08 |- | [[Срби]] | 14 |0,1 |- | [[Бошњаци]] |3 |0,04 |- |други | 25 |0,3 |} ;Јазик Во градот се зборуваат следниве јазици<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Јазици<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|[[македонски јазик|македонски]]|red|97.3}} {{Столбен постоток|[[ромски јазик|ромски]]|cyan|1.5}} {{Столбен постоток|[[турски јазик|турски]]|orange|0.6}} {{Столбен постоток|други|grey|0.2}} {{Столбен постоток|[[српски јазик|српски]]|blue|0.1}} {{Столбен постоток|[[влашки јазик|влашки]]|yellow|0.05}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Јазик!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[македонски јазик|македонски]]''' | '''6.816''' | 97,3 |- | [[турски јазик|турски]] | 48 | 0,6 |- | [[ромски јазик|ромски]] | 108 | 1,5 |- | [[влашки јазик|влашки]] | 4 | 0,05 |- | [[српски јазик|српски]] | 11 | 0,1 |- |други |15 |0,2 |} ;Вероисповед Во Берово се застапени следните религиски групи<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Религија<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|[[православие]]|red|90.4}} {{Столбен постоток|[[ислам]]|green|7.9}} {{Столбен постоток|други|grey|1.5}} {{Столбен постоток|[[Гркокатоличка црква во Македонија|католицизам]]|orange|0.1}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Вероисповед!! width="100px" | Вкупно!! width="100px" |Удел (%) |- | '''[[МПЦ|православни]]''' | '''6.331''' | 90,4 |- | [[ИВЗ|муслимани]] | 556 | 7,9 |- | [[Гркокатоличка црква во Македонија|католици]] | 9 | 0,1 |- |- |други |106 |1,5 |} Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Берово: {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom | 1948|3.619 | 1953|4.176 | 1961|4.289 | 1971|5.092 | 1981|6.070 | 1991|6.903 | 1994|6.752 | 2002|7.002 }} {| class="wikitable" |- ! Години ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Роми ! Власи ! Срби ! Бошњаци ! {{крат|Ост.|Останати}} ! Вкупно |- style="text-align:center;" | 1948 | — | — | — | — | — | — | — | — | '''3.619''' |- style="text-align:center;" | 1953 | 3.946 | 0 | 60 | 79 | 3 | 47 | — | 41 | '''4.176''' |- style="text-align:center;" | 1961 | 3.995 | 3 | 134 | — | — | 30 | — | 127 | '''4.289''' |- style="text-align:center;" | 1971 | 4.662 | 5 | 266 | 97 | — | 27 | — | 35 | '''5.092''' |- style="text-align:center;" | 1981 | 5.513 | 6 | 128 | 300 | 1 | 19 | — | 103 | '''6.070''' |- style="text-align:center;" | 1991 | 6.263 | 0 | 93 | 466 | 3 | 25 | — | 53 | '''6.903''' |- style="text-align:center;" | 1994 | 6.267 | 0 | 97 | 327 | 2 | 27 | — | 32 | '''6.752''' |- style="text-align:center;" | 2002 | 6.404 | 0 | 91 | 459 | 6 | 14 | 3 | 25 | '''7.002''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2002), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> Според последниот [[Попис на населението во Македонија (2021)|попис на населението на Македонија од 2021 година]], Берово има 5.850 жители. Следува табела на народносната структура на населението: {| class="wikitable sortable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" | '''Народност''' | '''Вкупно''' |- | [[Македонци]] | 5.198 |- |[[Македонски Албанци|Албанци]] | 1 |- |[[Македонски Турци|Турци]] | 60 |- |[[Македонски Роми|Роми]] | 339 |- |[[Македонски Власи|Власи]] | 1 |- |[[Македонски Срби|Срби]] | 8 |- |[[Македонски Бошњаци|Бошњаци]] | 6 |- |Други |237 |- |} == Стопанство == Населението во градот и целата Малешевска област се занимава претежно со земјоделство. Поради специфичноста на земјиштето во Малешевијата најмногу се одгледува [[компир]], по кој Берово е надалеку познат. Исто така Берово е познато и по беровското бело сирење. Со планот за изградба на граничен премин кон [[Бугарија]] со кој Берово би се поврзало со [[Сандански]] значајно би се подобрило стопанството на целиот регион.[[Податотека:Berovo, 1920ti.jpg|мини|Берово, 1920-те]] == Цркви == [[Податотека:Sv. Arhangel Mihail - Berovo (5).JPG|мини|десно|Манастирот „Св. Архангел Михаил“ во Берово]] [[Податотека:Berovo-monastery-church.jpg|десно|мини|Манастирот Успение на Пресвета Богородица]] Берово има четири цркви, две капелни цркви плус една црквичка во месноста Туртела<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}</ref>, каде монахињите од манастирот "Свети Архангел Михаил" поседувале манастирски имот, каде што чувале стока, а во црквичката обавувале богослужба односно молидбени обреди. Беровскиот манастир „Св. Архангел Михаил“, и женската сестринска задница одиграле голема улога во духовноста, просветеноста и ослободителните идеи на народот во Малешевијата. Најстара од четирите цркви e манастирската, која се наоѓа во комплексот "Свети Архангел Михаил". Потоа, во крајниот горен дел на градот се наоѓа црквата "Света Богородица", а во центарот постои исто така убава црква која го носи името "Света Богородица". Во сосема крајниот северен дел на градот, кај градските гробишта се наоѓа црквата "Свети Тодор", а двете капелни црквички се наоѓаат исто така во крајниот југоисточен дел на Берово и тоа "Свети Ѓорѓи" и "Света Богородица". Сите цркви се градени во 18 и почетокот на 19 век. Најуредена во внатрешниот дел е црквата во манастирскиот комплекс "Свети Архангел Михаил". Иконостасите се изработувани од страна на прочуените дрворесци Ацко Арнаутов, Атанас Соколов и Коста Павлов. Иконите се творба на далеку познатиот зограф од Берово Гаврил Атанасов, кој занаетот го изучил во Света Гора. Во 2013 година поставен е камен темелник на [[Црква „Св. Гаврил Лесновски“ - Берово|црквата „Св. Гаврил Лесновски“]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.spe.org.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=807:2013-08-06-12-25-45&catid=36:novosti&Itemid=2 |title=''Осветување на камен-темелник за изградба на нов манастирски храм во Берово'' |accessdate=2013-09-06 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305143535/http://www.spe.org.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=807:2013-08-06-12-25-45&catid=36:novosti&Itemid=2 |url-status=dead }}</ref> [[Манастир „Св. Архангел Михаил“ - Берово|Манастирот „Св. Архангел“]] што се наоѓа во Берово е единствениот манастир кај нас во кој непрекинато се одвива монашки живот веќе 153 години, токму онолку колку што се стари и конаците. Манастирот е женски, а монаштвото го започнала сестра Евгенија во 1848 година. За изградбата на црквата "Св. Богородица" и зачетоците на сестринството во манастирот, во Берово се раскажува легенда за која дури и црквата вели дека е вистинска случка.[http://www.berovo.com/Istorija/Legenda_za_manastirot.php2] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090307112445/http://www.berovo.com/Istorija/Legenda_za_manastirot.php2 |date=2009-03-07 }} [[Манастир „Успение на Пресвета Богородица“ - Берово|Манастирот „Успение на Пресвета Богородица“]] е машки манастир кај Берово. На ова место имало црква посветена на Успение на Пресвета Богородица која била обновена и прилагодена за монашки живот, па со тоа е преобразена во Манастир. Во 2002 година, од Водочкиот манастир со благослов на владиката Наум тука се доселило тричлено братство. Така за првпат во Берово беа ставени почетоците на машкото монаштво. Самото наоѓалиште има посебно значење за беровчани, како место на [[поклонение]] и молитвено почитување на Пресвета Богородица. == Археолошки наоѓалишта == * [[Бреза (Берово)|Бреза]] — [[населба]] од [[доцноантичко време|доцноантичкото време]]; * [[Врчвите (Берово)|Врчвите]] — [[некропола]] – [[тумул]]и од [[железно време|железното време]]; * [[Градиште (Берово)|Градиште]] — [[населба]] и [[некропола]] од [[доцноантичкото време]]; * [[Долно Градиште-Јабланица (Берово)|Долно Градиште-Јабланица]] — [[населба]] од [[римско време|римското време]]; * [[Келаклевец (Берово)|Келаклевец]] — [[населба]] од [[доцноантичко време|доцноантичкото време]]; * [[Ковачилница (Берово)|Ковачилница]] — утврдена [[населба]] од [[железно време|железното]] и [[доцноантичко време|доцноантичкото време]] и [[среден век|средниот век]]; * [[Куќата (Берово)|Куќата]] — [[населба]] од [[римско време|римското време]]; * [[Линако (Берово)|Линако]] — [[населба]] од [[доцноантичко време|доцноантичкото време]]; * [[Пашајлов Преслап (Берово)|Пашајлов Преслап]] — [[населба]] од [[доцноантичко време|доцноантичкото време]]; * [[Попов Рид (Берово)|Попов Рид]] — [[градиште]] од [[доцноантичко време|доцноантичкото време]]; * [[Св. Архангел Михаил (Берово)|Свети Архангел Михаил]] — средновековни јами; * [[Селца (Берово)|Селца]] — [[населба]] од [[римско време|римското време]]; * [[Шабанско Градиште (Берово)|Шабанско Градиште]] — [[градиште]] од [[доцноантичко време|доцноантичкото време]]; и * [[Широк Дол (Берово)|Широк Дол]] — [[могила|могили]] од [[доцноантичко време|доцноантичкото време]]. == Инфраструктура == [[Податотека:Wiki tura Berovo 04.jpg|мини|Главна улица на влез во Берово]] Градот Берово се наоѓа во источниот дел на [[Република Македонија]] и е поврзан со сообраќајниот систем на државата само со системите на патна мрежа и меѓуградскиот сообраќај на патници. [[Општина Берово|Општината Берово]] е поврзана со два регионални патни правци према внатрешноста на Република Македонија, со: * Р-527-[[Кочани]]-[[Виница]]-Берово-[[Клепало (село)|Клепало]] (граничен премин) и * Р-523-[[Делчево]]-[[Пехчево]]-Берово-[[Струмица]] и * Р-524-Берово-Клепало (граница Р. Бугарија), кој не е активен поради неоформеност на структурата од страна на [[Република Бугарија]], но има одобрено средства од [[Европска Унија]] и од [[октомври]] [[2005]] година, е почнат со изградба. * Р-603-Берово-[[Подареш]]-[[Радовиш]] е во форма на проектирање. Сите селски населби од општината се поврзани со градот Берово со асфалтирани локални патишта. Локалните патишта се со вкупна должина од 26,4 км и 109,94 ха од кои 14% се неасфалтирни земјени патишта. Од градските улици 27,94 км се асфалтирани и зафаќаат површина од 175,8 м2. Основната улична мрежа на градот Берово ја сочинуваат '''ул. “Маршал Тито”''', која се протега во источниот дел на градот и минува по целата негова должина и е дел од регионалниот патен правец Р-524 Берово- Клепало; ул “Новопроектирана” е обиколната сообраќајница поставена северозападно од градот и е дел од регионалниот патен правец Р-523 Делчево, Пехчево, Берово, Струмица; ул ”Борис Кидрич”; ул “Гоце Делчев”; ул “Партизанска”; ул “23ти Август” и ул “Илинденска”. Локалниот транспорт помеѓу Берово и околните населени места се одвива со јавен автобуски превоз, такси превоз и велосипеди или мотори. Во центарот на градот се наоѓа меѓуградската автобуска станица. Преку меѓуградскиот автобуски превоз Берово се поврзува со другите градови во државата и надвор од неа. Со отворање на граничниот премин према Република Бугарија се очекува да се зголеми честотата на автобуси и патници == Култура == [[Податотека:Викиекспедиција Малешевија (212).jpg|мини|десно|[[Музеј на град Берово|Музејот на град Берово]]]] === Музеј на град Берово === Овој објект, за кој беровчани се сентиментално врзани бидејќи е еден од препознатливите елементи на градот. изграден е на крајот на [[19 век]], па до осумдесеттите години на минатиот век имал различна намена, секогаш поврзана со дел од административните функции на градот- училиште, суд, библиотека. За жал, после тоа беше оставен на забот на времето, кој го претвори во непријатна глетка во самиот центар на Берово, опасна зона за пешаците поради елементите кои паѓаа и прашање на време беше моментот кога зградата ќе се урне. Но во соработка со невладините организации '''Амброзија''' и '''Берани''' најпрвин се обезбедиле средства за реконструкција преку проектот на [[Светска банка]] „Развој на општините и културата“. Сега објектот ги има сите атрибути што ги заслужува еден музеј === Домот на културата „Димитар Беровски“ === {{Listen | filename = Maleševo-Pirin dialect speech - Berovo.ogg | title = Крадењето на проколнатата пченка | description = Говор на стар човек од Берово на месниот [[малешевско-пирински дијалект]] }} Домот на културата „Димитар Беровски“ е единствената институција од областа на културата и главен двигател на сите случувања од областа на културно забавниот живот во [[општина Берово]]. По ослободувањето во [[1946]] година за потребите кои се наложувале во Берово бил формиран „Работнички универзитет“ и „Народна библиотека“. Се организирале вечерни школи за описменување на населението, разни курсеви за потребите на работните организации, се одржувале предавања и трибини за општествено политичките односи и случувања во земјата. Преку работничкиот универзитет кој го добил името „Моша Пијаде“, делувале и фолклорни групи и поединци кои по повод на значајни државни празници настапувале во Берово и населените места во општината, а сосема ретко и надвор во другите градови во Македонија. Подоцна во составот на Работничкиот универзитет „Моша Пијаде“, било отворено и првото кино во Берово. Кино „Малеш“ како што било именувано најпрвин почнало со работа во старата сала [[Соколана]] како што била наречена пред војната, а тогаш преименувана во „Партизан“. Во [[1953]] година со доброволна работа била изградена [[кино]] сала, која и денес постои, а во која покрај ретките кино претстави се одржуваат и концерти, театарски претстави и други слични манифестации. [[Податотека:Ilyo Voyvoda.jpg|десно|мини|[[Дедо Иљо Малешевски]], најпознатиот беровец]] Кон крајот на шеесеттите години било отворено првото јавно гласило во општината „Радио Берово“ кое во составот на Домот работи до крајот на седумдесеттите, кога се оделува и работи како самостојно правно лице. == Личности == === Родени во Берово === * [[Дедо Иљо Малешевски]] (1805 - 1898), македонски ајдут и револуционер * [[Димитар Поп Георгиев Беровски]] (1840 - 1907), македонски револуционер * [[Никола Малешевски]] (1852 - 1935), македонски револуционер * [[Атанас Раздолов]] (1872 - 1931), македонски револуционер и поет * [[Димитар Ацев]] (1893 - 1923), македонски комунист * [[Јагница Бисковска|Јагница Гаврилова Бисковска]] (1917-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Константин Поп Георгиев]], македонски револуционер * [[Марија Поп Георгиева]], македонска ајдутка, сестра на Дедо Иљо Малешевски * [[Никица Клинчарски]] (1957 - 20??), поранешен играч на Партизан и на Југославенската фудбалска репрезентација * [[Никола Пехчевски]] (1976 - 2001), македонски бранител === Починати во Берово === * [[Ацо Караманов]] (1927 - 1944), партизан починал кај местото наречено превалец == Галерија == <gallery mode="packed" heights="120px"> Податотека:Викиекспедиција Малешевија (187).jpg|Установа во Берово Податотека:Викиекспедиција Малешевија (188).jpg|Станбена зграда во градот Податотека:Викиекспедиција Малешевија (191).jpg|Брегалница низ градот Податотека:Викиекспедиција Малешевија (192).jpg|Стопанска банка во Берово Податотека:Викиекспедиција Малешевија (193).jpg|Скејт-парк на брегот на Брегалница Податотека:Викиекспедиција Малешевија (200).jpg|Улица во Берово Податотека:Викиекспедиција Малешевија (199).jpg|Полициската станица во градот Податотека:Викиекспедиција Малешевија (198).jpg|Здравствениот дом во градот Податотека:Викиекспедиција Малешевија (196).jpg|Скејт-паркот пред зградата на Стопанска банка Податотека:Викиекспедиција Малешевија (194).jpg|Брегалница низ Берово Податотека:Викиекспедиција Малешевија (202).jpg|Поштата во Берово Податотека:Викиекспедиција Малешевија (208).jpg|Центарот на Берово File:Wiki tura Berovo 03.jpg|Основно училиште "Дедо Иљо Малешевски" File:Вики дружба Берово 03.jpg|Црква Св.Теодор Тирон File:Вики дружба Берово 04.jpg |Поштата во Берово File:Вики дружба Берово 07.jpg |Беровска берберница File:Wiki tura Berovo 08.jpg |Беровско езеро </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Berovo}} * [http://www.berovo.gov.mk Портал на Општина Берово] * [https://macedoniafromabove.mk/berovo/index.htm?language=mk Берово на дланка - 360° Визуелен водич] {{Општина Берово}} {{Градови во Македонија}} {{Нормативна контрола}} {{GeoCompass |hub = Берово |type = ex |С = [[Пехчево]] |СЗ = [[Митрашинци]] |СИ = |З = [[Русиново]] |И = |Ј = [[Беровско Езеро]] |ЈЗ = [[Струмица]] |ЈИ = [[Свети Врач]] }} [[Категорија:Берово| ]] [[Категорија:Градови во Македонија]] 4xu0no55hwe556aclkr18lrxyyxg2vj 0 5224 5544337 5444904 2026-04-24T16:28:42Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - ситопечат наместо сито печат 5544337 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за писател |name = Курт Вонегат<br /><small>''Kurt Vonnegut''</small> |image = Kurt-Vonnegut-US-Army-portrait.jpg |imagesize = 200px |caption = Курт Вонегат Џуниор |birthname = Курт Вонегат, Џуниор<br />''<small>Kurt Vonnegut, Jr.</small>'' |birth_date = {{роден на|11|ноември|1922}} |birth_place = [[Индијанаполис, Индијана]], [[САД]] |death_date = {{починал на|11|април|2007}} |death_place = [[Њујорк Сити|Њујорк]], [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]], [[САД]] |occupation = Писател |nationality = [[САД|Американец]] |period = 1950-2005 |genre = [[Сатира]] <br /> [[Црн хумор]] <br /> [[Научна фантастика]] |subject = |movement = |influences = [[Луј Фердинан Селин]], [[Џозеф Хелер]], [[Вилијам Марч]], [[Марк Твејн]], [[Џорџ Орвел]], [[Јуџин В. Дебс]], [[Пауерс Хепгуд]], [[Џорџ Бернард Шо]] |influenced = [[Даглас Адамс]]<ref>[http://www.darkermatter.com/issue1/douglas_adams.php Douglas Adams Dark Matter Interview]</ref>, [[Бил Брајсон]], [[Пол Остер]], [[Луис Сакар]], [[Џорџ Сандерс]], [[Харуки Мураками]], [[Џон Ирвинг]] |website = http://www.vonnegut.com/ }} [[File:Kurt Vonnegut 1972.jpg|thumb|(1972)]] '''Курт Вонегат''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Kurt Vonnegut'') ([[11 ноември]] [[1922]] – [[11 април]] [[2007]]) бил [[САД|американски]] [[писател]], [[Сатира|сатиричар]] и уметник. == Животопис == Курт Вонегат е роден во [[Индијанаполис, Индијана|Индијанаполис]], од родители со германско-американско потекло. Од [[1941]] до [[1943]] година бил студент на [[Универзитет Корнел|Универзитетот Корнел]] каде работел како уредник на редакцијата за јавно мислење, во студентскиот весник „Дневното Сонце на Корнел“ (''Cornell Daily Sun''). Пред да ѝ се придружи на американската војска и да учествува во [[Втора светска војна|Втората светска војна]], тој работел и како [[хемичар]]. Станал воен ветеран и бил добитник на „Пурпурно срце“ (воен медал кој го доделува [[Претседател на САД|Претседателот на САД]] за воени заслуги). Токму искуствата од војната, неговиот престој во воениот [[затвор]], бомбардирањето на [[Дрезден]] итн. биле инспирација за неговото најпознато дело „[[Касапницата-Пет]]“ ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Slaughterhouse-Five''). По војната, тој се запишал на [[Универзитет во Чикаго|Универзитетот во Чикаго]] и дипломирал на катедрата по [[антропологија]]. По завршувањето на факултетот заминува во [[Њујорк Сити|Њујорк]] каде што работел во одделот за односи со јавноста на „[[Џенерал Електрик]]“. Од [[1970]] до [[2000]] година, Вонегат живеел во источен [[Менхетн]] со својата жена, познатиот [[фотограф]] [[Џил Кременц]]. На [[31 јануари]] во неговиот дом избил пожар и голем дел од неговата лична архива бил уништен. Самиот Вонегат бил затекнат од огнот, но бил хоспитализиран и преживеал. Во 2000 година често се појавувал како гостин-професор на катедрата за [[литература]] во Колеџот Смит. Вонегат основал свој продажен салон за [[автомобил]]и, наречен „Сааб Кејп Код“, но поради неговото лоша дарба за [[бизнис]] се нашол пред [[банкрот]]. Заради оваа своја авантура, подоцна тој се шегувал, велејќи дека поради тој факт нема никогаш да ја добие [[Нобелова награда за литература|Нобеловата награда]]. Курт Вонегат бил почесен претседател на Американската Хуманистичка Асоцијација. Неговите колумни биле објавени во списанието „Во овие времиња“ (''In These Times''), а во 2005 година била објавена збирка на сите негови [[Есеј|есеи]] наречена „Човек без држава“ (''A Man Without A Country''). Курт Вонегат имал шест деца (три негови - синот Марк и ќерките Едит и Нанет, како и три посвоени деца - Џејмс, Стивен и Курт Адамс). Две од неговите деца, исто така, пишувале: синот Марк Вонегат го објавил романот „Рајски експрес: Мемоар за лудоста“ (''The Eden Express: A Memoir of Insanity''), а ќерката Едит Вонегат ја објавила книгата „Домашни божици“ (''Domestic Goddesses''). Посвоените деца на Вонегат, всушност, биле негови внуци кои ги посвоил откако сестра му Алис умрела од [[Рак (болест)|рак]]. Во чест на Вонегат, еден [[астероид]] го носи неговот име. == Писателска кариера == првиот расказ на Вонегат, „Извештај за ефектот на шталата“ (''Report On the Barnhouse Effect'') се појавил во [[1950]] година. Првиот негов [[роман]] „Свирачко пијано“ (''Player Piano'') (1952) се смета дека е напишан под влијание на неговата кариера во „Џенерал Електрик“ бидејќи обработува дисутописка фантастична тема каде работниците се заменети од [[Машина|машини]]. Потоа, продолжил да пишува кратки [[Научна фантастика|научнофанатастични]] раскази до неговиот втор роман, „Сирените на Титан“ (''The Sirens of Titan'') (1959). Во 1960 година неговиот стил се променил во [[Автобиографија|полуавтобиографски]] стил, применет во романот „Касапницата-Пет“ каде експериментира со структурата користејќи патување низ времето како основа. Овие структурни експерименти ги продолжил и во „Појадок на шампионите“ (''Breakfast of Champions'') (1973), каде се вклучени и многу сурови илустрации, како и појавување на самиот автор. <br /> „Ова е навистина лоша книга што ја пишуваш“ - си реков самиот на себе. <br /> „Знам“ - реков. <br /> „Се плашиш дека ќе извршиш самоубиство, исто како мајка ти“ - реков. <br /> „Знам“ - реков. <br /> Мајката на Курт Вонегат навистина извршила [[самоубиство]] кога тој околу 20 години. исто така, и тој имал обид за самоубиство во [[1985]] година, а потоа напишал неколку есеи на таа тема. Многу непријателски расположени критичари сметаат дека приказната е безоблична, но оваа книга е првиот бестселер на Вонегат. Во неа се појавуваат многу воскреснати ликови, како оној на Килгор Троут кој се провлекува во многу понатамошни романи на Вонегат. == Ликовна уметност == Курт Вонегат започнал да работи како [[Графика|графичар]] со делото „Кланица пет“, а уште поподробно во „Доручек на шампионите“ во кое има илустрации направени со маркер-фломастер и помалку груби слики. Во 1990-тите тој го загубил интересот за пишувањето и се посветил на [[Ликовна уметност|ликовната уметност]]. Притоа, тој начесто користел [[ситопечат]], во соработка со Џое Петро Трети. == Библиографија == '''Романи''' * Свирачко пијано (''Player Piano'') (1952) * Сирените на Титан (''The Sirens of Titan'') (1959) * Мајката ноќ (''Mother Night'') (1961) * Мачешка лулка (''Cat's Cradle'') (1963) * Господ да те благослови г-дин Роузвотер (''God Bless You, Mr. Rosewater, or Pearls Before Swine'') (1965) * Кланица пет (''Slaughterhouse-Five, or The Children's Crusade'') (1969) * Доручек на шампионите (''Breakfast of Champions, or Goodbye, Blue Monday'') (1973) * Бурлеска (''Slapstick, or Lonesome No More'') (1976) * Затворска птичка (''Jailbird'') (1979) * Стрелецот Дик (''Deadeye Dick'') (1982) * Галапагос (''Galápagos'') (1985) * Синобрадиот (''Bluebeard'') (1987) * Хокус-покус (''Hocus Pocus'') (1990) * Времетрес (''Timequake'') (1997) '''Раскази''' * Canary in a Cathouse (1961) * Welcome to the Monkey House (1968) * Bagombo Snuff Box (1999) '''Есеи''' * Wampeters, Foma and Granfalloons (1974) * Palm Sunday, An Autobiographical Collage (1981) * Fates Worse than Death (1991) * God Bless You, Dr. Kevorkian (1999) * A Man Without a Country (2005) '''Драми''' * Happy Birthday, Wanda June (1970) * Between Time and Timbuktu, or Prometheus Five (1972) * Make Up Your Mind (1993) * Miss Temptation (1993) * L'Histoire du Soldat (1993) '''Филмски адаптации''' * Happy Birthday, Wanda June (1971) * Slaughterhouse-Five (1972) * Slapstick (1982) * Who Am I This Time? (1982) * Harrison Bergeron (1995) (TV) * Mother Night (1996) * Breakfast of Champions (1999) {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Вонегат, Курт}} [[Категорија:Американски писатели]] [[Категорија:Постмодернисти]] [[Категорија:Апсолвенти на Чикашкиот универзитет]] [[Категорија:Апсолвенти на универзитетот „Корнел“]] [[Категорија:Книжевни теоретичари]] j3q396h9b3taho6l8ggon7q46r4c6gd 0 5238 5544391 5536355 2026-04-24T17:04:58Z ~2026-24326-56 132471 Пехчево се наоѓа во Источна Македонија 5544391 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Пехчево | native_name = | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = [[Градови во Македонија|Град]] | image_skyline = Pehcevo.jpg | image_alt = | image_caption = Средиштето на Пехчево | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = Местоположба на Пехчево во [[Македонија]] | pushpin_map = Македонија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 41 |latm = 45 |lats = 00 |latNS = N | longd = 22 |longm = 53 |longs = 00 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Македонија]] | subdivision_type1 = [[Региони на Македонија|Регион]] | subdivision_name1 = [[Источен Регион]] | subdivision_type2 = [[Општини во Македонија|Општина]] | subdivision_name2 = [[Општина Пехчево]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = <!-- established -->| established_title = | established_date = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags --> | area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_magnitude = <!-- <ref> </ref> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = <!-- dunams used in Middle East articles only --> | dunam_link = <!-- which dunam to link --> | area_total_dunam = | area_land_dunam = | area_water_dunam = | area_urban_dunam = | area_rural_dunam = | area_metro_dunam = | area_blank1_dunam = | area_blank2_dunam = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 998 | population_footnotes = | population_total = 2,471 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = пехчевец, пехчевка, [[Список на луѓе од Пехчево|пехчевци]]<ref>{{ОДРМЈ|Пехчево}}</ref><ref>{{ДРМЈ|Пехчево}}</ref> | population_note = | timezone1 = [[UTC+01:00|UTC+1]] | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[UTC+2]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = +389 033 | blank_name = [[Автомобилски регистарски таблички во Македонија|Рег. таб.]] | blank_info = PE | blank1_name = Патрон | blank1_info = | iso_code = | website = | footnotes = }} '''Пехчево''' — мал [[Градови во Македонија|град]] во областа [[Малешевска Котлина|Малешевија]], во источниот дел на [[Македонија|Република Македонија]] и административно седиште на [[Општина Пехчево|истоимената општина]]. Познато е по зимскиот [[туризам]]. == Потекло на поимот == Според преданијата, се вели дека Пехчево го добил името по некои печки кои биле сместени под падините на планината [[Буковик (вулканска купа)|Буковик]]. Овие печки биле поставени заради рудниците коишто се наоѓаат на падините на Буковик, а кои биле од потреба за обработка на рудата. Според тоа, Пехчево било нарекувано Печково. Но со текот на времето со доаѓањето на [[Османлиско Царство|Отоманците]], градот го променил името во Пехчево. == Географија == Пехчево се наоѓа во крајниот источен дел на [[Република Македонија]], во областа [[Малешевија]], оддалечено 10 километри северно од [[Берово]] и 27 километри јужно од [[Делчево]]. Околу 20% од територијата на општината Пехчево се обработливи површини, а останатиот дел се пасишта, шуми и необработливо земјиште. Пехчево се наоѓа на 1.000 метри надморска височина и по [[Крушево]], претставува вториот највисок град во [[Македонија]]. == Историја == [[Податотека:Pehčevo, vladikata vo poseta.jpg|лево|мини|Посета на [[Герасим Струмички]] во Пехчево, 1912 година.]] [[Податотека:Pehchevo, Republic of Macedonia.jpg|мини|лево|Пехчево во почетокот на XX век.]] === Отомански период === Пред стапнувањето на [[Османлиско Царство|Отоманците]] во Малешевијата, кон крајот на 14 век (1394-1395 г.), дел од месното население на Пехчево, се занимавало со експлоатација на [[железна руда]] од [[Буковик (вулканска купа)|Буковик]]. Според пишаните документи од 1580 година, овој рудник почнале да го експлоатираат турските власти. Поради добрата местоположба, во Пехчево се населиле нови жители, претежно [[муслимани]], по потекло од ридско-планинските предели од [[Мала Азија]]. Со новите сожители, Пехчево во втората половина на 18 и почетокот на 19 век добива ориентален лик. Поради ваквата физиономија на гратчето, Османлиите го нарекле Османли Касаба (во груб пребод: Османлиско Гратче), како и поради погодната географска положба и отвореноста кон сите муслимани. Веќе кон крајот на 19 век, гратчето пораснало во голем административно средиште на османлиската управа за поширокиот регион на целата Малешевска област. Токму во тоа време била создадена и Пехчевската каза со седиште во Пехчево. Во последните години од 19 век, во Пехчево имало девет ана сместени во средиштето на гратчето, [[саат-кула]] со специфично [[ѕвоно]] кое се слушало надалеку, управна зграда на каза (уќумат), аптека и други градби. За време на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], повеќето од градботе кои имале ориентални облици, меѓу кои и обновената саат-кула, биле разурнати. Во оваа војна, Пехчево губи и голем број од своите жители, како резултат на иселувањето, претежно од муслиманското население.<ref>Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани, 2004, стр.60</ref> Според податоците на [[Васил К’нчов]] („''[[Македонија. Етнографија и статистика]]''“) од [[1900]] година, во гратчето Пехчево имало 4.070 жители, од кои 3.300 [[Македонци-муслимани|Македонци муслимани]], 700 [[Македонци|Македонци христијани]] и 70 [[Роми]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 228.]</ref> === Под српска окупација === За време на [[Кралство Србија|Српската]] окупација од [[1912]] г. до [[1941]] г. (подоцна од [[1918]] г. [[Кралство Југославија|Кралство на Србите, Хрватите и Словенците]]; од [[1929]] г. до [[1941]] г. Кралство Југославија) Пехчево страда силно.<ref name="Терор">{{наведена книга|last= Галев|first=М-р Димитар|title=Белиот терор во Југоисточна Македонија 1912–1941 година; Книга прва|publisher=Друштво на наука и уметност|location=Штип|date=1991|page=698−700|isbn=}}</ref> Во периодот меѓу 1913—1915 година меѓу првите жртви во [[Малешевска Котлина|Малешевскиот крај]] се споменуваат имињата на ''Павле Додуков'' од [[Берово]] и ''Иван Странџата'' од с. [[Ратево]]. Новите српски управувачи се одлучиле да ги ликвидараат двајцата само затоа што биле организирани членови на предвоената [[Македонска револуционерна организација|ТМОРО]]. Тие биле фатени од српските четници на [[Јован Бабунски]], долго биле тепани со стапови и горени со вжештени предмети по телото, понижувачки теглени за рацете и нозете и на крајот уште недотепани биле фрлени во еден кладенец (бунар) во Пехчево.<ref name="Терор" /> На сличен начин српските четници и жандарми се пресметале и со поранешните членови на Комитетот за евакуација на населението од Пехчево и од блиските населени места и тоа: ''Георги Косев'', ''Иван Косев'', ''Никола Кујунџиски'', ''Гале Ингилизов'', ''Сотир Гугушов Кацарски'', ''Тасе Михајлов'', ''Иван Китанов'', од Пехчево, ''Јован Рендев'', ''Никола Илиев'' и ''Јован Рунтев'' од с. [[Негрево]]. Иако тие биле обвинети за одржување врски со комитите, поседување на оружје и слично, всушност, се работело за нивно свесно ликвидирање поради тоа што порано членувале во Комитетот за евакуација на населението, а во новосоздадените услови би можело да се членови на [[Комитет на дезертери|Комитетот за дезертирање на воените обврзници]]. Осомничените биле изложени на ѕверски измачувања, во основа затоа што не сакале да бидат [[Срби]]. Најпрво е уапсен и измачуван ''Тасе Михајлов'', од кого иследниците барале да каже кои луѓе од Пехчево пред почетокот на [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]] го формирале Месниот комитет на [[Македонска револуционерна организација|ТМОРО]], како обезбедување да не би некоја од [[Балкански Полуостров|балканските држави]] поради земање на овој кадар ставила рака врз Пехчево и Околијата.<ref name="Терор" /> ''Тасе Михајлов'', од кого барале список на членовите на Комитетот од Пехчево и на соработниците во Околијата, иако тепан и измачуван до смрт, не предал ниту еден од членовите и соработниците на ова тело. Разочарани од неговото поведение, српските четници и жандарми се нафрлиле жестоко врз останатите 9 затвореници. Во почетокот само ги распрашувале, а кога ќе се убеделе дека нема ништо да признаат, ги тепале жестоко по сите делови на телото, им ги кршеле ребрата, рацете, нозете, им ја кубеле косата и ги обезличувале, а на крајот живи ги закопале под еден брег во близина на Пехчево, на јужната страна. За ова ретко злосторство луѓето од Пехчево и Негрево дознале преку едно воено лице, кое, во разговор со девојката ''Фроса Сотирова (Станоева)'', дискретно го посочило местото на заедничката гробница на жртвите. Истовремено, за гробницата дознал и ''Михаил Арсов Станоев'', кога овчарските кучиња по мирисот го откриле местото и почнале да ги отпретуваат труповите од плитката дупка. Кога телата биле откопани, иако од злосторството поминале 15 дена, лешовите се уште не биле распаднати, на сите им биле прегризани јазиците, а рацете им биле стиснати во тупаница и полни со коса. Познато е дека ''Сотир Гугушев'' подлегнал на повредите уште при измачувањето во затворот, ''Тасе Михајлов'' го преживеал теророт, но штом излегол од затворот се обесил, додека ''Никола Илиев'', според сведоштвата на војникот, бил оуден на смрт со тивко умирање.<ref name="Терор" /><ref>Група автори: „Пехчево (публикација)“</ref> Злосторниците не се задоволиле со тоа. Во март 1915 г. српските жандарми, четници и војници го опседнале Пехчево, одвлекле 4—5 помлади луѓе на присилно отслужување на воениот рок, додека сите други луѓе, средовечни мажи, старци и жени ги испозатвориле. Тогаш, од тепање биле онеспособени лицата: ''Ефтим Ингилизов'', ''Данаил Ил. Секулов'', ''Маца (Марија) Китанова'', ''Хусеин Мулаалиев'', ''Гаврил Каракутов'', ''Иван Начев'', ''Серафим Јанев'', ''Христо Кацарски'', ''Реџеп Барутчиев'', ''Атанас Ангелов'', ''Атанас Митрин'', ''Магда Стамболиска'', ''Маца Рендева'', ''Паца Шејтанова'', ''Марија Шејтанова'' и други. За да ги заплашат граѓаните на Пехчево и да ги принудат да молчат, по наредба на српскиот околиски началник, сите Пехчевци на возраст од 15—80 години биле затворени. Меѓутоа, саканата цел и со тоа не била постигната. По излегувањето на луѓето од затворот, бегствата во [[Царство Бугарија|Бугарија]] зеле уште пошироки размери.<ref name="Терор" /> === Втора светска војна === Вкупно 7 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.}}</ref> == Клима == Климата во општината и градот е континентална, со умерено топли лета и долги студени зими. Просечната годишна температура е 9&nbsp;°C, а просечната релативна влажност изнесува 72% со врнежи од 544,3&nbsp;mm годишно. == Население == Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („''[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]''“) од 1900 година, во Пехчево живееле 4.070 жители, од кои 700 [[Македонци]] православни, 3.300 [[Македонци-муслимани|Македонци муслимани]] и 70 [[Роми]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_33.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“, София, 1900, стр. 228.]</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, градот имал 1.350 [[Македонци]], 100 [[Турци]] и 50 други..<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_37_41-42_DZUMAJA_u._41-41_SALONIKI_(TEILSTUECK)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> ;Етнички групи Според пописот на населението од [[2002]] година, во градот имало 3.237 жители и спаѓал во групата на мали градови.<ref>{{СоцГеоМак|глава=II|страница=91}}</ref> Етнички гледано, населението е составено од:<ref name="попис">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=14 јули 2016}}</ref> {{bar box |float=right |title=Етнички групи<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Македонци|red|94.75}} {{Столбен постоток|Роми|cyan|3.80}} {{Столбен постоток|Турци|orange|0.96}} {{Столбен постоток|други|grey|0.25}} {{Столбен постоток|Срби|blue|0.19}} {{Столбен постоток|Власи|yellow|0.06}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Народ!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[Македонци]]''' | '''3.067''' | 94,75 |- | [[Турци]] | 31 | 0,96 |- | [[Роми]] | 123 | 3,80 |- | [[Власи]] | 2 | 0,06 |- | [[Срби]] | 6 | 0,19 |- |други | 8 | 0,25 |} ;Јазик Во градот се зборуваат следниве јазици<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Јазици<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|македонски|red|96.51}} {{Столбен постоток|ромски|cyan|2.72}} {{Столбен постоток|турски|orange|0.46}} {{Столбен постоток|српски|blue|0.15}} {{Столбен постоток|други|grey|0.15}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Јазик!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[македонски]]''' | '''3.124''' | 96,51 |- | [[турски]] | 15 | 0,46 |- | [[ромски]] | 88 | 2,72 |- | [[српски]] | 15 | 0,15 |- |други | 15 | 0,15 |} ;Вероисповед Во Пехчево се застапени следните религиски групи<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Религија<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Православие|red|95.09}} {{Столбен постоток|Ислам|green|4.29}} {{Столбен постоток|други|grey|0.62}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Вероисповед!! width="100px" | Вкупно!! width="100px" |Удел (%) |- | '''[[МПЦ|Православни]]''' | '''3.078''' | 95,09 |- | [[ИВЗ|Муслимани]] | 139 | 4,29 |- | други | 20 | 0,62 |} Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Пехчево: {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom | 1948|1.687 | 1953|1.750 | 1961|1.827 | 1971|1.878 | 1981|2.440 | 1991|3.007 | 1994|3.032 | 2002|3.237 | 2021|2.471 }} {| class="wikitable" |- ! Години ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Роми ! Власи ! Срби ! Бошњаци ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|Лица без под.|Лица без податоци}} ! Вкупно |- style="text-align:center;" | 1948 | — | — | — | — | — | — | — | — | — | '''1.687''' |- style="text-align:center;" | 1953 | 1.410 | 0 | 140 | 8 | 0 | 123 | — | 69 | — | '''1.750''' |- style="text-align:center;" | 1961 | 1.696 | 3 | 60 | — | — | 50 | — | 18 | — | '''1.827''' |- style="text-align:center;" | 1971 | 1.788 | 3 | 40 | 22 | — | 15 | — | 10 | — | '''1.878''' |- style="text-align:center;" | 1981 | 2.315 | 5 | 17 | 69 | 0 | 11 | — | 23 | — | '''2.440''' |- style="text-align:center;" | 1991 | 2.880 | 1 | 23 | 88 | 1 | 9 | — | 5 | — | '''3.007''' |- style="text-align:center;" | 1994 | 2.892 | 0 | 23 | 99 | 1 | 8 | — | 9 | — | '''3.032''' |- style="text-align:center;" | 2002 | 3.067 | 0 | 31 | 123 | 2 | 6 | 0 | 8 | — | '''3.237''' |- style="text-align:center;" | 2021 | 2.284 | 1 | 32 | 32 | 1 | 3 | 1 | 27 | 90 | '''2.471''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во градот постојат избирачките места бр. 19, 20 и 21 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на овие изборни места биле запишани вкупно 2.549 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Религија == [[Податотека:Sv. Petar i Pavle Pehčevski (5).JPG|мини|десно|Црквата „Св. Петар и Павле“ во Пехчево]] Во Пехчево мнозинството од населението е со православна христијанска веросисповест, а има и муслиманска вероисповед. == Стопанство == Главните стопански и индустриски гранки во Пехчево се [[лесна индустрија|лесната индустрија]], [[земјоделство]]то и [[сточарство]]то. Лесната индустрија е застапена со дрвопреработувачкиот, огноотпорниот и конфекцискиот сектор. Исто така ЈП „Македонски шуми“ има подрачна единица во Пехчево. К ако најзначајна фабрика во Пехчево од областа на лесната индустрија е фабриката „БОМЕКС Рефрактори“. Од дрвната индустрија позната фабрика е „ФАГУС“. Општината важи за еколошки чист регион и има потенцијали за развој на туризмот и производство на здрава храна. Сите села во околината се поврзани со Пехчево со асфалтирани патишта, и имаат развиена електрична и [[телефон]]ска мрежа. == Природни и културни знаменитости== На само 10км од Пехчево се наоѓа познатото туристичко место Равна Река. Тука се наоѓаат познатите [[Пехчевски Водопади]], изворот на [[Брегалница]], летниковци и спортски терени. Местото изобилува со викендици и два рибника. [[File:Чодосова1.jpg|thumb|Чодосова колиба, Равна Река]] ;Паркови и зеленило * [[Градски парк (Пехчево)|Градски парк]] - главниот парк кој е на југот на градот * [[Езерце (Пехчево)|Езерце]] - парк и природно езерце/бара кое е на југоистокот на градот ;Археолошки наоѓалишта * [[Буковиќ (Пехчево)|Буковиќ]] — [[населба]] од [[доцноантичко време]]; * [[Во Реката (Пехчево)|Во Реката]] — [[рудник]] од [[доцноантичко време]]; * [[Градиште (Пехчево)|Градиште]] (или Манастириште) — [[градиште]] од [[римско време]]; * [[Манастир (Пехчево)|Манастир]] — старохристијанска [[црква]]; * [[Рудиште (Пехчево)|Рудиште]] (или Раковец) — [[доцноантичко време|доцноантичка]] и [[среден век|средновековна]] рударска [[населба]]; и * [[Селиште (Пехчево)|Селиште]] — [[населба]] од [[доцноантичко време]]. == Образование == * Детска градинка „7 Септември“ * ОУ „Ванчо Китанов“ * Гимназија „Ацо Русковски“ == Култура == Од областа на културата, организирани се разни манифестации меѓу кои: * Распеано Малешевче - Фестивал на детски песни и ора * Кинопроекции * Народни ора - КУД „Јане Сандански“ == Спорт и рекреација == За спорт и рекреација е изградена спортска сала „Јане Сандански“ каде што младите го поминуваат своето слободно време. == Личности == * [[Владимир Бочваров]] (1896 - 1955), лекар во Бугарија * [[Георги Ќосев (револуционер)|Георги Ќосев]] (? - 1915), македонски револуционер * [[Димитар Попгеоргиев (правник)|Димитар Попгеоргиев]], македонски правник * [[Стојан Вардарски]] (1900 - ?), македонски револуционер * [[Стојан Кантуров]] (1884 - 1959), македонски револуционер * [[Атанас Раздолов]] (1872-1931), македонски поет * [[Дара Борисова]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]], носител на [[Орден на заслуги за народот|Орден заслуги за народ]]. * [[Ванчо Китанов]] (1925-1943), макeдонски револуционер * [[Атанас Костовски]] ([[1 август]] [[1938]]), легенда на македонското спортско новинарство *[[Кирил Андоновски]] ([[15 јули]] [[1942]]), македонски театарски и филмски глумец == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150px"> Езерце (Пехчево) 13.jpg|Пехчево гледано од исток Податотека:Викиекспедиција Малешевија (223).jpg|Поштата во Пехчево Податотека:Викиекспедиција Малешевија (224).jpg|Споменик на Крсте Петков Мисирков Податотека:Викиекспедиција Малешевија (225).jpg|Општинската зграда Податотека:Викиекспедиција Малешевија (226).jpg|Општински центар за услуги Податотека:Викиекспедиција Малешевија (227).jpg|Основното училиште во Пехчево Податотека:Викиекспедиција Малешевија (231).jpg|Центарот на Пехчево </gallery> == Поврзано == * [[Општина Пехчево]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Pehčevo}} * [http://www.pehcevo.gov.mk Општина Пехчево] * [http://www.mls.gov.mk/default.asp?id=teritorial&section=2&item=24 Општина Пехчево на МЛС]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.ravnareka.tk Чодосова колиба] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101214052545/http://www.ravnareka.tk/ |date=2010-12-14 }} {{Општина Пехчево}} {{Градови во Македонија}} [[Категорија:Пехчево| ]] [[Категорија:Седишта на општини во Македонија]] bulh6sd92z061teea3wilpceth169dn 0 5499 5544291 5508508 2026-04-24T13:25:48Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5544291 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name = шпански јазик<br />кастиљски јазик |nativename = {{јаз|es|''español'', ''castellano''}} |pronunciation = {{IPA-es|espaˈɲol|}}, {{IPA-es|kasteˈʎano|}} |region = Јужна Европа, Латинска Америка |speakers =Мајчин јазик: 329<ref name=Ethnologue1>[http://www.ethnologue.org/ethno_docs/distribution.asp?by=size Spanish language total] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110807023956/http://www.ethnologue.org/ethno_docs/distribution.asp?by=size |date=2011-08-07 }}. Ethnologue. Retrieved 14 August 2009.</ref> милиони до 400 милиони.<br />500 милиони како прв или втор јазик. |familycolor = Indo-European |fam2 = [[италски јазици|италски]] |fam3 = [[романски јазици|романски]] |fam4 = [[западноромански јазици|западноромански]] |fam5 = [[Галоибериски јазици|галоибериски]] |fam6 = [[Ибероромански јазици|ибероромански]] |fam7 = [[западноибериски јазици|западноибериски]] |script = [[шпанска азбука]] |nation = {{Collapsible list |titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left;|title=21 земја| [[де јуре]]:| {{знаме|Bolivia}}| {{знаме|Colombia}}| {{знаме|Costa Rica}}| {{знаме|Cuba}}| {{знаме|Ecuador}}| {{знаме|El Salvador}}| {{знаме|Equatorial Guinea}}| {{знаме|Guatemala}}| {{знаме|Honduras}}| {{знаме|Panama}}| {{знаме|Paraguay}}| {{знаме|Peru}}| {{знаме|Puerto Rico}}| {{знаме|Spain}}| {{знаме|Venezuela}}| <br />[[де факто]]:| {{знаме|Argentina}}| {{знаме|Chile}}| {{знаме|Dominican Republic}}| {{знаме|Mexico}}| {{знаме|Nicaragua}}| {{знаме|Uruguay}}| }} <br />{{Collapsible list |titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left;|title=Меѓународни организации:| *[[ООН]] *[[Андска заедница]] *[[Европска Унија]] *[[Меркосур]] *Организација на американски држави *Сојуз на јужноамерикански нации и многу други}} |agency = Здружение на академии за шпанскиот јазик |iso1 = es |iso2 = spa |iso3 = spa |lingua = 51-AAA-b |map = Detailed SVG map of the Hispanophone world.svg |mapcaption = }} {{Шпански јазик}} '''Шпански јазик''' ({{јаз|es|''español''}}) или познат како '''кастиљски јазик''' ({{јаз|es|''lengua castellana''}}) — [[романски јазици|романски јазик]] од групата на [[ибероромански јазици]]. Јазикот се развил од неколку јазици и дијалекти кои се зборувале во централниот дел на [[Пиринејскиот Полуостров]] во [[IX век]]<ref>[http://www.elmundo.es/elmundo/2010/11/07/castillayleon/1289123856.html La RAE avala que Burgos acoge las primeras palabras escritas en castellano (Castilian).] www.elmundo.es</ref>. Јазикот постепено се зголемувал и се приширувал со експанзијата на [[Кралство Кастиља|Кралството Кастиља]]. Соврмениот кастиљски јазик се развил со прераспоредување на согласките, процес кој започнал во [[XV век]]. Јазикот постепено почнал да создава нови зборови, како од домашно, така и од странско потекло. Јазикот станал значаен со шпанската колонизација на [[Америка]], [[Африка]] и делови од [[Азија]] - колонизација која била предводена од [[Шпанска империја|Шпанската империја]] во периодот од 15 до [[XIX век]]. Во тој период јазикот станал најзначаен јазик за владата и трговијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sejours-linguistiques-en-espagne.com/index.html|title=Spanish languages "Becoming the language for trade" in Spain and|publisher=sejours-linguistiques-en-espagne.com/index.html|date=|accessdate=2010-05-11|archive-date=2013-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20130118163355/http://sejours-linguistiques-en-espagne.com/index.html}}</ref> == Географска распространетост == Кастиљскиот е признат како службен во над 20 држави и поголем број меѓународни организации. Во следната табела е наведено присуството на шпанскиот по држави. {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%;" |- ! style="width:18%;"|држава ! style="width:12%;"|население<ref name="UN 2009 estimate">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2008/wpp2008_text_tables.pdf |title=UN 2009 estimate |format=PDF |date= |accessdate=2010-04-21}}</ref> ! style="width:16%;"|шпанскиот како мајчин јазик<ref>Britannica Books of the years 2003 to 2009 [[:es:Anexo:Hablantes de español como lengua materna en el 2003 (según el Britannica Book)]]. Sources used by the Encyclopaedia Britannica (Ethnologue -14th edition, Joshua Project 2000 —People's List, U.S. Census Bureau.)</ref> ! style="width:24%;"|шпанскиот како втор јазик во држави каде шпанскиот е службен<ref name=Eurob2006>[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_en.pdf eurobarometer (2006)], [[:es:Anexo:Hablantes de español en la U.E. según el Eurobarómetro (2006)]] for Europe countries</ref>, или како странски јазик во држави каде не е службен<ref name=SpanishStudents>Spanish students for countries out of Europe according to [http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/cifras.pdf Instituto Cervantes 06-07] (There aren't concrete sources about Spanish speakers as a second language except to Europe and Latin America countries).</ref> ! style="width:16%;"|Процент на шпански говорници од населението<ref name="DemografíaLengEsp">[http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf Demografía de la lengua española] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |date=2010-09-23 }} (page 28) to countries with official spanish status.</ref> ! style="width:14%;"|Вкупно шпански говорници |- style="background:#efefef;" | {{знаме|Mexico}} | 112.336.538 <ref>[http://www.conapo.gob.mx/index.php?option=com_content&view=article&id=36&Itemid=234 CONAPO] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110527065510/http://www.conapo.gob.mx/index.php?option=com_content&view=article&id=36&Itemid=234 |date=2011-05-27 }} (2010).</ref> | {{formatnum:{{#expr: 112336538 / 100 * 92.7 round 0}}}} <ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mx.html cia.gov] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180129161335/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mx.html |date=2018-01-29 }}: Spanish only 92,7%</ref> | {{formatnum:{{#expr: 112336538 / 100 * 98.5 - 112336538 / 100 * 92.7 round 0}}}} | 98,5% <ref name="DemografíaLengEsp"/> | {{formatnum:{{#expr: 112336538 / 100 * 98.5 round 0}}}} |- style="background:#fff;" | {{знаме|United States}} | 307.006.550 <ref name=USpopfinder>Population figure for 2009 from [http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFPopulation U.S. Population in 1990, 2000, and 2009] {{Семарх|url=https://archive.today/20200212053501/http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFPopulation? |date=2020-02-12 }}, U.S. Census Bureau</ref> |35.468.501 <ref>Hispanics older than 5 years old ([http://factfinder.census.gov/servlet/STTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-qr_name=ACS_2009_1YR_G00_S1601&-ds_name=ACS_2009_1YR_G00_&-_lang=en&-redoLog=false US Census Bureau 2009] {{Семарх|url=https://archive.today/20200213091147/http://factfinder.census.gov/servlet/STTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-qr_name=ACS_2009_1YR_G00_S1601&-ds_name=ACS_2009_1YR_G00_&-_lang=en&-redoLog=false |date=2020-02-13 }})</ref> | 14.531.499 | {{#expr: 50000000 / 307006550 * 100 round 1}}% | 50.000.000<ref>[[Academia Norteamericana de la Lengua Española]]: [http://www.elcastellano.org/noticia.php?id=1113 elcastellano.org] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160224203228/http://www.elcastellano.org/noticia.php?id=1113 |date=2016-02-24 }}, José Ma. Ansón: [http://www.elcastellano.org/noticia.php?id=685 noticias elcastellano.org] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160224203229/http://www.elcastellano.org/noticia.php?id=685 |date=2016-02-24 }}, Jorge Ramos Avalos: [http://www.univision.com/content/content.jhtml?cid=1145765 univision.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111011094833/http://www.univision.com/content/content.jhtml?cid=1145765 |date=2011-10-11 }}, Elbio Rodríguez Barilari: [http://congresosdelalengua.es/valparaiso/ponencias/lengua_comunicacion/rodriguez_elbio.htm congresosdelalengua.es] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130715164424/http://congresosdelalengua.es/valparaiso/ponencias/lengua_comunicacion/rodriguez_elbio.htm |date=2013-07-15 }} , [http://www.abcdesevilla.es/hemeroteca/historico-29-03-2008/sevilla/Cultura/mas-de-70-expertos-participaran-en-la-iii-acta-internacional-de-la-lengua-espa%C3%B1ola-en-la-rabida_1641753752939.html III Acta Internacional de la Lengua Española] {{Семарх|url=https://archive.today/20120526195110/http://www.abcdesevilla.es/hemeroteca/historico-29-03-2008/sevilla/Cultura/mas-de-70-expertos-participaran-en-la-iii-acta-internacional-de-la-lengua-espa%C3%B1ola-en-la-rabida_1641753752939.html |date=2012-05-26 }}, [http://www.nytimes.com/2011/03/13/arts/television/cnn-en-espanol-restructures-its-programming.html nytimes.com] (The United States is now the second-largest Spanish-speaking country in the world, with more Spanish speakers than Spain, and exceeded only by Mexico).</ref><ref>There are 50.477.594 Hispanic people from a total US population of more than 308 million according to the [https://web.archive.org/web/20110102165602/http://www.census.gov/popest/states/asrh/tables/SC-EST2009-04.xls Census Bureau 2010]. 35.468.501 Hispanics older than 5 speak Spanish at home, so there are 15 million posible Spanish speakers as a second language with differents knowladges. In addition, there are 6 ([http://www.cervantes.es/docs/Enciclopedia_del_espa%C3%B1ol_en_el_mundo.pdf cervantes.es]) или 7,8 ([http://www.fundacionsiglo.com/espanol/cap1.pdf fundacionsiglo.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120527180733/http://www.fundacionsiglo.com/espanol/cap1.pdf |date=2012-05-27 }}) million Spanish students in USA, many of them are not Hispanics. Finally, there are 9 million illegal Hispanics in USA, some of them aren't in the census ([http://www.impre.com/laraza/opinion/editorial/2009/4/19/palidos-de-hambre-120230-1.html impre.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120111083239/http://www.impre.com/laraza/opinion/editorial/2009/4/19/palidos-de-hambre-120230-1.html |date=2012-01-11 }}).</ref> |- style="background:#efefef;" | {{знаме|Spain}} | 47.150.819 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ine.es/ |title=INE Datos básicos ... acceso directo (1/1/2010) |publisher=Ine.es |date=2001-05-28 |accessdate=2011-02-05}}</ref> | {{formatnum:{{#expr: 47150819 / 100 * 89.0 round 0}}}} <ref>89,0% speak Spanish as a first language ([http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_en.pdf eurobarometer (2006)])</ref> | {{formatnum:{{#expr: 47150819 / 100 * 98.8 - 47150819 / 100 * 89.0 round 0}}}} | 98,8% <ref name="DemografíaLengEsp"/> | {{formatnum:{{#expr: 47150819 / 100 * 98.8 round 0}}}} |- style="background:#efefef;" | {{знаме|Colombia}} | 46.240.000 <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.dane.gov.co/reloj/reloj_animado.php |title=DANE |publisher=DANE |date= |accessdate=2010-09-01 |archive-date=2012-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114091321/http://www.dane.gov.co/reloj/reloj_animado.php |url-status=dead }}</ref> |{{formatnum:{{#expr: 46240000 - 500000}}}} <ref>There are 500.000 speakers of American Indian languages ([http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=CO Ethnologue])</ref> | 130.080 | 99,2% <ref name="DemografíaLengEsp"/> | {{formatnum:{{#expr: 46240000 / 100 * 99.2 round 0}}}} |- style="background:#efefef;" | {{знаме|Argentina}} | 40.900.496 <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.indec.mecon.ar/nuevaweb/cuadros/2/proyecyestimaciones_1950-2015.pdf |title=SINTITUL-7 |format=PDF |date= |accessdate=2011-02-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20051109220415/http://www.indec.mecon.ar/nuevaweb/cuadros/2/proyecyestimaciones_1950-2015.pdf |archivedate=2005-11-09 |url-status=live }}</ref> | 36.333.605 <ref>There are 4.566.891 people who speak other language as their mother tongue (main languages: 1.500.000 Italian, 1.000.000 Arabic, 855.000 Quechua, 400.000 German, 200.000 Paraguayan Guaraní, 200.000 Eastern Yiddish): [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=AR Ethnologue]. Spanish is the only official language and is spoken by nearly all the population. Italian, Arabic and the indigenous South American language Quechua are also spoken by about 1 million or more people each.[http://spanish.about.com/cs/culture/p/argentinapr.htm spanish.about.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120328191237/http://spanish.about.com/cs/culture/p/argentinapr.htm |date=2012-03-28 }}</ref> | 4.321.488 | 99,4% <ref name="DemografíaLengEsp"/> | {{formatnum:{{#expr: 40900496 / 100 * 99.4 round 0}}}} |- style="background:#efefef;" | {{знаме|Venezuela}} | 29.434.660 <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ine.gov.ve/ |title=(30 Aug., 2010) |publisher=INE |date= |accessdate=2010-07-01 |archive-date=2019-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190912233212/http://www.ine.gov.ve/ |url-status=dead }}</ref> |{{formatnum:{{#expr: 29434660 - 1076953}}}} <ref>There are 1.076.953 people who speak other language as their mother tongue (main languages: Chinese 400.000, Portuguese 254.000, Wayuu 170.000, Arabic 110.000): [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=ve Ethnologue].</ref> | 725.281 | 98,8% <ref name="DemografíaLengEsp"/> | {{formatnum:{{#expr: 29434660 / 100 * 98.8 round 0}}}} |- style="background:#efefef;" | {{знаме|Peru}} | 29.797.694 <ref>{{Наведена мрежна страница |author=Ezio Quispe Fernández |url=http://www.inei.gob.pe/perucifrasHTM/inf-dem/cuadro.asp?cod=11228&name=po16&ext=gif |title=(2011) |publisher=INEI |date= |accessdate=2010-04-21 |archive-date=2012-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406031016/http://www.inei.gob.pe/perucifrasHTM/inf-dem/cuadro.asp?cod=11228&name=po16&ext=gif |url-status=dead }}</ref> | {{formatnum:{{#expr: 29797694 / 100 * 84.1 round 0}}}} <ref>Spanish (official) 84,1%, Quechua (official) 13%, Aymara 1,7%, Ashaninka 0,3%, other native languages (includes a large number of minor Amazonian languages) 0,7%, other 0,2% (2007 Census): [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pe.html cia.gov] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161105025708/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pe.html |date=2016-11-05 }}. There are 5.782.260 people who speak other language as mother tongue (main languages: Quechua (among 32 Quechua's varieties) 4.773.900 , Aymara (2 varieties) 661 000, Chinese 100.000). [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=pe Ethnologue]</ref> | 744.942 | 86,6% <ref name="DemografíaLengEsp"/> | {{formatnum:{{#expr: 29797694 / 100 * 86.6 round 0}}}} |- style="background:#efefef;" | {{знаме|Chile}} | 17.291.300 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/demografia_y_vitales/proyecciones/Informes/Microsoft%20Word%20-%20InforP_T.pdf |title=INE (Chile - 10/10/2011, page 36)|format=PDF |date= |accessdate=2010-04-21}}</ref> | 17.041.797 <ref>There are 249.503 people who speak another language, mainly Mapudungun (200,000): [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=CL Ethnologue]</ref> | 85.914 | 99,3% <ref name="DemografíaLengEsp"/> | {{formatnum:{{#expr: 17248450 / 100 * 99.3 round 0}}}} |- style="background:#efefef;" | {{знаме|Ecuador}} | 14.306.000 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ecuadorencifras.com/cifras-inec/main.html |title=Ecuador en Cifras |publisher=INEC |date= |accessdate=2010-09-01}}</ref> | 11.907.200 <ref>There are 2.398.800 people who speak another language, mainly American Indian languages (2.300.000).: [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=EC Ethnologue]</ref> | 2.126.986 | 98,1% <ref name="DemografíaLengEsp"/> | {{formatnum:{{#expr: 14306000 / 100 * 98.1 round 0}}}} |- style="background:#efefef;" | {{знаме|Guatemala}} | 14.361.666 <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ine.gob.gt/index.php/demografia-y-poblacion/42-demografiaypoblacion/207-infodemo2010 |title=Información Demógrafica 2010 |publisher=INE |date=2007-09-21 |accessdate=2011-02-05 |archive-date=2010-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100316080509/http://www.ine.gob.gt/index.php/demografia-y-poblacion/42-demografiaypoblacion/207-infodemo2010 |url-status=dead }}</ref> | {{formatnum:{{#expr: 14361666 / 100 * 60.0 round 0}}}} <ref>Spanish (official) 60%, Amerindian languages 40%: [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gt.html cia.gov] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20151002082023/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gt.html |date=2015-10-02 }}</ref> | {{formatnum:{{#expr: 14361666 / 100 * 86.4 - 14361666 / 100 * 64.7 round 0}}}} | 86,4% <ref name="DemografíaLengEsp"/> | {{formatnum:{{#expr: 14361666 / 100 * 86.4 round 0}}}} |- style="background:#efefef;" | {{знаме|Cuba}} | 11.235.863 <ref name="autogenerated1">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.one.cu/aec2009/datos/3,1.xls |title=UN (2010) |date= |accessdate=2011-02-05 }}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 11.235.863 <ref>[http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=CU ethnologue.com]</ref> | | 99,4% <ref name="DemografíaLengEsp"/> | {{formatnum:{{#expr: 11235863 / 100 * 99.4 round 0}}}} |- style="background:#efefef;" | {{знаме|Dominican Republic}} | 10.225.000 <ref name="autogenerated1"/> | 10.006.500 <ref>There are 218.500 people who speak other language as mother tongue (main language: Haitian with 159.000 speakers). [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=DO Ethnologue]</ref> | 177.600 | 99,6% <ref name="DemografíaLengEsp"/> | {{formatnum:{{#expr: 10225000/ 100 * 99.6 round 0}}}} |- style="background:#efefef;" | {{знаме|Bolivia}} | 10.426.154 <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ine.gov.bo/indice/visualizador.aspx?ah=PC20410.HTM |title=(2010) |publisher=INE |date= |accessdate=2010-04-21 |archive-date=2010-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100517144246/http://www.ine.gov.bo/indice/visualizador.aspx?ah=PC20410.HTM |url-status=dead }}</ref> | {{formatnum:{{#expr: 10426154 / 100 * 58.00 round 0}}}} <ref>According to the 1992 Census, 58 per cent of the population speaks Spanish as its mother tongue. [http://www.unicef.org/bolivia/resources_2334.htm unicef.org] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120119104453/http://www.unicef.org/bolivia/resources_2334.htm |date=2012-01-19 }}</ref> | {{formatnum:{{#expr: 10426154 / 100 * 87.9 - 10426154 / 100 * 58.00 round 0}}}} | 87,9% <ref name="DemografíaLengEsp"/> | {{formatnum:{{#expr: 10426154 / 100 * 87.9 round 0}}}} |- style="background:#efefef;" | {{знаме|Honduras}} | 8.215.313 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ine.gob.hn/drupal/sites/default/files/Resumen%20de%20la%20Proyeccion%20de%20Poblacion%20de%20Honduras%202001-2015_0.xls|title=INE (2011)|date=|accessdate=2011-02-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110519232641/http://www.ine.gob.hn/drupal/sites/default/files/Resumen%20de%20la%20Proyeccion%20de%20Poblacion%20de%20Honduras%202001-2015_0.xls|archivedate=2011-05-19|url-status=live}}</ref> | 8.007.563 <ref>There are 207.750 people who speak another language, mainly Garifuna (98.000).: [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=HN Ethnologue]</ref> | 125.597 | 99,0% <ref name="DemografíaLengEsp"/> | {{formatnum:{{#expr: 8215313 / 100 * 99.0 round 0}}}} |- style="background:#efefef;" | {{знаме|El Salvador}} | 6.183.002 <ref>[https://web.archive.org/web/20090919205554/http://www.digestyc.gob.sv/Portada/Presentacion%20Poblacion.pdf Census 2010 estimation] (page 32)</ref> | 6.168.902 <ref>There are 14.100 people who speak other language as their mother tongue (main language, Kekchí with 12.300 speakers): [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=ve Ethnologue].</ref> | | 99,7% <ref name="DemografíaLengEsp"/> | {{formatnum:{{#expr: 6183002 / 100 * 99.7 round 0}}}} |- style="background:#fff;" | {{знаме|France}} | 65.821.885 <ref>[http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1332#inter1 Official INSEE estimate to 1/1/2011]</ref> | 440.106 <ref>1% of 44.010.619 (population of France older than 15 years in 2005). Source: Eurobarometer 2006. There are 189.909 immigrants from Spain according to [http://www.ine.es/jaxi/tabla.do INE (1/1/2011)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20151207003047/http://www.webcitation.org/5dzZdiz9T |date=2015-12-07 }}</ref> | 5.721.380 | 9,4% | 6.161.486 <ref name=Eurob2006/> |- style="background:#efefef;" | {{знаме|Nicaragua}} | 5.822.000 <ref name="autogenerated1"/> | 5.331.876 <ref>There are 490.124 people who speak another language, mainly Mískito (154.000).: [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=NI Ethnologue]</ref> | 315.464 | 97,0% <ref name="DemografíaLengEsp"/> | {{formatnum:{{#expr: 5822000 / 100 * 97.0 round 0}}}} |- style="background:#fff;" | {{знаме|Morocco}} | 31.759.997<ref>[http://www.hcp.ma/ Morocco census]</ref> | 20.000 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=MA |title=ethnologue.com |publisher=ethnologue.com |date= |accessdate=2010-04-21}}</ref> | 5.480.000 | 17,32% | 5.500.000 <ref>there are between 4 and 7 million Spanish speakers in Morocco (Ammadi, 2002) [http://www.educacion.es/exterior/ma/es/File/MI%20ARTICULO%20PDF%20OK.pdf educacion.es] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110205011123/http://www.educacion.es/exterior/ma/es/File/MI%20ARTICULO%20PDF%20OK.pdf |date=2011-02-05 }}</ref><ref>According to a survey made in 2005 by CIDOB, 21,6% of the population speak Spanish ([http://www.realinstitutoelcano.org/wps/portal/rielcano/contenido?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/elcano/elcano_es/zonas_es/lengua+y+cultura/ari116-2008 realinstitutoelcano.org] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160718084050/http://www.realinstitutoelcano.org/wps/portal/rielcano/contenido?WCM_GLOBAL_CONTEXT=%2Felcano%2Felcano_es%2Fzonas_es%2Flengua+y+cultura%2Fari116-2008 |date=2016-07-18 }}, [http://www.afapredesa.org/index.php?option=com_content&task=view&id=195&Itemid=2 afapredesa.org] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101202204552/http://www.afapredesa.org/index.php?option=com_content&task=view&id=195&Itemid=2 |date=2010-12-02 }}). According to the Morocco Census of 2004, the Morocco population is 29.680.069 ([http://www.hcp.ma/ hcp.ma])</ref> |- style="background:#fff;" | {{знаме|Brazil}} | 190.732.694 <ref>[http://www.ibge.gov.br/home/presidencia/noticias/noticia_visualiza.php?id_noticia=1766&id_pagina=1 IBGE 2010]</ref> | 460.018 <ref>50% of 733.000 foreigners in Brazil are from [[Mercosur]] (Page 32 [http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |date=2010-09-23 }} + 92.260 spanish immigrants ([http://www.ine.es/jaxi/tabla.do?path=/t20/p85001/a2011/l0/&file=01001.px&type=pcaxis&L=0 INE (1/1/2011)]) + 1.258 ([http://www.eclac.cl/migracion/imila/seleccion.asp?parametro=M%C9XICO_%7CN%7CM%C9XICO in 2000]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}).</ref> | 5.000.000<ref>[http://www.cervantes.es/imagenes/File/prensa/anuario2009.pdf 2009 Annuary of the Instituto Cervantes]: More than 5 million students are learning Spanish. [http://www.elcastellano.org/noticia.php?id=775 elcastellano.org] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090615014710/http://www.elcastellano.org/noticia.php?id=775 |date=2009-06-15 }},[http://editor.elespectador.com/brasil/articulo43526-presidente-brasileno-espera-los-ninos-hablen-espanol elespectador.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140408173436/http://editor.elespectador.com/brasil/articulo43526-presidente-brasileno-espera-los-ninos-hablen-espanol |date=2014-04-08 }}, [http://www.oei.org.co/noticias/noticia12042007_1.htm oei.org.co] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080724204308/http://www.oei.org.co/noticias/noticia12042007_1.htm |date=2008-07-24 }}: Luiz Inácio Lula da Silva, president of Brazil: Near 9 million students are learning Spanish and the forecast is 12 million in 2010. [http://www.cervantes.es/docs/Espanol_en_Brasil.pdf Instituto Cervantes]: More than 1 million of spanish students in the private school and almost 11 million estimated for 2010 in the public school.</ref> | 2,86% | 5.460.018 |- style="background:#efefef;" | {{знаме|Costa Rica}} | 4.615.646 <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.inec.go.cr/Web/Home/GeneradorPagina.aspx |title=Primera variación del año registró un 0.68% |publisher=INEC |date= |accessdate=2011-02-05 |archive-date=2015-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151120125018/http://www.inec.go.cr/Web/Home/GeneradorPagina.aspx |url-status=dead }}</ref> | 4.530.228 <ref>[There are 85.418 people who speak another language.: http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=CR Ethnologue]</ref> | 48.493 | 99,2% <ref name="DemografíaLengEsp"/> | {{formatnum:{{#expr: 4615646 / 100 * 99.2 round 0}}}} |- style="background:#efefef;" | {{знаме|Paraguay}} | 6.460.000 | 3.682.200 <ref>According to the 1992 census, 50% use both Spanish and the indigenous language Guarani at home, 37% speak Guarani only, 7% speak Spanish only.[http://findarticles.com/p/articles/mi_qa3876/is_199806/ai_n8805121/ findarticles.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130907120032/http://findarticles.com/p/articles/mi_qa3876/is_199806/ai_n8805121/ |date=2013-09-07 }}. About 75 percent can speak Spanish.[http://www.pressreference.com/No-Sa/Paraguay.html pressreference.com]</ref> | 446.145 | 69,5% <ref name="DemografíaLengEsp"/> | {{formatnum:{{#expr: 6460000 / 100 * 69.5 round 0}}}} |- style="background:#efefef;" | {{знаме|Puerto Rico}} | 3.998.000 <ref name="autogenerated1"/> | {{formatnum:{{#expr: 3998000 / 100 * 95.10 round 0}}}} <ref>95,10% of the population speaks Spanish ([http://factfinder.census.gov/servlet/GRTTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-_box_head_nbr=R1602&-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&-_lang=en&-redoLog=true&-format=US-30&-mt_name=ACS_2005_EST_G00_R0504_US30&-CONTEXT=grt U.S. Census Bureau] {{Семарх|url=https://archive.today/20200212035004/http://factfinder.census.gov/servlet/GRTTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-_box_head_nbr=R1602&-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&-_lang=en&-redoLog=true&-format=US-30&-mt_name=ACS_2005_EST_G00_R0504_US30&-CONTEXT=grt |date=2020-02-12 }})</ref> | {{formatnum:{{#expr: 3998000 / 100 * 98.8 - 3998000 / 100 * 95.10 round 0}}}} | 98,8% <ref name="DemografíaLengEsp"/> | {{formatnum:{{#expr: 3998000 / 100 * 98.8 round 0}}}} |- style="background:#fff;" | {{знаме|United Kingdom}} | 62.041.708 <ref>[http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&language=en&pcode=tps00001&tableSelection=1&footnotes=yes&labeling=labels&plugin=1 Eurostat 2010]</ref> | 184.867 <ref>90.000 Colombians ([http://www.migrationinformation.org/Profiles/display.cfm?ID=344 in 2003]) + 64.317 Spanish ([http://www.ine.es/jaxi/tabla.do?path=/t20/p85001/a2011/l0/&file=01001.px&type=pcaxis&L=0 in 2011]) + 10.455 Mexicans ([https://web.archive.org/web/20070614014552/http://www.london.gov.uk/gla/publications/factsandfigures/dmag-update-2006-09.pdf in 2009]) + 7.554 Argentinians ([http://publications.iom.int/bookstore/free/argentina_profile.pdf in 2008] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120112004330/http://publications.iom.int/bookstore/free/argentina_profile.pdf |date=2012-01-12 }}) + 5.131 chileans ([http://www.chilesomostodos.gov.cl/descargas/cat_view/50-registro-de-chilenos.html in 2004] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111006181906/http://www.chilesomostodos.gov.cl/descargas/cat_view/50-registro-de-chilenos.html |date=2011-10-06 }}) + 7.410 Peruvians ([http://www.boletindenewyork.com/registroperuanos.htm en 2008] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111104191352/http://www.boletindenewyork.com/registroperuanos.htm |date=2011-11-04 }})</ref> | 3.737.633 | 6,4% | 3.922.500 <ref name=Eurob2006/> |- style="background:#efefef;" | {{знаме|Uruguay}} | 3.372.000 <ref name="autogenerated1"/> | 3.221.800 <ref>There are 150.200 people who speak another language as mother tongue [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=UY Ethnologue]</ref> | 113.108 | 98,9% <ref name="DemografíaLengEsp"/> | {{formatnum:{{#expr: 3372000 / 100 * 98.9 round 0}}}} |- style="background:#efefef;" | {{знаме|Panama}} | 3.508.000 <ref name="autogenerated1"/> | 3.006.957 <ref>There are 501.043 people who speak another language as mother tongue.: [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=PA Ethnologue]</ref> | 258.991 | 93,1% <ref name="DemografíaLengEsp"/> | {{formatnum:{{#expr: 3508000 / 100 * 93.1 round 0}}}} |- style="background:#fff;" | {{знаме|Philippines}} | 94.013.200 <ref>[http://www.census.gov.ph/data/sectordata/popproj_tab1r.html National Statistics Office medium projection (Mid-2010)]</ref> | 2.930 <ref>There are 2.930 immigrants from Spain according to [http://www.ine.es/jaxi/tabla.do?path=/t20/p85001/a2011/l0/&file=01001.px&type=pcaxis&L=0 INE (1/1/2011)]</ref> | 3.013.843 | 3,2% | 3.016.773 <ref>1.816.773 Spanish + 1.200.000 Spanish creole: Antonio Quilis "La lengua española en Filipinas", 1996 pag,234 [http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01350553135573500088680/209438_0013.pdf cervantesvirtual.com], [http://www.mepsyd.es/exterior/au/es/File/Ten_Reasons_low-res(1).pdf mepsyd.es] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20091224061318/http://www.mepsyd.es/exterior/au/es/File/Ten_Reasons_low-res(1).pdf |date=2009-12-24 }} (page 23), [http://www.mepsyd.es/redele/Biblioteca2006/DavidSanchez/Memoria.pdf mepsyd.es] (page 249), [http://spanish-differences.com/Spanish/Philippines-Spanish.php spanish-differences.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090817015943/http://spanish-differences.com/Spanish/Philippines-Spanish.php |date=2009-08-17 }}, [http://www.aresprensa.com/cms/cms/front_content.php?idart=208 aresprensa.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081223115032/http://www.aresprensa.com/cms/cms/front_content.php?idart=208 |date=2008-12-23 }}. The figure 2.900.000 Spanish speakers, we can find in [http://books.google.es/books?ei=vCXASpS0LqXkmwO0lZnlBg&ct=result&q=Pluricentric+languages%3A+differing+norms+in+different+nations+spanish+philippines+speakers&btnG=Buscar+libros "Pluricentric languages: differing norms in different nations"] (page 45 by R.W.Thompson), or in [http://www.sispain.org/spanish/language/worldwid.html sispain.org]./ More than 2 million Spanish speakers and around 3 million with Chavacano speakers according to "Instituto Cervantes de Manila" ([http://www.elcastellano.org/noticia.php?id=505 elcastellano.org] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100629084919/http://www.elcastellano.org/noticia.php?id=505 |date=2010-06-29 }})</ref> |- style="background:#fff;" | {{знаме|Germany}} | 81.802.000 <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Zeitreihen/LangeReihen/Bevoelkerung/Content75/lrbev03a,templateId=renderPrint.psml |title=German census (1/1/2011) |accessdate=2011-11-23 |archive-date=2011-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111128174957/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Zeitreihen/LangeReihen/Bevoelkerung/Content75/lrbev03a,templateId=renderPrint.psml |url-status=dead }}</ref> | 178.976 <ref>108.469 Spanish ([http://www.ine.es/jaxi/tabla.do?path=/t20/p85001/a2011/l0/&file=01001.px&type=pcaxis&L=0 INE 1/1/2011]) + 27.108 Peruvians ([http://www.boletindenewyork.com/registroperuanos.htm en 2008] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111104191352/http://www.boletindenewyork.com/registroperuanos.htm |date=2011-11-04 }}) + 13.313 Colombians ([http://www.migrationinformation.org/Profiles/display.cfm?ID=344 in 2003]) + 12.520 Mexicans ([http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Bevoelkerung/MigrationIntegration/Migrationshintergrund/Tabellen/Content100/MigrationshintergrundStaatsangehoerigkeit,templateId=renderPrint.psml] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101229095012/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Bevoelkerung/MigrationIntegration/Migrationshintergrund/Tabellen/Content100/MigrationshintergrundStaatsangehoerigkeit,templateId=renderPrint.psml |date=2010-12-29 }}) + 7.140 Argentinians ([http://publications.iom.int/bookstore/free/argentina_profile.pdf in 2008] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120112004330/http://publications.iom.int/bookstore/free/argentina_profile.pdf |date=2012-01-12 }}) + 6.704 chileans ([http://www.chilesomostodos.gov.cl/descargas/cat_view/50-registro-de-chilenos.html] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111006181906/http://www.chilesomostodos.gov.cl/descargas/cat_view/50-registro-de-chilenos.html |date=2011-10-06 }}) + 3.724 Ecuatorians ([http://tukuymigra.com/images/normativa/cat_est_tab_ecd_flacso1.pdf] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141006112601/http://tukuymigra.com/images/normativa/cat_est_tab_ecd_flacso1.pdf |date=2014-10-06 }})</ref> | 2.527.996 | 3,3% | 2.706.972 <ref name=Eurob2006/> |- style="background:#fff;" | {{знаме|Italy}} | 60.605.053 <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://demo.istat.it/bilmens2010gen/index_e.html |title=ISTAT 1/1/2011 |accessdate=2011-11-23 |archive-date=2011-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111119141856/http://demo.istat.it/bilmens2010gen/index_e.html |url-status=dead }}</ref> | 422.249 <ref>201.934 Peruvians ([http://www.boletindenewyork.com/registroperuanos.htm in 2008] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111104191352/http://www.boletindenewyork.com/registroperuanos.htm |date=2011-11-04 }}) + 120.000 Ecuatorians ([http://www.migrationinformation.org/Profiles/display.cfm?ID=591]) + 64.000 Colombians ([http://www.migrationinformation.org/Profiles/display.cfm?ID=344 en 2003]) + 18.116 Spanish ([http://www.ine.es/jaxi/tabla.do?path=/t20/p85001/a2011/l0/&file=01001.px&type=pcaxis&L=0 INE 2011]) + 11.576 Argentinians ([http://publications.iom.int/bookstore/free/argentina_profile.pdf en 2008] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120112004330/http://publications.iom.int/bookstore/free/argentina_profile.pdf |date=2012-01-12 }}) + 3.485 Mexicanos + 3.138 Chileans</ref> | 1.968.320 | 3,5% | 1.635.976 <ref name=Eurob2006/> |- style="background:#efefef;" | {{знаме|Equatorial Guinea}} | 1.170.308 <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.population-statistics.com/wg.php?x=&men=gpro&lng=es&dat=32&srt=pnan&col=dq&geo=-91 |title=Equatorial Guinea census (2010) |publisher=Population-statistics.com |date= |accessdate=2010-04-21 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927024614/http://www.population-statistics.com/wg.php?x=&men=gpro&lng=es&dat=32&srt=pnan&col=dq&geo=-91 |url-status=dead }}</ref> | 1.683 <ref>Spanish according to INE 2011</ref> | 1.057.446 | 90,5% <ref name="DemografíaLengEsp"/><ref>13.7% of the population speaks Spanish with native knowladge and other 74% as a second language [http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/paises_08.pdf cvc.cervantes.es].</ref> | {{formatnum:{{#expr: 1170308 / 100 * 90.5 round 0}}}} |- style="background:#fff;" | {{знаме|Canada}} | 33.212.696 | 909.000 <ref>PMB Statistics 2006 [http://www.mediaincanada.com/articles/mic/20061011/profile.html?page=2 mediaincanada.com]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Spanish-speaking people over the age of 12). Although Canada Census told about 345.345 people who speaks Spanish in 2006, Hispanic organizations claim about 520.260 Hispanics in 2001, and more than 700.000 in 2006 ([http://hispanosencanada.ca/portal/content/view/651/ hispanosencanada.ca]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [http://dialogos.ca/revista/numero3/articulo2.htm dialogos.ca] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071113073613/http://dialogos.ca/revista/numero3/articulo2.htm |date=2007-11-13 }}), and currently there are near 1 million: ([https://web.archive.org/web/20071109125024/http://www.tlntv.com/pressReleases/2007/TLN%20EN%20ESPANOL%20is%20born.pdf tlntv.com].</ref> | 92.853 <ref name="SpanishStudents"/> | 3% | 1.001.853 |- style="background:#fff;" | {{знаме|Portugal}} | 10.636.888 <ref>Eurostat 1/1/2010</ref> | 9.570 <ref>Spanish immigrants ([http://www.ine.es/jaxi/tabla.do?path=/t20/p85001/a2011/l0/&file=01001.px&type=pcaxis&L=0 INE 1/1/2011])</ref> | 727.282 | 6,9% | 737.026 <ref name=Eurob2006/> |- style="background:#fff;" | {{знаме|Netherlands}} | 16.665.900 <ref>[http://www.cbs.nl/en-GB/menu/themas/bevolking/cijfers/extra/bevolkingsteller.htm Netherland Census ClockPop]</ref> | 59.578 <ref>30.300 colombians ([http://www.migrationinformation.org/Profiles/display.cfm?ID=344 in 2003]), Spanish residents ([http://www.ine.es/jaxi/tabla.do?path=/t20/p85001/a2011/l0/&file=01001.px&type=pcaxis&L=0 INE 1/1/2011]) + 7,804 Peruvians ([http://www.boletindenewyork.com/registroperuanos.htm en 2008] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111104191352/http://www.boletindenewyork.com/registroperuanos.htm |date=2011-11-04 }} + 1,206 mexicans + 918 Chileans)</ref> | 622.516 | 4,1% | 682.094 <ref name=Eurob2006/> |- style="background:#fff;" | {{знаме|Belgium}} | 10.918.405 <ref>[http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&language=en&pcode=tps00001&tableSelection=1&footnotes=yes&labeling=labels&plugin=1 Eurostat estimate to 1/1/2011]</ref> | 85.990 <ref>1% of 8.598.982 (population of Belgium older than 15 years in 2005). Source: Eurobarometer 2006</ref> | 515.939 | 5,5% | 601.929 <ref name=Eurob2006/> |- style="background:#fff;" | {{знаме|Romania}} | 22.246.862 | | 544.531 | 2,4% | 544.531 <ref name=Eurob2006/> |- style="background:#fff;" | {{знаме|Sweden}} | 9.045.389 | 101.472 <ref>Sweden Census SCB (2002)</ref> | 442.601 | 6% | 544.073 <ref name=Eurob2006/> |- style="background:#fff;" | {{знаме|Australia}} | 21.007.310 | 106.517 <ref>Page 32 of the [http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf "Demogeafía de la lengua española"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |date=2010-09-23 }}. 104.000 according to Britannica Book of the Year 2003</ref> | 374.571 <ref>Page 32 of the [http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf Demografía de la lengua española "Demografía de la lengua española"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |date=2010-09-23 }}</ref> | 2,3% | 481.088 <ref name="SpanishStudents"/> |- style="background:#fff;" | {{знаме|Poland}} | 38.500.696 | | 316.104 | 0,8% | 316.104 <ref name=Eurob2006/> |- style="background:#fff;" | {{знаме|Austria}} | 8.205.533 | | 267.177 | 3,3% | 267.177 <ref name=Eurob2006/> |- style="background:#fff;" | {{знаме|Ivory Coast}} | 20.179.602 | | 235.806 <ref name="SpanishStudents"/> | 1,2% | 235.806 |- style="background:#fff;" | {{знаме|Algeria}} | 33.769.669 | | 223.000 <ref>Between 150.000 and 200.000 in Tinduf ([http://www.aprendemas.com/Noticias/html/N1960_F17012007.HTML aprendemas.com]) + 48.000 in Wilaya of Oran (page 31 of [http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf Demografía de la lengua española] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |date=2010-09-23 }}</ref> | 0,7% | 223.379 |- style="background:#fff;" | {{знаме|Denmark}} | 5.484.723 | | 219.003 | 4% | 219.003 <ref name=Eurob2006/> |- style="background:#fff;" | {{знаме|Israel}} | 7.112.359 | 130.000 <ref>50.000 sefardíes (Britannica Book of the Year 1998)[http://cvc.cervantes.es/obref/anuario/anuario_99/otero/p03.htm] + 80.000 from Iberoamerica [http://cvc.cervantes.es/obref/congresos/sevilla/comunicacion/ponenc_shadas.htm]</ref> | 45.231 | 2,5% | 175.231 <ref>Pages 34, 35 of the [http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf "Demografía de la lengua española"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |date=2010-09-23 }}.</ref> |- style="background:#fff;" | {{знаме|Japan}} | 127.288.419 | 78.952 <ref>[http://www.enlatino.com/portada/america-latina/los-latinos-representan-la-segunda-comunidad-emigrante-en-japon-37940 enlatino.com] (There are in 2009 344.932 immigrants from latin america - 267.456 from Brazil + 1.476 from Spain in 2010 accordind to INE)</ref> | 60.000 <ref name="SpanishStudents"/> | 0,1% | 138.952 |- style="background:#fff;" | {{знаме|Switzerland}} | 7.581.520 | 123.000 <ref>{{Наведена мрежна страница|author=Centro Virtual Cervantes |url=http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_99/otero/p03.htm#7 |title=Britannica Book of the Year 1998 |publisher=Cvc.cervantes.es |date= |accessdate=2010-04-21}}</ref> | 14.420 | 1,7% <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.all-about-switzerland.info/swiss-population-languages.html |title=all-about-switzerland.info |publisher=all-about-switzerland.info |date= |accessdate=2010-04-21}}</ref> | 137.420 |- style="background:#fff;" | {{знаме|Bulgaria}} | 7.262.675 | | 133.910 | 1,8% | 133.910 <ref name=Eurob2006/> |- style="background:#fff;" | {{знаме|Belize}} | 301.270 | 106.795 <ref name="Demografía de la lengua española">Page 32 of [http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf Demografía de la lengua española] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |date=2010-09-23 }}</ref> | 21.848 | 42,7% | 128.643 <ref name="Demografía de la lengua española"/> |- style="background:#fff;" | {{знаме|Netherlands Antilles}} | 223.652 | 10.699 | 114.835 | 56,1% | 125.534 |- style="background:#fff;" | {{знаме|Ireland}} | 4.156.119 | | 123.591 | 3% | 123.591 <ref name=Eurob2006/> |- style="background:#fff;" | {{знаме|Senegal}} | 12.853.259 | | 101.455 <ref name="SpanishStudents"/> | 0,8% | 101.455 |- style="background:#fff;" | {{знаме|Greece}} | 10.722.816 | | 86.742 | 0,8% | 86.742 <ref name=Eurob2006/> |- style="background:#fff;" | {{знаме|Finland}} | 5.244.749 | | 85.586 | 1,6% | 85.586 <ref name=Eurob2006/> |- style="background:#fff;" | {{знаме|Hungary}} | 9.930.915 | | 85.034 | 0,9% | 85.034 <ref name=Eurob2006/> |- style="background:#fff;" | {{знаме|Aruba}} | 100.018 | 6.800 | 68.602 | 75,3% | 75.402 |- style="background:#fff;" | {{знаме|Croatia}} | 4.491.543 | | 73.656 | 1,6% | 73.656 <ref name=Eurob2006/> |- style="background:#fff;" | {{знаме|Andorra}} | 84.484 | 29.907 <ref>35,4% speak Spanish as a first language [http://www.iea.ad/cres/observatori/temes/llengua3trimestre2005.htm www.iea.ad] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100529044524/http://www.iea.ad/cres/observatori/temes/llengua3trimestre2005.htm |date=2010-05-29 }}</ref> | 25.356 | 68,7% <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.iea.ad/cres/observatori/temes/llengua3trimestre2005.htm |title=www.iea.ad |publisher=www.iea.ad |date= |accessdate=2010-04-21 |archive-date=2010-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529044524/http://www.iea.ad/cres/observatori/temes/llengua3trimestre2005.htm |url-status=dead }}</ref> | 58.040 |- style="background:#fff;" | {{знаме|Slovakia}} | 5.455.407 | | 43.164 | 0,8% | 43.164 <ref name=Eurob2006/> |- style="background:#fff;" | {{знаме|Norway}} | 4.644.457 | 12.573 | 23.677 | 0,8% | 36.250 <ref name=Eurob2006/> |- style="background:#fff;" | {{знаме|Russia}} | 140.702.094 | 3.320 | 20.000 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cervantes.es/imagenes/File/prensa/anuario2009.pdf |title=ANUARIO IC 2009 |format=PDF |date= |accessdate=2010-11-06}}</ref> | 0,01% | 23.320 |- style="background:#fff;" | {{знаме|New Zealand}} | 4.173.460 | 21.645 <ref>New Zealand census (2006)</ref> | | 0,5% | 21.645 |- style="background:#fff;" | {{знаме|Guam}} | 154.805 | | 19.092 | 12,3% | 19.092 <ref>Page 34 of the [http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf Demografía de la Lengua Española] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |date=2010-09-23 }}</ref> |- style="background:#fff;" | {{знамеикона|United States Virgin Islands}} [[Американски Девствени Острови]] | 108.612 | 16.788 | | 15,5% | 16.788 |- style="background:#fff;" | {{знаме|China}} | 1.345.751.000 | 2.292<ref>Spanish residents in China ([http://www.ine.es/jaxi/menu.do?type=pcaxis&path=%2Ft20%2Fp85001&file=inebase&L= INE, 2009] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101207025255/http://www.ine.es/jaxi/menu.do?type=pcaxis&path=%2Ft20%2Fp85001&file=inebase&L= |date=2010-12-07 }})</ref> | 12.835 <ref name="SpanishStudents"/> | 0,001124% | 15.127 |- style="background:#fff;" | {{знаме|Lithuania}} | 3.565.205 | | 13.943 | 0,4% | 13.943 <ref name=Eurob2006/> |- style="background:#fff;" | {{знаме|Gibraltar}} | 27.967 | 13.857 | | 49,5% | 13.857 |- style="background:#fff;" | {{знаме|Cyprus}} | 792.604 | | | 1,4% | 11.044 <ref name=Eurob2006/> |- style="background:#fff;" | {{знаме|Turkey}} | 71.892.807 | 380 | 8.000 <ref>Page 37 of the [http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf Demografía de la lengua española] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |date=2010-09-23 }}</ref> | 0,01% | 8.380 |- style="background:#fff;" | {{знаме|Jamaica}} | 2.804.322 | 8.000 | | 0,3% | 8.000 |- style="background:#fff;" | {{знаме|Luxembourg}} | 486.006 | 3.000 | 4.344 | 1,5% | 7.344 <ref name=Eurob2006/> |- style="background:#fff;" | {{знаме|Malta}} | 403.532 | 6.458 | | 1,6% | 6.458 <ref name=Eurob2006/> |- style="background:#fff;" | {{знаме|Trinidad and Tobago}} | 1.047.366 | 4.100 | | 0,4% | 4.100 |- style="background:#fff;" | {{знаме|Western Sahara}} | 513.000 <ref name="UN 2009 estimate"/> | н/п<ref>The Spanish 1970 census claims 16,648 Spanish speakers in Western Sahara ([http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_99/otero/p03.htm#7]) but probably most of them were people born in Spain who left after the Moroccan annexation</ref> | н/п | н/п | н/п |- style="background:#fff;" | останати имигранти во ЕУ | | {{formatnum:{{#expr: 2397380 - 440106 - 184867 - 178976 - 422249 - 9570 - 59578 - 85990 - 101472 - 4756 - 3000 }}}} <ref>According to [http://www.padi.cat:8080/wayback/20090525134822/www.ucm.es/info/icei/pdf/DT%2003-06.pdf Demografía de la lengua española (page 37)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150504060058/http://www.padi.cat:8080/wayback/20090525134822/www.ucm.es/info/icei/pdf/DT%2003-06.pdf |date=2015-05-04 }}, there are 2.397.380 Spanish or Latinoamerican immigrants in the E.U., but 1.490.564 are already counted</ref> | | | |- style="background:#fff;" |останати шпански ученици | | | | |{{formatnum:{{#expr: 20000000 - 6000000 - 3385000 - 5000000 - 58382 - 20492 - 92853 - 33913 - 235806 - 14420 - 60000 - 101455 - 25800 - 25677 - 23677 - 20492 - 20000 - 20000}}}} <ref>According to the Instituto Cervantes, there are 20.000.000 Spanish students ([http://www.cervantes.es/sobre_instituto_cervantes/prensa/2011/noticias/nota_resumen_conferencia_sevilla.htm cervantes.es], [http://www.elpais.com/articulo/cultura/Queretaro/palabra/bonita/espanol/elpepucul/20110618elpepucul_2/Tes elpais.com]), but 15.137.967 are already counted, like 5 million students in Brazil. To avoid double counting, 6.000.000 students from U.S. are cosidered into the 14.531.499 second language speakers, 3.385.000 students are considered into the 18.922.281 speakers in the EU out of Spain according to the [[:es:Anexo:Hablantes de español en la U.E. según el Eurobarómetro (2006)|Eurobarometer]], and 58.382 and 20.492 students are considered counted into the Morocco and Philippines Spanish speakers as a secondary language. [[:es:Anexo:Estudiantes de español]]</ref> |- style="background:#efefef;" | '''Вкупно говорници како мајчин јазик + говорници како втор јазик во држави каде е службен:''' |rowspan=2| 6.974.970.386 (вкупно светско население)<ref>[http://www.census.gov/population/international/ census.gov]</ref> |rowspan=2| {{formatnum:{{#expr: 104135971 + 35468501 + 41964229 + 45740000 + 36333605 + 28357707 + 25059861 + 17041797 + 12084699 + 460018 + 8617000 + 11235863 + 10006500 + 6047169 + 8007563 + 6168902 + 440106 + 5331876 + 6586 + 4530228 + 3682200 + 3802098 + 184867 + 3221800 + 3006957 + 2930 + 178976 + 422249 + 909000 + 9570 + 59578 + 85990 + 101472 + 106517 + 130000 + 123000 + 78952 + 10699 + 6800 + 33305 + 21645 + 12573 + 3320 + 3055 + 16788 + 13857 + 8000 + 3000 + 4100 + 906816 round 0}}}} <ref name=demogr>[http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf Demografía de la lengua española] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |date=2010-09-23 }} (page 38). 359,5 million people where Spanish is official and 40,5 where it is not official with native knowladges of Spanish, and another 40 million with limited knowladges. The figures of the census used are from 2000 to 2005.</ref> | 29.242.608 |{{formatnum:{{#expr: 45304953900 / 6974970386 round 2}}}}% |''' {{formatnum:{{#expr: 110651490 + 35468501 + 46585009 + 45870080 + 40655093 + 29081444 + 25804803 + 17170261 + 14208313 + 12460018 + 11168448 + 10184100 + 9164589 + 8133160 + 6164453 + 440106 + 5647340 + 6586 + 448689 + 4578721 + 4489700 + 3950024 + 184867 + 3334908 + 3265948 + 2930 + 178976 + 422249 + 909000 + 1059129 + 9570 + 59578 + 85990 + 101472 + 106517 + 130000 + 78952 + 123000 + 10699 + 6800 + 33305 + 21645 + 12573 + 3320 + 16788 + 3055 + 16788 + 8000 + 3000 + 4100 + 906816 round 0}}}} ''' <ref>450 million Spanish speakers ([http://www.fundacionblu.org/actaslengua/acta_conclusiones_lengua_espanola.asp?id=1 I] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110129052910/http://www.fundacionblu.org/actaslengua/acta_conclusiones_lengua_espanola.asp?id=1 |date=2011-01-29 }} and [http://www.fundacionblu.org/actaslengua/acta_lengua_espanola.asp?id=7 IV] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101015030418/http://www.fundacionblu.org/actaslengua/acta_lengua_espanola.asp?id=7 |date=2010-10-15 }} International minutes of the Spanish language, and [http://www.cervantes.es/sobre_instituto_cervantes/prensa/2009/noticias/caffarel_casa_america.htm Instituto Cervantes]). 460 million Spanish speakers ([http://pdf.diariohoy.net/2007/03/25/pdf/10-c.pdf diariohoy.net] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110205011131/http://pdf.diariohoy.net/2007/03/25/pdf/10-c.pdf |date=2011-02-05 }}, [http://www.lne.es/sociedad-cultura/1583/colombia-convierte-capital-lengua-espanola/503977.html lne.es])</ref> |- style="background:#fff;" | '''Вкупно шпански говорници како втор јазик:''' | 78.109.665 |{{formatnum:{{#expr: 50426443100 / 6974970386 round 2}}}}% | ''' {{formatnum:{{#expr: 110651490 + 50000000 + 46585009 + 45870080 + 40655093 + 29081444 + 25804803 + 17170261 + 14208313 + 5460018 + 12408479 + 11168448 + 10184100 + 9164589 + 8133160 + 6164453 + 6161486 + 5647340 + 5500000 + 4578721 + 4489700 + 3950024 + 3922500 + 3334908 + 3265948 + 3016773 + 2706972 + 2058225 + 1059129 + 1001853 + 737026 + 682094 + 601929 + 544351 + 544073+ 481088 + 316.104 + 267.177 + 235806 + 223422 + 219003 + 175231 + 138952 + 137420 + 133910 + 125534 + 123591 + 101455 + 86742 + 85586 + 85034 + 75402 + 73656 + 54906+ 47322 + 43164 + 36250 + 33277 + 23320 + 23175 + 23055 + 19092 + 16788 + 13943 + 14720 + 11044 + 8000 + 7344 + 6458 + 5106 + 227 + 4862033 round 0}}}} '''<ref name=Es2009 /><ref>In addition to 453.430.903 speakers with native knowledges, there are other Spanish speakers as a second language: 14.531.499 speakers as a second language in USA. There are 18.922.281 speakers in the EU without Spain ([[:es:Anexo:Hablantes de español en la U.E. según el Eurobarómetro (2006)]]), but 2.397.380 as a first language ([http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf page 37] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |date=2010-09-23 }}) are already counted. There are 5.480.000 and 3.014.115 speakers as a secondary language in Morocco and Philippines. There are 20.000.000 students according to the Instituto Cervantes ([http://www.cervantes.es/sobre_instituto_cervantes/prensa/2011/noticias/nota_resumen_conferencia_sevilla.htm cervantes.es]).</ref> |} == Граматика == {{Јазик-пример |име= Шпански јазик |писмо= [[шпанска азбука|латиница]] |пример= Прв член од „Декларацијата за човекови права“ |текст= Todos los seres humanos nacen libres e iguales en dignidad y derechos y, dotados como están de razón y conciencia, deben comportarse fraternalmente los unos con los otros. |превод=Сите човечки суштествa се раѓaaт слободни и еднакви по достоинство и правa. Tиe се обдарени со разум и совест и требa да се однесувaaт еден кон друг во дуxот на општо човечкaтa припaдност. }} === Глаголи === Глаголите во шпанскиот јазик се потешко подрачје за странците. Има три главни конјугации, а преку 50 конјугирани форми по глагол. Меѓутоа, трите конјугации се слични, и има релативно малку неправилни глаголи. ==== Правилни -ar глаголи (''amar'', љуби) ==== {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" !bgcolor="#E0E0FF"|Безлични (''Formas no personales'')||colspan="6"|(м. едн.,ж. едн., м. мн., ж мн.) |- |Инфинитив (''Infinitivo'') ||colspan="6"| ''amar'' |- |Герунд (''Gerundio'') ||colspan="6"| ''amando'' |- |Минат партицип (''Participio'') ||colspan="6"|''amado (amado, amada, amados, amadas)'' |- !bgcolor="#E0E0FF"|Индикатив (''Indicativo'')||''yo''||''tú''||''él, ella, usted''||''nosotros''||''vosotros''||''ellos, ellas, ustedes'' |- |Сегашно (''Presente'')||''amo''||''amas''||''ama''||''amamos''||''amáis''||''aman'' |- |Свршено (''Pretérito imperfecto'' или ''copretérito)''||''amaba''||''amabas''||''amaba''||''amábamos''||''amabais''||''amaban'' |- |Минато прераскажано (''Pretérito perfecto simple'' или ''Pretérito'')||''amé''||''amaste''||''amó''||''amamos''||''amasteis''||''amaron'' |- |Идно (''Futuro simple'' o ''Futuro'')||''amaré''||''amarás''||''amará''||''amaremos''||''amaréis''||''amarán'' |- !bgcolor="#E0E0FF"|Услов (''Condicional simple'' или ''Pospretérito'')||''yo''||''tú''||''él, ella, usted''||''nosotros''||''vosotros''||''ellos, ellas, ustedes'' |- |&nbsp;||''amaría''||''amarías''||''amaría''||''amaríamos''||''amaríais''||''amarían'' |- !bgcolor="#E0E0FF"|Субјунтив (''Subjuntivo'')||''yo''||''tú''||''él, ella, usted''||''nosotros''||''vosotros''||''ellos, ella, ustedes'' |- |Сегашно (''Presente'')||''ame''||''ames''||''ame''||''amemos''||''améis''||''amen'' |- |Несвршено 1 (''Pretérito imperfecto'' или ''Pretérito'')||''amara''||''amaras''||''amara''||''amáramos''||''amarais ''||''amaran'' |- |Минато прераскажано||''amase''||''amases''||''amase''||''amásemos''||''amaseis''||''amasen'' |- |Идно (''Futuro simple'' или ''Futuro'')||''amare''||''amares''||''amare''||''amáremos''||''amareis''||''amaren'' |- !bgcolor="#E0E0FF"|Заповедно (''Imperativo'')||&nbsp;||''tú''||''usted''||''nosotros''||''vosotros''||''ustedes'' |- |потврдно||&nbsp;||''ama''||''ame''||''amemos''||''amad''||''amen'' |- |одречно||&nbsp;||''no ames''||''no ame''||''no amemos''||''no améis''||''no amen'' |} ==== Правилни -er глаголи (''temer'', се плаши) ==== {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" !bgcolor="#E0E0FF"|Безлични||colspan="6"| (м. едн.,ж. едн., м. мн., ж мн.) |- |Инфинитив ||colspan="6"| ''temer'' |- |Герунд ||colspan="6"| ''temiendo'' |- |Минат партицип ||colspan="6"|''temido (temido, temida, temidos, temidas)'' |- !bgcolor="#E0E0FF"|Индикатив||''yo''||''tú / vos ''||''él''||''nosotros''||''vosotros / ustedes''||''ellos'' |- |Сегашно||''temo''||''temes / temés''||''teme''||''tememos''||''teméis / temen''||''temen'' |- |Имерфект||''temía''||''temías''||''temía''||''temíamos''||''temíais /temían''||''temían'' |- |Претерит||''temí''||''temiste''||''temió''||''temimos''||''temisteis / temieron''||''temieron'' |- |Идно||''temeré''||''temerás''||''temerá''||''temeremos''||''temeréis / temerán''||''temerán'' |- !bgcolor="#E0E0FF"|Услов||''yo''||''tú / vos''||''él''||''nosotros''||''vosotros / ustedes''||''ellos'' |- |&nbsp;||''temería''||''temerías''||''temería''||''temeríamos''||''temeríais / temerían''||''temerían'' |- !bgcolor="#E0E0FF"|Субхунтив||''yo''||''tú / vos''||''él''||''nosotros''||''vosotros / ustedes''||''ellos'' |- |Сегашно||''tema''||''temas''||''tema''||''temamos''||''temáis / teman''||''teman'' |- |Имперфект 1||''temiera''||''temieras''||''temiera''||''temiéramos''||''temierais / temieran''||''temieran'' |- |Имперфект 2||''temiese''||''temieses''||''temiese''||''temiésemos''||''temieseis / temiesen''||''temiesen'' |- |Идно||''temiere''||''temieres''||''temiere''||''temiéremos''||''temiereis''||''temieren'' |- !bgcolor="#E0E0FF"|Заповеден||&nbsp;||''tú / vos''||''usted''||''nosotros''||''vosotros''||''ustedes'' |- |потврдно||&nbsp;||''teme / temé''||''tema''||''temamos''||''temed''||''teman'' |- |одречно||&nbsp;||''no temas''||''no tema''||''no temamos''||''no temáis''||''no teman'' |} ==== Правилни -ir глаголи (''partir'', разделува/тргнува) ==== {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" !bgcolor="#E0E0FF"|Безлични||colspan="6"|(м. едн.,ж. едн., м. мн., ж мн.) |- |Инфинитив ||colspan="6"| ''partir'' |- |Герунд ||colspan="6"| ''partiendo'' |- |Минат партицип ||colspan="6"|''partido (partido, partida, partidos, partidas)'' |- !bgcolor="#E0E0FF"|Индикатив||''yo''||''tú / vos''||''él''||''nosotros''||''vosotros''||''ellos'' |- |Сегашно||''parto''||''partes / partís''||''parte''||''partimos''||''partís''||''parten'' |- |Имперфект||''partía''||''partías''||''partía''||''partíamos''||''partíais''||''partían'' |- |Претерит||''partí''||''partiste''||''partió''||''partimos''||''partisteis''||''partieron'' |- |Идно||''partiré''||''partirás''||''partirá''||''partiremos''||''partiréis''||''partirán'' |- !bgcolor="#E0E0FF"|Услов||''yo / vos''||''tú''||''él''||''nosotros''||''vosotros''||''ellos'' |- |&nbsp;||''partiría''||''partirías''||''partiría''||''partiríamos''||''partiríais''||''partirían'' |- !bgcolor="#E0E0FF"|Субхунтив||''yo''||''tú / vos''||''él''||''nosotros''||''vosotros''||''ellos'' |- |Сегашно||''parta''||''partas''||''parta''||''partamos''||''partáis''||''partan'' |- |Имперфект 1||''partiera''||''partieras''||''partiera''||''partiéramos''||''partierais''||''partieran'' |- |Имперфект 2||''partiese''||''partieses''||''partiese''||''partiésemos''||''partieseis''||''partiesen'' |- |Идно||''partiere''||''partieres''||''partiere''||''partiéremos''||''partiereis''||''partieren'' |- !bgcolor="#E0E0FF"|Заповеден||&nbsp;||''tú / vos''||''usted''||''nosotros''||''vosotros''||''ustedes'' |- |потврдно||&nbsp;||''parte / partí''||''parta''||''partamos''||''partid''||''partan'' |- |одречно||&nbsp;||''no partas''||''no parta''||''no partamos''||''no partáis''||''no partan'' |} ==== ''ser'', сум ==== {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" !bgcolor="#E0E0FF"|Безлични||colspan="6"|&nbsp; |- |Инфинитив ||colspan="6"| ''ser'' |- |Герунд ||colspan="6"| ''siendo'' |- |Минат партицип ||colspan="6"|''sido'' |- !bgcolor="#E0E0FF"|Индикатив||''yo''||''tú / vos''||''él''||''nosotros''||''vosotros / ustedes''||''ellos'' |- |Сегашно||''soy''||''eres / sos''||''es''||''somos''||''sois / son''||''son'' |- |Имперфект||''era''||''eras''||''era''||''éramos''||''erais / eran''||''eran'' |- |Претерит||''fui''||''fuiste''||''fue''||''fuimos''||''fuisteis / fueron''||''fueron'' |- |Идно||''seré''||''serás''||''será''||''seremos''||''seréis / serán''||''serán'' |- !bgcolor="#E0E0FF"|Услов||''yo''||''tú / vos''||''él''||''nosotros''||''vosotros / ustedes''||''ellos'' |- |&nbsp;||''sería''||''serías''||''sería''||''seríamos''||''seríais / serían''||''serían'' |- !bgcolor="#E0E0FF"|Субхунтив||''yo''||''tú / vos''||''él''||''nosotros''||''vosotros / ustedes''||''ellos'' |- |Сегашно||''sea''||''seas''||''sea'' ||''seamos''||''seáis / sean''||''sean'' |- |Имперфект 1||''fuera''||''fueras''||''fuera''||''fuéramos''||''fuerais / fueran''||''fueran'' |- |Имперфект 2||''fuese''||''fueses''||''fuese''||''fuésemos''||''fueseis / fuesen''||''fuesen'' |- |Идно||''fuere''||''fueres''||''fuere''||''fuéremos''||''fuereis''||''fueren'' |- !bgcolor="#E0E0FF"|Заповеден||&nbsp;||''tú / vos''||''usted''||''nosotros''||''vosotros''||''ustedes'' |- |потврдно||&nbsp;||''sé''||''sea''||''seamos''||''sed''||''sean'' |- |одречно||&nbsp;||''no seas''||''no sea''||''no seamos''||''no seáis''||''no sean'' |} ==== ''estar'', сум ==== {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" !bgcolor="#E0E0FF"|Безлични||colspan="6"|&nbsp; |- |Инфинитив ||colspan="6"| ''estar'' |- |Герунд ||colspan="6"| ''estando'' |- |Минат партицип ||colspan="6"|''estado'' |- !bgcolor="#E0E0FF"|Индикатив||''yo''||''tú / vos''||''él''||''nosotros''||''vosotros''||''ellos'' |- |Сегашно||''estoy''||''estás''||''está''||''estamos''||''estáis''||''están'' |- |Имперфект||''estaba''||''estabas''||''estaba''||''estábamos''||''estabais''||''estaban'' |- |Претерит||''estuve''||''estuviste''||''estuvo''||''estuvimos''||''estuvisteis''||''estuvieron'' |- |Идно||''estaré''||''estarás''||''estará''||''estaremos''||''estaréis''||''estarán'' |- !bgcolor="#E0E0FF"|Услов||''yo''||''tú / vos''||''él''||''nosotros''||''vosotros''||''ellos'' |- |&nbsp;||''estaría''||''estarías''||''estaría''||''estaríamos''||''estaríais''||''estarían'' |- !bgcolor="#E0E0FF"|Субхунтив||''yo''||''tú / vos''||''él''||''nosotros''||''vosotros''||''ellos'' |- |Сегашно||''esté''||''estés''||''esté'' ||''estemos''||''estéis''||''estén'' |- |Имперфект 1||''estuviera''||''estuvieras''||''estuviera''||''estuviéramos''||''estuvierais''||''estuvieran'' |- |Имперфект 2||''estuviese''||''estuvieses''||''estuviese''||''estuviésemos''||''estuvieseis''||''estuviesen'' |- |Идно||''estuviere''||''estuvieres''||''estuviere''||''estuviéremos''||''estuviereis''||''estuvieren'' |- !bgcolor="#E0E0FF"|Заповеден†||&nbsp;||''tú / vos''||''usted''||''nosotros''||''vosotros''||''ustedes'' |- |потврдно||&nbsp;||''está'' ИЛИ ''estate''||''esté'' ИЛИ ''estese''||''estemos'' ИЛИ ''estemonos''||''estad'' ИЛИ ''estaos''||''estén'' ИЛИ ''estense'' |- |одречно||&nbsp;||''no estés''||''no esté''||''no estemos''||''no estéis''||''no estén'' |} == Споредба на зборови == Шпанскиот и италијанскиот споделуваат сличен фонолошки систем. Денес се проценува дека сличноста на зборовите меѓу италијанскиот и шпанскиот е 82%.<ref name="ethnologue">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=spa|title=Spanish|publisher=ethnologue}}</ref> Истата сличност со португалскиот е проценета на 89%. Сличноста меѓу шпанскиот од една страна и францускиот и романскиот од друга страна е помала, па така лексичката сличност се проценува на 75% и 71%<ref name="ethnologue"/>. {| class="wikitable" |- ! [[латински]] ! шпански ! [[галисиски јазик|галисиски]] ! [[португалски]] ! [[Астуро-леонски јазици|астуро-леонски]] ! [[аргонски јазик|аргонски]] ! [[каталонски јазик|каталонски]] ! [[италијански јазик|италијански]] ! [[француски]] ! [[романски јазик|романски]] ! [[македонски]] |- | {{јаз|la|''nos''}} | {{јаз|es|''nosotros''}} | {{јаз|gl|''nós''}}(''outros'') | {{јаз|pt|''nós''}} | {{јаз|ll|''nós'', ''nosotros''}} | {{јаз|an|''nusatros''}} | {{јаз|ca|''nosaltres''}} <br />(архаично {{јаз|ca|''nós''}}) | {{јаз|it|''noi''}} (''altri'') | {{јаз|fr|''nous''}} (''autres'') | {{јаз|ro|''noi''}} | ние |- | {{јаз|la|''frater germanum''}} (буквално „вистински брат“) | {{јаз|es|''hermano''}} | {{јаз|gl|''irmán''}} | {{јаз|pt|''irmão''}} | {{јаз|ll|''hermanu''}} | {{јаз|an|''chirmán''}} | {{јаз|ca|''germà''}} <br />(архаично {{јаз|ca|''frare''}}) | {{јаз|it|''fratello''}} | {{јаз|fr|''frère''}} | {{јаз|ro|''frate''}} | брат |- | {{јаз|la|''dies Martis''}} (класичен латински) {{јаз|la|''feria tertia''}} | {{јаз|es|''martes''}} | {{јаз|gl|''martes''}} | {{јаз|pt|''terça-feira''}} | {{јаз|ll|''martes''}} | {{јаз|an|''martes''}} | {{јаз|ca|''dimarts''}} | {{јаз|it|''martedì''}} | {{јаз|fr|''mardi''}} | {{јаз|ro|''marţi''}} | вторник |- | {{јаз|la|''cantiō'' (''nem'', acc.), ''canticum''}} | {{јаз|es|''canción''}} | {{јаз|gl|''canción''}}/''cançom'' | {{јаз|pt|''canção''}} | {{јаз|ll|''canción'' (на астурски ''canciu'')}} | {{јаз|an|''canta''}} | {{јаз|ca|''cançó''}} | {{јаз|it|''canzone''}} | {{јаз|fr|''chanson''}} | {{јаз|ro|''cântec''}} | песна |- | {{јаз|la|''magis''}} или {{јаз|la|''plus''}} | {{јаз|es|''más''}} <br />(архаично {{јаз|es|''plus''}}) | {{јаз|gl|''máis''}} | {{јаз|pt|''mais''}} <br />(архаично {{јаз|pt|''chus/plus''}}) | {{јаз|ll|''más''}} | {{јаз|an|''más'',"més"}} | {{јаз|ca|''més''}} <br />(архаично {{јаз|ca|''pus''}}) | {{јаз|it|''più''}} | {{јаз|fr|''plus''}} | {{јаз|ro|''mai/plus''}} | повеќе |- | {{јаз|la|''manum sinistram'' (acc.)}} | {{јаз|es|''mano izquierda''}} <br />(исто така {{јаз|es|''mano siniestra''}}) | {{јаз|gl|''man esquerda''}} | {{јаз|pt|''mão esquerda''}} <br />(архаично {{јаз|pt|''sẽestra''}}) | {{јаз|ll|''mano esquierda'' (на астурски ''manzorga'')}} | {{јаз|an|''man cucha''}} | {{јаз|ca|''mà esquerra''}} | {{јаз|it|''mano sinistra''}} | {{јаз|fr|''main gauche''}} | {{јаз|ro|''mâna stângă''}} | лева рака |- | {{јаз|la|''nihil''}} или {{јаз|la|''nullam rem natam'' (acc.)}} | {{јаз|es|''nada''}} | {{јаз|gl|''nada''}}/{{јаз|gl|''ren''}} | {{јаз|pt|''nada''}} <br />(''neca'' and ''nula rés'' во некои изрази; архаично {{јаз|pt|''rem''}}) | {{јаз|ll|''nada'' (''un res'' е исто со ''nada'')}} | {{јаз|an|''cosa''}} | {{јаз|ca|''res''}} | {{јаз|it|''niente''}}/{{јаз|it|''nulla''}} | {{јаз|fr|''rien''}}/{{јаз|fr|''nul''}} | {{јаз|ro|''nimic/nul''}} | ништо |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{InterWiki|code=es}} {{Wiktionary|Category:Spanish Language}} {{Wikibooks|Subject:Spanish language}} {{Wikiversity|Spanish}} * [http://buscon.rae.es/draeI/ Речник на шпанскиот јазик] {{es}} * [http://www.bbc.co.uk/languages/spanish/ Шпански јазик] – [[BBC]] јазици * [http://www.fsi-language-courses.org/Content.php?page=Spanish Јазичен курс за шпанскиот јазик] * [http://www.mylovespanish.com/ Основна шпанска граматика] * [http://mertsahinoglu.com/research/spanish-for-speakers-of-latin/ Шпанската еволуција од латинскиот] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130719135319/http://mertsahinoglu.com/research/spanish-for-speakers-of-latin/ |date=2013-07-19 }} * [[Wikivoyage:Spanish phrasebook|Шпански фрази]] на [[Wikivoyage]] {{Романски јазици}} {{Официјални јазици во Јужна Америка}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Романски јазици]] [[Категорија:Шпански јазик]] [[Категорија:Флективни јазици]] [[Категорија:Јазици во Шпанија]] [[Категорија:Јазици во САД]] [[Категорија:Јазици во Аргентина]] crdelpvrwgf2cbb5scgijhfta93qt0n 0 5506 5544249 5411351 2026-04-24T12:06:39Z Buli 2648 /* Рани години */ 5544249 wikitext text/x-wiki {{Народен херој |дидаскалија = Михајло Апостолски |слика = [[Податотека:Mihailo Apostolski (WW II).JPG|300px]] |опис на слика = Апостолски во воена униформа |датум на раѓање={{роден на|8|ноември|1906}} |место на раѓање=[[Ново Село (Штипско)|Ново Село]], [[Косовски вилает]] |држава на раѓање=<br />[[Османлиско Царство]] |датум на смрт={{death date and age|df=yes|1987|8|7|1906|11|8}} |место на смрт=[[Дојран]], [[СР Македонија]] |држава на смрт= [[СФРЈ]] |професија=воeно лице, [[академик]], [[историчар]] |служба=[[Војска на Кралство Југославија]]; <br>[[Народноослободителна војска на Југославија|Народноослободителна војска]]<br>и [[Југословенска народна армија]] |војна=[[Народноослободителна борба]] |чин=[[генералполковник]] |функција=Претседател на [[МАНУ]] |мандат=[[1976]] - [[1983]] |претходник=[[Блаже Конески]] |наследник=[[Јордан Поп Јорданов (академик)|Јордан Поп Јорданов]] |КПЈ=[[април]] [[1942]] |рат=[[НОБ]] |НОБ=командант на [[Главен штаб на НОВ и на Партизанските одреди во Македонија|ГШ на НОВ и ПО<br />во Македонија]] |народен херој=[[9 октомври]] [[1953]] |одликувања= {{{!}} style="background:transparent" {{!}} {{Орден народног хероја}} {{!}}{{!}} {{Орден ратне заставе}} {{!}}{{!}} {{Орден партизанске звезде}} {{!}}- {{!}} {{!}} {{Орден заслуга за народ1}} {{!}}{{!}} {{Орден братства и јединства1}} {{!}}- {{!}} {{Орден народне армије1}} {{!}}{{!}}{{Орден за храброст}} {{!}}{{!}} {{Партизанска споменица 1941.}} {{!}}} }} '''Михајло Апостолски''' ([[Ново Село (Штипско)|Ново Село]], [[8 ноември]] [[1906]] - [[Дојран]], [[7 август]] [[1987]]) — [[СР Македонија|македонски]] [[партизан]], [[генерал]], командант на [[НОВ]] и [[ПОМ]], воен теоретичар, [[политичар]], [[историчар]] и [[народен херој на Македонија|народен херој]].<ref name= "NH">Народни хероји Југославије, „Младост“, Београд, 1975.</ref><ref name="ME">Блаже Ристески (уредник), Македонска енциклопедија (том I), МАНУ, 2009, Скопје.</ref><ref name=":0">{{Наведена книга|title=Македонски историски речник|first=д-р Стојан Киселиновски и др.|publisher=ИНИ|year=2000|isbn=9989-624-46-1|location=Скопје|pages=41-42}}</ref> == Животопис == === Рани години === [[Податотека:Куќа на Михајло Апостолски (2).jpg|мини|лево|230п|[[Куќа на Михајло Апостолски (Штип)|Родната куќа]] на Михајло Апостолски.]] Михајло Апостолски е роден на 8 ноември 1906 година во [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]], Штип. Уште како дете ги доживувал револуционерните вриежи настанати по Илинденското востание и премрежијата по [[Балкански војни|Балканските војни]] и [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. Искуствата за кои главно слушал во своето семејство од дедото Апостол, оставале кај него силен впечаток и биле главната причина да ја засака историјата, а таа пак, силно влијаела да се определи за воените науки. Историјата и воените науки целиот живот ќе му бидат основен мотив на неговото живеење и творештво. Основното и средното училиште ги завршил во градот Штип кој во тоа време се наоѓал во рамките на Кралството СХС. === Воено образование и служба === По завршувањето на седми клас гимназија во 1924 година, на 1 октомври истата година стапил во Нижата школа на Воената академија во Белград. Школата ја завршил на 1 април 1927 година и тогаш бил произведен во чинот пешадиски потпоручник, а потоа бил одреден за водник во Дваесет и третиот пешадиски полк во Штип. На оваа должност се наоѓа до 28 септември 1931 година, иако од 1 март до 1 септември истата година бил слушател на курсот за врска во [[Земун]]. Во меѓувреме, стекнувајќи се со чинот пешадиски поручник на 3 април 1931 година, од 11 јуни оваа година е одреден за в.д. командир на Првата чета на Четириесет и третиот пешадиски полк.<ref name=":1">{{Наведено списание|last=Симоновски|first=Александар|last2=Жикиќ|first2=Милош|date=2023|title=Персоналниот картон на Михаило Апостолски како офицер на војската на Кралството Југославија|url=https://ini.ukim.edu.mk/documents/177/Glasnik_67_1_2_2023_str_201_231.pdf|journal=Гласник|volume=67|issue=1-2|pages=201-231}}</ref> Судејќи по сè, таа должност не ја прифатил со оглед на тоа што на 22 септември 1931 година бил примен за слушател на Вишата школа на Воената академија. На Вишата школа стапил на 1 октомври 1931 година и ја завршил на 7 ноември 1933 година. Претходно, од 9 октомври 1933 година бил одреден за в. д. командир на Првата чета на Тринаесеттиот планински баталјон, за што од 11 јануари до 1 февруари 1934 година завршил зимски планински курс. На оваа должност, на 3 април 1935 година е унапреден во чинот капетан II класа. Во октомври 1935 година бил примен за приправник за генералштабна струка, а приправничкиот период успешно го завршил во март 1938 година. Потоа е распореден на служба во Генералштабот на Дравската дивизиска област во [[Љубљана]]. На оваа должност се задржал до почетокот на Априлската војна (1941).<ref name=":1" /> === Во текот на НОБ === [[Втората светска војна]] го затекнала во чинот генералштабен мајор на служба во [[Љубљана]], на должноста началник на штаб на дивизија.<ref name="Херои">„Народни херои од Македонија“, Скопје, Наша книга, 1973 г., стр. ​25-30</ref> Во текот на кратката [[Априлска војна]] во 1941 година командувал со планинските единици на Алпите. Кога [[Германци]]те ја нападнале Југославија, тој наредил да се урнат сите [[мост]]ови за да се забави нивното напредување.<ref name="KG">Киро Глигоров, ''Македонија е сè што имаме'', Издавачки центар ТРИ, 2001, Скопје</ref> По капитулацијата на Југославија заробен е од италијанската војска и одведен е во логорот Вестоне. На [[23 јуни]] [[1941]] година неговиот татко испраќа молба до бугарскиот министер за одбрана за негово ослободување и таа е одобрена.<ref>Македония: история и политическа съдба, Том 3, Петър Христов Петров Издател Изд-во "Знание" ООД, 1998, стр. 30.</ref><ref name="m">Мите Апостолов Матовски. Молба вх. № 194 до Министра на Войната</ref> Тој потоа бил префрлен во [[Риека]], каде што бил ослободен со група [[Македонци]].<ref name="NH"/> [[Податотека:Kičevo muzej 07.JPG|мини|лево|Работната соба на Апостолски за време на престојот на ГШ на НОВ и ПОМ во ослободено Кичево во септември 1943]] По враќањето во Македонија окупирана од бугарска фашистичка чизма,<ref>Растислав Терзиовски, ''Михајло Апостолски. Погледи врз југословенско-бугарските односи во Втората светска војна'' "Наша книга", Скопје, 1982.</ref>, во септември [[1941]] година се поврзува со народноослободителното движење во Македонија. Во септември истата година бил назначен за член на Покраинскиот воен штаб на Македонија, а од јуни [[1942]] година за командант на Главниот штаб на народноослободителната војска и партизанските одреди на Македонија. Во мај [[1943]] година бил назначен за генерал мајор. На [[Второ заседание на АВНОЈ|Второто заседание на АВНОЈ]] бил избран за член на [[Претседателство на АВНОЈ|Претседателството на АВНОЈ]]. Од [[февруари]] [[1944]] година покрај 33 македонски оперативни бригади, под команда на Апостолски се наоѓаат и бригади од [[Косово]] и од [[јужна Србија]]. Член е на [[Иницијативен одбор за свикување на АСНОМ|Иницијативниот одбор за свикување на АСНОМ]]. Учествува на Првото заседание на [[АСНОМ]] и е избран во неговиот [[Президиум на АСНОМ|Президиум]]. === По војната === {{Infobox Officeholder |name = |honorific-suffix = |image = Михаило Апостолски.tif |imagesize = 200px |office2 = [[МАНУ|Претседател на МАНУ]] |term_start2 = 1975 |term_end2 = 1983 |predecessor2 = [[Блаже Конески]] |successor2 = [[Јордан Поп Јорданов (академик)|Јордан Поп Јорданов]] }} [[Податотека:Михајло Апостолски говори на Второ заседание на АСНОМ.jpg|мини|лево|Михајло Апостолски говори на Второ заседание на [[АСНОМ]], Скопје, 30 декември 1944]] Во февруари [[1945]] година бил назначен за началник на [[Врховен штаб на НОВ|Врховниот штаб на НОВ]] (односно на [[Генералштаб на Југословенската армија|Генералштабoт на Југословенската армија]]). Извршувал и други одговорни функции во ЈНА. Помеѓу 1946 и 1952 година бил командант на сараевската воена област и началник на високата воената академија на ЈНА. Се пензионирал со чин генералполковник. По престанувањето на неговата активна воена служба, започнал интензивно да се занимава со [[историја]]. Во периодот од 1965 до 1970 година бил директор на [[Институт за национална историја|Институтот за национална историја]]. Во својата научна работа напишал повеќе библиографски едници, а ја објавил и првата ''Историја на ослободителната војна на македонскиот народ 1941-1945'' (издадена во Скопје, 1967 година).<ref name=":0" /> При основањето на [[Македонската академија на науките и уметностите]] (на [[18 август]] [[1967]] година) е избран за нејзин прв редовен член. Во [[1968]] година е избран за дописен член на Српската академија на науките и уметностите. Подоцна е избран и за член на Југословенската (денес: [[Хрватска академија на науките и уметностите]]), Словенечката, на Академијата за науки и уметности на Босна и Херцеговина и на Академијата на Косово.<ref name="ME"/> Од [[1976]] година до [[1983]] година бил претседател на [[МАНУ]]. Во периодот од [[1978]] до [[1981]] година бил претседател на Советот на академиите на науки и уметности на [[СФРЈ]]. Бил и член на и Советот на федерацијата. На [[11 октомври]] [[1953]] година бил одликуван со орденот [[Народен херој]].<ref>„Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 29</ref> Добитник е и на наградата АВНОЈ во 1978 година - највисоката награда која ја доделувала СФРЈ, како и многу други награди и општествени признанија.<ref name=":0" /> == Укажани почести во независна Македонија== Денес [[Воена академија Генерал Михајло Апостолски|Воената академија „Генерал Михајло Апостолски“]] во [[Скопје]] и [[Орден Михајло Апостолски|орденот „Михајло Апостолски“]] го носат неговото име. == Одликувања == Носител е на следниве одликувања: {| class="wikitable" |- style="background:#ccf; text-align:center;" | colspan="2" |'''Југословенски одликувања''' |- |{{ribbon devices|ribbon=Commemorative Medal of the Partisans - 1941 RIB.png|width=60}} |Партизанска споменица 1941 |- |{{ribbon devices|ribbon=Order of the National Hero - ribbon.svg|width=60}} |Орден Народен херој на Југославија |- |{{ribbon devices|ribbon=Order of the National liberation Rib.png|width=60}} |Орден на Народното ослободување |- |{{ribbon devices|ribbon=Order of the Battle flag Rib.png|width=60}} |Орден на военото знаме |- |{{ribbon devices|ribbon=Orden Republike1(traka).png|width=60}} |Орден на Републиката со златен венец |- |{{ribbon devices|ribbon=Order of the brotherhood and unity with golden wreath Rib.png|width=60}} |Орден братство-единство со златен венец |- |{{ribbon devices|ribbon=Order of merits for the people with golden star Rib.png|width=60}} |Орден за заслуги за народот со златна ѕвезда |- |{{ribbon devices|ribbon=Order of the partisan star with golden wreath Rib.png|width=60}} |Орден Партизанска ѕвезда со златен венец |- |{{ribbon devices|ribbon=Order of the National army with laurer wreath Rib.png|width=60}} |Орден на народната армија со златен венец |- |{{ribbon devices|ribbon=Order of Labour with the red flag RIB.gif|width=60}} |Орден на трудот со црвено знаме |- |{{ribbon devices|ribbon=Medal for Bravery RIB.gif|width=60}} |Медал за храброст |- style="background:#ccf; text-align:center;" | colspan="2" |'''Странски одликувања''' |- |{{ribbon devices|ribbon=Noribbon.svg|width=60}} |Орден Св. Олав (Норвешка) |- |{{ribbon devices|ribbon=SU Order of Suvorov 2nd class ribbon.svg|width=60}} |Орден Суворов, II степен (СССР) |- |{{ribbon devices|ribbon=POL Order Krzyża Grunwaldu 2 Klasy BAR.svg|width=60}} |Орден Грунвалдски крст, II класа (Полска) |- |{{ribbon devices|ribbon=St.AlexanderOrder-ribbon.svg|width=60}} |Орден Свети Александар (Бугарија) |- |{{ribbon devices|ribbon=Noribbon.svg|width=60}} |Орден на Народната слобода, I степен (Чехословачка) |- |{{ribbon devices|ribbon=GRE Order of George I - Commander BAR.png|width=60}} |Орден Георги I, класа на командант (Грција) |} == Публикации на Михајло Апостолски == * Михајло Апостолски, Благоја Симоновски, ''Пет години слободно Скопје'', Градски одбор на народен фронт, 1949, Скопје. * Михајло Апостолски, 40 години од формирањето на крупните воени единици во Македонија, ''ИСТОРИЈА'', 19, 1 (1983), стр. 43-51. * Михајло Апостолски, Митко Панов, ''Радовиш и Радовишко'', Општински одбор на здружението на борците од НОБ, 1984. * Mihajlo Apostolski, Dančo Zografski, Александар Стојановски, Gligor Todorovski, Graham W. Reid (eds.), ''A history of the Macedonian people'' Macedonian Review, Skopje, 1979. * Михајло Апостолски, Ацо Алексиевски (уредници), ''Из прошлости македонского народа'', Радио-телевизија, Skopje, 1969. * Михајло Апостолски, Кочанско и Виничко во Февруарскиот поход, статија од монографијата: ''Кочани и Кочанско во НОВ 1941-1945'', Ванчо Андонов (уредник,), Општински одбор на Сојузот на здруженијата на борците од НОВ, 1985. стр. 347-357. == Поврзано == * [[Васа Апостолска]] * [[Цвета Апостолска]] == Наводи == {{наводи}} == Белешки == * 1.{{note|1}} Во Бугарија ја смета окупацијата на Вардарскиот и Егејскиот дел на Македонија, во текот на Втората светска војна, како ослободување. == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Mihailo Apostolski}} * [http://macedonian.atspace.com/knigi/ma_zonom.htm Михаило Апостолски „Завршните операции на Н.О.В. за ослободувањето на Македонија“] ([http://documents-mk.blogspot.com/search/label/%D0%9E%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5%D1%82%D0%BE%20%D0%BD%D0%B0%20%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0 текст]) *[https://antropol.mk/2020/11/02/snimka-na-general-apostolski/ Снимка на генерал Апостолски: Се боревме со тие што тврдат дека сме Бугари] (радио емисија) {{Народни херои на Македонија}} {{МАНУ}} {{Претседател на МАНУ}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Апостолски, Михајло}} [[Категорија:Македонски партизани]] [[Категорија:Народни херои на Југославија од Македонија]] [[Категорија:Народни херои на Југославија]] [[Категорија:Македонски генерали]] [[Категорија:Југословенски генерали]] [[Категорија:Дејци на КПМ]] [[Категорија:Делегати на Првото заседание на АСНОМ]] [[Категорија:Членови на Врховниот штаб на НОБ]] [[Категорија:Претседатели на МАНУ]] [[Категорија:Политичари од Штип]] [[Категорија:Луѓе од Ново Село (штипска населба)]] [[Категорија:Македонски академици]] [[Категорија:Академици на МАНУ]] [[Категорија:Добитници на наградата „АВНОЈ“]] [[Категорија:Добитници на наградата „13 Ноември“]] [[Категорија:Починати во Дојран]] [[Категорија:Академици на САНУ]] [[Категорија:Членови на Словенечката академија на науките и уметностите]] [[Категорија:Членови на Босанската академија на науките и уметностите]] [[Категорија:Македонски историчари]] [[Категорија:Југословенски историчари]] [[Категорија:Делегати на АВНОЈ]] [[Категорија:Починати во 1987 година]] [[Категорија:Носители на Орденот на Суворов од II степен]] [[Категорија:Делегати на Второто заседание на АСНОМ]] puci5b934spcnr66sj555t7mx947xjp 5544503 5544249 2026-04-24T22:59:10Z Buli 2648 5544503 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person | name = Михајло Апостолски | image = Mihailo Apostolski (WW II).JPG | image_size = | alt = | caption = Апостолски во воена униформа | nickname = | birth_date = {{birth date|1906|11|08|df=y}} | birth_place = [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]], [[Османлиска Империја]] | death_date = {{death date and age|1987|08|07|1906|11|08|df=y}} | death_place = [[Дојран]], [[СР Македонија]], [[СФР Југославија]] | placeofburial = | allegiance = СФР Југославија | branch = [[Војска на Кралство Југославија]]; <br>[[Народноослободителна војска на Југославија|Народноослободителна војска]]<br>и [[Југословенска народна армија]] | serviceyears = | rank = [[Генерал]] | unit = | commands = | battles = [[Втора светска војна]] | awards = | laterwork = | relations = }} '''Михајло Апостолски''' ([[Ново Село (Штипско)|Ново Село]], [[8 ноември]] [[1906]] - [[Дојран]], [[7 август]] [[1987]]) — [[СР Македонија|македонски]] [[партизан]], [[генерал]], командант на [[НОВ]] и [[ПОМ]], воен теоретичар, [[политичар]], [[историчар]] и [[народен херој на Македонија|народен херој]].<ref name= "NH">Народни хероји Југославије, „Младост“, Београд, 1975.</ref><ref name="ME">Блаже Ристески (уредник), Македонска енциклопедија (том I), МАНУ, 2009, Скопје.</ref><ref name=":0">{{Наведена книга|title=Македонски историски речник|first=д-р Стојан Киселиновски и др.|publisher=ИНИ|year=2000|isbn=9989-624-46-1|location=Скопје|pages=41-42}}</ref> == Животопис == === Рани години === [[Податотека:Куќа на Михајло Апостолски (2).jpg|мини|лево|230п|[[Куќа на Михајло Апостолски (Штип)|Родната куќа]] на Михајло Апостолски.]] Михајло Апостолски е роден на 8 ноември 1906 година во [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]], Штип. Уште како дете ги доживувал револуционерните вриежи настанати по Илинденското востание и премрежијата по [[Балкански војни|Балканските војни]] и [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. Искуствата за кои главно слушал во своето семејство од дедото Апостол, оставале кај него силен впечаток и биле главната причина да ја засака историјата, а таа пак, силно влијаела да се определи за воените науки. Историјата и воените науки целиот живот ќе му бидат основен мотив на неговото живеење и творештво. Основното и средното училиште ги завршил во градот Штип кој во тоа време се наоѓал во рамките на Кралството СХС. === Воено образование и служба === По завршувањето на седми клас гимназија во 1924 година, на 1 октомври истата година стапил во Нижата школа на Воената академија во Белград. Школата ја завршил на 1 април 1927 година и тогаш бил произведен во чинот пешадиски потпоручник, а потоа бил одреден за водник во Дваесет и третиот пешадиски полк во Штип. На оваа должност се наоѓа до 28 септември 1931 година, иако од 1 март до 1 септември истата година бил слушател на курсот за врска во [[Земун]]. Во меѓувреме, стекнувајќи се со чинот пешадиски поручник на 3 април 1931 година, од 11 јуни оваа година е одреден за в.д. командир на Првата чета на Четириесет и третиот пешадиски полк.<ref name=":1">{{Наведено списание|last=Симоновски|first=Александар|last2=Жикиќ|first2=Милош|date=2023|title=Персоналниот картон на Михаило Апостолски како офицер на војската на Кралството Југославија|url=https://ini.ukim.edu.mk/documents/177/Glasnik_67_1_2_2023_str_201_231.pdf|journal=Гласник|volume=67|issue=1-2|pages=201-231}}</ref> Судејќи по сè, таа должност не ја прифатил со оглед на тоа што на 22 септември 1931 година бил примен за слушател на Вишата школа на Воената академија. На Вишата школа стапил на 1 октомври 1931 година и ја завршил на 7 ноември 1933 година. Претходно, од 9 октомври 1933 година бил одреден за в. д. командир на Првата чета на Тринаесеттиот планински баталјон, за што од 11 јануари до 1 февруари 1934 година завршил зимски планински курс. На оваа должност, на 3 април 1935 година е унапреден во чинот капетан II класа. Во октомври 1935 година бил примен за приправник за генералштабна струка, а приправничкиот период успешно го завршил во март 1938 година. Потоа е распореден на служба во Генералштабот на Дравската дивизиска област во [[Љубљана]]. На оваа должност се задржал до почетокот на Априлската војна (1941).<ref name=":1" /> === Во текот на НОБ === [[Втората светска војна]] го затекнала во чинот генералштабен мајор на служба во [[Љубљана]], на должноста началник на штаб на дивизија.<ref name="Херои">„Народни херои од Македонија“, Скопје, Наша книга, 1973 г., стр. ​25-30</ref> Во текот на кратката [[Априлска војна]] во 1941 година командувал со планинските единици на Алпите. Кога [[Германци]]те ја нападнале Југославија, тој наредил да се урнат сите [[мост]]ови за да се забави нивното напредување.<ref name="KG">Киро Глигоров, ''Македонија е сè што имаме'', Издавачки центар ТРИ, 2001, Скопје</ref> По капитулацијата на Југославија заробен е од италијанската војска и одведен е во логорот Вестоне. На [[23 јуни]] [[1941]] година неговиот татко испраќа молба до бугарскиот министер за одбрана за негово ослободување и таа е одобрена.<ref>Македония: история и политическа съдба, Том 3, Петър Христов Петров Издател Изд-во "Знание" ООД, 1998, стр. 30.</ref><ref name="m">Мите Апостолов Матовски. Молба вх. № 194 до Министра на Войната</ref> Тој потоа бил префрлен во [[Риека]], каде што бил ослободен со група [[Македонци]].<ref name="NH"/> [[Податотека:Kičevo muzej 07.JPG|мини|лево|Работната соба на Апостолски за време на престојот на ГШ на НОВ и ПОМ во ослободено Кичево во септември 1943]] По враќањето во Македонија окупирана од бугарска фашистичка чизма,<ref>Растислав Терзиовски, ''Михајло Апостолски. Погледи врз југословенско-бугарските односи во Втората светска војна'' "Наша книга", Скопје, 1982.</ref>, во септември [[1941]] година се поврзува со народноослободителното движење во Македонија. Во септември истата година бил назначен за член на Покраинскиот воен штаб на Македонија, а од јуни [[1942]] година за командант на Главниот штаб на народноослободителната војска и партизанските одреди на Македонија. Во мај [[1943]] година бил назначен за генерал мајор. На [[Второ заседание на АВНОЈ|Второто заседание на АВНОЈ]] бил избран за член на [[Претседателство на АВНОЈ|Претседателството на АВНОЈ]]. Од [[февруари]] [[1944]] година покрај 33 македонски оперативни бригади, под команда на Апостолски се наоѓаат и бригади од [[Косово]] и од [[јужна Србија]]. Член е на [[Иницијативен одбор за свикување на АСНОМ|Иницијативниот одбор за свикување на АСНОМ]]. Учествува на Првото заседание на [[АСНОМ]] и е избран во неговиот [[Президиум на АСНОМ|Президиум]]. === По војната === {{Infobox Officeholder |name = |honorific-suffix = |image = Михаило Апостолски.tif |imagesize = 200px |office2 = [[МАНУ|Претседател на МАНУ]] |term_start2 = 1975 |term_end2 = 1983 |predecessor2 = [[Блаже Конески]] |successor2 = [[Јордан Поп Јорданов (академик)|Јордан Поп Јорданов]] }} [[Податотека:Михајло Апостолски говори на Второ заседание на АСНОМ.jpg|мини|лево|Михајло Апостолски говори на Второ заседание на [[АСНОМ]], Скопје, 30 декември 1944]] Во февруари [[1945]] година бил назначен за началник на [[Врховен штаб на НОВ|Врховниот штаб на НОВ]] (односно на [[Генералштаб на Југословенската армија|Генералштабoт на Југословенската армија]]). Извршувал и други одговорни функции во ЈНА. Помеѓу 1946 и 1952 година бил командант на сараевската воена област и началник на високата воената академија на ЈНА. Се пензионирал со чин генералполковник. По престанувањето на неговата активна воена служба, започнал интензивно да се занимава со [[историја]]. Во периодот од 1965 до 1970 година бил директор на [[Институт за национална историја|Институтот за национална историја]]. Во својата научна работа напишал повеќе библиографски едници, а ја објавил и првата ''Историја на ослободителната војна на македонскиот народ 1941-1945'' (издадена во Скопје, 1967 година).<ref name=":0" /> При основањето на [[Македонската академија на науките и уметностите]] (на [[18 август]] [[1967]] година) е избран за нејзин прв редовен член. Во [[1968]] година е избран за дописен член на Српската академија на науките и уметностите. Подоцна е избран и за член на Југословенската (денес: [[Хрватска академија на науките и уметностите]]), Словенечката, на Академијата за науки и уметности на Босна и Херцеговина и на Академијата на Косово.<ref name="ME"/> Од [[1976]] година до [[1983]] година бил претседател на [[МАНУ]]. Во периодот од [[1978]] до [[1981]] година бил претседател на Советот на академиите на науки и уметности на [[СФРЈ]]. Бил и член на и Советот на федерацијата. На [[11 октомври]] [[1953]] година бил одликуван со орденот [[Народен херој]].<ref>„Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 29</ref> Добитник е и на наградата АВНОЈ во 1978 година - највисоката награда која ја доделувала СФРЈ, како и многу други награди и општествени признанија.<ref name=":0" /> == Укажани почести во независна Македонија== Денес [[Воена академија Генерал Михајло Апостолски|Воената академија „Генерал Михајло Апостолски“]] во [[Скопје]] и [[Орден Михајло Апостолски|орденот „Михајло Апостолски“]] го носат неговото име. == Одликувања == Носител е на следниве одликувања: {| class="wikitable" |- style="background:#ccf; text-align:center;" | colspan="2" |'''Југословенски одликувања''' |- |{{ribbon devices|ribbon=Commemorative Medal of the Partisans - 1941 RIB.png|width=60}} |Партизанска споменица 1941 |- |{{ribbon devices|ribbon=Order of the National Hero - ribbon.svg|width=60}} |Орден Народен херој на Југославија |- |{{ribbon devices|ribbon=Order of the National liberation Rib.png|width=60}} |Орден на Народното ослободување |- |{{ribbon devices|ribbon=Order of the Battle flag Rib.png|width=60}} |Орден на военото знаме |- |{{ribbon devices|ribbon=Orden Republike1(traka).png|width=60}} |Орден на Републиката со златен венец |- |{{ribbon devices|ribbon=Order of the brotherhood and unity with golden wreath Rib.png|width=60}} |Орден братство-единство со златен венец |- |{{ribbon devices|ribbon=Order of merits for the people with golden star Rib.png|width=60}} |Орден за заслуги за народот со златна ѕвезда |- |{{ribbon devices|ribbon=Order of the partisan star with golden wreath Rib.png|width=60}} |Орден Партизанска ѕвезда со златен венец |- |{{ribbon devices|ribbon=Order of the National army with laurer wreath Rib.png|width=60}} |Орден на народната армија со златен венец |- |{{ribbon devices|ribbon=Order of Labour with the red flag RIB.gif|width=60}} |Орден на трудот со црвено знаме |- |{{ribbon devices|ribbon=Medal for Bravery RIB.gif|width=60}} |Медал за храброст |- style="background:#ccf; text-align:center;" | colspan="2" |'''Странски одликувања''' |- |{{ribbon devices|ribbon=Noribbon.svg|width=60}} |Орден Св. Олав (Норвешка) |- |{{ribbon devices|ribbon=SU Order of Suvorov 2nd class ribbon.svg|width=60}} |Орден Суворов, II степен (СССР) |- |{{ribbon devices|ribbon=POL Order Krzyża Grunwaldu 2 Klasy BAR.svg|width=60}} |Орден Грунвалдски крст, II класа (Полска) |- |{{ribbon devices|ribbon=St.AlexanderOrder-ribbon.svg|width=60}} |Орден Свети Александар (Бугарија) |- |{{ribbon devices|ribbon=Noribbon.svg|width=60}} |Орден на Народната слобода, I степен (Чехословачка) |- |{{ribbon devices|ribbon=GRE Order of George I - Commander BAR.png|width=60}} |Орден Георги I, класа на командант (Грција) |} == Публикации на Михајло Апостолски == * Михајло Апостолски, Благоја Симоновски, ''Пет години слободно Скопје'', Градски одбор на народен фронт, 1949, Скопје. * Михајло Апостолски, 40 години од формирањето на крупните воени единици во Македонија, ''ИСТОРИЈА'', 19, 1 (1983), стр. 43-51. * Михајло Апостолски, Митко Панов, ''Радовиш и Радовишко'', Општински одбор на здружението на борците од НОБ, 1984. * Mihajlo Apostolski, Dančo Zografski, Александар Стојановски, Gligor Todorovski, Graham W. Reid (eds.), ''A history of the Macedonian people'' Macedonian Review, Skopje, 1979. * Михајло Апостолски, Ацо Алексиевски (уредници), ''Из прошлости македонского народа'', Радио-телевизија, Skopje, 1969. * Михајло Апостолски, Кочанско и Виничко во Февруарскиот поход, статија од монографијата: ''Кочани и Кочанско во НОВ 1941-1945'', Ванчо Андонов (уредник,), Општински одбор на Сојузот на здруженијата на борците од НОВ, 1985. стр. 347-357. == Поврзано == * [[Васа Апостолска]] * [[Цвета Апостолска]] == Наводи == {{наводи}} == Белешки == * 1.{{note|1}} Во Бугарија ја смета окупацијата на Вардарскиот и Егејскиот дел на Македонија, во текот на Втората светска војна, како ослободување. == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Mihailo Apostolski}} * [http://macedonian.atspace.com/knigi/ma_zonom.htm Михаило Апостолски „Завршните операции на Н.О.В. за ослободувањето на Македонија“] ([http://documents-mk.blogspot.com/search/label/%D0%9E%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5%D1%82%D0%BE%20%D0%BD%D0%B0%20%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0 текст]) *[https://antropol.mk/2020/11/02/snimka-na-general-apostolski/ Снимка на генерал Апостолски: Се боревме со тие што тврдат дека сме Бугари] (радио емисија) {{Народни херои на Македонија}} {{МАНУ}} {{Претседател на МАНУ}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Апостолски, Михајло}} [[Категорија:Македонски партизани]] [[Категорија:Народни херои на Југославија од Македонија]] [[Категорија:Народни херои на Југославија]] [[Категорија:Македонски генерали]] [[Категорија:Југословенски генерали]] [[Категорија:Дејци на КПМ]] [[Категорија:Делегати на Првото заседание на АСНОМ]] [[Категорија:Членови на Врховниот штаб на НОБ]] [[Категорија:Претседатели на МАНУ]] [[Категорија:Политичари од Штип]] [[Категорија:Луѓе од Ново Село (штипска населба)]] [[Категорија:Македонски академици]] [[Категорија:Академици на МАНУ]] [[Категорија:Добитници на наградата „АВНОЈ“]] [[Категорија:Добитници на наградата „13 Ноември“]] [[Категорија:Починати во Дојран]] [[Категорија:Академици на САНУ]] [[Категорија:Членови на Словенечката академија на науките и уметностите]] [[Категорија:Членови на Босанската академија на науките и уметностите]] [[Категорија:Македонски историчари]] [[Категорија:Југословенски историчари]] [[Категорија:Делегати на АВНОЈ]] [[Категорија:Починати во 1987 година]] [[Категорија:Носители на Орденот на Суворов од II степен]] [[Категорија:Делегати на Второто заседание на АСНОМ]] fwiycyvi8xgo8l6v85omygz7wbulnrz 5544507 5544503 2026-04-24T23:18:37Z Buli 2648 /* Во текот на НОБ */ 5544507 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person | name = Михајло Апостолски | image = Mihailo Apostolski (WW II).JPG | image_size = | alt = | caption = Апостолски во воена униформа | nickname = | birth_date = {{birth date|1906|11|08|df=y}} | birth_place = [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]], [[Османлиска Империја]] | death_date = {{death date and age|1987|08|07|1906|11|08|df=y}} | death_place = [[Дојран]], [[СР Македонија]], [[СФР Југославија]] | placeofburial = | allegiance = СФР Југославија | branch = [[Војска на Кралство Југославија]]; <br>[[Народноослободителна војска на Југославија|Народноослободителна војска]]<br>и [[Југословенска народна армија]] | serviceyears = | rank = [[Генерал]] | unit = | commands = | battles = [[Втора светска војна]] | awards = | laterwork = | relations = }} '''Михајло Апостолски''' ([[Ново Село (Штипско)|Ново Село]], [[8 ноември]] [[1906]] - [[Дојран]], [[7 август]] [[1987]]) — [[СР Македонија|македонски]] [[партизан]], [[генерал]], командант на [[НОВ]] и [[ПОМ]], воен теоретичар, [[политичар]], [[историчар]] и [[народен херој на Македонија|народен херој]].<ref name= "NH">Народни хероји Југославије, „Младост“, Београд, 1975.</ref><ref name="ME">Блаже Ристески (уредник), Македонска енциклопедија (том I), МАНУ, 2009, Скопје.</ref><ref name=":0">{{Наведена книга|title=Македонски историски речник|first=д-р Стојан Киселиновски и др.|publisher=ИНИ|year=2000|isbn=9989-624-46-1|location=Скопје|pages=41-42}}</ref> == Животопис == === Рани години === [[Податотека:Куќа на Михајло Апостолски (2).jpg|мини|лево|230п|[[Куќа на Михајло Апостолски (Штип)|Родната куќа]] на Михајло Апостолски.]] Михајло Апостолски е роден на 8 ноември 1906 година во [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]], Штип. Уште како дете ги доживувал револуционерните вриежи настанати по Илинденското востание и премрежијата по [[Балкански војни|Балканските војни]] и [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. Искуствата за кои главно слушал во своето семејство од дедото Апостол, оставале кај него силен впечаток и биле главната причина да ја засака историјата, а таа пак, силно влијаела да се определи за воените науки. Историјата и воените науки целиот живот ќе му бидат основен мотив на неговото живеење и творештво. Основното и средното училиште ги завршил во градот Штип кој во тоа време се наоѓал во рамките на Кралството СХС. === Воено образование и служба === По завршувањето на седми клас гимназија во 1924 година, на 1 октомври истата година стапил во Нижата школа на Воената академија во Белград. Школата ја завршил на 1 април 1927 година и тогаш бил произведен во чинот пешадиски потпоручник, а потоа бил одреден за водник во Дваесет и третиот пешадиски полк во Штип. На оваа должност се наоѓа до 28 септември 1931 година, иако од 1 март до 1 септември истата година бил слушател на курсот за врска во [[Земун]]. Во меѓувреме, стекнувајќи се со чинот пешадиски поручник на 3 април 1931 година, од 11 јуни оваа година е одреден за в.д. командир на Првата чета на Четириесет и третиот пешадиски полк.<ref name=":1">{{Наведено списание|last=Симоновски|first=Александар|last2=Жикиќ|first2=Милош|date=2023|title=Персоналниот картон на Михаило Апостолски како офицер на војската на Кралството Југославија|url=https://ini.ukim.edu.mk/documents/177/Glasnik_67_1_2_2023_str_201_231.pdf|journal=Гласник|volume=67|issue=1-2|pages=201-231}}</ref> Судејќи по сè, таа должност не ја прифатил со оглед на тоа што на 22 септември 1931 година бил примен за слушател на Вишата школа на Воената академија. На Вишата школа стапил на 1 октомври 1931 година и ја завршил на 7 ноември 1933 година. Претходно, од 9 октомври 1933 година бил одреден за в. д. командир на Првата чета на Тринаесеттиот планински баталјон, за што од 11 јануари до 1 февруари 1934 година завршил зимски планински курс. На оваа должност, на 3 април 1935 година е унапреден во чинот капетан II класа. Во октомври 1935 година бил примен за приправник за генералштабна струка, а приправничкиот период успешно го завршил во март 1938 година. Потоа е распореден на служба во Генералштабот на Дравската дивизиска област во [[Љубљана]]. На оваа должност се задржал до почетокот на Априлската војна (1941).<ref name=":1" /> === Во текот на НОБ === [[Втората светска војна]] го затекнала во чинот генералштабен мајор на служба во [[Љубљана]], на должноста началник на штаб на дивизија.<ref name="Херои">„Народни херои од Македонија“, Скопје, Наша книга, 1973 г., стр. ​25-30</ref> [[Податотека:Kičevo muzej 07.JPG|мини|лево|Работната соба на Апостолски за време на престојот на ГШ на НОВ и ПОМ во ослободено Кичево во септември 1943]]Во текот на кратката [[Априлска војна]] во 1941 година командувал со планинските единици на Алпите. Кога [[Германци]]те ја нападнале Југославија, тој наредил да се урнат сите [[мост]]ови за да се забави нивното напредување.<ref name="KG">Киро Глигоров, ''Македонија е сè што имаме'', Издавачки центар ТРИ, 2001, Скопје</ref> По капитулацијата на Југославија заробен е од италијанската војска и одведен е во логорот Вестоне. На [[23 јуни]] [[1941]] година неговиот татко испраќа молба до бугарскиот министер за одбрана за негово ослободување и таа е одобрена.<ref>Македония: история и политическа съдба, Том 3, Петър Христов Петров Издател Изд-во "Знание" ООД, 1998, стр. 30.</ref><ref name="m">Мите Апостолов Матовски. Молба вх. № 194 до Министра на Войната</ref> Тој потоа бил префрлен во [[Риека]], каде што бил ослободен со група [[Македонци]].<ref name="NH" /> [[Податотека:Ченто и Михајло Апостолски во ослободена Битола.jpg|мини|[[Методија Андонов-Ченто]] и Михајло Апостолски во штотуку ослободената Битола, ноември 1944.]] По враќањето во Македонија окупирана од бугарска фашистичка чизма,<ref>Растислав Терзиовски, ''Михајло Апостолски. Погледи врз југословенско-бугарските односи во Втората светска војна'' "Наша книга", Скопје, 1982.</ref> во септември [[1941]] година се поврзува со народноослободителното движење во Македонија. Во септември истата година бил назначен за член на Покраинскиот воен штаб на Македонија, а од јуни [[1942]] година за командант на Главниот штаб на народноослободителната војска и партизанските одреди на Македонија. Во мај [[1943]] година бил назначен за генерал мајор. На [[Второ заседание на АВНОЈ|Второто заседание на АВНОЈ]] бил избран за член на [[Претседателство на АВНОЈ|Претседателството на АВНОЈ]]. Од [[февруари]] [[1944]] година покрај 33 македонски оперативни бригади, под команда на Апостолски се наоѓаат и бригади од [[Косово]] и од [[јужна Србија]]. Член е на [[Иницијативен одбор за свикување на АСНОМ|Иницијативниот одбор за свикување на АСНОМ]]. Учествува на Првото заседание на [[АСНОМ]] и е избран во неговиот [[Президиум на АСНОМ|Президиум]]. === По војната === {{Infobox Officeholder |name = |honorific-suffix = |image = Михаило Апостолски.tif |imagesize = 200px |office2 = [[МАНУ|Претседател на МАНУ]] |term_start2 = 1975 |term_end2 = 1983 |predecessor2 = [[Блаже Конески]] |successor2 = [[Јордан Поп Јорданов (академик)|Јордан Поп Јорданов]] }} [[Податотека:Михајло Апостолски говори на Второ заседание на АСНОМ.jpg|мини|лево|Михајло Апостолски говори на Второ заседание на [[АСНОМ]], Скопје, 30 декември 1944]] Во февруари [[1945]] година бил назначен за началник на [[Врховен штаб на НОВ|Врховниот штаб на НОВ]] (односно на [[Генералштаб на Југословенската армија|Генералштабoт на Југословенската армија]]). Извршувал и други одговорни функции во ЈНА. Помеѓу 1946 и 1952 година бил командант на сараевската воена област и началник на високата воената академија на ЈНА. Се пензионирал со чин генералполковник. По престанувањето на неговата активна воена служба, започнал интензивно да се занимава со [[историја]]. Во периодот од 1965 до 1970 година бил директор на [[Институт за национална историја|Институтот за национална историја]]. Во својата научна работа напишал повеќе библиографски едници, а ја објавил и првата ''Историја на ослободителната војна на македонскиот народ 1941-1945'' (издадена во Скопје, 1967 година).<ref name=":0" /> При основањето на [[Македонската академија на науките и уметностите]] (на [[18 август]] [[1967]] година) е избран за нејзин прв редовен член. Во [[1968]] година е избран за дописен член на Српската академија на науките и уметностите. Подоцна е избран и за член на Југословенската (денес: [[Хрватска академија на науките и уметностите]]), Словенечката, на Академијата за науки и уметности на Босна и Херцеговина и на Академијата на Косово.<ref name="ME"/> Од [[1976]] година до [[1983]] година бил претседател на [[МАНУ]]. Во периодот од [[1978]] до [[1981]] година бил претседател на Советот на академиите на науки и уметности на [[СФРЈ]]. Бил и член на и Советот на федерацијата. На [[11 октомври]] [[1953]] година бил одликуван со орденот [[Народен херој]].<ref>„Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 29</ref> Добитник е и на наградата АВНОЈ во 1978 година - највисоката награда која ја доделувала СФРЈ, како и многу други награди и општествени признанија.<ref name=":0" /> == Укажани почести во независна Македонија== Денес [[Воена академија Генерал Михајло Апостолски|Воената академија „Генерал Михајло Апостолски“]] во [[Скопје]] и [[Орден Михајло Апостолски|орденот „Михајло Апостолски“]] го носат неговото име. == Одликувања == Носител е на следниве одликувања: {| class="wikitable" |- style="background:#ccf; text-align:center;" | colspan="2" |'''Југословенски одликувања''' |- |{{ribbon devices|ribbon=Commemorative Medal of the Partisans - 1941 RIB.png|width=60}} |Партизанска споменица 1941 |- |{{ribbon devices|ribbon=Order of the National Hero - ribbon.svg|width=60}} |Орден Народен херој на Југославија |- |{{ribbon devices|ribbon=Order of the National liberation Rib.png|width=60}} |Орден на Народното ослободување |- |{{ribbon devices|ribbon=Order of the Battle flag Rib.png|width=60}} |Орден на военото знаме |- |{{ribbon devices|ribbon=Orden Republike1(traka).png|width=60}} |Орден на Републиката со златен венец |- |{{ribbon devices|ribbon=Order of the brotherhood and unity with golden wreath Rib.png|width=60}} |Орден братство-единство со златен венец |- |{{ribbon devices|ribbon=Order of merits for the people with golden star Rib.png|width=60}} |Орден за заслуги за народот со златна ѕвезда |- |{{ribbon devices|ribbon=Order of the partisan star with golden wreath Rib.png|width=60}} |Орден Партизанска ѕвезда со златен венец |- |{{ribbon devices|ribbon=Order of the National army with laurer wreath Rib.png|width=60}} |Орден на народната армија со златен венец |- |{{ribbon devices|ribbon=Order of Labour with the red flag RIB.gif|width=60}} |Орден на трудот со црвено знаме |- |{{ribbon devices|ribbon=Medal for Bravery RIB.gif|width=60}} |Медал за храброст |- style="background:#ccf; text-align:center;" | colspan="2" |'''Странски одликувања''' |- |{{ribbon devices|ribbon=Noribbon.svg|width=60}} |Орден Св. Олав (Норвешка) |- |{{ribbon devices|ribbon=SU Order of Suvorov 2nd class ribbon.svg|width=60}} |Орден Суворов, II степен (СССР) |- |{{ribbon devices|ribbon=POL Order Krzyża Grunwaldu 2 Klasy BAR.svg|width=60}} |Орден Грунвалдски крст, II класа (Полска) |- |{{ribbon devices|ribbon=St.AlexanderOrder-ribbon.svg|width=60}} |Орден Свети Александар (Бугарија) |- |{{ribbon devices|ribbon=Noribbon.svg|width=60}} |Орден на Народната слобода, I степен (Чехословачка) |- |{{ribbon devices|ribbon=GRE Order of George I - Commander BAR.png|width=60}} |Орден Георги I, класа на командант (Грција) |} == Публикации на Михајло Апостолски == * Михајло Апостолски, Благоја Симоновски, ''Пет години слободно Скопје'', Градски одбор на народен фронт, 1949, Скопје. * Михајло Апостолски, 40 години од формирањето на крупните воени единици во Македонија, ''ИСТОРИЈА'', 19, 1 (1983), стр. 43-51. * Михајло Апостолски, Митко Панов, ''Радовиш и Радовишко'', Општински одбор на здружението на борците од НОБ, 1984. * Mihajlo Apostolski, Dančo Zografski, Александар Стојановски, Gligor Todorovski, Graham W. Reid (eds.), ''A history of the Macedonian people'' Macedonian Review, Skopje, 1979. * Михајло Апостолски, Ацо Алексиевски (уредници), ''Из прошлости македонского народа'', Радио-телевизија, Skopje, 1969. * Михајло Апостолски, Кочанско и Виничко во Февруарскиот поход, статија од монографијата: ''Кочани и Кочанско во НОВ 1941-1945'', Ванчо Андонов (уредник,), Општински одбор на Сојузот на здруженијата на борците од НОВ, 1985. стр. 347-357. == Поврзано == * [[Васа Апостолска]] * [[Цвета Апостолска]] == Наводи == {{наводи}} == Белешки == * 1.{{note|1}} Во Бугарија ја смета окупацијата на Вардарскиот и Егејскиот дел на Македонија, во текот на Втората светска војна, како ослободување. == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Mihailo Apostolski}} * [http://macedonian.atspace.com/knigi/ma_zonom.htm Михаило Апостолски „Завршните операции на Н.О.В. за ослободувањето на Македонија“] ([http://documents-mk.blogspot.com/search/label/%D0%9E%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5%D1%82%D0%BE%20%D0%BD%D0%B0%20%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0 текст]) *[https://antropol.mk/2020/11/02/snimka-na-general-apostolski/ Снимка на генерал Апостолски: Се боревме со тие што тврдат дека сме Бугари] (радио емисија) {{Народни херои на Македонија}} {{МАНУ}} {{Претседател на МАНУ}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Апостолски, Михајло}} [[Категорија:Македонски партизани]] [[Категорија:Народни херои на Југославија од Македонија]] [[Категорија:Народни херои на Југославија]] [[Категорија:Македонски генерали]] [[Категорија:Југословенски генерали]] [[Категорија:Дејци на КПМ]] [[Категорија:Делегати на Првото заседание на АСНОМ]] [[Категорија:Членови на Врховниот штаб на НОБ]] [[Категорија:Претседатели на МАНУ]] [[Категорија:Политичари од Штип]] [[Категорија:Луѓе од Ново Село (штипска населба)]] [[Категорија:Македонски академици]] [[Категорија:Академици на МАНУ]] [[Категорија:Добитници на наградата „АВНОЈ“]] [[Категорија:Добитници на наградата „13 Ноември“]] [[Категорија:Починати во Дојран]] [[Категорија:Академици на САНУ]] [[Категорија:Членови на Словенечката академија на науките и уметностите]] [[Категорија:Членови на Босанската академија на науките и уметностите]] [[Категорија:Македонски историчари]] [[Категорија:Југословенски историчари]] [[Категорија:Делегати на АВНОЈ]] [[Категорија:Починати во 1987 година]] [[Категорија:Носители на Орденот на Суворов од II степен]] [[Категорија:Делегати на Второто заседание на АСНОМ]] kupr69s8b9p4aozr7827plmray4dd7m 0 10890 5544508 5514080 2026-04-25T00:36:52Z Buli 2648 /* Втората светска војна и враќање во Македонија */ 5544508 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за државник | име = Димитар Влахов <br /> | слика = Димитар Влахов.jpg | големина = 150п | опис = Претседател на Президиумот на Народното Собрание (в.д.) (1946 - 1947) | маласлика = | звање = | ред = | мандат_поч = | мандат_крај = | заменик_претседател = | заменик_премиер = | заменик = | претседател = | претходник = | следбеник = | претходник1 = | следбеник1 = | роден_дата = {{роден на|8|ноември|1878}} | роден_место = {{роден во|Кукуш}}, [[Солунски Вилает]], [[Османлиско Царство]] | умрел_дата = {{починал на и возраст|df=yes|1953|4|7|1878|11|8}} | умрел_место = {{починал во|Белград}}, [[СР Србија|НР Србија]], [[ФНРЈ]] | наставка = | изборна_единица = | партија = | сопружник = | професија = [[Хемија|хемичар]] | религија = | потпис = }} '''Димитар Влахов''' ([[Кукуш]], [[8 ноември]] [[1878]] - [[Белград]], [[7 април]] [[1953]]) — [[НР Македонија|македонски]] револуционер, општественик и државник. Бил деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]], [[Народна федеративна партија|Народната федеративна партија]], [[Солунска социјалистичка федерација|Солунската социјалистичка федерација]], [[ВМРО (Автономистичка)]], [[ВМРО (Обединета)]], [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]], [[Комитерна]]та и [[Комунистичка партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. == Рани години == Тој е роден во [[Кукуш]], денес во [[Егејска Македонија|Егејскиот дел]] на [[Македонија (регион)|Македонија]]. Неговиот брат е револуционерот [[Христо Влахов]]. Во периодот од [[1894]]-[[1897]] година учел во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунска машка егзархиска гимназија]]. Подоцна завршил средно образование во Првата машка гимназија во [[Софија]], а потоа станал учител во [[Белоградчик]]. Образованието го продолжил во [[Германија]] и [[Швајцарија]] каде учел хемија, а таму почнал да се движи и меѓу социјалистичките кругови. Во тоа време тој станал и член на БРСДП и гравитирал околу Македоно-одринската социјалдемократска група, а стапил во контакт и со анархистите од [[Македонски таен револуционерен комитет|Македонскиот таен револуционерен комитет]]. Во [[1903]] година дипломирал на [[Софиски универзитет|Софискиот универзитет]]. Есента [[1903]] година се вклучува во македонското национално-ослободително движење. Во [[1904]] година кратко време е член на ЦК на [[ТМОРО]] и раководител на ТМОРО во [[Солун]]. Уапсен е во 1904 година и останува во затвор до 1905 година. == Младотурската револуција == [[Податотека:Dimitar Vlahov Fes.jpg|140п|мини|лево|Димитар Влахов како пратеник во Отоманскиот парламент]] По [[Младотурската револуција]], во есента [[1908]] година е избран за пратеник во отоманскиот парламент, како претставник на левицата на македонското ослободително движење. Пред влегувањето во Отоманскиот парламент не го владее турскиот јазик (единствениот на кој можело да се зборува). Во тој период многу брзо го совладува јазикот. Од тој период забележани се неговите говори за самоволието на младотурската власт над македонското население (1910) и говорот за заштита на националните малцинства (од 1911).<ref name='GV'>Густав Влахов, „Спомени за татко ми“, издавач „Радио-телевизија Скопје, 1968.</ref> Учествува во редактирањето на весникот „[[Единство (солунски весник)|Единство]]“ кој бил орган на дејците од Струмичкиот револуционерен округ на ВМОРО. На основачкиот конгрес на [[Народната федеративна партија]] во август [[1909]] година е избран за претседател на Централното биро на партијата и станува еден од нејзините најистакнати членови. Набрзо влегува во судир со [[Јане Сандански]] и во јануари [[1910]] година го исклучува од членство на партијата. Не зема учество на Вонредниот конгрес на НФП во април 1910 година, на кој санданистите избираат ново раководство на партијата. Од летото 1910 година станува член на [[Солунска социјалистичка федерација|Солунската социјалистичка федерација]].<ref>Димитар Влахов „Македонија и Младотурска“ во „Историски гласник“, Историско друштво НР Србије, 3/1949, 47 стр.</ref> == Балканските војни и Првата светска војна == По [[Балканските војни]] револуционерната дејност ја продолжува во емиграција. Во своите „Мемоари“ пишува дека имал неповолно мислење за [[Димитрија Чуповски]] и неговата дејност во која се вели дека биле „во улога на руската завојувачка политика на Балканот во однос на Македонија и дека за списанието „Македонски глас“ дека бил издаван со руски пари. Во [[1916]] година, по анектирањето на [[Македонија]] од страна на [[Бугарија]], Влахов станува управник на [[Приштина|Приштинската]] област. == Помеѓу двете светски војни == По завршувањето на [[Првата светска војна]] ја вршеше должноста бугарски генерален конзул, прво во [[Одеса]], а потоа во [[Виена]]. Во [[1920]] година Влахов бил избран за резервен член на ЦК на [[ВМРО (Автономистичка)]], како претставник на левото крило.<ref>[http://www.promacedonia.org/ag/ag_4_7.html Антони Гиза, Балканските държави и Македонския въпрос. Македонски Научен Институт ­ София, 2001 г.]</ref> По тоа време тој бил испратен во [[Варна]] од [[Тодор Александров]] за да оствари контакт помеѓу ВМРО и [[Советска Русија]]. Врска му бил [[Крсто Раковски]], негов кум и истакнат работник на Коминтерната. По нарачка на ВМРО Влахов, заедно со зетот на Тодор Александров - [[Михаил Монев]] заминале во јули 1923 година за Москва. По враќањето Влахов подготвил извештај во кој се рефлектирало дека СССР симпатизира на македонското ослободително движење и има желба контактите да продолжат. Влахов бил еден од член-основачите е на [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]] во 1923 г. Во 1924 година тој бил испратен со препораките на ВМРО како трговски претставник на Царството Бугарија во Виена. [[Податотека:Borbite na makedonskia narod.jpg|мини|десно|''Борбите на македонскиот народ за ослободување'', Виена, 1925]] Во [[1924]] година е еден од организаторите на потпишувањето на т.н. [[Мајски манифест]] во Виена со кој [[ВМРО]] се согласува да дејствува заедно со комунистичките партии од Балканот. По потпишувањето на Мајскиот манифест, со кој се обиде да ги смири спротивставените водачи на ВМРО, Димитар Влахов бил отповикан од бугарската влада. Манифестот очигледно бил комплетиран на [[29 април]] [[1924]] година, но неговото публикување е одложено и виси во воздух во очекување на враќање на [[Тодор Александров]] во [[Софија]] за да ги консултираат другите партии таму. По пристигнувањето во Софија неговите следбеници го убедиле да го повлече својот потпис во интерес на самата ВМРО која не би смеела да си дозволи да изгуби толку „способен“ водач во тој критичен момент. Александров поради тоа го известил Влахов и [[Петар Чаулев]] да го суспендираат објавувањето на Манифестот и веднаш да се вратат во Софија. Влахов одбива да постапи така и се вклучи во формирањето на [[ВМРО (Обединета)]]. Несогласувајќи се со терористичките методи на [[ВМРО]], кое во тој период потпадна под влијание на [[Ванчо Михајлов]] и дегенерира во пион на бугарските и италијанските планови за ширење на Бугарија на Балканот, Влахов ги изложи своите идеи во неговата позната книга [[„Балканска федерациja“]] во која се вели: „Интегрализмот е големосрпска идеја, федерализмот - југословенска, а федерацијата има за нас смисла до толку до колку ние преку неа би можеле да го видиме нашиот заветен идеал - слобода на нашата татковина...“ Влахов не беше ориентиран ниту кон [[Бугарија]], ниту кон [[Југославија]] (која тогаш водеше политика на крут централизам), туку кон [[Советскиот Сојуз]], со чија помош тој се надеваше да постигне обединување на јужно-словенските народи каде [[Македонија]] би формирала одделна, автономна федерална единица. На крајот на [[1933]] година Балканскиот секретаријат на Коминтерната решава да го постави за разгледување [[македонското прашање]]. По спомени на присутниот на седницата Димитар Влахов, таму е решено да се довери подготовката на резолуциjaта за прашањето на двајца Полјаци кои немале поим од оваа проблематика.<ref>Мемоари на Димитар Влахов. Скопје, 1970, стр 356.</ref> Со помош на Влахов сепак била изготвена [[Резолуција на Коминтерната од 1934 година за македонското прашање]] и таа била е одобрена од Политичкиот секретаријат на Коминтерната на 11 јануари 1934 година. Самата резолуција е усвоена од Извршниот комитет на [[Коминтерна]]та во февруари 1934 година. Од Коминтерната одлуката за македонска нација се пренесува на [[ВМРО (Обединета)]] и во април 1934 година весникот „[[Македонско дело]]“ го објавило текстот на резолуцијата.<ref>Македонско дело, бр. 185, IV. 1934.</ref> Од [[1925]] до [[1944]] година Влахов е член на [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. Во емиграција бил уредник на весниците „[[Македонско дело]]“ во [[Виена]], [[Берлин]], [[Париз]]. Во [[1931]] година бил избран за члeн на Извршниот комитeт на Лигата против импeријализмот и за национално ослободувањe како прeтставник од Макeдонија.<ref>[https://www.marxists.org/history/international/comintern/inprecor/1931/v11n31-jun-11-1931-inprecor.pdf#page=13 "Meeting of the Executive Committee of the League Against Imperialism and for National Independence"], International Press Correspondence, June 11, 1931, pp. 569-570.</ref> Во тоа време Влахов станува агент на советското разузнавање,<ref>[http://books.google.com/books?id=AmQWAQAAIAAJ&q=%D0%94%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%B8+%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2+%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5&dq=%D0%94%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%B8+%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2+%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5&hl=bg Разведка и контрразведка в лицах: энциклопедический словарь российских спецслужб, Анатолий Валентинович Диенко, Клуб ветеранов госбезопасности (Руссия), Издател Русскiй мiръ, 2002, стр. 97.]</ref> како контактира со него преку офицерот за врски со ВМРО (обединета), [[Георги Димитров]].<ref>{{Наведена мрежна страница | last = Димитров| first = Димитър| year = 2005| url = http://www.bbc.co.uk/bulgarian/indepth/story/2005/10/051010_dimitrov_file.shtml| title = Георги Димитров - съветски агент?| publisher = BBC| accessdate = 24 април 2008}}</ref> Од декември [[1935]] до [[1944]] година живеел во [[СССР]] како политички емигрант. Работел во Меѓународниот аграрен институт, како одговорен референт за Балканот. За време на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]], на 27 февруари 1938 година Влахов бил уапсен и осомничен за шпионажа во корист на Бугарија. Во истрагата прво признал дека шпионирал во корист на Турција, обвинувајќи за истото и други комунисти, а потоа се одрекол од тие сведочења и бил ослободен кон крајот на март 1938 година.<ref>Марија Третјакова, „Истражното досие од апсењето на Димитар Влахов во Москва (23 февруари 1938 г. ‒ 25 март 1938 г.)“ во [https://ini.ukim.edu.mk/documents/298/INI_GLASNIK_SEPTEMVRI__22_01_2025_www_1.pdf#page=205 Гласник ИНИ], год. 68 бр. 1–2 стр. Скопје, 2024, 203-239 стр.</ref> == Втората светска војна и враќање во Македонија == [[Податотека:Chento Vlahov Apostolski - Parading in liberated Skopje.jpg|лево|мини|[[Методија Андонов - Ченто|Ченто]], Влахов и [[Михајло Апостолски|Апостолски]] - свечена парада во ослободено [[Скопје]].]] Влахов најголемиот дел од Втората светска војна го поминал во СССР. По нападот на Германија врз СССР во јуни 1941 година, на 10-11 август [[1941]] година учествува во работата на Сесловенскиот конгрес како претставник на македонскиот народ.<ref>Александар Литовски, „Јубилејна хронологија на македонското националноослободително движење и на антифашистичката борба во Македонија во 2011“, Битола, 2011, 154-155 стр.</ref> Влегува и во составот на Президиумот на Сесловенскиот комитет.<ref>[http://www.hrono.ru/libris/lib_k/kik41.php Николай Кикешев “Славянское движение в СССР: 1941-1948 годы, Биографии членов президиума всеславянского комитета”]</ref> На Второто заседание на [[АВНОЈ]] на [[29 ноември]] [[1943]] година во отсуство е избран за член на неговото Претседателство. Избран е и за делегат на Првото заседание на [[АСНОМ]]. Во ноември [[1944]] се враќа во штотуку ослободеното [[Скопје]] и преминува во членство на [[Комунистичката партија на Македонија]]. На [[26 ноември]], на Првата конференција на Народноослободителниот фронт на Македонија, тој е избран за негов претседател, а на Второто заседание на [[АСНОМ]] во декември е избран за член на [[Президиумот на АСНОМ]]. На Третото заседание на АСНОМ во април [[1945]] година станува член на Президиумот на Народното Собрание на Македонија.[[Податотека:Metodija Andonov-Čento and Dimitar Vlahov.jpg|мини|десно|[[Методија Андонов-Ченто]], Виктор Мануел Виласењор, претставник на Организацијата на Обединетите Нации, Димитар Влахов и други, во Битола, февруари 1946.]]Но, партиското раководство во [[Македонија]] на чело со [[Лазар Колишевски]], пополека го потиснува од власта, испраќајќи го на работа во [[Белград]]. Влахов е избран за потпретседател на Президиумот на Сојузното собрание на [[СФРЈ|ФНРЈ]], а во [[1946]] година е член на југословенската делегација на [[Париска мировна конференција|Париската мировна конференција]]. На Вториот конгрес на Народниот фронт на Македонија во мај [[1948]] година Влахов е избран за претседател на Народниот фронт на Македонија, а на Шестиот конгрес на [[КПЈ]], во ноември [[1952]] година е избран за член на Централната ревизиона комисија на Партијата. Умира во [[Белград]] во [[1953]] година. == Мисли на Димитар Влахов == {{quotation| :Кога зборувам за македонскиот народ ги имам предвид на прво место македонските Славјани. Под името македонски народ по тоа време македонските дејатели го разбираа целото население на Македонија, т.е. зборот Македонци имаше поскоро географски карактер ...Кога револуционерната организација беше основана и почна да работи, ја започнува својата работа наjнапред среде оние Македонци кои се викаа Бугари...|Димитар Влахов, Мемоари, Скопје, 1970, стр. 21<ref>Димитар Влахов, „Мемоари“, Скопје, 1970.</ref>}} {{Quotation| :„Но во работата среде македонските Словени - егзархисти, револуционерните дејатели сретнаа голем отпор и силни пречки од страна на бугарската империјалистичка политика и нејзиниот орган бугарската Егзархија. :Но треба да се одбележи дека тие македонски Словени, кои го признаваа духовното ведомство на Егзархијата, се чувствуваа како одделен народ...Тие македонски Словени беа пројавиле во текот на целиот XIX век стремеж да ја развијат својата култура на говорниот јазик на македонскиот народ на разни дијалекти. :Многу од Македонците низ целиот XIX век, пред уште да биде образувана бугарската Егзархија и пред тие училишта да бидат раководени како последна инстанца од самата Егзархија, ги пишеа своите книги и преподаваа во училиштата на народниот македонски јазик.“|Димитар Влахов, Мемоари, стр. 22}} {{Quotation| :„Македонското движење не е ниту бугарско, нити грчко, нити српско. :Македонија е земја што заслужува да биде една одделна единка, чиј народ е посебен народ во смисла на тие на соседните балкански земји, тој има своја историја, своја култура, своја непрекината во текот на десетици години револуционерна дејност за ослободување и тој народ има свој голем придонес во делото на општословенската култура“|Димитар Влахов, „Мемоари“, I дел, стр. 8, според Густав Влахов, „Спомени за татко ми“, стр. 4}} ==Документи== <gallery> File:Govor na Dimitar Vlahov vo Turskiot parlament.pdf|Говорот на Влахов во Турскиот парламент. File:Del od protestot na Vlahov za grckata teritorijalna ekspanzija.jpg|Дел од протестот испратен од Влахов за грчките власти. File:Uverenie za Orden Bratstvo i edinstvo za Vlahov, 1945.jpg|Уверение за орден „Братство и единство“, со кој се стекнал во 1945 година. File:Uverenie za naroden pratenik za Vlahov, Bitola, 1946.jpg | Уверение со кое Влахов станал народен пратеник. File:Dozvola za Vlahov izdadena od AVNOJ, 1945.jpg|Дозвола за Влахов за слободно движење и делување во Југославија. File:Pismo do Dimitar Vlahov isprateno od Bolshevik, 1944.jpg|Писмо испратено од советското списание „Болшевик“ до Влахов. File:Pismo do Vlahov za da napise statija vo Tanjug, 1945.jpg|Покана до Влахов да напише статија во Танјуг. File:Uverenie za Vlahov kako nositel na Orden za zaslugi, 1945.jpg|Уверение со кое Влахов станал носител на Орденот за заслуги. File:Telegrama do Vlahov od Konferencijata na Makedoncite vo Avstralija.jpg|Телеграма до Влахов од Македонците во Австралија. File:Pokana do Vlahov za cestvuvanje na 32 godini od smrtta na Sandanski.jpg|Покана до Влахов за чествување на 32 години од смртта на Сандански. File:Pismo od DImitar Vlahov do Georgi Dimitrov.pdf|Писмо на Влахов до Георги Димитров. File:Telegrama od Smile Vojdanov do Dimitar Vlahov, 1945.jpg|Телеграма од Смиле Војданов (САД) испратена до Влахов. Забележете ја писмената согласност (проверка на текст) од страна на Тито. </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{commons category|Dimitar Vlahov}} * [[:s:Говор на Димитар Влахов во парламентот на Отоманското Царство|Говор на Димитар Влахов во парламентот на Отоманското Царство]] на Викиизвор. * [http://kalendar-jovanovski.blogspot.com/2017/01/blog-post_11.html Димитар Влахов, „Мемоари“ (извадок)] * [http://macedonian.atspace.com/knigi/gv.htm Густав Влахов „Спомени за татко ми“, Скопје, 1966]; [http://documents-mk.blogspot.com/search/label/%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80%20%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2 текст] * [http://macedonia-history.blogspot.com/2006/10/blog-post_116172688518481250.html „Борбите на македонскиот народ за ослободување“, Виена, 1925, Библиотека "Балканска федерация", № 1 ], Димитар Влахов * [http://strumski.com/biblioteka/?id=736 "Такрир подаден от българските депутати: Далчев, Дорев, Павлов, Влахов и арм. Вахан Папасиян до Отоманския парламент", публикувано во "Вести", книга 129, Цариград, 1909 година] * [http://strumski.com/biblioteka/?id=542 Димитар Влахов - "Спомени от Солун", публикувани во сп. "Илюстрация Светлина", книга I, год. XIII, Софиja, 1905 година] * [http://strumski.com/biblioteka/?id=409 "Мемоар на българските депутати против поведението на Младотурския режим към българското население", публикувани во в. "Дебарски глас" книга 10, Софија, 1910 година] * [http://strumski.com/biblioteka/?id=2620 "Изменниците на македонското дело"], Прага, 1926 година {{Дејци на ВМРО (Обединета)}} {{Претседатели на СР Македонија}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Влахов, Димитар}} [[Категорија:Македонски социјалисти]] [[Категорија:Дејци на БКП]] [[Категорија:Делегати на Првото заседание на АСНОМ]] [[Категорија:Луѓе од Кукуш]] [[Категорија:Дејци на ВМРО (Обединета)]] [[Категорија:Апсолвенти на Софискиот универзитет]] [[Категорија:Членови на Македонскиот научен институт]] [[Категорија:Делегати на АВНОЈ]] [[Категорија:Македонски мемоаристи]] [[Категорија:Делегати на Второто заседание на АСНОМ]] [[Категорија:Членови на уставотворното собрание на Народна Република Македонија]] [[Категорија:Починати во 1953 година]] [[Категорија:Југословенски политичари]] daegil8bx9b2gby3dfslbhc7tskc3i9 0 11073 5544256 5488421 2026-04-24T12:27:14Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5544256 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Шемшево | име2 = Шемшово | слика = Улица во Шемшево.jpg | големина на слика = 300п | опис = Улица низ селото | општина = {{општинскигрб|Општина Јегуновце}} | регион = {{грб|Полошки Регион}} | област = [[Полошка Котлина|Долен Полог]] | население = 1.532 | година = 2002 | поштенски број = 1228 | повикувачки број = 044 | надморска височина = 405 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=1 | lat_sec=28 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=4 | lon_sec=46 | слава = | мрежно место = | карта = Шемшево во Општина Јегуновце.svg }} '''Шемшево''' (познато и како '''Шемшово''') — село во [[Општина Јегуновце]], во областа [[Полошка Котлина|Долен Полог]], во околината на градот [[Тетово]]. == Потекло и значење на името == Името на селото првпат се сретнува во историските документи како Шемшево во {{римски|16}} век (1568-69 г.).Името е уште од римското царство <ref name="Речник-Иванова">{{Речник-Иванова|203}}</ref> == Географија и местоположба == [[Податотека:Куќи во Шемшево 3.jpg|мини|300п|лево|Куќи во Шемшево]] Ова големо село се наоѓа во областа [[Полошка Котлина|Долен Полог]], сместено во југозападниот дел на територијата на [[Општина Јегуновце]], од левата страна на реката [[Вардар]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last= Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=27 февруари 2022|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=322}}</ref> Селото е рамничарско, на надморска височина од 405 метри. Од градот [[Тетово]] е оддалечено 15 километри.<ref name="енциклопедија" /> Во селото се спојуваат регионалните патишта [[Регионален пат 2242|Р2242]] и [[Регионален пат 29274|29274]]. Шемшево е поголемо село во котлинската рамнина, сместено помеѓу реката [[Вардар]] на исток, како и селата [[Жилче]] на запад, [[Озормиште]] на југозапад и [[Прељубиште]] на североисток. Водата за пиење се добивала од бунари, кои се наоѓаат по дворовите.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Полог|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=САНУ|year=1976|isbn=|location=[[Белград]]|pages=446-447}}</ref> Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Кртина, Требеница, Река, Леска, Габер Бубојца, Рупа, Вардиште и Јурија.<ref name=":0" /> Селото има збиен тип и куќите се групирани во пет маала наречени Тркаљач, Џаферци, Карамановци, Маџере и Рисјанско Маало. Помеѓу маалата се наоѓа поголем празен простор како сретсело.<ref name=":0" /> == Историја == Шемшево е старо село. Во него порано живееле стари христијански родови. Тие родови подоцна се иселиле (''Блажески'', 1 к., сега живеат во [[Озормиште]] и други), а на нивно место се доселиле родови од разни страни.<ref name=":0" /> За време на отоманскиот период, еден дел од Шемшево бил чифчиско село. Прв [[чифлиг]] во селото основал Турчинот Љакуш, кој основал еден од денешните истоимени родови. Подоцна бил создаден и чифлиг на муслиманите Уковци. Бидејќи родот на Уковци изумрел, овој чифлиг бил присвоен од албанскиот род Желинци, каде била омажена девојка од родот Уковци.<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот на селото е мал и зафаќа простор од само 3,1&nbsp;км², при што преовладува обработливото земјиште со површина од 285 [[хектар]]и.<ref name="енциклопедија" /> Во основа, селото има полјоделска функција. Во него има услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> До 1912 година, мештаните од Шемшево имале право да сечат шума и да користат пасишта на Жеден, помеѓу селата Туденце и Сиричино. Денес, на сиричинскиот атар има месност Шемшевски Рид.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|695 |1953|803 |1961|940 |1971|1.176 |1981|1.480 |1991|157 |1994|1.569 |2002|1.737 |2021|1.532 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Шемшево живееле 214 жители, од кои 60 [[Македонци]] христијани и 154 [[Албанци]] муслимани.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_27.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“, София, 1902, стр. 211.]</ref> Според секретарот на Бугарската егзархија [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Шемшево имало 24 [[Македонци]] под врховенството на егзархијата.<ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 122-123.</ref> Според [[Афанасиј Селишчев]] во [[1929]] година, Шемшево е седиште на Шемшевска општина и има 43 куќи со 554 жители.<ref>Селищев, Афанасий. „Полог и его болгарское население. Исторические, этнографические и диалектологические очерки северо-западной Македонии“. – София, 1929, стр. 24.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 100[[Македонци]] и 350 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Шемшево во 1961 година имало 940 жители од кои 777 биле [[Македонски Албанци|Албанци]], 156 [[Македонци]] и шест жители [[Македонски Турци|Турци]]. Во 1994 година бројот се зголемил на 1.569 жители, од кои 1.448 биле Албанци, 118 Македонци и двајца жители Турци.<ref name="енциклопедија" /> Пописот од 1991 година не бил целосно одржан во селото Шемшево, бидејќи дел од неговото население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, за селото нема целосни податоци.{{#tag:ref|Во Пописот од 1991 година, во населените места: Страчинци, Љуботен, Арачиново, Грушино, Мојанци, Орланци, Боговиње, Жеровјане, Пирок, Милетино, Радиовце, Теново, Челопек, Горно Јаболчиште, Велешта, Горно Татеши, Долно Татеши, Врапчиште, Топлица, Вруток, Долно Јеловце, Здуње, Речане, Балин Дол, Беловиште, Гостивар, Дебреше, Мало Турчане, Чајле, Баниште, Дебар, Кривци, Селокуќи, Хаме, Делогожди, Корошишта, Ливада, Мислодежда, Ново Село (Делогожди), Горна Бањица, Долна Бањица, Симница, Долна Лешница, Желино, Озормиште, Требош, Бачишта, Букојчани, Горно Строгомиште, Зајас, Колари, Лешница, Палиград, Смесница, Копанце, Шемшево, Горно Палчиште, Долно Палчиште, Камењане, Кичево, Долно Свиларе, Кондово, Радуша, Рудник Радуша, Бедиње, Горно Коњаре, Д`лга, Куманово, Лопате, Романовце, Сопот, Табановце, Черкези, Белановце, Матејче, Никуштак, Опае, Ропалце, Жужње, Нистрово, Сенце, Тануше, Добри Дол, Калиште, Неготино-Полошко, Сенокос, Бериково, Гарани, Јагол, Ново Село (Осломеј), Поповјани, Премка, Србица, Стрелци, Туин, Шутово, Охрид, Ќојлија, Арнакија, Буковиќ, Грчец, Крушопек, Ласкарци, Љубин, Семениште, Барово, Јаболци, Биџево, Долна Белица, Заграчани, Калишта, Радолишта, Струга, Батинци, Вртекица, Морани, Студеничани, Глоѓи, Доброште, Непроштено, Пршовце, Слатино, Теарце, Голема Речица, Лавце, Мала Речица, Сараќино, Тетово, Баланци, Форино, Чегране, Џепиште, Гајре, Лисец, Скопје дел - Гази Баба, Скопје дел Карпош, Скопје дел - Центар и Скопје дел - Чаир, дел од жителите не прифатија да земат учество (го бојкотираа) во Пописот.|group="заб"}} Според последниот попис од 2002 година, во селото Шемшево живееле 1.737 жители, од кои 113 [[Македонци]], 1.616 [[Македонски Албанци|Албанци]], 4 [[Македонски Турци|Турци]] и 4 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=27 февруари 2022}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.532 жители, од кои 116 [[Македонци]], 1.393 [[Македонски Албанци|Албанци]], 1 [[Македонски Срби|Србин]] и 22 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во Шемшево: {| class="wikitable" |- ! Година ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Срби ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|б.п.|Лица без податоци}} ! Вкупно |- style="text-align:center;" | 1948 | — | — | — | — | — | — | '''695''' |- style="text-align:center;" | 1953 | 162 | 633 | 6 | 0 | 2 | — | '''803''' |- style="text-align:center;" | 1961 | 156 | 777 | 6 | 0 | 1 | — | '''940''' |- style="text-align:center;" | 1971 | 175 | 980 | 19 | 1 | 1 | — | '''1.176''' |- style="text-align:center;" | 1981 | 164 | 1.259 | 3 | 5 | 49 | — | '''1.480''' |- style="text-align:center;" | 1991 | 145 | 6 | 0 | 1 | 5 | — | '''157''' |- style="text-align:center;" | 1994 | 118 | 1.448 | 2 | 0 | 1 | — | '''1.569''' |- style="text-align:center;" | 2002 | 113 | 1.616 | 4 | 0 | 4 | — | '''1.737''' |- style="text-align:center;" | 2021 | 116 | 1.393 | 0 | 0 | 1 | 22 | '''1.532''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> === Родови === Шемшево е мешано православно-муслиманско село. Православното население говори македонски, додека муслиманското население говори турски и албански.<ref name=":0" /> Според истражувањата од 1947 година, родови во селото се: * '''Македонски родови:''' ''Цицковци'' или ''Ѓоревци'' (12 к.), доселени се од некое село во [[Прилепско]]. Го знаат следното родословие: Младен (жив на 53&nbsp;г. во 1940-тите) Васо-Јане-Стојче, еден од нивните први доселеници. Доселени се како чифлиџии. Имаат иселеници во [[Подбреге|Подбреѓе]] (домазет) и во [[Слатино (Тетовско)|Слатино]]; ''Кантаровци'' (3 к.), имаат исто потекло како и претходниот род, со нив порано чинеле еден род. Имаат иселеници во [[Војводина]] (едно семејство); ''Цинговци'' (7 к.), доселени се од некое село во [[Гостиварско]], овде живеат од првата половина на XIX век. Го знаат следното родословие: Стојан (жив на 75&nbsp;г. во 1940-тите) Ѓоргија-Бошко-Коста, еден од нивните први доселеници. Имаат иселеници во [[Тетово]] (две семејства); ''Димовци'' (2 к.), имаат исто потекло и време на доселување како и родот ''Цицковци.'' Имаат иселеници во [[Тетово]] (едно семејство); ''Б. Станкоски'' (1 к.), доселен е по мајка од [[Рогачево]], таму припаѓал на родот ''Станковци''. * '''Муслимански родови:''' **'''Муслимански родови со турски јазик:''' ''Љакуш'' (2 к.), во нивните куќи се зборувало само турски, но почнал да преовладува албанскиот поради брачни врски, затоа го употребуваат сега и албанскиот. Доселени се од [[Тетово]], они се прв населен муслимански род во селото; ''Шалимановци'' (1 к.), доселени се од Тетово. До 1946 година во Шемшево имале голем посед, кој потоа им се доделил со аграрна власт и на другите жители на селото. **'''Муслимански родови со албански јазик:''' ''Тркаљачи'' или ''Ајровци'' (38 к.) и ''Џаферовци'' (8 к.), доселени се од селото [[Топојани]] во [[Љума]], во родот ''Ајровци'' се знае следното родословие: Даут (жив на 59&nbsp;г. во 1940-тите) Зеќир-Ајрула-Азис-Синан, еден од нивните први доселеници. Во родот ''Џаферовци'' се знае следното родословие: Мусо (жив на 78&nbsp;г. во 1940-тите) Мерсељ-Муслија-Џафер, кој се доселил; ''Желинци'' (7 к.), доселени се од [[Желино]], таму се гранка на родот Сканде, подалечно потекло од Љура во Албанија, го знаат следното родословие: Тефик (жив на 69&nbsp;г. во 1940-тите) Емин-Јашар-Беќир, кој се доселил од Желино; ''Каримановци'' (6 к.), доселени се од некое место во Албанија, го знаат следното родословие: Берзат (жив на 67&nbsp;г. во 1940-тите) Исмаил-Кариман, кој се доселил; ''Фариз'' (3 к.), доселени се од селото [[Нераште]], подалечното потекло не го знаат. Го знаат следното родословие: Незир (жив на 70&nbsp;г. во 1940-тите) Иљаз-Фарис, кој се доселил; ''Маџер'' (3 к.), доселени се во 1878 година од околината на [[Врање]] и ''Ибиш'' (1 к.), доселени се од [[Копачин Дол]], [[Скопско]]. Во Копачин Дол припаѓаат на родот ''Скрчек''. * '''Ромски родови:''' ''Авдије'' (1 к.), доселени како ковачи од соседното село [[Прељубиште]]. === Иселеништво === Од селото се знае за следниве иселеници:<ref name=":0" /> * '''Македонски родови:''' ''Милковци'' (3 к.), живеат во [[Јанчиште]] и ''Дојчиноски'' (6 к.), живеат во [[Жилче]]. Од Шемшево се иселиле бидејќи селските муслимани сакале да ги потурчат. * '''Албански родови:''' ''Шериф'' (1 к.), живеат во [[Глоѓи]]. == Општествени установи == [[Податотека:Основно училиште во Шемшево 2.jpg|мини|300п|десно|Поглед на основното училиште]] * [[ОУ „Шемшево“ - Шемшево]], централно деветгодишно основно училиште * Амбуланта * Пошта ([[Поштенски броеви во Македонија|1228]]) == Самоуправа и политика == Во {{римски|19}} век, Шемшево било село во [[Тетовска каза|Тетовската каза]] на [[Отоманското Царство]]. Селото претставува дел од [[Општина Јегуновце]], која била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година со додавање на поранешната [[Општина Вратница]]. Во периодот од 1996-2004 година, селото било исто така дел од Општина Јегуновце. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Тетово. Селото припаѓало на некогашната општина Теарце во периодот од 1955 до 1965 година. Во периодот 1952-1955, селото било седиште на тогашната Општина Шемшево, во која покрај селото Шемшево, се наоѓале и селата Жилче, Јанчиште, Јегуновце, Копанце, Озормиште, Подбреѓе, Прељубиште, Раотинце, Сиричино и Туденце. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната Општина Шемшево, во која влегувале селата Озорниште, Прељубиште, Сиричино, Туденце и Шемшево. === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 2125 и 2126 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 1.699 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2021)|локалните избори во 2021 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.730 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/|title=Предвремени избори за пратеници 2020|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715190628/https://rezultati.sec.mk/|archive-date=2020-07-15|dead-url=|accessdate=27 февруари 2022|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|427}}</ref> * [[Сред Село (Шемшево)|Сред Село]], населба и некропола од доцноантичкото време. ;Цркви<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Шемшево|Црква „Св. Ѓорѓи“]] — главна селска црква, изградена во 1913 година на темели на стара црква. Која што во записите датира од 1478 година. ;Џамии<ref name="верски објекти" /> * [[Џамија (Шемшево)|Џамија]] — главна селска џамија, изградена во 1890 година. <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Џамија (Шемшево).jpg|Селската џамија Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Шемшево.jpg|Главната селска црква „Св. Ѓорѓи“ </gallery> == Редовни настани == * [[Ѓурѓовден]] — црковна слава == Личности == ;Родени во или по потекло од Шемшево * [[Костадинка Коца Ѓорѓиевска]] (р. 1952) — македонска поетеса * [[Абдилаќим Адеми]] (1969-2018) — македонски политичар, член на ДУИ * [[Изаир Сами]] — член на ОНА, терорист * [[Рахим Самиу]] — член на ОНА, терорист == Култура и спорт == Во селото работи [[ФК Шемшево 1984|фудбалскиот клуб Шемшево 1984]]. == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Куќи во Шемшево 2.jpg|Куќи во селото Податотека:Основно училиште во Шемшево 4.jpg|Спортска сала во селото Податотека:Куќи во Шемшево.jpg|Куќи во селото </gallery> == Поврзано == * [[Полог]] * [[Општина Јегуновце]] * [[Тетово]] == Наводи == {{наводи|2}} ;Забелешки {{Reflist|group="заб"}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Šemševo}} * [http://www.opstinajegunovce.gov.mk/ Општина Јегуновце] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210615012350/https://opstinajegunovce.gov.mk/ |date=2021-06-15 }} {{Општина Јегуновце}} [[Категорија:Шемшево| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Тетовски села]] [[Категорија:Села во Општина Јегуновце]] pc2o192u6q9xlgylivi8wzo0c0lt5ah 4 20515 5544281 5544113 2026-04-24T12:57:08Z Jtasevski123 69538 /* Дискусија за „музика“ */ 5544281 wikitext text/x-wiki <!---------------------------------------------------------------------------------> <!-------Вам ви благодари помошниот тим на Википедија (pro's making woners)------> <!---------------------------------------------------------------------------------> {{Селска чешма}}<br /> __NEWSECTIONLINK__ <div id="содржина"> __TOC__ <div id="дискусии"> [[Категорија:Википедија:Селска чешма| ]] [[Категорија:Википедија:Заедница|Селска чешма]] == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:21, 18 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Tiven2240@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување (УПнО) == <section begin="announcement-content" /> Ве известувам дека започна периодот на годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување. Можете да давате предлози за промени до 9 февруари 2026&nbsp;г. Ова е првиот од неколкуте чекори на годишната проценја. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Прочитајте повеќе за ова и учествувајте во разговор на страницата на УПнО на Мета]]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координативната комисија на Универзалниот правилник на однесување]] (U4C) е глобална група посветена на правично и доследно спроведување на УПнО. Оваа годишна проценка е планирана и спроведена од U4C. За повеќе информации за должностите на U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|погледајте ја нејзината повелба]]. Споделете ги овие информации со други членови на вашата заедница кајшто е соодветно. -- Во соработка со U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|разговор]])<section end="announcement-content" /> 22:01, 19 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Начела и напатствија на Википедија == Почитувани уредници, ja отворам оваа дискусија во согласност со [[ВП:ГЛАСННН]]. Во продолжение секоја недела ќе биде отворена по една тема за која треба да ги одредиме насоките на значајност за нашата Википедија, и на која прво добро е да се дискутира, а потоа можеби и да се гласа. При оформувањето на статиите за начела и напаствија, како и за значајност, во врска со луѓе, настани и друго, земени се предвид неколку јазични Википедии, како англиската, српската и хрватската. Да нагласам дека Википедија на англиски јазик има построги правила од другите јазични Википедии, претпоставувам затоа што се смета за светска енциклопедија, и некои теми кои се важни локално во земјите, на англиската не сметаат дека треба да ги има. Сепак и таму има исклучоци. Исто така, добро е да се нагласи и да се има на ум дека дел од овие службени страници се создавани пред 20 години, и можно е да има потреба од нивно прегледување и дополнување. === [[Википедија:Што не е Википедија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:40 ч. на 8 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Да започнеме со [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. Википедија не е хартиена енциклопедија, не е речник, не е трибина, ниту пак говорница од било кој вид, не е ни разговорен форум или средство за пропаганда и рекламирање. Википедија не е збирка на надворешни врски, галерии на слики или медиуми. Википедија на македонски јазик не е национална енциклопедија на Македонците. Википедија не е услужник на бесплатно вдомување или мрежен простор, не е експеримент за демократија или каков било друг политички систем. Нејзиниот основен метод на одлучување на консензус е преку уредување и дискусија, не преку постојано гласање. Повеќе на секоја од ставките има на линкот [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. ==== Дискусија за „Што не е Википедија“ ==== {{коментар}} Според мене, треба да имаме слобода да бришеме кориснички страници на Википедијанци на кои корисникот си пишува реклама за себе и она што го работи. Налетувам на такви, скоро имаше некој масер се рекламира на корисничката страница. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 8 февруари 2026 (CET) :{{коментар}}Според мене, секаков вид на рекмалација директна или индиректна мора одма да се отстранува без никаква дебата или дискусија. Без разлика дали е на корисничка страница, подобрување во статија, новосоздадена страница и останато. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:01, 8 февруари 2026 (CET) :Па некако оваа страница има опфатено доволно, јас немам забелешки или некакви сугестии што да се наведе дополнително. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:27, 9 февруари 2026 (CET) :Исто и јас. :) [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:53, 9 февруари 2026 (CET) {{коментар}}Се согласувам дека секаков вид на рекмалација директна или индиректна треба да се отстранува без никаква дискусија.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> :{{Коментар}} Вака. Малку пристапот да е подиректен и поконкретен. На пример глеам се дискутира за тоа Што не е википедија? Значи мој предлог е за ова, и за сите идни дискусии, да се преземе англиската верзија на напатствијата, да се видат од сите нас и да се даде коментар кои поттпочки од англиското напатствије би го трганеле или замениле со друго. Ова го зборам од проста причина што англиските напатствија се едни од најелаборираните, па дури и претерано детализирани, ние можеме да ги земем само општите начела. Во овој случај ок си е се. Се сложувам со напишаното за тоа што не е Википедија, ако имам некој поконкретен дел за додавање, ќе пишам тука. Следните да бидат со поконкретни забелешки што се прифаќа, а што не на нашата Википедија. Во однос на кориснички страници, ние сме бришеле и порано само вулгарности. Рекламирање не би требало да е проблем, според мене. Пропагираме сите ние на нашите кориснички страници. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 18:50, 15 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (настани)]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:30 ч. на 15 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Многу настани добиваат покриеност во вестите, а сепак не се од историска или трајна важност. Настан може да биде доволно интересен за новинарите и уредниците на вестите, но тоа не секогаш е доволно значајно за да има статија на Википедија. При оценувањето на настанот, уредниците треба да оценат различни аспекти на настанот и покриеноста: влијанието, длабочината, времетраењето, географскиот опсег, разновидноста и веродостојноста на покривањето, како и дали покривањето е рутинско. ;Трајни ефекти Настанот што е преседан или катализатор за нешто друго од трајно значење, најверојатно ќе биде значаен. На пример, во САД, убиството на детето Адам Волш на крајот довело до донесување на Закон за заштита и безбедност на децата, наречен Закон Адам Волш. Овој настан се смета за значаен. Настаните кои имаат трајно дејство од историско значење веројатно ќе бидат знајачни. Ова вклучува, на пример, природни катастрофи после кои останува широко распространето уништување, а обновата на уништеното може да доведе до смена на населението, и можно е да влијае врз изборите. Помал земјотрес или бура со мало или никакво влијание врз човечката популација веројатно не е значаен за да има статија на Википедија. ;Географски опсег Значајните настани обично имаат значително влијание врз широк регион, домен или широко распространета општествена група. Настанот кој влијае врз локално подрачје и го известуваат само медиумите во блискиот регион веројатно нема да биде значаен. ;Длабочина на покриеност Еден настан мора да добие голема или длабинска покриеност за да биде значаен. Длабочина на покривање вклучува анализа што ги става настаните во контекст, како што често се среќава во книгите, долгометражни написи во големите списанија за вести или на ТВ. ;Времетраење на покриеноста Значајните настани обично добиваат медиумска покриеност која е во подолг временски период. Времетраењето на известувањето по медиуми е силен показател за тоа дали некој настан има минливо или трајно значење. Тоа што некој настан се случил неодамна сам по себе не го прави незначаен. ;Разновидност на извори Се очекува значајна национална или меѓународна медиумска покриеност за некој настан да биде забележлив. Известувањето со широк опсег има тенденција да укаже на значајност, освен кога медиумите препишуваат и преобјавуваат исти вести едни од други. ;Рутинско покривање Според политиката на Википедија дека не е весник, рутинското покривање на вести за работи како што се објави не се доволна основа за статија. Рутинските настани, како што се спортски натпревари, филмски премиери, прес-конференции итн., може подобро да се опфатат како дел од друга статија, ако воопшто се значајни. Медиумски објави за настани кои се вообичаени, секојдневни, или се обични предмети што не се истакнуваат — веројатно не се значјани за да имаат своја статија на енциклопедија. ;Сензационализам Таблоид или жолтото новинарство како што се нарекува, обично се смета за лоша основа за статија во енциклопедија, поради недостатокот на проверка на фактите својствени за сензационалистичко известување и објавување на скандали. Википедија не е место за скандали или озборувања. ;Кривични дела Написите за криминални дејствија, особено оние што спаѓаат во категоријата „вонредни вести“, често се предмет на дискусии за бришење. ;Луѓе значајни за само еден настан Луѓето познати само во врска со еден настан генерално не треба да имаат статија напишана за нив. Ако настанот е многу значаен, тогаш наместо тоа, обично треба да се напише статија за настанот. ;Идни настани Поединечните закажани или очекувани идни настани треба да бидат вклучени само ако настанот е значаен, и речиси сигурно ќе се одржи. Датумите не се дефинитивни додека настанот навистина не се случи, бидејќи дури и значајните настани може да бидат откажани или одложени во последен момент поради голем инцидент (ваков случај на одложување беше во текот на пандемијата). Меѓу идните настани кои се соодветни за да се отвори за нив страница пред време спаѓаат: избори, Олимписки игри, Евровизија, европски и светски првенства. ;Алтернативи за бришење Ако значајноста на настанот е доведена во прашање, но тој е првенствено поврзан со одредена личност, компанија или организација или текстот може да биде дел од друга статија со поширока тема, тогаш треба да се употреби спојувањето на содржините. Сепак, треба да се внимава на настанот да не му се даде непотребна тежина. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (настани)|Значајност на настаните]]. ==== Дискусија за „Настани“ ==== {{коментар}} Според мене, овој дел добро ги покрива сите можни ситуации поврзани со настаните. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:32, 15 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Сметам дека аргументите се добро образложени и се согласувам со нив. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:07, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Се солгасувам со горенаведените коментари. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:30, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Добри се предлозите и правилата наведени во посебната страница, немам дополнителни коментари. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:11, 18 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Овој дел е усогласен со соодветниот дел на другите јазици и јасен за оние што го читаат. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:14, 19 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Исто и јас се согласувам со коментари на колегите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:03, 21 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Добро се образложени аргументите и се согласувам со нив.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Автобиографија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 22 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Пишувањето автобиографии е обесхрабрено, бидејќи е тешко да се напише неутрална, проверлива автобиографија, а има и многу замки. *Автобиографијата често е пристрасна, и обично напишано е само позитивното за личноста. *Автобиографиите се често непроверливи. Ако единствениот извор за одреден факт за вас сте вие самите, читателите не можат да го потврдат тоа. *Автобиографиите можат да содржат оригинално истражување. Луѓето често вклучуваат информации во автобиографии кои никогаш претходно не биле објавени или се резултат на знаење за нештата од прва рака. Википедија е енциклопедија и не смее да содржи претходно необјавени информации, ниту дозволува оригинално истражување. *Под „автобиографија“ не се подразбира само биографијата што сте ја напишале сами за себе, туку и биографијата што сте ја платиле или сте наредиле некој друг да ја напише во ваше име. *Тешко е да се пишува неутрално и објективно за себе, затоа треба да дозволите другите да пишуваат. Би требало да почекате некој друг да напише статија за вас и вашите постигнувања. *Во јасни случаи, дозволено е уредување на страници поврзани со вас, како: враќање на вандализам; но само ако тоа е очигледен вандализам, а не содржински спор. *Ако не сте значајни според начелата на Википедија, пишување на статија за себе ја крши политиката која вели дека Википедија не е место за бесплатна реклама. * Ако вашиот живот и достигнувања се проверливи и навистина од значење за да ве има на енциклопедија, некој друг веројатно ќе создаде статија за вас порано или подоцна. Повеќе на линкот: [[Википедија:Автобиографија]] ==== Дискусија за „Автобиографија“ ==== {{коментар}} - Се согласувам со наведените правила поврзани со автобиографија. Ние сме мала заедница, и знам дека се случило низ минатото некои личности сами за себе да си напишат статија, често не е бришена таквата статија, туку е само досредена, доколку личноста е значајна за да ја има во енциклопедија. Сепак, во најголем дел, би требало да се обесхрабрат автобиографски статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:58, 22 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Автобиографијата, поточно пишување на автобиографија, треба да биде обесхрабрено и недозволиво за Википедија. Пристрасноста при пишување на таква статија е на највисоко ниво, а објективноста ниска. Напатствијата се во ред, се согласувам и замолувам секој да реагира ако забележи вакви случаеви. Ова е едно од основните правила на Википедија и треба строго и доследно да се почитува.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 09:48, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Целосна поддршка за сѐ претходно кажано. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:17, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Се сложувам со сѐ. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 17:34, 24 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Да, и јас го делам истото мислење. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:52, 27 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:57, 28 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Биографии на живи личности]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 1 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Статија за жива личност треба да биде напишана одговорно, внимателно и со непристрасен тон, да се избегнува потценување, но да се избегнува и претерување. *Контроверзниот материјал за живи личности што е без извори или со слаби извори треба веднаш да се отстрани, и без дискусија. *Не користете јавни записи што вклучуваат лични податоци, како што се датум на раѓање, вредност на домот, сообраќајни казни, регистрации на возила и домашна или деловна адреса. *Никогаш не користете самообјавени извори (вклучувајќи книги, списанија, интернет страници, блогови, подкасти или објави на социјалните мрежи) како извори на материјал за жива личност, освен ако не се напишани или објавени од самото лице. *Не внесувајте озборувања во статиите. Секогаш прво прашајте се: Дали изворот е веродостоен? Дали материјалот е вистинит? И, дури и ако е вистинит, дали е релевантен за неутрална статија за личноста за која е статијата? *На администраторите им е дозволено да спроведат отстранување на јасни прекршувања на БЖЛ со заштита на страницата или со блокирање на прекршителот/прекршителите. *Избегнувајте приказ на жртва. *Во случај на јавна личност, ќе има повеќе доверливи извори, а БЖЛ треба едноставно да документира што известуваат тие извори. *Поради зголемена злоупотреба и [[Кражба на идентитет|кражба на идентитет]], луѓето сè повеќе ги сметаат своите вистински имиња и датуми на раѓање за приватни информации. Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации. Не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори. Но, доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, а податоците не биле претходно објавени од веродостојни извори, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање. Исто така, статиите не треба да ја содржат адресата, електронската пошта, телефонскиот број или други контакт информации на личноста за која станува збор, но генерално е дозволено да се вклучи линк до официјалната интернет страница на личноста во делот „Надворешни врски“, иако тој линк може да ги содржи горенаведените информации. *Дали ќе се отстрани име или погрешно родово именување на жива личност која е трансродово лице, е прашање на уредничка проценка доколку веќе се појавило во сигурни извори. *Со тоа што некој бил спомнат во вестите, не значи дека треба да добие статија на Википедија. *Жива личност обвинета за кривично дело се смета за невина сè додека не биде осудена од суд. Уредниците генерално не треба да вклучуваат текст што сугерира дека лицето е осомничено, дека е лице од интерес или е обвинето за вршење на кривично дело, освен ако не е обезбедена осуда за тоа кривично дело, или повеќе доверливи извори веќе го објавиле името на обвинетиот во врска со кривичното дело. *БЖЛ се применува насекаде на Википедија каде што се споменуваат живи личности, вклучувајќи страници за разговор, описи на уредувања, кориснички страници, слики и категории. *Корисничките имиња што содржат клеветнички, очигледно лажни или спорни изјави или материјал за живи лица треба веднаш да бидат блокирани и отстранети од сите промени. *Сликите од живи личности не треба да се користат надвор од контекст за да се прикаже тоа лице во лажно или неповолно светло. *Имињата на категориите се самообјаснувачки, па затоа вклучувањето на одредена биографија во одредена категорија мора да биде оправдано со соодветен текст кој има сигурни извори во самата статија. Пример за ова е додавање на Категорија:Криминалци, или категоризацијата на живите личности според религија или сексуална ориентација. *Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи. *Уредниците кои постојано додаваат или враќаат контроверзен материјал во БЖЛ кој не е поткрепен со извори или е поткрепен со лоши извори, може да бидат блокирани поради нарушување на проектот. Повеќе на линкот: [[Википедија:Биографии на живи личности]] ==== Дискусија за „Биографии на живи личности“ ==== {{коментар}} - Јас сум ЗА да се применуваат овие начела. Инаку, ме збуни делот со горна старосна граница, и дека „лицата над 115 години се сметаат за починати“. Имавме случај со некој борец за кој немаше извори за тоа кога починал, па стана збунувачко како да се реши тој проблем. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:56, 1 март 2026 (CET)<br> {{Коментар}} Целосно се согласувам. Јас сум за поголема и построга контрола за тоа за кој се прави статија. Да нема статии за недоволно афирмирани личности, без разлика од која област се. Не сме реклама ние. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 14:08, 3 март 2026 (CET) {{коментар}} Јас имам две забелешки во врска со овие начела. Прво, ако лични податоци се објавени во веродостојни извори, не смее да се врши цензура по барање на личноста (на пр. ако јавно е објавен точниот датум на раѓање, тогаш тој датум слбодно може да се наведе во статијата). Второ, начелото за лицата над 115 години нема логика затоа што може да има повеќе живи лица над 115 години, но само едно лице може да се смета за најстара личност во светот. Мислам дека ова начело треба да се преработи и да гласи „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:53, 3 март 2026 (CET) :За лицата над 115 години го сменив како што предлагаш. :Вториот дел за лични податоци, тоа што го предлагаш го има [[Википедија:Биографии на живи личности|веќе содржано во реченицата]]: :„Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“ :Мислам дека таа реченица го покрива тоа што го велиш. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:56, 4 март 2026 (CET) ::{{одговор|Виолетова}} Да, го покрива, но погоре се наведени реченици коишто се противречни на тоа. Ако датумот на раѓање е јавно објавен и лицето се противи да биде наведен во статијата, тогаш која реченица се зема предвид? --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 09:41, 6 март 2026 (CET) ::Коректност! [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-14346-24|&#126;2026-14346-24]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-14346-24|разговор]]) 09:43, 6 март 2026 (CET) :::@[[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] :::Кире, овде имам извадено дел од речениците, а не сè, затоа стои линк до целата страница со правилата, каде што пишува на крајот: Повеќе на линкот. Треба проектната да се прочита, бидејќи се разбира дека важат сите реченици кои се на страницата со начела и напатствија. Односно, доколку е јавен податокот за датум на раѓање, не го земаме предвид човекот што се буни. Овде го вклучив примерот дека доколку не е јавно објавен датумот и човекот не сака да му стои на статијата, би требало да го испочитуваме. Дури има предвидена ситуација кога има своја интернет страница на која ставил вистинско име и датум на раѓање, ние смееме да ја ставиме во надворешните врски на статијата. Неколку различни ситуации се опфатени на [[Википедија:Биографии на живи личности|главната страница за БЖЛ]] и тие се тие што важат. Овде се само извадоци, дека е голема таа страница цела да се псотави на Селска чешма. Поздрав [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:45, 6 март 2026 (CET) ::::{{одговор|Виолетова}} Да, за напишаното во начелото зборувам, а не за она коешто е напишано на оваа страница. Најпрвин е наведена реченицата „Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“, а потоа пишува „Доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање.“. Ова нема логика. Ако лицето не сака јавно да биде објавен неговиот датум на раѓање, тогаш тоа треба да биде отстрането од изворите коишто се користат на Википедија (откако ќе биде избришано од тие извори, тогаш природно ќе биде избришано и од Википедија затоа што повеќе нема да има веродостојни извори во коишто е наведено). Но, ако лицето бара тоа да биде отстрането само од Википедија, а притоа да остане наведено во други извори, тогаш се работи за цензура на јавно објавени податоци и тоа не е дозволено дури и да е по барање на лицето за коешто се однесува податокот. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:07, 6 март 2026 (CET) :::::Не знам каде не се разбираме, тоа што го објаснуваш е тоа како треба да се постапи, всушност. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:45, 6 март 2026 (CET) ::::::Се разбираме дека е така, но во начелото е напишано поинаку. За да биде појасно, можеби изрично треба да ставиме дека не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори (Во иднина те молам секое дополнување пишувај го како нов коментар затоа што јас овој одговор го пишав на твојот првичен коментар којшто потоа беше дополнет и затоа напишав уште еден коментар подолу дека се согласувам со дополнетото. Инаку, се создава впечаток дека не се разбираме.). --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 18:53, 6 март 2026 (CET) ::::Гледам дека си го дополнила текстот додека го пишував одговорот, па затоа дополнително ќе одговорам и на дополнетиот текст. Да, така треба да биде, но во начелото не е напишано на тој начин. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:08, 6 март 2026 (CET) {{коментар}} - Јас сум ЗА, со тоа што сметам дека треба да има контрола за тоа за кој ја пишува статијата, како и начелото што го спомна Кирил погоре „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“; според мене има смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:28, 5 март 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам, и за лицата над 115 години да се преработи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:30, 5 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Креативни професии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:57 ч. на 8 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Во овој дел да ги разгледаме значајноста на луѓето да имаат статија според тоа која професија ја вршат, се разгледуваат професорските, научните и креативните професии: професори, научници, и креативните професии (писатели, музичари, сликари, архитекти, новинари). *Записите во списоци каде е дозволено човек сам да се пријави и запише, не придонесуваат за значајност. Исто така, интернет страниците за вработените или членовите на една организација, не се доволен показател за значајност. *Веродостојна биографија на 200 страници за личност, издадена од независен извор и не е платена од човекот за чија биографија станува збор, која детално го покрива животот на тоа лице е прифатлив извор, додека извод од матична книга на родените или списокот од формуларот за изборно ливче, не е. *Луѓето кои ги исполнуваат основните критериуми, може да се сметаат за значајни без да ги исполнуваат дополнителните критериуми подолу. ;Професори, наставници, академици и научници *Наставници и професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. Но ако се занимаваат и со друга дејност, како на пример, наука, сликарство, музика, пишување, политика и друго, можат да стекнат значајност да имаат своја енсиклопедиска статија поради дополнителната активност, и во таков случај се оценуваат според вообичаените правила за значајност во професијата. *Сите членови на [[МАНУ]] се значајни за да имаат статија на Википедија. Исто така и членови на странските академии на науките се доволно значајни. *Дел од критериумите: # Лицето има добиено високо престижна академска награда или чест на национално или меѓународно ниво ([[23 Октомври (награда)]], [[Награда „11 Октомври“]], [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]], на пример). # Лицето било избрано за член на високо селективно и престижно научно друштво или здружение (на пр., Национална академија на науките или Кралското друштво) или член на големо научно здружение кое го задржува статусот на колеги како високо селективна чест (на пр., соработник на Институтот за електрични и електронски инженери или институт за електронски инженери). # Академската работа на лицето има значително влијание во областа на високото образование, влијае врз значителен број академски институции. Овој критериум исто така, може да биде задоволен ако лицето развило значаен нов концепт, техника или идеја, лицето направило значајно откритие или решило голем проблем во својата академска дисциплина. Во овој случај, неопходно е експлицитно да се докаже, со значителен број на упатувања на академски публикации на истражувачи различни од личноста за која станува збор, дека овој придонес навистина нашироко се смета за значаен и нашироко се припишува на личноста за која станува збор. # Лицето било именувано за угледен професор во голема институција за високо образование и истражување, именувано за претседател што укажува на споредливо ниво на постигнувања или еквивалентна позиција во земји каде што ваквите именувања се невообичаени. # Лицето е дел од основачите на некоја голема или значајна образовна институција. # Лицето имало значително влијание надвор од академската заедница во нивниот академски капацитет. # Лицето е главен уредник на големо, добро воспоставено академско списание во нивната предметна област. Во овој критериум не спаѓаат списанија кои се во рамките на псевдо науката. *Псевдонаучникот, исто така, може да биде доволно значаен за сопствена статија, ако неговата теза е особено распространета или добро позната, или ако има голем број научни трудови насочени кон побивање или отфрлање на псевдонаучната природа на неговата теза. ;Креативни професии Ова упатство се однесува на автори, писатели, уредници, новинари, филмаџии, фотографи, уметници, сликари, вајари, архитекти и други креативни професионалци. Такво лице е значајно ако: * Личноста се смета за важна личност или е широко цитирана од врсниците или наследниците; или * Личноста е позната по тоа што поттикнува значаен нов концепт, теорија или техника; или * Лицето создало или одиграло голема улога во заедничкото создавање на значајно или добро познато дело или колективно дело. Дополнително, таквото дело мора да било примарен предмет на повеќе независни периодични статии или рецензии, или на независно и значајно дело (на пример, книга, филм или телевизиска серија, но обично не само една епизода од телевизиска серија); или * Работата (или делата) на личноста: (а) станала значаен споменик, (б) била суштински дел од значајна изложба, (в) добила значително критичко внимание или (г) била претставена во постојаните збирки на неколку значајни галерии или музеи. Подолу се наведени попрецизните критериуми за овие професии. ;Музичари Текстописците или композиторите (без разлика дали се од популарната музика, црковни песни или други стилови) може да се сметаат генерално за значајни ако создале голем број нашироко познати дела. '''Естраден музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * има издадено најмалку еден студиски албум кој има добиено сертификација на издавачката куќа (сребрена, златна или платина); * добитник е на награди на музички фестивали на регионално, национално или меѓународно ниво; * има издадено неколку песни со повеќемилионски прегледи на музичките сервиси (YouTube, Spotify, Deezer итн.); * има значителен број следбеници/претплатници на официјален канал или профил на музички услуги во однос на населението на земјата во која живее угледни секундарни извори, или музички експерти изјавиле дека музичарот се истакнува во одреден жанр, музичко движење, период или област. '''Класичен инструментален музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * завршил конзерваториум или музичка академија (исклучоци се многу успешни (самоуки) солисти/„чудо од деца“); * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * настапувал/а во добро познат камерен ансамбл или оркестар најмалку пет години; * соработувал/а со други значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). '''Класичен музичар-солист''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * дипломирал конзерваториум или музичка академија; * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * пеел во реномирана оперска куќа надвор од својата татковина најмалку две години/сезони; * оперски солист во националната оперска куќа (во Опера и балет, на пример). Соработувал со значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). ;Уметници, сликари, вајари, фотографи Уметникот, вклучувајќи илустратори, фотографи, скулптори, сликари итн., ги исполнува критериумите и може да се смета за значаен: * ако е цитиран/а во дела за историја на уметност или нивни еквиваленти; * ако освоил/а престижна награда за уметност; * ако има одржано најмалку една изложба во музеј, галерија или уметничка институција; * доколку неговите самостојни дела се изложени во национален или меѓународно признат музеј; * ако бил/а клучна фигура во забележително уметничко движење; * ако работел/а во кралски дворец како штитеник на крал, или бил раководител на државна уметничка институција; * ако е автор на најмалку две дела кои се сметаат за културно и историски значајни; * ако е член на престижно уметничко друштво како [[Друштво на ликовните уметници на Македонија]], на пример. Уметници кои цртаат графити, улични уметници и уметници од слични нетрадиционални формати може да ги исполнат критериумите доколку добиле значително внимание од медиумите или критичките автори на национално или меѓународно ниво за неколку нивни дела (или изведби). ;Писатели '''Писател, поет, романсиер,драматург, раскажувач''' има енциклопедиско значење ако исполнува барем два од следниве услови: * единствен е или главен автор на две или повеќе дела објавени од одредена издавачка куќа (платени услуги за печатење од страна на самиот автор не се бројат); * добитник е на престижни награди ([[Нобелова награда за литература]], [[Друштво на писателите на Македонија#Награди|наградите кои ги доделува ДПМ]], [[Пулицерова награда]] итн.); * дел е од барем една издадена збирка на поети / романсиери/ драматурзи/ раскажувачи. Членовите на [[Друштво на писателите на Македонија]] автоматски се сметаат за значајни, поради тоа што за прием во друштвото, ДПМ има слични критериуми како горенаведените. '''Книжевен преведувач''' обично е доволно значаен за сопствена статија ако исполнува некој од следниве критериуми: * автор е на неколку преводи кои се забележителни по самите нивни преводи; * автор е на голем број преводи на литературни дела; * запишан е како преведувач во книжевно-историска енциклопедија; * добитник е на престижни награди за преведувачи, како што се наградата на „Гете институт“ или наградата за превод Оксфорд-Вајденфелд и други. Зборот „писател“ овде се однесува на сите автори на текстуални дела. Ова вклучува автори и на фикција (која вклучува поезија). ;Глумци и режисери '''Глумец''' обично е забележлив ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * има водечка улога во филм кој бил дел од редовната кино понуда; * има водечка улога во позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * има водечка улога во филм или ТВ серија што е добитник на престижна национална награда или повисока награда; * имал неколку главни улоги во добро познат национален или регионален театар (на пр. [[Македонски народен театар]], [[Народен театар (Битола)|Битолски театар]], [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Велешкиот театар]]); * одиграл/а улога што добила големо покривање на националните медиуми или за улогата бил/а наградена со престижна награда (на пример, [[Оскар]]). '''Режисерот''' е генерално значаен ако исполнува барем еден од овие критериуми: * режирал филм кој бил дел од редовната кино понуда; * режирал позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * режирал филм или ТВ серија што освоиле престижна национална награда или награда на повисоко ниво; * режирал најмалку две претстави во познат национален или регионален театар; * награден е со престижна награда или добил широко покривање на националните медиуми за неговата или нејзината режисерска улога. ;Архитекти '''Архитектите''' веројатно заслужуваат статија: * ако се цитирани во прегледни дела за историја на уметноста или нивни еквиваленти; * доколку освоиле престижна награда; * ако дизајнирале најмалку две згради кои веќе биле значајни за да имаат своја статија на Википедија, или се сметаат за културно и историски познати објекти; * ако се (или биле) членови на престижно друштво (МАНУ, Европската академија на науките и уметностите, итн.) ;Новинари '''Новинарите''' се значајни за да имаат своја статија доколку исполнуваат некој од следниве критериуми: #Нивната работа е наградена со некоја значајна награда од областа на новинарството. (Во Македонија, на пример, добитник на [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]]). Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Значајност на луѓе по професии“ ==== {{коментар}} - ЗА: според мене ги опфаќа сите ситуации поврзани со овие професии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:04, 8 март 2026 (CET)<br> {{коментар}} Да напоменам секој од овие профили е професор нема (наставници) сите се професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование кои се прогласени за најдобри просветни работници од Сојуз на просветни работници на Македонија заслужуваат да имаат статија? Дали овие личности ( професори) кои имаат објавувано во меѓународни научни списанија и домашни научни списанија свои трудови и се признати професори и на глобално ниво треба да имаат своја статија? - [[User:lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 11 март. :[[User:lili Arsova|Lili]], мое мислење искрено е дека прогласувањето од страна на Сојуз на просветни работници не е некоја висока или престижна награда. А за вториот дел што го споменуваш, ако професорот објавува научни трудови во списанија кои се признати, значи се занимава со наука, тогаш важат критериумите за научници. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:13, 11 март 2026 (CET) {{коментар}} - ЗА: Се сложувам со горе наведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 07:40, 12 март 2026 (CET) {{Коментар}} - убаво опфатено, нормалмо не може се во детали, но опфаќа што треба и не треба. Да се има предвид ова кога се прават статии од ваков тип.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:31, 13 март 2026 (CET) {{Коментар}} - Според мене одлично е опфатено, ама како што нагласи Никола не може сѐ во детали, се сложувам со горенаведеното и гласам ЗА. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 19:28, 14 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Кралски семејства и благородници]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:22 ч. на 15 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Членови на кралски семејства''' кои обично ги исполнуваат критериумите за значајност вклучуваат: * владетели, поглавари и суверени (цареви, кралеви, кралици, големи војводи, султани, принцови, итн.) кои некогаш владееле со општо призната држава или постари, споредливо организирани општества; * други полноправни членови, чие членство во семејството е стекнато со раѓање или брак, кои во секој момент од животот биле во доминантна положба. Не е неопходно овие луѓе цел живот да бидат членови на кралски семејства. За членовите кои не биле на владејачка позиција во текот на нивниот живот или оние кои не се (или не биле) полноправни членови на семејството поради моргански брак, важат истите критериуми како за благородништвото. '''Благородниците''', од историјата или од сегашноста, не заслужуваат своја статија само затоа што припаѓаат на благородничко семејство. Благородниците кои ги исполнуваат критериумите за статија но поради друга заслуга, како што се оние кои поседуваат големи имоти или на друг начин значително влијаат врз условите за живот на многу други луѓе, веројатно ќе заслужат статија во енциклопедија. Ваквите статии првенствено треба да содржат информации што покажуваат дека личноста ги исполнува критериумите, а не смее да содржи само информации за титули, хералдика или семејни врски. Статија за благородничко семејство или благородна титула (на пр. Војводата од Корнвол) може да е значајна за енциклопедија, и потоа на таква статија може да се додадат информации за поединци кои пак, не се значајни да имаат сопствена статија. '''Напомена:''' При именување на статиите за кралски фигури и благородници би требало да се придржуваме на неколку правила: кога имаме само име и земја, името на статијата би требало да ги содржи името на личноста и земјата од која потекнува или со која владее. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна за кого се работи, во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија), како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Кралски семејства и благородници“ ==== {{коментар}} - Ова е кус и јасен дел. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:23, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Немам што да надополнам, сметам дека е во ред напишаното, гласам ЗА. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:27, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Не знам дали коментаров е на вистинското место, но сметам дека треба да се направи некој ред и стандард во именување на статии на благородници и владетели, дали треба да го пишува само името, титулата, семејстовото, државата, со запирки, во загради итн. Сега има неколку различни начини. - [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 12:09, 18 март 2026 (CET) :Јас сметам дека треба со загради, дека 90 % од статиите на нашата Википедија сѐ со загради и изгледа многу подобро естетски наспроти со запирки. Ама мора да се воведе принцип по кој ќе следиме сите за да не сме во забуна кога создаваме такви статии. На пример: [[Бенџамин Колинс Броди (прв баронет)]], а син му исто се викал само разликата е дека бил втор баронет ([[:en:Sir_Benjamin_Collins_Brodie,_2nd_Baronet|Sir Benjamin Collins Brodie, 2nd Baronet]]). [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:53, 18 март 2026 (CET) ::[[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] Сосема си во право дека треба и тоа да го вметнеме. Како што вели Јован, кај нас најголем дел статии на кои им треба дообјаснување, не се со запирка, туку со заграда. Може така да остане и за владетелите и благородниците? Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:10, 18 март 2026 (CET) :::Имаме и вакви примери како [[Карола од Васа]], дали би било подобро да биде Карола (Васа) или пак Карола (Саксонија), а што правиме пак со [[:en:Archduchess Louise of Austria|Archduchess Louise of Austria]] дали тука титулата би била во или надвор од заградата како Надвојвотка Луиза (Австрија) или пак Луиза (Надвојвотка од Австрија) [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 14:16, 18 март 2026 (CET) ::::Кога оди само име и земја, најчесто е баш така, името и земјата, и тоа е обично за историски личности, дека немале презимиња класично како денес, туку местото од каде потекнуваат се претворало во презиме: [[Тома Аквински]] - местото од каде потекнувал (Аквино) се претворило во презиме. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна како што гледам се практикувало кај нас во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија) веројатно пологично според другиве примери би било да е така, како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што ми се чини дека титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Да проверам за ова. А за овие и други примери, убаво е да се изјасни уште некој, па да ги вметнеме во начелата и напатствијата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:51, 18 март 2026 (CET) {{коментар}} Сум согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:07, 18 март 2026 (CET) {{Коментар}} ОК е се, мислам дека сите благородници заслужуваат статија, освен тие титуларни кои немале општествена улога. Мислам за нив треба помалку да се посвети простор (пример, во егзил без никаква функција или задолженија во опшствество). Ова е мое мислење, не велам дека сум во право хехе. Што се однесува за именување, името на статијата треба да биде само името на личноста и бројот (I, II, III итн). Доколку има случај на две личности со исто име и ист број во заграда да се пише локација, а ако и таа е иста, тогаш година на влеадеење/ раѓање). Не сум за име со географски епитет, пример Александар Југословенски, ова не е традиционално во македонскиот јазик, освен за една личност - Александар Македонски. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:11, 19 март 2026 (CET) {{Коментар}} Ги вметнав правилата во делот '''Напомена'''. Се надевам во ред е вака. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:25, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 18:09, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата и согласна сум со истите.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:40, 24 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Политичари, правници и верски водачи]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 22 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Политичар или државен службеник''' веројатно може да се смета за значаен ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * ако е шеф на држава или влада (премиер), генерален гувернер, министер, член на законодавно собрание или на еквивалентна позиција на национално ниво на унитарна држава или на федерално ниво на сојузна држава; * има или извршува внатрепартиска функција на национално ниво во партија која е или била застапена во законодавното собрание на една држава: лидер на партија, член на партиски комитет, секретар на партија, претседател (или еквивалентна функција) во здружение поврзано со партијата; * има или извршува важни локални, регионални или национални задачи кои носат значителна моќ на тоа ниво (на пр. градоначалник, окружен префект) има или има раководно место во национално тело; * ако е генерален секретар или има еквивалентна висока позиција во важна меѓувладина организација; * ако има јасно соодветна моќ и влијание, или добил големо внимание од националните медиуми од неговото време (или медиуми кои биле широко транскрибирани во историски дела), дури и ако не бил на една од горенаведените официјални функции; * политичари, градоначалници, пратеници или други функционери за кои има содржина во повеќе веродостојни извори. Политичарите кои припаѓаат исклучиво на следните категории обично не се значајни ако се: * кандидати за политичка функција (со можен исклучок на особено добро објавени кандидати за важни позиции); * лице кое врши внатрепартиска функција на локално ниво; * „обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија; * биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. '''Правно лице, адвокат, судија''' е веројатно значаен ако тој или таа исполнува еден од овие критериуми: * судија во врховен суд или апелационен суд на една земја (на државно ниво или пошироко); * судија во меѓународен суд (на пример, [[Хашки трибунал]], [[Постојан арбитражен суд]], [[Меѓународен кривичен суд]], [[Европски суд за човекови права]] или [[Суд за правда на Европската Унија]]); * раководител на државен орган поврзан со судството (на пример, Државен судски совет или Државно правобранителство), Народен правобранител; * раководител на понизок суд или има друга водечка правна позиција во високата администрација; * експерт во дефинирана правна област, било како научник или како правник, и е автор на правно нефикционално дело објавено од признат издавач. '''Свештеник, духовник или еквивалентен верски водач''' во религијата кој ги исполнува следните критериуми генерално заслужува своја статија: * папа, патријарх, архиепископ, епископ или има еквивалентна позиција во нехристијанските религии; * верски службеник со значајни секуларни административни должности (на пр. колонијални службеници, итн.) кој некогаш бил важен авторитет во тоа општество; * автор на пишано дело /книга, (или неколку) објавени од етаблирани (верски и/или секуларни) издавачи; * има јасно соодветна моќ и влијание или добил големо внимание на националните медиуми, дури и ако нема еден од горенаведените наслови. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Политичари, правници и верски водачи“ ==== {{коментар}} - Јасни се правилата. Би сакала само да се размисли за биографии на градоначалници дали сите по дифолт се значајни, или тој дел ќе треба да го надополниме со уште некој услов? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:38, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} : Според мене сите градоначелници по дифолт не се значајни. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:54, 22 март 2026 (CET) : Исто така би додал професор на Универзитетот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 00:03, 23 март 2026 (CET) ::За професори имавме претходно дека професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. ::А за градоначалници, не знам ете, има некои што биле многу активни во својот мандат, направиле некакви промени/ подобрување на условите во општината/ нешто различно. Такви секако е добро да се вметнат во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:48, 23 март 2026 (CET) :::Мислувам на професорите во високо образование со научни трудови. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:25, 23 март 2026 (CET) :::{{одговор|Виолетова}} Кои критериуми за значајност би се применувале за градоначалниците? Сите градоначалници имаат јавно достапни биографии во веродостојни извори и сите јавно објавуваат отчети во коишто наведуваат што имаат направено. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:19, 26 март 2026 (CET) ::::Како стои во моментов сите градоначалници се сметаат за значајни. ::::Инаку, можеби градоначалници кои не биле активни и не направиле разлика, подобрување на условите за живеење во општината за време на својот мандат, без разлика што даваат отчет (тоа е затоа што мораат) да не се енциклопедиски значајни. Сите ги знаеме или сме чуле за градоначалниците во чиј мандат општината напредувала, сигурно има и некои, можеби па ретки случаи, кога не сториле ништо значајно за време на својот мандат. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} :@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]] И јас би рекол дека се јасни. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:13, 23 март 2026 (CET) {{коментар}} : Јасни се правилата.За биографии на градоначалници подржувам дека не се сите значајни да имаат статија. - [[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:47, 24 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене, многу поголем проблем е да има статија за секој пратеник во законодавниот дом отколку за секој градоначалник. Во многу земји, како што е Македонија, на избори нема отворени листи и се гласа за пратеничка листа предложена од политичка партија. Лице коешто станало пратеник затоа што се нашло на пратеничка листа и чијашто биографија за првпат јавно била објавена на мрежното место на законодавниот дом мислам дека не заслужува да има статија. Со градоначалниците е многу поразлично затоа што на избори директно се гласа за нив и нивните биографии се јавно достапни уште за време на предизборните кампањи. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:29, 26 март 2026 (CET) :Имаш право [[User:Kiril Simeonovski|Кире]], не се значајни од енциклопедиска гледна точка, без разлика дали ќе им најдеме биографија. Мислам дека таквите лица се опфатени со делот: ''„обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија.'' Ако некој влегол да биде пратеник, и ништо не слушаме за тоа лице: ниту дава изјави, ниту е јавно експонирано лице, ниту учествува во емисии, ниту излегува на говорница да зборува, освен што крева рака кога партијата ќе му наложи, нема енциклопедиско значење, или поиаку кажано по завршување на мандатот тоа лице ќе биде заборавено, грубо кажано. Има такви пратеници, а има и градоначалници што не прават нешто корисно или значајно за својата општина. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:35, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене правилата се јасни и имаат смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 12:46, 27 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} Исто според мене правилата се јасни. И како што нагласи Кирил повеќето пратеници не се релеватни за Википедија, ама градоначалниците имаат поголем општествен придонес и можеби се сите доволно значајни. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:58, 27 март 2026 (CET) {{Коментар}} За исте овие: Треба личноста да има значајна општествена позиција (државна, лидерска, универзитетска). Само што е градоначалник или член на собрание, НЕ ТРЕБА ДА ИМА СТАТИИ! Ја сум за бришење на вакви статии за луѓе кои цел живот се приватни бизнисмени и само 4 години години биле градоначалник и оп статија? Зошто? Не е битен човекот за Македонија, може бил за мал број граѓани на кој бил градиначалник, но општо не е битен како и ние што сме тука. Дури ние на Википедија сме побитни од таквите особи. Истото важи и за политичари и верскки лидери. Верски лидери кои имате значајна позиција во организацијата или преродбеничка улога ок, но обични попови оџи не. Мое мислење ова. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 14:06, 27 март 2026 (CET) :Мислам дека речениците за верски водачи не споменуваат дека секој поп или оџа е значаен, ама ќе ги проверам уште еднаш. :Инаку за градоначалници кои не се значајни поради таа позиција, а кои пред и потоа биле бизнисмени, имаме наредна дискусија и за претприемачи (така се наречени) ќе ги дискутираме. Ако не е значаен ни како бизнисмен, значи не е значаен по ниедна основа да влезе во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:54, 27 март 2026 (CET) Кои ќе биде услов за градоначалници да имаат својата статија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:01, 27 март 2026 (CET) :Дискусијата ќе заврши во недела 20:10 ч., да видиме дали ќе има и други предлози, но според мене, јас би го додала делот: :Градоначалници ќе се сметаат за значајни доколку се активни во својот мандат, направиле некакви промени и/или подобрување на условите во општината, биле медиумски активни. :- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:15, 27 март 2026 (CET) {{коментар}} Ако на англиската Википедија има место за над 500 македонски фудбалери (на македонската се значително помалку), не гледам зошто градоначалниците, како и останати личности (со поддржани наводи) не заслужуваат да бидат присутни на Википедија. Мислам дека улогата на Википедија треба повеќе да биде хроничарска, а не оценувачка. На нашата Википедија ѝ недостасуваат статии, особено за Македонија, па не би требало да ставаме дополнителни услови. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:30, 28 март 2026 (CET) :Сосема се согласувам дека ние не сме тие кои треба да судиме. Кога е некој важен за историјата на градот, државата, секако е значаен да биде вметнат во енциклопедија, и на Википедија. :п.с. За спортистите ќе отворам да дискутираме по две недел, така ми се во план темите, и ќе треба тогаш да ги прегледаме тие критериуми. А на англиската Википедија гледам дека последниве години често се појавуваат статии кои ги прекршуваат нивните правила, а тоа е веќе тема за друг разговор. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:59, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} - Додаден е условот за значајност на политичари, градоначалници, пратеници или други функционери да има содржина во повеќе веродостојни извори, односно не се значајни доколку биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:00 ч. на 29 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Претприемачите''' веројатно ќе бидат значајни ако се честа тема во општите медиуми или медиумите што се занимаваат со бизнис (на пр. Економист, и слично). Извршни директори, претседатели на корпорации или одбори на компании од јавен интерес, исто така, често може да се сметаат за значајни, како и стопанственици кои имаат некаква општествена заслуга, на пример: раководат со општествено важна приватна фирма, со голем број на вработени, ланец на продавници, и слично. Некои '''уредници на Википедија''' имаат свои статија, но тоа што уредуваат на Википедија не ги прави значајни, туку енциклопедиската значајност ја стекнале според други критериуми (писатели, музичари, научници, сликари и др.). Уредниците не смеат да создаваат или да уредуваат статии за себе. За нив важат правилата споменати во другите начела и напатствија, односно важно е да се следат упатствата за [[Википедија:Биографии на живи личности|биографии на живи личности]], и да се внимава да на [[Википедија:Конфликт на интерес|конфликт на интерес]] и [[Википедија:Без свои истражувања|без свои истражувања]] '''Измислен лик''' или друг фиктивен феномен (вклучувајќи места, предмети, концепти или суштества) може да биде значаен или да има енциклопедиска вредност, доколку исполнува еден од овие критериуми: * се споменува повеќе од еднаш и има поголемо значење во добро познато дело, филм, серија, без оглед на фиктивниот свет во кој се појавува или оригиналната франшиза (не се бројат маркетиншките материјали, фандомите и фан-фикцијата); * има документирано влијание врз културата и општеството надвор од оригиналното дело; * се споменува во неколку различни дела, но не тривијално, случајно, или со исмевање. Ако ликот не ги исполнува горенаведените критериуми, треба да се провери дали неговиот опис може да се вклучи во статијата за оригиналното дело. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави“ ==== {{коментар}} - јасно е претставено -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:29, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:46, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}}-Според мене е јасно. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{коментар}}-Се согласувам, јасно е претставено. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво скоцкано, да се следи треба. Знаеме случаеви кога се објавувале статии за ваков тип на луѓе. Најчесто како вршење услуга од некој корисник. Таа пракса треба да се забрани и да се почитуваат овие напатствија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 20:27, 4 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Спортисти]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 5 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Спортистот''' е значаен: #Aко во повеќе медиуми и извори се пишува за неговите постигнувања во спортот во кој е активен, се сметаат и големи интервјуа дадени од спортистот. #Aко освоил значајна титула, или бил дел од екипен спорт во кој била освоена висока награда. #Спортските биографии мора да вклучуваат барем еден навод на извор што обезбедува значајно известување за темата. #Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. #Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. '''Професионалните спортисти''' кои барем две години заработувале за живот од тој спорт, најверојатно имаат енциклопедиска значајност. Следуваат разни спортови и некои дополнителни критериуми за нив: '''Фудбал, кошарка, ракомет, одбојка''': #Оние клубови и поединци од овие спортови кои учестуваат на меѓународни натпревари и добиваат медиумско покривање, имаат енциклопедиска значајност. '''Тенис''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Член е на „Меѓународна тениска сала на славните“. #Се натпреварува на еден од професионалните турнири од највисоко ниво: #Гранд слем турнири ([[Отворено првенство на Австралија]], [[Отворено првенство на Франција]], првенствата на Вимблдон или [[Отворено првенство на САД]]). #Мажи: се натпреваруваат на меѓународните АТП турнеи. #Жени: се натпреваруваат на светските турнири за жени. #Има тениски рекорд признат од Меѓународна тениска федерација, Здружение на тениски професионалци или Женска тениска асоцијација. #За јуниори, потребно е да постои значителна медиумска покриеност, како и да освоиле некоја од меѓународните јуниорски титули. Ова упатство важи подеднакво и за играчите во сингл и за играчите во двојки. Значајност за спортистите кои се натпреваруваат во областа на '''[[атлетика]]та''' ако исполнуваат некои од критериумите што следат: #Завршил меѓу првите 8 во натпреварување на највисоко ниво надвор од Олимписките игри и светските првенства. Поединечните настани на овие првенства мора да содржат или неколку трки или проширени групи (на пр., Европско првенство во атлетика, или кој било од 6-те големи светски маратони), или на кое било друго големо меѓународно натпреварување на сениорско ниво. #Освоил индивидуален златен медал на Светското првенство во атлетика до 20 години или Светското првенство во атлетика до 18 години. #Да има освоено национално првенство за сениори во својата земја, со исклучок на оние кои никогаш не биле рангирани меѓу првите 60 на листата на водечки светски атлетичари на крајот од дадена календарска година. #Да има освоено елитно првенство во повеќе значајни улични трки (вклучувајќи ја и истата трка повеќе пати) или да има воспоставено историја на високо конкурентни, непобеднички настапи во многу значајни трки (најмалку 10 меѓу првите три). #Да има светски или континентален рекорд (вклучувајќи светски јуниорски рекорди, светски најдобри резултати за млади и светски рекорди во возрасни групи за мајстори) потврден или забележан од надлежното официјално тело. #Да има ознака што го сместила спортистот меѓу првите 12 во светот за таа календарска година во натпревар без штафета што се оспорува или е примен на сениорските Светски првенства или Олимписки игри, или некој друг соодветен настап. #Да има ознака без штафета наведена на листата на сениори на сите времиња на Светскиот атлетски клуб или друг соодветен список. #Да биде примен/а во Националната сала на славните на атлетските спортови или во Куќата на славните на Американскиот клуб на тркачи на друмски патеки. Значајна '''улична трка''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Има меѓународно елитно поле (како што е дефинирано според стандардите на Светската атлетика за таа година) од најмалку 5 различни националности. #Добива емитувано или кабелско телевизиско покривање надвор од локалниот пазар (доколку покривањето е преку интернет, страницата мора да биде независна од спортот, на пример Universal Sports). #Трката е место на исклучителни изведби или рекорди. #Редовно има повеќе од 1.000 натпреварувачи. #Се одржува на иста патека или дистанца континуирано во период од над 5 години. '''Бадминтон, велосипедизам, бокс, крикет, уметничко лизгање, скијање, голф, гимнастика, јавање коњи, хокеј на мраз, кикбокс, мешани боречки вештини, трки со мотори, пливање''': #Тимот или поединецот имаат високи меѓународни постигнувања во тој спорт, објавени во повеќе веродостојни извори. '''Тренери, капитени, судии и клубови''' (општо) веројатно е дека постои значајно медиумско покритие за нив ако ги исполнуваат следниве критериуми: #Професионално е активен како судија или тренер на тој спорт. #Ако тренирале многу значајни спортисти кои освојувале високи меѓународни награди и признанија. #Ако биле официјален главен тренер или капитен на олимписки тим за земјата. #Тренери кои вовеле значајна техника или метод на тренинг и се широко признати како основачи на новиот метод. #Клубови кои добиле големо меѓународно известување за нивните успеси и имаат резиме составено од многу успешни меѓународни натпреварувачи, или олимпијци. Ако успехот на клубот главно се должи на еден тренер, тогаш само тренерот е значаен. '''Аматерски натпревари''' немаат енциклопедиска значајност, било да станува збор за училишни или студентски натпревари. За '''спортските арени, стадионите''' и другите спортски објекти нема критериуми за претпоставена значајност, затоа се сметаат за достојни за енциклопедиска статија. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (спорт)|Спорт]] ==== Дискусија за „Спортисти“ ==== {{коментар}} - критериумите предложени овде се комбинација од англиската и хрватската Википедија за значајност. Не сум толку по спортот, ама мислам дека опфатено е сè. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:04, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} јас исто мислам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:29, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Според мене напишаното е добро, но мора подобро да се расчисти прашањето за значајноста кај македонските фудбалери, кошаркари и ракометари, бидејќи тоа се најпопуларните спортови кај нас. Мислам дека е малку нелогично на други јазични Википедии да има повеќе статии за македонски спортисти од тој тип, отколку кај нас. Затоа треба да се разгледа дали треба да имаме поголем опфат за домашни спортисти. Од друга страна, за меѓународните спортисти треба јасно да се дефинираат критериуми — дали е доволен настап во прва/втора/трета лига, дали е потребна репрезентација, меѓународни натпревари, награди, итн. Вака, без конкретни правила, секогаш ќе има различни толкувања и несогласувања. Ако се постават јасни критериуми, ќе биде многу полесно и поконзистентно за сите понатаму. '''Мој заклучок:''' Треба да бидат опфатени сите македонски спортисти што настапуваат на професионално ниво, со исклучок на оние кои се активни само аматерски или се во рана фаза од кариерата; како праг може да се земе најмалку три години професионален ангажман. <br> <br> (јас само ги гледам најпопуларните спортови, па немам коментар за атлетика, хокеј и останатите спортови, така да се согласувам со напишаното дека е јасно) [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:21, 7 април 2026 (CEST) :Интересен факт е дека критериумите на англиската се многу ригорозни, а од друга страна таму има наши спортисти за кои ние уште немаме статија. Мислам дека тоа се должи, не е дека не заслужуваат тие спортисти да бидат и кај нас, туку никој не се позанимавал со нив за да ги создаде нивните статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:28, 7 април 2026 (CEST) {{коментар}} Делот за „аматерски натпревари“ дека не се значајни од енциклопедиска гледна точка треба да отпадне со оглед дека Олимписките игри во голем дел од 20 век биле аматерски натпревари. Исто така и [[универзијада|универзитетските игри]] се значајни настани кои се веќе дел од Википедија. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:23, 7 април 2026 (CEST) :Со оглед дека оваа Википедија е македонска и треба што повеќе да се опфатат личности од Македонија, би требало во неа да се опфатат и спортистите кои освоиле пласман на државни првенства, спортистите на Македонија и на градови, учесниците на олимпијади и светски првенства.[[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:56, 7 април 2026 (CEST) ::Универзијада е на светско ниво, веројатно под студентски и училишни натпревари се мисли на внатре во рамки на школо, факултет, (од англиската Википедија е тој дел преземен) или така нешто, моја претпоставка. Треба да се дефинира тоа подобро. ::За спортистите на Македонија што ги споменуваш, мислам дека се опфатени тие спортисти во почетниот дел, кој вели: ::*Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. ::*Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. ::Ние дури и немаме статија за таа награда, треба да создадеме, а треба и некој повик да намениме да се пишува за македонскиот спорт, дека волонтерите можеби нема да се сетат сами да пополнат такви празнини. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:11, 7 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Комплицирана тема, но сепак опфаќа добри напатствија. Лично сметам аматерски спортисти и спортисти кои не се дел од национални и меѓународни натрепварувања да немаат статии на Википедија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 15:22, 9 април 2026 (CEST) {{коментар}} Се согласувам со критериумот да се пишуваат статии само доколку клубот и поединците од тој клуб учествуваат во меѓународни настани и имаат медиумска покриеност, бидејќи доколку го нема тогаш ние без малку за секој поединец во Македонија треба да имаме статија, бидејќи играл во некој клуб од екипен спорт во втора или трета општинска лига. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:18, 9 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (книги)|Книги]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 12 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Иако поимот „[[книга]]“ е широко дефиниран, овие критериуми не важат за следните видови публикации: [[Стрип|стрипови]]; списанија; референтни дела како што се речници, енциклопедии, атласи и алманаси; публикации специфични за музика како што се книги со упатства и нотација и либрета; прирачници за упатства; и книги за подготовка за испити. Може да се развијат специфични упатства за таквите видови книги. Дотогаш, ова упатство може да биде поучно по аналогија. Критериумите наведени подолу важат за [[Е-книга|книги во електронска форма]], како и за традиционални книги и [[манга]]. Е-книга што не ги исполнува критериумите од ова упатство е сепак значајна ако ги исполнува критериумите од упатството за значајност за содржина специфична за интернет страници. Е-книга што ги исполнува критериумите од ова начело не мора да ги исполнува критериумите од начелото за интернет содржина за да биде значајна. *Книгата се смета за значајна ако проверливо исполнува, преку сигурни извори, барем '''еден''' од следниве критериуми: # Книгата била предмет на обработка или цитирање на две или повеќе важни објавени дела што се појавуваат во извори кои се независни од самата книга. Ова може да вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии во весници, други книги, телевизиски документарци, списоци на бестселери, и рецензии. Ова ''ги исклучува'' медиумските препечатувања на соопштенија за медиумите, или други публикации каде што авторот, неговиот издавач, агент или други самозаинтересирани страни рекламираат или зборуваат за книгата. # Книгата освоила значајна [[:Категорија:Книжевни награди|литературна награда]]. # Книгата е сметана од сигурни извори за значаен придонес во која било од науките, хуманистичките науки или уметностите, или поттикнала снимање на значаен филм, или друга уметничка форма, или пак друг важен настан, политичко или религиозно движење. # Книгата е, или била, повеќе години предмет на настава во две или повеќе училишта, колеџи, универзитети ''или'' постдипломски програми во која било одредена земја. # Авторот на книгата е толку историски значаен што кое било од пишаните дела на авторот може да се смета за значајно. Петте претходни критериуми не важат за сè уште необјавени книги. *Самоиздаваштвото, и/или објавувањето и плаќањето за објавување на книгата од страна на самиот автор, не се во корелација со значајноста.<ref>Постојат издавачи на книги кои печатат по нарачка, а сепак стои името на издавачката куќа како издавач, и за ова треба да се внимава.</ref> Постојат исклучоци, како што се „Рана наука во Оксфорд“ од [[Роберт Гинтер]] и „Тамерлан“ од [[Едгар Алан По]], но обете книги би се сметале за значајни врз основа на (на пример) критериум 1 и критериум 5 од горните општи критериуми. На многу самоиздадени книги им се доделени ISBN броеви, и може да се наведат во национална библиотека, односно може да се најдат преку пребарување на интернет, на пример, или може да се продаваат кај големи продавачи на книги преку интернет, на [[Amazon.com]], на пример. Но, тоа што книгата има ISBN број, или ја има на пребарување, посебно понудена да се купи, ништо од ова не е доказ за значајност. *Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. *Во врска со значајноста на книги кои се издадени пред повеќе од 100 години, треба да преовлада здравиот разум. За дела на Македонци, веројатноста е голема таквите книги да се енциклопедиски значајни да имаат за своја статија. За дела на автори од светот, можните основи за утврдување на значајност вклучуваат: колку широко е цитирана или споменувана во пишани извори таа книга, бројот на изданија на книгата, дали е препечатена, славата што книгата ја ужива или ја уживала во минатото, нејзиното место во историјата на литературата, нејзината вредност како историски извор и нејзината старост. *Статиите за книги не треба да бидат преопширни. Насловот на статијата за книга треба да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку книгата ја држиме во раце и ја читаме на македонски јазик. Иако една книга може да биде значајна, вообичаено не е препорачливо да има посебна статија за лик или појава од книгата. Постојат исклучоци, особено во случај на многу познати книги. На пример, „[[Божиќна приказна]]“ од [[Чарлс Дикенс]] може да има посебна статија за нејзиниот протагонист, [[Ебенезер Скруџ]], или серијалот [[Песна за мраз и оган]], книги по кои е снимена серијата [[Игра на тронови]], има неколку карактери кои заслужуваат посебна статија, како [[Денерис Таргариен]], [[Џејми Ланистер]], и неколку други. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (книги)]] ==== Дискусија за „Книги“ ==== {{коментар}} - Јас лично за „статии за книги што сè уште не се објавени“ би ги исклучила сите да ги нема, а другите критериуми ми се прифатливи. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:09, 12 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни и концизни, делот „статии за книги што сè уште не се објавени“ може да се исклучи, со тоа што може да бидат вклучени во статијата на авторот, доколку се работи за книги од серијал кој е сам по себе значаен, како на пример [[Песна за мраз и оган]]. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:36, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни според мене од ова напишаново, иако не сум многу информиран околу оваа тема. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 21:35, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:34, 14 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Добро претставено. Не сум за непознати автори и дела, нормално. Треба да поминат низ филтрите на издаваштвото, книжевната рецензија и критика и општата прифатеност на публиката. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 15:09, 17 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Го сменив делот за необјавените и сега гласи: Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:14, 18 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво е што се покренува дискусијава, вака е појасно за сите. Критериумите се јасни и децидни. Искрено мислам, некои статии кога се додаваат, како на пр. за ликови од книги, придонесуваат за збогатување на енциклопедијата и се поврзуваат со другата главна статија за дело или автор, давајќи на тој начин можност за читателот да навигира низ енциклопедијата со поголема леснотија. - [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (музика)|Музика]] === <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:30 ч. на 19 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Музичарите или ансамблите''' (овде се вклучени и бендови, пејачи, рапери, оркестри, диџеи, музички театарски групи, инструменталисти, хорови, итн.) може да бидат значајни ако исполнуваат барем еден од следниве критериуми. #Бил предмет на повеќе, нетривијални, објавени дела што се појавуваат во извори кои се веродостојни, не се самообјавени и се независни од самиот музичар или ансамбл. :Овој критериум вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии и големи интервјуа дадени во весници, книги, списанија, онлајн верзии на печатени медиуми и телевизиски документарци, освен соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации каде што музичарот или ансамблот зборуваат за себе и се рекламираат, како и статии во училишен или универзитетски весник (или слично). #Имал сингл или албум на националната музичка листа на која било земја. #Има златна, сребрена или платинеста плоча (или друг вид на носач на звук) сертифицирана во најмалку една земја. #Има добиено сериозно известување во независни доверливи извори за меѓународна концертна турнеја или национална концертна турнеја во најмалку една суверена земја. Под турнеја се подразбира настап во најмалку 6 градови. #Има издадено два или повеќе албуми за голема издавачка куќа или за една од поважните независни куќи, односно независна куќа која постои барем неколку години, и која веќе издала носачи на звук на изведувачи, кои се значајни. #Не треба да се создаваат статии за група која по ништо друго не е значајна освен затоа што еден период член бил музичар кој станал значаен подоцна сам по себе или како член на значајна група. Ова треба да се прилагоди соодветно на музичкиот жанр: на пример, изведување на две главни улоги во големи оперски куќи. Забележете дека овој критериум треба да се толкува со претпазливост, бидејќи имало случаи каде што овој критериум бил цитиран на кружен начин за да се создаде самоостварувачка јамка на значајност: на пр., музичар кој бил „значаен“ само затоа што бил во два бенда, од кои едниот или двата бенда биле „значајни“ само затоа што овој музичар бил во нив. #Станал најистакнат претставник на значаен стил или локална урбана сцена. Имајте предвид овде дека предметот мора да ги исполнува сите вообичаени стандарди на Википедија, вклучително и [[Википедија:Проверливост|проверливоста]]. #Добитник е на музичка награда, како што се музичките награди: [[Греми]], [[Џуно (награда)|Џуно]] или [[Меркјури (награда)|Меркјури]], или на пример во Македонија награда на [[Макфест]], итн. #Победил на големо, значајно музичко натпреварување. #Изведувал музика за значајно медиумско дело, како што е лајтмотив за програма на голема телевизиска мрежа, или за значаен филм. (Но, ако ова е единственото тврдење за значајност, веројатно е посоодветно само да се спомене во главната статија и да се пренасочи кон таа страница.) #Делото било на програма на национално ниво од страна на голема радио или музичка телевизиска мрежа. #Музичарот бил тема на получасовна или подолга програма на радио или телевизиска мрежа со национална покриеност. '''Поединечни членови, изведувачи на ријалити на телевизија''': #Членовите на значајни бендови се пренасочуваат кон статијата за бендот, не се создаваат поединечни статии за нив, освен ако не покажале дека самите се индивидуално значајни. #Пејачите и музичарите кои се значајни само по учеството во телевизиска серија со ријалити може да бидат пренасочени кон статија за серијата, сè додека не покажат дека се независно значајни. За '''композитори, автори, либретисти или текстописци''': #Лицето било предмет на повеќе независни објавени дела чиј извор е независен од лицето, и е сигурен и веродостоен. :Овој праг вклучува објавени дела од сите форми, како што се статии во весници, книги, статии во списанија и телевизиски документарци, со исклучок на следново: ::Автобиографии, медиумски соопштенија и реклами за лицето. ::Дела што се состојат исклучиво од тривијални содржини, како што е минливо споменување на лицето во дискусија за друга тема, или едноставно вклучување во едноставни списоци на автори на корици, белешки, фусноти, итн. #На лицето му се припишува пишувањето или соавторство во пишувањето на кој било текст или музика, односно музичко или театарско дело (вклучувајќи мјузикл, опера, и слично) за музичар или ансамбл или театар што се квалификува како значаен според претходните критериуми, за значаен театар или бил ангажиран од музичар или ансамбл што се квалификува како значаен според претходните критериуми. #Неговите дела се користени во подоцнежна композиција од автор, композитор или текстописец кој ги исполнува горенаведените критериуми. #Напишал песна или композиција која победила (или во некои случаи освоила прво или второ место) на водечки музички натпревар кој не е експлицитно воспоставен како настан за откривање таленти или за „нова надеж“. #Се појавува со разумна должина во стандардни референтни дела за неговиот жанр. ''Доколку е можно, композиторите или текстописците со недоволно проверлив материјал за да се оправда важноста за постоење на нивна посебна статија, треба да се спојат во статијата за нивното дело, доколку делото е многу познато и важно. Кога композиторот или текстописецот е познат по повеќе дела, таквото спојување можеби нема да биде можно.'' За '''композитори и изведувачи надвор од медиумското покривање''', критериуми за значајност се ако лицето: #Во сигурни извори е цитирано како влијателно во стилот, техниката, репертоарот или предавањето на одреден вид музика. #Воспоставило традиција или школа на одреден жанр. #Компонирало значителен број мелодии, аранжмани или стандарди што се користат во значаен жанр или традиција или школа во рамките на значаен жанр. #Често е опфатено во публикации посветени на значајна субкултура. За '''албуми, синглови и песни''': *Иако ова упатство е донекаде контроверзно, општиот консензус за значењето на албумите е дека ако музичарот или бендот што ги снимил се смета за значаен, тогаш нивните албуми се исто така доволно значајни за да имаат посебни статии на Википедија. Сепак, албумот не мора да биде од значаен изведувач или ансамбл за да заслужува самостојна статија, само доколку ги исполнува општите упатства за значајност. Статиите за албуми кои немаат доволно текст, односно во најголем дел содржината е списокот на песни, посоодветно е да се спои во главната статија на изведувачот или статијата за дискографија на изведувачот, наместо да постои како посебна статија за албум. *Песните и сингловите се веројатно значајни ако добиле значително внимание како тема на повеќе, нетривијални објавени дела чии извори се независни од изведувачот и издавачката куќа. Ова ги вклучува објавените дела во сите форми, како што се статии во весници, книги, телевизиски документарци или рецензии, освен медиумските соопштенија за медиумите или други публикации каде што изведувачот, неговата издавачка куќа, агент или други самозаинтересирани страни го рекламираат или зборуваат за делото. *Песна што ги исполнува критериумите за значајност не значи дека нужно ќе се третира како посебна, самостојна страница, а прашањето дали да се создадат самостојни страници за поединечни значајни песни е предмет на уредничка проценка. Оваа одлука секогаш треба да се основа врз специфични размислувања за тоа како темата да се направи разбирлива. Понекогаш, значајните песни можат подобро да се опфатат како дел од поголема статија, каде што може да има поцелосен контекст што би се изгубил ако песната има своја посебна статија. Освен значајноста, самостојна статија за песна може да постои само ако има доволно материјал за да се оправда разумно детална статија. Ако за статија за песна нема доволно текст, односно ако остане никулец, треба да се спои со статии кои постојат за изведувачот или за албумот. '''Концерти и турнеи''': *Концертните турнеи се веројатно значајни ако добиле значително известување во повеќе независни и сигурни извори. Таквата медиумска покриеност може да покаже значајност во однос на уметничкиот пристап, финансискиот успех, односот со публиката или други слични термини. Изворите што само утврдуваат дека се случила турнеја не се доволни за да укажат на значајност. Турнеите за кои не се пишува во секундарни извори, треба да бидат опфатени во дел на страницата на уметникот, наместо да се создаде посебна статија за таков настап. Турнеја што ги исполнува стандардите за значајност не ги прави сите турнеи поврзани со тој уметник значајни. „[[Bad (1988)]]“ на [[Мајкл Џексон]] е пример за значајна концертна турнеја. '''Статии кои не ги задоволуваат критериумите''': *Википедија не треба да има посебна статија за личност, бенд или музичко дело што не ги исполнува критериумите, ниту на ова упатство, ниту на општото упатство за значајност, ниту за која било тема, и покрај тоа што можеби исполнува некои од правилата опишани погоре, за кои уредниците на крајот не можат да пронајдат независни извори што даваат детални информации за темата. Цел на Википедија не е да се создаваат никулци, односно мали статии за кои знаеме дека никогаш не можат да се прошират, ниту статии засновани првенствено врз она што субјектите го кажуваат за себе. '''Именување и должина на статиите за музика и музичари''': *За албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. *За музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример [[Битлси]], [[Ролинг стоунс]], и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. *Се препорачува должината на статиите за музика да не биде попоплнета само со список на видеа или песни. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на песните. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (музика)]] ==== Дискусија за „музика“ ==== {{коментар}} - Јас се согласувам со критериумите. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:30, 19 април 2026 (CEST) {{Коментар}} опфаќа во глобала се. Јас лично сум за пишување оригинал на имиња на песни и групи/ уметнички имиња со македонски изговор во воведот на статијата. Иако ова се коси со правописот, сепак е некако безвезе на пример „Ин д клаб“, а многу подобро е „In the Club“, на пример. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 16:00, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен кон условите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 19:49, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со горенаведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 08:39, 23 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со критериумите. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:57, 24 април 2026 (CEST) == Придавка од „Карнија“ == Денешна тема на уредувачкиот ден e „Венци на Јужните Варовнички Алпи“ во која спаѓаат и „Карнските Алпи“ односно „Карниските Алпи“. Со оглед дека основата на зборот е покраината „Карнија“ правејќи напоредна споредба со Калифорнија (единствен топоним кој завршува на „рнија“ како Карнија), придавката треба да е „карниски“ која е полесно изговорлива на македонски јазик. Во македонските речници го нема топонимот Карнија и следствено ни придаваката произлезена од него. Доколку мнозинството се сложува соодветно би ја променил оваа придавка. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:24, 19 февруари 2026 (CET) :И мене ми се чини дека карниски е точно, споредено со Калифорнија и калифорниски. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:55, 19 февруари 2026 (CET) :Се согласувам и јас. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:37, 20 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]]@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]]@[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] Интересен случај, бидејќи покраината е всушност на македонски Корушка, но дури и словенечката Википедија користи Карнијске Алпе, така што се согласувам да бидат Карниски Алпи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:13, 23 февруари 2026 (CET) :::Променето. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 21:11, 23 февруари 2026 (CET) == Турски имиња за селата во Егејска Македонија == Зошто се употребуват турски називи за поранешни турски села во Егејска Македонија? Тоа не се македонски називи ниту македонски села (сегашни или поранешни). Јас мислувам дека нема потреба да се дава предноста на турски називи, каде тоа не су повеќе турски села. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 22 февруари 2026 (CET) :Здраво. Дали може да ни посочите за кои села поточно станува збор? На пример, Дедели нема друго име освен ова име кое потекнува од турскиот јазик, каде и живееле Турци. Поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 09:50, 23 февруари 2026 (CET) ::Станува збор за селата во на пример Кожанско и Кајларско - [[Кожани (општина)]] или [[Еордеја (општина)]]. Тука нема потреба за турски називи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:44, 23 февруари 2026 (CET) :::@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Како во Македонија, така и во егејскиот дел, топонимите ние не ги менуваме, особено што имињата кои ги споменуваш се присутни и во литературата (изворите). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:07, 23 февруари 2026 (CET) :Како сакате, ама давањето предноста на стари турски топоними во однос на грчките сегашни каде живеат Грци а не Турци е грешка. И во турскиот дел на Тракија многи грчки топоними се заменети со турски. Јас мислувам дека треба си гледаме нашите македонски топоними, а не да даваме предноста на стари турски топоними во однос на сегашните грчки. На пример [[Бахче Ловаси]] во место на Кипари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:49, 24 февруари 2026 (CET) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|разговор]])</bdi> 12:15, 19 март 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 13:21, 31 март 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 19:11, 3 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Facundo Jainikoski == Има ли некој врски во ФФМ да проверува дали е овој аргентинскиот фудбалер со македонско потекло? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:13, 5 април 2026 (CEST) :~Кој знае и ФФМ дали имаат информација за неговото потекло, дека момчето е во Аргентина родено. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:14, 5 април 2026 (CEST) :Мене многу ми личи на финско презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:46, 5 април 2026 (CEST) g5278mrtfocy9dqjtbchgs1g0jwkylb 0 26472 5544400 5341832 2026-04-24T17:43:19Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5544400 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=октомври 2009}} '''Data Over Cable Service Interface Specification (DOCSIS)''' е меѓународен стандард развиен од страна на [[CableLabs]] заедно со следниве компании: [[ARRIS]], [http://www.bigbandnet.com/ BigBand Networks] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070409023916/http://www.bigbandnet.com/ |date=2007-04-09 }}, [[Broadcom]], [[Cisco]], [[Conexant]], [[Correlant]], [[Интел|Intel]], [[Motorola]], [[Netgear]], [[Terayon]], и [[Texas Instruments]]. DOCSIS го дефинира [[интерфејс]]от за комуникација и останатите операции за пренос на податоци низ [[кабелски систем]]. На овој начин имаме пренос на податоци со големи брзини низ веќе постоечки кабелски системи ([[Cable TV]] (CATV)). Овој стандард се применува од страна на многу кабелски оператори кои обезбедуваат Интернет пристап низ нивната постоечка инфраструктура (хибриден систем на оптички и коаксијални кабли). Првата DOCSIS спецификација [http://www.cablemodem.com/specifications/specifications11.html 1.1] се појавува во април 1999 година. Поради зголемената потреба од симетрични сервиси во реално време, како што е IP телефонијата, DOCSIS стандардот во декември 2001 се проширува на [http://www.cablemodem.com/specifications/specifications20.html DOCSIS 2.0]. Последната верзија на овој стандард [http://www.cablemodem.com/specifications/specifications30.html DOCSIS 3.0] објавена во август 2006 година, обезбедува поддршка за [[IPv6|Интернет Протокол верзија 6]] (IPv6). Бидејќи постојат разлики помеѓу Европските и Американските CATV системи, DOCSIS стандардите се изменети со цел да бидат применливи во Европа. Овие модификации се објавени под името "EuroDOCSIS". Главната разлика е тоа што Европските кабелски канали се засноваат на [[PAL]] TV стандардите на честота од 8&nbsp;MHz, додека Американските кабелски канали се засноваат на [[NTSC]] стандардите на честота од 6&nbsp;MHz. Повисокочестотниот опсег во EuroDOCSIS архитектурата дозволува поголем опсег да може да се алоцира за пренос на податоци (гледано од гледна точка на клиентите, "downstream" се користи за симнување на податоци додека "upstream" за качување на податоци). Во Јапонија имаме други варијации на DOCSIS. <!-- Corrected reference to ITU-T J.112, added explanatory note --> Меѓународната организација [[ITU Telecommunication Standardization Sector|International Telecommunications Union Telecommunications Standardization Sector]] (ITU-T) ги усвои двете верзии на DOCSIS како меѓународни стандарди. DOCSIS 1.1 беше ратификувана како ITU-T Препорака [http://www.itu.int/rec/T-REC-J.112/en J.112] Додаток B; соодветно, DOCSIS 2.0 беше ратификувана како ITU-T Препорака [http://www.itu.int/rec/T-REC-J.122/en J.122]. DOCSIS 2.0/J.122 е вертикално компатибилен со DOCSIS 1.1/J.112 Додаток B. Забелешка: Додека ITU-T Препорака J.112 Додаток B соодветствува со DOCSIS/EuroDOCSIS 1.1. Додатокот A го опишува претходниот Европски кабелски систем ("[[DVB]] EuroModem") кој се заснива на ATM стандардите за трансмисија. Додатокот C ги опишува варијантите на DOCSIS 1.1 кои се дизајнирани за Јапонскиот кабелски систем. ITU-T Препорака J.122 соодветствува на DOCSIS 2.0, J.122 Додаток F соодветствува на EuroDOCSIS 2.0, а J.122 Додаток J се однесува на Јапонската варијанта на DOCSIS 2.0 (аналогна на Додатокот C од J.112). == Опрема == DOCSIS архитектурата вклучува два главни елемента: [[кабелски модем]] (КМ) поставен на страната на корисникот и [[терминален систем за кабелски модем]] (ТСКМ) поставен кај кабелскиот оператор. ТСКМ е уред кој ги вдомува downstream и upstream портите (функционално е сличен на дигитален мултиплексер ([[Digital subscriber line access multiplexer|DSLAM]])). За дуплекс комуникација помеѓу ТСКМ и КМ потребни се две физички порти (за разлика од Ethernet, каде една порта обезбедува дуплекс комуникација). Поради постоење на повратни шумови има повеќе upstream порти отколку downstream порти. За да може некој кабелски оператор да работи со DOCSIS 1.1 и погоре, тој мора да направи надградба на неговата [[Хибридна оптичко коаксијална мрежа]] (ХОК) за да може да подржи upstream сообраќај. Без оваа надградба, стариот DOCSIS 1.0 стандард допушта пренос на податоци низ кабелскиот систем, но со имплементација на upstream преку телефонска линија, т.е. преку "[[plain old telephone service]]" (POTS). Ако ХОК веќе е '''двонасочна''' или '''интерактивна''', шансите за имплементација на DOCSIS 1.1 стандардот или некоја повисока верзија на стандардот се повисоки. Личниот сметач на корисникот и соодветните периферни уреди се треминирани, т.е. поврзани на кабелски модем, кој пак е поврзан преку ХОК мрежата со ТСКМ кај кабелскиот оператор. ТСКМ потоа врши насочување на сообраќајот помеѓу ХОК мрежата и Internet. Со користење на ТСКМ, кабелскиот оператор (или Оператори на Повеќе Сервиси - ОПС) може да практикува целосна контрола врз мрежата. Конфигурацијата на KM може да се менува со цел да се задоволат различните потреби на корисниците или условите на мрежата. == Надворешни врски == * [http://www.cablemodem.com CableLabs] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20020926043247/http://www.cablemodem.com/ |date=2002-09-26 }} * [http://www.excentis.com/ Excentis] * [http://www.broadbandreports.com/shownews/65298 Се што треба да знаете за Next-gen Broadband] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070927041519/http://www.broadbandreports.com/shownews/65298 |date=2007-09-27 }} * [http://www.docsis.org/ docsis.org] * [http://www.vector.com.pl/ru/c%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%8B/%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%8B_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D1%87%D0%B8_%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85/c%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%8B_%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_docsis.php VECTOR] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080514051214/http://www.vector.com.pl/ru/c%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%8B/%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%8B_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D1%87%D0%B8_%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85/c%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%8B_%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_docsis.php |date=2008-05-14 }} * [http://docsis.sourceforge.net/ DOCSIS Project] ''docsis'' е мал програм кој може да се користи за генерирање на бинарни конфигурациски податотеки за DOCSIS компатибилни кабелски модеми. * [http://www.cisco.com/univercd/cc/td/doc/cisintwk/ito_doc/cable.htm Cisco documentation on Cable Technologies] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070502094837/http://www.cisco.com/univercd/cc/td/doc/cisintwk/ito_doc/cable.htm |date=2007-05-02 }} Технички информации за Кабелска ТВ и DOCSIS. [[Категорија:Кабелска телевизија]] [[Категорија:Мрежни протоколи]] [[Категорија:Дигитален кабел]] [[Категорија:ITU-T препораки]] 1kjl6fayd6aq5wxd1zd0e4p73tmpy0z 10 30408 5544405 5541659 2026-04-24T18:58:23Z Andrew012p 85224 5544405 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија | italic title = {{{italic_title|<noinclude>no</noinclude>}}} | bodyclass = ib-tv vevent | abovestyle = background:#CCCCFF; padding:0.25em; font-style: italic; | headerstyle = background:#CCCCFF; padding:0.25em; | above = {{If empty|{{{name|}}}|{{{show_name|}}}|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>|<noinclude>Инфокутија за телевизија</noinclude>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=250px|upright={{{image_upright|1}}}|alt={{{image_alt|{{{alt|}}}}}}}} | caption = {{{caption|}}} | label1 = Позната и како | data1 = {{If empty|{{{alt_name|}}}|{{{show_name_2|}}}}} | label2 = Изворен наслов | data2 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span style="font-style: italic;">{{{native_name}}}</span>}} | label3 = Жанр | data3 = {{{genre|}}} | label4 = Создадена од | data4 = {{{creator|}}} | label5 = Заснована на | data5 = {{If empty|{{{based_on|}}}|{{{inspired_by|}}}}} | label6 = Развиена од | data6 = {{{developer|}}} | label7 = Раководител на серијата | data7 = {{{showrunner|}}} | label8 = Напишана од | data8 = {{{writer|}}} | label9 = Сценарио | data9 = {{If empty|{{{screenplay|}}}|{{{teleplay|}}}}} | label10 = Приказна | data10 = {{{story|}}} | label11 = Режирана од | data11 = {{{director|}}} | label12 = Водители | data12 = {{If empty|{{{presenter|}}}|{{{host|}}}}} | label13 = Улоги | data13 = {{{starring|}}} | label20 = Композитор(и) | data20 = {{If empty|{{{composer|}}}|{{{music|}}}|{{{theme_music_composer|}}}}} | label21 = Земја на потекло | data21 = {{{country|}}} | label22 = Првичен јазик | data22 = {{{language|}}} | label23 = Бр. на сезони | data23 = {{If empty|{{{num_seasons|}}}|{{{num_series|}}}}} | label25 = Бр. на епизоди | data25 = {{If empty|{{{num_episodes|}}}|{{{num_specials|}}}}} {{#if:{{{list_episodes|}}}| ([[{{{list_episodes}}}|список]])}} | header26 = {{#if:{{{producer|}}}{{{executive_producer|}}}{{{runtime|}}}{{{budget|}}}|Производство}} | label27 = Извршен продуцент | data27 = {{{executive_producer|}}} | label28 = Продуцент | data28 = {{{producer|}}} | label32 = Кинематографија | data32 = {{{cinematography|}}} | label34 = Монтажа | data34 = {{{editor|}}} | label36 = Времетраење | data36 = {{{runtime|}}} | label37 = Продукциска куќа | data37 = {{If empty|{{{company|}}}|{{{studio|}}}}} | label38 = Буџет | data38 = {{{budget|}}} | header39 = {{#if:{{{network|}}}{{{channel|}}}{{{first_aired|}}}{{{released|}}}|Прикажување}} | label40 = Првична мрежа | data40 = {{If empty|{{{network|}}}|{{{channel|}}}}} | label43 = Првично прикажување | data43 = {{#invoke:Infobox/dates|dates|{{If empty|{{{first_aired|}}}|{{{released|}}}}}|{{{last_aired|}}}}} | header44 = {{#if:{{{preceded_by|}}}{{{followed_by|}}}{{{related|}}}|Хронологија}} | label45 = Претходник | data45 = {{{preceded_by|}}} | label46 = Следбеник | data46 = {{{followed_by|}}} | label47 = Слични програми | data47 = {{{related|}}} | header48 = {{#if:{{{website|}}}|Надворешни врски}} | data49 = {{#if:{{{website|}}}|{{URL|{{{website|}}}}}}} }}<noinclude> {{документација}} </noinclude> 3xo2fi3nlynarrf2c2cn1y5fgz93ocq 5544480 5544405 2026-04-24T21:36:14Z Andrew012p 85224 5544480 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија | italic title = {{{italic_title|<noinclude>no</noinclude>}}} | bodyclass = ib-tv vevent | abovestyle = background:#CCCCFF; padding:0.25em; font-style: italic; | headerstyle = background:#CCCCFF; padding:0.25em; | above = {{If empty|{{{name|}}}|{{{show_name|}}}|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>|<noinclude>Инфокутија за телевизија</noinclude>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=250px|upright={{{image_upright|1}}}|alt={{{image_alt|{{{alt|}}}}}}}} | caption = {{{caption|}}} | label1 = Позната и како | data1 = {{If empty|{{{alt_name|}}}|{{{show_name_2|}}}}} | label2 = Изворен наслов | data2 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span style="font-style: italic;">{{{native_name}}}</span>}} | label3 = Жанр | data3 = {{{genre|}}} | label4 = Создадена од | data4 = {{{creator|}}} | label5 = Заснована на | data5 = {{If empty|{{{based_on|}}}|{{{inspired_by|}}}}} | label6 = Развиена од | data6 = {{{developer|}}} | label7 = Раководител на серијата | data7 = {{{showrunner|}}} | label8 = Напишана од | data8 = {{{writer|}}} | label9 = Сценарио | data9 = {{If empty|{{{screenplay|}}}|{{{teleplay|}}}}} | label10 = Приказна | data10 = {{{story|}}} | label11 = Режирана од | data11 = {{{director|}}} | label12 = Водители | data12 = {{If empty|{{{presenter|}}}|{{{host|}}}}} | label13 = Улоги | data13 = {{{starring|}}} | label20 = Композитор(и) | data20 = {{If empty|{{{composer|}}}|{{{music|}}}|{{{theme_music_composer|}}}}} | label21 = Земја на потекло | data21 = {{{country|}}} | label22 = Првичен јазик | data22 = {{{language|}}} | label23 = Бр. на сезони | data23 = {{If empty|{{{num_seasons|}}}|{{{num_series|}}}}} | label25 = Бр. на епизоди | data25 = {{If empty|{{{num_episodes|}}}|{{{num_specials|}}}}} {{#if:{{{list_episodes|}}}| ([[{{{list_episodes}}}|список]])}} | header26 = {{#if:{{{producer|}}}{{{executive_producer|}}}{{{runtime|}}}{{{budget|}}}{{{location|}}}|Производство}} | label27 = Извршен продуцент | data27 = {{{executive_producer|}}} | label28 = Продуцент | data28 = {{{producer|}}} | label32 = Кинематографија | data32 = {{{cinematography|}}} | label34 = Монтажа | data34 = {{{editor|}}} | label35 = Место на снимање | data35 = {{{location|}}} | label36 = Времетраење | data36 = {{{runtime|}}} | label37 = Продукциска куќа | data37 = {{If empty|{{{company|}}}|{{{studio|}}}}} | label38 = Буџет | data38 = {{{budget|}}} | header39 = {{#if:{{{network|}}}{{{channel|}}}{{{first_aired|}}}{{{released|}}}|Прикажување}} | label40 = Првична мрежа | data40 = {{If empty|{{{network|}}}|{{{channel|}}}}} | label43 = Првично прикажување | data43 = {{#invoke:Infobox/dates|dates|{{If empty|{{{first_aired|}}}|{{{released|}}}}}|{{{last_aired|}}}}} | header44 = {{#if:{{{preceded_by|}}}{{{followed_by|}}}{{{related|}}}|Хронологија}} | label45 = Претходник | data45 = {{{preceded_by|}}} | label46 = Следбеник | data46 = {{{followed_by|}}} | label47 = Слични програми | data47 = {{{related|}}} | header48 = {{#if:{{{website|}}}|Надворешни врски}} | data49 = {{#if:{{{website|}}}|{{URL|{{{website|}}}}}}} }}<noinclude> {{документација}} </noinclude> 2433gn0cz6ulk6f6zgm60hoagzrt8cs 5544486 5544480 2026-04-24T21:55:30Z Andrew012p 85224 5544486 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија | italic title = {{{italic_title|<noinclude>no</noinclude>}}} | bodyclass = ib-tv vevent | abovestyle = background:#CCCCFF; padding:0.25em; font-style: italic; | headerstyle = background:#CCCCFF; padding:0.25em; | above = {{If empty|{{{name|}}}|{{{show_name|}}}|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>|<noinclude>Инфокутија за телевизија</noinclude>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=250px|upright={{{image_upright|1}}}|alt={{{image_alt|{{{alt|}}}}}}}} | caption = {{{caption|}}} | label1 = Позната и како | data1 = {{If empty|{{{alt_name|}}}|{{{show_name_2|}}}}} | label2 = Изворен наслов | data2 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span style="font-style: italic;">{{{native_name}}}</span>}} | label3 = Жанр | data3 = {{{genre|}}} | label4 = Создадена од | data4 = {{{creator|}}} | label5 = Заснована на | data5 = {{If empty|{{{based_on|}}}|{{{inspired_by|}}}}} | label6 = Развиена од | data6 = {{{developer|}}} | label7 = Раководител на серијата | data7 = {{{showrunner|}}} | label8 = Напишана од | data8 = {{{writer|}}} | label9 = Сценарио | data9 = {{If empty|{{{screenplay|}}}|{{{teleplay|}}}}} | label10 = Приказна | data10 = {{{story|}}} | label11 = Режирана од | data11 = {{{director|}}} | label12 = Креативен директор | data12 = {{{creative_director|}}} | label13 = Водители | data13 = {{If empty|{{{presenter|}}}|{{{host|}}}}} | label14 = Улоги | data14 = {{{starring|}}} | label15 = Гласови | data15 = {{{voices|}}} | label16 = Воведна тема | data16 = {{If empty|{{{open_theme|}}}|{{{opentheme|}}}}} | label17 = Одјавна тема | data17 = {{If empty|{{{end_theme|}}}|{{{endtheme|}}}}} | label20 = Композитор(и) | data20 = {{If empty|{{{composer|}}}|{{{music|}}}|{{{theme_music_composer|}}}}} | label21 = Земја на потекло | data21 = {{{country|}}} | label22 = Првичен јазик | data22 = {{{language|}}} | label23 = Бр. на сезони | data23 = {{If empty|{{{num_seasons|}}}|{{{num_series|}}}}} | label25 = Бр. на епизоди | data25 = {{If empty|{{{num_episodes|}}}|{{{num_specials|}}}}} {{#if:{{{list_episodes|}}}| ([[{{{list_episodes}}}|список]])}} | header26 = {{#if:{{{producer|}}}{{{executive_producer|}}}{{{runtime|}}}{{{budget|}}}{{{location|}}}|Производство}} | label27 = Извршен продуцент | data27 = {{{executive_producer|}}} | label28 = Продуцент | data28 = {{{producer|}}} | label29 = Аниматор(и) | data29 = {{{animator|}}} | label32 = Кинематографија | data32 = {{{cinematography|}}} | label34 = Монтажа | data34 = {{{editor|}}} | label35 = Место на снимање | data35 = {{{location|}}} | label36 = Времетраење | data36 = {{{runtime|}}} | label37 = Продукциска куќа | data37 = {{If empty|{{{company|}}}|{{{studio|}}}}} | label38 = Буџет | data38 = {{{budget|}}} | header39 = {{#if:{{{network|}}}{{{channel|}}}{{{first_aired|}}}{{{released|}}}|Прикажување}} | label40 = Првична мрежа | data40 = {{If empty|{{{network|}}}|{{{channel|}}}}} | label43 = Првично прикажување | data43 = {{#invoke:Infobox/dates|dates|{{If empty|{{{first_aired|}}}|{{{released|}}}}}|{{{last_aired|}}}}} | header44 = {{#if:{{{preceded_by|}}}{{{followed_by|}}}{{{related|}}}|Хронологија}} | label45 = Претходник | data45 = {{{preceded_by|}}} | label46 = Следбеник | data46 = {{{followed_by|}}} | label47 = Слични програми | data47 = {{{related|}}} | header48 = {{#if:{{{website|}}}|Надворешни врски}} | data49 = {{#if:{{{website|}}}|{{URL|{{{website|}}}}}}} }}<noinclude> {{документација}} </noinclude> gbsvmcmon7tvd2gwde2f83sa54bi7yl 5544497 5544486 2026-04-24T22:35:58Z Andrew012p 85224 5544497 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија | italic title = {{{italic_title|<noinclude>no</noinclude>}}} | bodyclass = ib-tv vevent | abovestyle = background:#CCCCFF; padding:0.25em; font-style: italic; | headerstyle = background:#CCCCFF; padding:0.25em; | above = {{If empty|{{{name|}}}|{{{show_name|}}}|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>|<noinclude>Инфокутија за телевизија</noinclude>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=250px|upright={{{image_upright|}}}|alt={{{image_alt|{{{alt|}}}}}}}} | caption = {{{caption|}}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=250px|upright={{{image_upright|1}}}|alt={{{image_alt|{{{alt|}}}}}}}} | label1 = Позната и како | data1 = {{If empty|{{{alt_name|}}}|{{{show_name_2|}}}}} | label2 = Изворен наслов | data2 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span style="font-style: italic;">{{{native_name}}}</span>}} | label3 = Жанр | data3 = {{{genre|}}} | label4 = Создадена од | data4 = {{{creator|}}} | label5 = Заснована на | data5 = {{If empty|{{{based_on|}}}|{{{inspired_by|}}}}} | label6 = Развиена од | data6 = {{{developer|}}} | label7 = Раководител на серијата | data7 = {{{showrunner|}}} | label8 = Напишана од | data8 = {{{writer|}}} | label9 = Сценарио | data9 = {{If empty|{{{screenplay|}}}|{{{teleplay|}}}}} | label10 = Приказна | data10 = {{{story|}}} | label11 = Режирана од | data11 = {{{director|}}} | label12 = Креативен директор | data12 = {{{creative_director|}}} | label13 = Водители | data13 = {{If empty|{{{presenter|}}}|{{{host|}}}}} | label14 = Улоги | data14 = {{{starring|}}} | label15 = Гласови | data15 = {{{voices|}}} | label16 = Воведна тема | data16 = {{If empty|{{{open_theme|}}}|{{{opentheme|}}}}} | label17 = Одјавна тема | data17 = {{If empty|{{{end_theme|}}}|{{{endtheme|}}}}} | label20 = Композитор(и) | data20 = {{If empty|{{{composer|}}}|{{{music|}}}|{{{theme_music_composer|}}}}} | label21 = Земја на потекло | data21 = {{{country|}}} | label22 = Првичен јазик | data22 = {{{language|}}} | label23 = Бр. на сезони | data23 = {{If empty|{{{num_seasons|}}}|{{{num_series|}}}}} | label25 = Бр. на епизоди | data25 = {{If empty|{{{num_episodes|}}}|{{{num_specials|}}}}} {{#if:{{{list_episodes|}}}| ([[{{{list_episodes}}}|список]])}} | header26 = {{#if:{{{producer|}}}{{{executive_producer|}}}{{{runtime|}}}{{{budget|}}}{{{location|}}}|Производство}} | label27 = Извршен продуцент | data27 = {{{executive_producer|}}} | label28 = Продуцент | data28 = {{{producer|}}} | label29 = Аниматор(и) | data29 = {{{animator|}}} | label32 = Кинематографија | data32 = {{{cinematography|}}} | label34 = Монтажа | data34 = {{{editor|}}} | label35 = Место на снимање | data35 = {{{location|}}} | label36 = Времетраење | data36 = {{{runtime|}}} | label37 = Продукциска куќа | data37 = {{If empty|{{{company|}}}|{{{studio|}}}}} | label38 = Буџет | data38 = {{{budget|}}} | header39 = {{#if:{{{network|}}}{{{channel|}}}{{{first_aired|}}}{{{released|}}}|Прикажување}} | label40 = Првична мрежа | data40 = {{If empty|{{{network|}}}|{{{channel|}}}}} | label43 = Првично прикажување | data43 = {{#invoke:Infobox/dates|dates|{{If empty|{{{first_aired|}}}|{{{released|}}}}}|{{{last_aired|}}}}} | header44 = {{#if:{{{preceded_by|}}}{{{followed_by|}}}{{{related|}}}|Хронологија}} | label45 = Претходник | data45 = {{{preceded_by|}}} | label46 = Следбеник | data46 = {{{followed_by|}}} | label47 = Слични програми | data47 = {{{related|}}} | header48 = {{#if:{{{website|}}}|Надворешни врски}} | data49 = {{#if:{{{website|}}}|{{URL|{{{website|}}}}}}} }}<noinclude> {{документација}} </noinclude> gwtfabjelj3ndxfp41h06ekw193lxq4 5544498 5544497 2026-04-24T22:36:54Z Andrew012p 85224 Отповикана преработката [[Special:Diff/5544497|5544497]] на [[Special:Contributions/Andrew012p|Andrew012p]] ([[User talk:Andrew012p|разговор]]) 5544498 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија | italic title = {{{italic_title|<noinclude>no</noinclude>}}} | bodyclass = ib-tv vevent | abovestyle = background:#CCCCFF; padding:0.25em; font-style: italic; | headerstyle = background:#CCCCFF; padding:0.25em; | above = {{If empty|{{{name|}}}|{{{show_name|}}}|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>|<noinclude>Инфокутија за телевизија</noinclude>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=250px|upright={{{image_upright|1}}}|alt={{{image_alt|{{{alt|}}}}}}}} | caption = {{{caption|}}} | label1 = Позната и како | data1 = {{If empty|{{{alt_name|}}}|{{{show_name_2|}}}}} | label2 = Изворен наслов | data2 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span style="font-style: italic;">{{{native_name}}}</span>}} | label3 = Жанр | data3 = {{{genre|}}} | label4 = Создадена од | data4 = {{{creator|}}} | label5 = Заснована на | data5 = {{If empty|{{{based_on|}}}|{{{inspired_by|}}}}} | label6 = Развиена од | data6 = {{{developer|}}} | label7 = Раководител на серијата | data7 = {{{showrunner|}}} | label8 = Напишана од | data8 = {{{writer|}}} | label9 = Сценарио | data9 = {{If empty|{{{screenplay|}}}|{{{teleplay|}}}}} | label10 = Приказна | data10 = {{{story|}}} | label11 = Режирана од | data11 = {{{director|}}} | label12 = Креативен директор | data12 = {{{creative_director|}}} | label13 = Водители | data13 = {{If empty|{{{presenter|}}}|{{{host|}}}}} | label14 = Улоги | data14 = {{{starring|}}} | label15 = Гласови | data15 = {{{voices|}}} | label16 = Воведна тема | data16 = {{If empty|{{{open_theme|}}}|{{{opentheme|}}}}} | label17 = Одјавна тема | data17 = {{If empty|{{{end_theme|}}}|{{{endtheme|}}}}} | label20 = Композитор(и) | data20 = {{If empty|{{{composer|}}}|{{{music|}}}|{{{theme_music_composer|}}}}} | label21 = Земја на потекло | data21 = {{{country|}}} | label22 = Првичен јазик | data22 = {{{language|}}} | label23 = Бр. на сезони | data23 = {{If empty|{{{num_seasons|}}}|{{{num_series|}}}}} | label25 = Бр. на епизоди | data25 = {{If empty|{{{num_episodes|}}}|{{{num_specials|}}}}} {{#if:{{{list_episodes|}}}| ([[{{{list_episodes}}}|список]])}} | header26 = {{#if:{{{producer|}}}{{{executive_producer|}}}{{{runtime|}}}{{{budget|}}}{{{location|}}}|Производство}} | label27 = Извршен продуцент | data27 = {{{executive_producer|}}} | label28 = Продуцент | data28 = {{{producer|}}} | label29 = Аниматор(и) | data29 = {{{animator|}}} | label32 = Кинематографија | data32 = {{{cinematography|}}} | label34 = Монтажа | data34 = {{{editor|}}} | label35 = Место на снимање | data35 = {{{location|}}} | label36 = Времетраење | data36 = {{{runtime|}}} | label37 = Продукциска куќа | data37 = {{If empty|{{{company|}}}|{{{studio|}}}}} | label38 = Буџет | data38 = {{{budget|}}} | header39 = {{#if:{{{network|}}}{{{channel|}}}{{{first_aired|}}}{{{released|}}}|Прикажување}} | label40 = Првична мрежа | data40 = {{If empty|{{{network|}}}|{{{channel|}}}}} | label43 = Првично прикажување | data43 = {{#invoke:Infobox/dates|dates|{{If empty|{{{first_aired|}}}|{{{released|}}}}}|{{{last_aired|}}}}} | header44 = {{#if:{{{preceded_by|}}}{{{followed_by|}}}{{{related|}}}|Хронологија}} | label45 = Претходник | data45 = {{{preceded_by|}}} | label46 = Следбеник | data46 = {{{followed_by|}}} | label47 = Слични програми | data47 = {{{related|}}} | header48 = {{#if:{{{website|}}}|Надворешни врски}} | data49 = {{#if:{{{website|}}}|{{URL|{{{website|}}}}}}} }}<noinclude> {{документација}} </noinclude> gbsvmcmon7tvd2gwde2f83sa54bi7yl 5544499 5544498 2026-04-24T22:37:07Z Andrew012p 85224 5544499 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија | italic title = {{{italic_title|<noinclude>no</noinclude>}}} | bodyclass = ib-tv vevent | abovestyle = background:#CCCCFF; padding:0.25em; font-style: italic; | headerstyle = background:#CCCCFF; padding:0.25em; | above = {{If empty|{{{name|}}}|{{{show_name|}}}|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>|<noinclude>Инфокутија за телевизија</noinclude>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=250px|upright={{{image_upright|}}}|alt={{{image_alt|{{{alt|}}}}}}}} | caption = {{{caption|}}} | label1 = Позната и како | data1 = {{If empty|{{{alt_name|}}}|{{{show_name_2|}}}}} | label2 = Изворен наслов | data2 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span style="font-style: italic;">{{{native_name}}}</span>}} | label3 = Жанр | data3 = {{{genre|}}} | label4 = Создадена од | data4 = {{{creator|}}} | label5 = Заснована на | data5 = {{If empty|{{{based_on|}}}|{{{inspired_by|}}}}} | label6 = Развиена од | data6 = {{{developer|}}} | label7 = Раководител на серијата | data7 = {{{showrunner|}}} | label8 = Напишана од | data8 = {{{writer|}}} | label9 = Сценарио | data9 = {{If empty|{{{screenplay|}}}|{{{teleplay|}}}}} | label10 = Приказна | data10 = {{{story|}}} | label11 = Режирана од | data11 = {{{director|}}} | label12 = Креативен директор | data12 = {{{creative_director|}}} | label13 = Водители | data13 = {{If empty|{{{presenter|}}}|{{{host|}}}}} | label14 = Улоги | data14 = {{{starring|}}} | label15 = Гласови | data15 = {{{voices|}}} | label16 = Воведна тема | data16 = {{If empty|{{{open_theme|}}}|{{{opentheme|}}}}} | label17 = Одјавна тема | data17 = {{If empty|{{{end_theme|}}}|{{{endtheme|}}}}} | label20 = Композитор(и) | data20 = {{If empty|{{{composer|}}}|{{{music|}}}|{{{theme_music_composer|}}}}} | label21 = Земја на потекло | data21 = {{{country|}}} | label22 = Првичен јазик | data22 = {{{language|}}} | label23 = Бр. на сезони | data23 = {{If empty|{{{num_seasons|}}}|{{{num_series|}}}}} | label25 = Бр. на епизоди | data25 = {{If empty|{{{num_episodes|}}}|{{{num_specials|}}}}} {{#if:{{{list_episodes|}}}| ([[{{{list_episodes}}}|список]])}} | header26 = {{#if:{{{producer|}}}{{{executive_producer|}}}{{{runtime|}}}{{{budget|}}}{{{location|}}}|Производство}} | label27 = Извршен продуцент | data27 = {{{executive_producer|}}} | label28 = Продуцент | data28 = {{{producer|}}} | label29 = Аниматор(и) | data29 = {{{animator|}}} | label32 = Кинематографија | data32 = {{{cinematography|}}} | label34 = Монтажа | data34 = {{{editor|}}} | label35 = Место на снимање | data35 = {{{location|}}} | label36 = Времетраење | data36 = {{{runtime|}}} | label37 = Продукциска куќа | data37 = {{If empty|{{{company|}}}|{{{studio|}}}}} | label38 = Буџет | data38 = {{{budget|}}} | header39 = {{#if:{{{network|}}}{{{channel|}}}{{{first_aired|}}}{{{released|}}}|Прикажување}} | label40 = Првична мрежа | data40 = {{If empty|{{{network|}}}|{{{channel|}}}}} | label43 = Првично прикажување | data43 = {{#invoke:Infobox/dates|dates|{{If empty|{{{first_aired|}}}|{{{released|}}}}}|{{{last_aired|}}}}} | header44 = {{#if:{{{preceded_by|}}}{{{followed_by|}}}{{{related|}}}|Хронологија}} | label45 = Претходник | data45 = {{{preceded_by|}}} | label46 = Следбеник | data46 = {{{followed_by|}}} | label47 = Слични програми | data47 = {{{related|}}} | header48 = {{#if:{{{website|}}}|Надворешни врски}} | data49 = {{#if:{{{website|}}}|{{URL|{{{website|}}}}}}} }}<noinclude> {{документација}} </noinclude> l10znkn3za1coaucr8yunjkzk62q45z 5544500 5544499 2026-04-24T22:37:36Z Andrew012p 85224 Отповикана преработката [[Special:Diff/5544499|5544499]] на [[Special:Contributions/Andrew012p|Andrew012p]] ([[User talk:Andrew012p|разговор]]) 5544500 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија | italic title = {{{italic_title|<noinclude>no</noinclude>}}} | bodyclass = ib-tv vevent | abovestyle = background:#CCCCFF; padding:0.25em; font-style: italic; | headerstyle = background:#CCCCFF; padding:0.25em; | above = {{If empty|{{{name|}}}|{{{show_name|}}}|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>|<noinclude>Инфокутија за телевизија</noinclude>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=250px|upright={{{image_upright|1}}}|alt={{{image_alt|{{{alt|}}}}}}}} | caption = {{{caption|}}} | label1 = Позната и како | data1 = {{If empty|{{{alt_name|}}}|{{{show_name_2|}}}}} | label2 = Изворен наслов | data2 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span style="font-style: italic;">{{{native_name}}}</span>}} | label3 = Жанр | data3 = {{{genre|}}} | label4 = Создадена од | data4 = {{{creator|}}} | label5 = Заснована на | data5 = {{If empty|{{{based_on|}}}|{{{inspired_by|}}}}} | label6 = Развиена од | data6 = {{{developer|}}} | label7 = Раководител на серијата | data7 = {{{showrunner|}}} | label8 = Напишана од | data8 = {{{writer|}}} | label9 = Сценарио | data9 = {{If empty|{{{screenplay|}}}|{{{teleplay|}}}}} | label10 = Приказна | data10 = {{{story|}}} | label11 = Режирана од | data11 = {{{director|}}} | label12 = Креативен директор | data12 = {{{creative_director|}}} | label13 = Водители | data13 = {{If empty|{{{presenter|}}}|{{{host|}}}}} | label14 = Улоги | data14 = {{{starring|}}} | label15 = Гласови | data15 = {{{voices|}}} | label16 = Воведна тема | data16 = {{If empty|{{{open_theme|}}}|{{{opentheme|}}}}} | label17 = Одјавна тема | data17 = {{If empty|{{{end_theme|}}}|{{{endtheme|}}}}} | label20 = Композитор(и) | data20 = {{If empty|{{{composer|}}}|{{{music|}}}|{{{theme_music_composer|}}}}} | label21 = Земја на потекло | data21 = {{{country|}}} | label22 = Првичен јазик | data22 = {{{language|}}} | label23 = Бр. на сезони | data23 = {{If empty|{{{num_seasons|}}}|{{{num_series|}}}}} | label25 = Бр. на епизоди | data25 = {{If empty|{{{num_episodes|}}}|{{{num_specials|}}}}} {{#if:{{{list_episodes|}}}| ([[{{{list_episodes}}}|список]])}} | header26 = {{#if:{{{producer|}}}{{{executive_producer|}}}{{{runtime|}}}{{{budget|}}}{{{location|}}}|Производство}} | label27 = Извршен продуцент | data27 = {{{executive_producer|}}} | label28 = Продуцент | data28 = {{{producer|}}} | label29 = Аниматор(и) | data29 = {{{animator|}}} | label32 = Кинематографија | data32 = {{{cinematography|}}} | label34 = Монтажа | data34 = {{{editor|}}} | label35 = Место на снимање | data35 = {{{location|}}} | label36 = Времетраење | data36 = {{{runtime|}}} | label37 = Продукциска куќа | data37 = {{If empty|{{{company|}}}|{{{studio|}}}}} | label38 = Буџет | data38 = {{{budget|}}} | header39 = {{#if:{{{network|}}}{{{channel|}}}{{{first_aired|}}}{{{released|}}}|Прикажување}} | label40 = Првична мрежа | data40 = {{If empty|{{{network|}}}|{{{channel|}}}}} | label43 = Првично прикажување | data43 = {{#invoke:Infobox/dates|dates|{{If empty|{{{first_aired|}}}|{{{released|}}}}}|{{{last_aired|}}}}} | header44 = {{#if:{{{preceded_by|}}}{{{followed_by|}}}{{{related|}}}|Хронологија}} | label45 = Претходник | data45 = {{{preceded_by|}}} | label46 = Следбеник | data46 = {{{followed_by|}}} | label47 = Слични програми | data47 = {{{related|}}} | header48 = {{#if:{{{website|}}}|Надворешни врски}} | data49 = {{#if:{{{website|}}}|{{URL|{{{website|}}}}}}} }}<noinclude> {{документација}} </noinclude> gbsvmcmon7tvd2gwde2f83sa54bi7yl 0 32336 5544321 5422051 2026-04-24T15:48:13Z Carshalton 30527 5544321 wikitext text/x-wiki {{ПојВрска|Ролан Гарос пренасочува овде. За пилотот од Првата светска војна, видете [[Ролан Гарос (пилот)]].}} {{Гренд Слем | Име = Ролан Гарос | Моментално = | Лого = FrenchOpenLogo.jpg | Големина на лого = 100px | Боја = #FF915F | Град = [[Париз]] | Земја = {{ФРА}} | Подлога = земја / отворено | Учесници (мажи) = 128 п / 128 кв. / 64 дв. | Учесници (жени) = 128 п / 96 кв. / 64 дв. | Награда = [[euro|€]]36,000,000 (2017)<ref>{{наведени вести|title=French Open 2017 prize money: how much will Roland Garros winners earn?|url=http://www.telegraph.co.uk/tennis/0/french-open-2017-prize-money-much-will-roland-garros-winners/|publisher=The Telegraph|accessdate=30 May 2017}}</ref> | Мрежно место = http://www.rolandgarros.com | Белешки = }} '''Отворено тениско првенство на Франција''' ({{langx|fr|Tournoi de Roland-Garros}}), попознат како '''Ролан Гарос''', е голем [[тенис]]ки турнир кој се одржува во текот на две недели меѓу средината на мај и почетокот на јуни во [[Париз]], [[Франција]], на стадионот Ролан Гарос. Тој е втор во низата на [[Гренд Слем]] турнирите во годишниот тениски календар и најважниот тениски турнир на земјена подлога во светот. Обично се смета и за втор најзначаен тениски турнир воопшто, веднаш зад неофицијалното светско тениско првенство - [[Вимблдон (тенис)|Вимблдон]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iht.com/articles/2001/06/30/a20_16.php|title=Промената е неопходна за да се избегне изумирање: Вимблдон: најсаканиот светски диносаурус|first= Кристофер|last= Клари|publisher= International Herald Tribune}}</ref> иако во однос на посетеноста и телевизиските преноси е водечки<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://2007.rolandgarros.com/en_FR/news/interviews/2007-06-10/200706101181479459046.html|title=Ден 15 - прес конференција со управата на турнирот|publisher=rolandgarros.com|accessdate=2010-06-05|archive-date=2007-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20070715083209/http://2007.rolandgarros.com/en_FR/news/interviews/2007-06-10/200706101181479459046.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fft.fr/rolandgarros/default_en.asp?id=2293|title=Ролан Гарос: настан отворен во текот на целата година. Телевизиска покриеност|publisher=ftt.fr|accessdate=2010-06-05|archive-date=2008-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420193149/http://www.fft.fr/rolandgarros/default_en.asp?id=2293|url-status=dead}}</ref>. Поради бавната подлога и мечевите од пет сета во машка конкуренција, без тај-брејк во последниот сет, Ролан Гарос се смета за физички најисцрпувачкиот тениски турнир во светот <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iht.com/articles/2006/05/26/news/preview.php| title= Во годината за промени на Ролан Гарос, победниците може да останат исти |first= Кристофер|last= Клари|publisher= International Herald Tribune}}</ref>. == Белешки == {{reflist}} == Надворешни врски == * [http://www.rolandgarros.com Официјално мрежно место] * [http://roland-garros.france2.fr/ Ролан Гарос на France2] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050707013329/http://roland-garros.france2.fr/ |date=2005-07-07 }} {{fr}} * [http://www.ina.fr/rolandgarros Ролан Гарос на ina.fr : повеќе од 600 часа со аудио/видео архива] {{fr}} * [http://maps.google.com/maps?f=q&hl=en&q=Paris&ll=48.846975,2.247401&spn=0.003354,0.010815&t=k&om=0 Сателитска слика на околината (Google Maps)] * [http://www.paris-photos.org/roland-garros.php Фотографии од Ролан Гарос] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100421144010/http://www.paris-photos.org/roland-garros.php |date=2010-04-21 }} {{start box}} {{succession box|title=[[Гренд Слем|Гренд Слем турнир]]|before=[[Австралијан Опен]]|after=[[Вимблдон (тенис)|Вимблдон]]|years='''мај-јуни'''|}} {{end box}} [[Категорија:Гренд Слеми]] [[Категорија:Тенис]] cktx319s5f5pdg4g5ae4nvurerwznjy 0 34278 5544266 5214356 2026-04-24T12:46:52Z Buli 2648 5544266 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Вера Циривири Трена | портрет = Вера Циривири Трена.jpg | px = | опис = | родено-име = | роден-дата = 1920 | роден-место = [[Прилеп]], [[Кралство СХС]]<br> (денес [[Македонија]]) | починал-дата = 15 јули 1944 | починал-место = [[Штип]], [[Царство Бугарија]] | починал-причина = | националност = | наставка =а | наставка1 = <!-- ова е наставка само за полето „Роден“ --> | наставка2 = <!-- ова е наставка само за полето „Починал“ --> | познат = <!-- овде треба да стои по што е позната личноста. пр. „по улогата во Бетмен“ --> | занимање = | сопружник = | татко = | мајка = | родители = | роднини = | деца = }} '''Вера Циривири - Трена''' ({{родена во|Прилеп}}, {{роден на|||1920}} - {{починала во|Штип}}, {{починала на|15|јули|1944}}) — македонска партизанка, учесник во [[НОБ]]. == Биографиja == На 15 години, поради болест оди на лекување во [[Белград]] и токму таму започнува нејзината политичката кариера. Во тоа време, шивачкиот дуќан на [[Коста Циривири]], нејзиниот татко, во Белград било познато свратилиште на револуционери, уметници, поети и студенти од Македонија, меѓу кои најредовни посетители биле: [[Мирче Ацев]], [[Страшо Пинџур]], [[Борка Талески]], [[Кузман Јосифоски-Питу]], [[Кочо Рацин]] и други, кои имале големо влијание во нејзините политички убедувања. Вера во тоа време иако многу млада, учествувала во студентските протести. Во периодот додека живеела во Белград, Вера со мајка ѝ многу често патувале до [[Прилеп]] и назад. На тие патувања, всушност, тие од Белград носеле материјали, летоци и сè што било потребно за формирање месни комитети. Во [[1940]] година станала член на [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]], а истата година на [[Илинденско востание|Илинден]], таа била еден од организаторите на манифестацијата, која по повод националниот празник ја организирале младите македонски патриоти. [[Податотека:Vera_Ciriviri_-_Trena.jpg|лево|мини|348x348пкс|Телото на Вера Циривири - Трена - тепана, бодена со бајонети од страна на бугарските фашисти.]] За време на окупацијата Вера Циривири била меѓу првите што се приклучува во [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОБ]]. Таа важела за многу добар инструктор со одлични организаторски способности, па поради тоа партијата постојано и доверувала задачи да отвора месни комитети и да испраќа борци на фронтот. Во повеќе места Вера се претставувала како Трена, некаде како Светлана, некаде како Ленче. Бугарските окупаторски власти давале 20.000 лева за да ја фатат жива. По партиска задача заминала за [[Штип]], каде што во ноќта на 15 јули 1944 година, од бугарската полиција била блокирана куќата во која се наоѓала. Вера боса почнала да бега кон соседните куќи, но никој не и одговорил на молбите да се скрие. Во моментот кога го прескокнувала ѕидот на оградата од некоја куќа, паднала погодена од полициските агенти, кои ја гонеле. За да не се предаде жива во рацете на непријателот, Вера се самоубила. Вера Циривири-Трена до денес не е прогласена за народен херој. == Во нејзина чест == Во нејзина чест се именувани основните училишта: * [[ОУ "Вера Циривири Трена" - Карпош|ОУ "Вера Циривири Трена"]] во населбата [[Карпош (Скопје)|Карпош]] во [[Скопје]]. * [[ОУ "Вера Циривири Трена" - Дебреште|ОУ "Вера Циривири Трена"]] во [[Дебреште]]. Во нејзина чест и детската градинка во Штип го носи нејзиното име. == Надворешни врски == * [http://star.utrinski.com.mk/?pBroj=1525&stID=18929&pR=9 Раско Лозаноски „Шеесет години од трагичната смрт на Вера Циривири-Трена“]{{Мртва_врска|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, „Утрински Весник“ * [http://www.oldprilep.com/vera-ciriviri-trena/ Биографија на old.prilep] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160624200117/http://www.oldprilep.com/prilepcani/vera-ciriviri-trena.html |date=2016-06-24 }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Циривири - Трена, Вера}} [[Категорија:Луѓе од Прилеп]] [[Категорија:Македонски комунисти]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941]] [[Категорија:Македонски Власи]] c4iym332cwi4v5sb00rowinderemju4 5544268 5544266 2026-04-24T12:48:01Z Buli 2648 /* Биографиja */ 5544268 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Вера Циривири Трена | портрет = Вера Циривири Трена.jpg | px = | опис = | родено-име = | роден-дата = 1920 | роден-место = [[Прилеп]], [[Кралство СХС]]<br> (денес [[Македонија]]) | починал-дата = 15 јули 1944 | починал-место = [[Штип]], [[Царство Бугарија]] | починал-причина = | националност = | наставка =а | наставка1 = <!-- ова е наставка само за полето „Роден“ --> | наставка2 = <!-- ова е наставка само за полето „Починал“ --> | познат = <!-- овде треба да стои по што е позната личноста. пр. „по улогата во Бетмен“ --> | занимање = | сопружник = | татко = | мајка = | родители = | роднини = | деца = }} '''Вера Циривири - Трена''' ({{родена во|Прилеп}}, {{роден на|||1920}} - {{починала во|Штип}}, {{починала на|15|јули|1944}}) — македонска партизанка, учесник во [[НОБ]]. == Биографиja == === Рани години === На 15 години, поради болест оди на лекување во [[Белград]] и токму таму започнува нејзината политичката кариера. Во тоа време, шивачкиот дуќан на [[Коста Циривири]], нејзиниот татко, во Белград било познато свратилиште на револуционери, уметници, поети и студенти од Македонија, меѓу кои најредовни посетители биле: [[Мирче Ацев]], [[Страшо Пинџур]], [[Борка Талески]], [[Кузман Јосифоски-Питу]], [[Кочо Рацин]] и други, кои имале големо влијание во нејзините политички убедувања. Вера во тоа време иако многу млада, учествувала во студентските протести. Во периодот додека живеела во Белград, Вера со мајка ѝ многу често патувале до [[Прилеп]] и назад. На тие патувања, всушност, тие од Белград носеле материјали, летоци и сè што било потребно за формирање месни комитети. === Револуционерна дејност === Во [[1940]] година станала член на [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]], а истата година на [[Илинденско востание|Илинден]], таа била еден од организаторите на манифестацијата, која по повод националниот празник ја организирале младите македонски патриоти. [[Податотека:Vera_Ciriviri_-_Trena.jpg|лево|мини|Телото на Вера Циривири - Трена - тепана, бодена со бајонети од страна на бугарските фашисти.]] За време на окупацијата Вера Циривири била меѓу првите што се приклучува во [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОБ]]. Таа важела за многу добар инструктор со одлични организаторски способности, па поради тоа партијата постојано и доверувала задачи да отвора месни комитети и да испраќа борци на фронтот. Во повеќе места Вера се претставувала како Трена, некаде како Светлана, некаде како Ленче. Бугарските окупаторски власти давале 20.000 лева за да ја фатат жива. По партиска задача заминала за [[Штип]], каде што во ноќта на 15 јули 1944 година, од бугарската полиција била блокирана куќата во која се наоѓала. Вера боса почнала да бега кон соседните куќи, но никој не и одговорил на молбите да се скрие. Во моментот кога го прескокнувала ѕидот на оградата од некоја куќа, паднала погодена од полициските агенти, кои ја гонеле. За да не се предаде жива во рацете на непријателот, Вера се самоубила. Вера Циривири-Трена до денес не е прогласена за народен херој. == Во нејзина чест == Во нејзина чест се именувани основните училишта: * [[ОУ "Вера Циривири Трена" - Карпош|ОУ "Вера Циривири Трена"]] во населбата [[Карпош (Скопје)|Карпош]] во [[Скопје]]. * [[ОУ "Вера Циривири Трена" - Дебреште|ОУ "Вера Циривири Трена"]] во [[Дебреште]]. Во нејзина чест и детската градинка во Штип го носи нејзиното име. == Надворешни врски == * [http://star.utrinski.com.mk/?pBroj=1525&stID=18929&pR=9 Раско Лозаноски „Шеесет години од трагичната смрт на Вера Циривири-Трена“]{{Мртва_врска|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, „Утрински Весник“ * [http://www.oldprilep.com/vera-ciriviri-trena/ Биографија на old.prilep] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160624200117/http://www.oldprilep.com/prilepcani/vera-ciriviri-trena.html |date=2016-06-24 }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Циривири - Трена, Вера}} [[Категорија:Луѓе од Прилеп]] [[Категорија:Македонски комунисти]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941]] [[Категорија:Македонски Власи]] o1mlmdm11p4omhoij6dr0u0gkfvikx3 5544283 5544268 2026-04-24T13:00:24Z Buli 2648 5544283 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Вера Циривири-Трена | image = Вера Циривири Трена.jpg | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = 1920 | birth_place = [[Прилеп]], [[Кралство СХС]]<br> (денес [[Македонија]]) | death_date = 15 јули 1944 | death_place = [[Штип]], [[Царство Бугарија]] | other_names = | occupation = | years_active = | known_for = | notable_works = }} '''Вера Циривири - Трена''' ({{родена во|Прилеп}}, {{роден на|||1920}} - {{починала во|Штип}}, {{починала на|15|јули|1944}}) — македонска партизанка, учесник во [[НОБ]]. == Биографиja == === Рани години === На 15 години, поради болест оди на лекување во [[Белград]] и токму таму започнува нејзината политичката кариера. Во тоа време, шивачкиот дуќан на [[Коста Циривири]], нејзиниот татко, во Белград било познато свратилиште на револуционери, уметници, поети и студенти од Македонија, меѓу кои најредовни посетители биле: [[Мирче Ацев]], [[Страшо Пинџур]], [[Борка Талески]], [[Кузман Јосифоски-Питу]], [[Кочо Рацин]] и други, кои имале големо влијание во нејзините политички убедувања. Вера во тоа време иако многу млада, учествувала во студентските протести. Во периодот додека живеела во Белград, Вера со мајка ѝ многу често патувале до [[Прилеп]] и назад. На тие патувања, всушност, тие од Белград носеле материјали, летоци и сè што било потребно за формирање месни комитети. === Револуционерна дејност === Во [[1940]] година станала член на [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]], а истата година на [[Илинденско востание|Илинден]], таа била еден од организаторите на манифестацијата, која по повод националниот празник ја организирале младите македонски патриоти. [[Податотека:Vera_Ciriviri_-_Trena.jpg|лево|мини|Телото на Вера Циривири - Трена - тепана, бодена со бајонети од страна на бугарските фашисти.]] За време на окупацијата Вера Циривири била меѓу првите што се приклучува во [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОБ]]. Таа важела за многу добар инструктор со одлични организаторски способности, па поради тоа партијата постојано и доверувала задачи да отвора месни комитети и да испраќа борци на фронтот. Во повеќе места Вера се претставувала како Трена, некаде како Светлана, некаде како Ленче. Бугарските окупаторски власти давале 20.000 лева за да ја фатат жива. По партиска задача заминала за [[Штип]], каде што во ноќта на 15 јули 1944 година, од бугарската полиција била блокирана куќата во која се наоѓала. Вера боса почнала да бега кон соседните куќи, но никој не и одговорил на молбите да се скрие. Во моментот кога го прескокнувала ѕидот на оградата од некоја куќа, паднала погодена од полициските агенти, кои ја гонеле. За да не се предаде жива во рацете на непријателот, Вера се самоубила. Вера Циривири-Трена до денес не е прогласена за народен херој. == Во нејзина чест == Во нејзина чест се именувани основните училишта: * [[ОУ "Вера Циривири Трена" - Карпош|ОУ "Вера Циривири Трена"]] во населбата [[Карпош (Скопје)|Карпош]] во [[Скопје]]. * [[ОУ "Вера Циривири Трена" - Дебреште|ОУ "Вера Циривири Трена"]] во [[Дебреште]]. Во нејзина чест и детската градинка во Штип го носи нејзиното име. == Надворешни врски == * [http://star.utrinski.com.mk/?pBroj=1525&stID=18929&pR=9 Раско Лозаноски „Шеесет години од трагичната смрт на Вера Циривири-Трена“]{{Мртва_врска|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, „Утрински Весник“ * [http://www.oldprilep.com/vera-ciriviri-trena/ Биографија на old.prilep] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160624200117/http://www.oldprilep.com/prilepcani/vera-ciriviri-trena.html |date=2016-06-24 }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Циривири - Трена, Вера}} [[Категорија:Луѓе од Прилеп]] [[Категорија:Македонски комунисти]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941]] [[Категорија:Македонски Власи]] fh34rca238ckb6qyc0ckhu4imauhcir 5544289 5544283 2026-04-24T13:06:24Z Buli 2648 5544289 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Вера Циривири-Трена | image = Вера Циривири Трена.jpg | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = 1920 | birth_place = [[Прилеп]], [[Кралство СХС]]<br> (денес [[Македонија]]) | death_date = {{death date and age|1944|07|15|1920|df=yes}} | death_place = [[Штип]], [[Царство Бугарија]] | other_names = | occupation = | years_active = | known_for = | notable_works = }} '''Вера Циривири - Трена''' ({{родена во|Прилеп}}, {{роден на|||1920}} - {{починала во|Штип}}, {{починала на|15|јули|1944}}) — македонска партизанка, учесник во [[НОБ]]. == Биографиja == === Рани години === На 15 години, поради болест оди на лекување во [[Белград]] и токму таму започнува нејзината политичката кариера. Во тоа време, шивачкиот дуќан на [[Коста Циривири]], нејзиниот татко, во Белград било познато свратилиште на револуционери, уметници, поети и студенти од Македонија, меѓу кои најредовни посетители биле: [[Мирче Ацев]], [[Страшо Пинџур]], [[Борка Талески]], [[Кузман Јосифоски-Питу]], [[Кочо Рацин]] и други, кои имале големо влијание во нејзините политички убедувања. Вера во тоа време иако многу млада, учествувала во студентските протести. Во периодот додека живеела во Белград, Вера со мајка ѝ многу често патувале до [[Прилеп]] и назад. На тие патувања, всушност, тие од Белград носеле материјали, летоци и сè што било потребно за формирање месни комитети. === Револуционерна дејност === Во [[1940]] година станала член на [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]], а истата година на [[Илинденско востание|Илинден]], таа била еден од организаторите на манифестацијата, која по повод националниот празник ја организирале младите македонски патриоти. [[Податотека:Vera_Ciriviri_-_Trena.jpg|лево|мини|Телото на Вера Циривири - Трена - тепана, бодена со бајонети од страна на бугарските фашисти.]] За време на окупацијата Вера Циривири била меѓу првите што се приклучува во [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОБ]]. Таа важела за многу добар инструктор со одлични организаторски способности, па поради тоа партијата постојано и доверувала задачи да отвора месни комитети и да испраќа борци на фронтот. Во повеќе места Вера се претставувала како Трена, некаде како Светлана, некаде како Ленче. Бугарските окупаторски власти давале 20.000 лева за да ја фатат жива. По партиска задача заминала за [[Штип]], каде што во ноќта на 15 јули 1944 година, од бугарската полиција била блокирана куќата во која се наоѓала. Вера боса почнала да бега кон соседните куќи, но никој не и одговорил на молбите да се скрие. Во моментот кога го прескокнувала ѕидот на оградата од некоја куќа, паднала погодена од полициските агенти, кои ја гонеле. За да не се предаде жива во рацете на непријателот, Вера се самоубила. Вера Циривири-Трена до денес не е прогласена за народен херој. == Во нејзина чест == Во нејзина чест се именувани основните училишта: * [[ОУ "Вера Циривири Трена" - Карпош|ОУ "Вера Циривири Трена"]] во населбата [[Карпош (Скопје)|Карпош]] во [[Скопје]]. * [[ОУ "Вера Циривири Трена" - Дебреште|ОУ "Вера Циривири Трена"]] во [[Дебреште]]. Во нејзина чест и детската градинка во Штип го носи нејзиното име. == Надворешни врски == * [http://star.utrinski.com.mk/?pBroj=1525&stID=18929&pR=9 Раско Лозаноски „Шеесет години од трагичната смрт на Вера Циривири-Трена“]{{Мртва_врска|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, „Утрински Весник“ * [http://www.oldprilep.com/vera-ciriviri-trena/ Биографија на old.prilep] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160624200117/http://www.oldprilep.com/prilepcani/vera-ciriviri-trena.html |date=2016-06-24 }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Циривири - Трена, Вера}} [[Категорија:Луѓе од Прилеп]] [[Категорија:Македонски комунисти]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941]] [[Категорија:Македонски Власи]] tlaeppl8p1lfb0dgsrbx9aa7hu8mol2 5544293 5544289 2026-04-24T13:40:45Z Buli 2648 /* Рани години */ 5544293 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Вера Циривири-Трена | image = Вера Циривири Трена.jpg | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = 1920 | birth_place = [[Прилеп]], [[Кралство СХС]]<br> (денес [[Македонија]]) | death_date = {{death date and age|1944|07|15|1920|df=yes}} | death_place = [[Штип]], [[Царство Бугарија]] | other_names = | occupation = | years_active = | known_for = | notable_works = }} '''Вера Циривири - Трена''' ({{родена во|Прилеп}}, {{роден на|||1920}} - {{починала во|Штип}}, {{починала на|15|јули|1944}}) — македонска партизанка, учесник во [[НОБ]]. == Биографиja == === Рани години === [[Податотека:Vera Ciriviri at the age of five.jpg|мини|лево|Вера Циривири]] На 15 години, поради болест оди на лекување во [[Белград]] и токму таму започнува нејзината политичката кариера. Во тоа време, шивачкиот дуќан на [[Коста Циривири]], нејзиниот татко, во Белград било познато свратилиште на револуционери, уметници, поети и студенти од Македонија, меѓу кои најредовни посетители биле: [[Мирче Ацев]], [[Страшо Пинџур]], [[Борка Талески]], [[Кузман Јосифоски-Питу]], [[Кочо Рацин]] и други, кои имале големо влијание во нејзините политички убедувања. Вера во тоа време иако многу млада, учествувала во студентските протести. Во периодот додека живеела во Белград, Вера со мајка ѝ многу често патувале до [[Прилеп]] и назад. На тие патувања, всушност, тие од Белград носеле материјали, летоци и сè што било потребно за формирање месни комитети. === Револуционерна дејност === Во [[1940]] година станала член на [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]], а истата година на [[Илинденско востание|Илинден]], таа била еден од организаторите на манифестацијата, која по повод националниот празник ја организирале младите македонски патриоти. [[Податотека:Vera_Ciriviri_-_Trena.jpg|лево|мини|Телото на Вера Циривири - Трена - тепана, бодена со бајонети од страна на бугарските фашисти.]] За време на окупацијата Вера Циривири била меѓу првите што се приклучува во [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОБ]]. Таа важела за многу добар инструктор со одлични организаторски способности, па поради тоа партијата постојано и доверувала задачи да отвора месни комитети и да испраќа борци на фронтот. Во повеќе места Вера се претставувала како Трена, некаде како Светлана, некаде како Ленче. Бугарските окупаторски власти давале 20.000 лева за да ја фатат жива. По партиска задача заминала за [[Штип]], каде што во ноќта на 15 јули 1944 година, од бугарската полиција била блокирана куќата во која се наоѓала. Вера боса почнала да бега кон соседните куќи, но никој не и одговорил на молбите да се скрие. Во моментот кога го прескокнувала ѕидот на оградата од некоја куќа, паднала погодена од полициските агенти, кои ја гонеле. За да не се предаде жива во рацете на непријателот, Вера се самоубила. Вера Циривири-Трена до денес не е прогласена за народен херој. == Во нејзина чест == Во нејзина чест се именувани основните училишта: * [[ОУ "Вера Циривири Трена" - Карпош|ОУ "Вера Циривири Трена"]] во населбата [[Карпош (Скопје)|Карпош]] во [[Скопје]]. * [[ОУ "Вера Циривири Трена" - Дебреште|ОУ "Вера Циривири Трена"]] во [[Дебреште]]. Во нејзина чест и детската градинка во Штип го носи нејзиното име. == Надворешни врски == * [http://star.utrinski.com.mk/?pBroj=1525&stID=18929&pR=9 Раско Лозаноски „Шеесет години од трагичната смрт на Вера Циривири-Трена“]{{Мртва_врска|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, „Утрински Весник“ * [http://www.oldprilep.com/vera-ciriviri-trena/ Биографија на old.prilep] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160624200117/http://www.oldprilep.com/prilepcani/vera-ciriviri-trena.html |date=2016-06-24 }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Циривири - Трена, Вера}} [[Категорија:Луѓе од Прилеп]] [[Категорија:Македонски комунисти]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941]] [[Категорија:Македонски Власи]] 0znkuibt45117mzwmmegw0tfbho3pxm 5544294 5544293 2026-04-24T13:41:44Z Buli 2648 /* Рани години */ 5544294 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Вера Циривири-Трена | image = Вера Циривири Трена.jpg | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = 1920 | birth_place = [[Прилеп]], [[Кралство СХС]]<br> (денес [[Македонија]]) | death_date = {{death date and age|1944|07|15|1920|df=yes}} | death_place = [[Штип]], [[Царство Бугарија]] | other_names = | occupation = | years_active = | known_for = | notable_works = }} '''Вера Циривири - Трена''' ({{родена во|Прилеп}}, {{роден на|||1920}} - {{починала во|Штип}}, {{починала на|15|јули|1944}}) — македонска партизанка, учесник во [[НОБ]]. == Биографиja == === Рани години === [[Податотека:Vera Ciriviri at the age of five.jpg|мини|лево|Вера Циривири на петгодишна возраст|300x300пкс]] На 15 години, поради болест оди на лекување во [[Белград]] и токму таму започнува нејзината политичката кариера. Во тоа време, шивачкиот дуќан на [[Коста Циривири]], нејзиниот татко, во Белград било познато свратилиште на револуционери, уметници, поети и студенти од Македонија, меѓу кои најредовни посетители биле: [[Мирче Ацев]], [[Страшо Пинџур]], [[Борка Талески]], [[Кузман Јосифоски-Питу]], [[Кочо Рацин]] и други, кои имале големо влијание во нејзините политички убедувања. Вера во тоа време иако многу млада, учествувала во студентските протести. Во периодот додека живеела во Белград, Вера со мајка ѝ многу често патувале до [[Прилеп]] и назад. На тие патувања, всушност, тие од Белград носеле материјали, летоци и сè што било потребно за формирање месни комитети. === Револуционерна дејност === Во [[1940]] година станала член на [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]], а истата година на [[Илинденско востание|Илинден]], таа била еден од организаторите на манифестацијата, која по повод националниот празник ја организирале младите македонски патриоти. [[Податотека:Vera_Ciriviri_-_Trena.jpg|мини|Телото на Вера Циривири - Трена - тепана, бодена со бајонети од страна на бугарските фашисти.]] За време на окупацијата Вера Циривири била меѓу првите што се приклучува во [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОБ]]. Таа важела за многу добар инструктор со одлични организаторски способности, па поради тоа партијата постојано и доверувала задачи да отвора месни комитети и да испраќа борци на фронтот. Во повеќе места Вера се претставувала како Трена, некаде како Светлана, некаде како Ленче. Бугарските окупаторски власти давале 20.000 лева за да ја фатат жива. По партиска задача заминала за [[Штип]], каде што во ноќта на 15 јули 1944 година, од бугарската полиција била блокирана куќата во која се наоѓала. Вера боса почнала да бега кон соседните куќи, но никој не и одговорил на молбите да се скрие. Во моментот кога го прескокнувала ѕидот на оградата од некоја куќа, паднала погодена од полициските агенти, кои ја гонеле. За да не се предаде жива во рацете на непријателот, Вера се самоубила. Вера Циривири-Трена до денес не е прогласена за народен херој. == Во нејзина чест == Во нејзина чест се именувани основните училишта: * [[ОУ "Вера Циривири Трена" - Карпош|ОУ "Вера Циривири Трена"]] во населбата [[Карпош (Скопје)|Карпош]] во [[Скопје]]. * [[ОУ "Вера Циривири Трена" - Дебреште|ОУ "Вера Циривири Трена"]] во [[Дебреште]]. Во нејзина чест и детската градинка во Штип го носи нејзиното име. == Надворешни врски == * [http://star.utrinski.com.mk/?pBroj=1525&stID=18929&pR=9 Раско Лозаноски „Шеесет години од трагичната смрт на Вера Циривири-Трена“]{{Мртва_врска|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, „Утрински Весник“ * [http://www.oldprilep.com/vera-ciriviri-trena/ Биографија на old.prilep] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160624200117/http://www.oldprilep.com/prilepcani/vera-ciriviri-trena.html |date=2016-06-24 }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Циривири - Трена, Вера}} [[Категорија:Луѓе од Прилеп]] [[Категорија:Македонски комунисти]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941]] [[Категорија:Македонски Власи]] ap3m0njbglakxniqjtkvxakkyvdvrex 5544487 5544294 2026-04-24T21:55:40Z Buli 2648 5544487 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Вера Циривири-Трена | image = Vera Ciriviri.jpg | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = 1920 | birth_place = [[Прилеп]], [[Кралство СХС]]<br> (денес [[Македонија]]) | death_date = {{death date and age|1944|07|15|1920|df=yes}} | death_place = [[Штип]], [[Царство Бугарија]] | other_names = | occupation = | years_active = | known_for = | notable_works = }} '''Вера Циривири - Трена''' ({{родена во|Прилеп}}, {{роден на|||1920}} - {{починала во|Штип}}, {{починала на|15|јули|1944}}) — македонска партизанка, учесник во [[НОБ]]. == Биографиja == === Рани години === [[Податотека:Vera Ciriviri at the age of five.jpg|мини|лево|Вера Циривири на петгодишна возраст|300x300пкс]] На 15 години, поради болест оди на лекување во [[Белград]] и токму таму започнува нејзината политичката кариера. Во тоа време, шивачкиот дуќан на [[Коста Циривири]], нејзиниот татко, во Белград било познато свратилиште на револуционери, уметници, поети и студенти од Македонија, меѓу кои најредовни посетители биле: [[Мирче Ацев]], [[Страшо Пинџур]], [[Борка Талески]], [[Кузман Јосифоски-Питу]], [[Кочо Рацин]] и други, кои имале големо влијание во нејзините политички убедувања. Вера во тоа време иако многу млада, учествувала во студентските протести. Во периодот додека живеела во Белград, Вера со мајка ѝ многу често патувале до [[Прилеп]] и назад. На тие патувања, всушност, тие од Белград носеле материјали, летоци и сè што било потребно за формирање месни комитети. === Револуционерна дејност === Во [[1940]] година станала член на [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]], а истата година на [[Илинденско востание|Илинден]], таа била еден од организаторите на манифестацијата, која по повод националниот празник ја организирале младите македонски патриоти. [[Податотека:Vera_Ciriviri_-_Trena.jpg|мини|Телото на Вера Циривири - Трена - тепана, бодена со бајонети од страна на бугарските фашисти.]] За време на окупацијата Вера Циривири била меѓу првите што се приклучува во [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОБ]]. Таа важела за многу добар инструктор со одлични организаторски способности, па поради тоа партијата постојано и доверувала задачи да отвора месни комитети и да испраќа борци на фронтот. Во повеќе места Вера се претставувала како Трена, некаде како Светлана, некаде како Ленче. Бугарските окупаторски власти давале 20.000 лева за да ја фатат жива. По партиска задача заминала за [[Штип]], каде што во ноќта на 15 јули 1944 година, од бугарската полиција била блокирана куќата во која се наоѓала. Вера боса почнала да бега кон соседните куќи, но никој не и одговорил на молбите да се скрие. Во моментот кога го прескокнувала ѕидот на оградата од некоја куќа, паднала погодена од полициските агенти, кои ја гонеле. За да не се предаде жива во рацете на непријателот, Вера се самоубила. Вера Циривири-Трена до денес не е прогласена за народен херој. == Во нејзина чест == Во нејзина чест се именувани основните училишта: * [[ОУ "Вера Циривири Трена" - Карпош|ОУ "Вера Циривири Трена"]] во населбата [[Карпош (Скопје)|Карпош]] во [[Скопје]]. * [[ОУ "Вера Циривири Трена" - Дебреште|ОУ "Вера Циривири Трена"]] во [[Дебреште]]. Во нејзина чест и детската градинка во Штип го носи нејзиното име. == Надворешни врски == * [http://star.utrinski.com.mk/?pBroj=1525&stID=18929&pR=9 Раско Лозаноски „Шеесет години од трагичната смрт на Вера Циривири-Трена“]{{Мртва_врска|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, „Утрински Весник“ * [http://www.oldprilep.com/vera-ciriviri-trena/ Биографија на old.prilep] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160624200117/http://www.oldprilep.com/prilepcani/vera-ciriviri-trena.html |date=2016-06-24 }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Циривири - Трена, Вера}} [[Категорија:Луѓе од Прилеп]] [[Категорија:Македонски комунисти]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941]] [[Категорија:Македонски Власи]] svvl09r4l03omooc0sx104e9i3uyj25 0 34473 5544333 4930559 2026-04-24T16:23:44Z Gurther 105215 5544333 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за писател | name = [[Податотека:Златен венец.svg|20px]] Никита Станеску | image = Nichita Stanescu.jpg | bgcolour = gold | imagesize = 180px | caption = Nichita, by [[:ro:Paul Mecet|Paul Mecet]] | pseudonym = | birth_date = [[31 март]] [[1933]] | birth_place = {{знамеикона|Romania}} [[Плоешти]], [[Романија]] | death_date = [[13 декември]] [[1983]] | death_place = {{знамеикона|Romania}} [[Букурешт]], [[Романија]] | occupation = [[поет]], [[есеј|есеист]] | nationality = | period = | genre = | subject = | movement = | debut_works = | influences = | influenced = | signature = | website = | footnotes = }} '''Никита Станеску''' ([[Плоешти]], ({{роден на|31|март|1933}} - [[Букурешт]], {{починал на|13|декември|1983}}) — [[Романија|романски]] [[поет]], великан на романската литература. Во богатото поетско творештво во повеќе од две децении објавува околу 30 книги поезија и спаѓа меѓу најплодните европски поети. Неговите дела се преведени на многу странски јазици<ref>[https://mypoeticside.com/poets/nichita-stanescu-poems/ Nichita Stanescu Bio]</ref>. Никита Станеску е роден во [[Плоешти]] каде и завршува средно училиште пред да замине во Букурешт за да студира романски јазик и литература. Дипломира во 1957. Станеску се венча уште во 1952 година со Магдалена Петреску, но следната година двојката се разделува. Во 1962 година тој се венча со Дојна Чуреа, а по точно дваесет години, една година пред неговата смрт, се оженува со Тодорица "Дора" Тарица. Првата збирка песни ''Sensul iubirii'' („Смислата на Љубовта“) ја објавува во [[1960]] година. Последната книга што ја објавува во текот на својот живот ''Noduri şi semne'' ("Јазли и белези"), е објавена во 1982 година. Умира како последица на [[хепатит]]. Трипати едноподруго ја добива наградата на ''[[Сојуз на писателите на Романија|Сојузот на писателите на Романија]]'', а добитник е и на [[Хердерова награда за литература|Хердеровата награда за литература]] во [[1975]] година и на „Златниот венец“ на [[струшки вечери на поезијата|Струшките вечери на поезијата]] во [[1982]] година. За жал, умира релативно млад, зад себе оставајќи фигура на митски поет и можеби најзначајните поетски дела на пост-воената романска литература: По падот на ''[[Железната завеса]]'', посмртно е избран за член на Романската Академија<ref>[https://www.wordswithoutborders.org/book-review/nichita-stanescus-wheel-with-a-single-spoke-and-other-poems/ Nichita Stanescu’s “Wheel with a Single Spoke and Other Poems”]</ref>. == Дела == * ''Sensul iubirii'' - „Смислата на Љубовта“ * ''O viziune a sentimentelor'' - "Приказ на чувствата" * ''11 Elegii'' - "11 елегии" * ''Necuvintele'' - "Непрозборено" * ''Un pământ numit România'' - "Земјата наречена Романија" * ''Epica Magna'' - „Големиот еп“ * ''Opere imperfecte'' - "Несовршени дела" * ''Noduri şi semne'' - "Јазли и белези" ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Nichita Stănescu}} * [http://www.romanianvoice.com/poezii/poeti_tr/stanescu_eng.php Поезија од Никита Станеску] {{en}} {{Добитници на Златен венец}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Станеску, Никита}} [[Категорија:Романски писатели]] [[Категорија:Романски поети]] [[Категорија:Добитници на Златен венец на Струшките вечери на поезијата]] [[Категорија:Луѓе од Плоешт]] nf8po1vf1qakp8mvt6xpjwayyy0to8t 0 36810 5544572 5450923 2026-04-25T10:57:18Z Buli 2648 /* Животопис */ 5544572 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име= Рампо Левков - Левката | портрет= Rampo Levkov.jpg | опис= Рампо Левков - Левката народен херој | наставка= | роден-дата= {{роден на|9|јануари|1909}} | роден-место={{роден во|Прилеп}}, [[Битолски Вилает]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата= {{починал на и возраст|df=yes|1942|09|19|1909|01|09}} | починал-место={{починал во|Дабница}}, [[Царство Бугарија]] | народност= [[Македонци|Македонец]] }} [[Податотека:Bista Rampo Levkov, Prilep.JPG|200п|десно|мини|Биста на Рампо Левков - Левката во Прилеп]] '''Рампо Левков - Левката''' ({{роден во|Прилеп}}, {{роден на|9|јануари|1909}} - {{починал во|Дабница}}, {{починал на|19|септември|1942}}) — [[Македонци|македонски]] комунист, учесник во [[НОВ]], [[народен херој]]. ==Животопис== Рампо Левков е роден во 1909 година во [[Прилеп]]. Дедо му држел кафеџилница и берберница, а татко му имал грнчарница во Прилеп.<ref>„Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 199</ref> Основно образование и гимназијата завршил во Прилеп, а во [[1929]] година се запишал на Правниот факултет во [[Белград]], каде студирал вонредно. И покрај материјалните тешкотии, го завршил за пет години. Во [[1935]] година заминал на отслужување на воениот рок во [[Ваљево]], а откако се вратил во Прилеп, се вработил како доброволец во прилепскиот [[суд]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.oldprilep.com/prilepcani/rampo-levkata-2.html |title=„Рампо Левката“, Old Prilep |accessdate=2013-01-18 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304202606/http://www.oldprilep.com/prilepcani/rampo-levkata-2.html |url-status=dead }}</ref> Планирал да се кандидира за претседател на [[Општина Прилеп|општината]], но според законските прописи, не го исполнувал условот за старост, односно, имал под 30 години.<ref name="ReferenceA">„Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 200</ref> Сепак, зел активно учество во составување на списокот на кандидати од граѓанскиот независен список, и активно им помагал на сограѓаните при составување на жалби, молби и тужби. Пред денот на гласање, [[полиција]]та го уапсила него како и Трајко Бошковски - Тарцанот. По изборите, полицијата често му упаѓала дома, барајќи причини за да го уапси.<ref name="ReferenceA"/> Во 1940 година, Рампо Левков бил испратен во [[Ужице]], во неофицијален логор за сомнителните. Таму ја дочекал [[Априлска војна|капитулацијата]] на [[Кралство Југославија|Југославија]], по што се вратил дома. ==Учество во НОБ== Поради својот револуционерен дух, често бил затворан. Од есента [[1941]] година, живеел и дејствувал полуилегално и со голем успех работел на омасовувањето на оруженото востание на [[Македонци|македонскиот народ]]. Во меѓувреме полагал адвокатски испит, а месниот комитет на [[КПЈ|комунистичката партија]] сметал дека ќе е од полза доколку отвори самостојна адвокатска канцеларија, која би била користена за курирски врски со селата и со партизанскиот одред. Така и се случило.<ref name="ReferenceB">„Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 201</ref> Во декември 1941 година, [[Пенко Здравковски]], кој бил раководител на партиската ќелија во која членувал Левката, побарал од Рампо Левков да напише нешто во стих. Тогаш Рампо Леквов ја составил баладата од 170 стиха, „''Бабуна''“, која наредниот ден била размножена и делена меѓу народот,<ref name="ReferenceB"/> а во мајскиот број во 1942 година на „''Народен глас''“, песната била ставена на насловната страница. На 14 септември 1942 година, по разбивањето на партизанскиот одред на планината Мукос, [[Царство Бугарија|бугарската]] [[Бугарска армија|војска]] го уапсила Рампо Левката, заедно со уште дваесетмина. По долгото мачење, осумнаесетмина биле стрелани од страна на бугарскиот окупатор, кај селото [[Дабница]], [[Прилепско]], на 19 септември 1942 година.<ref>{{наведена книга|last=Vera Aceva, Borko Temelkoski|title=Prilep i Prilepsko vo NOV 1942 godina: materijali od naučniot sobir održan na 13, 14 i 15 dekemvri 1976 godina|publisher=Kultura|date=1978}}</ref> Овој масакр е познат под името [[Масакр кај Дабница, 1942|Дабнички маскар]]. За народен херој бил прогласен на 11 октомври 1951 година.<ref>„Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 203</ref> Во негова чест, едно [[ОУ „Рампо Левката“ - Прилеп|основно училиште]] во Прилеп го носи неговото име. == Наводи == {{наводи}} {{Народни херои на Македонија}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Левков - Левката, Рампо}} [[Категорија:Народни херои на Југославија од Македонија]] [[Категорија:Македонски комунисти]] [[Категорија:Југословенски комунисти]] [[Категорија:Македонски партизани]] [[Категорија:Народни херои на Југославија]] [[Категорија:Луѓе од Прилеп]] [[Категорија:Жртви на Бугарската окупација на Македонија во Втората светска војна]] [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] [[Категорија:Македонски општественици]] [[Категорија:Југословенски општественици]] ns9yt0o9twwgtap9xcds8kelgyt9fcj 5544573 5544572 2026-04-25T10:57:50Z Buli 2648 /* Животопис */ 5544573 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име= Рампо Левков - Левката | портрет= Rampo Levkov.jpg | опис= Рампо Левков - Левката народен херој | наставка= | роден-дата= {{роден на|9|јануари|1909}} | роден-место={{роден во|Прилеп}}, [[Битолски Вилает]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата= {{починал на и возраст|df=yes|1942|09|19|1909|01|09}} | починал-место={{починал во|Дабница}}, [[Царство Бугарија]] | народност= [[Македонци|Македонец]] }} [[Податотека:Bista Rampo Levkov, Prilep.JPG|200п|десно|мини|Биста на Рампо Левков - Левката во Прилеп]] '''Рампо Левков - Левката''' ({{роден во|Прилеп}}, {{роден на|9|јануари|1909}} - {{починал во|Дабница}}, {{починал на|19|септември|1942}}) — [[Македонци|македонски]] комунист, учесник во [[НОВ]], [[народен херој]]. ==Животопис== Рампо Левков е роден во 1909 година во [[Прилеп]]. Дедо му држел кафеџилница и берберница, а татко му имал грнчарница во Прилеп.<ref>„Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 199</ref> Основно образование и гимназијата завршил во Прилеп, а во [[1929]] година се запишал на Правниот факултет во [[Белград]], каде студирал вонредно. И покрај материјалните тешкотии, го завршил за пет години. [[Податотека:Членови на Извршниот одбор на Народниот фронт на Прилеп.jpg|мини|лево|Членови на Извршниот одбор на Народниот фронт на Прилеп. Одлево на десно: Љубен Лапе, Методија Андонов – Ченто, Кирил Петрески – Димуш, Рампо Левката и Коце Ќурчија, Прилеп.]] Во [[1935]] година заминал на отслужување на воениот рок во [[Ваљево]], а откако се вратил во Прилеп, се вработил како доброволец во прилепскиот [[суд]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.oldprilep.com/prilepcani/rampo-levkata-2.html |title=„Рампо Левката“, Old Prilep |accessdate=2013-01-18 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304202606/http://www.oldprilep.com/prilepcani/rampo-levkata-2.html |url-status=dead }}</ref> Планирал да се кандидира за претседател на [[Општина Прилеп|општината]], но според законските прописи, не го исполнувал условот за старост, односно, имал под 30 години.<ref name="ReferenceA">„Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 200</ref> Сепак, зел активно учество во составување на списокот на кандидати од граѓанскиот независен список, и активно им помагал на сограѓаните при составување на жалби, молби и тужби. Пред денот на гласање, [[полиција]]та го уапсила него како и Трајко Бошковски - Тарцанот. По изборите, полицијата често му упаѓала дома, барајќи причини за да го уапси.<ref name="ReferenceA"/> Во 1940 година, Рампо Левков бил испратен во [[Ужице]], во неофицијален логор за сомнителните. Таму ја дочекал [[Априлска војна|капитулацијата]] на [[Кралство Југославија|Југославија]], по што се вратил дома. ==Учество во НОБ== Поради својот револуционерен дух, често бил затворан. Од есента [[1941]] година, живеел и дејствувал полуилегално и со голем успех работел на омасовувањето на оруженото востание на [[Македонци|македонскиот народ]]. Во меѓувреме полагал адвокатски испит, а месниот комитет на [[КПЈ|комунистичката партија]] сметал дека ќе е од полза доколку отвори самостојна адвокатска канцеларија, која би била користена за курирски врски со селата и со партизанскиот одред. Така и се случило.<ref name="ReferenceB">„Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 201</ref> Во декември 1941 година, [[Пенко Здравковски]], кој бил раководител на партиската ќелија во која членувал Левката, побарал од Рампо Левков да напише нешто во стих. Тогаш Рампо Леквов ја составил баладата од 170 стиха, „''Бабуна''“, која наредниот ден била размножена и делена меѓу народот,<ref name="ReferenceB"/> а во мајскиот број во 1942 година на „''Народен глас''“, песната била ставена на насловната страница. На 14 септември 1942 година, по разбивањето на партизанскиот одред на планината Мукос, [[Царство Бугарија|бугарската]] [[Бугарска армија|војска]] го уапсила Рампо Левката, заедно со уште дваесетмина. По долгото мачење, осумнаесетмина биле стрелани од страна на бугарскиот окупатор, кај селото [[Дабница]], [[Прилепско]], на 19 септември 1942 година.<ref>{{наведена книга|last=Vera Aceva, Borko Temelkoski|title=Prilep i Prilepsko vo NOV 1942 godina: materijali od naučniot sobir održan na 13, 14 i 15 dekemvri 1976 godina|publisher=Kultura|date=1978}}</ref> Овој масакр е познат под името [[Масакр кај Дабница, 1942|Дабнички маскар]]. За народен херој бил прогласен на 11 октомври 1951 година.<ref>„Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 203</ref> Во негова чест, едно [[ОУ „Рампо Левката“ - Прилеп|основно училиште]] во Прилеп го носи неговото име. == Наводи == {{наводи}} {{Народни херои на Македонија}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Левков - Левката, Рампо}} [[Категорија:Народни херои на Југославија од Македонија]] [[Категорија:Македонски комунисти]] [[Категорија:Југословенски комунисти]] [[Категорија:Македонски партизани]] [[Категорија:Народни херои на Југославија]] [[Категорија:Луѓе од Прилеп]] [[Категорија:Жртви на Бугарската окупација на Македонија во Втората светска војна]] [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] [[Категорија:Македонски општественици]] [[Категорија:Југословенски општественици]] dowhz4mbk1adjnmydbnzszbwky2tk7h 5544574 5544573 2026-04-25T10:59:45Z Buli 2648 5544574 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име= Рампо Левков - Левката | портрет= Rampo Levkov.jpg | опис= Рампо Левков - Левката народен херој | наставка= | роден-дата= {{роден на|9|јануари|1909}} | роден-место={{роден во|Прилеп}}, [[Битолски Вилает]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата= {{починал на и возраст|df=yes|1942|09|19|1909|01|09}} | починал-место={{починал во|Дабница}}, [[Царство Бугарија]] | народност= [[Македонци|Македонец]] }} '''Рампо Левков - Левката''' ({{роден во|Прилеп}}, {{роден на|9|јануари|1909}} - {{починал во|Дабница}}, {{починал на|19|септември|1942}}) — [[Македонци|македонски]] комунист, учесник во [[НОВ]], [[народен херој]]. ==Животопис== Рампо Левков е роден во 1909 година во [[Прилеп]]. Дедо му држел кафеџилница и берберница, а татко му имал грнчарница во Прилеп.<ref>„Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 199</ref> Основно образование и гимназијата завршил во Прилеп, а во [[1929]] година се запишал на Правниот факултет во [[Белград]], каде студирал вонредно. И покрај материјалните тешкотии, го завршил за пет години. [[Податотека:Членови на Извршниот одбор на Народниот фронт на Прилеп.jpg|мини|лево|Членови на Извршниот одбор на Народниот фронт на Прилеп. Одлево на десно: [[Љубен Лапе]], [[Методија Андонов-Ченто]], Кирил Петрески – Димуш, Рампо Левката и Коце Ќурчија, Прилеп, 1938.]] Во [[1935]] година заминал на отслужување на воениот рок во [[Ваљево]], а откако се вратил во Прилеп, се вработил како доброволец во прилепскиот [[суд]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.oldprilep.com/prilepcani/rampo-levkata-2.html |title=„Рампо Левката“, Old Prilep |accessdate=2013-01-18 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304202606/http://www.oldprilep.com/prilepcani/rampo-levkata-2.html |url-status=dead }}</ref> Планирал да се кандидира за претседател на [[Општина Прилеп|општината]], но според законските прописи, не го исполнувал условот за старост, односно, имал под 30 години.<ref name="ReferenceA">„Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 200</ref> Сепак, зел активно учество во составување на списокот на кандидати од граѓанскиот независен список, и активно им помагал на сограѓаните при составување на жалби, молби и тужби. Пред денот на гласање, [[полиција]]та го уапсила него како и Трајко Бошковски - Тарцанот. По изборите, полицијата често му упаѓала дома, барајќи причини за да го уапси.<ref name="ReferenceA" /> Во 1940 година, Рампо Левков бил испратен во [[Ужице]], во неофицијален логор за сомнителните. Таму ја дочекал [[Априлска војна|капитулацијата]] на [[Кралство Југославија|Југославија]], по што се вратил дома. ==Учество во НОБ== Поради својот револуционерен дух, често бил затворан. Од есента [[1941]] година, живеел и дејствувал полуилегално и со голем успех работел на омасовувањето на оруженото востание на [[Македонци|македонскиот народ]]. Во меѓувреме полагал адвокатски испит, а месниот комитет на [[КПЈ|комунистичката партија]] сметал дека ќе е од полза доколку отвори самостојна адвокатска канцеларија, која би била користена за курирски врски со селата и со партизанскиот одред. Така и се случило.<ref name="ReferenceB">„Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 201</ref>[[Податотека:Bista Rampo Levkov, Prilep.JPG|200п|десно|мини|Биста на Рампо Левков - Левката во Прилеп]]Во декември 1941 година, [[Пенко Здравковски]], кој бил раководител на партиската ќелија во која членувал Левката, побарал од Рампо Левков да напише нешто во стих. Тогаш Рампо Леквов ја составил баладата од 170 стиха, „''Бабуна''“, која наредниот ден била размножена и делена меѓу народот,<ref name="ReferenceB" /> а во мајскиот број во 1942 година на „''Народен глас''“, песната била ставена на насловната страница. На 14 септември 1942 година, по разбивањето на партизанскиот одред на планината Мукос, [[Царство Бугарија|бугарската]] [[Бугарска армија|војска]] го уапсила Рампо Левката, заедно со уште дваесетмина. По долгото мачење, осумнаесетмина биле стрелани од страна на бугарскиот окупатор, кај селото [[Дабница]], [[Прилепско]], на 19 септември 1942 година.<ref>{{наведена книга|last=Vera Aceva, Borko Temelkoski|title=Prilep i Prilepsko vo NOV 1942 godina: materijali od naučniot sobir održan na 13, 14 i 15 dekemvri 1976 godina|publisher=Kultura|date=1978}}</ref> Овој масакр е познат под името [[Масакр кај Дабница, 1942|Дабнички маскар]]. За народен херој бил прогласен на 11 октомври 1951 година.<ref>„Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 203</ref> Во негова чест, едно [[ОУ „Рампо Левката“ - Прилеп|основно училиште]] во Прилеп го носи неговото име. == Наводи == {{наводи}} {{Народни херои на Македонија}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Левков - Левката, Рампо}} [[Категорија:Народни херои на Југославија од Македонија]] [[Категорија:Македонски комунисти]] [[Категорија:Југословенски комунисти]] [[Категорија:Македонски партизани]] [[Категорија:Народни херои на Југославија]] [[Категорија:Луѓе од Прилеп]] [[Категорија:Жртви на Бугарската окупација на Македонија во Втората светска војна]] [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] [[Категорија:Македонски општественици]] [[Категорија:Југословенски општественици]] bqhltzpv2ohjcluuggy6m1kh7ofsezn 0 39022 5544409 5499849 2026-04-24T19:02:12Z Niegodzisie 79128 /* Дискографија */ 5544409 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | Name = Foo Fighters | Img = Foo Fighters 2007.jpg | Img_capt = Foo Fighters, ноември 2007. | Background = group_or_band | Origin = [[Сиетл]], [[Вашингтон (сојузна држава)|Вашингтон]],<br />{{знамеикона|САД}} [[Соединети Американски Држави|САД]] | Genre = [[Алтернативен рок]] <br /> [[Хард-рок|Хард рок]] | Years_active = 1995 — сѐ уште | Label = ''[[RCA]]''<br />''[[Capitol Records]]'' | Associated_acts = [[Нирвана]]<br />''[[Sunny Day Real Estate]]''<br />[[Scream (бенд)|Scream]] | URL = [http://www.foofighters.com/ www.foofighters.com] | Current_members = [[Дејв Грол]]<br />[[Нејт Мендел]]<br />[[Тејлор Хокинс]]<br />[[Крис Шифлет]] | Past_members = [[Вилијам Голдсмит]]<br />[[Пат Смер]]<br />[[Франц Стал]] }} '''Foo Fighters''' (се чита: ''Фу фајтерс'') е [[соединети Американски Држави|американски]] [[рок музика|рок]] бенд формиран од музичарот [[Дејв Грол]] во [[1995]]<ref>''Erlewine'', Стивен Томас (2005). [http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&sql=Btoge4j371way „Биографија“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20010422014332/http://allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&sql=Btoge4j371way |date=2001-04-22 }} ''allmusicguide.com'' (проверено на 28 април 2006)</ref> после распуштањето на неговиот претходен бенд [[Нирвана]]. Бендот е именуван според изразот „''foo fighter''“, којшто во [[Втора светска војна|Втората светска војна]] бил користен за мистериозни воздушни [[феномен]]и<ref>''MusicBrainz contributors'' (2005). [http://musicbrainz.org/artist/67f66c07-6e61-4026-ade5-7e782fad3a5d.html „''Foo Fighters''“] ''musicbrainz.com'' (проверено на 28 арпил 2006)</ref>. Бендот е познат низ целиот свет и има неколку хитови, меѓу кои ''[[This Is a Call]],'' ''[[Everlong]]'', ''[[Learn to Fly]]'', ''[[All My Life (песна од Foo Fighters)|All My Life]]'', ''[[Times Like These]]'', ''[[Best of You]]'', ''[[DOA (песна)|DOA]]'' и ''[[The Pretender]]''. Два од нивните албуми, ''[[There Is Nothing Left to Lose]]'' и ''[[One by One]]'', имаат добиено [[Награди Греми|Греми награди]] за најдобар рок албум. Бендот има добиено вкупно 4 Гремија. == Дискографија == * ''[[Foo Fighters (албум)|Foo Fighters]]'' (1995) * ''[[The Colour and the Shape]]'' (1997) * ''[[There Is Nothing Left to Lose]]'' (1999) * ''[[One by One (албум на Foo Fighters)|One by One]]'' (2002) * ''[[In Your Honor]]'' (2005) * ''[[Echoes, Silence, Patience & Grace]]'' (2007) * ''[[Wasting Light]]'' (2011) * ''Sonic Highways'' (2014) * ''Concrete and Gold'' (2017) * ''Medicine at Midnight'' (2021) * ''But Here We Are'' (2023) * ''Your Favorite Toy'' (2026) == Членови == * [[Дејв Грол]] – главен вокал, ритам и главна гитара, пијано (1994–сега) * Нејт Мендел – бас гитара (1995–сега) * [[Тејлор Хокинс]] – тапани, придружен вокал (1997–сега) * Крис Шифлет – главна гитара , придружен вокал (1999–сега) * Пат Смер – ритам и главна гитара (1995–1997, 2006-сега), придружен вокал (1995–1997) ;Членови што учествуваат на турнеи * Рами Џефри - клавијатури, пијано, хармоника, усна хармоника (2006–сега) ;Бивши членови * Вилијам Голдсмит – тапани(1995–1997) * Франц Стал – гитара, придружен вокал (1997–1999) == Надворешни врски == {{commons|Foo Fighters}} * [http://www.foofighters.com/ Официјална страница] * [http://www.foofighterslive.com/ Неофицијална страница за обожаватели] * [http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&sql=Btoge4j371way Foo Fighters на All Music Guide] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20010422014332/http://allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&sql=Btoge4j371way |date=2001-04-22 }} * [http://www.foo-fighters.info/ Foo-Fighters.info] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070929124131/http://www.foo-fighters.info/ |date=2007-09-29 }} == Наводи == {{наводи}} {{САД-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Американски музички групи]] [[Категорија:Добитници на Греми]] [[Категорија:Добитници на Британски музички награди]] [[Категорија:Гранџ музички групи]] [[Категорија:Nirvana]] [[Категорија:Добитници на NME награда]] [[Категорија:Музички групи од Сиетл]] [[Категорија:Добитници на MTV Video музички награди]] [[Категорија:Американски хард-рок групи]] [[Категорија:Американски алтернативен рок музички групи]] [[Категорија:Музички групи основани во 1994 година]] cn4kk1k7y8kryomtp811om9svdegaqk 0 46034 5544563 5297422 2026-04-25T10:36:20Z Buli 2648 5544563 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Вилијам Волес | image = WilliamWallaceByDavidofBuchan.jpg | caption = | birth_name = | birth_date = | birth_place = [[Елдерсли]], [[Ренфрушир]], Шкотска | death_date = 23 август 1305 година | death_place = [[Смитфилд, Лондон]], [[Мидлсекс]], Англија | death_cause = [[Обесен, удавен и исечен на четири дела]] | resting_place = Лондон, Англија во необележен гроб | resting_place_coordinates = | residence = | nationality =Шкотско | other_names = | known_for = | education = | employer = | occupation = Предводник во [[шкотските војни за независност]] | title = | salary = | networth = | height = | weight = | term = | predecessor = | successor = | party = | boards = | religion = | spouse = | partner = | children = Нема податок | parents = Татко: Алан или Малколм Волес | relatives = | signature = | website = | footnotes = }} '''Вилијам Волес''' ([[средноирски јазик|средновековен гелски]]: ''Uilliam Uallas''; [[шкотски гелски јазик|современ шкотски гелски]]: ''Uilleam Uallas''; [[Англонормански јазик|нормански француски]]: ''William le Waleys'';<ref>{{Наведена книга|url=http://books.google.com/books?id=ejIWAAAAYAAJ&pg=PA173&dq=William+le+Waleys&hl=en&sa=X&ei=w-LpT5DMPOT46QH8vPSfDQ&ved=0CDAQ6AEwADgK#v=onepage&q=William%20le%20Waleys&f=false |title=Stevenson, Joseph. '&#39;Documents illustrative of Sir William Wallace: his life and times'&#39; |publisher=Books.google.com |date= |accessdate=1 September 2013}}</ref> умрел на 23 август 1305 година) бил [[Кралство Шкотска|шкотски]] [[благородник|земјопоседник]] кој станал еден од главните водачи за време на [[Војните за шкотска независност]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/wallace_william.shtml |title=William Wallace (c. 1270–1305) |publisher=Bbc.co.uk |date= |accessdate=4 April 2010}}</ref> Заедно со [[Ендру Мореј]], Волес ја поразил англиската војска во [[Битката кај мостот на Стерлинг]] во септември 1297 година, и бил назначен за [[Заштитник на Шкотска]], служејќи до неговиот пораз во [[Битка кај Фолкерк (1298)|Битката кај Фолкерк]] во јули 1298 година. Во август 1305 година, Волес е фатен кај [[Робројстон]] близу [[Глазгов]] и предаден на кралот [[Едвард Први од Англија]], кој наредил да се обеси, удави, и подели на четири дела заради врвно предавство и злосторства против англиското население. После неговата смрт, Волес стекнал статус на икона и надвор од неговата татковина. Тој е [[протагонист]] на [[епската поема]] од петнаесеттиот век [[Волес (поема)|''Волес'']], од [[Слепиот Хари]]. Волес е исто така предмет на книжевни дела на Сер [[Волтер Скот]] и [[Џејн Портер]] како и на долгометражниот игран филм '''Храбро Срце''' од 1995 година, на режисерот Мел Гибсон, кој се закити со [[Оскар]] . ==Потекло== [[File:Braveheart edinburghcastle.jpg|thumb|Статуа на Волес во Замокот во Единбург]] Вилијам Волес бил дел од пониското благородништво но малку нешта се дефинитивно познати за неговата семејна историја или за неговите родители. [[Слепиот Хари]] во својата поема од крајот на петнаесеттиот век, како татко го наведува Сер Малколм од Елдерсли, иако [[печат (направа)|печатот]], пронајден на писмо испратено до градот [[Лубек]] во 1297 година <ref>[http://www.ln-online.de/regional/luebeck/2854120/L%26uuml%3Bbecks_Stadtarchiv_h%26uuml%3Btet_Schottlands_%84Braveheart%93-Schatz.htm [[Lübecker Nachrichten]], 21. September 2010: The document is still kept in the cities archives]</ref> го наведува Алан Волес како негов татко.<ref>Duncan, "William, son of Alan Wallace", pp. 47–50; Grant, "Bravehearts and Coronets", p. 91.</ref><ref>[http://www.scottisharchivesforschools.org/ffa/lubeck.asp The Scottish Wars of Independence: The Lübeck Letter] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131001201655/http://www.scottisharchivesforschools.org/ffa/lubeck.asp |date=2013-10-01 }} at the National Archives of Scotland website</ref> Овој Алан Волес може да биде истиот оној заведен во 1296 година како кралски потстанар во [[Ејршаер]], но нема дополнителна потврда.<ref>Watson, "Sir William Wallace", p. 27; Duncan, "William, son of Alan Wallace", pp. 51–53; Grant, "Bravehearts and Coronets", pp. 90–93.</ref> Претпоставката на [[Слепиот Хари]] дека Вилијам бил син на Сер Малколм од Елдерсли ја зачна традицијата дека родното место на Вилијам било кај [[Елдерсли]] во [[Ренфрушир]], и тоа е сè уште гледиште на некои историчари,<ref name=traquair>Traquair, Peter ''Freedom's Sword''</ref> но печатот на Вилијам поттикна и спротивни тврдења дека тоа е Елерсли Ејршаер. Не постои современ доказ кој го поврзува со ниедна од овие локации, иако двете области се поврзани со поширокото семејство Волес.<ref>Watson, "Sir William Wallace", p. 27; Grant, "Bravehearts and Coronets", pp. 90–91.</ref> Забележано е дека неговите претходници во семејството имале имоти на повеќе места. Тие биле [[вазал]]и на [[Џејмс Стјуарт]] откако нивните земји потпаднале под негова територија. Неговите браќа Малколм и Џон се познати од други извори.<ref>Duncan, "William, son of Alan Wallace", p. 53; Grant, "Bravehearts and Coronets", pp. 91–92.</ref> Потеклото на [[Волес (презиме)|презимето Волес]] и неговата поврзаност со југозападот на Шкотска се исто така неизвесни, освен ако името е изведено од [[староанглискиот]] ''wylisc'' (се изговара како "wullish") што означува "странец" или "Велшанин". Можно е дека сите припадници на семејството Волес во областа Клајд биле средновековни доселеници од Велс, но имајќи предвид дека називот бил исто така употребуван месно население, Велшани, кои зборувале кумбриски, еднакво можно е дека презимето се однесува на луѓе кои биле гледани како "Велшани" заради нивниот јазик. ==Политички кризи во Шкотска== {{Главна|Претенденти за шкотската круна}} [[Image:Alexander III and Ollamh Rígh.JPG|left|thumb|Крунисување на Александар]] Во детството на Волес, Кралот [[Александар Трети од Шкотска|Александар Трети]]<ref>(Medieval Gaelic: Alaxandair mac Alaxandair; Modern Gaelic: Alasdair mac Alasdair)</ref> владеел со Шкотска. Неговото владеење се сметало за период на мир и економска стабилност. Но, на 19 март 1286 година, Александар умира паѓајќи од коњ. Наследник на престолот била внуката на Александар, [[Маргарет, од Норвешка]]. Додека сè уште била дете и живеела во Норвешка, шкотските господари воспоставиле влада на старатели. Маргарет паднала болна на пат за Шкотска и умрела во Оркни, на 26 септември 1290 година. Недостигот на јасен наследник довело до период познат како 'Големата Кауза', каде што неколку семејства полагале право врз престолот. Со можна граѓанска војна на повидок, шкотското благородништво го повикало кралот Едвард Први од Англија како посредник. Пред да започне процесот, тој инсистирал сите претенденти да го признаат него како [[Врховен Господар на Шкотска]]. На почетокот на ноември 1292 година, на големото феудално заседание во дворецот [[Берик на Твид]], била донесена пресуда во полза на [[Џон Болиол]] кој пред законот ги имал најсилните аргументи. Едвард продолжил да ги менува одлуките на шкотските господари и дури и го ополномоштил Џон Балиол да застане пред англискиот суд како заеднички тужител. Џон бил слаб крал, познат како „Тум Табард“ или „Празен капут“. Џон ја откажал својата покорност во март 1296 година и веќе на крајот од месецот Едвард јуришал кон Берик на Твид, ограбувајќи го тогаш граничниот шкотски град. Во април, Шкотите биле поразени во [[Битка кај Данбар (1296)|Битката кај Данбар]] во [[Источен Лотиан]] и до јули, Едвард го присилил Џон да абдицира од престолот. Едвард, тогаш, им наредил на своите луѓе да одат и да издејствуваат формална покорност од скоро 1800 шкотски благородници (многумина од преостанатите во тоа време биле воени заробеници). ==Тивки години пред започнување на Војните за независност== [[File:Wallace, as depicted in a children's history book from 1906.jpg|thumb|left|Волес, како што е претставен во детска историска читанка од 1906 година]] Некои историчари, како [[Andrew Fisher Scottish Historian|Ендру Фишер]] веруваат дека Волес морал да има некакво претходно воено искуство како би можел да води успешен поход во 1297 година. Кампањи, како оние војни на Едвард Први од Англија во Велс можеле да бидат добра прилика за еден млад син на земјопоседник да стане (војник) платеник.<ref>Fisher, Andrew (2002), William Wallace (2nd ed.), Edinburgh: Birlinn, ISBN 1-84158-593-9</ref> Личниот печат на Волес носи ознаки на стрелец.<ref>Lübecker Nachrichten, 21. September 2010: The document is still kept in the city's archives.</ref> Ако Волес навистина бил стрелец, тој морал да биде професионалец, вреден да му се исплати пристојна сума пари за воени услуги. [[Волтер Боуер]] нагласува дека Волес бил " [[висок човек]] со тело на [[џин (митологија)|џин]] ... широк во колковите, со силни раце и нозе ... со цврсти и силни екстремитети".<ref>Walter bower, The Scottichronicon</ref> Според [[Слепиот Хари]] Волес достигнувал над два метри висина.<ref>Fisher, Andrew (2002), William Wallace (2nd ed.), Edinburgh: Birlinn, ISBN 1-84158-593-9, page 278</ref> ==Почетокот на востанието== [[File:William Wallace statue, Scottish National Portrait Gallery, Edinburgh.JPG|thumb|Статуа на Волес од Д. В. Стивенсон во Шкотската Национална Галерија на Портрети, [[Единбург]]]] Првото дело кое со сигурност било извршено од Волес бил [[акција кај Ланарк|атентатот на Вилијам де Хеселриг]], англискиот [[Висок Шериф]] од Ланарк, во мај 1297 година. Тој потоа му се придружил на [[Вилијам Харди, Лорд од Даглас]], и тие заедно го извршиле [[препадот од Скоун]]. Ова била една од неколкуте побуни кои се случиле ширум Шкотска, вклучувајќи ги и тие на неколку шкотски благородници и [[Ендру Мореј]] на север.<ref name=traquair/> Востанието доживува удар кога благородниците им се предале на Англичаните кај [[Ирвајн, Шкотска|Ирвајн]] во јули. Волес и Мореј не биле вклучени и продолжиле со своите напади. Се претпоставува дека Волес и Мореј се сретнале и ги здружиле своите сили при опсадата на Данди во почетокот на септември.<ref name=traquair/> ==Битката кај мостот на Стерлинг== [[File:Stirling Bridge.jpg|thumb|left|Денешниот мост на Стерлинг]] На 11 септември 1297 година, војската, заеднички предводена од Волес и [[Ендру Мореј]] ја добива [[Битката кај мостот на Стерлинг]]. Иако значително надброена, шкотската армија ја заобиколила англиската армија. Професионалната армија на [[Џон де Ворен, Шестиот Ерл од Сари]] составена од 3000 коњаници и 8000 до 10000 пешадија доживеала катастрофа откако ја преминале реката од северната страна. Тесниот мост спречил повеќе војници да ја преминат реката заедно, па додека англиските војници преминувале, Шкотите чекале додека половината од нив преминале и започнале набрзина да ги убиваат Англичаните, како што стапнувале на брегот. Најпрво била испратена голема пешадија, пропратена со коњаница. Но шкотските формации ја принудиле пешадијата да се повлече дури до надоаѓачката коњаница. Главниот јуриш, предводен од еден од заповедниците на Волес, предизвикал повлекување на дел од војниците додека другите туркале напред, па од преголемата тежина, мостот се срушил и многу англиски војници се удавиле. Така Шкотите оствариле значајна победа која го подигнала моралот на војската. [[Хју Кресингам]], благајникот на Едвард во Шкотска, загинал во борбите и се претпоставува дека неговото тело било дополнително одрано а кожата исечена на мали парчиња за спомен на победата. Хрониката од Ленеркост забележува дека Волес зел "широк појас [од кожата на Кресингам] ... од главата до петиците, да направи со него опасач за својот меч".<ref>''Chronicle of Lanercost'', ed. H. Maxwell, vol.1, p.164.</ref> По битката, Мореј и Волес се назначиле за '''Заштитници на Кралството Шкотска''' во име на кралот [[Џон Болиол]]. Мореј умрел од раните здобиени на бојното поле некаде кон крајот на 1297 година. Акциите предводени од Волес биле карактеризирани како опортунистички тактики и стратешка употреба на теренот. Ова било во остра спротивност со современите погледи на витешкото војување кои се одликувале со силата на оружјето и витешката борба. Па затоа битката дополнително ги загорчила односите помеѓу двата спротивставени народи, пружејќи истовремено збогување со типот на војување кое Англија дотогаш го практикувала. Бројната и материјалната инфериорност на шкотските сили ќе биде отсликана во онаа на Англичаните за време на [[Стогодишната војна]], кои, за возврат, ќе го напуштат витешкото војување за да остварат убедлива победа во слични ангажмани како [[Битката кај Креси|Креси]] и [[Битка кај Поатје (1356)|Поатје]]. Некаде во ноември 1297 година, Волес предводел голем напад во северна Англија, низ Нортумберленд и Камберленд.<ref name=traquair/> Скоро во исто време, Волес бил прогласен за витез. Ова би можело да биде извршено од страна на еден од шкотските ерлови: [[Роберт Брус|Керик]], [[Maol Íosa III, Earl of Strathearn|Стретхерн]] или [[Maol Choluim I, Earl of Lennox|Ленокс]].<ref name=traquair/><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.scotsmart.com/info/histfigures/wallace.html |title=Scottish Historical Figures: Sir William Wallace |publisher=Scotsmart.com |date= |accessdate=4 April 2010 |archive-date=23 март 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100323002502/http://www.scotsmart.com/info/histfigures/wallace.html |url-status=dead }}</ref><ref>[[John Prebble|Prebble, John]] ''The Lion in the North''</ref> ==Битката кај Фолкерк== [[File:Wallace Monument 20080505 Stained glass William Wallace.jpg|thumb|Воинот Вилијам Волес претставен на витраж]] [[File:William Wallace Statue , Aberdeen2.jpg|thumb|left|[[Статуа на Вилијам Волес, Абердин]]]] Во април 1298 година, Едвард наредил втора инвазија на Шкотска. Со себе имал војска од 3000 луѓе од 23 клана. Тие го ограбиле [[Лотиан]] и освоиле неколку замоци, но не успеале да го предизвикаат Вилијам Волес на борба; Шкотите ја засениле англиската армија, со намера да избегнат битка сè додека недостигот од намирници и пари не го натерал Едвард да се повлече, па во тој момент да ги удрат од зад грб. Неуспехот на англиските интенданти да се подготват за експедицијата се одразил на моралот и резервите со храна, па бунтот на армијата на Едвард морал да се сузбие со помош на коњаницата. Во јули, додека планирал да се врати во [[Единбург]] по намирници, Едвард добил известување од доушниците дека Шкотите имаат поставено камп кај Фолкерк, и побрзал да ги пресретне во директна борба за која подолго се надевал. Волес ги распоредил своите копјаници во четири кружни заштитени формации, опкружени со одбранбен ѕид од дрвени колци. Меѓутоа, Англичаните довеле велшки стрелци (со долг лак) кои покажале стратешка надмоќност. Англичаните го продолжиле нападот со [[коњаница]], и ги скршиле шкотските [[archery|стрелци]]. Под командата на шкотските благородници, шкотските витези се повлекле, и луѓето на Едвард започнале да ги напаѓаат заштитените копјаници. Останува нејасно кој бил одлучувачкиот фактор, но најверојатно стрелците успеале да ги разбијат заштитените копјаници. Набргу се појавиле дупки во заштитата, па англичаните лесно го совладале преостанатиот отпор. Шкотите изгубиле многу луѓе, вклучувајќи го и [[Џон де Грејам]]. Волес побегнал, меѓутоа, за сметка на тоа, претрпела неговата воена репутација. До септември 1298 година, Волес не бил повеќе Заштитник на Шкотска, на негово место бил назначен [[Роберт Брус]], Ерл од Керик и иден крал, и [[Џон Трети Комин, Лорд од Беденох]], внук на кралот Џон Болиол. Нема многу податоци за активностите на Волес во овој период, иако постојат одредени докази дека тргнал во мисија на дворот на кралот [[Филип Четврти од Франција]] со молба за помош во шкотската борба за независност. Постои писмо од францускиот крал, со датум 7 ноември 1300 упатено до неговиот пратеник во Рим каде бара да му помогнат на Сер Вилијам.<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.heraldscotland.com/news/home-news/special-delivery-as-william-wallaces-letter-heads-for-scotland.2011129336 |title = Special delivery as William Wallace letter heads for Scotland |date = 14 December 2011 | publisher = [[The Herald (Glasgow)|Herald & Times Group]] | location = [[Glasgow]] | accessdate =22 December 2011}}</ref> Тоа исто така претпоставува дека Волес можеби имал намера да отпатува и до Рим, иако не е познато дали го направил тоа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dailyrecord.co.uk/news/scottish-news/2012/01/12/delight-as-700-year-old-letter-linked-to-legendary-patriot-william-wallace-returns-to-scotland-86908-23696215/ |title=Delight as 700-year-old letter linked to legendary patriot William Wallace returns to Scotland |publisher=The Daily Record |date=12 January 2012 |accessdate=13 February 2012}}</ref> Постои извештај на еден англиски шпијун од една средба на шкотските водачи, каде спомнале дека Волес е во Франција. До 1304 година Волес бил пак во Шкотска, и вклучен во помалите судири кај [[Action at Happrew|Хепру]] и [[Action at Earnside|Ернсајд]]. ==Фаќање и погубување== [[File:The Trial of William Wallace at Westminster.jpg|thumb|left|Судењето на Волес во салата Вестминстер. Слика на [[Даниел Маклис]] ]] Волес избегнал фаќање од Англичаните сè до 5 август 1305 година, кога [[Џон де Ментит]], шкотски витез предан на Едвард, го предал Волес на англиските војници кај [[Робројстон]] близу [[Глазгов]]. Писма за [[слободен премин]] од [[Хаакон Петти од Норвешка]], [[Филип Четврти од Франција]], и [[Џон Болиол]], заедно со неколку други документи, биле пронајдени кај Волес и предадени на Едвард од Џон де Сегрејв.<ref>Barrow, G. W., ''Robert Bruce and the Community of the Realm of Scotland'', EUP (2005), 452 n.48: [[Francis Palgrave|Palgrave, Francis]], ed., [http://books.google.co.uk/books?id=VlULAAAAYAAJ&source=gbs_navlinks_s ''Documents and Records illustrating the history of Scotland, and the transactions between the Crowns of Scotland and England'', vol. 1, (1837)], p.cxcv, citing Bishop Stapleton's Kalendar of Treasury documents preserved in London, 1323: [http://books.google.co.uk/books?id=jBcnAAAAMAAJ&source=gbs_navlinks_s Palgrave, Francis, ed., ''Antient Kalendars and Inventories of the Treasury of His Majesty's Exchequer: Bishop Stapleton's calendar'', vol.2 (1836)] p. 134, item 46.</ref> Волес бил пренесен во Лондон, сместен во куќата на Вилијам де Лејрер, одведен во [[салата Вестминстер]], каде бил суден за предавство и злосторства против цивилите во војна, "не поштедувајќи ниту возраст ни пол, монах ниту калуѓерка."<ref>{{Наведена книга|title=The law of armed conflict: international humanitarian law in war|first=Gary|last=Solis|page=6|year=2010|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-87088-7}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=International Judicial Institutions (Global Institutions)|page=31|year=2009|isbn=978-0-415-77645-5|publisher=Routledge|first1=Richard|last1=Goldstone|first2=Adam|last2=Smith}}</ref> Бил крунисан со дабов венец, да се сугерира дека бил крал на одметниците. Тој одговорил на обвинувањето за предавство, "Јас не можам да сум предавник за Едвард, бидејќи јас никогаш не бев негов потчинет." Со ова, Волес потврдил дека отсутниот [[Џон Болиол]] бил службено негов крал.{{citation needed|date=October 2011}} [[File:S F-E-CAMERON LONDON WALLACE MEMORIAL STBARTS.JPG|thumb|Спомен плоча која го обележува местото каде е погубен Волес.]] После судењето, на 23 август 1305 година, Волес бил одведен од салата до [[Лондонската кула]], потоа соблечен гол и влечен низ градот врзан за коњ.<ref>Stevenson, Joseph, ed., [http://books.google.co.uk/books?id=ejIWAAAAYAAJ&source=gbs_navlinks_s ''Documents Illustrative of Sir William Wallace'', Maitland Club (1841)], p.189, 192</ref> Тој бил обесен, телото развлечено, разделено на четири дела а главата отсечена. Главата (потопена во катран) била забодена на копје и ставена на врвот на [[Лондонскиот Мост]]. Денеска, блиску местото на погубувањето е поставена спомен плоча. ==Историографија на Волес== [[File:Wfm wallace monument.jpg|thumb|left|[[Споменикот на Волес]], блиску до мостот кај Стерлинг]] Не постојат сигурни информации за животот на Вилијам Волес. Неговиот лик е обвиен во мистерија, постојат единствено одредени податоци кои се однесуваат на воената кампања од 1297–98 година, и последните денови од неговиот живот, во 1305 година. Повеќето 'биоографски' детали доаѓаат од народното епско творештво, создадено над 150 години после вистинските настаните. На него се надоврзал и Слепиот Хари, гусларот, од чија поема се извлечени многу податоци за животот на Волес. Меѓутоа, најголемиот дел од поемата не е соодветна на историски познатите факти и документи од овој период и веројатно содржи одредени поетски стилски фигури или позајмува одлики од други историски личности кои му се припишуват на Волес. ==Извори== {{Reflist|colwidth=30em}} ==Наводи== {{refbegin}} * {{citation |last=Barrow |first=G. W. S. |authorlink=G. W. S. Barrow |title=Kingship and Unity: Scotland 1000–1306 |series=The New History of Scotland |volume=2 |publisher=[[Edinburgh University Press]] |edition=2 |location=Edinburgh |year=1989 |isbn=0-7486-0104-X }}, [http://books.google.co.uk/books?id=fmA1R9aPK90C&source=gbs_navlinks_s 4th edition (2005)] ISBN 0748620222 * {{citation |last=Barrow |first=G. W. S. |authorlink=G. W. S. Barrow |title=Robert Bruce and the Community of the Realm of Scotland |location=Edinburgh |year=1976 |edition=2 |publisher=Edinburgh University Press |isbn=0-85224-307-3 }} * {{citation |last=Barrow |first=G. W. S. |authorlink=G. W. S. Barrow |title=The Kingdom of the Scots: Government, Church and Society from the eleventh to the fourteenth century |edition=2 |location=Edinburgh |publisher=Edinburgh University Press |isbn=0-7486-1803-1 |year=2003 }} * {{citation |last=Brown |first=Chris |title=William Wallace. The True Story of Braveheart |place=Stroud |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2005 |isbn= 0-7524-3432-2}} * {{citation |last=Brown |first=Michael |title=The Wars of Scotland 1214–1371 |series=The New Edinburgh History of Scotland |volume=4|location=Edinburgh |publisher=Edinburgh University Press |isbn=0-7486-1238-6 |year=2004 }} * Clater-Roszak, Christine. "Sir William Wallace ignited a flame." ''Military History'' 14 (1997): 12–15. * {{citation |last=Cowan |first=Edward J. |title='For Freedom Alone': The Declaration of Arbroath, 1320 |publisher=Tuckwell Press |location=West Linton |year=2003 |isbn=1-84158-632-3 }} * {{citation |editor-last=Cowan |editor-first=Edward J. |editor2-last=Finlay |editor2-first=Richard J. |title=Scottish History: The Power of the Past |location=Edinburgh |publisher=Edinburgh University Press |isbn=0-7486-1420-6 |year=2002 }} * {{citation |editor-last=Cowan |editor-first=Edward J. |title=The Wallace Book |publisher=John Donald |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-0-85976-652-4 }} * {{citation |last=Cowan |first=Edward J. |contribution=William Wallace: 'The Choice of the Estates' |editor-last=Cowan |editor-first=Edward J. |title=The Wallace Book |publisher=John Donald |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-0-85976-652-4 |pages=9–25 }} * {{citation |last=Duncan |first=A. A. M. |authorlink=A. A. M. Duncan |contribution=William, Son of Alan Wallace: The Documents |editor-last=Cowan |editor-first=Edward J. |title=The Wallace Book |publisher=John Donald |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-0-85976-652-4 |pages=42–63 }} * {{citation |last=Fisher |first=Andrew |title=William Wallace |publisher=Birlinn |edition=2 |year=2002 |location=Edinburgh |isbn=1-84158-593-9 }} * {{citation |last=Fraser |first=James E. |authorlink=James Earle Fraser (historian) |title='A Swan from a Raven': William Wallace, Brucean Propaganda and ''Gesta Annalia'' II |journal=The Scottish Historical Review |location=Edinburgh |publisher=Edinburgh University Press |volume=LXXXI |issue=1 |year=2002 |pages=1–22 |doi=10.3366/shr.2002.81.1.1 |issn=0036-9241 |url=https://www.pure.ed.ac.uk/ws/files/11937627/A_Swan_from_a_Raven.pdf }} * {{citation |last=Grant |first=Alexander |contribution=Bravehearts and Coronets: Images of William Wallace and the Scottish Nobility |editor-last=Cowan |editor-first=Edward J. |title=The Wallace Book |publisher=John Donald |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-0-85976-652-4 |pages=86–106 }} * {{citation |last=King |first=Elspeth |contribution=The Material Culture of William Wallace |editor-last=Cowan |editor-first=Edward J. |title=The Wallace Book |publisher=John Donald |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-0-85976-652-4 |pages=117–135 }} * ''[[Lanercost Chronicle|The Chronicle of Lanercost 1272–1346]]'', ed. H. Maxwell, 1913; * {{citation |last=Prestwich |first=Michael |authorlink=Michael Prestwich |contribution=The Battle of Stirling Bridge: An English Perspective |editor-last=Cowan |editor-first=Edward J. |title=The Wallace Book |publisher=John Donald |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-0-85976-652-4 |pages=64–76 }} * Morton, Graeme. ''William Wallace''. London: Sutton, 2004. ISBN 0-7509-3523-5. * ''Folklore, Myths and Legends of Britain''. London: [[Reader’s Digest Association]], 1973, 519–20. * Reese, Peter. ''William Wallace: A Biography''. Edinburgh: Canongate, 1998. ISBN 0-86241-607-8. * {{citation |last=Riddy |first=Felicity |contribution=Unmapping the Territory: Blind Hary's ''Wallace'' |editor-last=Cowan |editor-first=Edward J. |title=The Wallace Book |publisher=John Donald |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-0-85976-652-4 |pages=107–116 }} * Scott, Sir Walter. ''Exploits and death of William Wallace, the 'Hero of Scotland' '' * Stead, Michael J., and Alan Young. ''In the Footsteps of William Wallace''. London: Sutton, 2002. * [[Joseph Stevenson|Stevenson, Joseph]], ed., [http://books.google.co.uk/books?id=ejIWAAAAYAAJ&source=gbs_navlinks_s ''Documents Illustrative of Sir William Wallace''], Maitland Club (1841) * {{citation |last=Traquair |first=Peter |title=Freedom's Sword |publisher=[[Roberts Rinehart|Roberts Rinehart Publishers]] |location=University of Virginia |year=1998 |isbn=1570982473}} * {{citation |last=Watson |first=Fiona |contribution=Sir William Wallace: What We Do — and Don't — Know |editor-last=Cowan |editor-first=Edward J. |title=The Wallace Book |publisher=John Donald |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-0-85976-652-4 |pages=26–41 }} {{refend}} ==Надворешни врски== {{рвр-авто}} {{Wikisource1911Enc|Wallace, Sir William}} {{Wikiquote}} *[http://www.third-millennium-library.com/readinghall/GalleryofHistory/WilliamWallace/Door.html The Life of Sir William Wallace] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101229212018/http://www.third-millennium-library.com/readinghall/GalleryofHistory/WilliamWallace/Door.html |date=2010-12-29 }}, by John D. Carryck (btm format) *[http://skyelander.orgfree.com/menu3.html William Wallace and Battles of Stirling and Falkirk] *[http://www.stirling.gov.uk/services/education-and-learning/local-history-and-heritage/local-history/wallace-and-bruce Wallace and Bruce] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170713215307/http://www.stirling.gov.uk/services/education-and-learning/local-history-and-heritage/local-history/wallace-and-bruce |date=2017-07-13 }} *[http://www.scottisharchivesforschools.org/ffa/lubeck.asp The Lübeck letter] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131001201655/http://www.scottisharchivesforschools.org/ffa/lubeck.asp |date=2013-10-01 }} *[http://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-14959390?utm_source=twitterfeed&utm_medium=twitter Wallace letters to go on show] * {{npg name|id=67461|name=Sir William Wallace}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Волес, Вилијам}} [[Категорија:Вилијам Волес| ]] [[Категорија:Починати 1305]] [[Категорија:Guardians of Scotland]] [[Категорија:Затвореници во Лондонската Кула]] [[Категорија:Шкоти од Шкотските војни за независност]] [[Категорија:Шкотски генерали]] [[Категорија:Шкотски витези]] [[Категорија:Шкотски римокатолици]] [[Категорија:Шкотски бунтовници]] [[Категорија:Родени 1270]] [[Категорија:Родени во непозната година]] [[Категорија:Починати во 1305 година]] [[Категорија:Погубени со обезглавување]] rgxwt2xff9frjdasu8smspppo5ygxle 0 64105 5544284 5407673 2026-04-24T13:00:39Z Виолетова 1975 5544284 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = Asteraceae<br />Главоцветни | image = Asteracea poster 3.jpg | image_width = | image_caption = Дванаесет различни видови од главоцветните растенија, и тоа од потсемејствата ''Asteroideae'', ''Cichorioideae'' и ''Carduoideae''. | fossil_range = [[Еоцен]] - денес | regnum = [[Растенија]] | divisio = [[Скриеносемени]] | ordo = [[Ѕвездовидни]] | familia = '''Главоцветни''' | familia_authority = [[Bercht.]] & [[J.Presl]] | diversity = [[Список на Asteraceae родови|1,911 родови]] | diversity_link = Главоцветни#Систематика | subdivision_ranks = Потсемејства | subdivision = [[Asteroideae]]<br /> [[Barnadesioideae]]<br /> [[Carduoideae]]<br /> [[Cichorioideae]]<br /> [[Corymbioideae]]<br /> [[Gochnatioideae]]<br /> [[Gymnarrhenoideae]]<br /> [[Hecastocleidoideae]]<br /> [[Mutisioideae]]<br /> [[Pertyoideae]]<br /> [[Stifftioideae]]<br /> [[Wunderlichioideae]]<br /> | synonyms = Compositae <small>Giseke</small><br /> Acarnaceae <small>Link</small><br /> Ambrosiaceae <small>Bercht. & J.Presl</small><br /> Anthemidaceae <small>Bercht. & J.Presl</small><br /> Aposeridaceae <small>Raf.</small><br /> Arctotidaceae <small>Bercht. & J.Presl</small><br /> Artemisiaceae <small>Martinov</small><br /> Athanasiaceae <small>Martinov</small><br /> Calendulaceae <small>Bercht. & J.Presl</small><br /> Carduaceae <small>Bercht. & J.Presl</small><br /> Cassiniaceae <small>Sch. Bip.</small><br /> Cichoriaceae <small>Juss.</small><br /> Coreopsidaceae <small>Link</small><br /> Cynaraceae <small>Spenn.</small><br /> Echinopaceae <small>Bercht. & J.Presl</small><br /> Eupatoriaceae <small>Bercht. & J.Presl</small><br /> Helichrysaceae <small>Link</small><br /> Inulaceae <small>Bercht. & J.Presl</small><br /> Lactucaceae <small>Drude</small><br /> Mutisiaceae <small>Burnett</small><br /> Partheniaceae <small>Link</small><br /> Perdiciaceae <small>Link</small><br /> Senecionaceae <small>Bercht. & J.Presl</small><br /> Vernoniaceae <small>Burmeist.</small><br /><br /> |- }} Фамилијата на '''главоцветните''' или '''''Asteraceae''''' (уште и '''''Compositae''''', '''сложеноцветни''') е најголема фамилија на [[Скриеносемени|цветни растенија]] по број на видови. Името ''Asteraceae'' е изведено од името на родот ''[[Aster]]'', додека ''Compositae'' е постаро, но сѐ уште валидно. Македонското име, главоцветни, произлегува од карактеристичното [[соцветие]], наречено глава (capitulum), кое е заедничка одлика на растенијата од оваа фамилија. Според некои податоци, оваа фамилија брои повеќе од 1600 родови и 23000 видови. Најголеми родови се ''[[Senecio]]'' (1500 видови), ''[[Vernonia]]'' (1000 видови), ''[[Cousinia]]'' (600 видови) и ''[[Centaurea]]'' (со 600 видови). Главоцветните растенија се космополитски, но најчести во умерените области и тропските планини. Оваа фамилија содржи неколку видови кои се важен извор на [[Масло за јадење|масла за јадење]], засладувачки агенси, како и [[Чај|чаеви]]. Членовите на неколку родови се добро познати во [[хортикултура]]та, како [[Георгина|георгините]] и [[Хризантема|хризантемите]]. Комерцијалниот вид на [[сончоглед]] ''Helianthus'' се користи како модел во проучувањето на хибридизацијата, а се проучува и неговата улога во видообразбата. == Систематика == Фамилијата нашироко е призната како дел од редот ''[[Asterales]]''. Традиционално, во оваа фамилија се вбројуваа две потсемејства: ''[[Asteroideae]]'' (или ''Tubuliflorae'') и ''[[Cichorioideae]]'' (или ''Ligulifloreae''). Последната е парафилетска и денес е поделена на повеќе помали групи (во поновите системи). Следните потсемејства се засновани на систематиката на Panero & Funk (2002), а се појавуваат и во [[APG систем]]от. {{clade|style=font-size:80%;line-height:75% |1={{clade|1='''[[Barnadesioideae]]''': 9 родови, 93 видови. [[Јужна Америка]], претежно на [[Анди]]те. |2={{clade|1='''[[Famatinanthus|Famatinanthoideae]]''': [[Јужна Америка]], 1 род, 1 вид. |2={{clade|1='''[[Mutisioideae]]''': 58 родови, 750 видови. [[Јужна Америка]].|label2=• |2={{clade|1='''[[Stifftioideae]]''': [[Јужна Америка]] и [[Азија]].|label2=♦ |2={{clade|1='''[[Wunderlichioideae]]''': 8 родови, 24 видови, претежно во [[Венецуела]] и [[Гвајана]] |2={{clade|1='''[[Gochnatioideae]]''': 4 или 5 родови, 90 видови. |2={{clade |1='''Hecastocleidoideae''': Само ''[[Hecastocleis]] shockleyi''. Југозападот на САД. |2={{clade |1='''[[Carduoideae]]''': 83 родови, 2,500 видови. Космополити. |2={{clade |1='''[[Pertyoideae]]''': 5 или 6 родови, 70 видови. Азија |2={{clade|1='''[[Gymnarrhenoideae]]''': Два родови. [[Северна Африка]], [[Средниот Исток]] и [[Источните Хималаи]]|label2=• |2={{clade|1='''[[Cichorioideae]]''': 224 родови, 3,200 видови. Космополити. |2={{clade |1='''[[Corymbium|Corymbioideae]]''': Само родот ''[[Corymbium]]'', со 9 видови.|label2=• |2={{clade |1='''[[Asteroideae]]''': 1,130 родови и 16,200 видови. Космополити.}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}} Четирите потсемејства ''[[Asteroideae]]'', ''[[Cichorioideae]]'', ''[[Carduoideae]]'' и ''[[Mutisioideae]]'' сочинуваат 99% од специфичниот диверзитет на целата фамилија (приближно 70%, 14%, 11% и 3%, соодветно). == Морфолошки одлики == [[Податотека:Sonnenblumenbluete.jpg|мини|лево|Сончогледот (''Helianthus annuus'') е еден од економски најважните видови во оваа фамилија.]] [[Податотека:Symphyotricum oolentangiense-Бон.jpg|мини|Symphyotricum oolentangiense, Ботаничка градина, Бон, Германија]] Видовите од оваа фамилија се одликуваат по тоа што цветовите се групирани во карактеристично соцветие ''капитулум'' (глава), потоа по инфериорниот унилокуларен [[Јајчник|овариум]] со еден [[семенов зачеток]] и (со неколку исклучоци) споени [[Антера|антери]] кои се распоредени околу [[устенце]]то. === Цвет === Цветовите се мали, хермафордитни (двополни), или понекогаш еднополни или стерилни (во последниот случај се нарекуваат неутрални). Симетријата на цветот, кај различни видови растенија, може да биде актиноморфна (радијална) или зигоморфна (билатерална). По бројот на цветни елементи, цветовите на овие растенија се петделни (пентамерни). Отсуствува [[хипанциум]]. На [[чашката]] нема чашкини ливчиња, или, пак, тие се силно изменети, притоа образувајќи т.н. [[папус]], кој се состои од две или повеќе лушпи, четинки или влакненца. Папусот може да биде влакнест, брадест или пердувест. [[Венчето]] е [[симпетално]], односно со сраснати венечни ливчиња, при што се среќаваат следните варијации: петте венечни ливчиња може да се сраснати со што формираат цевка или труба со 4 до 5 одделоци (во овој случај цветот е означен како трубест или тубуларен); потоа, има видови чии две групи на венечни ливчиња се сраснати (ваквите цветови се двоусни-билабијални; имаат една горна усна составена од две сраснати венечни ливчиња и долна усна од три сраснати ливчиња), или венечните ливчиња може да се во вид на труба од која се издава јазиче-лигула со 3 до 5 запци (овие цветови се наречени јазичести, лигуларни цветови. [[Андрецеум]]<nowiki/>от обично има 5 [[прашници]] кои се наизменични со одделоците од венчето. Прашничките конци, речиси секогаш слободни-несраснати, се странично вметнати во трубата на венчето, а прашничките торби (антери) се приседнати за основата (базифилни) и најчесто се сраснати (ретко прашничките конци се сраснати-конатни, а торбите слободни: на пример, како кај претставниците од [[Ambrosiine]] од племето [[Heliantheae]]), со што образуваат цевка околу столпчето од плодникот, во која се ослободува [[полен]]<nowiki/>от (кој обично е со три отвори-триколпоратен), а со пробивањето на столпчето низ оваа цевка, поленот се изнесува надвор каде станува достапен за опрашувачите-инсекти, или, пак, од надвор се прифаќа полен со помош на разновидни четинки. Со пробивањето на столпчето низ цевката, устенцето на плодникот може да прифати полен. [[Гинецеум]]<nowiki/>от се состои од две сраснати [[плодни ливчиња]] кои формираат инфериорен унилокуларен [[јајчник]]. Постои еден [[семенов зачеток]], со 1 интегумент и тенок [[мегаспорангиум]]. Плацентацијата е базална. На плодникот се наоѓа столпче кое на својот врв има нектар. Столпчето е поделено дистално на две разграноци (столпчеви гранчиња) кои имаат стигматски папили на својата адаксијална страна кои се поредени во две одделни линии на единечен континуиран појас. [[Цветна формула]] на оваа фамилија е <math>\star </math> или <math>\downarrow K_{0 - \infty} \; C_{[(5)} A_{(5)]} \; G_{\overline{(2)}}</math>. === Соцветие === Кај главоцветните растенија највпечатливо и видливо е соцветието, кое всушност наликува на цвет, па затоа понекогаш погрешно се мисли дека го гледаме цветот. Како што беше претходно наведено, цветовите на овие растенија се мали и малку забележливи. Така, жолтата структура која ја гледаме на сончогледот е всушност соцветие, а не цвет. Големите жолти листови на сончогледот се [[прицветник|прицветници]], а не венечни ливчиња, кои кај другите цветни растенија се поголеми, видливи и впечатливо обоени. Капитулумот е специјализирано недетерминирано [[соцветие]] кое може да содржи од 1 до илјадници [[цвет]]ови. Цветната секвенца во капитулумот е речиси секогаш од надворешноста кон центарот, т.е. центрипетална. Цветовите лежат на дискот или [[Цветна ложа|рецептакулумот]], кој претставува едно издолжено стебло кое може да биде рамно, конкавно, конвексно или поретко колумнарно. Дискот и цветовите се опкружени со прицветници или листовидни структури наречени ''филарии'' кои колективно образуваат инволукрум. Филариите може да се поредени во еден ред и се еднакви или различни по должина. Повеќето претставници имаат инволукруми со неколку серии на филарии. Кај овие видови, филариите можат да бидат субеквални, при што сите филарии се со еквивалентна должина или имбрикатни. Инволукрумите составени од имбрикатни филарии се најчестите во фамилијата (како кај ''Cynara cardunculus''), каде мултипните серии на филарии се преклопуваат меѓусебно. Кај некои видови, најнадворешните филарии понекогаш претставуваат листови. Рецептакулумот може да е гол или во некои случаи да поседува прицветни структури наречени ''paleae'', лушпи или влакна кои го опкружуваат цветот. Инволукрумот може да има различни форми – од цевчести до полусферични. == Надворешни врски == {{рв|Asteraceae}} {{Wikispecies|Asteraceae}} * [http://www.theplantlist.org/browse/A/Compositae/ Compositae] на [http://www.theplantlist.org/ ''The Plant List''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190523171514/http://www.theplantlist.org/ |date=2019-05-23 }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Главоцветни| ]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ| ]] rvg4i2fkddm5kqgo27slo0xmtkj4u8u 0 68193 5544348 5511393 2026-04-24T16:46:16Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544348 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} {{Taxobox | color = lightgreen | name = Обична жалфија | image = Salvia officinalis0.jpg | image_width = 240px | image_caption = Цветови на обичната жалфија | regnum = [[Растенија|Plantae]] | divisio = [[Скриеносемени|Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Lamiales]] | familia = [[Усноцветни|Lamiaceae]] | genus = ''[[Жалфија|Salvia]]'' | species = '''''S. officinalis''''' | binomial = ''Salvia officinalis'' | binomial_authority = [[Карл Лине|L.]] }} '''Обична жалфија''' (''Salvia officinalis'') — мало повеќегодишно грмушесто растение со задрвенето [[стебло]], сивкасти [[лист]]ови и сини до розови [[цвет]]ови. Потекнува од [[Средоземно Море|Средоземниот]] регион. Жалфијата се култивира како зачинска и медицинска билка. Ова растение е познато и од делови на [[Европа]], особено на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]], каде служи за добивање на [[Етерично масло|етерични масла]]. [[Латински]]от назив на целиот род ''Salvia'' потекнува од латинскиот збор „salvare“, што значи „спасување, лечење“, бидејќи Римјаните уште пред 2000 години ја ценеле и ја користеле за лечење. == Медицинска употреба == {{Медицинско предупредување}} Од жалфијата се користи исклучиво листот. Најлековит лист се добива кога жалфијата почнува да цвета, а тоа е најчесто во [[мај]]. Листот се бере, се суши и се чува внимателно. Главната лековита состојкка на листот од жалфија е испарливото миризливо етерично масло, што е содржано од 1,5 до 2,5%. Лековитоста на листот потекнува од [[танин]]от. И горките материи во жалфијата делуваат лековито. Жалфијата е дел од големиот број лекови кои се употребуваат за плакнење на устата и грлото, бидејќи содржи корисни и безопасни средства кои ја зајакнуваат слузокожата (танинот) и делуваат антисептично (етеричното масло). Пред откривањето на антибиотиците, жалфијата со векови била користена во форма на чај против потење кај болните од [[туберкулоза]], бидејќи го намалува лачењето на потните жлезди. Чајот и другите лекови направени од жалфија се користат и за јакнење на организмот. ==Надворешни врски== {{Commons|Salvia officinalis}} * [https://www.ema.europa.eu/en/documents/herbal-monograph/final-european-union-herbal-monograph-salvia-officinalis-l-folium-revision-1_en.pdf ''Salviae officinalis folium''] {{Taxonbar|from=Q1111359}} [[Категорија:Усноцветни]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Жалфија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Малта]] 7iu1irc2cvui8a166rgkj1xheu8p1he 0 68276 5544355 4877553 2026-04-24T16:48:21Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544355 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} {{Taxobox | color = lightgreen | name = ''Оригано'' | image = Origanum-vulgare.JPG | image_width = 240px | image_caption = ''Origanum vulgare'' | regnum = [[Растенија|Plantae]] | divisio = [[Скриеносемени|Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Lamiales]] | familia = [[Усноцветни|Lamiaceae]] | genus = '''''Origanum''''' | genus_authority = [[Жозеф Питон де Турнфор|Турн.]] и [[Карл Лине|Л.]] | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Околу 20 видови, од кои поважни се:<br /> ''[[Origanum acutidens]]''<br /> ''[[Origanum amanum]]''<br /> ''[[Origanum calcaratum]]''<br /> ''[[Origanum dictamnus]]'' ''[[Origanum laevigatum]]''<br /> ''[[Origanum leptocladum]]''<br /> ''[[Origanum libanoticum]]''<br /> ''[[Marjoram|Origanum majorana]]'' (Слатка Мајорана)<br /> ''[[Origanum (x)majoricum]]'' (Италијанско оригано)<br /> ''[[Origanum microphyllum]]''<br /> ''[[Pot Marjoram|Origanum onites]]'' (Турско оригано)<br /> ''[[Origanum rotundifolium]]''<br /> ''[[Origanum scabrum]]''<br /> ''[[Origanum sipyleum]]''<br /> ''[[Origanum syriacum]]'' (Сириско оригано; Za'atar)<br /> ''[[Обично оригано|Origanum vulgare]]'' (Обично оригано) }} '''Оригано''' е род со околу 20 видови на ароматични [[растенија]] во фамилијата на [[усноцветни]], кој потекнува од [[Средоземно Море|Средоземниот]] регион. Родот вклучува некои важни зачински билки, вклучувајќи ја [[мајорана]]та и [[Обично оригано|обичното оригано]]. Видовите од овој род се користат како храна од страна на [[Ларва|ларвите]] на некои [[Пеперуга|пеперутки]], вклучувајќи ја и ''[[Coleophora|Coleophora albitarsella]]''. == Надворешни врски == * [http://www.herbsociety.org/factsheets/oregano.pdf Herb Society of America Fact Sheet: Oregano & Marjoram (pdf)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050519201944/http://www.herbsociety.org/factsheets/oregano.pdf |date=2005-05-19 }} * [http://www.aromaticas.es/oregano-mejorana-de-creta-origanum-dictamnus/3/ Origanum dictamnus] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110421023411/http://www.aromaticas.es/oregano-mejorana-de-creta-origanum-dictamnus/3/ |date=2011-04-21 }} [[Категорија:Усноцветни]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] sbuvrdqogxinas92hafd1uyqfxkwp4v 0 95268 5544377 4907777 2026-04-24T16:56:57Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544377 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Ranunculus acris niittyleinikki.jpg | image_width = 240px | name = Полско лутиче | regnum = [[Растенија]] | divisio = [[Скриеносеменици]] | classis = [[Дикотиледони]] | ordo = [[Лутиковидни]] | familia = [[Лутичиња]] | genus = [[Лутиче]] | species = '''''Полско лутиче''''' | binomial = ''Ranunculus acris'' | binomial_authority = [[Карл Линеј|L.]] }} '''Полското лутиче''' ([[науч.]] ''Ranunculus acris'') — еден од почестите видови на [[лутиче]] ширум [[Европа]] и умерените предели на [[Евроазија]]. Ова е влакнесто растение со извишени витки стебленца на кои стојат сјајни жолти [[цвет]]ови со пречник од околу 25&nbsp;мм. На цветот има пет [[венечно ливче|венечни ливчиња]] на 5 зелени [[чашкино ливче|чашкини ливчиња]] кои пожолтуваат штом ќе се развие растението. На него има многубројни [[прашник|прашници]] вметнати под плодницата и цвета од мај до јули. Кај другите членови на овој род, многубројните семиња се присутни во облик на [[семенка|семенки]]. Народниот назив „лутиче“ води потекло од фактот што тие знаат да предизвикаат „луто“ чувство на кожата. При ракување со лутичињата треба да се биде претпазлив, бидејќи тие во себе ја содржат состојка ранункулин, која тогаш се разложува и создава протоанемонин, кој може да предизвика воспалувања на кожата. Токсичните материи се разложуваат со сушење, и затоа секакво ракување на суви лутичиња е безбедно. == Галерија == <gallery> Image:Ranunculus acris.jpg|Цвет на полско лутиче image:RanunculusAcris.jpg|Расцутени лутичиња image:Illustration_Ranunculus_acris0.jpg|Илустрација на полско лутиче image:Miyama-kinpouge.jpg|Расцветани лутичиња </gallery> == Наводи == * {{наведена книга | author=Blanchan, Neltje | title=Wild Flowers Worth Knowing. | year=2005 | publisher=[[Проект Гутенберг]]}} == Надворешни врски == * [http://www.ipni.org/index.html МИНР] {{рвр|Ranunculus acris}} {{викивидови-ред|Ranunculus acris|Полско лутиче}} * {{EOL|473796}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Лутичиња]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] ncrjbq2bcm7o1w458oareze1zev0k7i 10 115580 5544471 5538161 2026-04-24T21:09:30Z Andrew012p 85224 5544471 wikitext text/x-wiki {{Потстраница за документација}} == Начин на употреба == {{Предупредување|text=За правилно прикажување и избегнување на „Parsoid“ грешки при копирање од англиската Википедија, ве молиме користете го режимот '''„Уреди извор“ (Edit Source)'''.}} <pre style="overflow:auto;"> {{Инфокутија за телевизија | name = | image = | caption = | alt_name = | genre = | creator = | developer = | writer = | director = | starring = | composer = | country = | language = | num_seasons = | num_episodes = | list_episodes = | executive_producer = | producer = | editor = | location = | cinematography = | runtime = | company = | network = | first_aired = | last_aired = | preceded_by = | followed_by = | related = | website = }} </pre> == Параметри == {| class="wikitable" style="line-height:1.3em;" ! Параметар !! Објаснување |- | ''name'' || Името на серијата. |- | ''image'' || Слика (плакат или лого). Доволно е само името на податотеката. За са се прикаже, мора прво да се подигне податотеката. |- | ''caption'' || Опис на сликата. |- | ''alt_name'' || Позната и како (други наслови). |- | ''genre'' || Жанр на серијата. |- | ''creator'' || Создавач(и) на серијата. |- | ''starring'' || Главни улоги/глумци. |- | ''country'' || Земја на потекло. |- | ''language'' || Изворен јазик. |- | ''num_seasons'' || Број на сезони. |- | ''num_episodes'' || Вкупен број на епизоди. |- | ''executive_producer'' || Извршни продуценти. |- | ''runtime'' || Времетраење на една епизода. |- | ''network'' || Телевизиска мрежа или платформа (HBO, Netflix, Amazon Prime). |- | ''first_aired'' || Датум на првото прикажување. |- | ''last_aired'' || Датум на последното прикажување (или „сѐ уште“). |- | ''related'' || Поврзани програми (серии од иста вселена). |} <includeonly> [[Категорија:Инфокутии за телевизија| ]] </includeonly> tofce47cd8fiai90qk3sfgbrweh9oqv 5544472 5544471 2026-04-24T21:10:09Z Andrew012p 85224 5544472 wikitext text/x-wiki {{Потстраница за документација}} == Начин на употреба == {{Предупредување|text=За правилно прикажување и избегнување на „Parsoid“ грешки при копирање од англиската Википедија, ве молиме користете го режимот '''„Уреди извор“ (Edit Source)'''.}} <pre style="overflow:auto;"> {{Инфокутија за телевизија | name = | image = | caption = | alt_name = | genre = | creator = | developer = | writer = | director = | starring = | composer = | country = | language = | num_seasons = | num_episodes = | list_episodes = | executive_producer = | producer = | editor = | location = | cinematography = | runtime = | company = | network = | first_aired = | last_aired = | preceded_by = | followed_by = | related = | website = }} </pre> == Параметри == {| class="wikitable" style="line-height:1.3em;" ! Параметар !! Објаснување |- | ''name'' || Името на серијата. |- | ''image'' || Слика (плакат или лого). Доволно е само името на податотеката. За да се прикаже, мора прво да се подигне податотеката. |- | ''caption'' || Опис на сликата. |- | ''alt_name'' || Позната и како (други наслови). |- | ''genre'' || Жанр на серијата. |- | ''creator'' || Создавач(и) на серијата. |- | ''starring'' || Главни улоги/глумци. |- | ''country'' || Земја на потекло. |- | ''language'' || Изворен јазик. |- | ''num_seasons'' || Број на сезони. |- | ''num_episodes'' || Вкупен број на епизоди. |- | ''executive_producer'' || Извршни продуценти. |- | ''runtime'' || Времетраење на една епизода. |- | ''network'' || Телевизиска мрежа или платформа (HBO, Netflix, Amazon Prime). |- | ''first_aired'' || Датум на првото прикажување. |- | ''last_aired'' || Датум на последното прикажување (или „сѐ уште“). |- | ''related'' || Поврзани програми (серии од иста вселена). |} <includeonly> [[Категорија:Инфокутии за телевизија| ]] </includeonly> 3eq7ra7cxkd6mfwceu825l28w7j7x3n 5544475 5544472 2026-04-24T21:19:59Z Andrew012p 85224 5544475 wikitext text/x-wiki {{Потстраница за документација}} == Употреба == {{Предупредување|text=За правилно прикажување и избегнување на „Parsoid“ грешки при копирање од англиската Википедија, ве молиме користете го режимот '''„Уреди извор“ (Edit Source)'''.}} Инфокутијата се користи за прикажување на клучни технички, продукциски и хронолошки податоци за телевизиски серии и програми. === Празен примерок === <pre> {{Инфокутија за телевизија | name = | native_name = | image = | image_size = | image_alt = | caption = | alt_name = | genre = | creator = | based_on = | developer = | showrunner = | writer = | screenplay = | story = | director = | presenter = | starring = | composer = | country = | language = | num_seasons = | num_episodes = | list_episodes = | executive_producer = | producer = | cinematography = | editor = | runtime = | company = | budget = | network = | first_aired = | last_aired = | preceded_by = | followed_by = | related = | website = }} </pre> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "name": { "label": "Име", "description": "Името на серијата. Ако полето е празно, автоматски ќе се прикаже насловот на статијата.", "type": "string", "suggested": true, "aliases": ["show_name"] }, "native_name": { "label": "Изворен наслов", "description": "Насловот на оригиналниот јазик (пр. корејски, јапонски, англиски). Се прикажува во курзив.", "type": "string" }, "image": { "label": "Слика", "description": "Плакат или кадар од серијата.", "type": "wiki-file-name", "suggested": true }, "image_size": { "label": "Големина на слика", "description": "Ширина на сликата (пр. 250px).", "type": "string" }, "image_alt": { "label": "Алтернативен текст", "description": "Опис на сликата за пристапност.", "type": "string" }, "caption": { "label": "Опис на слика", "description": "Текст што се појавува под сликата.", "type": "string" }, "alt_name": { "label": "Позната и како", "description": "Други наслови под кои е позната серијата.", "type": "string", "aliases": ["show_name_2"] }, "genre": { "label": "Жанр", "description": "Жанрот на програмата (пр. Драма, Трилер).", "type": "string", "suggested": true }, "creator": { "label": "Создадена од", "description": "Лицето или лицата кои ја создале серијата.", "type": "string" }, "based_on": { "label": "Заснована на", "description": "Оригиналното дело на кое е заснована (книга, стрип итн).", "type": "string", "aliases": ["inspired_by"] }, "developer": { "label": "Развиена од", "description": "Лицата кои ја развиле серијата за ТВ.", "type": "string" }, "showrunner": { "label": "Раководител", "description": "Главен одговорен за серијата (showrunner).", "type": "string" }, "writer": { "label": "Напишана од", "description": "Сценаристи на серијата.", "type": "string" }, "starring": { "label": "Улоги", "description": "Главните актери во серијата.", "type": "string", "suggested": true }, "composer": { "label": "Композитор", "description": "Авторот на музиката.", "type": "string", "aliases": ["music", "theme_music_composer"] }, "country": { "label": "Земја на потекло", "description": "Земјата каде е снимена серијата.", "type": "string", "suggested": true }, "language": { "label": "Првичен јазик", "description": "Оригиналниот јазик на програмата.", "type": "string", "suggested": true }, "num_seasons": { "label": "Број на сезони", "description": "Вкупен број на сезони.", "type": "string", "aliases": ["num_series"] }, "num_episodes": { "label": "Број на епизоди", "description": "Вкупен број на епизоди.", "type": "string", "aliases": ["num_specials"] }, "list_episodes": { "label": "Список на епизоди", "description": "Линк до статијата со списокот на епизоди.", "type": "wiki-page-name" }, "executive_producer": { "label": "Извршен продуцент", "description": "Лица задолжени за извршна продукција.", "type": "string" }, "producer": { "label": "Продуцент", "description": "Продуцентите на серијата.", "type": "string" }, "runtime": { "label": "Времетраење", "description": "Просечно траење на епизода.", "type": "string" }, "company": { "label": "Продукциска куќа", "description": "Студиото или компанијата што ја снимила серијата.", "type": "string", "aliases": ["studio"] }, "network": { "label": "Првична мрежа", "description": "ТВ каналот или платформата (пр. HBO, Netflix).", "type": "string", "aliases": ["channel"] }, "first_aired": { "label": "Првично прикажување", "description": "Датум на почеток на серијата.", "type": "string", "aliases": ["released"] }, "last_aired": { "label": "Последно прикажување", "description": "Датум кога завршила серијата.", "type": "string" }, "website": { "label": "Веб-страница", "description": "Официјалниот веб-сајт.", "type": "string" }, "preceded_by": { "label": "Претходник", "description": "Програма што и претходела на оваа.", "type": "string" }, "followed_by": { "label": "Следбеник", "description": "Програма што следува по оваа.", "type": "string" } }, "description": "Инфокутија за телевизиски серии, емисии и анимирани програми.", "format": "block" } </templatedata> 9tvnnh1p77k2sarwz2847kr6op86i6y 5544477 5544475 2026-04-24T21:22:40Z Andrew012p 85224 5544477 wikitext text/x-wiki {{Потстраница за документација}} == Употреба == {{Предупредување|text=За правилно прикажување и избегнување на „Parsoid“ грешки при копирање од англиската Википедија, ве молиме користете го режимот '''„Уреди извор“ (Edit Source)'''.}} Инфокутијата се користи за прикажување на клучни технички, продукциски и хронолошки податоци за телевизиски серии и програми. === Празен примерок === <pre> {{Инфокутија за телевизија | name = | native_name = | image = | image_size = | image_alt = | caption = | alt_name = | genre = | creator = | based_on = | developer = | showrunner = | writer = | screenplay = | story = | director = | presenter = | starring = | composer = | country = | language = | num_seasons = | num_episodes = | list_episodes = | executive_producer = | producer = | cinematography = | editor = | runtime = | company = | budget = | network = | first_aired = | last_aired = | preceded_by = | followed_by = | related = | website = }} </pre> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "name": { "label": "Име", "description": "Името на серијата. Ако полето е празно, автоматски ќе се прикаже насловот на статијата.", "type": "string", "suggested": true, "aliases": ["show_name"] }, "native_name": { "label": "Изворен наслов", "description": "Насловот на оригиналниот јазик (пр. корејски, јапонски, англиски). Се прикажува во курзив.", "type": "string" }, "image": { "label": "Слика", "description": "Плакат или кадар од серијата.", "type": "wiki-file-name", "suggested": true }, "image_size": { "label": "Големина на слика", "description": "Ширина на сликата (пр. 250px).", "type": "string" }, "image_alt": { "label": "Алтернативен текст", "description": "Опис на сликата за пристапност.", "type": "string" }, "caption": { "label": "Опис на слика", "description": "Текст што се појавува под сликата.", "type": "string" }, "alt_name": { "label": "Позната и како", "description": "Други наслови под кои е позната серијата.", "type": "string", "aliases": ["show_name_2"] }, "genre": { "label": "Жанр", "description": "Жанрот на програмата (пр. драма, трилер).", "type": "string", "suggested": true }, "creator": { "label": "Создадена од", "description": "Лицето или лицата што ја создале серијата.", "type": "string" }, "based_on": { "label": "Заснована на", "description": "Изворното дело на кое е заснована (книга, стрип итн).", "type": "string", "aliases": ["inspired_by"] }, "developer": { "label": "Развиена од", "description": "Лицата што ја развиле серијата за ТВ.", "type": "string" }, "showrunner": { "label": "Раководител", "description": "Главен одговорен за серијата (шоуранер).", "type": "string" }, "writer": { "label": "Напишана од", "description": "Сценаристи на серијата.", "type": "string" }, "starring": { "label": "Улоги", "description": "Главните глумци во серијата.", "type": "string", "suggested": true }, "composer": { "label": "Композитор", "description": "Авторот на музиката.", "type": "string", "aliases": ["music", "theme_music_composer"] }, "country": { "label": "Земја на потекло", "description": "Земјата каде е снимена серијата.", "type": "string", "suggested": true }, "language": { "label": "Првичен јазик", "description": "Изворниот јазик на програмата.", "type": "string", "suggested": true }, "num_seasons": { "label": "Број на сезони", "description": "Вкупен број на сезони.", "type": "string", "aliases": ["num_series"] }, "num_episodes": { "label": "Број на епизоди", "description": "Вкупен број на епизоди.", "type": "string", "aliases": ["num_specials"] }, "list_episodes": { "label": "Список на епизоди", "description": "Линк до статијата со списокот на епизоди.", "type": "wiki-page-name" }, "executive_producer": { "label": "Извршен продуцент", "description": "Лица задолжени за извршно производство.", "type": "string" }, "producer": { "label": "Продуцент", "description": "Продуцентите на серијата.", "type": "string" }, "runtime": { "label": "Времетраење", "description": "Просечно траење на епизода.", "type": "string" }, "company": { "label": "Продукциска куќа", "description": "Студиото или компанијата што ја снимила серијата.", "type": "string", "aliases": ["studio"] }, "network": { "label": "Првична мрежа", "description": "ТВ-каналот или платформата (пр. HBO, Netflix).", "type": "string", "aliases": ["channel"] }, "first_aired": { "label": "Првично прикажување", "description": "Датум на почеток на серијата.", "type": "string", "aliases": ["released"] }, "last_aired": { "label": "Последно прикажување", "description": "Датум кога завршила серијата.", "type": "string" }, "website": { "label": "Веб-страница", "description": "Официјалниот веб-сајт.", "type": "string" }, "preceded_by": { "label": "Претходник", "description": "Програма што ѝ претходела на оваа.", "type": "string" }, "followed_by": { "label": "Следбеник", "description": "Програма што следува по оваа.", "type": "string" } }, "description": "Инфокутија за телевизиски серии, емисии и анимирани програми.", "format": "block" } </templatedata> bqp296gf7g7c82x3v5w6pzh631xq976 5544478 5544477 2026-04-24T21:26:13Z Andrew012p 85224 5544478 wikitext text/x-wiki {{Потстраница за документација}} == Употреба == {{Предупредување|text=За правилно прикажување и избегнување на „Parsoid“ грешки при копирање од англиската Википедија, ве молиме користете го режимот '''„Уреди извор“ (Edit Source)'''.}} Инфокутијата се користи за прикажување на клучни технички, продукциски и хронолошки податоци за телевизиски серии и програми. === Празен примерок === <pre> {{Инфокутија за телевизија | name = | native_name = | image = | image_size = | image_alt = | caption = | alt_name = | genre = | creator = | based_on = | developer = | showrunner = | writer = | screenplay = | story = | director = | presenter = | starring = | composer = | country = | language = | num_seasons = | num_episodes = | list_episodes = | executive_producer = | producer = | cinematography = | editor = | runtime = | company = | budget = | network = | first_aired = | last_aired = | preceded_by = | followed_by = | related = | website = }} </pre> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "name": { "label": "Име", "description": "Името на серијата. Ако полето е празно, автоматски ќе се прикаже насловот на статијата.", "type": "string", "suggested": true, "aliases": ["show_name"] }, "native_name": { "label": "Изворен наслов", "description": "Насловот на изворниот јазик (пр. корејски, јапонски, англиски). Се прикажува во закосен наслов.", "type": "string" }, "image": { "label": "Слика", "description": "Плакат или кадар од серијата. За неслободни слики, прво мора да се подигнат прекѕ „Подигни податотека“.", "type": "wiki-file-name", "suggested": true }, "image_size": { "label": "Големина на слика", "description": "Ширина на сликата (автоматски е ставено на 250px).", "type": "string" }, "image_alt": { "label": "Алтернативен текст", "description": "Опис на сликата за пристапност.", "type": "string" }, "caption": { "label": "Опис на слика", "description": "Текст што се појавува под сликата.", "type": "string" }, "alt_name": { "label": "Позната и како", "description": "Други наслови под кои е позната серијата.", "type": "string", "aliases": ["show_name_2"] }, "genre": { "label": "Жанр", "description": "Жанрот на програмата (пр. драма, трилер).", "type": "string", "suggested": true }, "creator": { "label": "Создадена од", "description": "Лицето или лицата што ја создале серијата.", "type": "string" }, "based_on": { "label": "Заснована на", "description": "Изворното дело на кое е заснована (книга, стрип итн).", "type": "string", "aliases": ["inspired_by"] }, "developer": { "label": "Развиена од", "description": "Лицата што ја развиле серијата за ТВ.", "type": "string" }, "showrunner": { "label": "Раководител", "description": "Главен одговорен за серијата (шоуранер).", "type": "string" }, "writer": { "label": "Напишана од", "description": "Сценаристи на серијата.", "type": "string" }, "starring": { "label": "Улоги", "description": "Главните глумци во серијата.", "type": "string", "suggested": true }, "composer": { "label": "Композитор", "description": "Авторот на музиката.", "type": "string", "aliases": ["music", "theme_music_composer"] }, "country": { "label": "Земја на потекло", "description": "Земјата каде е снимена серијата.", "type": "string", "suggested": true }, "language": { "label": "Првичен јазик", "description": "Изворниот јазик на програмата.", "type": "string", "suggested": true }, "num_seasons": { "label": "Број на сезони", "description": "Вкупен број на сезони.", "type": "string", "aliases": ["num_series"] }, "num_episodes": { "label": "Број на епизоди", "description": "Вкупен број на епизоди.", "type": "string", "aliases": ["num_specials"] }, "list_episodes": { "label": "Список на епизоди", "description": "Линк до статијата со списокот на епизоди.", "type": "wiki-page-name" }, "executive_producer": { "label": "Извршен продуцент", "description": "Лица задолжени за извршно производство.", "type": "string" }, "producer": { "label": "Продуцент", "description": "Продуцентите на серијата.", "type": "string" }, "runtime": { "label": "Времетраење", "description": "Просечно траење на епизода.", "type": "string" }, "company": { "label": "Продукциска куќа", "description": "Студиото или компанијата што ја снимила серијата.", "type": "string", "aliases": ["studio"] }, "network": { "label": "Првична мрежа", "description": "ТВ-каналот или платформата (пр. HBO, Netflix).", "type": "string", "aliases": ["channel"] }, "first_aired": { "label": "Првично прикажување", "description": "Датум на почеток на серијата.", "type": "string", "aliases": ["released"] }, "last_aired": { "label": "Последно прикажување", "description": "Датум кога завршила серијата.", "type": "string" }, "website": { "label": "Веб-страница", "description": "Официјалниот веб-сајт.", "type": "string" }, "preceded_by": { "label": "Претходник", "description": "Програма што ѝ претходела на оваа.", "type": "string" }, "followed_by": { "label": "Следбеник", "description": "Програма што следува по оваа.", "type": "string" } }, "description": "Инфокутија за телевизиски серии, емисии и анимирани програми.", "format": "block" } </templatedata> a9a0q4w4yrkuuihcmxrjyg76oztqrbb 5544479 5544478 2026-04-24T21:26:30Z Andrew012p 85224 5544479 wikitext text/x-wiki {{Потстраница за документација}} == Употреба == {{Предупредување|text=За правилно прикажување и избегнување на „Parsoid“ грешки при копирање од англиската Википедија, ве молиме користете го режимот '''„Уреди извор“ (Edit Source)'''.}} Инфокутијата се користи за прикажување на клучни технички, продукциски и хронолошки податоци за телевизиски серии и програми. === Празен примерок === <pre> {{Инфокутија за телевизија | name = | native_name = | image = | image_size = | image_alt = | caption = | alt_name = | genre = | creator = | based_on = | developer = | showrunner = | writer = | screenplay = | story = | director = | presenter = | starring = | composer = | country = | language = | num_seasons = | num_episodes = | list_episodes = | executive_producer = | producer = | cinematography = | editor = | runtime = | company = | budget = | network = | first_aired = | last_aired = | preceded_by = | followed_by = | related = | website = }} </pre> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "name": { "label": "Име", "description": "Името на серијата. Ако полето е празно, автоматски ќе се прикаже насловот на статијата.", "type": "string", "suggested": true, "aliases": ["show_name"] }, "native_name": { "label": "Изворен наслов", "description": "Насловот на изворниот јазик (пр. корејски, јапонски, англиски). Се прикажува во закосен наслов.", "type": "string" }, "image": { "label": "Слика", "description": "Плакат или кадар од серијата. За неслободни слики, прво мора да се подигнат преку „Подигни податотека“.", "type": "wiki-file-name", "suggested": true }, "image_size": { "label": "Големина на слика", "description": "Ширина на сликата (автоматски е ставено на 250px).", "type": "string" }, "image_alt": { "label": "Алтернативен текст", "description": "Опис на сликата за пристапност.", "type": "string" }, "caption": { "label": "Опис на слика", "description": "Текст што се појавува под сликата.", "type": "string" }, "alt_name": { "label": "Позната и како", "description": "Други наслови под кои е позната серијата.", "type": "string", "aliases": ["show_name_2"] }, "genre": { "label": "Жанр", "description": "Жанрот на програмата (пр. драма, трилер).", "type": "string", "suggested": true }, "creator": { "label": "Создадена од", "description": "Лицето или лицата што ја создале серијата.", "type": "string" }, "based_on": { "label": "Заснована на", "description": "Изворното дело на кое е заснована (книга, стрип итн).", "type": "string", "aliases": ["inspired_by"] }, "developer": { "label": "Развиена од", "description": "Лицата што ја развиле серијата за ТВ.", "type": "string" }, "showrunner": { "label": "Раководител", "description": "Главен одговорен за серијата (шоуранер).", "type": "string" }, "writer": { "label": "Напишана од", "description": "Сценаристи на серијата.", "type": "string" }, "starring": { "label": "Улоги", "description": "Главните глумци во серијата.", "type": "string", "suggested": true }, "composer": { "label": "Композитор", "description": "Авторот на музиката.", "type": "string", "aliases": ["music", "theme_music_composer"] }, "country": { "label": "Земја на потекло", "description": "Земјата каде е снимена серијата.", "type": "string", "suggested": true }, "language": { "label": "Првичен јазик", "description": "Изворниот јазик на програмата.", "type": "string", "suggested": true }, "num_seasons": { "label": "Број на сезони", "description": "Вкупен број на сезони.", "type": "string", "aliases": ["num_series"] }, "num_episodes": { "label": "Број на епизоди", "description": "Вкупен број на епизоди.", "type": "string", "aliases": ["num_specials"] }, "list_episodes": { "label": "Список на епизоди", "description": "Линк до статијата со списокот на епизоди.", "type": "wiki-page-name" }, "executive_producer": { "label": "Извршен продуцент", "description": "Лица задолжени за извршно производство.", "type": "string" }, "producer": { "label": "Продуцент", "description": "Продуцентите на серијата.", "type": "string" }, "runtime": { "label": "Времетраење", "description": "Просечно траење на епизода.", "type": "string" }, "company": { "label": "Продукциска куќа", "description": "Студиото или компанијата што ја снимила серијата.", "type": "string", "aliases": ["studio"] }, "network": { "label": "Првична мрежа", "description": "ТВ-каналот или платформата (пр. HBO, Netflix).", "type": "string", "aliases": ["channel"] }, "first_aired": { "label": "Првично прикажување", "description": "Датум на почеток на серијата.", "type": "string", "aliases": ["released"] }, "last_aired": { "label": "Последно прикажување", "description": "Датум кога завршила серијата.", "type": "string" }, "website": { "label": "Веб-страница", "description": "Официјалниот веб-сајт.", "type": "string" }, "preceded_by": { "label": "Претходник", "description": "Програма што ѝ претходела на оваа.", "type": "string" }, "followed_by": { "label": "Следбеник", "description": "Програма што следува по оваа.", "type": "string" } }, "description": "Инфокутија за телевизиски серии, емисии и анимирани програми.", "format": "block" } </templatedata> qym9ks7lt2eijltix2qi0j1i5lc7ybq 5544481 5544479 2026-04-24T21:36:42Z Andrew012p 85224 5544481 wikitext text/x-wiki {{Потстраница за документација}} == Употреба == {{Предупредување|text=За правилно прикажување и избегнување на „Parsoid“ грешки при копирање од англиската Википедија, ве молиме користете го режимот '''„Уреди извор“ (Edit Source)'''.}} Инфокутијата се користи за прикажување на клучни технички, продукциски и хронолошки податоци за телевизиски серии и програми. === Празен примерок === <pre> {{Инфокутија за телевизија | name = | native_name = | image = | image_size = | image_alt = | caption = | alt_name = | genre = | creator = | based_on = | developer = | showrunner = | writer = | screenplay = | story = | director = | presenter = | starring = | composer = | country = | language = | num_seasons = | num_episodes = | list_episodes = | executive_producer = | producer = | cinematography = | editor = | location = | runtime = | company = | budget = | network = | first_aired = | last_aired = | preceded_by = | followed_by = | related = | website = }} </pre> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "name": { "label": "Име", "description": "Името на серијата. Ако полето е празно, автоматски ќе се прикаже насловот на статијата.", "type": "string", "suggested": true, "aliases": ["show_name"] }, "native_name": { "label": "Изворен наслов", "description": "Насловот на изворниот јазик (пр. корејски, јапонски, англиски). Се прикажува во закосен наслов.", "type": "string" }, "image": { "label": "Слика", "description": "Плакат или кадар од серијата.", "type": "wiki-file-name", "suggested": true }, "image_size": { "label": "Големина на слика", "description": "Ширина на сликата (автоматски е ставено на 250px).", "type": "string" }, "image_alt": { "label": "Алтернативен текст", "description": "Опис на сликата за пристапност.", "type": "string" }, "caption": { "label": "Опис на слика", "description": "Текст што се појавува под сликата.", "type": "string" }, "alt_name": { "label": "Позната и како", "description": "Други наслови под кои е позната серијата.", "type": "string", "aliases": ["show_name_2"] }, "genre": { "label": "Жанр", "description": "Жанрот на програмата.", "type": "string", "suggested": true }, "creator": { "label": "Создадена од", "description": "Лицето или лицата што ја создале серијата.", "type": "string" }, "based_on": { "label": "Заснована на", "description": "Изворното дело на кое е заснована.", "type": "string", "aliases": ["inspired_by"] }, "developer": { "label": "Развиена од", "description": "Лицата што ја развиле серијата за ТВ.", "type": "string" }, "showrunner": { "label": "Раководител", "description": "Главен одговорен за серијата (шоуранер).", "type": "string" }, "writer": { "label": "Напишана од", "description": "Сценаристи на серијата.", "type": "string" }, "screenplay": { "label": "Сценарио", "description": "Автори на сценариото.", "type": "string", "aliases": ["teleplay"] }, "story": { "label": "Приказна", "description": "Автори на приказната.", "type": "string" }, "director": { "label": "Режисер", "description": "Режисери на епизодите.", "type": "string" }, "presenter": { "label": "Водител", "description": "Водители или домаќини на емисијата.", "type": "string", "aliases": ["host"] }, "starring": { "label": "Улоги", "description": "Главните глумци во серијата.", "type": "string", "suggested": true }, "composer": { "label": "Композитор", "description": "Авторот на музиката.", "type": "string", "aliases": ["music", "theme_music_composer"] }, "country": { "label": "Земја на потекло", "description": "Земјата каде е снимена серијата.", "type": "string", "suggested": true }, "language": { "label": "Првичен јазик", "description": "Изворниот јазик на програмата.", "type": "string", "suggested": true }, "num_seasons": { "label": "Број на сезони", "description": "Вкупен број на сезони.", "type": "string", "aliases": ["num_series"] }, "num_episodes": { "label": "Број на епизоди", "description": "Вкупен број на епизоди.", "type": "string", "aliases": ["num_specials"] }, "list_episodes": { "label": "Список на епизоди", "description": "Линк до статијата со списокот на епизоди.", "type": "wiki-page-name" }, "executive_producer": { "label": "Извршен продуцент", "description": "Лица задолжени за извршно производство.", "type": "string" }, "producer": { "label": "Продуцент", "description": "Продуцентите на серијата.", "type": "string" }, "cinematography": { "label": "Кинематографија", "description": "Директори на фотографија (кинематографи).", "type": "string" }, "editor": { "label": "Монтажа", "description": "Монтажери на серијата.", "type": "string" }, "location": { "label": "Локација", "description": "Местото каде е снимана серијата.", "type": "string" }, "runtime": { "label": "Времетраење", "description": "Просечно траење на епизода.", "type": "string" }, "company": { "label": "Продукциска куќа", "description": "Студиото или компанијата што ја снимила серијата.", "type": "string", "aliases": ["studio"] }, "budget": { "label": "Буџет", "description": "Вкупниот буџет на серијата.", "type": "string" }, "network": { "label": "Првична мрежа", "description": "ТВ-каналот или платформата.", "type": "string", "aliases": ["channel"] }, "first_aired": { "label": "Првично прикажување", "description": "Датум на почеток на серијата.", "type": "string", "aliases": ["released"] }, "last_aired": { "label": "Последно прикажување", "description": "Датум кога завршила серијата.", "type": "string" }, "website": { "label": "Веб-страница", "description": "Официјалниот веб-сајт.", "type": "string" }, "preceded_by": { "label": "Претходник", "description": "Програма што ѝ претходела на оваа.", "type": "string" }, "followed_by": { "label": "Следбеник", "description": "Програма што следува по оваа.", "type": "string" }, "related": { "label": "Слични програми", "description": "Други поврзани телевизиски програми.", "type": "string" } }, "description": "Инфокутија за телевизиски серии, емисии и анимирани програми.", "format": "block" } </templatedata> csoraqmr4jjuyyhfb37sv6ek5f7wz7q 5544482 5544481 2026-04-24T21:40:37Z Andrew012p 85224 5544482 wikitext text/x-wiki {{Потстраница за документација}} == Употреба == {{Предупредување|text=За правилно прикажување и избегнување на „Parsoid“ грешки при копирање од англиската Википедија, ве молиме користете го режимот '''„Уреди извор“ (Edit Source)'''.}} Инфокутијата се користи за прикажување на клучни технички, продукциски и хронолошки податоци за телевизиски серии и програми. === Празен примерок === <pre> {{Инфокутија за телевизија | name = | native_name = | image = | image_size = | image_alt = | caption = | alt_name = | genre = | creator = | based_on = | developer = | showrunner = | writer = | screenplay = | story = | director = | presenter = | starring = | composer = | country = | language = | num_seasons = | num_episodes = | list_episodes = | executive_producer = | producer = | cinematography = | editor = | location = | runtime = | company = | budget = | network = | first_aired = | last_aired = | preceded_by = | followed_by = | related = | website = }} </pre> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "name": { "label": "Име", "description": "Името на серијата. Ако полето е празно, автоматски ќе се прикаже насловот на статијата.", "type": "string", "suggested": true, "aliases": ["show_name"] }, "native_name": { "label": "Изворен наслов", "description": "Насловот на изворниот јазик (пр. од корејски, јапонски, англиски). Се прикажува во закосен наслов.", "type": "string" }, "image": { "label": "Слика", "description": "Плакат или кадар од серијата. За неслободни слики, прво мораат да се подигнат преку „Подигни податотека“.", "type": "wiki-file-name", "suggested": true }, "image_size": { "label": "Големина на слика", "description": "Ширина на сликата (автоматски е ставено на 250px).", "type": "string" }, "image_alt": { "label": "Алтернативен текст", "description": "Опис на сликата за пристапност.", "type": "string" }, "caption": { "label": "Опис на слика", "description": "Текст што се појавува под сликата.", "type": "string" }, "alt_name": { "label": "Позната и како", "description": "Други наслови под кои е позната серијата.", "type": "string", "aliases": ["show_name_2"] }, "genre": { "label": "Жанр", "description": "Жанрот на програмата.", "type": "string", "suggested": true }, "creator": { "label": "Создадена од", "description": "Лицето или лицата што ја создале серијата.", "type": "string" }, "based_on": { "label": "Заснована на", "description": "Изворното дело на кое е заснована.", "type": "string", "aliases": ["inspired_by"] }, "developer": { "label": "Развиена од", "description": "Лицата што ја развиле серијата за ТВ.", "type": "string" }, "showrunner": { "label": "Раководител", "description": "Главен одговорен за серијата.", "type": "string" }, "writer": { "label": "Напишана од", "description": "Сценаристи на серијата.", "type": "string" }, "screenplay": { "label": "Сценарио", "description": "Автори на сценариото.", "type": "string", "aliases": ["teleplay"] }, "story": { "label": "Приказна", "description": "Автори на приказната.", "type": "string" }, "director": { "label": "Режисер", "description": "Режисери на епизодите.", "type": "string" }, "presenter": { "label": "Водител", "description": "Водители или домаќини на емисијата.", "type": "string", "aliases": ["host"] }, "starring": { "label": "Улоги", "description": "Главните глумци во серијата.", "type": "string", "suggested": true }, "composer": { "label": "Композитор", "description": "Авторот на музиката.", "type": "string", "aliases": ["music", "theme_music_composer"] }, "country": { "label": "Земја на потекло", "description": "Земјата каде е снимена серијата.", "type": "string", "suggested": true }, "language": { "label": "Првичен јазик", "description": "Изворниот јазик на програмата.", "type": "string", "suggested": true }, "num_seasons": { "label": "Број на сезони", "description": "Вкупен број на сезони.", "type": "string", "aliases": ["num_series"] }, "num_episodes": { "label": "Број на епизоди", "description": "Вкупен број на епизоди.", "type": "string", "aliases": ["num_specials"] }, "list_episodes": { "label": "Список на епизоди", "description": "Линк до статијата со списокот на епизоди.", "type": "wiki-page-name" }, "executive_producer": { "label": "Извршен продуцент", "description": "Лица задолжени за извршно производство.", "type": "string" }, "producer": { "label": "Продуцент", "description": "Продуцентите на серијата.", "type": "string" }, "cinematography": { "label": "Кинематографија", "description": "Директори на фотографија (кинематографи).", "type": "string" }, "editor": { "label": "Монтажа", "description": "Монтажери на серијата.", "type": "string" }, "location": { "label": "Место на снимање", "description": "Местото каде е снимана серијата.", "type": "string" }, "runtime": { "label": "Времетраење", "description": "Просечно траење на епизода.", "type": "string" }, "company": { "label": "Продукциска куќа", "description": "Студиото или компанијата што ја снимила серијата.", "type": "string", "aliases": ["studio"] }, "budget": { "label": "Буџет", "description": "Вкупниот буџет на серијата.", "type": "string" }, "network": { "label": "Првична мрежа", "description": "ТВ-каналот или платформата (пр. HBO, Netflix).", "type": "string", "aliases": ["channel"] }, "first_aired": { "label": "Првично прикажување", "description": "Датум на почеток на серијата.", "type": "string", "aliases": ["released"] }, "last_aired": { "label": "Последно прикажување", "description": "Датум кога завршила серијата.", "type": "string" }, "website": { "label": "Веб-страница", "description": "Официјалната веб-страница.", "type": "string" }, "preceded_by": { "label": "Претходник", "description": "Програма што ѝ претходела на оваа.", "type": "string" }, "followed_by": { "label": "Следбеник", "description": "Програма што следува по оваа.", "type": "string" }, "related": { "label": "Слични програми", "description": "Други поврзани телевизиски програми.", "type": "string" } }, "description": "Инфокутија за телевизиски серии, емисии и анимирани програми.", "format": "block" } </templatedata> rh56rsrm20v8jdjsmm4d2c6an1nfcha 5544484 5544482 2026-04-24T21:43:36Z Andrew012p 85224 5544484 wikitext text/x-wiki {{Потстраница за документација}} == Употреба == {{Предупредување|text=За правилно прикажување и избегнување на „Parsoid“ грешки при копирање од англиската Википедија, ве молиме користете го режимот '''„Уреди извор“ (Edit Source)'''.}} Инфокутијата се користи за прикажување на клучни технички, продукциски и хронолошки податоци за телевизиски серии и програми. === Празен примерок === <pre> {{Инфокутија за телевизија | name = | native_name = | image = | image_size = | image_alt = | caption = | alt_name = | genre = | creator = | based_on = | developer = | showrunner = | writer = | screenplay = | story = | director = | presenter = | starring = | composer = | country = | language = | num_seasons = | num_episodes = | list_episodes = | executive_producer = | producer = | cinematography = | editor = | location = | runtime = | company = | budget = | network = | first_aired = | last_aired = | preceded_by = | followed_by = | related = | website = }} </pre> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "name": { "label": "Име", "description": "Името на серијата. Ако полето е празно, автоматски ќе се прикаже насловот на статијата.", "type": "string", "suggested": true, "aliases": ["show_name"] }, "native_name": { "label": "Изворен наслов", "description": "Насловот на изворниот јазик (пр. од корејски, јапонски, англиски). Се прикажува во закосен наслов.", "type": "string" }, "image": { "label": "Слика", "description": "Плакат или кадар од серијата. За неслободни слики, прво мораат да се подигнат преку „Подигни податотека“.", "type": "wiki-file-name", "suggested": true }, "image_size": { "label": "Големина на слика", "description": "Ширина на сликата (автоматски е ставено на 250px).", "type": "string" }, "image_alt": { "label": "Алтернативен текст", "description": "Опис на сликата за пристапност.", "type": "string" }, "caption": { "label": "Опис на слика", "description": "Текст што се појавува под сликата.", "type": "string" }, "alt_name": { "label": "Позната и како", "description": "Други наслови под кои е позната серијата.", "type": "string", "aliases": ["show_name_2"] }, "genre": { "label": "Жанр", "description": "Жанрот на програмата (пр. драма, дистопија).", "type": "string", "suggested": true }, "creator": { "label": "Создадена од", "description": "Лицето или лицата што ја создале серијата.", "type": "string" }, "based_on": { "label": "Заснована на", "description": "Изворното дело на кое е заснована.", "type": "string", "aliases": ["inspired_by"] }, "developer": { "label": "Развиена од", "description": "Лицата што ја развиле серијата за ТВ.", "type": "string" }, "showrunner": { "label": "Раководител", "description": "Главен одговорен за серијата.", "type": "string" }, "writer": { "label": "Напишана од", "description": "Сценаристи на серијата.", "type": "string" }, "screenplay": { "label": "Сценарио", "description": "Автори на сценариото.", "type": "string", "aliases": ["teleplay"] }, "story": { "label": "Приказна", "description": "Автори на приказната.", "type": "string" }, "director": { "label": "Режисер", "description": "Режисери на епизодите.", "type": "string" }, "presenter": { "label": "Водител", "description": "Водители или домаќини на емисијата.", "type": "string", "aliases": ["host"] }, "starring": { "label": "Улоги", "description": "Главните глумци во серијата.", "type": "string", "suggested": true }, "composer": { "label": "Композитор", "description": "Авторот на музиката.", "type": "string", "aliases": ["music", "theme_music_composer"] }, "country": { "label": "Земја на потекло", "description": "Земјата каде е снимена серијата.", "type": "string", "suggested": true }, "language": { "label": "Првичен јазик", "description": "Изворниот јазик на програмата.", "type": "string", "suggested": true }, "num_seasons": { "label": "Број на сезони", "description": "Вкупен број на сезони.", "type": "string", "aliases": ["num_series"] }, "num_episodes": { "label": "Број на епизоди", "description": "Вкупен број на епизоди.", "type": "string", "aliases": ["num_specials"] }, "list_episodes": { "label": "Список на епизоди", "description": "Линк до статијата со списокот на епизоди.", "type": "wiki-page-name" }, "executive_producer": { "label": "Извршен продуцент", "description": "Лица задолжени за извршно производство.", "type": "string" }, "producer": { "label": "Продуцент", "description": "Продуцентите на серијата.", "type": "string" }, "cinematography": { "label": "Кинематографија", "description": "Директори на фотографија (кинематографи).", "type": "string" }, "editor": { "label": "Монтажа", "description": "Монтажери на серијата.", "type": "string" }, "location": { "label": "Место на снимање", "description": "Местото каде е снимана серијата.", "type": "string" }, "runtime": { "label": "Времетраење", "description": "Просечно траење на епизода.", "type": "string" }, "company": { "label": "Продукциска куќа", "description": "Студиото или компанијата што ја снимила серијата.", "type": "string", "aliases": ["studio"] }, "budget": { "label": "Буџет", "description": "Вкупниот буџет на серијата.", "type": "string" }, "network": { "label": "Првична мрежа", "description": "ТВ-каналот или платформата (пр. HBO, Netflix).", "type": "string", "aliases": ["channel"] }, "first_aired": { "label": "Првично прикажување", "description": "Датум на почеток на серијата.", "type": "string", "aliases": ["released"] }, "last_aired": { "label": "Последно прикажување", "description": "Датум кога завршила серијата.", "type": "string" }, "website": { "label": "Веб-страница", "description": "Официјалната веб-страница.", "type": "string" }, "preceded_by": { "label": "Претходник", "description": "Програма што ѝ претходела на оваа.", "type": "string" }, "followed_by": { "label": "Следбеник", "description": "Програма што следува по оваа.", "type": "string" }, "related": { "label": "Слични програми", "description": "Други поврзани телевизиски програми.", "type": "string" } }, "description": "Инфокутија за телевизиски серии, емисии и анимирани програми.", "format": "block" } </templatedata> 4v7ugwkcy89a9jrhyyfzua62304s3k2 5544485 5544484 2026-04-24T21:45:34Z Andrew012p 85224 5544485 wikitext text/x-wiki {{Потстраница за документација}} == Употреба == {{Предупредување|text=За правилно прикажување и избегнување на „Parsoid“ грешки при копирање од англиската Википедија, ве молиме користете го режимот '''„Уреди извор“ (Edit Source)'''.}} Инфокутијата се користи за прикажување на клучни технички, продукциски и хронолошки податоци за телевизиски серии и програми. === Празен примерок === <pre> {{Инфокутија за телевизија | name = | native_name = | image = | image_size = | image_alt = | caption = | alt_name = | genre = | creator = | based_on = | developer = | showrunner = | writer = | screenplay = | story = | director = | presenter = | starring = | composer = | country = | language = | num_seasons = | num_episodes = | list_episodes = | executive_producer = | producer = | cinematography = | editor = | location = | runtime = | company = | budget = | network = | first_aired = | last_aired = | preceded_by = | followed_by = | related = | website = }} </pre> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "name": { "label": "Име", "description": "Името на серијата. Ако полето е празно, автоматски ќе се прикаже насловот на статијата.", "type": "string", "suggested": true, "aliases": ["show_name"] }, "native_name": { "label": "Изворен наслов", "description": "Насловот на изворниот јазик (пр. од корејски, јапонски, англиски). Се прикажува во закосен наслов.", "type": "string" }, "image": { "label": "Слика", "description": "Плакат или кадар од серијата. За неслободни слики, прво мораат да се подигнат преку „Подигни податотека“.", "type": "wiki-file-name", "suggested": true }, "image_size": { "label": "Големина на слика", "description": "Ширина на сликата (автоматски е ставено на 250px).", "type": "string" }, "image_alt": { "label": "Алтернативен текст", "description": "Опис на сликата за пристапност.", "type": "string" }, "caption": { "label": "Опис на слика", "description": "Текст што се појавува под сликата.", "type": "string" }, "alt_name": { "label": "Позната и како", "description": "Други наслови под кои е позната серијата.", "type": "string", "aliases": ["show_name_2"] }, "genre": { "label": "Жанр", "description": "Жанрот на програмата (пр. драма, дистопија).", "type": "string", "suggested": true }, "creator": { "label": "Создадена од", "description": "Лицето или лицата што ја создале серијата.", "type": "string" }, "based_on": { "label": "Заснована на", "description": "Изворното дело на кое е заснована.", "type": "string", "aliases": ["inspired_by"] }, "developer": { "label": "Развиена од", "description": "Лицата што ја развиле серијата за ТВ.", "type": "string" }, "showrunner": { "label": "Раководител", "description": "Главен одговорен за серијата.", "type": "string" }, "writer": { "label": "Напишана од", "description": "Сценаристи на серијата.", "type": "string" }, "screenplay": { "label": "Сценарио", "description": "Автори на сценариото.", "type": "string", "aliases": ["teleplay"] }, "story": { "label": "Приказна", "description": "Автори на приказната.", "type": "string" }, "director": { "label": "Режисер", "description": "Режисери на епизодите.", "type": "string" }, "presenter": { "label": "Водител", "description": "Водители или домаќини на емисијата.", "type": "string", "aliases": ["host"] }, "starring": { "label": "Улоги", "description": "Главните глумци во серијата.", "type": "string", "suggested": true }, "composer": { "label": "Композитор", "description": "Авторот на музиката.", "type": "string", "aliases": ["music", "theme_music_composer"] }, "country": { "label": "Земја на потекло", "description": "Земјата каде е снимена серијата.", "type": "string", "suggested": true }, "language": { "label": "Првичен јазик", "description": "Изворниот јазик на програмата.", "type": "string", "suggested": true }, "num_seasons": { "label": "Број на сезони", "description": "Вкупен број на сезони.", "type": "string", "aliases": ["num_series"] }, "num_episodes": { "label": "Број на епизоди", "description": "Вкупен број на епизоди.", "type": "string", "aliases": ["num_specials"] }, "list_episodes": { "label": "Список на епизоди", "description": "Линк до статијата со списокот на епизоди.", "type": "wiki-page-name" }, "executive_producer": { "label": "Извршен продуцент", "description": "Лица задолжени за извршно производство.", "type": "string" }, "producer": { "label": "Продуцент", "description": "Продуцентите на серијата.", "type": "string" }, "cinematography": { "label": "Кинематографија", "description": "Директори на фотографија (кинематографи).", "type": "string" }, "editor": { "label": "Монтажа", "description": "Монтажери на серијата.", "type": "string" }, "location": { "label": "Место на снимање", "description": "Местото каде е снимена серијата.", "type": "string" }, "runtime": { "label": "Времетраење", "description": "Просечно траење на епизода.", "type": "string" }, "company": { "label": "Продукциска куќа", "description": "Студиото или компанијата што ја снимила серијата.", "type": "string", "aliases": ["studio"] }, "budget": { "label": "Буџет", "description": "Вкупниот буџет на серијата.", "type": "string" }, "network": { "label": "Првична мрежа", "description": "ТВ-каналот или платформата (пр. HBO, Netflix).", "type": "string", "aliases": ["channel"] }, "first_aired": { "label": "Првично прикажување", "description": "Датум на почеток на серијата.", "type": "string", "aliases": ["released"] }, "last_aired": { "label": "Последно прикажување", "description": "Датум кога завршила серијата.", "type": "string" }, "website": { "label": "Веб-страница", "description": "Официјалната веб-страница.", "type": "string" }, "preceded_by": { "label": "Претходник", "description": "Програма што ѝ претходела на оваа.", "type": "string" }, "followed_by": { "label": "Следбеник", "description": "Програма што следува по оваа.", "type": "string" }, "related": { "label": "Слични програми", "description": "Други поврзани телевизиски програми.", "type": "string" } }, "description": "Инфокутија за телевизиски серии, емисии и анимирани програми.", "format": "block" } </templatedata> mzwpjlryp8nelsnoictrlsje8uhmwel 5544488 5544485 2026-04-24T21:55:51Z Andrew012p 85224 5544488 wikitext text/x-wiki {{Потстраница за документација}} == Употреба == {{Предупредување|text=За правилно прикажување и избегнување на „Parsoid“ грешки при копирање од англиската Википедија, ве молиме користете го режимот '''„Уреди извор“ (Edit Source)'''.}} === Празен примерок === <pre> {{Инфокутија за телевизија | name = | native_name = | image = | image_size = | image_alt = | caption = | alt_name = | genre = | creator = | based_on = | developer = | showrunner = | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | presenter = | starring = | voices = | open_theme = | end_theme = | composer = | country = | language = | num_seasons = | num_episodes = | list_episodes = | executive_producer = | producer = | animator = | cinematography = | editor = | location = | runtime = | company = | budget = | network = | first_aired = | last_aired = | preceded_by = | followed_by = | related = | website = }} </pre> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "name": { "label": "Име", "description": "Името на серијата.", "type": "string", "suggested": true, "aliases": ["show_name"] }, "native_name": { "label": "Изворен наслов", "description": "Насловот на изворниот јазик. Се прикажува закосено.", "type": "string" }, "image": { "label": "Слика", "type": "wiki-file-name", "suggested": true }, "image_size": { "label": "Големина на слика", "type": "string" }, "image_alt": { "label": "Алтернативен текст", "type": "string" }, "caption": { "label": "Опис на слика", "type": "string" }, "alt_name": { "label": "Позната и како", "type": "string", "aliases": ["show_name_2"] }, "genre": { "label": "Жанр", "type": "string", "suggested": true }, "creator": { "label": "Создадена од", "type": "string" }, "based_on": { "label": "Заснована на", "type": "string", "aliases": ["inspired_by"] }, "developer": { "label": "Развиена од", "type": "string" }, "showrunner": { "label": "Раководител", "type": "string" }, "writer": { "label": "Напишана од", "type": "string" }, "screenplay": { "label": "Сценарио", "type": "string", "aliases": ["teleplay"] }, "story": { "label": "Приказна", "type": "string" }, "director": { "label": "Режисер", "type": "string" }, "creative_director": { "label": "Креативен директор", "description": "Лице одговорно за креативната визија (често кај анимации).", "type": "string" }, "presenter": { "label": "Водител", "type": "string", "aliases": ["host"] }, "starring": { "label": "Улоги", "type": "string", "suggested": true }, "voices": { "label": "Гласови", "description": "Глумци кои ги позајмуваат гласовите (за анимирани серии).", "type": "string" }, "open_theme": { "label": "Воведна тема", "description": "Наслов на почетната песна или музика.", "type": "string", "aliases": ["opentheme"] }, "end_theme": { "label": "Одјавна тема", "description": "Наслов на одјавната песна или музика.", "type": "string", "aliases": ["endtheme"] }, "composer": { "label": "Композитор", "type": "string", "aliases": ["music", "theme_music_composer"] }, "country": { "label": "Земја на потекло", "type": "string", "suggested": true }, "language": { "label": "Првичен јазик", "type": "string", "suggested": true }, "num_seasons": { "label": "Број на сезони", "type": "string", "aliases": ["num_series"] }, "num_episodes": { "label": "Број на епизоди", "type": "string", "aliases": ["num_specials"] }, "list_episodes": { "label": "Список на епизоди", "type": "wiki-page-name" }, "executive_producer": { "label": "Извршен продуцент", "type": "string" }, "producer": { "label": "Продуцент", "type": "string" }, "animator": { "label": "Аниматор", "description": "Главни аниматори на серијата.", "type": "string" }, "cinematography": { "label": "Кинематографија", "type": "string" }, "editor": { "label": "Монтажа", "type": "string" }, "location": { "label": "Место на снимање", "description": "Местото каде е снимена серијата.", "type": "string" }, "runtime": { "label": "Времетраење", "type": "string" }, "company": { "label": "Продукциска куќа", "type": "string", "aliases": ["studio"] }, "budget": { "label": "Буџет", "type": "string" }, "network": { "label": "Првична мрежа", "type": "string", "aliases": ["channel"] }, "first_aired": { "label": "Првично прикажување", "type": "string", "aliases": ["released"] }, "last_aired": { "label": "Последно прикажување", "type": "string" }, "website": { "label": "Веб-страница", "type": "string" }, "preceded_by": { "label": "Претходник", "type": "string" }, "followed_by": { "label": "Следбеник", "type": "string" }, "related": { "label": "Слични програми", "type": "string" } }, "description": "Инфокутија за телевизиски серии.", "format": "block" } </templatedata> flq8fwf2fkpk2vi92rcd2md0luzuont 5544489 5544488 2026-04-24T22:04:27Z Andrew012p 85224 5544489 wikitext text/x-wiki {{Потстраница за документација}} == Употреба == {{Предупредување|text=За правилно прикажување и избегнување на „Parsoid“ грешки при копирање од англиската Википедија, ве молиме користете го режимот '''„Уреди извор“ (Edit Source)'''.}} Инфокутијата се користи за прикажување на клучни технички, продукциски и хронолошки податоци за телевизиски серии и програми. === Празен примерок === <pre> {{Инфокутија за телевизија | name = | native_name = | image = | image_size = | image_alt = | caption = | alt_name = | genre = | creator = | based_on = | developer = | showrunner = | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | presenter = | starring = | voices = | open_theme = | end_theme = | composer = | country = | language = | num_seasons = | num_episodes = | list_episodes = | executive_producer = | producer = | animator = | cinematography = | editor = | location = | runtime = | company = | budget = | network = | first_aired = | last_aired = | preceded_by = | followed_by = | related = | website = }} </pre> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "name": { "label": "Име", "description": "Името на серијата. Ако полето е празно, автоматски се прикажува насловот на статијата.", "type": "string", "suggested": true, "aliases": ["show_name"] }, "native_name": { "label": "Изворен наслов", "description": "Насловот на изворниот јазик. Се прикажува закосено.", "type": "string" }, "image": { "label": "Слика", "description": "Плакат, лого или кадар од серијата. За неслободни слики, прво мораат да се подигнат преку „Подигни податотека“.", "type": "wiki-file-name", "suggested": true }, "image_size": { "label": "Големина на слика", "description": "Ширина на сликата (ако се остави празно, автоматски ќе се стави на 250px, што е препорачливо).", "type": "string" }, "image_alt": { "label": "Алтернативен текст", "description": "Опис на сликата за читачи на екран (пристапност).", "type": "string" }, "caption": { "label": "Опис на слика", "description": "Текст што се појавува под сликата.", "type": "string" }, "alt_name": { "label": "Позната и како", "description": "Други наслови под кои е позната серијата.", "type": "string", "aliases": ["show_name_2"] }, "genre": { "label": "Жанр", "description": "Жанрот на програмата (пр. драма, научна фантастика).", "type": "string", "suggested": true }, "creator": { "label": "Создадена од", "description": "Лицето или лицата што ја создале серијата.", "type": "string" }, "based_on": { "label": "Заснована на", "description": "Изворното дело (книга, филм) на кое е заснована серијата.", "type": "string", "aliases": ["inspired_by"] }, "developer": { "label": "Развиена од", "description": "Лицата што ја развиле серијата за телевизија.", "type": "string" }, "showrunner": { "label": "Раководител", "description": "Главен одговорен за серијата.", "type": "string" }, "writer": { "label": "Напишана од", "description": "Сценаристи што работеле на серијата.", "type": "string" }, "screenplay": { "label": "Сценарио", "description": "Автори на сценариото.", "type": "string", "aliases": ["teleplay"] }, "story": { "label": "Приказна", "description": "Автори на оригиналната приказна.", "type": "string" }, "director": { "label": "Режисер", "description": "Режисери на епизодите или серијата.", "type": "string" }, "creative_director": { "label": "Креативен директор", "description": "Лице одговорно за креативната насока на производството.", "type": "string" }, "presenter": { "label": "Водител", "description": "Водители или домаќини на емисијата.", "type": "string", "aliases": ["host"] }, "starring": { "label": "Улоги", "description": "Главните глумци во серијата.", "type": "string", "suggested": true }, "voices": { "label": "Гласови", "description": "Глумци што ги позајмуваат гласовите (за анимации).", "type": "string" }, "open_theme": { "label": "Воведна тема", "description": "Наслов на почетната песна или музичка тема.", "type": "string", "aliases": ["opentheme"] }, "end_theme": { "label": "Одјавна тема", "description": "Наслов на одјавната песна или музичка тема.", "type": "string", "aliases": ["endtheme"] }, "composer": { "label": "Композитор", "description": "Авторот на музиката во серијата.", "type": "string", "aliases": ["music", "theme_music_composer"] }, "country": { "label": "Земја на потекло", "description": "Земјата каде е главно снимена и произведена серијата.", "type": "string", "suggested": true }, "language": { "label": "Првичен јазик", "description": "Изворниот јазик на кој е снимена програмата.", "type": "string", "suggested": true }, "num_seasons": { "label": "Број на сезони", "description": "Вкупен број на досега објавени сезони.", "type": "string", "aliases": ["num_series"] }, "num_episodes": { "label": "Број на епизоди", "description": "Вкупен број на досега објавени епизоди.", "type": "string", "aliases": ["num_specials"] }, "list_episodes": { "label": "Список на епизоди", "description": "Наслов на статијата каде се наоѓа списокот на епизоди.", "type": "wiki-page-name" }, "executive_producer": { "label": "Извршен продуцент", "description": "Лица задолжени за извршното производство.", "type": "string" }, "producer": { "label": "Продуцент", "description": "Продуцентите на серијата.", "type": "string" }, "animator": { "label": "Аниматор", "description": "Главни аниматори на програмата.", "type": "string" }, "cinematography": { "label": "Кинематографија", "description": "Директори на фотографија или кинематографи.", "type": "string" }, "editor": { "label": "Монтажа", "description": "Лица задолжени за монтажа на снимките.", "type": "string" }, "location": { "label": "Место на снимање", "description": "Местото или местата каде што е снимена серијата.", "type": "string" }, "runtime": { "label": "Времетраење", "description": "Просечно времетраење на една епизода.", "type": "string" }, "company": { "label": "Продукциска куќа", "description": "Студиото или компанијата што ја снимила серијата.", "type": "string", "aliases": ["studio"] }, "budget": { "label": "Буџет", "description": "Проценет или официјален буџет за производството.", "type": "string" }, "network": { "label": "Првична мрежа", "description": "ТВ-каналот или преносната платформа каде премиерно се прикажува.", "type": "string", "aliases": ["channel"] }, "first_aired": { "label": "Првично прикажување", "description": "Датум на почеток на првото прикажување.", "type": "string", "aliases": ["released"] }, "last_aired": { "label": "Последно прикажување", "description": "Датум кога се прикажала последната епизода.", "type": "string" }, "website": { "label": "Веб-страница", "description": "Линк до официјалната веб-страница на програмата.", "type": "string" }, "preceded_by": { "label": "Претходник", "description": "Серија или програма што ѝ претходела на оваа.", "type": "string" }, "followed_by": { "label": "Следбеник", "description": "Серија или програма што следува по оваа.", "type": "string" }, "related": { "label": "Слични програми", "description": "Други поврзани или слични телевизиски содржини.", "type": "string" } }, "description": "Инфокутија за телевизиски серии, емисии и анимирани програми.", "format": "block" } </templatedata> d4cjgunszyvpgwg6jsnano0fsenn4bf 5544490 5544489 2026-04-24T22:12:01Z Andrew012p 85224 5544490 wikitext text/x-wiki {{Потстраница за документација}} == Употреба == {{Предупредување|text=За правилно прикажување и избегнување на „Parsoid“ грешки при копирање од англиската Википедија, ве молиме користете го режимот '''„Уреди извор“ (Edit Source)'''.}} Инфокутијата се користи за прикажување на клучни технички, продукциски и хронолошки податоци за телевизиски серии и програми. === Празен примерок === <pre> {{Инфокутија за телевизија | name = | native_name = | image = | image_size = | image_alt = | caption = | alt_name = | genre = | creator = | based_on = | developer = | showrunner = | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | presenter = | starring = | voices = | open_theme = | end_theme = | composer = | country = | language = | num_seasons = | num_episodes = | list_episodes = | executive_producer = | producer = | animator = | cinematography = | editor = | location = | runtime = | company = | budget = | network = | first_aired = | last_aired = | preceded_by = | followed_by = | related = | website = }} </pre> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "name": { "label": "Име", "description": "Името на серијата. Ако полето е празно, автоматски се прикажува насловот на статијата.", "type": "string", "suggested": true, "aliases": ["show_name"] }, "native_name": { "label": "Изворен наслов", "description": "Насловот на изворниот јазик. Се прикажува закосено.", "type": "string" }, "image": { "label": "Слика", "description": "Плакат, лого или кадар од серијата. За неслободни слики, прво мораат да се подигнат преку „Подигни податотека“.", "type": "wiki-file-name", "suggested": true }, "image_size": { "label": "Големина на слика", "description": "Ширина на сликата (ако се остави празно, автоматски ќе се стави на 250px, што е препорачливо).", "type": "string" }, "image_alt": { "label": "Алтернативен текст", "description": "Опис на сликата за читачи на екран (пристапност).", "type": "string" }, "caption": { "label": "Опис на слика", "description": "Текст што се појавува под сликата.", "type": "string" }, "alt_name": { "label": "Позната и како", "description": "Други наслови под кои е позната серијата.", "type": "string", "aliases": ["show_name_2"] }, "genre": { "label": "Жанр", "description": "Жанрот на програмата (пр. драма, научна фантастика).", "type": "string", "suggested": true }, "creator": { "label": "Создадена од", "description": "Лицето или лицата што ја создале серијата.", "type": "string" }, "based_on": { "label": "Заснована на", "description": "Изворното дело (книга, филм) на кое е заснована серијата.", "type": "string", "aliases": ["inspired_by"] }, "developer": { "label": "Развиена од", "description": "Лицата што ја развиле серијата за телевизија.", "type": "string" }, "showrunner": { "label": "Раководител", "description": "Главен одговорен за серијата.", "type": "string" }, "writer": { "label": "Напишана од", "description": "Сценаристи што работеле на серијата.", "type": "string" }, "screenplay": { "label": "Сценарио", "description": "Автори на сценариото.", "type": "string", "aliases": ["teleplay"] }, "story": { "label": "Приказна", "description": "Автори на оригиналната приказна.", "type": "string" }, "director": { "label": "Режисер", "description": "Режисери на епизодите или серијата.", "type": "string" }, "creative_director": { "label": "Креативен директор", "description": "Лице одговорно за креативната насока на производството.", "type": "string" }, "presenter": { "label": "Водител", "description": "Водители или домаќини на емисијата.", "type": "string", "aliases": ["host"] }, "starring": { "label": "Улоги", "description": "Главните глумци во серијата.", "type": "string", "suggested": true }, "voices": { "label": "Гласови", "description": "Глумци што ги позајмуваат гласовите (за анимации).", "type": "string" }, "open_theme": { "label": "Воведна тема", "description": "Наслов на почетната песна или музичка тема.", "type": "string", "aliases": ["opentheme"] }, "end_theme": { "label": "Одјавна тема", "description": "Наслов на одјавната песна или музичка тема.", "type": "string", "aliases": ["endtheme"] }, "composer": { "label": "Композитор", "description": "Авторот на музиката во серијата.", "type": "string", "aliases": ["music", "theme_music_composer"] }, "country": { "label": "Земја на потекло", "description": "Земјата каде е главно снимена и произведена серијата.", "type": "string", "suggested": true }, "language": { "label": "Првичен јазик", "description": "Изворниот јазик на кој е снимена програмата.", "type": "string", "suggested": true }, "num_seasons": { "label": "Број на сезони", "description": "Вкупен број на досега објавени сезони.", "type": "string", "aliases": ["num_series"] }, "num_episodes": { "label": "Број на епизоди", "description": "Вкупен број на досега објавени епизоди.", "type": "string", "aliases": ["num_specials"] }, "list_episodes": { "label": "Список на епизоди", "description": "Наслов на статијата каде се наоѓа списокот на епизоди.", "type": "wiki-page-name" }, "executive_producer": { "label": "Извршен продуцент", "description": "Лица задолжени за извршното производство.", "type": "string" }, "producer": { "label": "Продуцент", "description": "Продуцентите на серијата.", "type": "string" }, "animator": { "label": "Аниматор", "description": "Главни аниматори на програмата.", "type": "string" }, "cinematography": { "label": "Кинематографија", "description": "Директори на фотографија или кинематографи.", "type": "string" }, "editor": { "label": "Монтажа", "description": "Лица задолжени за монтажа на снимките.", "type": "string" }, "location": { "label": "Место на снимање", "description": "Местото или местата каде што е снимена серијата.", "type": "string" }, "runtime": { "label": "Времетраење", "description": "Просечно времетраење на една епизода.", "type": "string" }, "company": { "label": "Продукциска куќа", "description": "Студиото или компанијата што ја снимила серијата.", "type": "string", "aliases": ["studio"] }, "budget": { "label": "Буџет", "description": "Проценет или официјален буџет за производството.", "type": "string" }, "network": { "label": "Првична мрежа", "description": "ТВ-каналот или преносната платформа каде премиерно се прикажува.", "type": "string", "aliases": ["channel"] }, "first_aired": { "label": "Првично прикажување", "description": "Датум на почеток на првото прикажување.", "type": "string", "aliases": ["released"] }, "last_aired": { "label": "Последно прикажување", "description": "Датум кога се прикажала последната епизода.", "type": "string" }, "website": { "label": "Веб-страница", "description": "Линк до официјалната веб-страница на програмата.", "type": "string" }, "preceded_by": { "label": "Претходник", "description": "Серија или програма што ѝ претходела на оваа.", "type": "string" }, "followed_by": { "label": "Следбеник", "description": "Серија или програма што следува по оваа.", "type": "string" }, "related": { "label": "Слични програми", "description": "Други поврзани или слични телевизиски содржини.", "type": "string" } }, "description": "Инфокутија за телевизиски серии, емисии и анимирани програми.", "format": "block" } </templatedata> s1gtx1jicdbfrj1y2walvdj26cdgtzv 5544491 5544490 2026-04-24T22:16:56Z Andrew012p 85224 5544491 wikitext text/x-wiki {{Потстраница за документација}} == Употреба == {{Предупредување|text=За правилно прикажување и избегнување на „Parsoid“ грешки при копирање од англиската Википедија, ве молиме користете го режимот '''„Уреди извор“ (Edit Source)'''.}} Инфокутијата се користи за прикажување на клучни технички, продукциски и хронолошки податоци за телевизиски серии и програми. === Празен примерок === <pre> {{Инфокутија за телевизија | name = | native_name = | image = | image_size = | image_alt = | caption = | alt_name = | genre = | creator = | based_on = | developer = | showrunner = | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | presenter = | starring = | voices = | open_theme = | end_theme = | composer = | country = | language = | num_seasons = | num_episodes = | list_episodes = | executive_producer = | producer = | animator = | cinematography = | editor = | location = | runtime = | company = | budget = | network = | first_aired = | last_aired = | preceded_by = | followed_by = | related = | website = }} </pre> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "name": { "label": "Име", "description": "Името на серијата. Ако полето е празно, автоматски се прикажува насловот на статијата.", "type": "string", "suggested": true, "aliases": ["show_name"] }, "native_name": { "label": "Изворен наслов", "description": "Насловот на изворниот јазик. Се прикажува закосено.", "type": "string" }, "image": { "label": "Слика", "description": "Плакат, лого или кадар од серијата. За неслободни слики, прво мораат да се подигнат преку „Подигни податотека“.", "type": "wiki-file-name", "suggested": true }, "image_size": { "label": "Големина на слика", "description": "Ширина на сликата (ако се остави празно, автоматски ќе се стави на 250px, што е препорачливо).", "type": "string" }, "image_alt": { "label": "Алтернативен текст", "description": "Опис на сликата за читачи на екран (пристапност).", "type": "string" }, "caption": { "label": "Опис на слика", "description": "Текст што се појавува под сликата.", "type": "string" }, "alt_name": { "label": "Позната и како", "description": "Други наслови под кои е позната серијата.", "type": "string", "aliases": ["show_name_2"] }, "genre": { "label": "Жанр", "description": "Жанрот на програмата (пр. драма, научна фантастика).", "type": "string", "suggested": true }, "creator": { "label": "Создадена од", "description": "Лицето или лицата што ја создале серијата.", "type": "string" }, "based_on": { "label": "Заснована на", "description": "Изворното дело (книга, филм) на кое е заснована серијата.", "type": "string", "aliases": ["inspired_by"] }, "developer": { "label": "Развиена од", "description": "Лицата што ја развиле серијата за телевизија.", "type": "string" }, "showrunner": { "label": "Раководител", "description": "Главен одговорен за серијата.", "type": "string" }, "writer": { "label": "Напишана од", "description": "Сценаристи што работеле на серијата.", "type": "string" }, "screenplay": { "label": "Сценарио", "description": "Автори на сценариото.", "type": "string", "aliases": ["teleplay"] }, "story": { "label": "Приказна", "description": "Автори на оригиналната приказна.", "type": "string" }, "director": { "label": "Режисер", "description": "Режисери на епизодите или серијата.", "type": "string" }, "creative_director": { "label": "Креативен директор", "description": "Лице одговорно за креативната насока на производството.", "type": "string" }, "presenter": { "label": "Водител", "description": "Водители или домаќини на емисијата.", "type": "string", "aliases": ["host"] }, "starring": { "label": "Улоги", "description": "Главните глумци во серијата.", "type": "string", "suggested": true }, "voices": { "label": "Гласови", "description": "Глумци што ги позајмуваат гласовите (за анимации).", "type": "string" }, "open_theme": { "label": "Воведна тема", "description": "Наслов на почетната песна или музичка тема.", "type": "string", "aliases": ["opentheme"] }, "end_theme": { "label": "Одјавна тема", "description": "Наслов на одјавната песна или музичка тема.", "type": "string", "aliases": ["endtheme"] }, "composer": { "label": "Композитор", "description": "Авторот на музиката во серијата.", "type": "string", "aliases": ["music", "theme_music_composer"] }, "country": { "label": "Земја на потекло", "description": "Земјата каде е главно снимена и произведена серијата.", "type": "string", "suggested": true }, "language": { "label": "Првичен јазик", "description": "Изворниот јазик на кој е снимена програмата.", "type": "string", "suggested": true }, "num_seasons": { "label": "Број на сезони", "description": "Вкупен број на досега објавени сезони.", "type": "string", "aliases": ["num_series"] }, "num_episodes": { "label": "Број на епизоди", "description": "Вкупен број на досега објавени епизоди.", "type": "string", "aliases": ["num_specials"] }, "list_episodes": { "label": "Список на епизоди", "description": "Наслов на статијата каде се наоѓа списокот на епизоди.", "type": "wiki-page-name" }, "executive_producer": { "label": "Извршен продуцент", "description": "Лица задолжени за извршното производство.", "type": "string" }, "producer": { "label": "Продуцент", "description": "Продуцентите на серијата.", "type": "string" }, "animator": { "label": "Аниматор", "description": "Главни аниматори на програмата.", "type": "string" }, "cinematography": { "label": "Кинематографија", "description": "Директори на фотографија или кинематографи.", "type": "string" }, "editor": { "label": "Монтажа", "description": "Лица задолжени за монтажа на снимките.", "type": "string" }, "location": { "label": "Место на снимање", "description": "Местото или местата каде е снимена серијата.", "type": "string" }, "runtime": { "label": "Времетраење", "description": "Просечно времетраење на една епизода.", "type": "string" }, "company": { "label": "Продукциска куќа", "description": "Студиото или компанијата што ја снимила серијата.", "type": "string", "aliases": ["studio"] }, "budget": { "label": "Буџет", "description": "Проценет или официјален буџет за производството.", "type": "string" }, "network": { "label": "Првична мрежа", "description": "ТВ-каналот или преносната платформа каде премиерно се прикажува.", "type": "string", "aliases": ["channel"] }, "first_aired": { "label": "Првично прикажување", "description": "Датум на почеток на првото прикажување.", "type": "string", "aliases": ["released"] }, "last_aired": { "label": "Последно прикажување", "description": "Датум кога се прикажала последната епизода.", "type": "string" }, "website": { "label": "Веб-страница", "description": "Линк до официјалната веб-страница на програмата.", "type": "string" }, "preceded_by": { "label": "Претходник", "description": "Серија или програма што ѝ претходела на оваа.", "type": "string" }, "followed_by": { "label": "Следбеник", "description": "Серија или програма што следува по оваа.", "type": "string" }, "related": { "label": "Слични програми", "description": "Други поврзани или слични телевизиски содржини.", "type": "string" } }, "description": "Инфокутија за телевизиски серии, емисии и анимирани програми.", "format": "block" } </templatedata> 2aip55rc0sy5p1g7bc9f6yk871kn9cs 0 115718 5544386 5225979 2026-04-24T16:59:27Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544386 wikitext text/x-wiki {{taxobox |image = Wheat close-up.JPG |image_width=260px |regnum = [[Растенија|Plantae]] |unranked_divisio = [[Скриеносеменици|Magnoliophyta]] |unranked_classis = [[Монокотиледони|Liliopsida]] |ordo = [[Треви|Poales]] |familia = [[Тревовидни|Poaceae]] |subfamilia = [[Ливадарки|Pooideae]] |tribus = [[Пченици|Triticeae]] |genus = Triticum |genus_authority = [[Карл Лине|L.]] |subdivision_ranks = Видови |subdivision = {{div col}} ''[[Common wheat|T. aestivum]]''<br /> ''[[Triticum aethiopicum|T. aethiopicum]]''<br /> ''[[Triticum araraticum|T. araraticum]]''<br /> ''[[T. boeoticum]]''<br /> ''[[Triticum carthlicum|T. carthlicum]]''<br /> ''[[Common is wheat|T. compactum]]''<br /> ''[[Emmer|T. dicoccoides]]''<br /> ''[[Emmer|T. dicoccum]]''<br /> ''[[durum|T. durum]]''<br /> ''[[Triticum ispahanicum|T. ispahanicum]]''<br /> ''[[Triticum karamyschevii|T. karamyschevii]]''<br /> ''[[Triticum macha|T. macha]]''<br /> ''[[Triticum militinae|T. militinae]]''<br /> ''[[Einkorn|T. monococcum]]''<br /> ''[[Triticum polonicum|T. polonicum]]''<br /> ''[[Spelt|T. spelta]]''<br /> ''[[common wheat|T. sphaerococcum]]''<br /> ''[[Triticum timopheevii|T. timopheevii]]''<br /> ''[[Kamut|T. turanicum]]''<br /> ''[[Triticum turgidum|T. turgidum]]''<br /> ''[[Triticum urartu|T. urartu]]''<br /> ''[[Triticum vavilovii|T. vavilovii]]''<br /> ''[[Triticum zhukovskyi|T. zhukovskyi]]''<br /> {{div col end}} <small>Наводи:<br /> [http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=42236&print_version=PRT&source=to_print Serial No. 42236] [[Integrated Taxonomic Information System|ITIS]] 2002-09-22</small> |color=MediumSeaGreen|name=Пченица}} '''Пченицата''' ([[лат.]] ''Triticum spp.'')<ref>{{Наведено списание|last=Shewry|first=P. R.|date=2009-04-01|title=Wheat|url=https://academic.oup.com/jxb/article/60/6/1537/517393|journal=Journal of Experimental Botany|language=en|volume=60|issue=6|pages=1537–1553|doi=10.1093/jxb/erp058|issn=0022-0957}}</ref> е најважна [[житна култура]] која се одгледува ширум светот. Глобално, таа е најважното зрнесто растение кое се користи во исхрана на луѓето и, веднаш после [[пченка]]та, е најмасовно произведена житна култура; додека на трето место е [[ориз]]от. Со неа се исхранува 40% од населението во [[свет]]от. Пченицата потекнува од пределите на [[Левант]] и [[Блискиот Исток]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.thoughtco.com/wheat-domestication-the-history-170669|title=Which Society Cultivated Wheat First?|work=ThoughtCo|access-date=2018-03-01}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://agropedia.iitk.ac.in/content/origin-wheat|title=Origin of wheat {{!}} agropedia|work=agropedia.iitk.ac.in|language=en|accessdate=2018-03-01}}</ref> [[Археологија|Археолошките]] пронајдоци укажуваат дека [[припитомување]]то на пченицата првпат се случило во подрачјето познато како „[[Плодна Полумесечина|Плодна полумесечина]]“, по долините на реките [[Нил]] во [[Египет]] и [[Тигар (река)|Тигар]] и [[Еуфрат]] во [[Месопотамија]]. Пченичните зрна се главен прехранбен производ од кои се добива [[брашно]] за производство на [[леб]], [[тестенини]], [[колач]]и итн.; се употребува и за [[ферментација]] во производството на [[пиво]], [[вотка]], [[Етанол|алкохол]] и [[биогориво]]. Од лушпите на зрната, кои се одвојуваат при нивна обработка, се прават [[трици]]. [[Слама]]та се користи за постилање на штали, но и како [[градежен материјал]] за изработка на покриви и за ѕидање. Пченицата се вбројува во житни растенија кои се култивираат на големи земјоделски површини, најголеми за култивација во споредба со сите други видови на култивирани растенија. [[Меѓународна трговија|Светската трговија]] со пченица е поголема од трговијата со сите други житни култури заедно.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fao.org/docrep/006/y4011e/y4011e00.htm|title=Bread Wheat - Improvement and Production|last=|first=|date=|work=www.fao.org|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=2018-03-01}}</ref> Таа е најголем извор на растителни [[белковина|белковини]] во човековата исхрана, затоа што има поголема содржина на белковини од другите две значајни житни култури, пченката и оризот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ars.usda.gov/northeast-area/beltsville-md/beltsville-human-nutrition-research-center/nutrient-data-laboratory/|title=Nutrient Data Laboratory : USDA ARS|work=www.ars.usda.gov|accessdate=2018-03-01}}</ref> Според процентот на потрошувачка за храна, таа е на второ место после оризот, а пред пченката, која се користи повеќе за исхрана на [[Домашни животни|домашните животни]]. Пченицата најдобро успева во умерените топлински појаси, и тоа во [[Низина|низините]], [[Котлина|котлините]], речните долини и на други места. Пченицата, како лебно жито, во [[Република Македонија]] е најзастапената култура. Се произведува на површина од околу 100.000 [[хектар]]и. Главно успева во рамниците на котлините, а најзастапена е во [[Пелагонија]], во [[Овче Поле]], во [[Кумановска Котлина|Кумановската]] и во [[Скопска Котлина|Скопската Котлина]], во [[Тиквеш]] и во [[Полошка Котлина|Полог]]. Претежно успева на [[Почва|почви]] богати со хранливи материи (црнини, алувијални почви, смолници и сл.). == Историја на култивација == [[Податотека:F Crescent.png|десно|мини|238x238пкс|Областа на "Плодната полумесечина" на Блискиот Исток, каде за првпат во историјата започнала да се култивира пченицата.]] [[Податотека:Wheat field.jpg|десно|мини|Несозреано пченично класје]] [[Податотека:WheatFlower3.jpg|десно|мини|287x287пкс|Цветови на пченица]] Култивацијата и наизменичното сеење и берба на зрната на дивите треви довеле до создавањето на припитомените соеви, бидејќи раните земјоделци претежно ги избирале [[мутант]]ните форми на пченицата, кои поседувале одредени пожелни одлики. Кај домашната пченица, зрната се значително поголеми, а [[семе]]то (во внатрешноста на класовите) останува закачено за коленцето, со помош на јакото и жилаво класно вретено, за време на бербата. Кај дивите соеви, покршливото класно вретено му овозможува на коленцето лесно да се "расцвета" и на тој начин да отпаднат класовите.<ref>{{Наведено списание|last=Tanno|first=Ken-Ichi|last2=Willcox|first2=George|date=2006-03-31|title=How fast was wild wheat domesticated?|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16574859|journal=Science (New York, N.Y.)|volume=311|issue=5769|pages=1886|doi=10.1126/science.1124635|issn=1095-9203|pmid=16574859}}</ref> Изборот на овие особини на пченицата, од страна на раните земјоделци, можеби не бил намерно направен, но се случил бидејќи овие особини го олеснуваат собирањето на семињата. Сепак, ваквата "случајна" селекција претставувала важен дел од процесот на култивација на овие растенија. Една од особините, кои ја подобруваат пченицата како извор на храна, е губитокот на природните механизми со кои дивите соеви на пченица ги расејуваат своите семиња; токму поради ова, висококултивираните соеви на пченица сосема ја изгубиле способноста да преживеат и да се размножуваат во дивината. Култивирањето на пченицата надвор од регионот на „Плодната полумесечина“ започнало да се шири пред околу 8000 години [[Пред нашата ера|п.н.е]]. Американскиот биолог, [[Џеред Дајмонд]], го проучувал ширењето на култивираните соеви на двозрнестата (емер) пченица, кое започнало од "Плодната полумесечина" некаде пред 8800 години п.н.е. Археолошките анализи на дивата емер пченица, укажуваат на тоа дека таа за првпат била култивирана во јужниот дел на [[Левант]], каде пронајдените остатоци датираат околу 9600 години п.н.е.<ref>{{Наведено списание|last=Moshe|first=Feldman|last2=E.|first2=Kislev, Mordechai|date=2007|title=Domestication of emmer wheat and evolution of free-threshing tetraploid wheat|url=http://agris.fao.org/agris-search/search.do?recordID=US201600110079|journal=Israel journal of plant sciences|language=en|volume=|pages=|issn=0792-9978|access-date=2018-03-01|archive-date=2020-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200620171252/https://agris.fao.org/agris-search/search.do?recordID=US201600110079|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=D2nym35k_EcC&pg=PA40&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The Origins and Spread of Domestic Plants in Southwest Asia and Europe|last=Colledge|first=Sue|last2=Conolly|first2=James|date=2007-08-10|publisher=Left Coast Press|isbn=9781598749885|language=en}}</ref> Генетските анализи на еднозрнестата дива пченица сугерираат дека таа најрано се одгледувала на планините Karaca Dağ во југоисточна [[Турција]]. Датираните археолошки остатоци од еднозрнестата пченица во ископините на античките населби од тој регион, вклучувајќи ги и оние кај Абу Хурејра во [[Сирија]], покажуваат дека припитомувањето на еднозрнестата пченица се случило во близина на планинскиот венец Karaca Dağ.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Heun|first=Manfred|last2=Schäfer-Pregl|first2=Ralf|last3=Klawan|first3=Dieter|last4=Castagna|first4=Renato|last5=Accerbi|first5=Monica|last6=Borghi|first6=Basilio|last7=Salamini|first7=Francesco|date=1997-11-14|title=Site of Einkorn Wheat Domestication Identified by DNA Fingerprinting|url=http://science.sciencemag.org/content/278/5341/1312|journal=Science|language=en|volume=278|issue=5341|pages=1312–1314|doi=10.1126/science.278.5341.1312|issn=0036-8075}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Brandolini|first=A|last2=Volante|first2=A|last3=Heun|first3=M|date=септември 2016|title=Geographic differentiation of domesticated einkorn wheat and possible Neolithic migration routes|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4981680/|journal=Heredity|volume=117|issue=3|pages=135–141|doi=10.1038/hdy.2016.32|issn=0018-067X|pmc=4981680|pmid=27165766}}</ref> Со исклучок на две зрна пронајдени кај Ирак ед-Даба, најраното наоѓалиште, докажано со [[14C метод|<sup>14</sup>C методот]], за еднозрнестата пченица, останува кај Абу Хурејра, околу 7800 до 7500 години п.н.е.<ref name=":0" /> Остатоци од жнеена двозрнеста пченица од неколку локации во близина на Karaca Dağ, датирани се помеѓу 8600 години п.н.е. (кај Чајонја) и 8400 години п.н.е. (кај Абу Хурејра), а тоа е периодот на [[Младо камено доба|младото камено доба]]. Со исклучок на Ирак ед-Даба, најраното датирање, со <sup>14</sup>C методот, на припитомената двозрнеста пченица, е во најдлабоките слоеви на Тел Асвад, во басенот на [[Дамаск]], во близина на планината [[Хермон]] во [[Сирија]]. Овие остатоци, Вилем ван Зајст и неговиот помошник, ги датирале околу 8800 години п.н.е. Тие, исто така, заклучиле дека доселениците на Тел Асвад самите не ја развиле таа сорта на пченица, туку, веќе припитомена, ја донеле од друга сѐ уште непозната локација.<ref>{{Наведено списание|last=Ozkan|first=H.|last2=Brandolini|first2=A.|last3=Schäfer-Pregl|first3=R.|last4=Salamini|first4=F.|date=October 2002|title=AFLP analysis of a collection of tetraploid wheats indicates the origin of emmer and hard wheat domestication in southeast Turkey|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12270906|journal=Molecular Biology and Evolution|volume=19|issue=10|pages=1797–1801|doi=10.1093/oxfordjournals.molbev.a004002|issn=0737-4038|pmid=12270906}}</ref> Култивацијата на двозрнестата пченица стигнала во [[Грција]], [[Кипар]] и [[Индија]] некаде до 6500-тата година п.н.е.; во [[Египет]] некаде после 6000-тата година п.н.е.; а во [[Германија]] и [[Пиринејски Полуостров|Пиринејскиот Полуостров]] некаде околу 5000-тата година п.н.е.<ref>{{Наведена книга|title=Guns, Germs, and Steel: The Fates of Human Societies|last=Diamond|first=Jared M.|publisher=W. W. Norton & Company|year=1997|isbn=0393317552|location=United States|pages=}}</ref> Околу 3000 години п.н.е., пченицата стигнала до [[Велика Британија (остров)|Британските Острови]] и [[Скандинавија]]. Околу еден милениум подоцна стигнала и до [[Кина]]. Најстариот доказ за хексаплоидна пченица е потврден со [[ДНК]] анализа на семиња од пченица, кои датираат од пред околу 6400-6200 години п.н.е.<ref>{{Наведено списание|last=Bilgic|first=Hatice|last2=Hakki|first2=Erdogan E.|last3=Pandey|first3=Anamika|last4=Khan|first4=Mohd Kamran|last5=Akkaya|first5=Mahinur S.|date=2016-03-21|title=Ancient DNA from 8400 Year-Old Çatalhöyük Wheat: Implications for the Origin of Neolithic Agriculture|url=http://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0151974|journal=PLOS ONE|language=en|volume=11|issue=3|pages=e0151974|doi=10.1371/journal.pone.0151974|issn=1932-6203}}</ref> Пченицата која се употребувала за првобитното производство на леб, ''Triticum aestivum'', која содржела доволно [[глутен]] за правење на квасен леб, е идентификувана со помош на ДНК-анализа во примероци од амбар, кои датираат пред околу 1350 години п.н.е., а се најдени во околината на селото Асирос во [[Егејска Македонија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sheffield.ac.uk/archaeology/research/wheat/wheat2|title=the science in detail - Wheats DNA - Research - Archaeology - The University of Sheffield|last=Sheffield|first=University of|work=www.sheffield.ac.uk|language=en-GB|accessdate=2018-03-01}}</ref> Од Блискиот Исток, пченицата продолжила да се шири низ цела Европа. Во Британија, сламата од пченица била користена за изградба на покриви во текот на [[Бронзено време|бронзеното време]], а за таа намена била користена сѐ до крајот на 19 век. == Генетика == [[Податотека:Wheat seeds.jpg|лево|мини|216x216пкс|Пченично семе]] [[Генетика]]та на пченицата е многу посложена од другите култивирани видови на растенија. Некои видови на пченица се диплоидни, со два пара [[хромозом]]и, но постојат и многу стабилни [[Полиплоидија|полиплоидни]] видови, со четири пара хромозоми (тетраплоиди) или шест пара (хексаплоиди).<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Plant Evolution and the Origin of Crop Species|last=Hancock|first=James|publisher=CABI Publishing|year=2004|isbn=0-85199-685-X|location=|pages=}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Islam|first=Nazrul|last2=Tsujimoto|first2=Hisashi|last3=Hirano|first3=Hisashi|date=April 2003|title=Proteome analysis of diploid, tetraploid and hexaploid wheat: towards understanding genome interaction in protein expression|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12687621|journal=Proteomics|volume=3|issue=4|pages=549–557|doi=10.1002/pmic.200390068|issn=1615-9853|pmid=12687621}}</ref> * Еднозрнестата пченица (''T. monococcum'') е диплоидна (АА, два комплемента со седум хромозоми, 2n=14).<ref>{{Наведена книга|title=Bread-making Quality of Wheat|last=Belderok|first=|publisher=Springer|year=2000|isbn=978-90-481-5493-7|location=|pages=3|display-authors=et al.}}</ref> * Повеќето тетраплоидни видови на пченица (на пр. двозрнестата и тврда (дурум)) се изведени од дивата двозрнеста пченица, ''T. dicoccoides''. Дивата двозрнеста пченица е резултат на [[Хибридизација (хемија)|хибридизација]] помеѓу две диплоидни диви треви, ''T. urartu'' и ''Aegilops searsii'' или ''Aegilops'' ''speltoides''. Непознатиот вид на трева никогаш не бил откриен меѓу денешите диви видови на треви, но најблискиот денешен сродник е ''Aegilops speltoides''. Хибридизацијата со која настанала дивата двозрнеста пченица (ААББ) се случила во дивината, многу одамна пред нејзиното припитомување,<ref name=":2" /> а се одвивала по пат на [[природна селекција]]. * Хексаплоидната пченица [[Еволуција|еволуирала]] со вкрстување меѓу разни соеви по нивите. Можно е да припитомената двозрнеста или тврда пченица е хибридизирана со некоја друга дива диплоидна трева (''Aegilops tauschii''), со што настанале хексаплоидни пченици, [[динкел]] ([[крупник (пченица)|крупник]], ''Triticum spelta'') и [[обична пченица]] (мека пченица, ''Triticum aestivum'').<ref name=":2" /> Тие имаат три пара спарени хромозоми, трипати повеќе отколку кај диплоидната пченица. Присуството на одредени верзии на [[ген]]и кај пченицата е важно за приносот на оваа житна култура. Покрај мутантните верзии на гените, одамна избрани во текот на припитомувањето на видот, постојат и многу нови, намерно селектирани, [[алел]]и кои влијаат на особините на растот. Гените за ''џуџестиот'' сој, кои првпат се користени за одгледување на јапонската сорта ''Norin 100'', дале пченица со низок раст. Оваа сорта давала големи приноси, што бил еден од главните фактори за успехот на таканаречената „[[Зелена револуција]]“ во [[Мексико]] и [[Азија]], што било иницијатива на [[Норман Борлог]]. Гените на џуџестата пченица овозможиле да [[јаглерод]]от, врзан преку процесот на [[фотосинтеза]], биде пренасочен кон создавање на семиња, но, исто така, дошло до намалување на проблемот на "налегната пченица". Налегнувањето на пченицата се случува кога нејзиното стебло паѓа на земја поради ветер, со што скапува, додека земјата богата со [[нитрати]] овозможува повисок раст на пченицата и поголема отпорност на проблемот на налегнување. До 1997 година, околу 81% од засеаните површини со пченица, во [[Земји во развој|земјите во развој]], биле засеани со џуџестите сорти на пченица, што дало големи приноси и подобар одговор на нитратните ѓубрива. === Хибриди === Бидејќи пченицата е [[Самоопрашување|самоопрашувачко]] растение, создавањето на [[хибрид]]ни вариетети бара голем напор. Трошоците за добивање на хибридните семиња се многу поголеми во однос на користа која се добива од нив, поради што земјоделците ја одбивале широката примена на хибридите,<ref>{{Наведени вести|url=http://www.fwi.co.uk/arable/hybrid-wheat-to-make-a-return.htm|title=Hybrid wheat to make a return - Farmers Weekly|date=2011-05-17|work=Farmers Weekly|access-date=2018-03-01|language=en-GB}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.agriculture.com/crops/wheat/technology/hybrid-wheats-comeback_147-ar30398|title=Hybrid wheat's comeback|date=2013-03-11|work=Successful Farming|access-date=2018-03-01|language=en}}</ref> иако развојот на хибридите трае веќе со децении. Сортите на Ф1 хибридот не треба да се мешаат со сортите добиени со помош на стандардното вкрстување на растенијата. [[Хетероза]], односно хибридната сила, (раширена кај Ф1 хибридот на пченката) се случува кај обичната (хексаплоидна) пченица, но да се добие семе од овие хибридни сорти во комерцијален облик е многу тешко. Ова се јавува затоа што, во ботаничка смисла, [[цвет]]овите на пченицата се вистински цветови, што значи дека имаат и [[Толчник (цвет)|толчник]] и [[Прашник|прашници]], и најчесто се самоопрашуваат.<ref>{{Наведена книга|title=Wheat|last=Bajaj|first=Y. P. S.|publisher=Sringer|year=1990|isbn=3-540-51809-6|location=|pages=161-163}}</ref> Семето на комерцијалната хибридна пченица се произведува со користење на хемиските хибридизациски средства, регулатори на раст на растението ([[растителни хормони]]), кои селективно влијаат на развојот на [[полен]]от т.е. на природните системи на цитоплазматско-машка стерилност. Хибридната пченица имала ограничен успех во Европа (посебно во [[Франција]]), во [[САД]] и во [[Јужноафриканска Република]].<ref>{{Наведена книга|title=Heterosis and Hybrid Seed Production in Agronomic Crops|last=Basra|first=A. S.|publisher=Haworth Press|year=1999|isbn=1-56022-876-8|location=|pages=81-82}}</ref> == Употреба во исхраната == [[Податотека:USDA wheat.jpg|лево|мини|313x313px|Пченицата се користи за производство на разни прехранбени производи.]] Сировата, обична пченица може да се меле во брашно, додека со мелење на тврдата пченица може да се добие [[гриз]]. Сушената и про`ртена пченица дава [[слад]], а може да се дроби во дробеница, после што се вари на пареа и се суши во [[булгур]], познат и како крупица. При обработка на сировата пченица во мелница, надворешната обвивка може да се отстрани и да се користи за добивање на трици. Пченицата е основна состојка на бројни јадења и прехранбени производи, како што се: разни видови на [[леб]], каши, крекери, [[бисквити]], палачинки, [[Пита|пити]], [[тестенини]], [[колач]]и, [[Торта|торти]], мафини, ролати, крофни, пченични снегулки, пијалакот [[боза]] и многу други. Сто грама пченица содржат 327 [[Калорија|калории]], и се добар извор на белковини, [[прехранбени влакна]], [[манган]], [[фосфор]], и [[Витамин B3|витамин Б3]] (ниацин). Присутни се и многу други витамини од Б-групата, како и бројни минерали. Во пченицата има просечно 13% вода, 71% јаглехидрати, 1.5% [[липид]]и и 13% белковини. Пченичните белковини се со низок квалитет за човековата исхрана, според новиот метод за проверка на квалитетот на белковините (DIAAS), промовиран од [[Организација за исхрана и земјоделство на ООН|ФАО]].<ref>{{Наведено списание|last=Wolfe|first=Robert R.|date=August 2015|title=Update on protein intake: importance of milk proteins for health status of the elderly|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26175489|journal=Nutrition Reviews|volume=73 Suppl 1|pages=41–47|doi=10.1093/nutrit/nuv021|issn=1753-4887|pmc=4597363|pmid=26175489}}</ref><ref>{{Наведено списание|date=2013|title=Dietary protein quality evaluation in human nutrition. Report of an FAQ Expert Consultation|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26369006|journal=FAO food and nutrition paper|volume=92|pages=1–66|issn=0254-4725|pmid=26369006}}</ref> Иако овие белковини содржат адекватни количини на [[неопходни аминокиселини]] (барем за возрасните), сепак тие се дефициентни со есенцијалната аминокиселина [[лизин]].<ref>{{Наведено списание|last=Shewry|first=Peter R.|last2=Hey|first2=Sandra J.|date=October 2015|title=The contribution of wheat to human diet and health|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27610232|journal=Food and Energy Security|volume=4|issue=3|pages=178–202|doi=10.1002/fes3.64|issn=2048-3694|pmc=4998136|pmid=27610232}}</ref> Бидејќи белковините присутни во [[ендосперм]]от на семето (глутенски белковини) се сиромашни со лизин, белото брашно е повеќе дефициентно со лизин отколку целото зрно. Направени се значајни напори за создавање на пченични соеви богати со лизин, но досега безуспешно.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fao.org/docrep/007/y5019e/y5019e0b.htm|title=PROTEIN SOURCES FOR THE ANIMAL FEED INDUSTRY|work=www.fao.org|accessdate=2018-03-01}}</ref> Недостатокот на неопходните аминокиселини во пченичните прехранбени производи може да се замени со белковини од други извори на храна, главно [[Мешункасти|мешункасти плодови]], што е од особено значење во периодот на растот и развојот на младите луѓе. {{Споредба на основни прехранбени култури}} == Производство на пченица == Во 2013 година, светското производство на пченицата изнесувало 713 милиони [[тон]]и и, по количина на произведеност, била на трето место после пченката (1.016 милијарда тони) и оризот (745 милиони тони).<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fao.org/faostat/en/#data/QC|title=FAOSTAT|work=www.fao.org|accessdate=2018-03-01}}</ref> Во 2009 година, пченицата била на второ место по количината на производство (682 милиони тони), веднаш по пченката (817 милиони тони), а пред оризот (679 милиони тони).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nue.okstate.edu/Crop_Information/World_Wheat_Production.htm|title=World Wheat Production, World Maize Production, World Rice Production|date=2015-06-10|accessdate=2018-03-01|archive-date=2015-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20150610121002/http://www.nue.okstate.edu/Crop_Information/World_Wheat_Production.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> === Произведена пченица во Македонија === {{Vertical bar chart |full_name = Произведена пченица во [[Македонија]] (во тони) (2001-2020)<ref>[https://www.fao.org/faostat/en/#data/QCL Организација за исхрана и земјоделство на ООН (FAO)]</ref> |2001|246000|2002|267170|2003|225490|2004|356825|2005|333888|2006|293326|2007|218100|2008|291719|2009|271117|2010|243137|2011|256103|2012|214963|2013|258960|2014|287954|2015|201218|2016|306433|2017|200112|2018|241106|2019|239916|2020|246031| }} == Светска потрошувачка == [[Податотека:WheatYield.png|десно|мини|393x393px|Просечни приноси на пченица во светот во 2000&nbsp;г.]] Пченицата во светот се одгледува на површина поголема од 218 милиони хектари,<ref name=":1" /> што е многу повеќе отколку за било кое друго култивирано растение. Светската трговија со пченица е поголема од трговијата со сите други житни растенија заедно. Заедно со оризот, пченицата е најосновниот светски прехранбен производ. Таа се смета за основна компонента во исхраната, поради тоа што има исклучително добра агрономска прилагодливост, со можност да расте од скоро [[Субарктик|субарктичките]] подрачја, па сè до [[Екватор|екваторските подрачја]]; од нулта [[надморска висина]], па сè до 4000 метри надморска висина, како на пример на [[Тибетска Висорамнина|Тибетската Висорамнина]]. Освен агрономската прилагодливост, таа се складира лесно и едноставно, нејзиното зрно лесно се обработува во брашно, а како јадлива намирница има бројни можности на подготовка. Пченицата е еден од најважните извори на јаглехидрати во најголем број од земјите на светот. Нејзините белковини се лесно сварливи за најголемиот процент од светската популација (за дури 99% од светското население), освен за лицата со пореметувања поврзани со глутенот. Лесната сварливост се однесува и на нејзината јаглехидратна компонента - скробот. Мали количини на животински и легуминозни белковини се додаваат на пченичната храна за да се зголеми [[хранливата вредност]]. ==Пченицата како мотив во уметноста== * „Пченица“ — песна на македонскиот поет Блаже Конески од 1953 година.<ref>Блаже Конески, ''Збор и опит 1''. Скопје: Арс Ламина - публикации, Арс Либрис, 2021, стр. 26.</ref> ==Галерија== <center> <gallery mode="packed" heights="160"> Податотека:Пченица МК 02.jpg|Пченица во созревање во Македонија Податотека:Нива со пченица МК 03.jpg|Нива со пченица во Македонија Податотека:Пченица МК.jpg|Нива со пченица во Македонија Податотека:Пченица (жито) МК 01.jpg|Нива со зрела пченица пред жетва Податотека:Пченица (жито) МК 02.jpg|Нива со зрела пченица пред жетва Податотека:Пченица (жито) МК 03.jpg|Нива со зрела пченица пред жетва </gallery> </center> == Наводи == <references responsive="" /> == Литература == {{рв|Wheat}} * Jasny Naum, ''The Wheats of Classical Antiquity, J''. Hopkins Press, Baltimore 1944. * Jasny Naum, ''The daily bread of ancient Greeks and Romans'', Ex Officina Templi, Brugis 1950. * Harlan Jack R., ''Crops and man'', American Society of Agronomy, Madison 1975. * Josifović M. at all. 1976. Red: Poales. Flora SR Srbije. VIII: 259. * Curtis H. Evert R. Raven P. 1981. Biology of plants. New York: Worth Publishers. * Garnsey Peter, Grain for Rome, in Garnsey P., Hopkins K., Whittaker C. R. (editors), Trade in the Ancient Economy, Chatto & Windus, London 1983. * Blaženčić Ž. Danon J. 1989. Hranljivo, lekovito, otrovno i začinsko bilje. Beograd: Naučna knjiga. * Heiser Charles B., ''Seed to civilisation. The story of food,'' (Harvard University Press, 1990) * Saltini Antonio, ''I semi della civiltà. Grano, riso e mais nella storia delle società umane'', Prefazione di Luigi Bernabò Brea, Avenue Media, Bologna 1996. * Bonjean, A.P., and W.J. Angus (editors). ''The World Wheat Book: a history of wheat breeding''. Lavoisier Publ., Paris. 1131 pp. (2001). ISBN 2-7430-0402-9. * Head L., Atchison J., and Gates A. ''Ingrained: A Human Bio-geography of Wheat''. Ashgate Publ., Burlington. 246 pp. (2012). ISBN 978-1-4094-3787-1 {{Житарки}} <center>{{Нормативна контрола}} <center> [[Категорија:Земјоделски култури]] [[Категорија:Житарки]] [[Категорија:Монокотиледони]] [[Категорија:Треви]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Маслодајни растенија]] ljdqy1m415j46yzbf38fsaveuz7la1m 0 167058 5544547 5532527 2026-04-25T09:32:10Z NadyBarbieGirl 63459 /* Видеографија */ 5544547 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | Name = Лејди Гага <br />Lady Gaga | Img = Lady Gaga in Rome.jpg | Img_capt = | Img_size = 250px | Background = solo_singer | Birth_name = Стефани Џоан Анџелина Германота | Born = {{роден на|28|март|1986}} | Died = | Instrument = глас, пијано, синтисајзер | Voice_type = | Genre = поп, електронска музика, денс | Occupation = пејач, текстописец, музичар | Years_active = 2002-денес | Label = | Associated_acts = | URL = [http://www.ladygaga.com www.ladygaga.com/] }} '''Стефани Џоан Анџелина Германота''' ([[англиски јазик|англ.]] ''Stefani Joanne Angelina Germanotta''; родена 28 март 1986), позната по сценското име '''Лејди Гага''' ([[англиски јазик|англ.]] ''Lady Gaga'') — [[америка]]нска [[поп-музика|поп]]-пејачка, текстописец и глумица. Таа е влијателна фигура во [[Забавна музика|популарната музика]] и се смета за [[поп-икона]]. Во 2007 година потпишала договор со [[Interscope Records|Интерскоп Рекордс]], а светска популарност стекнува со нејзиниот прв студиски албум, [[The Fame|„Славата]]“ (2008), и со неговото реиздание ''[[The Fame Monster|„Чудовиште на славата“]]'' (2009). Овој проект исфрлил низа успешни синглови: „Just Dance“ (Само играј), „Poker Face“ (Покер лице), „[[Bad Romance]]“ (Лоша романса), „[[Telephone (песна)|Telephone]]“ (Телефон) и „[[Alejandro (песна)|Alejandro]]“ (Алехандро). Следните пет студиски албуми од Лејди Гага дебитирале на врвот на американската топ-листа за албуми [[Билборд 200|''Билборд'' 200]]. Нејзиниот втор албум, ''[[Born This Way|„Родена ваква“]]'' (2011), содржел елементи на електронски рок и [[Синтисајзерски поп|техно-поп]], а [[Born This Way (песна)|насловната песна]] наскоро станала најбрзо продавана песна на [[iTunes Store|АјТјунс продавницата]]; имала над еден милион преземања за помалку од една недела. По третиот албум ''АРТПОП'' (2013), кој бил под влијание на електронска денс-музика и чијшто најпознат сингл е „Applause“ (Аплауз), Лејди Гага со [[Тони Бенет]] го издала заедничкиот [[џез]]-албум ''Образ на образ'' (2014), а потоа софт-рок албумот ''Џоен'' (2016), со сингловите „Perfect Illusion“ (Совршена илузија), „John Wayne“ (Џон Вејн), „Million Reasons“ (Mилион причини). Започнала со глума и освоила награди за главните улоги во мини-серијата ''Американска хорор приказна: Хотел'' (2015–2016) и во музичкиот филм ''[[Се роди ѕвезда (филм од 2012)|Ѕвездата е родена]]'' (2018). Придонела за саундтракот на филмот ''Ѕвездата е родена,'' а меѓу другите го напишала и го продуцирала наградуваниот сингл „Shallow“ (Плитко) со кој станала прва жена која освоила [[Филмска награда на академијата на САД|Оскар]], [[BAFTA|БАФТА]], [[Награди Златен глобус|Златен глобус]] и [[Награди Греми|Греми]] во една година. Гага се вратила кон денс-поп стилот со нејзиниот шести студиски албум, ''Кроматика'' (2020), кој исфрлил уште еден сингл, „Rain on Me“ (Врни на мене), кој се искачил на врвот на топ-листите и го издала нејзиниот втор и последен заеднички албум со Бенет, ''Љубов на продажба'' (2021). Потоа глумела главни улоги во филмовите ''Династијата на Гучи (House of Gucci'') (2021) и ''[[Џокер: Лудило во двојка]]'' (2024) од кој забележала уште еден хит на прво место [[Billboard Global 200|''на Билобордовата'' Светска топ-200 листа]], „Die with a Smile“ (Умри со насмевка) (2024). На почетокот на 2025 година, таа започнува со најавување на својот седми студиски албум „Мејхем“ (Хаос), со сингловите „Disease“ (Зараза) и „Abracadabra“ (Абракадабра). Со продадени преку 170{{Меѓупростори}}милиони музички записи, Гага се вбројува меѓу музичарите со најголема продажба во светот и е единствена соло-пејачка која имала четири синглови продадени во барем 10{{Меѓупростори}}милиони примероци на светско ниво. Освоила: 13 Греми-награди, две награди „Златен глобус“, 18 [[МТВ Видео Музички Награди|видеомузички награди од MTV]], добила награди од [[Куќа на славата на текстописците|Куќата на славата на текстописците]] и од Советот на модни дизајнери на Америка и признанија од ''[[Билборд (магазин)|Билборд]]'' за музичар на годината (2010) и [[Billboard Women in Music|жена на годината]] (2015). Во 2010 и 2019 година ''[[Time (magazine)|Тајм]]'' ја вметнал Гага меѓу 100-те највлијателни луѓе во светот и ја ставил на нивната листа од 100 модни икони на сите времиња. == Ран живот (1986 {{Endash}} 2004) == Стефани Германота е родена на 28 март 1986 година,<ref>Birth details: * {{cite magazine|title=Artists: Lady Gaga|magazine=[[NME]]|url=https://www.nme.com/artists/lady-gaga|access-date=September 19, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001023358/http://www.nme.com/artists/lady-gaga|archive-date=October 1, 2017}} * {{cite magazine|last1=Spedding|first1=Emma|title=It's Lady Gaga's 27th Birthday! We Celebrate With Her 10 Style Highlights Of The Year|url=http://www.graziadaily.co.uk/fashion/news/its-lady-gagas-27th-birthday-we-celebrate-with-her-10-crazy-style-highlights-of-the-year|magazine=[[Grazia]]|url-status=dead|archive-date=April 2, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130402055054/http://www.graziadaily.co.uk/fashion/news/its-lady-gagas-27th-birthday-we-celebrate-with-her-10-crazy-style-highlights-of-the-year|date=March 28, 2013}}</ref> како прво дете на италијанските родители кои се преселиле во Америка, Џозеф и Синтија Германота (моминско Бисет),<ref>Family background details: * {{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/acts-of-faith/wp/2017/02/05/the-gospel-according-to-lady-gaga/|title=The provocative faith of Lady Gaga|last=Graves-Fitzsimmons|first=Guthrie|date=February 5, 2017|newspaper=The Washington Post|access-date=October 27, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170206165201/https://www.washingtonpost.com/news/acts-of-faith/wp/2017/02/05/the-gospel-according-to-lady-gaga/|archive-date=February 6, 2017|url-status=live}} * {{cite web|url=http://www.mtv.com/news/1677929/lady-gaga-dad-italian-restaurant/|title=Lady Gaga Opens Italian Restaurant With Her Dad|last=Kaufman|first=Gil|date=January 26, 2012|publisher=[[MTV News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20171029174636/http://www.mtv.com/news/1677929/lady-gaga-dad-italian-restaurant/|archive-date=October 29, 2017|access-date=October 29, 2017|url-status=live}} * {{cite magazine|url=https://www.elle.com/culture/celebrities/a10701/lady-gaga-386961/|title=Lady Gaga|magazine=[[Elle (magazine)|Elle]]|date=December 1, 2009|access-date=December 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181204102113/https://www.elle.com/culture/celebrities/a10701/lady-gaga-386961/|archive-date=December 4, 2018|url-status=live}}</ref> во [[Њујорк (град)|Њујорк]]. Свирејќи пијано по слух уште од четири години, таа продолжува со тоа што ја напишува својата прва пијано [[балада]] на тринаесет и започнува да изведува на отворените вечери на четиринаесет годиншна возраст. На единаесет години, пејачката требало да се придружи на училиштето „Џулијард“ во Менхетен, но наместо тоа таа се придружила во „Манастирот на Светото Срце“, приватно римокатоличко училиште. Таа се опишува себеси во средно училиште како „многу посветена, многу трудољубива, многу дисциплинирана“ но исто така „малку несигурна“ како што кажа во едно интервју: „Имав обичај да правам забавни работи со тоа што бев или премногу провокативна или премногу ексцентрична, па почнав да го потиснувам тоа. Не се вклопував во средината и се чувствував како наказа.“ На седумнаесет години, Германота добива ран прием на Универзитетот во Њујорк во одделот за уметности. Таму, таа ја изучувала музиката и ги развивала своите вештини во пишувањето текстови со композирање на есеи и аналитички текстови, фокусирајќи се на теми како што е уметноста, религијата, социјалните проблеи и политиката. Подоцна таа се повлекува од училиштето за да и се посвети на нејзината музичка кариера. == Започнување на кариерата (2005 {{Endash}} 2007) == [[Податотека:Lady Gaga at Lollapalooza 2007.jpg|thumb|Гага (''десно'') изведува со Лејди Старлајт (''лево'') на Лолапалуза, 2007]] Германота во почетокот потпишала договор со Def Jam Recordings на деветнаесет годишна возраст, кога директорот на Island Def Jam Music Group и L. A. Reid ја слушнал како пее во ходникот пред неговата канцеларија. По три месеци, таа излегла од Def Jam, иако во исто време, нејзината поранешна менаџмент компанија ја запознала со текстописецот и продуцентот RedOne, на кои исто така му биле менаџери. Првата песна која таа ја продуцираше со RedOne беше „[[Boys Boys Boys]]“ (Момчиња момчиња момчиња), мешавина инспирирана од песната „Girls, Girls, Girls“ (Девојки, девојки, девојки) на Mötley Crüe и „T.N.T.“ (Т.Н.Т) на AC/DC. Таа се иселила од куќата на своите родители и започнала да изведува во центарот на клуб сцената на Lower East Side, со бендовите Mackin Pulsifer и SGBand. Наскоро таа почнува да изведува на булрескни шоуа. Таа вели дека тоа нејзиниот татко „едноставно не го разбирал“, и дека не можел да ја погледна неколку месеци. Музичкиот продуцент Rob Fusari, кој и помогнал да напише неколку од нејзините рани песни, го споредил нејзиниот гласовен стил со оној на Freddie Mercury. Fusari и помогнал да го создава псевдонимот Гага, по песната на Queen, „Radio Ga Ga“ (Радио Га Га). пејачката била во процес на барање на сценско име, кога добила SMS порака од Fusari на која едноставно пишувало „Lady Gaga“. „Секој ден кога Стеф доаѓаше во студиото, наместо да рече ‘здраво’, таа почнуваше да ја пее ‘Radio Ga Ga’. Тоа беше нејзината песна за влегување. Lady Gaga всушност беше грешка; јас напишав ‘Radio Ga Ga’ во пораката и отидов на автокорекција и некако Radio се смени во Lady. Таа ми пиша назад, ‘Тоа е тоа’. Од тој ден, таа беше Лејди Гага. Ни кажа: ‘Немој никогаш повеќе да ме викате Стефани’.“ - Rob Fusari Од тогаш таа е позната како Лејди Гага. Низ 2007 година, таа соработувала со изведувач артистот Lady Starlight, која и помогнала да ги создаде своите костуми за на сцената. Тие две започнале да свираат на свирки во клубови во центарот како што се Mercury Lounge, The Bitter End и Rockwood Music Hall, со изведување во живо на нивното уметничко парче познато како Lady Gaga and Starlight Revue (Ревијата на Лејди Гага и Старлајт). Оценета како „Врвно Поп Бурлескно Рок-шоу“, нивниот акт беше лоу-фи признавање на мноштвото акти од седумдесеттите. Во август 2007 година, таа и Lady Starlight биле поканети да играат на американскиот музички фестивал Lollapalooza. Шоуто беше критички потврдено, и нивниот настап доби високи позитивни критики. Иако во почетокот се фукусираше на авангардата и електонската денс музика, Лејди Гага го најде своето музичко ниче кога почна да работи со поп мелодии и глам-рокот на David Bowie и Queen во микс. За тоа време таа била придружник во неколку песни во две аудио книги и беше спремна да оди со детската книга „The Portal in the Park“ (Преминот во паркот) од Cricket Casey. Таа пееше заедно со Melle Mel на песните „World Family Tree“ (Светско семејно дрво) и „The Fountain Of Truth“ (Фонтаната на вистината). Rob Fusari испратил песни кој тој ги продуцирал со неа на неговиот пријател, продуцент и извршен симател, Vincent Herbert. Herbert бил брз и ја пријавил во Streamline Records, отисок на Interscope Records, веднаш по нивното формирање во 2007. Таа го назначи Herbert како човекот кој ја открил, додека додава дека „Навистина се чувствувам како да создадовме поп историја и ќе продолжиме со тоа“. Бидејќи веќе имала одредено искуство во пишување под стаж на Famous Music Publishing, што подоцна беше стекнато од страна на Sony/ATV Music Publishing, со таа потоа потпиша договор за издавање музика со Sony/ATV. Како резултат на тоа, таа беше најмена да пишува песни за Britney Spears, како и за артистите на Interscope какви што се New Kids On The Block, Fergie и Pussycat Dolls. Додека таа пишувала во Interscope, пејачот и текстописец Akon ги препознал нејзините гласовни способности додека таа пеела гласовно повикување за една од неговите песни во студиото. Тогаш тој го убедил директорот на Interscope-Geffen-A&M и директорот на СЕО Jimmy Iovine да формираат споен договор и да и дадат неа исто така што се пријави под неговата ознака, Kon Live Distribution, и подоцна ќе ја нарече неа негов „франшиза играч“. Таа ја продолжи својата соработка со RedOne со тоа што работеше со него во студиото цела недела на нејзиниот деби албум, пуштајќи ги деби меѓународните хит синглови „[[Just Dance]]“ (Само танцувај) и „[[Poker Face]]“ (Покерско лице). Таа исто така се придружи и на Cherrytree Records, отисок на Interscope основан од продуцентот и текстописец Martin Kierszenbaum, откако напишала четири песни со Kierszenbaum, вклучувајќи го и сигнлот [[Eh, Eh (Nothing Else I Can Say)]] (Е, Е (Ништо друго не можам да кажам)). == ''The Fame'' (Славата) и ''The Fame Monster'' (Чудовиште на славата) (2008{{Endash}}) == До 2008 година, Гага се пресели во Лос Анџелес, работејќи потесно со својата снимачка ознака за да го заврши својот деби албум [[The Fame]] (Славата). Таа вели дека комбинирала многу различни жанрови во албумот, „од Def Leppard тапани и плескање со рака, до метал тапани од урбани песни“. Таа почнува да работи со колектив наречен [[Haus of Gaga]], кои работат со неа на нејзината облека, поставувањето на сцената и звукот. The Fame (Славата) доби претежно позитивни критики од критичарите; според анкетата од критичарите на музика во Metacritic, албумот добил просечна оценка 71 од 100 можни. Times Online го опиша албумот како „фантастичен микс од Bowie-чки балади, драматично темпо инспирирано од Queen и бројни синт-засновани денс песни што си играат мајтап со богатите деца кои ги прогонуваат ѕвездите“. The Fame (Славата) се искачи на прво место во Австрија, Обединетото Кралство, [[Канада]] и Ирска и во првите пет во Австралија и Соединетите Американски Држави. Водечкиот сингл на албумот, „Just Dance“ (Само танцувај), беше објавен на 8 април 2008 година и се искачи на првото место во шест држави – Австралија, Канада, Холандија, Ирска, Обединетото Кралство и Соединетите Американски Држави. Доби Греми номинации за Најдобра Денс Песна, но изгуби наспроти „Harder, Better, Faster, Stronger“ (Посилно, подобро, побрзо, посилно) од Daft Punk. Вториот сингл, „[[Poker Face]]“ (Покерско лице), беше објавен на 23 септември 2008 година и стигна на првото место во речиси дваесет држави, вклучувајќи ги и речиси сите огромни музички маркети во светот. „Poker Face“ (Покерско лице) стана нејзиниот втор број еден хит на Billboard Hot 100 во април 2009 година. Потоа, Haus of Gaga го сврте својот фокус подалеку на америкаскиот маркет со тоа што Гага отиде на првата турнеја со дружељубива поп група на Interscope, реформираните New Kids On The Block. Таа го започна ограниченото патување со нив во Лос Анџелес на 8 октомври 2008, и продолжи до крајот на ноември. Нејзината прва северноамериканска турнеја, The Fame Ball Tour (Турнеја Бал на Славата), започна на 12 март 2009 година, и доби позитивен поздрав и одзив од критичарите. Таа ја отвори турнејата на Pussycat Dolls во Обединетото Кралство и во Австралија на нивната World Domination Tour (Турнеја Доминација над Светот) во мај. Нејзините настапи таму беа добро прифатени, со критичар кој напиша дека таа „ги засенила Куклите“. Во тоа време, музичкото видео за нејзиниот меѓународен трет сингл, „[[LoveGame]]“ (ЉубовнаИгра), беше забрането од страна на австралискиот канал Network Ten, кои одбија да го пуштат видеото поради тоа што содржело сексуално експлицитни снимки. Гага се појави полугола, носејќи само пластични балони од сапуница, на насловната страница на годишното Hot 100 издание на списанието Rolling Stone во мај 2009 година. Во списанието таа откри дека додека ги правела своите почетоци на клуб сцената во Њујорк, била во романтична врска со хеви-метал тапанар. Таа ја опиша нивната врска и раскинување, велејќи за тоа „Јас бев неговата Сенди, а тој беше мојот Дени (од ‘Брилијантин’), и јас едноставно се скршив“. Тој подоцна станал инспирација зад некои од песните на нејзиниот деби албум The Fame (Славата). Таа подоцна се покаја поради откривањето на нејзината ориентација, велејќи „Јас не сакам да бидам некоја која ја користи геј популацијата да изгледа отфрлено. Јас сум слободна сексуална жена и ми се допаѓа тоа што ми се допаѓа. Не сакам луѓето да пишуваат за мене затоа што се чувствувам така или изгледа дека кажувам, затоа што се обидувам да бидам отфрлена и underground“. Таа претходно и кажа на толпата народ на еден од нејзините концерти дека нејзинта песна „Poker Face“ (Покерско лице) буквално расправа за фантазирање за жена додека е во кревет со маж. Таа се појави на сиглот на раперот Wale, насловен како „[[Chillin’]]“ (Уживан’е). Гага беше номинирана за сите девет награди на MTV Video Music Awards во 2009 година, вклучувајќи ги наградите за Видео на Годината, Најдобар Нов Артист, Најдобро Женско Видео и Најдобро Поп Видео за „Poker Face“ (Покерско лице) и Најдобра Дирекција, Најдобро Завршување, Најдобри Специјални Ефекти, Најдобра Кинематографија и Најдобра Уметничка Дирекција за „[[Paparazzi]]“ (Папараци). Таа ја освои наградата за Најдобар Нов Артист, додека нејзиниот сингл „Paparazzi“ (Папараци) доби две награди за Најдобра Уметничка Дирекција и Најдобри Специјални Ефекти. Во октомври 2009 година, Гага ја доби наградата на списанието Billboard за Издигнувачка Ѕвезда во 2009 година. Таа присуствуваше на Националната Вечера организирана од страна на Human Rights Campaign во Вашингтон. „Во музичката индустрија сѐ уште постои огромен број на прилагодувањето на хомофобијата. […] Затоа земам учество“, коментираше таа. Гага настапи на излагањето на Imagine (Замисли) на John Lennon, менувајќи го текстот да се однесува на убиството на Matthew Shepard во 1998 година; смртта на студентот е сплотувачки плач за движењето за геј правата. Во ноември 2009 година, таа го најави објавувањето на [[The Fame Monster]] (Славното чудовиште), колекција од осум песни коишто се занимаваат со темната страна на славата како што таа ја искусила за време на 2008 до 2009 година, додека патувала околу светот, и сето тоа е изразено преку метафората „чудовиште“. „Bad Romance“ (Лоша романса) беше објавен како нејзин прв сингл од албумот. Се искачи на првите места на топ-листите во Британија, Канада, Ирска, Финска, Данска и Шведска и на првите две места во Соединетите Американски Држави, Италија, Австралија и Нов Зеланд. На 11 декември 2009 година, таа се средна и ја пееше Speechless (Без текст) за кралицата Елизабета II. Таа исто така ја најави The Monster Ball Tour (Турнеја Бал на Чудовишта) поврзана со објавувањето на нејзиниот втор албум. пејачката беше именувана за главен креативен шеф полицаец за линија измислени производи за Polaroid на Consumer Electronics Show на 7 јануари 2010 година. Таа изјави „Работам на тоа да ви донесам инстант филмска камера како дел од иднината“. На 14 јануари 2010 година, Гага мораше да го откаже Monster Ball (Бал на Чудовишта) концертот во Западен Лафајет, Индијана, поради здравствени причини; таа имала проблеми со дишењето во часовите пред шоуто, и лекарите подоцна утврдија дека таа страда од нередовно отчувкување на срцето како резултат на дехидратација и исцрпеност. Во интервју со Barbara Walters, таа порекна една урбана легенда, дека таа е интрасексуалец (хермафродит) и одговори на прашањето со проблемот велејќи: „Во почетокот беше многу чудно и речиси сите кажаа ‘Тоа е навистина јака приказна!’ Но, всушност, јас се портретирам себеси на многу андрогински начин, и ја сакам андрогинијата“. Гага ја освои својата прва Греми Награда на 52 доделување на Греми Наградите на 31 јануари 2010 година. Таа беше номинирана за Песна на Годината, Снимка на Годината и Најдобра Денс Песна за нејзиниот сингл „Poker Face“ (Покерско лице), и ја доби наградата за Најдобра Денс Песна. The Fame (Славата) пак беше номинирана за Албум на Годината и доби Греми Награда за Најдобар Електронски/Денс Албум. Таа победи на сите три Брит Номинации, добивајќи награда за Најдобар Интернационален Пробивачки Артист, Најдобар Интернационален Албум и Најдобар Интернационален Женски Соло Артист. == ''Born This Way'' (Родена ваква) == Во текот на 2010 година Гага објави две песни од нејзиниот нов албум. Првата песна беше [[You and I]](Јас и ти) која ја испеа на [[The Today Show]](Денес шоуто). Втората песна беше [[Living on the radio]] (Живеам во радиото) која ја испеа на нејзината турнеја. Низ текот на 2010 година Гага изјави дека нејзиниот трет албум е најдобриот до сега. Тоа го потврдија и луѓето кои работе со неа како продуцентот [[RedOne]] и [[Elton John]]. На [[2010 MTV Video Music Awards]] (2010-те MTV видео музички награди) кога ја прими наградата за видео на годината, Гага го објави името на новиот албум, [[Born This Way]] (Родена ваква) и испеа дел од рефренот на истоимената песна. На нова година Гага објави на [[Twitter]] дека првиот сингл од новиот албум ќе биде пуштен во продажба на 13 февруари 2011, додека албумот на 23 мај 2011 година. Во втората половина на јануари Гага објави ремикс на една од песните од ''Born This Way'', кој беше премирно пуштен на ревијата на модната куќа [[Mugler]]. На крајот од јануари на интернет почнаа да се појавуваат делови од текстот на песната ''Born This Way'', по што Гага на ''Twitter'' им вети на своите ''мали чудовишта'' дека ако зборот ''#bornthiswaylyrics'' стане тренд на ''Twitter'' таа ќе ги објави целиот текст за песната. За неполн час зборот станува тренд број еден на ''Twitter'' и Гага ги објавува текстот. Во текстот на песната се гледа поддршката која Гага им ја дава на неприфатените групи во општеството како со зборовите "Без разлика дали геј, стрејт, бисексуалец, лезбејски или транссексуален живот На добра патека сум, Родена сум да преживеам" со што сака да ја посочи еднаквоста без разлика на сексуалната ориентација. Во другите делови од текстот таа зборува за расната еднаквост, хендикипираните, како и за луѓето кои се малтретирани од други луѓе. Во неколку наврати таа изјави дека текстот е без многу метафори и директен. На 7 февруари Гага објави на ''Twitter'' дека ќе го објави синглот два дена порано на 11ти февруари 2011 година. Следниот ден таа објави слика од синглот каде можеа да се забележат простетски импланти на лицето и рамената на Гага. Песната ''Born This Way'' беше објавена на 11ти февруари 2011 година и за неколку часа стана број еден песна на [[iTunes]]. Песната сруши многу рекорди и стана 1000от број еден сингл на американската топ 100 листа. Во неделата на доделувањето на Греми наградите Гага повторно привлече внимание кога стигна на црвениот ќилим во јајце која таа го нарекува брод. Таа го образложи целиот настап како повторно раѓање на нова раса во самата раса на човештвото, раса која не знае за предрасуди. Наредната недела Гага објави уште неколку наслови на песни од новиот албум, како и името на вториот сингл [[Judas]]. Другите песни од новиот албум според сите шпекулации се: [[Edge of Glory]], [[Hair]], [[Americano]], [[Government Hooker]], [[Bad Kids]], [[Marry the night]] и [[You and I]]. == Музички стил и влијание == Лејди Гага е под влијаније на глам-рок-музичарите какви што се David Bowie и Freddie Mercury, но исто така и од поп артистите какви што се Madonna и Michael Jackson. John Dingwall од Daily Record напиша: „[Гага] вели дека била инспирирана од Madonna и подоцнежниот стил на Michael Jackson, но нејзината број еден инспирација е бил Freddie Mercury.“ Песната на Queen Radio Ga Ga (Радио Га Га) го инспираше нејзиното сценско име. Гага коментираше: „Го обожавав Freddie Mercury и Queen имаа хит којшто се викаше Radio Ga Ga (Радио Га Га). Затоа го сакам името. Freddie беше уникатен – еден од луѓето со најголема персоналност во светот на поп-музиката“. Madonna за Rolling Stone изјави дека се гледа „себеси во Лејди Гага“. Како одговор на споредбите меѓу неа и Madonna, Лејди Гага изјави: „Не сакам да звучам претенциозно, но за цел си поставив да направам револуција во поп-музиката. Последната револуција беше направена од страна на Madonna пред 25 години“. Модната икона/глумица/пејачка Grace Jones исто така беше посочена како инспирација. Таа чесно се меша со пејачката на Blondie, Debbie Harry. Alice Cooper го нарече нејзинот стил „ваудервилански“. Гласот на Лејди Гага повлече постојана компарација со оној на Madonna и Gwen Stefani, додека за структурата на нејзината музика беше речено дека посетува на класичниот поп од ’80 и на европопот од ’90. Како критика за нејзиниот деби албум The Fame (Слава), The Sunday Times тврдеше дека „во комбинирање на музика, мода, уметност и технологија, Лејди Гага ги предизвикува Madonna, Gwen Stefani, Kylie Minogue и Grace Jones во моментот“. Многу слично критиката на Sarah Rodman од Boston Globe кометираше дека таа влече „очигледна инспирација од Madonna до Gwen Stefani... со нејзините женствени, но јаки звуци и меуриливите битови“. Baby A. Gil од The Philippine Star тврдеше дека нејзиниот глас е „токму за микс од денс и рок, токму каков што таа прави“. Alexis Petridis од The Guardian коментираше дека иако, како артист, таа тежнее кон оригиналноста, „поп-музиката не мора да биде заслепувачки оригинална или паметна за да функционира: и требаат звуци, а Лејди Гага е фантастично добра со звуците“. Иако за нејзините текстови се вели дека имаат недостаток од интелектуална стимулација „[таа] успева да те натера да се движиш и танцуваш речиси без напор“. Лејди Гага изјави дека таа е „многу по модата“. Според некои критики таа со своите модни дизајни без панталони се наоѓа на трето место во светот по кретивност. == Достигнувања == Иако Лејди Гага е релативно нова на музичката сцена, сепак тоа не ја спречи да има неколку врвни достигнувања. Нејзиниот прв албум The Fame (Славата) се најде на прво место на топ листите во САД и во Велика Британија. Лејди Гага стана исто така и првиот музички изведувач во историјата што имаше четири број еден хитови на деби албум. Нејзиниот втор албум The Fame Monster (Славата чудовиште) исто така се најде на првите места на неколку топ листи, а хитот Bad Romance (Лоша романса) стана најслушаната песна во последните 17 години, влегувајќи дури и во книгата на Гинесови рекорди со 10.456 пати пуштена само на радио. „[[Bad Romance]]“ (Лоша романса) стана исто така и најгледаното видео на познатото мрежно место YouTube над 150.000.000 пати погледнато, несметајќи колку пати е погледнато на VEVO YouTube страницата затоа што таму не се води евиденција од таков вид. Видеото за синглот „Paparazzi“ (Папараци) беше вистинско ремек дело и беше едно од најинтересните за 2009 година, со времетраење од над седум минути. Неговото продолжение беше најновиот спот на Гага во придружба со мегапопуларната Beyoncé, кој излезе на 12 март 2010 година, видеото насловено како „[[Telephone (песна)|Telephone]]“ (Телефон) кое трае точно 9 минути и 32 секунди. Гага и Beyoncé снимија уште едно видео пред Telephone (Телефон), во октомври 2009, насловено како Video Phone (Видеофон) каде што Гага беше придружник на Beyoncé. === Дискографија === === Албуми === * The Fame (2008) * Born This Way (2011) * Artpop (2013) * Joanne (2016) * Chromatica (2020) * Harlequin (2024) * Mayhem (2025) === Видеографија === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Just Dance'' || 2008 || Мелина Мацукас |- |'' Beautiful, Dirty, Rich ''|| 2008 || Мелина Мацукас |- | ''Poker Face'' || 2008 || Реј Кај |- | ''Eh, Eh (Nothing Else I Can Say)'' || 2009 || Џозеф Кан |- | ''LoveGame'' || 2009|| Џозеф Кан |- | ''Chillin ''|| 2009 || Крис Робинсон |- | ''Paparazzi ''|| 2009 || Џонас Акерлунд |- |'' Bad Romance'' || 2009 || Френсис Лавренс |- | ''Video Phone ''|| 2009 || Хјуп Вилијамс |- |'' Telephone'' || 2010 || Јонас Акерлунд |- |'' Alejandro ''|| 2010 || Стивен Клајн |- | ''Born This Way ''|| 2011 || Ник Најт |- |'' Judas'' || 2011 ||Лејди Гага,Лоријан Гибсон |- | ''The Edge of Glory ''|| 2011 || Haus of Gaga |- |'' 3-Way (The Golden Rule)'' || 2011 || Акива Шафер,Хорма Таконе |- |'' You and I ''|| 2011 || Лоријан Гибсон |- |'' Marry the Night'' || 2011 || Лејди Гага |- |'' Applause'' || 2013 || Инес Ван Ламсвирд,Винуд Матадин |- | ''G.U.Y.'' || 2014 || Лејди Гага |- |'' Til It Happens to You'' || 2015 || Кетрин Хардвик |- | ''Perfect Illusion'' || 2016 || Рут Хогбен,Андреа Жералдин |- |'' Million Reasons'' || 2016 || Лејди Гага,Рут Хогбен,Андреа Жералдин |- | ''John Wayne'' || 2017 || Џонас Акерлунд |- | ''Shallow'' || 2018 || — |- | ''Look What I Found'' || 2018 || — |- | ''I'll Never Love Again'' || 2018 || — |- |'' Stupid Love ''|| 2020 || Даниел Аскил |- |'' Rain On Me ''|| 2020 || Роберт Родригес |- |'' 911 ''|| 2020 || Tarsem Singh |- |'' Hold My Hand ''|| 2022 || Џозеф Косински |- |'' Die With A Smile ''|| 2024 || Бруно Марс,Даниел Рамос |- |'' Disease ''|| 2024 ||Тану Муињо |- |''Abracadabra ''|| 2025 ||Лејди Гага,Парис Гобел,Бетаи Варгас |- |''Dead dance ''|| 2025 ||Тим Бартон |- |''Runnaway''|| 2026 ||TBA |- |''TBA''|| 2026 || |} === Тв верзии === {| class="wikitable" |- ! Спот!! Година !! Режисер |- | ''Love For Sale'' || 2021 || Jennifer Lebeau |- | ''I've Got You Under My Skin''|| 2021 || Jennifer Lebeau |- | '' Dream Dancing ''|| 2021 || Jennifer Lebeau |- |'' Night And Day '' || 2021 || Jennifer Lebeau |} === Филмографија === {| class="wikitable" |- | 2013. || '' Machete Kills '' || La Chameleón |- | 2014. || '' Sin City: A Dame to Kill For '' || Берта |- | 2015. || '' American Horror Story: Hotel '' ||Елизабет Џонсон/The Countess |- | 2016. || '' American Horror Story: Roanoke '' || Scáthach |- | 2017. || '' Gaga: Five Foot Two '' || самата себе |- | 2018. || ''A Star Is Born '' || Ели |- | 2021. || ''House of Gucci '' || Патриција Реџани |- | 2024. || ''Joker: Folie à Deux '' || Харли Квин |- | 2025. || ''Wednesday '' ||Розелин Ротвуд |- | 2026. || ''The Devil Wears Prada 2'' ||Лејди Гага |} == Наводи == {{наводи}} == Дополнителна литература == *{{Наведена книга | last = Херберт | first = Емили | year = 2010 | title = [[Lady Gaga: Queen of Pop]] | publisher = [[John Blake Publishing]] | isbn = 978-1-84454-963-4 }} *{{Наведена книга | last = Парвис | first = Сара | title = Лејди Гага | year = 2010 | publisher = [[Andrews McMeel Publishing]] | isbn = 0740797956}} *{{Наведена книга | last = Феникс | first = Хелија | year = 2010 | title = Lady Gaga: Just Dance—The Biography | publisher = [[Orion Publishing Group]] | isbn = 978-1-40911-567-0}} *{{Наведена книга | last = Гудман | first= Елизабет | year = 2010 | title = Lady Gaga: Critical Mass Fashion | publisher = [[St. Martin's Press]] | isbn = 0312668406}} *{{Наведена книга | last = Морган | first = Џони | title = Гага | year = 2010 | publisher = [[Sterling Publishing]] | isbn = 1402780591}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{wikiquote}} * {{Official website|http://www.ladygaga.com/}} * {{IMDb name|3078932}} * [http://www.life.com/image/first/in-gallery/53051/year-in-gaga-a-provocative-2010#index/0 Year in Gaga: A Provocative 2010 ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101219135856/http://www.life.com/image/first/in-gallery/53051/year-in-gaga-a-provocative-2010#index/0 |date=2010-12-19 }}— слајдшоу од ''[[Life magazine]]'' * [http://hken.ibtimes.com/articles/118272/20110303/lady-gaga-fashion-debut-paris-fashion-week-thierry-mugler-fall-winter-2011-2012-stylist-nicola-formi.htm Lady Gaga’s catwalk debut at Paris Fashion Week] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110713001222/http://hken.ibtimes.com/articles/118272/20110303/lady-gaga-fashion-debut-paris-fashion-week-thierry-mugler-fall-winter-2011-2012-stylist-nicola-formi.htm |date=2011-07-13 }} слајдшоу од [http://hken.ibtimes.com IBTimes HK] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110911132348/http://hken.ibtimes.com/ |date=2011-09-11 }} {{Лејди Гага}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Гага, Лејди}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Американски пејачи]] [[Категорија:Лејди Гага| ]] [[Категорија:Американски поп-пејачки]] [[Категорија:Добитници на Златен глобус]] cemyq209rcce6bn402wtg6ktiwtoqxw 8 198455 5544432 5541806 2026-04-24T19:32:55Z Виолетова 1975 5544432 wikitext text/x-wiki <div style="background:white;color:black;" class="notheme"><!-- НЕ СТАВАЈТЕ ПОТТОЧКИ (ЅВЕЗДИЧКИ), ТУКУ САМО ПИШЕТЕ ГО ТЕКСТОТ ОСТАВАЈЌИ ПО ЕДЕН ПРАЗЕН РЕД АКО ИМА ПОВЕЌЕ ОД ЕДНА ОБЈАВА--> <!-- Трајна објава за Википедија на Facebook --> [[Податотека:F icon.svg|лево|25п]] Следете ја Википедија на македонски јазик на '''<span class="plainlinks">[https://www.facebook.com/mk.wikipedia Facebook]</span>'''! {{-}} <!-- Известување за викисредби или други настани --> <!-- Известување за дискусии и гласања --> [[Податотека:Wikipedia-logo-v2.svg|лево|30п]] Се известуваат уредниците на Википедија на македонски јазик дека во тек е '''[[Википедија:Селска чешма#Музика|дискусија]]''' за прегледување и дополнување на начела и напатствија: „Значајност - музика“. {{-}} <!-- Известување за кандидати за/ревизија на избрани статии --> <!-- Известување за избор на јубилејна статија --> <!-- Објава за уредувачки денови или викенди --> {{#ifexist:Википедија:Уредувачки денови 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}|{{:Википедија:Уредувачки денови 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}}}|{{#ifexist:Википедија:Уредувачки викенди 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}|{{:Википедија:Уредувачки викенди 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}}}|}}}} {{-}} <!-- Објава за уредувачки натпревари или седмици --> [[Податотека:CEE Spring Logo transparent.svg|лево|30п|Уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2026“]] Од 1 до 30 април 2026 година, на Википедија на македонски јазик се одржува меѓународниот уредувачки натпревар: „'''[[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2026|СИЕ Пролет 2026]]'''“. Прочитајте ги упатствата на проектната страница, земете учество и освојте една од наградите! <!-- Објава за други натпревари --> {{-}} [[Податотека:Folhinhaasadsdsad.png|лево|30п]] Се известуваат сите заинтересирани средношколци дека од 20 април до 10 мај 2026 година се одржува уредувачки натпревар на тема „'''[[Википедија:Уредувачки натпревари/Ботаничари со авторски кратенки|Ботаничари со авторски кратенки]]'''“. Прочитајте ги правилата и вклучете се! 7n76f32ixxdfcrxm4j8j7f4q76vnxl8 0 209254 5544579 5434557 2026-04-25T11:49:19Z Buli 2648 5544579 wikitext text/x-wiki [[Податотека:C.E. Shannon. Tekniska museet 43069 (2x3 crop).jpg|мини|десно|Клод Шенон]] '''Клод Елвуд Шенон''' ({{langx|en|Claude Elwood Shannon}}; [[30 април]] [[1916]] - [[24 февруари]] [[2001]]) — американски научник и инженер. Меѓу поголемите откритија на овој научник спаѓаат и теоријата на инфомацијата и дизајнот на дигиталните сметачи и кола. Шенон е познат како втемелувач на [[теорија на информациите|теоријата на информациите]] со својот научен труд објавен во 1948 година. Исто така се смета како втемелувач на теоријата на дигиталниот сметач и теоријата на дизајнот на дигиталните кола. Како дваесет и едногодишен студент на МИТ напишал теза каде што докажува дека со примената на буловата алгебра на дигиталните електрични кола, можно е да се реши било кој логички или бројчен проблем. == Животопис == Работел во градот Петоски во државата Мичиген. Како личен јунак и фигура на која се огледал бил [[Томас Едисон]] и уште во детството покажува творечки способности правејќи [[авиомоделарство|макети на авиони]], [[телеграф]]ски систем и [[бродомоделарство|макети на бродови]] кои ги управувал безжично. == Поврзано == * [[Шенон (единица)]] {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Шенон, Клод}} [[Категорија:Американски инженери]] [[Категорија:Американски информатичари]] [[Категорија:Теоретичари на веројатноста]] [[Категорија:Членови на Кралското друштво]] [[Категорија:Странски членови на Кралското друштво]] [[Категорија:Носители на Националниот научен медал]] [[Категорија:Родени во 1916 година]] [[Категорија:Починати во 2001 година]] [[Категорија:Починати на 24 февруари]] [[Категорија:Професори на Масачусетскиот технолошки институт]] [[Категорија:Членови на Кралската холандска академија на уметностите и науките]] [[Категорија:Членови на Националната академија на науките на САД]] [[Категорија:Апсолвенти на Масачусетскиот технолошки институт]] [[Категорија:Членови на Американското филозофско друштво]] r2rbi2fh1lhmxd4m5kl2cxyeqf542jm 0 214717 5544385 5088549 2026-04-24T16:59:05Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544385 wikitext text/x-wiki {{taxobox |color = lightgreen |image = OrnithogalumUmbellatum1UME.jpg |image_caption = ''[[Ornithogalum umbellatum]]'' |image_width = 300px |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiospermae]] |unranked_classis = [[Monocotyledoneae]] |ordo = [[Asparagales]] |familia = [[Hyacinthaceae]] |genus = '''''Ornithogalum''''' |genus_authority = [[Карл Лине|L.]] |subdivision_ranks = [[Вид]]ови |subdivision = Во текстот. |}} '''Птичје млеко''' ([[Латински јазик|лат.]] ''Ornithogalum'') — единствениот род од племето '''''Ornithogaloideae''''' од потсемејството ''[[Scilloideae]]''. Ботаничкото име на ова племе е изведено од грчките зборови ''ornis'' што значи ''птица'' и ''gala'' што означува ''млеко''. Распространетп во [[Европа]], [[Западна Азија]] и [[Африка]]. == Опис == Ова се [[Многугодишно растение|многугодишни]] тревести растенија. Тие се отровни (содржат [[карденолид]]и од типот на [[конвалатоксин]] и [[конвалозид]]).<ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=123199 Опис на флората на Северна Америка.] (на англиски)</ref> Овие [[геофит]]и образуваат луковици. Неколкуте базални листови се едноставни, тревести и меснати. Лисните рабови можат да бидат мазни или влакнести. Две или повеќе [[цвет]]ови се наоѓаат заедно во вид на гроздести соцветија. Во соцветијата се среќаваат мали мембранозни [[прицветник|прицветници]]. Цветовите се хермафродитни и радијално симетрични. Постојат шест [[Прашник|прашници]] и три споени плодни листови кои образуваат шестделен [[плодник]]. Столпчето е кратко со едно- или триделна стигма. Во капсулестите плодови созреваат сферични или јајцевидни семиња. == Видови == Родот се состои од околу 200 видови (34 во Европа). * ''[[Ornithogalum amphibolum]]'' * ''[[Ornithogalum angustifolium]]'' * ''[[Ornithogalum arabicum]]'' * ''[[Ornithogalum armeniacum]]'' * ''[[Ornithogalum atticum]]'' * ''[[Ornithogalum boucheanum]]'' * ''[[Ornithogalum caudatum]]'' Ait. * ''[[Ornithogalum comosum]]'' * ''[[Ornithogalum concinnum]]'' * ''[[Ornithogalum costatum]]'' * ''[[Ornithogalum creticum]]'' * ''[[Ornithogalum dubium]]'' * ''[[Ornithogalum exaratum]]'' * ''[[Ornithogalum exscapum]]'' * ''[[Ornithogalum fimbriatum]]'' * ''[[Ornithogalum fischeranum]]'' * ''[[Ornithogalum gussonei]]'' * ''[[Ornithogalum montanum]]'' * ''[[Ornithogalum monticola]]'' * ''[[Ornithogalum narbonense]]'' * ''[[Ornithogalum nutans]]'' L. * ''[[Ornithogalum oligophyllum]]'' * ''[[Ornithogalum oreoides]]'' * ''[[Ornithogalum orthophyllum]]'' * ''[[Ornithogalum ponticum]]'' * ''[[Ornithogalum prasinantherum]]'' * ''[[Ornithogalum pyramidale]]'' * ''Ornithogalum pyrenaicum'' L. * ''[[Ornithogalum refractum]]'' * ''[[Ornithogalum reverconii]]'' * ''[[Ornithogalum sibthorpii]]'' * ''[[Ornithogalum sphaerocarpum]]'' * ''Ornithogalum umbellatum'' L. == Наводи == <references/> [[Категорија:Скриеносеменици]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] o6ap8png7xrylzs0hr1qdcf1so9fcn2 0 733316 5544580 5479314 2026-04-25T11:50:52Z Buli 2648 5544580 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Delle vite de' più eccellenti pittori, scultori, et architetti (1648) (14803742183).jpg|мини|десно|250п|Портрет на Приматичо од книгата „[[Животите на најизвонредните сликари, вајари и архитекти]]“ од [[Џорџо Вазари]]]] [[Податотека:Alexander tames Bucephalus by Francesco Primaticcio.jpg|мини|десно|220п|[[Александар III Македонски|Александар]] го скротува [[Букефал]]]] [[Податотека:Francesco_Primaticcio_002.jpg|мини|десно|220п|„Одисеј и Пенелопа“ (1563)]] '''Франческо Приматичо''' ([[итал.]] ''Francesco Primaticcio''; ({{роден на|30|април|1504}} — [[1570]]) — [[италија]]нски [[Маниризам|маниристички]] [[Сликарство|сликар]], [[архитект]] и [[вајарство|вајар]] кој работел највеќе во [[Франција]]. ==Животопис== Роден е во ({{роден во|Болоња}}, а се обучувал кај [[Џулио Романо]] во [[Мантова]], а подоцна кај [[Иноченцо да Имола]]. Го украсил дворецот [[Палацо дел Те]], а во 1532 почнал да работи на дворот на [[Франсоа I]]. Заедно со [[Росо Фјорентино]] бил меѓу водечките мајстори во дворецот [[Фонтенбло (дворец)|Фонтенбло]], и тука провел голем дел од животот. По смртта на Росо во 1540, Приматичо го презел раководството на уметничките работи во Фонтенбло, правејќи многу нацрти за сликарите и штукаторите од неговта тајфа. Изработил скици за [[таписерија|таписерии]] и привремени сценски украси за дворски [[маска (сценско дело)|маски]] и прослави, од кои денес се зачувани само подготвителни скици и гравури. Франсоа имал голема доверба во неговиот вкус, и затоа го испратил по набавки во Италија во 1540 и 1545 г. Меѓу другото, Приматичо имал за задача да направи калапи од најдобрите [[римско вајарство|римски скулптури]] во папските збирки. Некои од овие подоцна се излиени во бронза и се поставени во [[партер]]ите на Фонтенбло.<ref>Bruce Boucher, "Leone Leoni and Primaticcio's Moulds of Antique Sculpture" ''The Burlington Magazine'' '''123''' бр. 934, (јануари 1981), стр. 23-26).</ref> По смртта на Франсоа I, Приматичо и натаму продолжил да работи како дворски сликар за неговите наследници [[Анри II]] и [[Франсоа II]]. За негово ремек-дело се смета Херкуловата сала (''Salle d'Hercule'') во Фонтенбло, на кое работел од 1530-тите до 1559 г. Неговите густи маниристички композиции и витката телесна естетика извршиле значајно влијание подоцнежната врз француската уметност . Кон крајот на животот, Приматочо почнал да се занимава со [[архитектура]]. Неговото најзначајно градежно дело е кралската капела во [[Базилика Сен-Дени|опатијата Сен-Дени]], која била посмртно завршена, и урната во 1719 г. ==Наводи== {{наводи}} ==Литература== *''The Oxford Dictionary of Art'', ISBN 0-19-280022-1 {{Ризница-врска|Francesco Primaticcio}} == Надворешни врски == *[http://www.artcyclopedia.com/artists/primaticcio_francesco.html Франческо Приматичо] - „Енциклопедија на уметноста“ {{en}} *[http://en.chateaudefontainebleau.net/ Дворец Фонтенбло] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060617062754/http://en.chateaudefontainebleau.net/ |date=2006-06-17 }} {{en}} ==Галерија== <gallery> Податотека:Rape of Helen by Francesco Primaticcio.jpg|Грабнувањето на [[Елена Тројанска]] (1530-1539) Податотека:Chaalis voute abside.JPG|Таваница во опатијата Шали Податотека:Primaticcio, Francesco – Holy Family with St Elizabeth and John the Baptist.jpg |„Светото семејство со Св. Елисавета и Јован Крстител“ ([[Ермитаж]]) </gallery> {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Приматичо, Франческо}} [[Категорија:Родени во 1504 година]] [[Категорија:Починати во 1570 година]] [[Категорија:Луѓе од Болоња]] [[Категорија:Италијански архитекти]] [[Категорија:Италијански сликари]] [[Категорија:Ренесансни архитекти]] [[Категорија:Ренесансни сликари]] [[Категорија:Италијанци од 16 век]] bazu0dquvm0tefgksbi20b87n8nws2r 0 758703 5544570 5490341 2026-04-25T10:45:52Z Niegodzisie 79128 /* Надворешни врски */ 5544570 wikitext text/x-wiki <!-- Не сака делот наследник кај предлошката... Треба поправка -->{{Infobox officeholder |name = Доналд Трамп |image = Official Presidential Portrait of President Donald J. Trump (2025).jpg |vicepresident = [[Џејмс Венс]] |signature = Donald Trump (Presidential_signature).svg |signature_alt = Donald J Trump stylized autograph, in ink |party = [[Републиканска партија (САД)|Републиканска партија]] {{small|(1987–99, 2009–11, 2012–денес)}} |birth_name = Доналд Џон Трамп |birth_date = {{birth date and age|1946|6|14}} |birth_place = [[Њујорк (град)|Њујорк]], [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]], [[Соединети Држави]] <!-- Per Talk Page consensus. Do not modify without a new Talk Page consensus. --> |otherparty = {{ubl|[[Независен политичар|Независен]] {{small|(2011–12)}}|[[Демократска партија (САД)|Демократска партија]] {{small|(пред 1987, 2001–09)}}|[[Реформска партија на САД|Реформска партија]] {{small|(1999–2001)}}<ref name="politifact">{{наведени вести|last=Gillin|first=Joshua|title=Bush says Trump was a Democrat longer than a Republican 'in the last decade'|work=[[PolitiFact]]|date=August 24, 2015|url=http://www.politifact.com/florida/statements/2015/aug/24/jeb-bush/bush-says-trump-was-democrat-longer-republican-las/|access-date=October 21, 2015}}</ref><ref name="sargent">{{наведени вести|url=http://archive.boston.com/news/local/massachusetts/blogs/hilary-sargent/2014/01/22/the-man-responsible-for-donald-trump-never-ending-presidential-campaign/95LunCt63n3xKoq5DyJNFI/blog.html|title=The Man Responsible for Donald Trump's Never-Ending Presidential Campaign|last=Sargent|first=Hilary|date=January 22, 2014|website=[[Boston.com]]|quote=A New Hampshire Republican activist named Mike Dunbar dreamed up the idea of a Donald Trump presidency [in] early summer of 1987... Dunbar launched a 'Draft Trump' campaign... Stories about a possible Trump presidency ran in newspapers across the country... (Trump was registered as a Democrat at the time...)|access-date=2016-12-19|archive-date=2016-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160603074751/http://archive.boston.com/news/local/massachusetts/blogs/hilary-sargent/2014/01/22/the-man-responsible-for-donald-trump-never-ending-presidential-campaign/95LunCt63n3xKoq5DyJNFI/blog.html|url-status=dead}}</ref>}} |spouse = {{unbulleted list|{{marriage|[[Ивана Трамп|Ивана Зелничкова]]|1977|1992}}|{{marriage|[[Марла Мејплс]]|1993|1999}}|{{marriage|[[Меланија Трамп|Меланија Кнаус]]|2005}}}} |children = {{plainlist| * [[Доналд Трамп Јуниор]] * [[Иванка Трамп]] * [[Ерик Трамп]] * [[Тифани Трамп]] * [[Барон Трамп]] }} |parents = {{plainlist| * [[Фред Трамп]] * [[Мери Ан Меклиод Трамп]] }} |relatives = {{plainlist| * [[Мериен Трамп Бери]] (сестра) * [[Џон Џ. Трамп]] (чичко) }} |alma_mater = [[Универзитет Фордхам]], [[Универзитет Пенсилванија]] |occupation = Претседател и извршен директор на конгломератот „''[[Организација Трамп]]''“ |net_worth = 4,5 милијарди [[долар]]и<ref name="forbes-2016-billionaires">{{cite magazine |url=http://www.forbes.com/profile/donald-trump/?list=billionaires |title=The World's Billionaires – #324 Donald Trump |work=[[Forbes]] |access-date=November 28, 2016}}</ref> |website = {{URL|https://greatagain.gov}} |term_start = [[20 јануари]] [[2025]] |office=45-ти и 47-ми [[Претседател на Соединетите Американски Држави|Претседател на САД]]|predecessor=[[Џо Бајден]]|term_start1=[[20 јануари]] [[2017]]|vicepresident1=[[Мајк Пенс]]|termend1=[[20 јануари]] [[2021]]|term_end1=[[20 јануари]] [[2021]]|successor1=[[Џо Бајден]]|successor=|predecessor1=[[Барак Обама]]|native_name={{Nobold|Donald Trump}}|native_name_lang=en}} '''Доналд Џон Трамп''' ({{langx|en|Donald John Trump}}, изговорено Чрамп; роден на {{роден на|14|јуни|1946}}) — американски [[политичар]], стопанственик, јавна личност и [[Список на претседатели на Соединетите Американски Држави|47-ми]] [[претседател на САД]]. Член е на [[Републиканска партија (САД)|Републиканската партија]]. Од 2017 до 2021 година беше [[Список на претседатели на САД|45-ти]] [[Претседател на Соединетите Американски Држави|претседател на САД]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mk.voanews.com/a/donald-tramp-pobedi-na-pretsedatelskite-izbori-vo-sad/7853537.html|title=Доналд Трамп победи на претседателските избори во САД|date=2024-11-06|work=ВОА|language=mk|accessdate=2024-11-22}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.slobodnaevropa.mk/a/donald-tramp-vtor-mandat-izbori-sad/33190029.html|title=Што може да се очекува од вториот мандат на Доналд Трамп?|date=2024-11-06|work=Радио Слободна Европа|language=mk|accessdate=2024-11-22}}</ref> == Животопис == Трамп е роден и израснал во населбата [[Квинс]] во [[Њујорк (град)|Њујорк]] каде што дипломирал [[економија]] на факултетот [[Вартон]] при [[Универзитет Пенсилванија|универзитетот Пенсилванија]] во 1968. Во 1971 тој ја презел семејната фирма за недвижности и градежништво „''Elizabeth Trump & Son''“, која што подоцна била преименувана во „''[[Организација „Трамп“|Организација Трамп]]''“ ({{langx|en|The Trump Organization}}), каде што моментално е извршен директор и претседател. За време на неговата деловна кариера, фирмите на Трамп изградиле, обновиле и управувале со голем број на деловни згради и простории, [[хотел]]и, казина и терени за голф. Трамп бил сопственик на [[Мис САД]] и [[Мис Универзум]] од 1996 до 2015. Доналд Трамп исто така го користи своето презиме со цел да брендира голем број различни производи. Во 2004 година, тој станал водител на ''[[Чирак]]'' ({{langx|en|The Apprentice}}),<ref>{{cite news |last1=Гринбаум |first1=Мајкл М. |last2=Паркер |first2=Ашли |date=16 јули 2016 |title=Donald Trump the Political Showman, Born on 'The Apprentice' |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2016/07/17/business/media/donald-trump-apprentice.html |access-date=26 јануари 2021}}</ref> [[реалити шоу]] кое што било емитувано на телевизијата [[Ен-би-си|NBC]] од 2004 до 2015 година (сè уште се прикажува како извршен директор на шоуто). Во 2016, [[Форбс]] го поставил Трамп како 324. [[Милијардери во светот|најбогат човек во светот]] (113. во САД) со богатство од 4,5 милијарди долари. Трамп своевремено бил кандидат на внатрепартиските избори во [[Реформска партија (САД)|Реформската партија]] во 2000 година, но се повлекол пред да започне гласањето.<ref>{{cite news |first=Ричард |last=Вингер |title=Donald Trump Ran For President in 2000 in Several Reform Party Presidential Primaries |date=25 декември 2011 |website=Ballot Access News |url=https://ballot-access.org/2011/12/25/donald-trump-ran-for-president-in-2000-in-several-reform-party-presidential-primaries/}}</ref><ref>{{cite news |last=Клифт |first=Елеанор |url=https://www.thedailybeast.com/the-last-time-trump-wrecked-a-party |title=The Last Time Trump Wrecked a Party |work=The Daily Beast |date=13 април 2017 |access-date=26 јануари 2021}}</ref><ref>{{cite news |last=Нагурнеј |first=Адам |url=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/library/politics/camp/021400wh-ref-trump.html |title=Reform Bid Said to Be a No-Go for Trump |work=The New York Times |date=14 февруари 2000 |access-date=24 јануари 2021}}</ref> Тој исто така сакал да се кандидира на [[Претседателски избори во САД, 2012|претседателските избори во 2012]] како кандидат на [[Републиканска партија (САД)|Републиканската партија]], но на крајот се одлучил да не се кандидира.<ref>{{cite news |last=МекАскил |first=Евен |url=https://www.theguardian.com/world/2011/may/16/donald-trump-us-presidential-race |title=Donald Trump bows out of 2012 US presidential election race |work=The Guardian |date=16 мај 2011 |access-date=26 јануари 2021}}</ref><ref>{{cite news |last1=Бобиќ |first1=Игор |last2=Стеин |first2=Сем |url=https://www.huffpost.com/entry/donald-trump-cpac_n_58adc0f4e4b03d80af7141cf |title=How CPAC Helped Launch Donald Trump's Political Career |work=HuffPost |date=22 февруари 2017 |access-date=26 јануари 2021}}</ref> Во јуни 2015 година, тој го најавил своето кандидирање за [[Претседателски избори во САД, 2016|претседателските избори во 2016]],<ref>{{cite news |url=https://www.politico.com/story/2015/06/donald-trump-2016-announcement-10-best-lines-119066 |first=Адам Б. |last=Лернер |title=The 10 best lines from Donald Trump's announcement speech |work=Politico |date=16 јуни 2015 |access-date=26 јануари 2021}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theatlantic.com/politics/archive/2016/05/trumps-self-funding-lie/482691/ |title=The Lie of Trump's 'Self-Funding' Campaign |work=The Atlantic |first=Давид А. |last=Грахам |date=13 мај 2016 |access-date=26 јануари 2021}}</ref> и набргу станал фаворит помеѓу 17. останати кандидати од [[Внатрепартиски избори на Републиканската партија во САД (2016)|Републиканската партија]].<ref>{{cite news |url=https://newrepublic.com/article/123228/how-donald-trump-evolved-joke-almost-serious-candidate |date=27 октомври 2015 |first=Елспет |last=Риве |title=How Donald Trump Evolved From a Joke to an Almost Serious Candidate |work=The New Republic |access-date=26 јануари 2021}}</ref> Неговите главни соперници ги откажале своите кампањи во мај 2016, и во јули тој формално бил номиниран за републикански кандидат за претседател на републиканската конвенција. Кампањата на Доналд Трамп добила голема медиумска покриеност како и меѓународно внимание. Голем број од неговите изјави и интервјуа, на социјалните мрежи и на неговите митинзи биле контроверзни.<ref>{{наведени вести |url=http://www.latimes.com/politics/la-na-pol-trump-false-statements-20160925-snap-story.html |title=Scope of Trump's falsehoods unprecedented for a modern presidential candidate |last=Finnegan |first=Michael |newspaper=Los Angeles Times |date=September 25, 2016 |accessdate=December 8, 2016}}</ref><ref>{{наведени вести |url=https://www.washingtonpost.com/news/the-fix/wp/2016/07/01/donald-trump-has-been-wrong-way-more-often-than-all-the-other-2016-candidates-combined/ |title=A fact checker looked into 158 things Donald Trump said. 78 percent were false. |last=Cillizza |first=Chris |newspaper=The Washington Post |date=July 1, 2016 |accessdate=December 8, 2016}}</ref><ref>{{наведени вести |url=https://www.thestar.com/news/world/uselection/2016/11/04/donald-trump-the-unauthorized-database-of-false-things.html |title=Donald Trump said 560 false things, total |last1=Dale |first1=Daniel |last2=Talaga |first2=Tanya |newspaper=[[Toronto Star]] |date=November 4, 2016 |accessdate=December 8, 2016}}</ref> Бројни протести против Трамп се случиле по изборите. Трамп победил на претседателските избори на 8 ноември 2016, освојувајќи мнозинство во американскиот [[Изборен колегиум (САД)|изборен колегиум]],<ref>{{cite news |first1=Кирстен |last1=Шмит |first2=Вилсон |last2=Андревс |title=A Historic Number of Electors Defected, and Most Were Supposed to Vote for Clinton |date=19 декември 2016 |access-date=26 јануари 2021 |website=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/interactive/2016/12/19/us/elections/electoral-college-results.html}}</ref> и покрај тоа што добил помалку гласови на народното гласање на национално ниво од кандидатот на [[Демократска партија (САД)|Демократската партија]], [[Хилари Клинтон]].<ref>{{cite web |last=Десилвер |first=Древ |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2016/12/20/why-electoral-college-landslides-are-easier-to-win-than-popular-vote-ones/ |title=Trump's victory another example of how Electoral College wins are bigger than popular vote ones |website=Pew Research Center |date=20 декември 2017}}</ref> На полни 70 години, Трамп стана најстариот и најбогатиот човек што станал претседател на САД, надминувајќи ги [[Роналд Реган]] и [[Џорџ Вашингтон]].<!--See discussion at https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Donald_Trump/Archive_33#Does_the_.22oldest_person.22_thing_really_belong_in_the_lead.3F --> Тој исто така е единствениот човек во историјата на САД кој ќе биде избран за претседател, а кој притоа не вршел никаква претходна воена или друга јавна дејност. Платформата на Трамп нагласува одново преговарање на полето на односите помеѓу САД и [[Кина]] како и договорите за [[слободна трговија]] како што се [[Северноамериканска зона на слободна трговија|НАФТА]] и [[Транстихоокеански договор|Транстихоокеанскиот договор]], спроведување на значителен број на [[имиграција|имиграциони]] закони, и изградба на ѕид долж границата помеѓу САД и [[Мексико]]. Неговите други позиции се обидот за енергетска независност на САД, заменување на Реформата за здравствено осигурување и заштита на пациенти (популарно позната како ''Obamacare'', [[македонски јазик|македонски изговор]]: ''Обамакер''),<ref>{{cite news |last=Кодјак |first=Алисон |title=Trump Can Kill Obamacare With Or Without Help From Congress |url=https://www.npr.org/sections/health-shots/2016/11/09/501203831/trump-can-kill-obamacare-with-or-without-help-from-congress |access-date=26 јануари 2021 |publisher=NPR |date=9 ноември 2016}}</ref> укинување на образовната иницијатива за стандардот ''Common Core'' ([[македонски јазик|македонски изговор]]: ''Комон Кор''), инвестирање во инфраструктурата, поедноставување на даночните закони како и намалување на даноците воопшто и наметнување на [[Тарифа|тарифи]] за увезените производи на американските претпријатија кои имаат погони надвор од САД. Трамп се залага за неинтервенционистички пристап во полето на надворешните работи, во меѓувреме зголемувајќи ги трошоците за воена опрема, темелна проверка на [[муслимани]]те ''со цел спречување на [[Исламски тероризам|исламскиот тероризам]]''<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-37982000 |title=Trump's promises before and after election |date=19 септември 2017 |publisher=BBC}}</ref><ref>{{cite news |last=Пилкингтон |first=Ед |url=https://www.theguardian.com/us-news/2015/dec/07/donald-trump-ban-all-muslims-entering-us-san-bernardino-shooting |title=Donald Trump: ban all Muslims entering US |work=The Guardian |date=8 декември 2015|access-date=26 јануари 2021}}</ref><ref>{{cite news |work=The Washington Post |date=25 јуни 2016 |first=Џена |last=Џонсон |title=Trump now proposes only Muslims from terrorism-heavy countries would be banned from U.S. |url=https://www.washingtonpost.com/news/post-politics/wp/2016/06/25/trump-now-says-muslim-ban-only-applies-to-those-from-terrorism-heavy-countries/ |quote=[A] reporter asked Trump if [he] would be OK with a Muslim from Scotland coming into the United States and he said it 'wouldn't bother me'. Afterward, [spokeswoman] Hicks said in an email that Trump's ban would now just apply to Muslims in terror states ...}}</ref> како и агресивна воена акција против [[Исламска држава|ИСИЛ]]. Позициите на Трамп на одредени теми се опишани од страна на експертите како [[популизам|популистички]], [[протекционизам|протекционистички]] и [[национализам|националистички]].<ref>{{наведена книга |title=What Is Populism? |last=Милер |first=Јан-Верен |publisher=University of Pennsylvania Press |year=2016 |isbn=978-0-8122-9378-4 |page=101}}</ref><ref>{{наведено списание |first1=Тод |last1=Донован |first2=Давид |last2=Редлавск |title=Donald Trump and right-wing populists in comparative perspective |volume=28 |issue=2 |year=2018 |journal=Journal of Elections, Public Opinion and Parties |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/17457289.2018.1441844 |pages=190–207 |doi=10.1080/17457289.2018.1441844 |s2cid=148746487 }}</ref><ref>{{наведено списание |first1=Томас |last1=Фергусон |first2=Бенјамин И. |last2=Пејџ |first3=Џакоб |last3=Ротшилд |first4=Артуро |last4=Чанг |first5=Џи |last5=Чен |title= The Roots of Right-Wing Populism: Donald Trump in 2016 |volume=49 |issue=2 |year=2020 |journal=International Journal of Political Economy |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/08911916.2020.1778861? |pages=102–123 |doi=10.1080/08911916.2020.1778861 |s2cid=221061555 }}</ref> Трамп и неговиот Потпретседателски кандидат [[Џејмс Венс]] однесоа убедлива победа на [[Претседателски избори во САД (2024)|Претседателските избори во САД во 2024]] година поразувајќи го [[Демократска партија (САД)|демократскиот кандидат]] [[Камала Харис]] (Тековна [[Потпретседател на Соединетите Американски Држави|Потпретседателка]]) и демократскиот потпретседателски кандидат [[Тим Волц]] ([[Губернатор|Гувернер]] на сојузната држава [[Минесота]]). Трамп беше инаугуриран како 47. [[Претседател на Соединетите Американски Држави|Претседател на САД]] на [[20 јануари]] [[2025|2025 г.]] со се неговиот [[Потпретседател на Соединетите Американски Држави|Потпретседател-елект]] [[Џејмс Венс]] (Поранешен [[Сенат на Соединетите Американски Држави|сенатор]] од [[Охајо]]). Тој е претседател на [[Втор кабинет на Доналд Трамп|вториот негов кабинет]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.whitehouse.gov/ Официјална страница на Белата Куќа] * [https://www.donaldjtrump.com/ Кампањата на Доналд Трамп] {{Претседатели на САД}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Трамп, Доналд}} [[Категорија:Доналд Трамп| ]] [[Категорија:Претседатели на САД]] [[Категорија:Американски стопанственици]] [[Категорија:Милијардери]] [[Категорија:Живи луѓе]] 0wqpt73cyhb1z0jvr2fzclcas3qcm4g 0 762488 5544509 4766330 2026-04-25T00:44:58Z Buli 2648 5544509 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Оливер Кромвел | портрет = Oliver Cromwell by Samuel Cooper.jpg | px = 250п | опис = Оливер Кромвел | родено-име = | роден-дата = {{роден|25|април|1599}} | роден-место = [[Хантингтон]] | починал-дата = {{починал|3|септември|1658}} | починал-место = [[Лондон]] | починал-причина = | националност = | наставка = <!-- ова е наставка за полињата „Роден“ и „Починал“. ако го нема ова поле, ништо нема да се смени --> | наставка1 = <!-- ова е наставка само за полето „Роден“ --> | наставка2 = <!-- ова е наставка само за полето „Починал“ --> | познат = <!-- овде треба да стои по што е позната личноста. пр. „по улогата во Бетмен“ --> | занимање = | сопружник = | татко = | мајка = | родители = | роднини = | деца = | lbl1 = | data1 = | lbl2 = | data2 = | lbl3 = | data3 = | lbl4 = | data4 = | lbl5 = | data5 = | lbl-style = }} '''Оливер Кромвел''' ([[Хантингдон]], {{роден|25|април|1599}} — [[Лондон]], {{починал|3|септември|1658}}) — водач на парламентарните сили во [[Англиска граѓанска војна|Англиската граѓанска војна]]. По победата над ројалистите, ја укинал [[монархија]]та и во [[1653]] станал лорд-протектор на [[Англија]], [[Шкотска]] и [[Ирска]]. Две години по неговата смрт монархијата била обновена. == Граѓанска војна == Кога во [[1642]] избила војна помеѓу кралот и парламентот и имало отворен конфликт во граѓанска војна каде што дошла до израз неговата способност за организација и водство. Неговите коњаници одиграле одлучна улога во големата победа на Парламентот врз ројалистите кај Марстон Мур во [[1644]] година. Подоцна станал заменик врховен заповедник во војската на Парламентот. Кралот [[Чарлс I]] бил осуден на смрт и обесен во [[1649]] година, укината била монархијата, а Англија станала република со назив Комонвелт или слободна држава. Кромвел ги покрил [[Ирска]] и [[Шкотска]], постигнал големи успеси во војувањето со [[Холандија]] и [[Шпанија]] и бил прогласен за доживотен лорд-протектор. {{Англиски монарси}} {{Англија-политичар-никулец}} {{Нормативна контрола}} {{Commons|Oliver Cromwell}} {{DEFAULTSORT:Кромвел, Оливер}} [[Категорија:Англиски политичари]] 4iogm4tsiv9tl6ltov19plmg0ln81j4 0 766600 5544413 5517607 2026-04-24T19:08:48Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5544413 wikitext text/x-wiki {{about|песна на Бритни Спирс|песната на Доти Вест|Would You Hold It Against Me}} {{Инфокутија Сингл | име = Hold It Against Me | слика = HoldItAgainstMe.jpg | изведувач = [[Бритни Спирс]] | албум = [[Femme Fatale (албум на Бритни Спирс)|Femme Fatale]] | издаден = 11 јануари 2011 | формат = [[Компактен Диск сингл|ЦД сингл]], [[музичко симнување|спуштање]] | снимен = [[Conway Recording Studios|Conway Studios]], Dr. Luke's, Лос Анџелес | жанр = [[Денс-поп]] | должина = 3:49 | куќа = [[Jive Records|Jive]] | текстописец = [[Макс Мартин]], [[Dr. Luke|Луказ Готвалд]], [[Бони Мекки]], [[Билборд (продуцент)|Метју Џомф]]<ref>[http://www.ascap.com/ace/search.cfm?requesttimeout=300&mode=results&searchstr=882430743&search_in=i&search_type=exact&search_det=t,s,w,p,b,v&results_pp=25&start=1 ASCAP entry for song] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120309131703/http://www.ascap.com/ace/search.cfm?requesttimeout=300&mode=results&searchstr=882430743&search_in=i&search_type=exact&search_det=t,s,w,p,b,v&results_pp=25&start=1 |date=2012-03-09 }} ASCAP, accessed 27 May 2011</ref> | продуцент = Луказ Готвалд, Макс Мартин, Билборд | претходен = „[[3 (песна)|3]]“ <br/> (2009) | овој = „'''Hold It Against Me'''“<br/>(2011) | следен = „[[Till the World Ends]]“ <br/> (2011) | друго = }} '''Hold It Against Me''' — песна од американската пејачка [[Бритни Спирс]]. Издадена е како првиот сингл од нејзиниот седми студиски албум, [[Femme Fatale (албум на Бритни Спирс)|''Femme Fatale'']]. „Hold It Against Me“ е напишана од [[Макс Мартин]], [[Dr. Luke|Луказ Готвалд]], [[Бони Мекки]] и [[Билборд (продуцент)|Метју Џомф]], а продуцкијата ја завршиле Готвалд, Мартин и Билборд. Песната прво требало да ѝ биде понудена на [[Кети Пери]], но Готвалд и Мартин почувствувале дека не ѝ одговара. Готвалд објаснил дека сакал „Hold It Against Me“ да не звучи како никоја продукција која тој претходно ја направил. Откако демо верзија на песната изведена од Мекки протекла на интернет, завршената верзија премиерно била прикажана на 10 јануари 2011. Синглот бил издаден следниот ден. Музички, „Hold It Against Me“ меша елементи од [[индустријал]]ната и [[Транс музика|транс]] музиката и [[Грајм (музика)|грајм]]. Рефренот содржи [[синтисајзер]]и кои ги креваат нејзините вокали и прават контраст на силните удари од другите инструменти. Песната исто така користи и [[дабстеп]] дел, во кој Спирс испраќа бакнежи и завршува со завршен [[рефрен]] со елементи од [[рејв музика]]та. Текстот прикажува како пејачката заведува некого на танцувачкиот под, додека рефренот зборува за поврзување. [[The Bellamy Brothers]] ја критикувале песната, велејќи дека е слична со нивниот хит од 1979, „[[If I Said You Had a Beautiful Body Would You Hold It Against Me]]“. Подоцна биле тужени од Мартин, Готвалд Мекки и Билборд за клевета и навреда. Повеќето критичари ја пофалиле „Hold It Against Me“, иако некои од нив го критикувале текстот. Песната станала голем комерцијален успех, дебитирајќи на првото место во Валонија, Канада, Данска, Финска и Нов Зеланд како и на табелата [[Билборд Хот 100|''Билборд'' Хот 100]], каде што станал четвртиот сингл на Спирс кој го постигнал тоа. Во САД, „Hold It Against Me“ ја направил Спирс вториот артист во историјата на ''Билборд'' да дебитира на првото место неколкупати, зад [[Мараја Кери]]. Оваа цел исто така ја направила третиот артист кој постигнал број еден сингл во три последователни децении и седмиот артист во целост. Дополнително, синглот се искачил на првите пет места во држави како Австралија, Ирска, Италија, Шкотска, Финска и Норвешка. Музичкото видео за песната било режирано од [[Џонас Акерлунд]]. Премиерно било прикажано на 17 февруари 2011, а пред неговата премиера биле прикажани неколку исечоци. Видеото ја прикажува Спирс како поп ѕвезда која паднала од вселената за да најде слава на земјата. Таму, таа станува пренатрупана од притисокот на нејзината познатост и се срушува. Видеото добило мешани до позитивни критики, а критичарите ја пофалиле концепцијата, но го критикувале рекламирањето на производи. Спирс ја извела песната во [[Rain Nightclub]], ''[[Good Morning America]]'' и ''[[Jimmy Kimmel Live!]]''. Таа исто така ја додала на нејзината [[Femme Fatale Tour]] (2011) како првата песна. ==Заднина== „Hold It Against Me“ е напишана од [[Макс Мартин]], [[Луказ Готвалд]], [[Бони Мекки]] и [[Билборд (продуцент)|Билборд]], а продукцијата ја завршиле Готвалд, Мартин и Билборд.<ref name=Aswad>{{Наведена мрежна страница|last=Aswad|first=Jem|title=Single Review: Britney Spears, "Hold It Against Me"|url=http://www.billboard.com/column/chartbeat/news/single-review-britney-spears-hold-it-against-1004138513.story#/column/chartbeat/news/single-review-britney-spears-hold-it-against-1004138513.story|work=[[Билборд (магазин)|Billboard]]|publisher=[[Prometheus Global Media]]|accessdate=January 12, 2011|date=January 11, 2011}}</ref><ref name=jive>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.jiverecords.com/news/britney-spears-set-to-release-new-single-%E2%80%9Chold-it-against-me%E2%80%9D-on-tuesday-january-11th|title=Britney Spears Set To Release New Single "Hold It Against Me" On Tuesday, January 11th|date=January 7, 2011|accessdate=January 7, 2011|publisher=[[Jive Records]]|archive-date=2011-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20110110032800/http://www.jiverecords.com/news/britney-spears-set-to-release-new-single-%E2%80%9Chold-it-against-me%E2%80%9D-on-tuesday-january-11th|url-status=dead}}</ref> Откако била напишана, Лук и Мартин сакале да ѝ ја дадат песната на [[Кети Пери]], но одлучиле дека „дефинитивно не е песна за Кети Пери.“ Продолжиле да работат на песната со Билборд и Лук Готвалд коментирал, „Сакав да бидам сигурен дека нема да звучи како нешто што го имам направено досега. [...] Може да се слушне во стиховите и крајниот дел е супер, но рефренот е супер-поп.“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rollingstone.com/music/news/exclusive-britney-spears-producer-dr-luke-reveals-details-about-her-new-album-20110202|title=Exclusive: Britney Spears' Producer Dr. Luke Reveals 'Femme Fatale' Details|last=Knopper|first=Steve|date=February 2, 2011|accessdate=February 2, 2011|work=[[Ролинг Стоун|Rolling Stone]]|publisher=[[Jann Wenner]]|archive-date=2018-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614021345/https://www.rollingstone.com/music/news/exclusive-britney-spears-producer-dr-luke-reveals-details-about-her-new-album-20110202|url-status=dead}}</ref> Откако озборуваниот текст на песната бил прикажан на интернет, Готвалд коментирал на неговиот профил на [[Twitter|Твитер]] на 9 декември 2010, „Јас / ние никогаш не напишавме песна наречена 'don't hold it against me'.... ПазеТе се од НеточносТа инфо деца ;-) Ја напишавме 'hold it against me' но текстот не е тој ....“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1653912/20101209/spears_britney.jhtml|title=Britney Spears' 'Hold It Against Me' Could Be Next Single|last=Dinh|first=James|date=December 9, 2010|accessdate=December 30, 2010|publisher=MTV. MTV Networks|archive-date=2010-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20101212103934/http://www.mtv.com/news/articles/1653912/20101209/spears_britney.jhtml|url-status=dead}}</ref> Потоа било изјавено во неколку вести дека „Hold It Against Me“ ќе биде прикажана на 7 јануари 2011.епак, ова било одречено од менаџерот на Спирс, Адам Лебер.<ref>{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/news/britney-spears-new-album-is-amazing-pauly-1004138205.story#/news/britney-spears-new-album-is-amazing-pauly-1004138205.story|title=Britney Spears' New Album Is 'Amazing,' Pauly D Promises|last=Herrera|first=Monica|date=December 6, 2011|accessdate=January 6, 2011|magazine=Billboard|publisher=Prometheus Global Media}}</ref> Демо на песната изведено од Мекки протекло на интернет на 6 јануари 2011.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://nymag.com/daily/entertainment/2011/01/britney_spears_new_single_is_h.html|title=Britney Spears's New Single Is Here! Sort Of!|last=Barshad|first=Amos|date=January 6, 2011|accessdate=January 6, 2011|work=[[New York (magazine)|New York]]|publisher=New York Media Holdings}}</ref> Истиот ден, Спирс го прикажала омотот и коментирала на Твитер, „Слушнав дека демото на мојот нов сингл протекло. Ако мислите дека тоа е добро тогаш чекајте да ја слушнете вистинската верзија еден четврток.“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.celebuzz.com/britney-spears-confirms-new-single-s293471/|title=Britney Spears Confirms New Single Out Next Tuesday|author=Celebuzz|date=January 6, 2011|accessdate=January 6, 2011|publisher=[[Celebuzz]]|archive-date=2011-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20111004061535/http://www.celebuzz.com/britney-spears-confirms-new-single-s293471/|url-status=dead}}</ref> На 10 јануари 2011, синглот бил овозможен за стримигн на мрежната страница на Рајан Сикрет, кој премиерно ја прикажал на радио шоу подоцна.<ref name=ryan1>{{Наведена мрежна страница|url=http://ryanseacrest.com/2011/01/10/listen-to-britney-spears-new-single-hold-it-against-me-audio/|title=Listen to Britney Spears' New Single "Hold It Against Me" [Audio]|last=Turner|first=Sadao|date=January 10, 2011|accessdate=January 10, 2011|publisher=[[Ryan Seacrest|RyanSeacrest.com]]}}</ref> Спирс напишала на Твитер, „Не #HOLDITAGAINSTME [го држите за мене] за раното излегување, Не можев да чекам подолго. Се надевам дека не ви пречи.....“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.usmagazine.com/moviestvmusic/news/hear-britney-spears-new-single-dont-hold-it-against-me-2011101|title=Hear Britney Spears' New Single, "Don't Hold It Against Me"|date=January 10, 2011|accessdate=January 10, 2011|work=[[Us Weekly]]|publisher=Jann Wenner}}</ref> Радио премиерата предизвикала неколку страници да добијат многу посетители.<ref name=slate>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.slate.com/blogs/blogs/trending/archive/2011/01/10/new-britney-spears-song-hold-it-against-me-is-leaked-video.aspx|title=New Britney Spears Song, "Hold it Against Me," Is Leaked (Video)|date=January 10, 2011|accessdate=January 10, 2011|work=[[Slate (magazine)|Slate]]|archive-date=2011-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110113003805/http://www.slate.com/blogs/blogs/trending/archive/2011/01/10/new-britney-spears-song-hold-it-against-me-is-leaked-video.aspx|url-status=dead}}</ref> „Hold It Against Me“ била дигитално издадена во САД и Канада во [[iTunes Store]] во 00:00 според [[Источен часовен појас|Источна часовен појас]] (05:00 [[Координирано универзално време]]), каде била ексклузивно овозможена до 18 јануари 2011.<ref name=jive/> Синглот требало да биде издаден во Обединетото Кралство на 20 февруари 2011, но датумот бил сменет на 17 јануари 2011, поради преголеми барања.<ref name=Copsey>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a298077/britney-changes-uk-single-release-date.html |title=Britney changes UK single release date |publisher=Digital Spy. [[Hachette Filipacchi Médias|Hachette Filipacchi UK]] |last=Copsey |first=Robert |date=January 14, 2011 |accessdate=January 14, 2011}}</ref> ==Композиција== {{Listen | filename = Britney_AgainstMe.ogg | title = „Hold It Against Me“ | description = Примерок од 22 секунди од „Hold It Against Me“ од Бритни Спирс, кој содржи ритми кои се контраст на вокалите на Спирс | format = [[Ogg]] }} „Hold It Against Me“ е песна долга три минути и четириесет и девет секунди.<ref name=ituneslength/> Претставува [[денс-поп]] песна која содржи [[индустијал]] и [[транс]] ритми со елементи од [[грајм]].<ref name=daily>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1345853/Britney-Spears-looking-frightful-releases-new-single-Hold-It-Against-Me.html|title=Dowdy Britney Spears is looking frightful again as she releases new single Hold It Against Me|last=Reporter|first=Daily Mail|date=January 10, 2011|accessdate=January 10, 2011|work=Daily Mail|publisher=[[Associated Newspapers]]}}</ref><ref name=latimes>{{Наведена мрежна страница|url=http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2011/01/snap-judgment-hold-it-against-me-by-britney-spears.html|title=Snap Judgment: "Hold It Against Me" by Britney Spears|date=January 10, 2011|accessdate=January 10, 2011|last=Powers|first=Ann|work=Los Angeles Times}}</ref> Вокалите на Спирс биле опишани како малку средени, но не премногу.<ref name=popjustice>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.popjustice.com/index.php?option=com_content&task=view&id=5210&Itemid=206|title=So, the new Britney single... |date=January 10, 2011|accessdate=January 10, 2011|publisher=[[Popjustice]]|last=Robinson|first=Peter|authorlink= Peter Robinson (journalist)}}</ref> Рефренот кој содржи поп елементи во стил на Макс Мартин содржи синтисајзери кои ги придружуваат нејзините вокали но се различни од силните удари.<ref name=ad/><ref name=guardian/> После вториот рефрен, ритамот прекинува и Спирс зборува за текстот кон крајот.<ref name=popjustice/> Ова е проследено со дабстеп прекин, кој трае триесет секунди и Спирс се слуша како испраќа бакнежи пеејќи го тексто „Дај ми нешто добро, не сакам да чекам го сакам сега.“<ref name=popjustice/> „Hold It Against Me“ продолжува со втор прекин, кој е сличен со звукот на песната. Последниот рефрен содржи рејв акорди и песната има брз крај.<ref name=popjustice/><ref name=guardian/> Роб Шефил од ''[[Ролинг Стоун|Роулинг Стоун]]'' коментирал дека песната „го повикува синтисајзерскиот амбиент од гемот на Бритнси Спирс од 2007, ''[[Blackout (албум на Бритни Спирс)|Blackout]]''.“ Тој исто така го споредил рифот со песната на [[AC/DC]], „[[Dirty Deeds Done Dirt Cheap (песна)|Dirty Deeds Done Dirt Cheap]]“ (1976).<ref name=rs/> Ен Пауерс од ''Los Angeles Times'' споредила дел од песната со „[[(I Just) Died in Your Arms]]“ (1986) од [[Cutting Crew]].<ref name=latimes/> Ник Левин од Digital Spy почувствувал дека песната имала чувство за клуб споредувајќи со „[[Only Girl (In the World)]]“ (2010) на [[Ријана]].<ref name=digitalspy/> Според листот со музика објавен на Musicnotes.com од Kobalt Music Publishing Inc., „Hold It Against Me“ е поставена во брзо темпо со модерен денс ритам во метроном од 133 удари во минута.<ref name="sheet">{{Наведена мрежна страница|title=Digital Sheet Music – Britney Spears – Hold It Against Me|last1=Gottwald|first1=Lukasz|last2=Jomphe-Lepine|first2=Mathieu|last3=McKee|first3=Bonnie|last4=Martin|first4=Max|publisher=Musicnotes.com. [[Kobalt (tools)|Kobalt Music Publishing Inc.]]|year=2011}}</ref> Компонирана е во [[Це-мол]], а вокалите на спитс се движат од ниската G₃ до високата нота G₅.<ref name="sheet"/> Песната ја содржи акордната прогресија Cm–Fm–Cm–Fm.<ref name="sheet"/> Според текстот „Hold It Against Me“ зборува за заведување на некого на танцувачкиот под.<ref name=chicago/> Рефренот содржи текст, „Кога би рекла дека го сакам твоето тела сега би го држел против мене?“ и „Бидејќи ти си како рај, а мене ми треба одмор вечерва.“ Џејмс Монтгомери од [[MTV]] го споредил текстот со „[[If U Seek Amy]]“ (2009).<ref name=pickup>{{Наведена мрежна страница|url=http://newsroom.mtv.com/2011/01/10/britney-spears-hold-it-against-me-pickup-lines/|title=Britney Spears' 'Hold It Against Me' Inspires Our Inner Pickup Artist|last=Montgomery|first=James|date=January 10, 2011|accessdate=January 10, 2011|publisher=MTV Newsroom. MTV Networks|archive-date=2011-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20110112205713/http://newsroom.mtv.com/2011/01/10/britney-spears-hold-it-against-me-pickup-lines}}</ref> Откако „Hold It Against Me“ била издадена, [[The Bellamy Brothers]] ја критикувале нејзината сличност со нивната песна од 1979, „[[If I Said You Had a Beautiful Body Would You Hold It Against Me]]“. Дејвид Белами во изјава рекол, „професионално е добро, но искрено се чувствуваме украдени. Каде е оригиналноста?“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sltrib.com/csp/cms/sites/sltrib/pages/printerfriendly.csp?id=51029210|title=Is Britney Spears ripping off the Bellamy Brothers with new single?|last=Staff|first=The Salt Lake Tribune|date=January 11, 2011|accessdate=July 9, 2011|work=[[The Salt Lake Tribune]]|publisher=[[MediaNews Group]]|archive-date=2011-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110120231342/http://www.sltrib.com/csp/cms/sites/sltrib/pages/printerfriendly.csp?id=51029210|url-status=dead}}</ref> Адвокатот на браќата, Кристофер Е. Шмид рекол дека „станува чудно ако го дуплирате битот на песната на Белами Брадерс и го поврзете со верзијата на Бритни“ и кажал дека тоа не било првиот пат Мартин и Готвалд да бидат обвинети за [[кршене на авторски права]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sltrib.com/csp/cms/sites/sltrib/pages/printerfriendly.csp?id=51289869|title=Bellamy Brothers still considering legal action against Britney Spears|last=Staff|first=The Salt Lake Tribune|date=February 22, 2011|accessdate=July 9, 2011|work=The Salt Lake Tribune|publisher=MediaNews Group|archive-date=2012-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20121010193009/http://www.sltrib.com/csp/cms/sites/sltrib/pages/printerfriendly.csp?id=51289869|url-status=dead}}</ref> На 2 март 2011, Мартин, Готвалд, Мекки и Билборд пополниле тужба против браќата за клевета и навреда.<ref>{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/news/britney-spears-hiam-do-bellamy-brothers-1005059092.story#/news/britney-spears-hiam-do-bellamy-brothers-1005059092.story|title=Britney Spears' 'HIAM': Do Bellamy Brothers Have an Infringement Case?|date=March 4, 2011|first=Ed|last=Christman|magazine=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=July 9, 2011}}</ref> ==Критички прием== [[Податотека:Femme fatale tacoma17.jpg|200px|thumb|right|Спирс ја изведува „Hold It Against Me“ на [[Femme Fatale Tour]] (2011).]] „Hold It Against Me“ добила позитивни прегледи од повеќето критичари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.aolnews.com/2011/01/10/britney-spears-critics-not-holding-comeback-song-against-her/|title=Britney Spears' Critics Not Holding Comeback Song Against Her|date=January 10, 2011|accessdate=January 10, 2011|last=Reporter|first=AOL|publisher=[[AOL]]}}</ref> Рик Флорино од [[Artistdirect]] ѝ дал на песната четири ѕвезди и уште половина, нарекувајќи ја „една од најпривлечните песни за во клуб на Бритни“ и рекол „Гордо стои со другите класици на Бритни како '[[Womanizer (песна)|Womanizer]],' '[[Gimme More]],' и '[[Toxic (песна)|Toxic]],' но има елеганција во која Бритни влегува во нова територија и ги турка границите на поп-музиката уште еднаш.“<ref name=ad>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/britney-spears-hold-it-against-me-single-review-4-5-out-of-5-stars/8442169|title=Britney Spears "Hold It Against Me" Single Review — 4.5 out of 5 Stars|date=January 10, 2011|accessdate=January 10, 2011|last=Florino|first=Rick|publisher=[[Artistdirect]]|archive-date=2011-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110111032122/http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/britney-spears-hold-it-against-me-single-review-4-5-out-of-5-stars/8442169|url-status=dead}}</ref> Ник Левин од Digital Spy рекол дека иако „Hold It Against Me“ била продуцирана од Готвалд и Мартин, целосниот производ не бил сличен со неговите вообичаени соработници како [[Кеша|Кеша Себерт]] и Кети Пери, но „звучи како песна на Бритни за 2011.“<ref name=digitalspy>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.digitalspy.co.uk/music/thesound/a297005/why-were-in-love-with-the-new-britney-single.html|title=Why we're in love with the new Britney single|date=January 10, 2011|accessdate=January 10, 2011|last=Levine|first=Nick|publisher=Digital Spy. Hachette Filipacchi (UK) Ltd}}</ref> Бред Вет од ''[[Entertainment Weekly]]'' рекол дека „'Against Me' е класична Бритни - тоа е вокална изведба која е далеку од ѕвездена. но служи како добар придонес за нивните Еуро и [[техно музика|техно]] ритми [на Готвалд и Мартин].“ Тој исто така додал дека Спирс не влегла во некоја нова територија според текстот и дека немало голема разлика во споредувањето на сингловите како „[[...Baby One More Time (песна)|...Baby One More Time]]“ (1998) или „[[I'm a Slave 4 U]]“ (2001).<ref>{{Cite magazine|url=http://music-mix.ew.com/2011/01/10/britney-spears-hold-it-against-me-leaks/|title=Britney Spears' 'Hold It Against Me' leaks early: What do you think?|last=Wete|first=Brad|date=January 10, 2011|accessdate=January 10, 2011|magazine=[[Entertainment Weekly]]|publisher=[[Time Warner]]|archive-date=2011-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110111181958/http://music-mix.ew.com/2011/01/10/britney-spears-hold-it-against-me-leaks/|url-status=dead}}</ref> [[Грег Кот]] од ''[[Chicago Tribune]]'' коментирал, „Тоа е една од потешките песни на Спирс и треба да заврши работа како танцувачки филтер за слушачите кои ги слуштаат последните синглови на Кети Пери и [[The Black Eyed Peas]]“. Сепак, нему не му се допаднал текстот и рекол дека Спирс звучи како да ѝ е „досадно [...] а така е и со нејзините други моментални снимки.“<ref name=chicago>{{Наведена мрежна страница|url=http://leisureblogs.chicagotribune.com/turn_it_up/2011/01/britney-spears-debuts-new-single-hold-it-against-me.html|title=Britney Spears debuts new single, 'Hold it Against Me' |last=Kot|first=Greg|date=January 10, 2011|accessdate=January 10, 2011|work=[[Chicago Tribune]]|publisher=Tribune Company}}</ref> Мајкл Крег од ''[[The Guardian]]'' ја нарекол „доволно пристојна.“<ref name=guardian>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.guardian.co.uk/music/musicblog/2011/jan/10/britney-spears-hold-it-against-me|title=New music: Britney Spears - Hold It Against Me|last=Cragg|first=Michael|date=January 10, 2011|accessdate=January 10, 2011|work=[[The Guardian]]}}</ref> Роб Шефилд од ''Rolling Stone'' сметал дека песната е како првите песни на Спирс и изјавил дека „ветува добри песни за нејзиниот албум.“<ref name=rs>{{Cite magazine|url=http://www.rollingstone.com/music/songreviews/hold-it-against-me-20110110|title=Hold it Against Me by Britney Spears|last=Sheffield|first=Rob|date=January 10, 2011|accessdate=January 10, 2011|magazine=Rolling Stone|publisher=Jann Wenner|archive-date=2011-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20110112203707/http://www.rollingstone.com/music/songreviews/hold-it-against-me-20110110|url-status=dead}}</ref> Џим Кантиело од MTV почувствувал дека делот во кој Спирс праќа бакнежи е смешен, но ги пофалил ритамот и вокалите додека го нарекол крајниот дел „одличен.“<ref name=jim>{{Наведена мрежна страница|url=http://newsroom.mtv.com/2011/01/10/britney-spears-hold-it-against-me/|title=Britney Spears Defies Pop Music Rule Book: Don't Hold It Against Her|last=Cantiello|first=Jim|date=January 10, 2011|accessdate=January 10, 2011|publisher=MTV Newsroom. MTV Networks|archive-date=2011-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110113234637/http://newsroom.mtv.com/2011/01/10/britney-spears-hold-it-against-me}}</ref> Џим Фарбер од ''[[Daily News (Њујорк)|Daily News]]'' ја нарекол „песна спремна за клуб“ и додал, „Со сето тоа зад неа, '[[Oops!... I Did It Again|Упс]]' девојката може повторно да го направи тоа.“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/music/2011/01/10/2011-01-10_britney_spears_hold_it_against_me_review_first_single_off_seventh_album_suggests.html|title=Hold It Against Me|last=Farber|first=Jim|date=January 10, 2011|accessdate=January 10, 2011|work=[[Daily News (New York)|Daily News]]|publisher=[[Mortimer Zuckerman]]|archive-date=2011-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110113130042/http://www.nydailynews.com/entertainment/music/2011/01/10/2011-01-10_britney_spears_hold_it_against_me_review_first_single_off_seventh_album_suggests.html}}</ref> Една Гундерсен од ''[[USA Today]]'' го критикувала делот во кој Спирс праќа бакнежи, но рекла дека синглот „пренесува доволно денс-поп-музика за да стане уште еден превоз до врвот на табелите.“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.usatoday.com/life/music/reviews/2011-01-10-britney-spears-single_N.htm|title=Britney Spears' 'Hold It Against Me' is an easy pickup|last=Gundersen|first=Edna|date=January 10, 2011|accessdate=January 10, 2011|work=[[USA Today]]|publisher=[[Gannett Company]]}}</ref> Бил Лемб од [[About.com]] ја нарекол една од најзрелите денс поп песни во кариерата на Спирс, фалејќи ја структурата на рефренот и [[синтисајзерски поп|електропоп]] музиката во завршниот дел. Лемб изјавил, „Поп-музиката од 2011 има ран удар во раката овде. ['Hold It Against Me'] брзо ќе заземе место заедно со другите најдобри синглови на Спирс.“<ref name=about>{{Наведена мрежна страница|url=http://top40.about.com/b/2011/01/10/britney-spears-hold-it-against-me-is-out-early.htm|title=Britney Spears' "Hold It Against Me" Is Out...Early|last=Lamb|first=Bill|date=January 10, 2011|accessdate=January 10, 2011|publisher=[[About.com]]. [[The New York Times Company]]|archive-date=2011-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629192655/http://top40.about.com/b/2011/01/10/britney-spears-hold-it-against-me-is-out-early.htm|url-status=dead}}</ref> [[Popjustice]] позитивно ја споредил песната со протеченото демо, велејќи дека додека текстот и мелодијата не биле различни, завршената верзија „е најверојатно 1000 пати подобра од демото. Потешка е поитна, екстремно епска песна која звучи како работа на ѕвезда.“<ref name=popjustice/> Глен Гамбоа од ''[[Newsday]]'' изјавил дека „Hold It Against Me“ била „малку побезбедна [...] како нејзината ниска не-таблоидна личност.„<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.newsday.com/columnists/other-columnists/britney-plays-it-safe-with-new-single-1.2599922|title=Britney plays it safe with new single|last=Gamboa|first=Glenn|date=January 10, 2011|accessdate=January 10, 2011|work=[[Newsday]]|publisher=[[Cablevision]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110629203152/http://www.newsday.com/columnists/other-columnists/britney-plays-it-safe-with-new-single-1.2599922|archivedate=2011-06-29|url-status=bot: unknown}}</ref> Џ. Д. Консидин од ''[[The Globe and Mail]]'' го нарекол преработувањето на песната од Белами Брадер „досадно“, но заклучил дека песната лесно ги привлекувала слушачите.<ref>{{наведени вести|url=http://www.theglobeandmail.com/news/arts/music/essential-tracks-four-songs-you-need-to-hear/article1864522/|title=Essential tracks: Four songs you need to hear|date=January 11, 2011|first=J.D.|last=Considine|work=[[The Globe and Mail]]|publisher=Phillip Crawley|accessdate=January 12, 2011}}</ref> ==Настап на табелите== После првиот дел од издавањето во САД, „Hold It Against Me“ поставила рекорд на повеќето радио станици за време на првиот ден со 619 регистрирани пуштања на [[Mediabase]] и 595 на [[Nielsen Broadcast Data Systems]] (BDS).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1655734/britney-spears.jhtml|title=Britney Spears Breaks Radio Records, Rumored To Perform At Grammys|last=Vena|first=Jocelyn|date=January 11, 2011|accessdate=January 22, 2011|publisher=MTV. MTV Networks|archive-date=2011-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20110123003837/http://www.mtv.com/news/articles/1655734/britney-spears.jhtml|url-status=dead}}</ref> Дополнително, песната го срушила рекордот на Mediabase за најголем број на пуштања во една недела со 3,866 одбројувања.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allaccess.com/net-news/archive/story/85941/britney-spears-breaks-mediabase-records-with-hold-?ref=search|title=Britney Spears Breaks Mediabase Records With 'Hold It Against Me'|date=January 17, 2011|accessdate=January 17, 2011|publisher=All Access Music Group}}</ref> ''[[Билборд (магазин)|Билборд]]'' изјавил дека „Hold It Against Me“ ќе дебитира на првото место на [[Билборд Хот 100|''Билборд'' Хот 100]], поради големиот број пуштања и големите продажби кои постигнале дури 400,000 продадени копии.<ref name=soarsonto/><ref>{{Cite magazine|url=http://www.billboard.biz/bbbiz/industry/retail/chart-moves-edward-sharpe-usher-gwyneth-1004139021.story|title=Chart Moves: Edward Sharpe, Usher, Gwyneth Paltrow, Britney Spears |date=January 13, 2011|first1=Keith|last1=Caulfield| first2=Silvio|last2=Pietroluongo|magazine=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=January 14, 2011}}</ref> На табелата на 29 јануари 2011, „Hold It Against Me“ дебитирала на првото место на Хот 100, со што Спирс станала вториот артист во историјата кој имал неколку песни на врвот на табелата веднаш зад [[Мараја Кери]]. Синглот е исто така единаесеттата песна која дебитирала на првото место во историјата на табелата, а четвртата песна која го постигнала тоа во кариерата на Спирс.<ref name="hot100"/> „Hold It Against Me“ ја направила Спирс третиот женски артист зад [[Мадона]] и [[Џенет Џексон]], кој постигнал број-еден хит во три декади и седмиот артист кој го постигнал тоа во својата кариера.<ref>{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/column/chartbeat/ask-billboard-britney-spears-3-decades-of-1005032752.story#/column/chartbeat/ask-billboard-britney-spears-3-decades-of-1005032752.story|title=Ask Billboard: Britney Spears' '3' Decades of No. 1s |date=February 11, 2011|first=Trust|last=Gary|magazine=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=February 14, 2011}}</ref> „Hold It Against Me“ исто така дебитирала на првото место на табелата за [[Хот Дигитални Песни]] со 411,000&nbsp;продадени копии. Тоа претставувало најголемиот број на спуштања во првата недела за женски артист победувајчи го претходниот рекорд на „[[Today Was a Fairytale]]“ (2010) од [[Тејлор Свиф]].<ref name="hot100"/> Рекордот на Спирс подоцна го соборила [[Born This Way (песна)|"Born This Way"]] од [[Лејди Гага]] следниот месец.<ref name="popsongsdebut">{{Cite magazine|author=Gary Trust and Keith Caulfield|url=http://www.billboard.com/news/lady-gaga-s-born-blasts-off-with-huge-sales-1005035102.story#/news/lady-gaga-s-born-blasts-off-with-huge-sales-1005035102.story|title=Lady Gaga's 'Born' Blasts Off With Huge Sales & Radio Start|DUPLICATE_date=January 17, 2011|first=Gary|last=Trust|magazine=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=14 February 2011|date=14 February 2011}}</ref> Песната исто така продала најмногу копии во една недела и станала петтата песна која има најмногу продажби само во првата недела во историјата на табелата.<ref name=yahoo>{{Наведена мрежна страница|url=http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/73797/week-ending-jan-16-2011-songs-britney-tops-taylor/|title=Week Ending Jan. 16, 2011: Songs: Britney Tops Taylor|date=January 19, 2011|first=Grein|last=Paul|publisher=Yahoo! Music. Yahoo!|accessdate=January 19, 2011}}</ref> За седум недели, „Hold It Against Me“ продала милион копии станувајќи осмата песна на Спирс која продала повеќе од милион копии.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/74337/week-ending-feb-27-2011-songs-judge-jlo/|title=Week Ending Feb. 27, 2011: Songs: Judge J.Lo |date=March 2, 2011|first=Paul|last=Grein|publisher=Yahoo! Music|accessdate=March 21, 2011}}</ref> „Hold It Against Me“ дебитирала на шеснаесеттото место на табелата за [[Поп Песни]] со 4,071&nbsp;пуштања, највисокиот број за нова песна во историјата на табелата. Исто така се израмнила со песната на Мадона, „[[Frozen (песна)|Frozen]]“ (1998) за вториот најголем број на пуштања зад песната на Кери, „[[Dreamlover (песна)|Dreamlover]]“ (1993).<ref name=soarsonto>{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/#/column/chartbeat/britney-spears-hold-it-against-me-soars-1004139232.story|title=Britney Spears' 'Hold It Against Me' Soars Onto Pop Songs Chart|date=January 17, 2011|first=Gary|last=Trust|magazine=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=January 17, 2011}}</ref> Следната недела со поместила на десеттото место, станувајќи седмата песна во историјата која влегла во првите десет места за две медели како и првата која го постигнала тоа за седум години.<ref name=popsongs>{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/column/chartbeat/britney-spears-speeds-into-pop-songs-top-1005009982.story#/column/chartbeat/britney-spears-speeds-into-pop-songs-top-1005009982.story|title=Britney Spears Speeds Into Pop Songs Top 10 |date=January 24, 2011|first=Gary|last=Trust|magazine=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=January 24, 2011}}</ref> На табелата за [[Хот 100 Ерплеј (Радио Песни)|Радио Песни]], „Hold It Against Me“ дебитирала на дваесет и третото место со импресии од 45&nbsp;милиони гледачи во првата недела кои според Nielsen BDS, се највисоката деби положба по песната на Кери, „[[Touch My Body]]“ (2008).<ref name="hot100">{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/#/news/britney-spears-hold-it-against-me-debuts-1004139415.story |title=Britney Spears' 'Hold It Against Me' Debuts Atop Hot 100 |publisher=Prometheus Global Media |magazine=Billboard |last=Trust |first=Gary |date=January 19, 2011|accessdate=January 19, 2011}}</ref> Интернационално, песната дебитирала на [[ARIA Charts|Таблите]] во Австралија на десеттото место, а највисоката позиција на песната била четвртото место кое го постигнала следната недела.<ref name="sc_Australia_Britney Spears"/> Оттогаш добила платинска сертивикација од [[Австралиска музичка индустрска асоцијација|Австралиската музичка индустрска асоцијација]] (ARIA) за 70,000 продадени копии.<ref name="ARIA Cert"/> На 17 јануари 2011, „Hold It Against Me“ дебитирала на првото место на новозеландските [[Музичка Индустриска Асоцијација на Нов Зеланд|RIANZ]] табели.<ref name="sc_New_Zealand_Britney Spears"/> На 13 јануари 2011, песната дебитирала на шестото место на [[Irish Singles Chart]] и се поместила на петтото место во следната недела.<ref name="sc_Ireland_Britney Spears"/> Синглот исто така дебитирал на првото место на [[Канадски Хот 100|Canadian Hot 100]], станувајќи четвртиот број-еден сингл на Спирс на таа табела како и четвртата песна во историјата на табелата која дебитирала на првото место. Дополнително, со дигитални продажби од 37,000&nbsp;копии, „Hold It Against Me“ исто така дебитирала на првото место на дигиталните песни во Канада, највисоките деби продажби во целост и вториот најголем броја продажби на табелата зад песната од The Black Eyed Peas, „[[The Time (Dirty Bit)]]“ (2010). Дебитирала на единаесеттото место на Хот 100 Ерплеј табелата, најголемата прва положба од „[[Haven't Met You Yet]]“ (2009) од [[Мајкл Бубле]], а исто така влегла и во [[Contemporary hit radio|Top 40/CHR]] ерплеј табелата на дванаесеттото место, втората најголема прва положба зад песната на Мадона, „[[4 Minutes (Madonna song)|4 Minutes]]“ (2008).<ref>{{Cite magazine|url=http://en-ca.nielsen.com/content/dam/nielsen/en_ca/documents/pdf/newsletters/billboard_canadian-update/Nielsen%20Music%20Canadian%20Update.pdf|archiveurl=https://www.webcitation.org/5vrOFWU4u?url=http://en-ca.nielsen.com/content/dam/nielsen/en_ca/documents/pdf/newsletters/billboard_canadian-update/Nielsen%20Music%20Canadian%20Update.pdf|archivedate=2011-01-19|title=Britney Spears Scores Rare N°1 Debut|publisher=[[Nielsen Company]]|magazine=Billboard|date=January 19, 2011|accessdate=January 19, 2011|url-status=live}}</ref> После издавањето во Британија, „Hold It Against Me“ дебитирала на шестото место на [[UK Singles Chart]], станувајчи нејзиниот дваесет и прв топ-десет сингл.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theofficialcharts.com/archive-chart/_/1/2011-01-29|title=Archive Chart|publisher=The Official Charts Company|accessdate=January 23, 2011}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theofficialcharts.com/chart-news/bruno-mars-makes-it-a-rare-double/|title=Bruno Mars makes it a rare double|publisher=The Official Charts Company|accessdate=January 23, 2011}}</ref> Низ Европа, песната го достигнала првото место во Данска и Финска; се искачила и на табелите во Белгија (Фландрија и Валонија), Франција, Италија, Норвешка, Шкотска, Шпанија, Шведска и Холандија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ultratop.be/nl/showitem.asp?interpret=Britney+Spears&titel=Hold+It+Against+Me&cat=s|title=ultratop.be - Britney Spears - Hold It Against Me|publisher=Ultratop. Hung Medien|accessdate=January 23, 2011}}</ref> ==Музичко видео== ===Позадина и издавање=== {{quote box | width = 300px | align = right | bgcolor = #c6dbf7 | quote =„Ние го снимавме на сигурно, не пробуваме да се убиеме, но како што видеото станува поблиско и поблиско, дефинитивно ќе си ги повредиме грбовите. Имаше момент во кој пробувавме, ѝ покажав на Бритни секција и беше нешто што навистина сакав да го направи и таа полуди. [...] Лудо е кога прво ќе видите некого толку претрупан со работа како неа, посебно кога не сте влезени во студиото со години. [...] Мислам дека може да го очекувате неочекуваното од Бритни, Зема ризици кога станува збор за модата, за кореографијата, за музиката - толку порасна што наполни 30 години и е силна независна жена и мислам дека сака да го покаже тоа.“ | source = Брајан Фридмен зборува со MTV за музичкото видео.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1655929/britney-spears-taking-risks-hold-it-against-me-video.jhtml|title=Britney Spears Taking Risks For 'Hold It Against Me' Video|last=Dinh|first=James|date=January 14, 2011|accessdate=January 15, 2011|publisher=MTV. MTV Networks|archive-date=2011-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110116060057/http://www.mtv.com/news/articles/1655929/britney-spears-taking-risks-hold-it-against-me-video.jhtml|url-status=dead}}</ref> }} [[Музичко видео|Музичкото видео]] за „Hold It Against Me“ било снимено на 22 и 23 јануари 2011.<ref name=firstlook>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1656493/britney-spears-tweets-first-look-at-hold-it-against-me-video.jhtml|title=Britney Spears Tweets First Look At 'Hold It Against Me' Video|last=Vena|first=Jocelyn|date=January 24, 2011|publisher=MTV. MTV Networks|accessdate=January 24, 2011|archive-date=2011-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110127030816/http://www.mtv.com/news/articles/1656493/britney-spears-tweets-first-look-at-hold-it-against-me-video.jhtml|url-status=dead}}</ref> Било режирано од [[Џонас Акерлунд]], додека [[Брајан Фридмен]] служел како кореографер.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1656156/britney-spears-hold-it-against-me-video-be-directed-by-jonas-akerlund.jhtml|title=Britney Spears' 'Hold It Against Me' Video To Be Directed By Jonas Akerlund|last=Vena|first=Jocelyn|date=January 18, 2011|publisher=MTV. MTV Networks|accessdate=January 18, 2011|archive-date=2011-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110118000000/http://www.mtv.com/news/articles/1656156/britney-spears-hold-it-against-me-video-be-directed-by-jonas-akerlund.jhtml|url-status=dead}}</ref><ref name=ryan2>{{Наведена мрежна страница|url=http://ryanseacrest.com/2011/01/06/ryan-gets-first-listen-to-new-britney-spears-single-hold-it-against-me/|title=Ryan Gets First Listen To New Britney Spears Single "Hold It Against Me"|last=Turner|first=Sadao|date=January 6, 2011|accessdate=January 6, 2011|publisher=RyanSeacrest.com}}</ref> Според менаџерот на Спирс, Лари Рудолф, таа станала обожавател од работата на Акерлунд откако го видела видеото за, „[[Ray of Light (песна)|Ray of Light]]“ (1998) од Мадона, но тие не работеле заедно во минатото поради неговиот „недостаток на време“. Спирс и Акерлунд брзо се сретнале за да го смислат концептот со презентирање на идеи сè додека според Рудолф, „почна да изгледа живо“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1658301/britney-spears-femme-fatale.jhtml|title=Britney Spears' Femme Fatale Is Her Ray Of Light, Manager Says|last1=Vena|first1=Jocelyn|last2=Cantiello|first2=Jim|date=February 18, 2011|publisher=MTV. MTV Networks|accessdate=February 18, 2011|archive-date=2011-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110219182339/http://www.mtv.com/news/articles/1658301/britney-spears-femme-fatale.jhtml|url-status=dead}}</ref> Отворените аудиции биле одржани на 22 декември 2010 и танчерите морале да ја научат рутината за песната на [[Робин]], „Criminal Intent“ (2010).<ref name=hiamr>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1655087/20101229/spears_britney.jhtml|title=Britney Spears To Premiere 'Hold It Against Me' On January 7|last=Dinh|first=James|date=December 29, 2010|accessdate=December 30, 2010|publisher=MTV. MTV Networks|archive-date=2012-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20121106181520/http://www.mtv.com/news/articles/1655087/britney-spears-premiere-hold-it-against-me-on-january-7.jhtml|url-status=dead}}</ref> На 22 јануари 2011, Спирс испратила дел од снимањето на Твитер, велејќи дека било „неверојатно искуство“ и дека ќе биде „едно од најдобрите видеа кои ги имам направено.“<ref name=firstlook/> На 2 февруари 2011, дошле обвиненија од TMZ.com дека Акерлунд одлучил да користи двојник на Спирс кога изгледало дека таа ги нема научено танцовите доволно. Двајцата нејзини репрезентативци и режисерот ги негирале озборувањата и Џонас искоментирал, „[Спирс] беше добра за време на целиот процес. [...] Бев долго со луѓе за да знам кога еден артист дава сè од себе и според мене не може да биде подобро од ова. Видеото ќе биде прекрасно! Сè во него е Бритни.“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1657102/britney-spears-was-great-on-video-set-jonas-akerlund.jhtml|title=Britney Spears Was 'Great' On Video Set, Jonas Akerlund Says|last=Vena|first=Jocelyn|date=February 2, 2011|publisher=MTV. MTV Networks|accessdate=February 2, 2011|archive-date=2011-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20110205060928/http://www.mtv.com/news/articles/1657102/britney-spears-was-great-on-video-set-jonas-akerlund.jhtml|url-status=dead}}</ref> Нејзиниот менаџер, Лери Рудолф подоцна потврдил дека двојник бил користен, но само за сцените во кои таа се бори самата со себе.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1658287/larry-rudolph-britney-spears-hold-it-against-me.jhtml|title=Britney Spears' Manager Breaks Down 'Hold It Against Me' Fight Scene|last1=Dinh|first1=James|last2=Cantiello|first2=Jim|date=February 18, 2011|publisher=MTV. MTV Networks|accessdate=February 18, 2011|archive-date=2011-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110221012845/http://www.mtv.com/news/articles/1658287/larry-rudolph-britney-spears-hold-it-against-me.jhtml|url-status=dead}}</ref> Сцената со борбата била кореографирана од [[Стивен Хо]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1658426/britney-spears-hold-it-against-me-fight.jhtml|title=Britney Spears Added Her 'Flavor' To 'Hold It Against Me' Fight Scene|date=February 22, 2011|publisher=MTV. MTV networks|accessdate=February 25, 2011|archive-date=2011-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110225025321/http://www.mtv.com/news/articles/1658426/britney-spears-hold-it-against-me-fight.jhtml|url-status=dead}}</ref> Тој коментирал дека Спирс ги научила танцовите од нејзините проби, но и додала нешто „по нејзин вкус“, со додавање на неколку чекори со нејзините потпетици. Должината на фустаните исто така била голем проблем и имале дискусии за нивно кратење поради безбедносни причини. Подоцна биле додадени како 'оружја' и Хо објаснил, „како да беа остри мечеви кои ѝ даваа на Бритни причина да скока и да ги избегнува.“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1658426/britney-spears-hold-it-against-me-fight.jhtml|title=Britney Spears Added Her 'Flavor' To 'Hold It Against Me' Fight Scene|date=February 22, 2011|publisher=MTV. MTV Networks|accessdate=February 25, 2011|archive-date=2011-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110225025321/http://www.mtv.com/news/articles/1658426/britney-spears-hold-it-against-me-fight.jhtml|url-status=dead}}</ref> Фридмен открил дека жената на Џонас, Б. Акерлунд, била стилистот во видеото. Б. е позната по нејзината работа со Мадона и Лејди Гага, но Фридмен рекол дека „Бритни не пробува да биде Гага.“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1656995/britney-spears-hold-it-against-me-video.jhtml|title=Britney Spears Doesn't Channel Lady Gaga In 'Hold It Against Me' Video|last=Vena|first=Jocelyn|date=February 1, 2011|publisher=MTV. MTV Networks|accessdate=February 1, 2011|archive-date=2011-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20110202141301/http://www.mtv.com/news/articles/1656995/britney-spears-hold-it-against-me-video.jhtml|url-status=dead}}</ref> Б. подоцна коментирала за модата во видеото велејќи, „Ние одевме во панк-рок моден изглед во видеото, со неколку гламурозни додатоци.“<ref name="fashion" /> За сцената во која Спирс носи венчален фустан, Б. работела со Том Том за да направи таков фустан. Кристалите [[Сваровски]] биле користени како творби на раката и ѓердан од Данијо и ракавици од Ла Красија биле додадени како додатоци.<ref name="fashion" /> За борбената сцена, двете Спирс верзии имале фустани од Б. која соработувала со Фалгуни и Шен Пикок и спортски потпетици од XTC.<ref name="fashion" /> За време на танцот во видеото, Спирс носи облека направена од Б. и Skin Graft Designs, со накит од Том Бинс. Чевлите биле сопственост на Спирс и биле покриени со Сваровски кристали. За делот во кој е употребен микрофонот, Спирс има црвен фустан дизајниран од Јасмен Хусеин за Сваровски - Runway Rocks.<ref name="fashion" /> Таа го надополнува изгледот со обетки и ѓердан од Том Бинс и прстени од Лори Родкин. За крајната сцена, Спирс носи тесен црн фустан од Бордел. Таа го дополнува изгледот со ѓердан од Нуар и обувки украсени со Сваровски кристали.<ref name="fashion">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1658281/britney-spears-hold-it-against-me-fashion.jhtml|title=Britney Spears 'Hold It Against Me' Fashion: Stylist Tells All!|last=Vena|first=Jocelyn|date=February 18, 2011|publisher=MTV. MTV Networks|accessdate=February 18, 2011|archive-date=2011-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110221012818/http://www.mtv.com/news/articles/1658281/britney-spears-hold-it-against-me-fashion.jhtml|url-status=dead}}</ref> После издавањето, музичкото видео ѝ донело на Спирс 500,000 долари за рекламирање на производи од [[Sony]], Make Up Forever и [[PlentyofFish]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/music/2011/02/22/2011-02-22_britney_spears_hold_it_against_me_video_earns_her_500000_katy_perry_slams_produc.html|title=Britney Spears 'Hold It Against Me' video earns her $500,000; Katy Perry slams product placement|date=2011-02-22|last=Roberts|first=Soraya|work=New York Daily News|accessdate=2011-02-28|archive-date=2011-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110225105223/http://www.nydailynews.com/entertainment/music/2011/02/22/2011-02-22_britney_spears_hold_it_against_me_video_earns_her_500000_katy_perry_slams_produc.html|url-status=dead}}</ref> ===Синопсис=== [[Податотека:Kanye West at the 2009 Tribeca Film Festival.jpg|thumb|left|170px|Видеото за песната било споредено со филмот ''Runaway'' од Кање Вест.]] Главната идеја зад видеото е паѓањето на Спирс на Земјата како метеор, пробувајќи да најде слава на планетата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://newsroom.mtv.com/2011/02/18/britney-spears-hold-it-against-me-video-2/|title=Britney Spears' 'Hold It Against Me' Video: The Key Scene|last=Vena|first=Jocelyn|date=February 18, 2011|publisher=MTV Newsroom. MTV Networks|accessdate=February 18, 2011|archive-date=2011-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110220021410/http://newsroom.mtv.com/2011/02/18/britney-spears-hold-it-against-me-video-2/|url-status=dead}}</ref> Видеото започнува со метеор кој паѓа низ вселената до земјата во 2011 и осветлува град кога конечно ќе падне. После тоа, црно-бели сцени ја прикажуваат Спирс како се спрема да снима музика, додека зборовите „Бритни Спирс“ и „Hold It Against Me“ се појавуваат во [[Def Leppard]]-инспирирани различно обоени букви. Спирс е потоа прикажана како носи здолништа и ја покажува нејзината дијафрагма, додека нејзините танчерки се облекуваат покрај неа. Тие се опкружени со камери и светла. Кога првиот рефрен започнува, Спирс се појавува носејќи голем венчален фустан во метална соба во облик на цилиндар. Таму, таа е опкружена со телевизиски монитори на кои се прикажуваат нејзините поранешни музички видеа. Сцените во ки е прикажана иднината и венчалниот фустан се слични со музичкото видео за „[[Bedtime Story (песна на Мадона)|Bedtime Story]]“ (1995) од Мадона.<ref name=popsheet>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1658284/britney-spears-hold-it-against-me-references.jhtml|title=Britney Spears' 'Hold It Against Me' Video: A Pop-Culture Cheat Sheet|last=Montgomery|first=James|date=February 18, 2011|publisher=MTV Newsroom. MTV Networks|accessdate=June 22, 2011|archive-date=2011-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110221012827/http://www.mtv.com/news/articles/1658284/britney-spears-hold-it-against-me-references.jhtml|url-status=dead}}</ref> Кога вториот стих започнува, Спирс пее носејќи светлечки и црвени алишта со неколку микрофони околу неа.<ref name=arizona/> Следните сцени ја прикажуваат Спирс во снимачката соба, како таа пее на микрофони во сцена со само црвени усни што наведува на филмот од 1975, ''[[The Rocky Horror Picture Show]]''.<ref name=newyorkmv/> Потоа, Спирс седи во металната соба додека танчерки со четири очи во бело се појавуваат од нејзината наметка. Кога започнува следниот дел, таа почнува да изфрла бои преку интравенските цевки во нејзините прсти во собата со монитори.<ref name=salon/> Потоа, две верзии на Спирс, облечени во сини и црвени фустани се тепаат во истата соба. Потоа, двете верзии на Спирс како и нејзиниот венчален фустан паѓаат на земјата. Додека преплетканите сцени од Спирс се прикажани во металната соба, другите две верзии почнуваат да се будат. Последните сцени ја прикажуваат Спирс во краток и тесен црн фустан со танчери облечени исто како неа, а зад нив се појавуваат конфети и пиротехнички оружја.<ref name=arizona/> Видеото завршува со прашалнил (?) прикажан во различни бои. ===Издавање и прием=== [[Податотека:Fuseli perseus.jpg|thumb|Танчерите во металната соба се споредени со [[Граје]], три сестри кои делеле едно око во [[старогрчка митологија|старогрчката митологија]].<ref name=popsheet/>]] На 4 февруари 2011 Спирс објавила преку нејзиниот профил на Твитер дека еден краток дел ќе биде објавуван секој ден во наредните четири дена. Првиот краток дел испратен од Спирс ја прикажувал во бел фустан опкружена со светла и камери насочени во нејзиното лице.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1657286/britney-spears-hold-it-against-me.jhtml|title=Britney Spears Drops 'Hold It Against Me' Video Preview|last=Vena|first=Jocelyn|date=February 4, 2011|publisher=MTV. MTV Networks|accessdate=February 6, 2011|archive-date=2011-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20110206000342/http://www.mtv.com/news/articles/1657286/britney-spears-hold-it-against-me.jhtml|url-status=dead}}</ref> Другите делови ја прикажувале Спирс во кратки црвени алишта, со машки танчери и ТВ екрани кои ги прикажувале нејзините поранешни музиччки видеа.<ref name=newcut>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1657459/britney-spears-hold-it-against-me-teaser-4.jhtml|title=Britney Spears' Latest 'Hold It Against Me' Clip Teases Dance Scene|last=Warner|first=Kara|date=February 7, 2011|publisher=MTV. MTV Networks|accessdate=February 13, 2011|archive-date=2011-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110211022606/http://www.mtv.com/news/articles/1657459/britney-spears-hold-it-against-me-teaser-4.jhtml|url-status=dead}}</ref> Џејмс Монтгамери од MTV ги нарекол деловите „брилијантни“ и коментирал дека тие ѝ „донеле точка во промоционалната историја“, споредувајќи ја Спирс и нејзиниот тим со претходните кампањи на [[Кање Вест]], [[Radiohead]] и [[iamamiwhoami]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1657621/britney-spears-hold-it-against-me-teaser.jhtml|title=Britney Spears' 'Hold It Against Me' Clips Earn Her A Spot In Promotional History|last=Montgomery|first=James|date=February 9, 2011|publisher=MTV. MTV Networks|accessdate=February 13, 2011|archive-date=2011-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110211220045/http://www.mtv.com/news/articles/1657621/britney-spears-hold-it-against-me-teaser.jhtml|url-status=dead}}</ref> На 6 девруари, 2011, таа ја испратила пораката на Твитер, „Само што видеов нова снимка од #HIAM. МНОГУ сум возбудена да ја споделам!“<ref name=newcut/> Музичкото видео било премиерно прикажано на MTV на 17 февруари 2011, во 21:55 Источна часовен појас (2:55 Универзално време).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1657476/britney-spears-hold-it-against-me-video-premiere.jhtml|title=Britney Spears To Premiere 'Hold It Against Me' Video February 17 On MTV|last=Vena|first=Jocelyn|date=February 8, 2011|publisher=MTV. MTV Networks|accessdate=February 13, 2011|archive-date=2011-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110211022621/http://www.mtv.com/news/articles/1657476/britney-spears-hold-it-against-me-video-premiere.jhtml|url-status=dead}}</ref> Било проследено со дискусија во живо и специјални гости на MTV во 23:00 Источна часовен појас (04:00 Универзално време).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1657987/britney-spears-hold-it-against-me-video-premiere.jhtml|title=Britney Spears Video Premiere To Be Followed By Live MTV.com Chat!|last=Vena|first=Jocelyn|date=February 14, 2011|publisher=MTV. MTV Networks|accessdate=February 16, 2011|archive-date=2011-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110217050607/http://www.mtv.com/news/articles/1657987/britney-spears-hold-it-against-me-video-premiere.jhtml|url-status=dead}}</ref> Џејмс Монтгамери од MTV рекол дека додека видеото ги претставувало нејзините најиконски видео во некој спектакл, сè уште содржело воздржаност во неговите теми. Тој рекол дека видеото е едно од нејзините најдобри видеа на сите времиња додавајќи дека има „Има оригинална ''уметност'' во него, што го прави да изгледа убаво и моќно.“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1658275/britney-spears-hold-it-against-me-video.jhtml|title=Britney Spears' 'Hold It Against Me' Video Premieres|last=Montgomery|first=James|date=February 18, 2011|publisher=MTV. MTV Networks|accessdate=February 18, 2011|archive-date=2011-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110220081430/http://www.mtv.com/news/articles/1658275/britney-spears-hold-it-against-me-video.jhtml|url-status=dead}}</ref> Монтгамери открил дека видеото било инспирирано од [[Граје]], iamamiwhoami, ''[[Runaway (филм од 2010)|Runaway]]'' на Кање Вест, „Bedtime Story“ на Мадона и „[[Die Another Day (песна)|Die Another Day]]“, ''[[The Matrix (франшиза)|The Matrix]]'', ''[[Mortal Kombat]]'', „[[Indestructible (песна на Робин)|Indestructible]]“ од Робин, ''The Rocky Horror Picture Show'' и омотот на албумот од [[Tool (бенд)|Tool]], ''[[Ænema]]''.<ref name=popsheet/> Метју Перпетуа од ''Rolling Stone'' го нарекол „целосен визуелен напад“ и дополнил дека е „микс од сè што можеме да очекуваме од Бритни“, а рекол дека тоа се секси костуми и убава кореографија.<ref>{{Cite magazine|url=http://www.rollingstone.com/culture/blogs/rolling-stone-video-blog/britney-spears-goes-over-the-top-in-video-for-hold-it-against-me-20110216|title=Britney Spears' Goes Over the Top in Video For 'Hold It Against Me'|last=Perpetua|first=Matthew|date=February 18, 2011|magazine=Rolling Stone|publisher=Jann Wenner|accessdate=February 18, 2011}}</ref> Ерон Персли од ''[[People (магазин)|People]]'' рекол дека боречката сцена е најубава во видеото, но не му се допаднало рекламирањето на производи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.people.com/people/article/0,,20467428,00.html|title=Britney Spears Debuts Video for 'Hold It Against Me'|last=Parsley|first=Aaron|date=February 18, 2011|work=People (magazine)|publisher=Time Warner|accessdate=February 18, 2011|archive-date=2011-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110220204541/http://www.people.com/people/article/0,,20467428,00.html|url-status=dead}}</ref> Бил Лемб од About.com рекол дека видеото било визуелна ѕвезда, иако деодал дека било „тешко да се дознае“ дали ќе го постигне истиот успех како видеата за „Baby One More Time“ и „Toxic“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://top40.about.com/b/2011/02/17/britney-spears-debuts-stunning-hold-it-against-me-video.htm|title=Britney Spears Debuts Stunning 'Hold It Against Me' Video|last=Lamb|first=Bill|date=February 17, 2011|publisher=About.com. The New York Times Company|accessdate=February 18, 2011|archive-date=2011-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110221124106/http://top40.about.com/b/2011/02/17/britney-spears-debuts-stunning-hold-it-against-me-video.htm|url-status=dead}}</ref> Вила Паскин од ''[[New York (магазин)|New York]]'' го сметала како it as „високо енергетско, професионално танчерско видео“, но изјавила дека but stated that „[Сликите] кажуваат факт дека таа не е во танцувачка дорма или настапувачка форма како што беше порано.“<ref name=newyorkmv>{{Наведена мрежна страница|url=http://nymag.com/daily/entertainment/2011/02/britney_spears_hold_it_against_1.html|title=Britney Spears Fights Herself in The 'Hold It Against Me' Video|last=Paskin|first=Willa|date= February 17, 2011|work=New York|publisher=New York Media Holdings|accessdate=February 18, 2011}}</ref> Леа Гренбалт од ''Entertainment Weekly'' ја пофалила насоката на Акерлунд, но ја критикувала Спирс за недостаток на застапеност, коментирајќи, „Тешко е да не се запрашате: Дали Бритни се забавува?“<ref>{{Cite magazine|url=http://music-mix.ew.com/2011/02/17/britney-spears-hold-it-against-me-video-premiere/|title=Britney Spears' 'Hold It Against Me' video: Watch it here|3=The Music Mix|4=EW.com|last=Greenblatt|first=Leah|date=February 17, 2011|magazine=Entertainment Weekly|publisher=Time Warner|accessdate=February 18, 2011|archive-date=2011-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110220003728/http://music-mix.ew.com/2011/02/17/britney-spears-hold-it-against-me-video-premiere/|url-status=dead}}</ref> Ед Масли од ''[[The Arizona Republic]]'' изјавил дека видеото живеело од кратките телови и било едно од нејзините најуметнички досега.<ref name=arizona>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.azcentral.com/thingstodo/music/articles/2011/02/18/20110218britney-spears-hold-it-against-me-video.html|title=Britney goes arty for 'Hold it Against Me' video|last=Masley|first=Ed|date=February 18, 2011|work=[[The Arizona Republic]]|publisher=Gannett Company|accessdate=February 18, 2011|archive-date=2020-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20201006171330/http://archive.azcentral.com/thingstodo/music/articles/2011/02/18/20110218britney-spears-hold-it-against-me-video.html|url-status=dead}}</ref> Дру рант од [[Salon.com]] рекол дека покрај рекламирањето на производи, видеото „е визуелно запрепастувачко, со Матрица се запознава со '[[The Cell]]' вибрација која ќе ја натера Лејди Гага да се помисли за интравенските цевки.“<ref name=salon>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.salon.com/entertainment/tv/feature/2011/02/18/britney_spears_hold_it_against_me_femme_fatale/|title=Dissecting Britney Spears' "Hold It Against Me"|last=Grant|first=Drew|date=February 18, 2011|publisher=[[Salon.com]]. Salon Media Group|accessdate=February 18, 2011}}</ref> Алекс Катаринел од ''[[The Huffington Post]]'' рекла дека видеото е нејзината најдобта и најзрела работа, велејќи дека има лесен концепт и додала, „Поп ѕвездата со совршената слика се врати и им нуди на обожавателите нова и посилна Бритни отколку таа од вчера.“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.huffingtonpost.com/alex-catarinella/britneys-beautiful-jonas_b_825438.html|title=Britney's Beautiful Jonas Akerlund-directed Breakdown|last=Catarinella|first=Alex|date=February 18, 2011|work=[[The Huffington Post]]|publisher=[[Arianna Huffington]]|accessdate=February 18, 2011}}</ref> Користењето на производи во видеото добило неколку критики од медиумите. Меган Гибсон од ''[[Time (магазин)|Time]]'' рекол дека видеото е „навредувачко“ и коментирал, „разбираме дека има тепки еконоски времиња, но не можеле да бидат малку посубтилни со тоа?“. Лиз Кели од ''The Washington Post'' го нарекла клипот „телевизиска реклама“ и рекла, „Ќе напишев повеќе, но мислам дека треба да ставам Make Up Forever и да купам Sony телевизор.“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/britney-spears-hold-me-video-101547|title=Britney Spears' 'Hold It Against Me' Video Criticized for Too Many Product Tie-Ins|last=Amter|first=Charlie|date=February 18, 2011|work=The Hollywood Reporter|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=February 18, 2011}}</ref> ==Настапи во живо и преработки== [[Податотека:Selena_Gomez_Live_on_Good_Morning_America_01_(cropped).jpg|thumb|right|150px|Selena Gomez & the Scene ја преработиле песната во живо за време на нивната турнеја, We Own the Night Tour]] Спирс ја извела „Hold It Against Me“ во [[Rain Nightclub]] во [[Palms Casino Resort]] на 25 март 2011. По монтажата на нејзините музички видеа, Спирс се појавила на сцената носејќи корсет и попратена со машки танчери. Според Џоклин Вена од MTV, настапот вклучувал „секси галење на коса.“ Таа исто така ги извела и „[[Big Fat Bass]]“ и „[[Till the World Ends]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1660729/britney-spears-las-vegas-performance.jhtml|title=Britney Spears Electrifies Las Vegas With Nightclub Performance|last=Vena|first=Jocelyn|date=February 25, 2011|publisher=MTV. MTV Networks|accessdate=February 26, 2011|archive-date=2012-09-05|archive-url=https://archive.today/20120905052947/http://www.mtv.com/news/articles/1660729/britney-spears-las-vegas-performance.jhtml|url-status=dead}}</ref> Спирс исто така ги извела песните во [[Bill Graham Civic Auditorium]] на 27 март 2011 и било прикажано на ''[[Good Morning America]]'' на 29 март 2011.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1660743/britney-spears-good-morning-america-performance.jhtml|title=Britney Spears Steals Hearts At San Francisco Show|last=Vena|first=Jocelyn|date=February 27, 2011|publisher=MTV. MTV Networks|accessdate=February 28, 2011|archive-date=2011-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110418004750/http://www.mtv.com/news/articles/1660743/britney-spears-good-morning-america-performance.jhtml|url-status=dead}}</ref> Истиот ден, Спирс ги извела „Hold It Against Me“, „Big Fat Bass“ и „Till the World Ends“ на ''[[Jimmy Kimmel Live!]]''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/tv/2011/03/30/2011-03-30_britney_spears_on_jimmy_kimmel_live_does_jackass_portapotty_bungee_stunt_for_joh.html|title=Britney Spears on 'Jimmy Kimmel Live!': Does 'Jackass' Porta-Potty bungee stunt for Johnny Knoxville|last=Roberts|first=Soraya|date=March 30, 2011|accessdate=March 30, 2011|work=Daily News|publisher=Mortimer Zuckerman|archive-date=2011-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20110403041055/http://www.nydailynews.com/entertainment/tv/2011/03/30/2011-03-30_britney_spears_on_jimmy_kimmel_live_does_jackass_portapotty_bungee_stunt_for_joh.html|url-status=dead}}</ref> Песната исто така била изведена на турнејата од 2011, [[Femme Fatale Tour]]. Откако неонски знак на кој пишувало „Femme Fatale“ бил спуштен на сцената, шоуто започнувало со интродукција во која Спирс била апсена од полицијата. Откако ќе речела „[[Oops!... I Did It Again (песна)|Не сум толку невина]]“, видеото го снемувало и таа се појавувала на сцената во сребрен костум за да ја изведе „Hold It Against Me“. Била попратени со позадински танџери облечени во сребрени костуми.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/live-review-britney-spears-nicki-minaj-jessie-and-the-toy-boys-the-femme-fatale-tour-anaheim-ca/9008119|title=Live Review: Britney Spears, Nicki Minaj, Jessie and the Toy Boys 'The Femme Fatale Tour' — Anaheim, CA|date=June 25, 2011|accessdate=July 8, 2011|last=Florino|first=Rick|publisher=[[Artistdirect]]. Rogue Digital, LLC|archive-date=2011-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629054957/http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/live-review-britney-spears-nicki-minaj-jessie-and-the-toy-boys-the-femme-fatale-tour-anaheim-ca/9008119|url-status=dead}}</ref> Ендру Метсон од ''[[The Seattle Times]]'' рекол дека настапот „го поставил темпото: топло и тешко.“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://seattletimes.nwsource.com/html/matsononmusic/2015471412_concert_review_britney_spears.html?prmid=head_main?cmpid=2628|title=Concert review: Britney Spears and Nicki Minaj at the Tacoma Dome 06/29/11|date=June 29, 2011|accessdate=July 8, 2011|last=Matson|first=Andrew|work=[[The Seattle Times]]|publisher=[[The Seattle Times Company]]}}</ref> „Hold It Against Me“ била преработена од американскиот артист Мигел за ''Билборд''.<ref>{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/#/news/miguel-goes-against-britney-spears-1005096762.story|title=Miguel Goes "Against" Britney Spears|date=March 28, 2011|first=Jessica|last=Letkemann|magazine=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=April 22, 2011}}</ref> [[United States Marine Corps|Marine Corps]] од Rein 266 и HMLA 169 испратиле видео во кое тие ја пеат песната на [[YouTube|Јутуб]] во базата во [[Авганистан]]. Спирс го испратила видеото на нејзиниот профил на Твитер и рекла, „Заљубена сум во ова... Знаев дека војниците се жестоки! Ви благодарам за сè што правите.“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-1379557/U-S-Marines-mock-Britney-Spears-latest-song-middle-Afghanistan.html|title=U.S. Marines mock up Britney Spears' latest song… from the middle of Afghanistan|date=April 22, 2011|first=Matt|last=Blake|work=Daily Mail|publisher=Associated Newspapers|accessdate=April 22, 2011}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://content.usatoday.com/communities/entertainment/post/2011/04/marines-make-britney-spears-video-/1|title=Marines make Britney Spears video|date=April 22, 2011|first=Ann|last=Oldenburg|work=USA Today|publisher=Gannett Company|accessdate=April 22, 2011}}</ref> Американскиот поп бенд [[Selena Gomez & the Scene]] ја извел песната како знак на почитк кон Спирс за време на нивната турнеја од 2011, [[We Own the Night Tour]]. Тие исто така ги извеле и „...Baby One More Time“, „[[(You Drive Me) Crazy]]“, „Oops!... I Did It Again“, „I'm a Slave 4 U“ и „Toxic“. За време на настапот тие ја преработиле и „Hold It Against Me“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allheadlinenews.com/articles/90055735?Selena%20Gomez%20performs%20Britney%20Spears%20tribute%20on%20new%20tour|title=Selena Gomez performs Britney Spears tribute on new tour|first=Jones|last=Anthony|publisher=[[All Headline News]]|date=July 29, 2011|accessdate=July 30, 2011|archive-date=2011-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20111017085614/http://www.allheadlinenews.com/articles/90055735?Selena%20Gomez%20performs%20Britney%20Spears%20tribute%20on%20new%20tour|url-status=dead}}</ref> == Список на песни == *;Дигитално спуштање<ref name=ituneslength /> # „Hold It Against Me“ – 3:49 *;Британо Дигитално Спуштање / ЦД Сингл / ''Femme Fatale'' (Премиум Фан Издание) 7" Винил <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/gb/preorder/hold-it-against-me-single/id414714730|title=Hold It Against Me - Single by Britney Spears - Download Hold It Against Me - Single on iTunes|date=February 18, 2011|publisher=Apple Inc.|language=en|accessdate=January 17, 2011}}</ref><ref name="UK CD"/> # „Hold It Against Me“ – 3:49 # „Hold It Against Me“ (Инструментална) – 3:49 *;Дигитално Ремиксови EP<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/album/hold-it-against-me-the-remixes/id420468354|title=Hold It Against Me - The Remixes|publisher=Apple Inc|accessdate=February 18, 2011}}</ref> # „Hold It Against Me“ (Адријан Лук & Наусе Радио) – 3:05 # „Hold It Against Me“ (ЏампСмоукерс Клуб) – 6:02 # „Hold It Against Me“ (Окелот Клуб) – 6:14 # „Hold It Against Me“ (Смоук ен Мирорс Клуб) – 7:41 # „Hold It Against Me“ (Фанк Џенерејшн Радио) – 3:48 # „Hold It Against Me“ (Трејси Јанг Ферош Антем Микс) – 8:38 # „Hold It Against Me“ (Абе Клементс Радио) – 4:02 ==Кредити и личности== {{col-begin}} {{col-2}} Кредитите за песната се земени од ЦД Синглот на „Hold It Against Me“.<ref name="liner">{{cite AV media notes|artist=[[Бритни Спирс|Britney Spears]] |title=Hold It Against Me|year=2011|format= Liner Notes [CD, Single] |publisher=Jive Records|publisherid=88697 85390 2, 88697 85390 2}}</ref> * [[Бритни Спирс]] – вокали * [[Dr. Luke]] – [[музички продуцент|продуцент]], текстописец, инструменти и програмирање * [[Макс Мартин]] – продуцент, текстописец, инструменти и програмирање * [[Бони Мекки]] – текстописец, позадински вокали * [[Билборд (продуцент)|Билборд]] – ко-продуцент, текстописец, инструменти и програмирање * Маја Мари – позадински вокали {{col-2}} * Емили Врајт – [[аудио инжинеринг|инжинеринг]] * Сем Холанд – инжинеринг * Тим Робертс – инжинеринг * Везна Готвалд – инжинеринг * Џон Хејнс – инжинеринг * [[Сербан Генеа]] – [[аудио миксинг (снимена музика)|аудио миксинг]] {{col-end}} ==Табели и сертификации== {{col-begin}} {{col-2}} ===Табели=== {| class="wikitable sortable" |- ! Табела (2011) ! Највисока<br />позиција |- {{singlechart|Australia|4|artist=Britney Spears|song=Hold It Against Me|accessdate=January 17, 2011}} |- {{singlechart|Austria|16|artist=Britney Spears|song=Hold It Against Me|accessdate=February 23, 2011}} |- {{singlechart|Belgium (Flanders)|2|artist=Britney Spears|song=Hold It Against Me}} |- {{singlechart|Belgium (Wallonia)|1|artist=Britney Spears|song=Hold It Against Me}} |- | Бразил (''[[Билборд Бразил|Билборд]]'' [[Бразил Хот 100 Ерплеј|Хот 100]])<ref>"Brasil Hot 100 Airplay". Billboard Brasil (Brasil: bpp) (2): 96. March, 2011. ISSN 977-217605400-2</ref> | style="text-align:center;"|1 |- | Бразил ([[Билборд Бразил|''Билборд'' Хот Поп Песни]])<ref>"Brasil Hot Pop & Popular Songs". Billboard Brasil (Brasil: bpp) (2): 97. March, 2011. ISSN 977-217605400-2</ref> | style="text-align:center;"|10 |- {{singlechart|Canada|1|artistid=Britney Spears|artist=Britney Spears|song=Hold It Against Me|accessdate=January 19, 2011}} |- {{singlechart|Czech Republic|17|artist=Britney Spears|year=2011|week=06|accessdate=2011-02-09}} |- {{singlechart|Denmark|1|artist=Britney Spears|song=Hold It Against Me|accessdate=January 20, 2011}} |- {{singlechart|Finland|1|artist=Britney Spears|song=Hold It Against Me|accessdate=January 20, 2011}} |- {{singlechart|France|31|artist=Britney Spears|song=Hold It Against Me|accessdate=unknown}} |- {{singlechart|Germany|23|artist=Britney Spears|song=Hold It Against Me|accessdate=February 28, 2011}} |- {{singlechart|Hungary|33|year=2011|week=5|artist=Britney Spears|song=Hold It Against Me|accessdate=February 13, 2011}} |- {{singlechart|Ireland|5|year=2011|week=3|artist=Britney Spears|song=Hold It Against Me|accessdate=January 16, 2011}} |- |Италија ([[Федерација на италијанската музичка индустрија|FIMI]])<ref>{{Наведена мрежна страница|url =http://www.fimi.it/classifiche_digital.php|title =Federazione Industria Musicale Italiana – Classifiche|language =it|publisher =[[Федерација на италијанската музичка индустрија|FIMI]]|accessdate =2011-01-21|archive-date =2012-06-21|archive-url =https://web.archive.org/web/20120621095019/http://www.fimi.it/classifiche_digital.php|url-status =dead}}</ref> | style="text-align:center;"|2 |- |Јапонија ([[Japan Hot 100]])<ref>[http://www.billboard.com/charts/japan-hot-100#/charts/japan-hot-100 Japan Hot 100 | Billboard.com<!-- Bot generated title -->]</ref> | style="text-align:center;"|8 |- {{singlechart|Dutch100|20|artist=Britney Spears|song=Hold It Against Me|accessdate=January 16, 2011}} |- {{singlechart|New Zealand|1|artist=Britney Spears|song=Hold It Against Me|accessdate=January 17, 2011}} |- {{singlechart|Norway|2|artist=Britney Spears|song=Hold It Against Me|accessdate=January 18, 2011}} |- |Русија ([[Russian Music Charts|Tophit Hot 100]])<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.tophit.ru/cgi-bin/artinfo.cgi?id=31664 |title=архивски примерок |website=[[Tophit]] |accessdate=2011-08-16 |archive-date=2012-02-19 |archive-url=https://www.webcitation.org/65ZMU8cQD?url=http://www.tophit.ru/cgi-bin/artinfo.cgi?id=31664 }}</ref> | style="text-align:center;"|21 |- {{singlechart|Scotland|4|artist=Britney Spears|song=Hold It Against Me|date=2011-01-29}} |- {{singlechart|Slovakia|3|artist=Britney Spears|year=2011|week=04|accessdate=2011-02-02}} |- |Јужна Кореја ([[Gaon Chart|GAON]]) (International Chart)<ref name="korea">{{Наведена мрежна страница|url =http://gaonchart.co.kr/main/section/search/list.gaon?Search_str=hold+it+against+me&x=0&y=0|title =가온차트와 함께하세요|publisher =[[Gaon Chart|GAON]]|language =ko|accessdate =2011-01-21}}</ref> | style="text-align:center;"|1 |- {{singlechart|Spain|6|artist=Britney Spears|song=Hold It Against Me}} |- {{singlechart|Swiss|7|artist=Britney Spears|song=Hold It Against Me}} |- {{singlechart|Sweden|9|artist=Britney Spears|song=Hold It Against Me}} |- {{singlechart|UK|6|artist=Britney Spears|song=Hold It Against Me|date=unknown}} |- |САД [[Билборд Хот 100|''Билборд'' Хот 100]]<ref name="hot100"/> | style="text-align:center;"|1 |- {{singlechart|Billboarddanceclubplay|1|artist=Britney Spears|artistid=290150}} |- |САД [[Поп Песни]] (''[[Билборд (магазине)|Билборд]]'')<ref name=popsongs/> | style="text-align:center;"|3 |} {{col-2}} ===Сертификации=== {| class="wikitable" |- ! Држава ! Сертификации |- | [[Австралиска музичка индустрска асоцијација|Австралија]] | Platinum<ref name="ARIA Cert">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupageshttpwww.aria.com.auSINGLEaccreds2011.htm |title=ARIA certification - Australian Record Industry Assocation |publisher=Ariacharts.com.au |date=2011-02-28 |accessdate=2011-03-05}}</ref> |- | [[Музичка Индустриска Асоцијација на Нов Зеланд|Нов Зеланд]] | Gold<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.radioscope.net.nz/index.php?option=com_content&task=view&id=77&Itemid=63 |title=Latest Gold / Platinum Singles - RadioScope New Zealand<!-- Bot generated title --> |accessdate=2008-10-14 |archive-date=2008-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081014104613/http://www.radioscope.net.nz/index.php?option=com_content&task=view&id=77&Itemid=63 |url-status=live }}</ref> |- | [[International Federation of the Phonographic Industry|Шведска]] | Gold<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hitlistan.se/|title=Sveriges Officiella Toplista (Certifikat)|accessdate=2011-04-15|publisher=Sverigetopplistan}}</ref> |} {{col-end}} ==Историја на издавање== {| class="wikitable" |- ! Регион ! Датум ! Формат ! Куќа |- |САД<ref name="rushrelease">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1655667/britney-spears-thanks-fans-hold-it-against-me-support.jhtml|title=Britney Spears Thanks Fans For 'Hold It Against Me' Support|last=Vena|first=Jocelyn|date=January 11, 2011|publisher=MTV. MTV Networks|accessdate=January 11, 2011|archive-date=2012-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20121106122603/http://www.mtv.com/news/articles/1655667/britney-spears-thanks-fans-hold-it-against-me-support.jhtml|url-status=dead}}</ref> |10 јануари 2011 |Радио премиера |rowspan="20"| [[Jive Records]] |- |Австралија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/au/album/hold-it-against-me-single/id413582651|title=Hold It Against Me - Single by Britney Spears |date=January 11, 2011|publisher=[[Apple|Apple Inc.]]|accessdate=January 12, 2011}}</ref> |rowspan="17"|11 јануари 2011 |rowspan="20"|[[Музичко симнување|Дигитално спуштање]] |- |Канада<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/ca/album/hold-it-against-me-single/id413582651|title=Hold It Against Me - Single by Britney Spears |date=January 11, 2011|publisher=Apple Inc.|accessdate=January 12, 2011}}</ref> |- |Данска<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/dk/album/hold-it-against-me/id413582651?i=413582652|title=Hold It Against Me - Single by Britney Spears |date=January 11, 2011|publisher=Apple Inc.|accessdate=January 12, 2011}}</ref> |- |Финска<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/fi/album/hold-it-against-me-single/id413582651|title=Hold It Against Me - Single by Britney Spears |date=January 11, 2011|publisher=Apple Inc.|accessdate=January 12, 2011}}</ref> |- |Франција<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/fr/album/hold-it-against-me-single/id413582651|title=Hold It Against Me - Single de Britney Spears |date=January 11, 2011|publisher=Apple Inc.|language=fr|accessdate=January 12, 2011}}</ref> |- |Грција<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/gr/album/hold-it-against-me-single/id413582651|title=Hold It Against Me - Single by Britney Spears |date=January 11, 2011|publisher=Apple Inc.|accessdate=January 12, 2011}}</ref> |- |Италија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/it/album/hold-it-against-me-single/id413582651|title=Hold It Against Me - Single di Britney Spears |date=January 11, 2011|publisher=Apple Inc.|language=it|accessdate=January 12, 2011}}</ref> |- |Ирска<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/ie/album/hold-it-against-me/id413582651?i=413582652&ign-mpt=uo%3D2|title=Hold It Against Me |date=January 11, 2011|publisher=Apple Inc.|accessdate=January 12, 2011}}</ref> |- |Мексико<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/mx/album/hold-it-against-me-single/id413582651|title=Hold It Against Me - Single de Britney Spears |date=January 11, 2011|publisher=Apple Inc.|language=es|accessdate=January 12, 2011}}</ref> |- |Нов Зеланд<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/nz/album/hold-it-against-me-single/id413582651|title=Hold It Against Me - Single by Britney Spears |date=January 11, 2011|publisher=Apple Inc.|accessdate=January 12, 2011}}</ref> |- |Норвешка<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/nl/album/hold-it-against-me/id413582651?i=413582652&ign-mpt=uo%3D2|title=Hold It Against Me - Single van Britney Spears |date=January 11, 2011|publisher=Apple Inc.|language=no|accessdate=January 12, 2011}}</ref> |- |Португалија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/pt/album/hold-it-against-me/id413582651?i=413582652&ign-mpt=uo%3D4|title=Hold It Against Me - Single by Britney Spears |date=January 11, 2011|publisher=Apple Inc.|accessdate=January 12, 2011}}</ref> |- |Шпанија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/es/album/hold-it-against-me-single/id413582651|title=Hold It Against Me - Single de Britney Spears |date=January 11, 2011|publisher=Apple Inc.|language=es|accessdate=January 12, 2011}}</ref> |- |Шведска<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/se/album/hold-it-against-me-single/id413582651|title=Hold It Against Me - Single by Britney Spears |date=January 11, 2011|publisher=Apple Inc.|accessdate=January 12, 2011}}</ref> |- |Швајцарија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/ch/album/hold-it-against-me/id413582651?i=413582652&ign-mpt=uo%3D2|title=Hold It Against Me - Single von Britney Spears |date=January 11, 2011|publisher=Apple Inc.|language=de|accessdate=January 11, 2011}}</ref> |- |Холандија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/nl/album/hold-it-against-me-single/id413582651?v0=WWW-EUNL-HTNWS-FEATURED-PROMO|title=Hold It Against Me - Single van Britney Spears |date=January 10, 2011|publisher=Apple Inc.|language=nl|accessdate=January 12, 2011}}</ref> |- |САД<ref name=ituneslength>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/us/album/hold-it-against-me-single/id413582651|title=Hold It Against Me - Single by Britney Spears |date=January 11, 2011|publisher=[[Apple|Apple Inc.]]|accessdate=January 12, 2011}}</ref> |- |Полска<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://music.ovi.com/pl/pl/pc/Product/Britney-Spears/Hold-It-Against-Me/14847944|title=Britney Spears/Hold It Against Me|accessdate=January 17, 2011|work=[[:pt:inoruox]]|archive-date=2012-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120325114449/http://music.ovi.com/pl/pl/pc/Product/Britney-Spears/Hold-It-Against-Me/14847944|url-status=dead}}</ref> |rowspan="2"|12 јануари 2011 |- |Бразил<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sonora.terra.com.br/#/cd/188769/hold_it_against_me|title=Britney Spears/Hold It Against Me - Músicas |accessdate=January 15, 2011|work=[[:pt:Terra Sonora]]}}</ref> |- |Обединето Кралство<ref name=Copsey/> |17 јануари 2011 |[[RCA Records]] |- |САД<ref name=fmqb>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fmqb.com/article.asp?id=16691|title=Available for Airplay|accessdate=January 10, 2011|work=[[FMQB]]|archive-date=2011-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927173904/http://www.fmqb.com/Article.asp?id=16691|url-status=dead}}</ref> |18 јануари 2011 |[[Мејнстрим ерплеј]] |rowspan="3"| Jive Records |- |rowspan="2"|Германија<ref>{{Наведена мрежна страница|title=HOLT EUCH "HOLD IT AGAINST ME"|url=http://www.britney.com/de/news/holt-euch-hold-it-against-me-exklusiv-bei-itunes|publisher=Britney.com|accessdate=February 24, 2011|language=de|archive-date=2011-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20110708094558/http://www.britney.com/de/news/holt-euch-hold-it-against-me-exklusiv-bei-itunes|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=Hold It Against Me: Britney Spears: Amazon.de: Musik|url=http://www.amazon.de/Hold-Against-Me-Britney-Spears/dp/B004J80CQG/r|publisher=Amazon.de|accessdate=January 22, 2011|language=de}}</ref> |11 февруари 2011 |Дигитално спуштање |- |18 февруари 2011 |rowspan="3"| [[Компактен Диск сингл|ЦД сингл]] |- |Обединето Кралство<ref name="UK CD">{{Наведена мрежна страница|title=Hold It Against Me: Britney Spears: Amazon.co.uk: Music|url=http://www.amazon.co.uk/Hold-Against-Me-Britney-Spears/dp/B004J80CQG/|publisher=Amazon.co.uk|accessdate=February 7, 2011}}</ref> || 1 март 2011 | RCA Records |- |Хонгконг<ref>{{Наведена мрежна страница|url =http://www.hmv.com.hk/product/singles.asp?sku=399464|title =Britney Spears / Hold It Against Me|work =HMV Hong Kong|publisher =[[HMV Group]]|accessdate =April 9, 2011|archive-date =2015-09-24|archive-url =https://web.archive.org/web/20150924031215/http://www.hmv.com.hk/product/singles.asp?sku=399464|url-status =dead}}</ref> |25 март 2011 |[[Columbia Records]] |} == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == * {{YouTube|-Edv8Onsrgg|Официјално музичко видео на „Вево“}} {{Синглови на Бритни Спирс}} {{Избрана}} [[Категорија:Синглови од 2011]] [[Категорија:Песни на Бритни Спирс]] [[Категорија:Денс-поп песни]] dg5yurst3tjlkxbys4ocw12iegnauus 0 898757 5544292 5441317 2026-04-24T13:28:02Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5544292 wikitext text/x-wiki '''Шпионски програм''' ({{langx|en|spyware}}; ''спајвер'') — тип на [[злонамерен програм]] ({{langx|en|malware}}; малвер) инсталиран на [[сметач]]ите за да собира информации за корисниците без нивно знаење. Присуството на шпионска [[програмска опрема]] е обично скриено од страна на корисникот и може да биде тешко да се открие. Обично, шпионскиот програм е тајно инсталиран на [[личен сметач|личниот сметач]] на корисникот. Понекогаш, шпионски програми како клучеви се инсталирани од страна на сопственик на корпорација или на [[јавен сметач]] со цел тајно да се следат корисниците. Иако терминот ''шпионски'' наведува на програм кој тајно ги следи сметачите на корисникот, функциите на шпионскиот програм се проширени. Шпионските програми може да соберат различни видови на [[идентитет|лични информации]], како што се [[семрежје|семрежните]] навики за сурфање и мрежните места кои биле посетени, но исто така може да се меша со контролата на корисникот на сметачот и на други начини, како на пример инсталирање дополнителен програм и пренасочување на [[прелистувач]]ките активности. Познато е дека шпионските програми може да ги променат нагодувањата на сметачот што може да резултира со бавна врска, различни домашни страници, и / или губење на семрежната врска или функционалноста на други програми. == Историја и развој == Првата употреба на поимот ''шпионска програмска опрема'' (спајвер) е забележана на 16 октомври, [[1995]] во Usenet пост во [[Економија|бизнис моделот]] на [[Microsoft]].<ref name="coinage">Vossen, Roland (attributed); October 21, 1995; [http://groups.google.com/group/rec..programmer/browse_thread/thread/86a426b0147496d8/3b5d1936eb4d0f33?lnk=st&q=&rnum=8#3b5d1936eb4d0f33 Win 95 Source code in c!!] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120120135911/http://groups.google.com/group/rec..programmer/browse_thread/thread/86a426b0147496d8/3b5d1936eb4d0f33?lnk=st&q=&rnum=8#3b5d1936eb4d0f33 |date=2012-01-20 }} posted to rec..programmer; retrieved from groups.google.com November 28, 2006. {{en}}</ref>''Спајвер'' на почетокот означувал ''[[програмска опрема]]'' наменета за шпионажа. Меѓутоа, во почетокот на 2000 година основачот на Zone Labs, Gregor Freund, го користел поимот во соопштението до медиумите за ZoneAlarm Personall Firewall. Од тогаш, „шпионска програмска опрема“ ја има својата денешната смисла.<ref name="wienbar">Wienbar, Sharon. „[http://news.cnet.com/2010-1032-5307831.html The Spyware Inferno]“. ''News.com''. August 13, 2004.</ref> Според истражувањето од 2005 година од страна на AOL и Алијансата за националната сметачка безбедност, 61 отсто од анкетираните сметачи на корисниците биле заразени со некаква форма на шпионски програм. 92 проценти од испитаните корисници со шпионски програм (спајвер) се изјасниле дека не знаат за неговото присуство, а 91 проценти се изјасниле дека не дале дозвола за инсталација на шпионски програм.<ref name="aolstudy">„[http://www.staysafeonline.info/pdf/safety_study_2005.pdf AOL/NCSA Online Safety Study] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20051213090601/http://www.staysafeonline.info/pdf/safety_study_2005.pdf |date=2005-12-13 }}“. ''America Online'' & ''The National Cyber Security Alliance''. 2005.</ref> Почнувајќи од 2006 година, спајвер, стана една од помоќните закани за безбедноста на сметачки системи со Microsoft Windows [[оперативен систем]]. Сметачи на кои [[Internet Explorer]] (IE) е главен [[прелистувач]] се особено ранливи на таквите напади не само бидејќи ИЕ најшироко се користи,<ref name="pcworld-ie">Spanbauer, Scott. "[http://www.pcworld.com/article/id,117550-page,1/article.html Is It Time to Ditch IE?] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061216202917/http://www.pcworld.com/article/id,117550-page,1/article.html |date=2006-12-16 }}". ''Pcworld.com''. September 1, 2004</ref> туку затоа што има тесна интеграција со Windows и му овозможува пристап на шпионскиот програм до клучните делови на оперативниот систем.<ref name="pcworld-ie"/><ref>Keizer, Gregg. "[http://www.techweb.com/wire/software/170100394 Analyzing IE At 10: Integration With OS Smart Or Not?] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070929092100/http://www.techweb.com/wire/software/170100394 |date=2007-09-29 }}". ''TechWeb Technology News''. August 25, 2005.</ref> Пред [[Internet Explorer|Internet Explorer 6]] SP2 да биде објавен како дел од [[Windows]] XP Service Pack 2, пребарувачот автоматски ја прикажувал инсталацијата на прозорец за секоја '''ActiveX''' компонента која морежно место сакало да ја инсталира. Комбинирано со наивноста на корисникот во врска со [[злонамерен програм]] и претпоставката на [[Internet Explorer]] дека сите ActiveX компоненти се доброќудни, предводени делумно со масовното ширење на шпионски програм. Многу компоненти на шпионски програм, исто така ќе го користат и во Javascript, Internet Explorer и Windows да се инсталира без корисникот да знае или да даде дозвола. [[Windows]] регистерот содржи повеќе секции, каде промена на клучните вредности му овозможува на програмот да се изврши автоматски кога оперативниот систем се бутира. Шпионскиот програм може да го искористи овој дизајн за да избегне обиди за отстранување. Шпионскиот програм обично се води од секоја локација во [[Windows Registry|регистар]] која овозможува извршување. Откако ќе започне со работа, шпионскиот програм периодично ќе проверува дали некој од овие врски се избришани. Ако е така, автоматски ќе ги врати. Ова осигурува дека шпионскиот програм ќе се изврши кога оперативниот систем се стартува, дури и ако некои (или повеќето) од врските од регистерот се избришани. == Споредба == === Шпионски програм, рекламен програм и следење === Поимот [[рекламен програм]] често се однесува на било кој програм кој прикажува реклами, без разлика дали корисникот се согласил. Програми како на Eudora ([[Електронско писмо|e-mail client]]) маил клиенти прикажуваат реклами, како алтернатива на shareware регистрација со плаќање. Овие можат да се класифицираат како „рекламен програм“, во смисла на програм кој поддржува рекламирање, но не како шпионски програм. Рекламниот програм во оваа форма не работи прикриено или во заблуда на корисникот, и му овозможуваат на корисникот конкретната услуга. Најчесто рекламен програм е шпионски програм со поинаква смисла од „програм кој поддржува рекламирање“: прикажува реклами поврзани со она што ќе го дознае од шпионирање на корисниците. Gator програм од Claria Corporation (порано Gator) и Точно Рекламирање на BargainBuddy се примери. Посетените мрежни места често инсталираат Gator на клиентските машини на подмолен начин, а тоа насочува приходи за инсталирање на мрежното место и на Claria со прикажување на реклами на корисникот. На корисникот му се прикажуваат многу pop-up реклами. Другo шпионскo однесување, како на пример известување на мрежни места дека корисникот ги посетил, се случуваат во позадина. Податоците се користат за "насочени" впечатоци за маркетинг. Преваленцијата на шпионскиот програм фрла сомнеж на другите програми со кои пребаруваме на семрежјето, дури и за статистички или истражувачки цели. Некои набљудувачи го опишуваат Alexa Toolbar, на Internet Explorer како plug-in-објавени од страна на [[Amazon.com]], како шпионски програм, и некои анти-шпионски програм програми како што се AD-aware да ги пријават како такви. Многу од овие компани кои дистрибуираат рекламен програм се поддржани со милиони долари од страна на оние кои од нив генерираат приходи. Рекламен програм и шпионски програм се слични на вируси во тоа што тие може да се сметаат како злонамерни по природа. Луѓето профитираат од лажен рекламен програм, понекогаш познат како scareware, како што се Antivirus 2009. Слично на тоа, програм во комплет поддржан со програми за слободно рекламирање делува како шпионски програм (и ако е отстранета, ја оневозможува "родител" програмата), но сепак луѓето се подготвени да го преземат. Ова претставува дилема за сопствениците на производи за анти шпионски програм, чии алатки за отстранување може ненамерно да ги оневозможат некои од програмите. На пример, ''WhenUSave'' е игнорирана од страна на популарна програма за анти шпионски програм AD-aware (но отстранета како шпионски програм од страна на повеќето скенери), бидејќи тоа е дел од популарниот (но од неодамна деактивиран) eDonkey клиент.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.better-spyware-removal.com/spyware-test-results.html |title=remove spyware free spybot removal at |publisher=Better-spyware-removal.com |date= |accessdate=September 11, 2010 |archive-date=2010-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100124221747/http://better-spyware-removal.com/spyware-test-results.html |url-status=dead }}</ref> За решавање на оваа дилема, [[Коалицијата за анти шпионски програм]] која била формирана во 2005 година одлучила да се воспостави и документ за најдобрите практики во врска со прифатливите програмски однесувања. === Шпионски програм, вируси и црви === За разлика од [[сметачки вирус|вирусите]] и [[злонамерен програм#Инфективни злонамерни програми: вируси и црви|црвите]], шпионскиот програм, обично не се само-реплицира. Како [[електронско писмо|спам во електронската пошта]], шпионскиот програм, по дизајн експлоатира инфицирани сметачи за комерцијална добивка. Типични тактики вклучуваат испорака на несакани pop-up реклами, кражба на лични информации (вклучувајќи и финансиски информации како што се [[Платежна картичка|број на кредитна картичка]]), следење на прелистување со [[маркетинг]] цели, и насочување на [[HTTP]] барања за рекламирање на мрежни места. == Начини на инфекција == Шпионскиот програм не се шири директно на начинот на сметачки вирус или црв: Општо земено, заразените системи не се обидуваат да ја пренесат инфекцијата на други сметачи. Наместо тоа, шпионскиот програм користи од системот преку измама на корисникот или преку користење на слабости на програмот. Повеќето шпионски програми се инсталирани без знаење на корисниците. Бидејќи тие не се стремат да инсталираат програм, ако знаат дека тоа ќе ја наруши нивната работна средина и ќе направи компромиси поврзани со приватноста, шпионскиот програм ги мами корисниците, или со '''Piggybacking''', парче пожелен програм како '''Kazaa''', или ги измамуваат корисниците да го инсталираат со методот на ([[Злонамерен програм#Тројански коњ|тројански коњ]]). Некои од „лошите“ шпионски програми се маскираат како обезбедување на системот. Дистрибутерот на шпионски програм обично ја претставува програмата како корисно средство-на пример како „забрзувач“ (web accelerator) или како корисен [[програмски агент]]. Корисниците го преземаат и инсталираат програмот без веднаш се посомневаат дека може да предизвика штета. На пример, '''Bonzi Buddy''', програма во комплет со шпионски програм<ref>{{наведени вести|url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-7669487_ITM|title=Prying Eyes Lurk Inside Your PC; Spyware Spawns Efforts at Control.|publisher=The Gale Group, Inc.|accessdate=June 5, 2008|first=Brian|last=Kladko|date=21 март 2004|archiveurl=https://archive.today/20120717224149/http://www.accessmylibrary.com/article-1G1-118622446/prying-eyes-lurk-inside.html|archivedate=2012-07-17|url-status=live}}</ref> и насочени кон деца, тврдејќи им дека: <blockquote>''Тој ќе истражува на семрежјето со вас, како ваш личен пријател и подреден! Тој може да зборува, оди, да се шегува, да пребарува, да праќа e-mail, и да презема како ниеден друг пријател што некогаш сте го имале! Тој дури има можност да ги спореди цените на производите кои ги сакате и ќе ви помогне да заштедите пари! Најдобро од сè, тој е БЕСПЛАТНЕН''<ref>{{Наведена мрежна страница |last=Woods |first=Mark |title=Click, you're infected |url=http://www.f-secure.com/f-secure/pressroom/protected/prot-1-2006/17-388-2826.shtml |work=Protected |publisher=F-Secure |accessdate=29 август 2008 }}</ref></blockquote> Шпионски програм, исто така може да дојде во комплет со друг програм. Корисникот презема програма и ја инсталира, а инсталерот дополнително инсталира шпионски програм. Иако е пожелно програмот може сам по себе да не повреди, комплет шпионски програм го прави тоа. Во некои случаи на шпионски програм, авторите имаат платени автори да го пакуваат шпионскиот програм со нивниот програм. Некои автори на шпионски програм го заразуваат системот преку безбедносни дупки во пребарувачот или во друг програм. Кога корисникот се снаоѓа но мрежно место контролирано од страна на авторот на шпионски програм, страницата содржи код кој врши напади на прелистувачот и силите на преземањето и инсталацијата на шпионски програм. Авторот на шпионскиот програм исто така има некои широки познавања на комерцијално-достапни анти-вирус програми. Инсталацијата на шпионски програм често го вклучува Internet Explorer. Неговата популарност и историјата на безбедносни прашања го направија најчеста цел. Својата длабока интеграција со Windows околина и скриптабилност го прават очигледен цел на нападот во [[Microsoft Windows|Windows]]. Internet Explorer, исто така, служи како точка на прицврстување за шпионски програм во форма на [[Пребарувач|помошен објект на пребарувачот]] со што го променуваат однесувањето на прелистувачот за да додадат алатки или да го пренасочи сообраќајот. Во неколку случаи, [[злонамерен програм#Инфективни злонамерни програми: вируси и црви|црв]] или [[Вирус (информатика)|вирус]] има дадено шпионски товар. Некои напаѓачи користеле [[злонамерен програм#Инфективни злонамерни програми: вируси и црви|Спајбот црв]] за да се инсталира шпионски програм кој ќе стави порнографски pop-up прозорци на екранот на инфицираните системи.<ref>"[http://www.symantec.com/avcenter/venc/data/w32.spybot.worm.html Security Response: W32.Spybot.Worm]". ''Symantec.com''. Retrieved July 10, 2005.</ref> Со насочување на сообраќајот на реклами поставени на некој канал авторите на шпионски програм профитираат. == Ефекти и однесување == Програма за шпионски програм е ретко сама на сметач: инфицирана машина обично има повеќе инфекции. Корисниците често забележуваат несакано однесување и деградација на перформансите на системот. Шпионска наезда може да создаде значајни несакани [[Централна обработувачка единица|обработувачкки]] активности, употребата на дискот и мрежниот сообраќај. Прашања во врска со стабилноста, како што се замрзнување на апликациите, неуспехот да се подигне, и целиот систем се урива, се исто така честа појава. Шпионскиот програм, што се меша со програм за вмрежување, најчесто предизвикуваат тешкотии при поврзување на семрежјето. Кај некои инфекции, шпионскиот програм не е дури ни забележителен. Во оние ситуации корисниците претпоставуваат дека во прашање се перформанси како што се погрешен хардвер, проблеми со инсталација на Windows, или друга [[Malware|инфекција]]. Некои сопственици на лошо инфицирани системи се впуштаат во контакт со експерти за техничка поддршка, па дури и купуваат нов сметач, бидејќи постоечкиот систем "станал премногу бавен". Лошо инфицирани системи може да бараат чисти враќања на сите нивни програми, со цел да се врати во целосна функционалност. Многу ретко едно парче програм го прави сметачот неупотреблив. Наместо тоа, сметачот може да има повеќе инфекции. Кумулативниот ефект, и интеракцијата помеѓу компоненти на шпионски програм, предизвикува симптоми кои најчесто се пријавени од страна на корисниците: сметач, кој се забавува со индексирање, поразен од страна на многу паразитски процеси кои работат на него. Покрај тоа, некои видови на шпионски програм оневозможуваат програм како [[огнен ѕид]] и [[антивирус]]ен програм, и / или се намалуваат поставки за безбедност на прелистувачот, со што за отворање на системот за понатамошно можни инфицирање и, слично како кај [[имунолошки дефицит]] доаѓа до болест. Некои шпионски програми оневозможуваат или дури и ги отстрануваат програмите за шпионски програм, врз основа на тоа повеќе шпионски програми прават уште поголема веројатност дека корисниците ќе преземат акција за отстранување на програми. Еден шпионски производител, Avenue медиуми, дури и го [[тужба|тужел]] конкурентот, Директни приходи, во врска со ова; двете фирми подоцна се решија со договор за да не ги оневозможат другите производи. Некои други видови на шпионски програм користат [[Rootkit]] како техника за да се спречи откривање, а со тоа и отстранување. Targetsoft, на пример, модифицира "[[Winsock]]" Виндоус Sockets податотеки. Со бришење на шпионски програм-инфицирани податотеки "inetadpt.dll" ќе се прекине употреба на нормално вмрежување. Типичен Windows корисник има администраторски привилегии, најчесто за погодност. Поради ова, секоја програма на корисникот работи (намерно или не) и има неограничен пристап до системот. Како и со другите [[оперативен систем|оперативни системи]] и, Windows корисниците се во можност да го следат принципот на [[најмалку привилегија]] и се користи не-администраторси [[најмал кориснички пристап]], или да се намалат [[привилегија (сметачи )|привилегии]] на одредени ранливи групи на семрежјето со кои се соочува со [[Централна обработувачка единица|процеси]], како што се Internet Explorer (преку употреба на алатки како што се [http://msdn2.microsoft.com/en-us/library/ ms972827.aspx DropMyRights]). Сепак, тоа не е стандардна конфигурација, неколку корисници го прават тоа. Во [[Windows Vista]], по дифолт, сметачкиот администратор работи сè под ограничени привилегии. Кога некоја програма бара администраторски привилегии, Vista ќе го извести корисникот со дозволи / негирај pop-up (види [[User Account Control]]). Ова го подобрува дизајнот и се користи од страна на претходните верзии на Windows. ===Реклами=== Многу програми за шпионски програм прикажуваат реклами. Некои програми едноставно прикажуваат со pop-up реклами на редовна основа, на пример, еден на секои неколку минути, или онаа кога корисникот ќе отвори нов прозорец на прелистувачот. Други прикажувања на реклами како одговор на корисникот во посета на одредени мрежни места. Оператори на шпионски програм се присутни на оваа функција како пожелни за реклами, кои може да купат реклама во pop-up прозорци на екранот кога корисникот ќе посети одредно мрежно место. Тоа е исто така една од целите за кои програми за шпионски програм собираат информации за однесување на корисниците. Многу корисници се жалат на иритирачки и навредливи реклами. Како и на многу [[веб банер|банери]], шпионски програм, реклами кои често користат анимација или треперење на банери, што може визуелно да оттргнува и да биде досадно за корисниците. Pop-up реклами за [[порнографија]] често се прикажуваат неселективно. Врски до овие мрежни места може да се додадат на прозорецот на прелистувачот, историја или функцијата за пребарување. Кога децата се корисниците, со ова би можело да кршат закони за [[анти-порнографија]] во некои јурисдикции. Голем број на програми за шпионски програм ги кршат границите на законитост; варијации на "Zlob.Trojan" и "тројански-Downloader.Win32.INService" се познати дека покажуваат детска порнографија, пукнатини и нелегален програм, pop-up реклами, кои ја прекршуваат детската порнографија и законите за авторски права.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://digg.com/security/Warner_Bros_website_distributing_Zango_Spyware_Kiddy_Porn_browser |title=архивски примерок |accessdate=2012-01-15 |archive-date=2010-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100706043733/http://digg.com/security/Warner_Bros_website_distributing_Zango_Spyware_Kiddy_Porn_browser |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.aic.gov.au/publications/htcb/htcb011.html |title=Australian Institute of Criminology – Error |accessdate=2012-01-15 |archive-date=2009-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090630110101/http://www.aic.gov.au/publications/htcb/htcb011.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.2-spyware.com/news/post81.html |title=YapBrowser – adware and child porn – spyware news |publisher=2-spyware.com |date=April 21, 2006 |accessdate=September 11, 2010}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.castlecops.com/a5863-Child_Porn_Planting_Spyware_Beware.html |title=архивски примерок |accessdate=2012-01-15 |archive-date=2011-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708123132/http://www.castlecops.com/a5863-Child_Porn_Planting_Spyware_Beware.html |url-status=dead }}</ref> Друго прашање во случај на некои шпионски програми се однесува на замена на [[реклама]] и на отворени мрежни места. Шпионска програма која делува како [[веб прокси]] или [[Browser Helper Object]] може да ги замени препораките за свои реклами на мрежно место (кој го финансира мрежно место) со реклами дека наместо фонд на шпионски програм оператор. Ова намалување во маргините на реклами се финансирани од мрежни места. === Кражба на идентитет и измама === Во еден случај, шпионски програм е тесно поврзан со [[кражба на идентитет]].<ref>Ecker, Clint (2005). ''[http://arstechnica.com/news.ars/post/20050805-5175.html Massive spyware-based identity theft ring uncovered]''. Ars Technica, August 5, 2005.</ref> Во август 2005 година, истражувачите од фирма за заштитен програм Sunbelt Software биле осомничени како творци на заеднички [[CoolWebSearch]] шпионски програми и тоа го користиеле за пренос на разговорна седница, [[корисничко име]], [[лозинка]], банкарски информации, итн ";<ref>Eckelberry, Alex. [http://sunbeltblog.blogspot.com/2005/08/massive-identity-theft-ring.html "Massive identity theft ring"], ''SunbeltBLOG,'' August 4, 2005.</ref> Сепак се покажа дека "тоа всушност (биле) лични софистицирани криминални тројанци независно од CWS."<ref>Eckelberry, Alex. [http://sunbeltblog.blogspot.com/2005/08/identity-theft-what-to-do.html "Identity Theft? What to do?"], ''SunbeltBLOG,'' August 8, 2005.</ref> '''Федералната комисија за трговија''' проценува дека 27.300.000 од Американците биле жртви на кражба на идентитет, и дека финансиските загуби од кражба на идентитет изнесуваат речиси 48000000000 $ за бизнис и финансиски институции, а најмалку $ 5000000000 надвор од дополнителни трошоци за поединци.<ref>[http://www.ftc.gov/opa/2003/09/idtheft.htm FTC Releases Survey of Identity Theft in U.S. 27.3 Million Victims in Past 5 Years, Billions in Losses for Businesses and Consumers]. Federal Trade Commission, September 3, 2003.</ref> Шпионскиот програм има одлуки со кои може да изврши [[измама]] со ''бирање'' на програма за шпионски програм. Ова може да се ресетира на [[модем]] за dial up стапка на телефонски број наместо вообичаениот [[семрежен услужник]]. Поврзување на овие сомнителни броеви вклучува долгови или давачки во странство кои секогаш резултираат со високи трошоци. Dialers се неефикасни на сметачи кои немаат модем, или не се поврзани со телефонска линија, и многу ретко се должат на падот во употреба на бирачки семрежен пристап. === Управување со дигитални права === Некои технологии за заштита на копии имаат позајмено од шпионскиот програм. Во 2005 година, [[Сони Музика Забава]] и [[Сони ЦД заштита од копирање]] почна да користи [[Rootkit]] и во [[XCP]] [[управување со дигитални права]] технологија<ref name="Sony scandal">Russinovich, Mark. [http://blogs.technet.com/markrussinovich/archive/2005/10/31/sony-rootkits-and-digital-rights-management-gone-too-far.aspx "Sony, Rootkits and Digital Rights Management Gone Too Far,"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120602231838/http://blogs.technet.com/b/markrussinovich/archive/2005/10/31/sony-rootkits-and-digital-rights-management-gone-too-far.aspx |date=2012-06-02 }}, ''Mark's Blog,'' October 31, 2005. Retrieved November 22, 2006.</ref> Како шпионскиот програм, не само што е тешко да се открие и деинсталира, тоа било толку лошо напишано, па голем дел од активностите за да се отстрани би можеле да бидат оневозможени за сметачите да работат.<ref name="Texas AG lawsuit">Press release from the Texas Attorney General's office, November 21, 2005; [http://www.oag.state.tx.us/oagnews/release.php?id=1266 Attorney General Abbott Brings First Enforcement Action In Nation Against Sony BMG For Spyware Violations] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100725211827/http://www.oag.state.tx.us/oagnews/release.php?id=1266 |date=2010-07-25 }}. Retrieved November 28, 2006.</ref> и три одделни класни акции беа поднесени.<ref name="class-action suits">[http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/4424254.stm "Sony sued over copy-protected CDs; Sony BMG is facing three lawsuits over its controversial anti-piracy software"], ''BBC News,'' November 10, 2005. Retrieved November 22, 2006.</ref> === Лични односи === Шпионски програм се користи за прикриено следење на електронски активности на партнерите во интимните односи, генерално, да се откријат докази за неверство. Најмалку еден програмски пакет, бил специјално наменет на пазарот за оваа намена. Во зависност од локалните закони во врска со комунален или брачен имот, набљудување на онлајн активност на партнерот без нивна согласност може да се нелегални; и повеќе корисници на производот беа обвинети во Калифорнија во 2005 година под обвинение за прислушувањето и разни сметачки криминали.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.usdoj.gov/criminal/cybercrime/perezIndict.htm |title=Creator and Four Users of Loverspy Spyware Program Indicted (August 26, 2005) |publisher=Usdoj.gov |date= |accessdate=September 11, 2010}}</ref> === Колачиња на прелистувач === Програми за анти шпионски програм често известуваат за Веб рекламни [[HTTP Cookie]] и на мали текстуални податотеки што го следат прелистување, како шпионски програм. Додека тие не се секогаш инхерентно злопамтило, многу корисници се објект на трети страни со користење на простор на нивните лични сметачи за деловни цели и многу програми за анти шпионски програм нудат да ги отстранат.<ref>http://www.symantec.com/security_response/writeup.jsp?docid=2006-080217-3524-99</ref> == Правни прашања == === Кривично право === Неовластен пристап до сметач е противзаконски според закон за [[сметачки криминал]], со ''акт за сметачката измама и злоупотреба'' во САД, во Велика Британија со ''акти за злоупотреба на сметач'', и слични закони во други земји. Сопствениците на сметачи заразени со шпионски програм обично тврдат дека тие никогаш не ја овластиле инсталацијата. ''Prima facie'' читањата укажуваат на тоа дека донесувањето на шпионски програм ќе се смета како кривично дело. Спроведување на законот често ги води авторите на други малвер, особено вируси. Сепак, неколку програмери за шпионски програм се гонат, и многу работат отворено како строго легитимни бизниси, иако некои се соочени со тужби.<ref>"[http://blogs.zdnet.com/Spyware/?p=655 Lawsuit filed against 180solutions] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080622000428/http://blogs.zdnet.com/Spyware/?p=655 |date=2008-06-22 }}". ''zdnet.com'' September 13, 2005</ref><ref>Hu, Jim. "[https://archive.today/20120714074916/http://news.com.com/2110-1024_3-5287885.html 180solutions sues allies over adware]". ''news.com'' [[28 јули 2004]]</ref> Производители на шпионски програм тврдат спротивно на тврдењата на корисниците, корисниците всушност праќаат [[согласност]] за инсталациите. Шпионскиот програм што доаѓа во комплет со shareware апликации може да се опише во [[legalese]] текст на [[крајниот корисник договорот за лиценца]] (EULA). Многу корисници вообичаено ги игнорираат овие наводни договори, но шпионски компании како Claria велат дека тие покажуваат дека корисниците се согласиле. И покрај присутноста на давател и на "clickwrap" договори, според кои еден клик може да се земе како согласност за целиот текст, релативно малку [[caselaw]] е резултат на нивната употреба. Тоа е основа во повеќето [[право|правни]] јурисдикции дека clickwrap договор може да биде обврзувачки договор''во одредени околности.''<ref name="clickwrap legality">Coollawyer; 2001–2006; [http://www.coollawyer.com/webfront/internet_law_library/articles/law_library_user_agreement_article.php Privacy Policies, Terms and Conditions, Website Contracts, Website Agreements]; coollawyer.com. Retrieved November 28, 2006.</ref> Ова сепак не значи дека секоја таква спогодба е [[договор]], или дека секој мандат е извршен. == Помош и превенција == Како заканите за шпионски програми се влошени, голем број на техники се појавија да ги отстранат. Тие вклучуваат програми дизајнирани да го избришат или да го блокираат шпионски програм, како и различни кориснички практики со што се намалува можноста за добивање на шпионски програм на системот. Сепак, шпионски програм останува скап проблем. Кога голем број на парчиња од шпионските програми го инфицираат сметач на Windows, единствениот лек што може да вклучува поддршка на кориснички податоци, и целосно инсталирање на оперативниот систем. На пример, некои верзии на [[Vundo]] не може да бидат целосно отстранети од Symantec, Microsoft, PC Tools, и други затоа што го инфицираат Rootkit, Internet Explorer, и lsass.exe на Windows (локален безбедносен авторитет Подсистема услуга) Со случајно-именуван DLL (библиотека за динамична врска). === Програми за отстранување на шпионски програми === Многу програмери и некои комерцијални фирми имаат издадено производи посветени да го избришат или блокираат шпионскиот програм. [[Стив Гибсон (сметачки програмер)|Стив Гибсон]]-овиот ''OptOut'' е пионер во сè поголемата категорија. Програми како PC Tools '[[Spyware Doctor]], Lavasoft е''[[AD-aware SE]]''(бесплатно скенира за не-комерцијални корисници, мора да плати за други функции) и Патрик Kolla''[[Spybot - Search & Destroy]]''(сите одлики бесплатни за некомерцијална употреба) брзо стекнаа популарност како ефективни алатки да отстранат, а во некои случаи и да интервенираат кај шпионски програми. На 16 декември 2004 година, [[Microsoft]] се здоби со''[[GIANT АntiSpyware]]''програм,<ref>"http://www.microsoft.com/presspass/press/2004/dec04/12-16GIANTPR.mspx"</ref>''тоа ребрендирање како Windows AntiSpyware бета''и ослободување на тоа како бесплатен download за Оригинален Windows XP и Windows 2003 корисници. Во 2006 година, [[Microsoft]] преименуван во бета на програм за [[Windows Defender]] (бесплатно), и беше пуштен како бесплатен download во октомври 2006 година и е вклучена како стандард со Windows Vista, како и Windows 7. Големи анти-вирус фирми како што се [[Symantec]], [[PC Tools (компанијата)|PC Tools]], [[Ана]] и [[Sophos]] дојдоа подоцна во фокусот, додавајќи одлики на анти шпионскиот програм од нивните постоечки анти-вирус производи. Рано, анти-вирус фирмите изразија неподготвеност да додадат функции за анти-шпионскиот програм, повикувајќи се на тужбите поднесени од автори на шпионскиот програм од авторите на мрежни места и програми кои ги опишуваа нивните производи, како "шпионски". Сепак, последните верзии на овие големи фирми и бизнис анти-вирус производи вклучуваат и функции за анти-шпионскиот програм, иако се третираат поинаку од вируси. Symantec Anti-Virus, на пример, категоризира програми за шпионскиот програм како "продолжни закани" и сега нуди [[real-time заштита]] од нив (како што тоа го прави за вируси). Во јуни 2006 година, анти-вирус компанијата [[GRISOFT]], творец на [[AVG Anti-Virus]], го стекна анти-шпионскиот програм на фирмата Ewido мрежи, и ги преименува нивните Ewido анти-шпионскиот програм програми во AVG Anti-Spyware Professional Edition. AVG исто така го користи овој производ за да додадете интегрирано анти-шпионскиот програм решение за некои верзии на [[AVG Anti-Virus]] семејството на производи, и AVG Anti-Spyware бесплатна верзија за приватна и некомерцијална употреба. Ова покажува тренд, анти вирус компании да започнат посветено решение за шпионскиот програм и малициознниот програм. Zone Labs, творецот на [[Zone Alarm]] [[огнениот ѕид (сметачи)|ѕид]], исто така, објави програма за анти-шпионскиот програм. Со анти-шпионските програми може да се бориме со шпионскиот програм на два начина: # Тие може да обезбедат заштита во реално време од инсталацијата на шпионскиот програм на сметачот. Овој тип на заштита од шпионскиот програм работи на истиот начин како анти-вирус заштита со тоа што анти-шпионскиот програм ги скенира сите дојдовни мрежни податоци за шпионски програм и блокови за сите закани за кои станува збор во пречникот. # Анти-шпионските програми може да се користат исклучиво за откривање и отстранување на шпионски програм кој е веќе инсталиран на сметачот. Овој тип на заштита од шпионските програми е нормално многу полесен да се користи и е популарен. Со овој шпионски програм за заштита на програм на корисникот може да се обезбеди неделно, секој ден, или месечно скенирање на сметачот за да ги детектира и да ги отстрани сите шпионски програми кои се инсталираат на сметачот. Овој тип на анти-шпионските програми ја скенира содржината на регистарот на Windows, оперативниот систем на податотеки, и инсталираните програми на сметачот и ќе обезбеди список на сите најдени закани и му овозможува на корисникот да избере што да избрише и што да се зачува. Таквите програми имаат увид во содржината на регистарот на Windows, оперативниот систем на податотеки, и инсталираните програми, и да ги отстрануваат податотеките и записите кои се совпаѓаат со списокот на познати компоненти на шпионски програм. Заштита во реално време од шпионски програм работи идентично во реално време на анти-вирус заштита: програмот го скенира дискот со податотеки во времето на преземање, и ја блокира активноста на компоненти кога знае дека претставуваат шпионски програм. Во некои случаи, исто така, може да интервенира при обиди да се инсталира start-up предмет или да се измени поставување на прелистувачот. Затоа што многу шпионски и рекламни програми се инсталирани како резултат на пребарувачот кој го експлоатира корисникот по грешка, користејќи заштитен програм (од кои некои се антиспајвер, иако многу не се) во пребарувачите исто така може да бидат ефикасни за да помогнат да се ограничи штетата. Претходните верзии на програми за анти шпионски програм беа фокусирани главно на откривање и отстранување. Javacool [[SpywareBlaster]], еден од првите кои нудат заштита во реално време, ја блокираа инсталација на [[ActiveX]]-засновани и други шпионски програми. Како и повеќето антивирусни програми, многу алатки за анти шпионски/рекламни програми бараат честопати ажурирана база на податоци на закани. Како новите шпионски програми се пуштени во употреба, програмерите на анти шпионски програм ги откриваат и ги оценуваат. Како резултат на тоа, анти шпионскиот програм е ограничено корисен без редовни извори на новости. Некои продавачи обезбедиле ажурирање на сервисот, додека други обезбедиле надградби бесплатно. Новости може да се инсталираат автоматски на распоред или пред да направите скенирање, или може да се направи рачно. Не сите програми се потпираат на ажурирани дефиниции. Некои програми се потпираат делумно (на пример многу антиспајвер програми како што е Windows Defender, [[Spybot - Search & Destroy|Spybot]] е TeaTimer и Spysweeper) или целосно (програми кои потпаѓаат под класата на [[упад на системите за спречување|колковите]] како WinPatrol BillP е) на историски набљудувања. Тие се одредена конфигурација на параметрите (како што се одредени делови од регистарот на Windows или пребарувач) и пријавуваат каква било промена на корисникот, без пресуда или препорака. Додека тие не се потпираат на ажурирани дефиниции, кои можат да им овозможи на самото место понови шпионски програми, кои може да нудат насоки. Корисникот е оставен да утврди "Што направив дали промените се соодветни?" === Безбедносните практики === Првиот чекор за отстранување на шпионски програм е да се стави на сметачот "Заклучување". Ова може да се направи на различни начини, како на пример користење на анти-вирусен програм или едноставно исклучување на сметачот од семрежјето. Исклучување на семрежјето спречува контролори на шпионскиот програм да бидат во можност за далечинска контрола или пристап до сметачот. Вториот чекор на отстранување на шпионски програм е да се лоцира и отстрани, рачно или преку користење на веродостојни програми за анти-шпионски програм. За време и по заклучување, потенцијално опасните мрежни места треба да се избегнуваат. == Програми дистрибуирани со шпионски програми == <!-- LIST ONLY SOFTWARE NOTABLE ENOUGH TO HAVE ITS OWN ARTICLE, AND CITE SOURCES. --> * [[Bonzi Buddy]]<ref>"[http://sarc.com/avcenter/venc/data/adware.bonzi.html Symantec Security Response – Adware.Bonzi] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061229103625/http://sarc.com/avcenter/venc/data/adware.bonzi.html |date=2006-12-29 }}". ''Symantec''. Retrieved July 27, 2005.</ref> * [[Dope Wars]]<ref>Edelman, Ben (2005). "[http://www.benedelman.org/spyware/installations/dopewars-claria/ Claria's Misleading Installation Methods – Dope Wars]". Retrieved July 27, 2005.</ref> * [[EDonkey2000]]<ref name="p2p" /> * [[Grokster]]<ref>Edelman, Ben (2004). "[http://www.benedelman.org/news/100904-1.html Grokster and Claria Take Licenses to New Lows, and Congress Lets Them Do It]". Retrieved July 27, 2005.</ref> * [[Kazaa]]<ref>Edelman, Ben (2004). "[http://www.benedelman.org/spyware/claria-license/ Claria License Agreement Is Fifty Six Pages Long]". Retrieved July 27, 2005.</ref> * [[Morpheus (computer program)|Morpheus]]<ref name="p2p">Edelman, Ben (2005). "[http://www.benedelman.org/spyware/p2p/ Comparison of Unwanted Software Installed by P2P Programs]". Retrieved July 27, 2005.</ref> * [[RadLight]]<ref>"[http://www.ca.com/us/securityadvisor/pest/pest.aspx?id=54732 eTrust Spyware Encyclopedia – Radlight 3 PRO]". ''Computer Associates''. Retrieved July 27, 2005.</ref> * [[WeatherBug]]<ref name="doxdb-weatherbug">"{{Наведена мрежна страница |url=http://www.doxdesk.com/parasite/WeatherBug.html |title=WeatherBug |work=Parasite information database |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050206011153/http://www.doxdesk.com/parasite/WeatherBug.html |archivedate=2005-02-06 |accessdate=September 4, 2008 |url-status=live }}</ref> * [[WildTangent]]<ref name="sunbelt-wild">{{Наведена мрежна страница |url=http://research.sunbeltsoftware.com/threatdisplay.aspx?name=AdWare.WildTangent&threatid=236165 |title=Adware.WildTangent |publisher=Sunbelt Malware Research Labs |date=June 12, 2008 |accessdate=September 4, 2008 }}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="sunbelt-winpipe">{{Наведена мрежна страница |url=http://research.sunbelt-software.com/threatdisplay.aspx?name=Winpipe&threatid=15154 |title=Winpipe |publisher=Sunbelt Malware Research Labs |date=June 12, 2008 |accessdate=September 4, 2008 |quote=It is possible that this spyware is distributed with the adware bundler WildTangent or from a threat included in that bundler. |archive-date=2008-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005183224/http://research.sunbelt-software.com/threatdisplay.aspx?name=Winpipe&threatid=15154 |url-status=dead }}</ref> ===Програми порано дистрибуирани со шпионски програми=== *[[AOL Instant Messenger]]<ref name="sunbelt-wild" /> (AOL Instant Messenger still packages Viewpoint Media Player, and WildTangent) *[[DivX]]<ref>"[http://www.pcpitstop.com/gator/Confused.asp How Did I Get Gator?] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20031212203006/http://www.pcpitstop.com/gator/Confused.asp |date=2003-12-12 }}". ''PC Pitstop''. Retrieved July 27, 2005.</ref> *[[FlashGet]]<ref>"[http://www.ca.com/us/securityadvisor/pest/pest.aspx?id=453077947 eTrust Spyware Encyclopedia – FlashGet]". ''Computer Associates''. Retrieved July 27, 2005.</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://virusscan.jotti.org/nl/scanresult/c55dc7987f87f11ed55d34f09f55cdce9727399e |title=Jotti's malware scan of FlashGet 3 |publisher=Virusscan.jotti.org |date= |accessdate=September 11, 2010 |archive-date=23 март 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100323064244/https://virusscan.jotti.org/nl/scanresult/c55dc7987f87f11ed55d34f09f55cdce9727399e |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.virustotal.com/nl/analisis/c36accc705a4eb96ab03cdaf12774f3958aad93980f78270f318e1b726172e33-1258741971 |title=VirusTotal scan of FlashGet 3. |accessdate=2012-01-15 |archive-date=2012-09-21 |archive-url=https://archive.today/20120921023842/https://www.virustotal.com/nl/analisis/c36accc705a4eb96ab03cdaf12774f3958aad93980f78270f318e1b726172e33-1258741971 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://virusscan.jotti.org/nl/scanresult/733dbb2f598c24c1c89466f4453c5e14da57b093 |title=Jotti's malware scan of FlashGet 1.96 |publisher=Virusscan.jotti.org |date= |accessdate=September 11, 2010 |archive-date=2011-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510092754/https://virusscan.jotti.org/nl/scanresult/733dbb2f598c24c1c89466f4453c5e14da57b093 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.virustotal.com/nl/analisis/b9a61c8950868756bab8bb565fc7ba196643b2a4e01fcf4111d722b9e31dd67e-1258743403 |title=VirusTotal scan of FlashGet 1.96. |accessdate=2012-01-15 |archive-date=2012-09-21 |archive-url=https://archive.today/20120921023843/https://www.virustotal.com/nl/analisis/b9a61c8950868756bab8bb565fc7ba196643b2a4e01fcf4111d722b9e31dd67e-1258743403 |url-status=dead }}</ref><ref>Some caution is required since FlashGet 3 EULA makes mention of Third Party Software, but does not name any third party producer of software. However, a scan with SpyBot Search & Destroy, performed on November 20, 2009 after installing FlashGet 3 did not show any malware on an already anti-spyware immunized system (by SpyBot and SpywareBlaster).</ref> *[[magicJack]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://gadgets.boingboing.net/2008/04/14/magicjacks-eula-says.html |title=Gadgets boingboing.net, '&#39;MagicJack's EULA says it will spy on you and force you into arbitration'&#39; |publisher=Gadgets.boingboing.net |date=April 14, 2008 |accessdate=September 11, 2010 |archive-date=2010-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100216021417/http://gadgets.boingboing.net/2008/04/14/magicjacks-eula-says.html |url-status=dead }}</ref> == Наводи == {{наводи|2}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Шпионска програмска опрема| ]] [[Категорија:Штетни програми]] rrrmrltcqh9rsqzowv0by5nkndlsnda 0 989555 5544395 5543249 2026-04-24T17:14:20Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5544395 wikitext text/x-wiki '''CAS-број''' ([[англиски јазик|англ.]] ''CAS registry number'', '''CAS RN''')<ref>[http://www.cas.org/expertise/cascontent/registry/regsys.html Опис на регистерот CAS] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080725010848/http://www.cas.org/expertise/cascontent/registry/regsys.html |date=2008-07-25 }} - Служба за хемиски изводи {{en}}</ref> — единствена бројчен [[назнака]] на [[Служба за хемиски изводи|Службата за хемиски изводи]] (''Chemical Abstracts Service'', CAS) за секоја хемикалија опишана во јавната научна литература (од 1957 до денес) и опфаќа [[хемиски елемент|елементи]], [[изотоп]]и, [[органско соединение|органски]] и [[неорганско соединение|неоргански]] соединенија, [[јон]]и, [[органометална хемија|органометали]], [[метал]]и, несоставни материјали (наречени „UVCB“ - материјали од непознат состав, менлив состав или биолошко потекло).<ref name=crc>{{нмс | last = Американско хемиско друштво | first = | authorlink = | coauthors = | title = Регистарот CAS и регистерски броеви CASRN | work = | publisher = | date = | url = http://www.cas.org/expertise/cascontent/registry/regsys.html#q2 | format = | doi = | accessdate = 25 јули 2009 | archive-date = 2008-07-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080725010848/http://www.cas.org/expertise/cascontent/registry/regsys.html#q2 | url-status = dead }} {{en}}</ref> ==Употреба== Региастарот на CAS претставува меродавна и сеопфатна збирка на сите објавени информации за хемиските супстанции. Моментално содржи 56 милиони органски и неоргански супстанции и 62 милиони низи, како и дополнителни информации за секоја супстанција; секој ден во регистарот се додаваат 12.000 нови супстанции.<ref>[http://www.cas.org/cgi-bin/cas/regreport.pl Број на супстанции во регистарот на CAS]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{en}}</ref> Историски, хемикалиите имаат најразлични синоними. Честопати имињата се езотерични и се составуваат во склад со регионални обичаи на именување, нивните [[хемиска формула|формули]], состав или потекло. Позастапените хемикалии имаат и повеќе општи, историски, пазарни и/или улични имиња. На пример, Хофмановата супстанција „∂-Lysergsäure-Diethylamid“ во CAS е заведена под името „Ergoline-8-carboxamide, 9,10-didehydro-N,N-diethyl-6-methyl-, (8β)“- <br> а во Мерковиот прирачник позната како „9,10-Didehydro-N,N-diethyl-6-methylergoline-8β-carboxamide“- - <br> а во текот на првичните фармацевтски иследувања го добила згодното дискретното име „[[ЛСД|ЛСД-25]]“. Но подоцна, претпријатието Sandoz ја промовирал супстанцијата како лекарство, нарекувајќи ја „Делизид“ (во западниот свет). По 1963, Делизидот добил други пошарени маркетиншки имиња, првовремено збунувајќи ја полицијата и неупатените. Од 1989 наваму, ЛСД се користи за научни истражувања под едно од неговите историски имиња, „Лизергид“. Од друга страна, CAS-броевите не се поврзани со хемијата, претходни системи, и немат воочливи фонетски аналогии и синоними. Бројките се прости и доследни, предвидени за лесно пребарување по базата на податоци.<br> Броевите им даваат доверлива, широко застапена и меѓународно признаена препознатливост на сите супстанции без оглед на разните номенклатури и дисциплини во употреба кај научнитете гранки, стопанските дејности и регулативните органи. Речиси сите денешни бази на молекули овозможуваат пребарување по CAS-број. == Формат == CAS-броевите немаат сопствено значење, туку се доделуваат во последователен нагорен редослед. Бројот има три дела, одделени со цртички: првиот содржи до 7 цифри, вториот има две, а третиот има само една, која служи како [[контролна цифра]]. Контролнат цифра се добива со помножување на последната цифра со 1, претходната со 2, таа пред неа со 3 итн, по што сите се собираат и се пресметува збирот [[модуларна аритметика|по модул]] 10. На пример, CAS-бројот на [[вода]]та е 7732-18-5: контролниот збир е 5, а се добива со (8·1 + 1·2 + 2·3 + 3·4 + 7·5 + 7·6) = 105; 105 mod 10 = 5. == Стандардизација и сложеност == • [[Изомер]]и на една молекула добиваат дискретни CAS-броеви: D-[[гликоза]]та е 50-99-7, L-[[гликоза]]та е 921-60-8, α-D-[[гликоза]]та е 26655-34-5 итн. <br> • Повремено, цели класи на молекули добиваат еден CAS-број: групата ензими наречена [[алкохолдехидрогеназа|алкохолдехидрогенази]] има број 9031-72-5. <br> • Стандардна мешавина од поинаку означени соединенија може да добие групен CAS-број; на пр. [[синапово масло]] (8007-40-7). == Сопственост == Органот кој е надлежен за доделување на броевите е [[Служба за хемиски изводи|Службата за хемиски изводи]] (CAS), оддел на Американското хемиско друштво (ACS). Информациите се заштитени со [[авторски права]], во сопственост на друштвото. Секој што сака да ги користи CAS-броевите во своја база треба да го следи правилото: <blockquote> ''Корисник или организација може да постави, без лиценца и без наплата, до 10.000 CAS-броја (CASRN) во каталог, мрежно место или друг производ кој не се наплаќа. '''Треба да се наведе следново: CAS-бројот е заштитен знак на Американското хемиско друштво'''.''<ref>{{нмс |author = Американско хемиско друштво (CAS) |date = 18 јуни 2009 |title = Правила за употреба на информациите на CAS (важи од 2 јули 2009) |url = http://www.cas.org/legal/infopolicy.html#authorized |accessdate = 10 февруари 2010 |archive-date = 2010-06-12 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100612202056/http://cas.org/legal/infopolicy.html#authorized |url-status = dead }} {{en}}</ref> </blockquote> == Пребарување на CAS-броеви == * Пребарување со CHEMINDEX преку Канадскиот центар за здравје и безбедност при работа<ref name="cis">{{нмс | last = Канадски центар за здравје и безбедност при работа | first = | authorlink = | coauthors = | title = Пребарување со CHEMINDEX | work = | publisher = | date = | url = http://ccinfoweb.ccohs.ca/chemindex/search.html | doi = | accessdate = 13 јули 2009 }} {{en}}</ref> * ChemIDplus - Напредно преку Националната медицинска библиотека на САД<ref name="adv">{{нмс | last = Национална медицинска библиотека на САД | first = | authorlink = | coauthors = | title = Напредно | work = | publisher = | date = | url = http://chem.sis.nlm.nih.gov/chemidplus/ | doi = | accessdate = 1 декември 2009 }} {{en}}</ref> * Секојдневна хемија ^TM<ref name="ss">{{нмс | last = Американско хемиско друштво | first = | authorlink = | coauthors = | title = Пребарување на супстанции | work = | publisher = | date = | url = http://www.commonchemistry.org/ | format = | doi = | accessdate = 8 јули 2009 }} {{en}}</ref> преку Австралискиот инвентар на хемиски супстанции<ref name="adhg">{{нмс | last = Национална шема за известување и оценка на индустриски хемикалии | first = | authorlink = | coauthors = | title = Подробна помош / напатствија за AICS | work = | publisher = | date = | url = http://www.nicnas.gov.au/Industry/AICS/Search/AICS_Detailed_Help.asp#CAS_Number_Search | format = | doi = | accessdate = 8 јули 2009 | archive-date = 2009-07-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090709011639/http://www.nicnas.gov.au/industry/AICS/Search/AICS_Detailed_Help.asp#CAS_Number_Search | url-status = dead }} {{en}}</ref> * Европски информативен систем за хемиски супстанции<ref name="eecs">{{нмс | last = Здружен истражувачки центар на Европската комисија | first = | authorlink = | coauthors = | title = ESIS : Европски информативен систем за хемиски супстанции | work = | publisher = | date = | url = http://esis.jrc.ec.europa.eu/ | format = | doi = | accessdate = 11 јули 2009 }} {{en}}</ref> преку мреж. место на Кралското хемичарско друштво<ref name="fcrn">{{нмс | last = Библиотека и информативен центар | first = | authorlink = | coauthors = | title = Пронаоѓање на CAS0-број | work = | publisher = | date = | url = http://www.rsc.org/Library/Features/Tips/CASNumbers.asp | format = | doi = | accessdate = 11 јули 2009 }} {{en}}</ref> * HSNO - Хемиска класификациска информативна база преку Управата за раководство со ризици по животната средина<ref name="hcci">{{нмс | last = Управа за раководство со ризици по животната средина | first = | authorlink = | coauthors = | title = HSNO - Хемиска класификациска информативна база | work = | publisher = | date = | url = http://www.ermanz.govt.nz/Chemicals/ChemicalSearch.aspx | format = | doi = | accessdate = 14 јули 2009 | archive-date = 2009-07-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090711220034/http://www.ermanz.govt.nz/Chemicals/ChemicalSearch.aspx | url-status = dead }} {{en}}</ref> * Алатка за пребарување на Австралискиот инвентар на хемиски супстанции<ref name="ast">{{Наведена мрежна страница | last = Национална шема за известување и оценка на индустриски хемикалии | first = | authorlink = | coauthors = | title = Алатка за пребарување на AICS | work = | publisher = | date = | url = http://www.nicnas.gov.au/Industry/AICS/Search.asp | format = | doi = | accessdate = 11 јули 2009 | archive-date = 2009-05-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090514095645/http://www.nicnas.gov.au/Industry/AICS/Search.asp | url-status = dead }} {{en}}</ref> == Занимливости == Најмал CAS-број има [[формалдехид]]от: 50-00-0. Ова значи дека формалдехидот е веројатно првата супстанција што добила CAS-број. == Поврзано == * [[Меѓународен сојуз за чиста и применета хемија]] * [[Класификација на ензимите]] (EC-број) * [[Меѓународна хемиска назнака]] (InChI) * [[PubChem]] * [[SMILES]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.cas.org/expertise/cascontent/registry/regsys.html Опис на регистарот на CAS] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080725010848/http://www.cas.org/expertise/cascontent/registry/regsys.html |date=2008-07-25 }} - Служба за хемиски изводи {{en}} CAS-бројот на соединенија со познато име, формула или состав ќе го добиете бесплатно на следниве места: * [http://www.chemsynthesis.com База „Chemical Synthesis“] {{en}} * [http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov PubChem] {{en}} * [http://www.chemspider.com ChemSpider] {{en}} * [http://chem.sis.nlm.nih.gov/chemidplus/ NLM,NIH ChemIDplus] {{en}} * [http://webbook.nist.gov/chemistry/ NIST Chemistry WebBook] {{en}} * [http://www.rdchemicals.com R&D Chemicals] {{en}} * [http://cactus.nci.nih.gov/ Пречистувач на базата на NCI] {{en}} * [http://cactus.nci.nih.gov/chemical/structure NCI/CADD Пронаоѓач на хемиски идентификатори] {{en}} * [http://chemfinder.cambridgesoft.com/ ChemFinder] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130411023847/http://chemfinder.cambridgesoft.com/ |date=2013-04-11 }} {{en}} * [http://chemsub.online.fr/ ChemSub] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110505051233/http://chemsub.online.fr/ |date=2011-05-05 }} - имиња на повеќе јазици {{en}} [[Категорија:Шеми за хемиско нумерирање]] [[Категорија:Назнаки]] hqp8bhejtzod6l4382hwim79zjt4dan 0 999249 5544338 5502237 2026-04-24T16:29:30Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - ситопечат наместо сито печат 5544338 wikitext text/x-wiki {{Национална класификација на културното наследство-Навигација}} =2.1 Археолошки предмети= ==2.1.1 Праисториски предмети== ===2.1.1.1 Керамички предмети=== :2.1.1.1.1 Кујнски сад ::2.1.1.1.1.1 црпалка ::2.1.1.1.1.2 цедалка ::2.1.1.1.1.3 капак ::2.1.1.1.1.4 соларник ::2.1.1.1.1.5 лонец ::2.1.1.1.1.6 грне ::2.1.1.1.1.7 тава ::2.1.1.1.1.8 затворач :2.1.1.1.2 Сад за течност ::2.1.1.1.2.1 амфора ::2.1.1.1.2.2 топчест сад ::2.1.1.1.2.3 бокал ::2.1.1.1.2.4 олпа ::2.1.1.1.2.5 кратер ::2.1.1.1.2.6 хидрија ::2.1.1.1.2.7 гутус :2.1.1.1.3 Сад за пиење ::2.1.1.1.3.1 пехар ::2.1.1.1.3.2 шолја ::2.1.1.1.3.3 чаша ::2.1.1.1.3.4 котон ::2.1.1.1.3.5 скифос :2.1.1.1.4 Трпезен сад ::2.1.1.1.4.1 чинија длабока ::2.1.1.1.4.2 паница :2.1.1.1.5 Сад за зачин ::2.1.1.1.5.1 минијатурен цилиндричен сад со 2 држалки ::2.1.1.1.5.2 минијатурен цилиндричен сад со 4 држалки ::2.1.1.1.5.3 минијатурен заоблен сад со 2 држалки ::2.1.1.1.5.4 минијатурен гутус :2.1.1.1.6 Сад за складирање ::2.1.1.1.6.1 питос ::2.1.1.1.6.2 врчва :2.1.1.1.7 Култен сад ::2.1.1.1.7.1 жртвеник - отворен модел на куќа ::2.1.1.1.7.2 жртвеник – затворен модел на куќа ::2.1.1.1.7.3 жртвеник со рамен реципиент ::2.1.1.1.7.4 жртвеник со 3 нозе ::2.1.1.1.7.5 жртвеник со 4 нозе ::2.1.1.1.7.6 минијатурен жртвеник ::2.1.1.1.7.7 антропоморфен жртвеник ::2.1.1.1.7.8 зооморфен жртвеник ::2.1.1.1.7.9 жртвеник - ритон ::2.1.1.1.7.10 сад за либација – ритон ::2.1.1.1.7.11 урна - амфора ::2.1.1.1.7.12 урна - кратер ::2.1.1.1.7.13 урна – тип „вилла нонва” :2.1.1.1.8 Култен предмет ::2.1.1.1.8.1 антропоморфни фигурини ::2.1.1.1.8.2 антропоморфен цилиндар ::2.1.1.1.8.3 зооморфни фигурини :2.1.1.1.9 Магиски предмет ::2.1.1.1.9.1 печат (пинтадера) ::2.1.1.1.9.2 амулет ::2.1.1.1.9.3 антропоморфен амулет ::2.1.1.1.9.4 амулет во форма ма рамнокрак крст ::2.1.1.1.9.5 кружна амајлија : 2.1.1.1.10 Ритуален предмет ::2.1.1.1.10.1 антропоморфен ::2.1.1.1.10.2 зооморфен ::2.1.1.1.10.3 орнитолошки ::2.1.1.1.10.4 капак :2.1.1.1.11 Накит ::2.1.1.1.11.1 елипсовидно монисто ::2.1.1.1.11.2 купесто монисто ::2.1.1.1.11.3 топчесто монисто ::2.1.1.1.11.4 монисто во облик на зрно жито :2.1.1.1.12. Детска играчка ::2.1.1.1.12.1 дискоидна плочка ::2.1.1.1.12.2 тркало :2.1.1.1.13 Орудие ::2.1.1.1.13.1 бубрежест тег ::2.1.1.1.13.2 чунест тег ::2.1.1.1.13.3 конусен тег ::2.1.1.1.13.4 купест тег ::2.1.1.1.13.5 пирамидален тег ::2.1.1.1.13.6 тег во форма на макара ::2.1.1.1.13.7 тег во форма на корпа ::2.1.1.1.13.8 пршлен сплескан ::2.1.1.1.13.9 пршлен биконусен ::2.1.1.1.13.10 пршлен конусен :2.1.1.1.14 Оружје ::2.1.1.1.14.1 куглички за праќа во форма на топче ::2.1.1.1.14.2 куглички за праќа во форма на јајце :2.1.1.1.15 Фрагмент од керамички садови ::2.1.1.1.15.1 фрагмент украсен со прсти ::2.1.1.1.15.2 фрагмент украсен со пластични налепки ::2.1.1.1.15.3 фрагмент украсен со алатки ::2.1.1.1.15.4 фрагмент украсен со техника на сликање ::2.1.1.1.15.5 фрагмент според формата на венецот ::2.1.1.1.15.6 фрагмент според формата на дното ::2.1.1.1.15.7 фрагмент според формата на држалката ::2.1.1.1.15.8 фрагмент според карактерот на апликацијата ===2.1.1.2 Предмети од коска=== :2.1.1.2.1 Орудие ::2.1.1.2.1.1 шило ::2.1.1.2.1.2 сврдло ::2.1.1.2.1.3 длето ::2.1.1.2.1.4 стругалка ::2.1.1.2.1.5 спатула ::2.1.1.2.1.6 харпун ::2.1.1.2.1.7 игла ::2.1.1.2.1.8 пробоец ::2.1.1.2.1.9 јадица ::2.1.1.2.1.10 гладилица :2.1.1.2.2 Оружје ::2.1.1.2.2.1 бодеж ::2.1.1.2.2.2 проектил ::2.1.1.2.2.3 секира :2.1.1.2.3 Накит од коска ::2.1.1.2.3.1 приврзок ::2.1.1.2.3.2 украсна игла ::2.1.1.2.3.3 [[прстен]] ::2.1.1.2.3.4 [[петлица]] ::2.1.1.2.3.5 копец за каиш/тока ::2.1.1.2.3.6 перла ::2.1.1.2.3.7 амајлија од животински заб ===2.1.1.3 Предмети од рог=== :2.1.1.3.1 Орудие ::2.1.1.3.1.1 игла за ткаење ::2.1.1.3.1.2 пробоец ::2.1.1.3.1.3 дикел/казма ::2.1.1.3.1.4 длето ::2.1.1.3.1.5 [[мотика]] ::2.1.1.3.1.6 [[садилка]] ::2.1.1.3.1.7 спатула ::2.1.1.3.1.8 лажиче ::2.1.1.3.1.9 харпун ::2.1.1.3.1.10 јадица ::2.1.1.3.1.11 игла ::2.1.1.3.1.12 стап :2.1.1.3.2 Оружје ::2.1.1.3.2.1 бодеж ::2.1.1.3.2.2 секира ::2.1.1.3.2.3 толчник ::2.1.1.3.2.4 стрела ::2.1.1.3.2.5 стап :2.1.1.3.3 Накит ::2.1.1.3.3.1 украсна игла ::2.1.1.3.3.2 цилиндар ===2.1.1.4 Предмети од камен=== :2.1.1.4.1 Отсечен камен предмет ::2.1.1.4.1.1 секач ::2.1.1.4.1.2 стругач ::2.1.1.4.1.3 стругалка ::2.1.1.4.1.4 јадро ::2.1.1.4.1.5 пила ::2.1.1.4.1.6 сврдло ::2.1.1.4.1.7 друго :2.1.1.4.2 Предмет од мазен камен ::2.1.1.4.2.1 секира ::2.1.1.4.2.2 секира чекан ::2.1.1.4.2.3 чекан ::2.1.1.4.2.4 длето ::2.1.1.4.2.5 брус ::2.1.1.4.2.6 точило ::2.1.1.4.2.7 мотика ::2.1.1.4.2.8 дикел/казма ::2.1.1.4.2.9 кугличка за крунење зрнеста храна ::2.1.1.4.2.10 тег ::2.1.1.4.2.11 рачна мелница ::2.1.1.4.2.12 друго :2.1.1.4.3 Оружје ::2.1.1.4.3.1 секира ::2.1.1.4.3.2 перкутер ::2.1.1.4.3.3 стрела ::2.1.1.4.3.4 нож :2.1.1.4.4 Накит ::2.1.1.4.4.1 амулет ::2.1.1.4.4.2 бисер ===2.1.1.5 Метални предмети=== :2.1.1.5.1 Украсен накит ::2.1.1.5.1.1 ѓердан ::2.1.1.5.1.2 прстен ::2.1.1.5.1.3 торквест ::2.1.1.5.1.4 белегзија ::2.1.1.5.1.5 салталеон ::2.1.1.5.1.6 обетка :2.1.1.5.2 Утилитарен накит ::2.1.1.5.2.1 лачна фибула ::2.1.1.5.2.2 наочареста фибула ::2.1.1.5.2.3 игла за коса ::2.1.1.5.2.4 брош/копча ::2.1.1.5.2.5 тока ::2.1.1.5.2.6 фалера/пафта ::2.1.1.5.2.7 двојна игла ::2.1.1.5.2.8 копче ::2.1.1.5.2.9 алка :2.1.1.5.3 Култен накит ::2.1.1.5.3.1 садче со капак ::2.1.1.5.3.2 минијатурно садче/бокал ::2.1.1.5.3.3 ажурирана топка ::2.1.1.5.3.4 приврзок ::2.1.1.5.3.5 бобец ::2.1.1.5.3.6 гроздовиден приврзок ::2.1.1.5.3.7 консекративен рог ::2.1.1.5.3.8 висулец ::2.1.1.5.3.9 лабрис :2.1.1.5.4 Тоалетен прибор ::2.1.1.5.4.1 [[брич]] ::2.1.1.5.4.2 камен острач ::2.1.1.5.4.3 пинцета ::2.1.1.5.4.4 чешел :2.1.1.5.5 Оружје ::2.1.1.5.5.1 меч ::2.1.1.5.5.2 бодеж ::2.1.1.5.5.3 двојна секира ::2.1.1.5.5.4 шлем ::2.1.1.5.5.5 стрела ===2.1.1.6 Збирки на праисториски предмети=== :2.1.1.6.1 Општа збирка на праисториски предмети :2.1.1.6.2 Специјализирана збирка на праисториски предмети ==2.1.2 Предмети од античкиот период== ===2.1.2.1 Архитектонска декоративна пластика=== :2.1.2.1.1 Столб ::2.1.2.1.1.1 мазен ::2.1.2.1.1.2 канелиран (ребрест) ::2.1.2.1.1.3 тордиран ::2.1.2.1.1.4 многуаголен ::2.1.2.1.1.5 каријатида ::2.1.2.1.1.6 пиластер :2.1.2.1.2 База ::2.1.2.1.2.1 дорска ::2.1.2.1.2.2 јонска ::2.1.2.1.2.3 кубична ::2.1.2.1.2.4 осумаголна ::2.1.2.1.2.5 полукружна :2.1.2.1.3 Капител ::2.1.2.1.3.1 дорски ::2.1.2.1.3.2 јонски ::2.1.2.1.3.3 коринтски ::2.1.2.1.3.4 комбиниран ::2.1.2.1.3.5 импост ::2.1.2.1.3.6 фигурален ::2.1.2.1.3.7 тордиран ::2.1.2.1.3.8 кубичен ::2.1.2.1.3.9 псевдо капител ::2.1.2.1.3.10 корпа :2.1.2.1.4 Монолитен столб (база и капител) :2.1.2.1.5 Мено ::2.1.2.1.5.1 база ::2.1.2.1.5.2 столб ::2.1.2.1.5.3 капител ::2.1.2.1.5.4 монолитно мено :2.1.2.1.6 Фрагмент од арка :2.1.2.1.7 Фрагмент од архитрав :2.1.2.1.8 Акротерија :2.1.2.1.9 Фрагмент од фриз :2.1.2.1.10 Фрагмент од корниз/венец/киматион :2.1.2.1.11 Фрагмент од стреа/геизон :2.1.2.1.12 Фрагмент од тимпанон :2.1.2.1.13 Фрагмент од олук/сима :2.1.2.1.14 Украсни покровни и ѕидни елементи :2.1.2.1.15 Конзола :2.1.2.1.16 Оплатна плоча ::2.1.2.1.16.1 ѕидна ::2.1.2.1.16.2 подна ::2.1.2.1.16.3 таванска :2.1.2.1.17 Врата ::2.1.2.1.17.1 довратник ::2.1.2.1.17.2 надвратник ::2.1.2.1.17.3 [[праг (врата)|праг]] :2.1.2.1.18 Прозорска рамка :2.1.2.1.19 Транзена :2.1.2.1.20 Парапет :2.1.2.1.21 Трон :2.1.2.1.22 Друга архитектонска декоративна пластика ===2.1.2.2 Утилитарни камени предмети=== :2.1.2.2.1 Аван :2.1.2.2.2 Мелница :2.1.2.2.3 Острило :2.1.2.2.4 Толчник :2.1.2.2.5 Калап :2.1.2.2.6 Сполија :2.1.2.2.7 Други утилитарни камени предмети ===2.1.2.3 Уметнички творби=== :2.1.2.3.1 Скулптура од камен ::2.1.2.3.1.1 фигура ::2.1.2.3.1.2 фигурална група ::2.1.2.3.1.3 биста ::2.1.2.3.1.4 торзо ::2.1.2.3.1.5 статуета :2.1.2.3.2 Релјефен предмет :2.1.2.3.4 Фрагмент од поден мозаик :2.1.2.3.5 Фрагмент од ѕиден мозаик :2.1.2.3.6 Фрагмент од ѕидно сликарство :2.1.2.3.7 Други уметнички творби ===2.1.2.4 Градежна керамика=== :2.1.2.4.1 Тула ::2.1.2.4.1.1 кружна тула ::2.1.2.4.1.2 квадратна тула ::2.1.2.4.1.3 бипедал ::2.1.2.4.1.4 шуплива правоаголна тула ::2.1.2.4.1.5 тула со држалка ::2.1.2.4.1.6 забеста правоаголна тула ::2.1.2.4.1.7 шестаголна плочка ::2.1.2.4.1.8 тула со клинест пресек ::2.1.2.4.1.9 лидиска тула ::2.1.2.4.1.10 тетрадорон тула :2.1.2.4.2 Имбрекс :2.1.2.4.3 Тегула ::2.1.2.4.3.1 коринтска ::2.1.2.4.3.2 лаконска ::2.1.2.4.3.3 лаконска со кружен отвор ::2.1.2.4.3.4 лаконска со правоаголен отвор :2.1.2.4.4 Цилиндрична суспензура ::2.1.2.4.4.1 со правоаголен отвор ::2.1.2.4.4.2 со вертикален отвор :2.1.2.4.5 Печка за печење на градежна керамика ===2.1.2.5 Керамички предмети=== :2.1.2.5.1 Кујнски сад ::2.1.2.5.1.1 хитра ::2.1.2.5.1.2 лонец ::2.1.2.5.1.3 траоник ::2.1.2.5.1.4 патера ::2.1.2.5.1.5 цедалка ::2.1.2.5.1.6 црпалка ::2.1.2.5.1.7 сад со две или три држалки ::2.1.2.5.1.8 инка ::2.1.2.5.1.9 соларник ::2.1.2.5.1.10 поклопец ::2.1.2.5.1.11 тава ::2.1.2.5.1.12 лебес ::2.1.2.5.1.13 топкалест сад ::2.1.2.5.1.14 тон печат за украсување на колачиња :2.1.2.5.2 Сад за течност ::2.1.2.5.2.1 кратер ::2.1.2.5.2.2 декантерот ::2.1.2.5.2.3 бокал ::2.1.2.5.2.4 стомна ::2.1.2.5.2.5 хидрија ::2.1.2.5.2.6 оинохое ::2.1.2.5.2.7 олпе ::2.1.2.5.2.8 кана ::2.1.2.5.2.9 котон ::2.1.2.5.2.10 вазна ::2.1.2.5.2.11 гутус ::2.1.2.5.2.12 аскос :2.1.2.5.3 Сад за мириси и масла ::2.1.2.5.3.1 алабастрон ::2.1.2.5.3.2 амфориск ::2.1.2.5.3.3 лекит - арибалос ::2.1.2.5.3.4 арибалос ::2.1.2.5.3.5 унгвентариум :2.1.2.5.3.6 флакон :2.1.2.5.4 Сад за пиење ::2.1.2.5.4.1 шоља ::2.1.2.5.4.2 купа ::2.1.2.5.4.3 чаша ::2.1.2.5.4.4 релјефна чаша - мегарска ::2.1.2.5.4.5 пехар ::2.1.2.5.4.6 скифос ::2.1.2.5.4.7 ритон ::2.1.2.5.4.8 кантарос ::2.1.2.5.4.9 киликс ::2.1.2.5.4.10 котон :2.1.2.5.5 Трпезен сад ::2.1.2.5.5.1 чинија ::2.1.2.5.5.2 паница ::2.1.2.5.5.3 грнец ::2.1.2.5.5.4 ехинус – паничка ::2.1.2.5.5.5 ихтија ::2.1.2.5.5.6 патера :2.1.2.5.6 Култен сад ::2.1.2.5.6.1 лагинос ::2.1.2.5.6.2 фиала ::2.1.2.5.6.3 кијатус ::2.1.2.5.6.4 урна ::2.1.2.5.6.5 урна - грнец :2.1.2.5.7 Сад за лична тоалета ::2.1.2.5.7.1 пиксида ::2.1.2.5.7.2 лекит :2.1.2.5.7.3 палета :2.1.2.5.8 Складиштен сад ::2.1.2.5.8.1 питос ::2.1.2.5.8.2 стамнос ::2.1.2.5.8.3 пелике ::2.1.2.5.8.4 амфора ::2.1.2.5.8.5 запушач за амфора :2.1.2.5.9 Средства за керамичко производство ::2.1.2.5.9.1 калап за култни предмети ::2.1.2.5.9.2 прстен за сушење :2.1.2.5.10 Утилитарна керамика ::2.1.2.5.10.1 каса ::2.1.2.5.10.2 сад со огниште ::2.1.2.5.12.3 тег ::2.1.2.5.10.5 пршлен ::2.1.2.5.10.7 друга утилитарна керамика :2.1.2.5.11 Тера сигилата ===2.1.2.6 Медицинско-фармацевтски и козметички предмети=== :2.1.2.6.1 Скалпел :2.1.2.6.2 Нож за трепанација :2.1.2.6.3 Офталмолошки нож :2.1.2.6.4 Сонда ::2.1.2.6.4.1 лажичеста сонда ::2.1.2.6.4.2 сонда - игла ::2.1.2.6.4.3 сонда шпакла ::2.1.2.6.4.4 сонда ::2.1.2.6.4.5 двоен инструмент ::2.1.2.6.4.6 куки :2.1.2.6.5 Длето :2.1.2.6.6 Игла :2.1.2.6.7 Пинцета :2.1.2.6.8 Лажица :2.1.2.6.9 Ножици :2.1.2.6.10 Кутија за лекови :2.1.2.6.11 Огледало :2.1.2.6.12 Пиксида :2.1.2.6.13 Балсамариум :2.1.2.6.14 Лекит – арибалос :2.1.2.6.15 Капсула :2.1.2.6.16 Стригил :2.1.2.6.17 Толчник :2.1.2.6.18 Печат на очен лекар ===2.1.2.7 Стаклени предмети=== :2.1.2.7.1 Сад за држење храна ::2.1.2.7.1.1 чинија ::2.1.2.7.1.2 чиниче миллефиори ::2.1.2.7.1.3 капак ::2.1.2.7.1.4 ваган :2.1.2.7.2 Сад за носење и излевање на течност ::2.1.2.7.2.1 шише ::2.1.2.7.2.2 врчва ::2.1.2.7.2.3 оинохое ::2.1.2.7.2.4 стомна :2.1.2.7.3 Сад за пиење ::2.1.2.7.3.1 чаша ::2.1.2.7.3.2 пехар ::2.1.2.7.3.3 лотос пехар ::2.1.2.7.3.4 шолја ::2.1.2.7.3.5 модиолус (модиолус) :2.1.2.7.4 Тоалетен сад за козметички, фармацевтски и медицински препарати ::2.1.2.7.4.1 алабастрон ::2.1.2.7.4.2 меркур шишенце ::2.1.2.7.4.3 арибалос ::2.1.2.7.4.4 амфоричка ::2.1.2.7.4.5 амфорикс ::2.1.2.7.4.6 балсамариум ::2.1.2.7.4.7 унгвентариум ::2.1.2.7.4.8 гутус ::2.1.2.7.4.9 аскос ::2.1.2.7.4.10 пипета ::2.1.2.7.4.11 цевчеста капалка ::2.1.2.7.4.12 вретенаста капкалка ::2.1.2.7.4.13 мешалка :2.1.2.7.4.14 пиксида ::2.1.2.7.4.15 лакримариум :2.1.2.7.5 Сад за преточување ::2.1.2.7.5.1 инка :2.1.2.7.6 Сад за осветлување ::2.1.2.7.6.1 ламба - луцерна ::2.1.2.7.6.3 свеќник :2.1.2.7.7 Култен сад ::2.1.2.7.7.1 урна :2.1.2.7.8. Накит и украсен предмет ::2.1.2.7.8.1 белегзија ::2.1.2.7.8.2 монисто ::2.1.2.7.8.3 приврзок ::2.1.2.7.8.4 гема ::2.1.2.7.8.5 алка :2.1.2.7.9 Утилитарно стакло ::2.1.2.7.9.1 прозорец ::2.1.2.7.9.2 плочка ::2.1.2.7.9.3 окулус :2.1.2.7.10 Сад со натпис ::2.1.2.7.10.1 пехар ::2.1.2.7.10.2 диатрета ::2.1.2.7.10.3 чинија – фонди д’оро ===2.1.2.8 Посебни серии на предмети=== :2.1.2.8.1 Еулогија - поклонички сувенир ::2.1.2.8.1.1 амулет ::2.1.2.8.1.2 приврзок ::2.1.2.8.1.3 медалјон ::2.1.2.8.1.4 ампула/була ::2.1.2.8.1.5 прстен ::2.1.2.8.1.6 друго :2.1.2.8.2 Ковчег/кутија ::2.1.2.8.2.1 опков ::2.1.2.8.2.2 брава :2.1.2.8.2.3 клуч :2.1.2.8.3 Книга :2.1.2.8.4 Диплома :2.1.2.8.5 Украсен /функционален елемент за фиксирање ::2.1.2.8.5.1 опков ::2.1.2.8.5.2 пломба ::2.1.2.8.5.3 шарнир ::2.1.2.8.5.4 кламфа ::2.1.2.8.5.5 сталка ::2.1.2.8.5.6 клинец ::2.1.2.8.5.7 нитна ::2.1.2.8.5.8 аплика :2.1.2.8.6 Играчка ::2.1.2.8.6.1 сатче ::2.1.2.8.6.2 тропалче ::2.1.2.8.6.3 лулка ::2.1.2.8.6.4 количка ::2.1.2.8.6.5 кукла ::2.1.2.8.6.6 жетон ::2.1.2.8.6.7 коцка ::2.1.2.8.6.8 пион :2.1.2.8.7 Друга посебна серија на предмети ===2.1.2.9 Предмети од метал=== :2.1.2.9.1 Кујнски сад ::2.1.2.9.1.1 котел ::2.1.2.9.1.2 стамноидна ситула ::2.1.2.9.1.3 овоидна ситула ::2.1.2.9.1.4 лебес ::2.1.2.9.1.5 цедалка ::2.1.2.9.1.6 тава ::2.1.2.9.1.7 врчва ::2.1.2.9.1.8 аутепса ::2.1.2.9.1.9 поклопец ::2.1.2.9.1.10 мерило :2.1.2.9.2 Сад за течност ::2.1.2.9.2.1 оинохое ::2.1.2.9.2.2 црпалка ::2.1.2.9.2.3 бокал ::2.1.2.9.2.4 хидрија ::2.1.2.9.2.5 кратер ::2.1.2.9.2.6 кана ::2.1.2.9.2.7 касерола ::2.1.2.9.2.8 амфора :2.1.2.9.3 Сад за пиење ::2.1.2.9.3.1 кантарос ::2.1.2.9.3.2 киликс ::2.1.2.9.3.3 пехар :2.1.2.9.4 Трпезен сад ::2.1.2.9.4.1 чинија ::2.1.2.9.4.2 послужавник ::2.1.2.9.4.3 паница ::2.1.2.9.4.4 чинија за миење раце :2.1.2.9.5 Патера – култен сад :2.1.2.9.6 Метална скулптура ::2.1.2.9.6.1 фигура ::2.1.2.9.6.2 фигурална група ::2.1.2.9.6.3 биста ::2.1.2.9.6.4 статуета :2.1.2.9.7 Накит за глава ::2.1.2.9.7.1 венец (гирланда) ::2.1.2.9.7.2 дијадема ::2.1.2.9.7.3 обетка ::2.1.2.9.7.4 наушница :2.1.2.9.8 Накит за врат ::2.1.2.9.8.1 синџирче ::2.1.2.9.8.2 гердан ::2.1.2.9.8.3 торквест ::2.1.2.9.8.4 надградник/гушник ::2.1.2.9.8.5 медалјон ::2.1.2.9.8.6 тубулус ::2.1.2.9.8.7 приврзок :2.1.2.9.9 Накит за раце ::2.1.2.9.9.1 белегзија ::2.1.2.9.9.2 прстен ::2.1.2.9.9.3 прстен – клуч :2.1.2.9.10. Украс за облека ::2.1.2.9.10.1 фибула ::2.1.2.9.10.2 елемент од појасна гарнитура ::2.1.2.9.10.3 копче ::2.1.2.9.10.4 златноткаена ткаеница :2.1.2.9.11 Дел од обувки ::2.1.2.9.11.1 тока ::2.1.2.9.11.2 опков ::2.1.2.9.11.3 копче ::2.1.2.9.11.4 украсно клинче (анцон) ::2.1.2.9.11.5 апликација :2.1.2.9.12 Други метални предмети ::2.1.2.9.12.1 постамент ::2.1.2.9.12.2 трипод ::2.1.2.9.12.3 држалка ::2.1.2.9.12.4 фалус ::2.1.2.9.12.5 аташи ::2.1.2.9.12.6 опкови ::2.1.2.9.12.7 оплата ::2.1.2.9.12.8 светилка (луцерна) ::2.1.2.9.12.9 канделабар ::2.1.2.9.12.10 лантерна ::2.1.2.9.12.11 [[свеќник]] (шандан) ::2.1.2.9.12.12 клин (цанеус) ::2.1.2.9.12.13 јадица ::2.1.2.9.12.14 игла за шиење ::2.1.2.9.12.15 [[напрсток]] ::2.1.2.9.12.16 [[клуч]] ::2.1.2.9.12.17 [[брава]] ::2.1.2.9.12.18 касета/кутија (арца) ::2.1.2.9.12.19 маска ::2.1.2.9.12.20 фрагмент од столица ::2.1.2.9.12.21 фрагмент од кревет ::2.1.2.9.12.22 кола ::2.1.2.9.12.23 мастилница ::2.1.2.9.12.24 тубус ::2.1.2.9.12.25 стило ::2.1.2.9.12.26 палимпсест ::2.1.2.9.12.27 фрутулус (за мешање коцки) ::2.1.2.9.12.28 каламус ::2.1.2.9.12.29 ѕвоно ::2.1.2.9.12.30 приврзок ::2.1.2.9.12.31 друго ===2.1.2.10 Инсигнии и одликувања=== :2.1.2.10.1 Белезица (армила) :2.1.2.10.2 Ѓердан (торљес) :2.1.2.10.3 Медал (пхалера) :2.1.2.10.4 Демисионирана монета ::2.1.2.10.5 Појас (цингулум) ::2.1.2.10.5.1 тока ::2.1.2.10.5.2 опков ::2.1.2.10.5.3 апликација ::2.1.2.10.5.4 висулец ::2.1.2.10.5.5 приврзок ::2.1.2.10.5.6 јазиче ::2.1.2.10.5.7 пафта :2.1.2.10.6 Венец (corona) ===2.1.2.11 Коњска опрема=== :2.1.2.11.1 Нитна :2.1.2.11.2 [[Мамуза]] :2.1.2.11.3 [[Узенгија]] :2.1.2.11.4 Жвал :2.1.2.11.5 Апликација :2.1.2.11.6 Приврзок :2.1.2.11.7 Разводник ===2.1.2.12 Воена опрема=== :2.1.2.12.1 Дефанзивна опрема ::2.1.2.12.1.1 шлем ::2.1.2.12.1.2 штит ::2.1.2.12.1.3 оклоп ::2.1.2.12.1.4 појас ::2.1.2.12.1.5 пекторална плоча ::2.1.2.12.1.6 гнемида ::2.1.2.12.1.7 назувка (''ocreae'') :2.1.2.12.2 Офанзивна опрема ::2.1.2.12.2.1 [[меч]] ::2.1.2.12.2.2 [[канија]] ::2.1.2.12.2.3 [[копје]] ::2.1.2.12.2.4 копје за фрлање ::2.1.2.12.2.5 [[стрела]] ::2.1.2.12.2.6 [[нож]] ::2.1.2.12.2.7 бојна секира ::2.1.2.12.2.8 тоболец ===2.1.2.13 Мерни инструменти=== :2.1.2.13.1 Кантар :2.1.2.13.2 Терезија :2.1.2.13.3 Тег :2.1.2.13.4 Шестар :2.1.2.13.5 Висок :2.1.2.13.6 Агломер :2.1.2.13.7 Либела :2.1.2.13.8 Линијар :2.1.2.13.9 Хорологиум (мерен инструмент за време) :2.1.2.13.10 Гномон (мерен инструмент за време) ===2.1.2.14 Орудија од железо=== :2.1.2.14.1 Земјоделска алатка ::2.1.2.14.1.1 ашов ::2.1.2.14.1.2 мотика ::2.1.2.14.1.3 двозаба мотика ::2.1.2.14.1.4 градинарска мотика ::2.1.2.14.1.5 [[гребло]] ::2.1.2.14.1.6 дикел ::2.1.2.14.1.7 [[сор (алатка)|сор]] ::2.1.2.14.1.8 [[срп]] ::2.1.2.14.1.9 [[коса (орудие)|коса]] ::2.1.2.14.1.10 ралник ::2.1.2.14.1.11 цртало (цултер) ::2.1.2.14.1.12 гределница (плауморатум) ::2.1.2.14.1.13 бришач (раллум) ::2.1.2.14.1.14 [[вила (полска)|вила]] :2.1.2.14.2 Алатка за обработка на дрво ::2.1.2.14.2.1 кесер ::2.1.2.14.2.2 [[секира]] ::2.1.2.14.2.3 секира – тесла ::2.1.2.14.2.4 пила ::2.1.2.14.2.5 стругалка за дрво ::2.1.2.14.2.6 сечило за [[ренде (алатка)|ренде]] ::2.1.2.14.2.7 сврдло ::2.1.2.14.2.8 тесла :2.1.2.14.3 Рударска алатка ::2.1.2.14.3.1 [[казма (алатка)|казма]] ::2.1.2.14.3.2 секира – казма ::2.1.2.14.3.3 дикел - чекан :2.1.2.14.4 Ковачка алатка ::2.1.2.14.4.1 [[турпија]] ::2.1.2.14.4.2 клешта ::2.1.2.14.4.3 [[наковална (алатка)|наковална]] ::2.1.2.14.4.4 калап за ковање монети ::2.1.2.14.4.5 лажица за лиење ::2.1.2.14.4.6 ковачка ножица :2.1.2.14.5 Алатка за обработка на камен ::2.1.2.14.5.1 секира - чекан (сецурес) ::2.1.2.14.5.2 длето ::2.1.2.14.5.3 клин ::2.1.2.14.5.4 чекан ::2.1.2.14.5.5 спирален сврдел ::2.1.2.14.5.6 пила ::2.1.2.14.5.7 канџести ножици :2.1.2.14.6 Алатка за обработка на кожа ::2.1.2.14.6.1 нож ::2.1.2.14.6.2 кожарски нож ::2.1.2.14.6.3 кожарска ножица :2.1.2.14.7 Ѕидарска алатка ::2.1.2.14.7.1 [[мистрија]] ===2.1.2.15 Предмети од коска и рог=== :2.1.2.15.1 Предмет за лична употреба ::2.1.2.15.1.1 чешел ::2.1.2.15.1.2 украсна игла ::2.1.2.15.1.3 шнола/фуркета ::2.1.2.15.1.4 игла за прицврстување на облека ::2.1.2.15.1.5 копец и јазиче за поја :2.1.2.15.1.6 Предмет за лична хигиена, аптекарство и козметика ::2.1.2.15.1.7 тоалетна игла ::2.1.2.15.1.8 козметичко стапче ::2.1.2.15.1.9 аптекарско лажиче ::2.1.2.15.1.10 козметичко лажиче ::2.1.2.15.1.11 козметичка спатула ::2.1.2.15.1.12 пиксида :2.1.2.15.2 Накит ::2.1.2.15.2.1 меланесто монисто ::2.1.2.15.2.2 белезица/розета ::2.1.2.15.2.3 белезица од споени тенки плочки ::2.1.2.15.2.4 алка ::2.1.2.15.2.5 обетка ::2.1.2.15.2.6 прстец : 2.1.2.15.3 Оплата ::2.1.2.15.3.1 правоаголна оплата ::2.1.2.15.3.2 забеста оплата ::2.1.2.15.3.3 оплата за футрола ::2.1.2.15.3.4 лачна оплата ::2.1.2.15.3.5 лунулеста оплата :2.1.2.15.4 Апликација ::2.1.2.15.4.1 кружна ::2.1.2.15.4.2 елипсовидна :2.1.2.15.5 Култен и магиски предмет ::2.1.2.15.5.1 игла со протом на рака ::2.1.2.15.5.2 игла со протом на Венера ::2.1.2.15.5.3 игла со протом на животно ::2.1.2.15.5.4 игла со протом на птица ::2.1.2.15.5.5 игла со протом на факел :2.1.2.15.6 Амулет ::2.1.2.15.6.1 амулет/животински заб песјак ::2.1.2.15.6.2 амулет.Хераклов стап ::2.1.2.15.6.3 амулет/фалус ::2.1.2.15.6.4 амулет призматичен ::2.1.2.15.6.5 амулет цилиндрично монисто ::2.1.2.15.6.6 амулет – кружно назабена плоча : 2.1.2.15.7 Предмет за предење ::2.1.2.15.7.1 калотест пршлен ::2.1.2.15.7.2 купест пршлен ::2.1.2.15.7.3 пршлен со рамни страни ::2.1.2.15.7.4 биконичен пршлен ::2.1.2.15.7.5 вретено ::2.1.2.15.7.6 макара :2.1.2.15.8 Предмет за ткаење ::2.1.2.15.8.1 триаголна плочка ::2.1.2.15.8.2 правоаголна плочка ::2.1.2.15.8.3 игленица :2.1.2.15.9 Предмет за шиење ::2.1.2.15.9.1 игла со зашилена глава и уво ::2.1.2.15.9.2 игла со кружно уво ::2.1.2.15.9.3 игла со уво во форма на осумка :2.1.2.15.10 Предмет за плетење ::2.1.2.15.10.1 игла со две ува ::2.1.2.15.10.2 игла со три ува :2.1.2.15.11 Предмет за везење ::2.1.2.15.11.1 игла со една ушичка :2.1.2.15.12 Орудие ::2.1.2.15.12.1 шило/шилец ::2.1.2.15.12.2 цилиндрично стапче ::2.1.2.15.12.3 алатка/клуч ::2.1.2.15.12.4 алатка/пила :2.1.2.15.13 Држалка ::2.1.2.15.13.1 валчеста држалка за метални предмети ::2.1.2.15.13.2 валчеста држалка за нож ::2.1.2.15.13.3 правоаголна држалка ::2.1.2.15.13.4 јазичеста држалка ::2.1.2.15.13.5 цевчеста држалка ::2.1.2.15.13.6 држалка за меч :2.1.2.15.14 [[Стило]] (прибор за пишување) :2.1.2.15.15 Музички инструмент ::2.1.2.15.15.1 [[кавал]]/[[флејта]] ::2.1.2.15.15.2 лира ::2.1.2.15.15.3 клуч за штимање ::2.1.2.15.15.4 резонаторска кутија :2.1.2.15.16 Полупроизвод ::2.1.2.15.16.1 отсечок за парожок ::2.1.2.15.16.2 корен за рог (розета) ::2.1.2.15.16.3 плочка од стебло на рог ::2.1.2.15.16.4 плочка од рог ::2.1.2.15.16.5 коскено стапче ===2.1.2.16 Сфрагистички предмети=== :2.1.2.16.1 Печат ::2.1.2.16.1.1 пинтадера ::2.1.2.16.1.2 планта педис (планта педис) ::2.1.2.16.1.3 легиски печат ::2.1.2.16.1.4 була печат ===2.1.2.17 Водоводни инсталации=== :2.1.2.17.1 Водоводна цевка ::2.1.2.17.1.1 керамичка ::2.1.2.17.1.2 оловна ::2.1.2.17.1.3 славина/вентилска поклопка :2.1.2.17.2 Разводна шахта ::2.1.2.17.2.1 вентилациска ::2.1.2.17.2.2 контролна ::2.1.2.17.2.3 таложна ::2.1.2.17.2.4 решетка/сливник :2.1.2.17.3 Камен разводник ===2.1.2.18 Збирка на археолошки предмети од античкиот период=== :2.1.2.18.1 Општа збирка на археолошки предмети од античкиот период :2.1.2.18.2 Специјализирана збирка на археолошки предмети од античкиот период ==2.1.3 Предмети од средновековниот период== ===2.1.3.1 Архитектонска декоративна пластика=== :2.1.3.1.1 Столб ::2.1.3.1.1.1 мазен ::2.1.3.1.1.2 канелиран (наребран) ::2.1.3.1.1.3 тордиран ::2.1.3.1.1.4 многуаголен ::2.1.3.1.1.5 пиластер : 2.1.3.1.2 База ::2.1.3.1.2.1 кружна ::2.1.3.1.2.2 колукружна ::2.1.3.1.2.3 кубична ::2.1.3.1.2.4 октагонална :2.1.3.1.3. Капител ::2.1.3.1.3.1 композитен ::2.1.3.1.3.2 импост ::2.1.3.1.3.3 кубичен ::2.1.3.1.3.4 псевдокапител ::2.1.3.1.3.5 корпа :2.1.3.1.4 Монолитен столб :2.1.3.1.5 Мено ::2.1.3.1.5.1 база ::2.1.3.1.5.2 столб ::2.1.3.1.5.3 капител ::2.1.3.1.5.4 монолитно мено :2.1.3.1.6 Фрагмент од арка :2.1.3.1.7 Фрагмент од архитрав :2.1.3.1.8 Фрагмент од фриз :2.1.3.1.9 Фрагмент од венец :2.1.3.1.10 Фрагмент од стреа :2.1.3.1.11 Фрагмент од тимпанон :2.1.3.1.12 Фрагмент од олук/сима :2.1.3.1.13 Украсен кровен и ѕиден елемент :2.1.3.1.14 Оплатна плоча ::2.1.3.1.14.1 ѕидна ::2.1.3.1.14.2 подна ::2.1.3.1.14.3 фасадна ::2.1.3.1.14.4 таванска :2.1.3.1.15 Врата ::2.1.3.1.15.1 довратник ::2.1.3.1.15.2 надвратник ::2.1.3.1.15.3 оков за врата ::2.1.3.1.15.4 праг :2.1.3.1.16 Прозорска рамка :2.1.3.1.17 Транзена :2.1.3.1.18 Парапет ::2.1.3.1.18.1 парапетна плоча ::2.1.3.1.18.2 киматиум (горен рам на парапет) ::2.1.3.1.18.3 друго :2.1.3.1.19 [[Чесна трпеза]] :2.1.3.1.20 Столбче од олтарна преграда :2.1.3.1.21 Цибориум :2.1.3.1.22 [[Амвон]]/Певница :2.1.3.1.23 Синтронос/Екседра :2.1.3.1.24 Трон/катедра :2.1.3.1.25 Друга архитектонска декоративна пластика ===2.1.3.2. Утилитарни камени предмети=== :2.1.3.2.1 Мортар :2.1.3.2.2 [[Аван]] :2.1.3.2.3 Мелница :2.1.3.2.4 Острило :2.1.3.2.5 [[Толчник]] :2.1.3.2.6 Калап :2.1.3.2.7 Сполија ===2.1.3.3 Уметнички творби=== :2.1.3.3.1. Скулптура ::2.1.3.3.1.1. фигура :2:.1.3.3.1.2. фигурална група :2. :1.3.3.1.3. биста ::2.1.3.3.1.4. постамент ::2.1.3.3.1.5. статуета :2.1.3.3.2 Релјефен предмет :2.1.3.3.3. Резбан предмет ::2.1.3.3.3.1. во техника дрворез ::2.1.3.3.3.2 во техника бакрорез ::2.1.3.3.3.3 во техника каменорез :2.1.3.3.4. Керамичка икона :2.1.3.3.5. Мозаичен фрагмент :2.1.3.3.6. Фрагмент од ѕидно сликарство ::2.1.3.3.6.1. ал секо ::2.1.3.3.6.2. ал фреско :2.1.3.3.7 Други уметнички творби ===2.1.3.4 Градежна керамика=== :2.1.3.4.1 Цигла :2.1.3.4.2 Имбрекс :2.1.3.4.3 Тегула :2.1.3.4.4 Тула :2.1.3.4.5 Тубулус :2.1.3.4.6 Керамичка плоча :2.1.3.4.7 Друга градежна керамика ===2.1.3.5 Керамички предмети=== :2.1.3.5.1 Кујнски сад ::2.1.3.5.1.1 грне ::2.1.3.5.1.2 лонец ::2.1.3.5.1.3 тава ::2.1.3.5.1.4 подница ::2.1.3.5.1.5 капак ::2.1.3.5.1.6 цедалка ::2.1.3.5.1.7 црпалка ::2.1.3.5.1.8 лажица ::2.1.3.5.1.9 инка ::2.1.3.5.1.10 [[соларник]] ::2.1.3.5.1.11 трипод ::2.1.3.5.1.12 [[вршник]] :2.1.3.5.2 Сад за течност ::2.1.3.5.2.1. амфороидна стомна ::2.1.3.5.2.2. [[бокал]] ::2.1.3.5.2.3. [[ибрик]] ::2.1.3.5.2.4. [[бардак]] ::2.1.3.5.2.5. [[стомна]] ::2.1.3.5.2.6. [[вазна]] ::2.1.3.5.2.7. канче ::2.1.3.5.2.8. матарка ::2.1.3.5.2.9. друго :2.1.3.5.3 Сад за пиење ::2.1.3.5.3.1. пехар ::2.1.3.5.3.2 [[чаша]] ::2.1.3.5.3.3 [[филџан]] ::2.1.3.5.3.4 друго :2.1.3.5.4 Трпезен сад ::2.1.3.5.4.1 паница ::2.1.3.5.4.2 [[чинија]] ::2.1.3.5.4.3 патера ::2.1.3.5.4.4 купа ::2.1.3.5.4.5 керамопластично лонче ::2.1.3.5.4.6 друго :2.1.3.5.5 Складиштен сад ::2.1.3.5.5.1. [[питос]] ::2.1.3.5.5.2. [[амфора]] ::2.1.3.5.5.3. ќуп ::2.1.3.5.5.4. друго :2.1.3.5.6 Друг керамички предмет ===2.1.3.6 Утилитарна керамика=== :2.1.3.6.1 Када :2.1.3.6.2 Пршлен :2.1.3.6.3 Ткајачки тег :2.1.3.6.4 Трокрака основа – трипод :2.1.3.6.5 Сад за триење :2.1.3.6.6 Друга утилитарна керамика ===2.1.3.7 Стаклени предмети=== :2.1.3.7.1 Трпезен предмет ::2.1.3.7.1.1 [[шише]] ::2.1.3.7.1.2 [[бокал]] ::2.1.3.7.1.3 [[чаша]] ::2.1.3.7.1.4 [[вазна]] ::2.1.3.7.1.5 [[пехар]] ::2.1.3.7.1.6 [[капак]] ::2.1.3.7.1.7 [[затка]] ::2.1.3.7.1.6 друго :2.1.3.7.2 Украсен предмет ::2.1.3.7.2.1 белегзија ::2.1.3.7.2.2 алка ::2.1.3.7.2.3 апликација ::2.1.3.7.2.4 монисто/перла ::2.1.3.7.2.5 приврзок ::2.1.3.7.2.6 друго :2.1.3.7.3 Утилитарно стакло ::2.1.3.7.3.1 прозорец ::2.1.3.7.3.2 плочка ::2.1.3.7.3.3 свеќник ::2.1.3.7.3.4 окулус ::2.1.3.7.3.5 чаша за кандило ::2.1.3.7.3.6 друго :2.1.3.7.4 Други стаклени предмети ===2.1.3.8 Посебни серии на предмети=== :2.1.3.8.1 Светилник ::2.1.3.8.1.1 луцерна ::2.1.3.8.1.2 кандило ::2.1.3.8.1.3 поликанделеон ::2.1.3.8.1.4 полиелеј ::2.1.3.8.1.5 хорос ::2.1.3.8.1.6 свеќник :2.1.3.8.2 Предмет за пушење ::2.1.3.8.2.1 луле ::2.1.3.8.2.2 чибук :2.1.3.8.3 Музички инструмент :2.1.3.8.4 Гробен предмет ::2.1.3.8.4.1 урна ::2.1.3.8.4.2 питос ::2.1.3.8.4.3 ковчег ::2.1.3.8.4.4 одар :2.1.3.8.5 Еулогија-поклонички предмет ::2.1.3.8.5.1 крст ::2.1.3.8.5.2 амулет ::2.1.3.8.5.3 приврзок ::2.1.3.8.5.4 медалјон ::2.1.3.8.5.5 ампула/була ::2.1.3.8.5.6 прстен :2.1.3.8.6 Ковчег/кутија ::2.1.3.8.6.1 опков ::2.1.3.8.6.2 брава ::2.1.3.8.6.3 клуч :2.1.3.8.7 Елемент од книга ::2.1.3.8.7.1 опков ::2.1.3.8.7.2 брава ::2.1.3.8.7.3 клуч :2.1.3.8.8 Прибор за пишување ::2.1.3.8.8.1. [[мастилница]] ::2.1.3.8.8.2. стило :2.1.3.8.9 Украсни/функционални предмети за фиксирање ::2.1.3.8.9.1. опков ::2.1.3.8.9.2. пломба ::2.1.3.8.9.3. шарнир :2.1.3.8.9.4. Кламфа ::2.1.3.8.9.5. сталка ::2.1.3.8.9.6. клинец ::2.1.3.8.9.7. нитна ::2.1.3.8.9.8. аплика :2.1.3.8.10 Играчка ::2.1.3.8.10.1. сатче ::2.1.3.8.10.2. тропалче ::2.1.3.8.10.3. коцка ::2.1.3.8.10.4. лулка ::2.1.3.8.10.5. количка ::2.1.3.8.10.6. кукла ::2.1.3.8.10.7. жетон ::2.1.3.8.10.8 пион :2.1.3.8.11 Предмет за предење ::2.1.3.8.11.1 тег ::2.1.3.8.11.2 друго :2.1.3.8.12 Предмет за лична тоалета ::2.1.3.8.12.1 тоалетна кутија ::2.1.3.8.12.2 чешел ::2.1.3.8.12.3 стригилис ::2.1.3.8.12.4 брич ::2.1.3.8.12.5 шише за парфем ::2.1.3.8.12.6 огледало ::2.1.3.8.12.7 друго :2.1.3.8.13 Друга посебна серија на предмети ===2.1.3.9 Предмети и украси за облека=== :2.1.3.9.1 Појасна гарнитура ::2.1.3.9.1.1 појас ::2.1.3.9.1.2 гајка ::2.1.3.9.1.3 разводник ::2.1.3.9.1.4 пафта ::2.1.3.9.1.5 тока ::2.1.3.9.1.6 приврзок ::2.1.3.9.1.7 висулец ::2.1.3.9.1.8 јазичина ::2.1.3.9.1.9 оков ::2.1.3.9.1.10 копец : 2.1.3.9.2 Украс за облека ::2.1.3.9.2.1 копче ::2.1.3.9.2.2 фибула ::2.1.3.9.2.3 фалера ::2.1.3.9.2.4 игла ::2.1.3.9.2.5 апликација ===2.1.3.10 Обувки=== :2.1.3.10.1 Сандали :2.1.3.10.2 Чевил :2.1.3.10.3 Чизми :2.1.3.10.4 Делови од обувки ::2.1.3.10.4.1 тока ::2.1.3.10.4.2 опков ::2.1.3.10.4.3 копче ::2.1.3.10.4.4 украсно клинче ::2.1.3.10.4.5 апликација ===2.1.3.11 Накит=== :2.1.3.11.1 Накит за глава ::2.1.3.11.1.1 венец/гирланда ::2.1.3.11.1.2 дијадема ::2.1.3.11.1.3 цоја ::2.1.3.11.1.4 круна ::2.1.3.11.1.5 врбило/клиска :: :2.1.3.11.1.6 капа ::2.1.3.11.1.7 чешел ::2.1.3.11.1.8 накосница ::2.1.3.11.1.9 низа ::2.1.3.11.1.10 наушница ::2.1.3.11.1.11 обетка :2.1.3.11.2 Накит за врат ::2.1.3.11.2.1 торквес ::2.1.3.11.2.2 ѓердан ::2.1.3.11.2.3 огрлица ::2.1.3.11.2.4 гушник-низанка ::2.1.3.11.2.5 ланче ::2.1.3.11.2.6 синџир ::2.1.3.11.2.7 приврзок :2.1.3.11.3 Накит за раце ::2.1.3.11.3.1 белегзија ::2.1.3.11.3.2 гривна ::2.1.3.11.3.3 прстен ===2.1.3.12 Инсигнии и одликувања=== :2.1.3.12.1 Медал :2.1.3.12.2 Друго ===2.1.3.13 Воена опрема и коњска опрема=== :2.1.3.13.1 Офанзивна опрема ::2.1.3.13.1.1 [[меч]] ::2.1.3.13.1.2 [[канија]] ::2.1.3.13.1.3 [[нож]] ::2.1.3.13.1.4 [[бодеж]] ::2.1.3.13.1.5 [[копје]] ::2.1.3.13.1.6 лак ::2.1.3.13.1.7 стрела ::2.1.3.13.1.8 тоболец ::2.1.3.13.1.9 бојна секира ::2.1.3.13.1.10 [[боздоган]] ::2.1.3.13.1.11 стап ::2.1.3.13.1.12 аплика : 2.1.3.13.2 Одбранбена опрема ::2.1.3.13.2.1 оклоп ::2.1.3.13.2.2 шлем ::2.1.3.13.2.3 штит :: 2.1.3.13.2.4 панцир ::2.1.3.13.2.5 кнемида ::2.1.3.13.2.6 визор ::2.1.3.13.2.7 галерус (штитник за рамо) ::2.1.3.13.2.8 кестус (ракавици) ::2.1.3.13.2.9 друго :2.1.3.13.3 Коњска орма ::2.1.3.13.3.1 [[узда]] ::2.1.3.13.3.2 жвали ::2.1.3.13.3.3 [[седло]] ::2.1.3.13.3.4 узенгии ::2.1.3.13.3.5 апликација ::2.1.3.13.3.6 приврзок ::2.1.3.13.3.7 разводник ::2.1.3.13.3.8 нитна ::2.1.3.13.3.9 [[мамуза|мамузи]] ===2.1.3.14 Хералдички предмети=== :2.1.3.14.1 Знаме :2.1.3.14.2 Грб :2.1.3.14.3 Појас :2.1.3.14.4 Орден :2.1.3.14.5 Печат ===2.1.3.15 Мерни инструменти=== :2.1.3.15.1 Градежен инструмент ::2.1.3.15.1.1 висок ::2.1.3.15.1.2 агломер ::2.1.3.15.1.3 либела ::2.1.3.15.1.4 линијар ::2.1.3.15.1.5 шестар :2.1.3.15.2 Мерен инструмент за време ::2.1.3.15.2.1 хронометар ::2.1.3.15.2.2 друго :2.1.3.15.3 Мерен инструмент за тежина ::2.1.3.15.3.1 вага ::2.1.3.15.3.2 егзагија ::2.1.3.15.3.3 тег ::2.1.3.15.3.4 полуга ::2.1.3.15.3.5 кантар ::2.1.3.15.3.6 друго :2.1.3.15.4 Друг мерен инструмент ===2.1.3.16 Сфрагистички предмети=== :2.1.3.16.1 Печат ::2.1.3.16.1.1 була ::2.1.3.16.1.2 оловен печат ::2.1.3.16.1.3 проскурник ::2.1.3.16.1.4 печат – прстен ::2.1.3.16.1.5 восочен отпечаток ===2.1.3.17 Алатки=== :2.1.3.17.1 Каменорезбарски алат ::2.1.3.17.1.1 чекан ::2.1.3.17.1.2 чекан со една острица ::2.1.3.17.1.3 токмак ::2.1.3.17.1.4 секира ::2.1.3.17.1.5 копач ::2.1.3.17.1.6 тесла ::2.1.3.17.1.7 секира копач ::2.1.3.17.1.8 длето ::2.1.3.17.1.9 секач ::2.1.3.17.1.10 шило ::2.1.3.17.1.11 клин ::2.1.3.17.1.12 сврдел ::2.1.3.17.1.13 пила :2.1.3.17.2 Земјодејлски алат ::2.1.3.17.2.1 лопата ::2.1.3.17.2.2 лопатка ::2.1.3.17.2.3 дикел ::2.1.3.17.2.4 сор ::2.1.3.17.2.5 срп ::2.1.3.17.2.6 мотика ::2.1.3.17.2.7 комбинирана алатка ::2.1.3.17.2.8 казма ::2.1.3.17.2.9 ралник ::2.1.3.17.2.10 цртало ::2.1.3.17.2.11 ашов/дурија ::2.1.3.17.2.12 коса ::2.1.3.17.2.13 наковална за коса ::2.1.3.17.2.14 вила ::2.1.3.17.2.15 оков за плуг ::2.1.3.17.2.16 вериги :2.1.3.17.3 Алат за обработка и обликување на дрво ::2.1.3.17.3.1 секира ::2.1.3.17.3.2 секира - чекан ::2.1.3.17.3.3 тесла ::2.1.3.17.3.4 тесла - чекан ::2.1.3.17.3.5 длето ::2.1.3.17.3.6 сврдло ::2.1.3.17.3.7 пила ::2.1.3.17.3.8 жиг за дрво :2.1.3.17.4 Алат за обработка на кожа ::2.1.3.17.4.1 стругалка ::2.1.3.17.4.2 секач ::2.1.3.17.4.3 шило ::2.1.3.17.4.4 кожарски нож ::2.1.3.17.4.5 игла ::2.1.3.17.4.6 радла :2.1.3.17.5 Ѕидарски алат ::2.1.3.17.5.1 [[мистрија]] ::2.1.3.17.5.2 ѕидарски чекан ::2.1.3.17.5.3 кламфа : 2.1.3.17.6 Ковачки алат ::2.1.3.17.6.1 матрица ::2.1.3.17.6.2 чекан ::2.1.3.17.6.3 наковална ::2.1.3.17.6.4 клешта ::2.1.3.17.6.5 пробоец ::2.1.3.17.6.6 менгеме ::2.1.3.17.6.7 друго :2.1.3.17.7 Шивачки и ткајачки прибор ::2.1.3.17.7.1 макара ::2.1.3.17.7.2 ножици ::2.1.3.17.7.3 игла ::2.1.3.17.7.4 друго :2.1.3.17.8 Риболовен прибор ::2.1.3.17.8.1 јадица ::2.1.3.17.8.2 харпун ::2.1.3.17.8.3 друго :2.1.3.17.9 Средство за керамичко производство ::2.1.3.17.9.1 сад за подготовка на глина ::2.1.3.17.9.2 калап за керамика ::2.1.3.17.9.3 прстен за сушење ::2.1.3.17.9.4 троножец за сушење ::2.1.3.17.9.5 алатка за декорација ::2.1.3.17.9.6 друго :2.1.3.17.10 Златарски алат ::2.1.3.17.10.1 чеканче златарско ::2.1.3.17.10.2 златарска клешта ::2.1.3.17.10.3 лонче за лиење ::2.1.3.17.10.4 лонче за топење ::2.1.3.17.10.5 наковална ::2.1.3.17.10.6 теразија :2.1.3.17.11 Друг алат и занаетчиски прибор ::2.1.3.17.11.1 толчник ::2.1.3.17.11.2 аван ::2.1.3.17.11.3 острило ::2.1.3.17.11.4 калап ::2.1.3.17.11.5 тркало ::2.1.3.17.11.6 колце ::2.1.3.17.11.7 длето ::2.1.3.17.11.8 нож ::2.1.3.17.11.9 жарач ::2.1.3.17.11.10 [[огнило]] ::2.1.3.17.11.11 ченгел ::2.1.3.17.11.12 шарка ::2.1.3.17.11.13 шајка ::2.1.3.17.11.14 катанец ::2.1.3.17.11.15 клуч ::2.1.3.17.11.16 ѕвоно ::2.1.3.17.11.17 потковица ::2.1.3.17.11.18 алка :2.1.3.17.12 Медицинско-фармацевски инструмент ::2.1.3.17.12.1 кутија за инструменти ::2.1.3.17.12.2 спатула ::2.1.3.17.12.3 сонда ::2.1.3.17.12.4 лажичка ::2.1.3.17.12.5 пинцета ::2.1.3.17.12.6 скалпел ::2.1.3.17.12.7 нож ::2.1.3.17.12.8 кука (хамус) ::2.1.3.17.12.9 вага ::2.1.3.17.12.10 ножица (форцепс) ::2.1.3.17.12.11 инка ::2.1.3.17.12.12 пипета ::2.1.3.17.12.13 мешалка ::2.1.3.17.12.14 шипенце ===2.1.3.18 Транспортни средства=== :2.1.3.18.1 Кола :2.1.3.18.2 Чун ===2.1.3.19 Водоводни инсталации=== :2.1.3.19.1 Канализациона решетка :2.1.3.19.2 Корито :2.1.3.19.3 Канал :2.1.3.20 Збирка на археолошки предмети од средновековниот период ===2.1.3.20.1 Општа збирка на археолошки предмети од средновековниот период=== :2.1.3.20.2 Специјализирана збирка на археолошки предмети од средновековниот период ==2.1.4 Антрополошки предмети== ===2.1.4.1 Скелетни серии=== :2.1.4.1.1 Детски :2.1.4.1.2 Возрасни ::2.1.4.1.2.1 машки ::2.1.4.1.2.2 женски ===2.1.4.2 Епигенетски варијации=== :2.1.4.2.1 Череп ===2.1.4.3 Посткранијални серии=== :2.1.4.3.1 Посткранијална серија ===2.1.4.4 Остеолошки предмети со патолошки промени=== :2.1.4.4.1 Остеолошки предмет со патолошки промени ===2.1.4.5 Збирка на антрополошки предмети=== :2.1.4.5.1 Општа збирка на антрополошки предмети :2.1.4.5.2 Специјализирана збирка на антрополошки предмети ==2.1.5 Епиграфски споменици== ===2.1.5.1 Натписи на сепулкрални споменици=== :2.1.5.1.1 Надгробна плоча ::2.1.5.1.1.1 плоча со натписно поле како единствен украсен елемент ::2.1.5.1.1.2 плоча со вегетативен елемент ::2.1.5.1.1.3 плоча со друг стилизиран елемент ::2.1.5.1.1.4 плоча со портретни претстави ::2.1.5.1.1.5 плоча со фигурални претстави :2.1.5.1.2 Сепулкрална ара :2.1.5.1.3 Саркофаг :2.1.5.1.4 Медалјон :2.1.5.1.5 Миљоказ :2.1.5.1.6 Надгробен споменик од типот кип (cippus) со шишарка (pinia) ===2.1.5.2 Збирки на епиграфски споменици=== :2.1.5.2.1 Општа збирка на епиграфски споменици :2.1.5.2.2 Специјализирана збирка на епиграфски споменици ==2.1.6 Нумизматички предмети== ===2.1.6.1 Класичен период=== :2.1.6.1.1 Златни монети ::2.1.6.1.1.1 тетрастатер /4 ::2.1.6.1.1.2 дистатер /2 ::2.1.6.1.1.3 статер /1 ::2.1.6.1.1.4 хемистатер 1/2 ::2.1.6.1.1.5 четврт статер 1/4 ::2.1.6.1.1.6 осмина статер 1/8 ::2.1.6.1.1.7 дванаестина статер 1/12 ::2.1.6.1.1.8 дваесетчетвртина 1/24 :2.1.6.1.2 Сребрени монети ::2.1.6.1.2.1 дистатер ::2.1.6.1.2.2 статер /1 ::2.1.6.1.2.3 хемистатер 1/2 ::2.1.6.1.2.4 четвртстатер 1/4 ::2.1.6.1.2.5 осмина статер 1/8 ::2.1.6.1.2.6 дванаесетина статер 1/12 ::2.1.6.1.2.7 дваесетчетвртина статер 1/24 ::2.1.6.1.2.8 додекадрахма /12 ::2.1.6.1.2.9 декадрахма /10 ::2.1.6.1.2.10 октодрахма /8 ::2.1.6.1.2.11 тетрадрахма /4 ::2.1.6.1.2.12 дидрахма /2 ::2.1.6.1.2.13 драхма /1 ::2.1.6.1.2.14 тетробол ::2.1.6.1.2.15 хемидрахма 1/2 ::2.1.6.1.2.16 диобол /2 ::2.1.6.1.2.17 трихемиобо 1+1/2 ::2.1.6.1.2.18 обол тритартемиорион ::2.1.6.1.2.19 3/4 обол ::2.1.6.1.2.20 хемиобол 1/2 ::2.1.6.1.2.21 трихемитартеморион 3/8 обол ::2.1.6.1.2.22 тетратеморион 1/4 обол ::2.1.6.1.2.23 хемитартеморион 1/8 обол :2.1.6.1.3 Бронзени монети ::2.1.6.1.3.1 халк ===2.1.6.2 Римски републикански период=== :2.1.6.2.1 Златни монети ::2.1.6.2.1.1 статер ::2.1.6.2.1.2 полустатер ::2.1.6.2.1.3 ауреус :2.1.6.2.2 Сребрени монети ::2.1.6.2.2.1 дидрахма ::2.1.6.2.2.2 квадригатус ::2.1.6.2.2.3 викторијат ::2.1.6.2.2.4 денар ::2.1.6.2.2.5 денар - серат ::2.1.6.2.2.6 денар - суберат ::2.1.6.2.2.7 квинар ::2.1.6.2.2.8 сестерциј :2.1.6.2.3 Бронзени монети ::2.1.6.2.3.1 аес руде ::2.1.6.2.3.2 ас ::2.1.6.2.3.3 семисис ::2.1.6.2.3.4 триенс ::2.1.6.2.3.5 квадранс ::2.1.6.2.3.6 секстанс ::2.1.6.2.3.7 унција ::2.1.6.2.3.8 семиунција ===2.1.6.3 Римски царски период (I-III век) === :2.1.6.3.1 Златни монети ::2.1.6.3.1.1 ауреус ::2.1.6.3.1.2 квинар :2.1.6.3.2 Сребрени монети ::2.1.6.3.2.1 цистофор ::2.1.6.3.2.2 денар ::2.1.6.3.2.3 квинар ::2.1.6.3.2.4 антониниан :2.1.6.3.3 Орихалк ::2.1.6.3.3.1 сестерциј ::2.1.6.3.3.2 дупондиј ::2.1.6.3.3.3 семисис :2.1.6.3.4 Бакарни монети ::2.1.6.3.4.1 ас ::2.1.6.3.4.2 квадранс ===2.1.6.4 Римски доцноцарски период=== :(крај III - средина V век) :2.1.6.4.1 Златни монети ::2.1.6.4.1.1 ауреус ::2.1.6.4.1.2 солид ::2.1.6.4.1.3 семисис ::2.1.6.4.1.4 мултипла ::2.1.6.4.1.5 11/2 скрипулум ::2.1.6.4.1.6 тремисис :2.1.6.4.2 Сребрени монети ::2.1.6.4.2.1 аргентеус ::2.1.6.4.2.2 полуаргентеус ::2.1.6.4.2.3 милиаренз ::2.1.6.4.2.4 силиква ::2.1.6.4.2.5 мултипла :2.1.6.4.3 Бронзени монети ::2.1.6.4.3.1 антонианиан ::2.1.6.4.3.2 фолис ::2.1.6.4.3.3 полуфолис :2.1.6.4.4 Бакарни монети ::2.1.6.4.4.1 мајорина ::2.1.6.4.4.2 кентентионалис ::2.1.6.4.4.3 полукентионалис ===2.1.6.5 Рановизантиски период=== :2.1.6.5.1 Златни монети ::2.1.6.5.1.1 солид ::2.1.6.5.1.2 семисис ::2.1.6.5.1.3 тремисис ::2.1.6.5.1.4 полатремис :2.1.6.5.2 Сребрени монети ::2.1.6.5.2.1 милиаренс ::2.1.6.5.2.2 силиква ::2.1.6.5.2.3 полусиликва ::2.1.6.5.2.4 четвртсиликва ::2.1.6.5.2.5 хексаграм :2.1.6.5.3 Бакарни монети ::2.1.6.5.3.1 фолис (40 нумми) ::2.1.6.5.3.2 33 нумми ::2.1.6.5.3.3 3/4 фолис (30 нумми) ::2.1.6.5.3.4 полуфолис (20 нумми) ::2.1.6.5.3.5 16 нумми ::2.1.6.5.3.6 додеканумиум (12 нумми) ::2.1.6.5.3.7 деканиум (10 нумми) ::2.1.6.5.3.8 8 нумми ::2.1.6.5.3.9 6 нумми ::2.1.6.5.3.10 пентанумиум (5 нумми) ::2.1.6.5.3.11 4 нумми ::2.1.6.5.3.12 3 нумми ::2.1.6.5.3.13 2 нумми ===2.1.6.6 Средновизантиски период=== :2.1.6.6.1 Златни монети ::2.1.6.6.1.1 солид ::2.1.6.6.1.2 семисис ::2.1.6.6.1.3 тремисис ::2.1.6.6.1.4 номизма ::2.1.6.6.1.5 стаменон номизма ::2.1.6.6.1.6 тетартерон номизма ::2.1.6.6.1.7 хистаменон ::2.1.6.6.1.8 трахеја номизма ::2.1.6.6.1.9 хиперпирономизма :2.1.6.6.2 Сребрени монети ::2.1.6.6.2.1 хексаграм ::2.1.6.6.2.2 милиаренс ::2.1.6.6.2.3 1/3 милиаренс ::2.1.6.6.2.4 2/3 милиаренс ::2.1.6.6.2.5 1/2 милиаренс :2.1.6.6.3 Електрум ::2.1.6.6.3.1 аспрон трахеја номизма ::2.1.6.6.3.2 електрум стаменон номизма ::2.1.6.6.3.3 електрум тетранон номизма :2.1.6.6.4 Билон ::2.1.6.6.4.1 билон аспрон трахеја ::2.1.6.6.4.2 билон трахеја :2.1.6.6.5 Бакарни монети ::2.1.6.6.5.1 фолис ::2.1.6.6.5.2 полуфолис ::2.1.6.6.5.3 додеканумиум ::2.1.6.6.5.4 тетартерон ::2.1.6.6.5.5 полутетартерон ===2.1.6.7 Доцен среден век=== :2.1.6.7.1 Златни монети ::2.1.6.7.1.1 хиперпирон ::2.1.6.7.1.2 цекин :2.1.6.7.2 Електрум ::2.1.6.7.2.1 аспрон трахеја номизма :2.1.6.7.3 Сребрени монети ::2.1.6.7.3.1 грош ::2.1.6.7.3.2 динар ::2.1.6.7.3.3 асарион ::2.1.6.7.3.4 ставрата ::2.1.6.7.3.5 базилика :2.1.6.7.4 Билон ::2.1.6.7.4.1 билон аспрон трахеја ::2.1.6.7.4.2 билон трахеја :2.1.6.7.5 Бакарни монети ::2.1.6.7.5.1 тетартерон ::2.1.6.7.5.2 полутетартерон ::2.1.6.7.5.3 торензе ===2.1.6.8 Османлиски период=== :2.1.6.8.1 Златни монети ::2.1.6.8.1.1 алтан (''altun'') ::2.1.6.8.1.2 елилик (''ellilik'') ::2.1.6.8.1.3 черек (''çeyrek'') :2.1.6.8.2 Сребрени монети ::2.1.6.8.2.1 акча (''akça'') ::2.1.6.8.2.2 јузлук (''yüzlük'') ::2.1.6.8.2.3 чифте золта (''çifte zolta'') :2.1.6.8.3 Бронзени монети ::2.1.6.8.3.1 мангар (''mangır'') ::2.1.6.8.3.2 килик (''kilik'') ::2.1.6.8.3.3 курушлук (''kuruşluk'') ::2.1.6.8.3.4 јирми паралак (''yirmi paralık'') - 20 пари ===2.1.6.9 Почесни емисии (донатива) === :2.1.6.9.1 Медал :2.1.6.9.2 Медалјон :2.1.6.9.3 Моливдовул :2.1.6.9.4 Конторнијат :2.1.6.9.5 Инкунабула :2.1.6.9.6 Жетон (тантуз/тукмак) :2.1.6.9.7 Бон (хартија) ===2.1.6.10 Збирки на нумизматички предмети=== :2.1.6.10.1 Општа нумизматичка збирка :2.1.6.10.2 Специјализирана нумизматичка збирка ==2.1.7 Збирки на археолошки предмети== ===2.1.7.1 Збирки на археолошки предмети=== :2.1.7.1.1 Мешовита збирка на археолошки предмети од општ тип :2.1.7.1.2 Посебна (специјализирана) збирка на археолошки предмети (според културната, хронолошката и друга припадност =2.2 Етнолошки предмети= ==2.2.1 Народно стопанство== ===2.2.1.1 Полјоделство=== :2.2.1.1.1 Справи, алатки и прибор за подготвување на почвата за засејување житни култури ::2.2.1.1.1.1 рало ::2.2.1.1.1.2 ралник ::2.2.1.1.1.3 паличник ::2.2.1.1.1.4 јарем ::2.2.1.1.1.5 привој - гужва ::2.2.1.1.1.6 стап - остен со метални копрлиња ::2.2.1.1.1.7 лопатка дрвена ::2.2.1.1.1.8 плуг ковачки ::2.2.1.1.1.9 кошничка - мрежа од повит ::2.2.1.1.1.10 кошничка – мрежа од врвка ::2.2.1.1.1.11 јастаг дрвен за поврзување со плуг ::2.2.1.1.1.12 кошничка – мрежа од метална жица :2.2.1.1.2 Алатки за кршење грутки на изорани ниви и за набивање колја ::2.2.1.1.2.1 валјак од дрво или камен ::2.2.1.1.2.2 чекан дрвен – пупале ::2.2.1.1.2.3 грибло дрвено и ковачко, за кршење грутки ::2.2.1.1.2.4 дрвен чекан – токмак, за набивање колја :2.2.1.1.3 Справи и прибор за сеење житни култури ::2.2.1.1.3.1 дисаѓи волнени ::2.2.1.1.3.2 брана од трње, дрвена и ковачка брана :2.2.1.1.4 Справи за плашење птици и животни ::2.2.1.1.4.1 кречетало, крештало, вртешка :2.2.1.1.5 Алатки за жнеење житни култури и прибор ::2.2.1.1.5.1 срп ::2.2.1.1.5.2 кука дрвена со напрстоци - палмарки ::2.2.1.1.5.3 гребулче ковачко за коса ::2.2.1.1.5.4 паламидарка за сечење трева во жито :2.2.1.1.6 Прибор за врзување на снопови ::2.2.1.1.6.1 вител дрвен ::2.2.1.1.6.2 колче дрвено ::2.2.1.1.6.3 клин дрвен ::2.2.1.1.6.4 лопатка дрвена за рамнење снопови ::2.2.1.1.6.5 амајлија – брада од житни стебленца :2.2.1.1.7 Алатки и прибор за пренос на слама и сено ::2.2.1.1.7.1 набодња дрвена ::2.2.1.1.7.2 врзма од дрвени стапови и јажиња ::2.2.1.1.7.3 вила дрвена и ковачка ::2.2.1.1.7.4 гребло дрвено со запци дрвени ::2.2.1.1.7.5 стап – ластагарка со чапорошка ::2.2.1.1.7.6 тезгере за пренос на арско ѓубре :2.2.1.1.8 Алатки - прибор за вадење слама и сено од копа и стог ::2.2.1.1.8.1 кука дрвена :2.2.1.1.9 Справи и алатки - прибор за вршење и веење житни култури ::2.2.1.1.9.1 кука дрвена за закачување јаже ::2.2.1.1.9.2 вила дрвена и ковачка ::2.2.1.1.9.3 грибло дрвено ::2.2.1.1.9.4 метла за метење крупна и ситна слама ::2.2.1.1.9.5 лопата дрвена за прво веење жито ::2.2.1.1.9.6 лопата дрвена за второ веење жито ::2.2.1.1.9.7 дрмон за прво чистење жито ::2.2.1.1.9.8 решето за второ чистење ::2.2.1.1.9.9 чукалка - фркачка за чукање ’рж ::2.2.1.1.9.10 дикањ за вршење жито на гумно ::2.2.1.1.9.11 стожер :2.2.1.1.10 Мерници за жито и друга зрнеста храна и соодветен прибор ::2.2.1.1.10.1 црпка дрвена за црпење ::2.2.1.1.10.2 полукутла - половник ::2.2.1.1.10.3 кутел ::2.2.1.1.10.4 шиник :2.2.1.1.11 Садови за чување жито, житно семе, храна, слама ::2.2.1.1.11.1 коруба за чување жито ::2.2.1.1.11.2 бучук за чување жито, грав, брашно ::2.2.1.1.11.3 кош плетен за чување на житно семе ::2.2.1.1.11.4 амбар за чување два вида житно семе ::2.2.1.1.11.5 кош плетен за чување на слама ::2.2.1.1.11.6 амајлија - леси од житни стебленца за ставање над или во амбар :2.2.1.1.12 Справи и прибор за ронење пченкарни кочани ::2.2.1.1.12.1 леса со ногарки за чукање пченкарни кочани ::2.2.1.1.12.2 стап-боаљка за чукање класинки на леса ::2.2.1.1.12.3 троначка за ронење пченкарни кочани :2.2.1.1.13 Друг пољоделски справи алатки и прибор ===2.2.1.2 Одгледување на фуражни култури=== :2.2.1.2.1 Алатки за косење трева ::2.2.1.2.1.1 косир за жнеење трева ::2.2.1.2.1.2 коса за косење трева :2.2.1.2.2 Прибор за острење и клепање коси ::2.2.1.2.2.1 наковална ковачка ::2.2.1.2.2.2 клин дрвен - тезга ::2.2.1.2.2.3 камен – острило, точило ::2.2.1.2.2.4 чеканче ::2.2.1.2.2.5 водир - кошарина :2.2.1.2.3 Алатка и прибор за собирање и носење сено ::2.2.1.2.3.1 колце дрвено за стегање јаже при врзување стогови сено :2.2.1.2.4 Други алатки и прибор за фуражни култури ===2.2.1.3 Градинарство=== :2.2.1.3.1 Алатки и прибор за копање, прашење и грлење земја ::2.2.1.3.1.1 мотика за копање градинарски расад ::2.2.1.3.1.2 мотиче/прашалче за прашење градинарски насад ::2.2.1.3.1.3 полжаварка за собирање полжави :2.2.1.3.2 Алатки за садење градинарски расад ::2.2.1.3.2.1 кука дрвена - колачиња и садилчиња :2.2.1.3.3 Други градинарски алатки и прибор ===2.2.1.4 Одгледување на индустриски култури=== :2.2.1.4.1 Алатки и прибор за одгледување афион ::2.2.1.4.1.1 мотиче/прашалче за прашење афион ::2.2.1.4.1.2 ноже - режалка за режење афионски чушки ::2.2.1.4.1.3 ноже - бералка за собирање катран од афионски чушки ::2.2.1.4.1.4 кутија метална за собирање на афионски чушки ::2.2.1.4.1.5 чеканче дрвено за кршење афионски чушки :2.2.1.4.2 Справи и прибор за одгледување лен и коноп ::2.2.1.4.2.1 мелица-чукалка за лен и коноп ::2.2.1.4.2.2 стап-бијач за чукање коноп ::2.2.1.4.2.3 четка од свински влакна за чистење повесмо од коноп :2.2.1.4.3 Други ===2.2.1.5 Лозарство=== :2.2.1.5.1 Алатки за копање и грибање лозје ::2.2.1.5.1.1 мотика ::2.2.1.5.1.2 копач ::2.2.1.5.1.3 дикел :2.2.1.5.2 Алатки за кроење лозје и кастрење шума ::2.2.1.5.2.1 сорче за кроење лозје ::2.2.1.5.2.2 косир за кастрење шума ::2.2.1.5.2.3 камес за кастрење гранки :2.2.1.5.3 Лозарски садови и лозарски прибор ::2.2.1.5.3.1 кош плетен за пренос на грозје ::2.2.1.5.3.2 крбло за гмечење грозје за слатина - гмечалка ::2.2.1.5.3.3 чеканче дрвено за гмечење грозје ::2.2.1.5.3.4 буре за вино ::2.2.1.5.3.5 мелица дрвена и метална за мелење грозје :2.2.1.5.4 Прибор за садење лозови прачки ::2.2.1.5.4.1 садило за садење лозови прачки :2.2.1.5.5 Други ===2.2.1.6 Овоштарство=== :2.2.1.6.1 Алатки и прибор ::2.2.1.6.1.1 ноже за калемење овошки ::2.2.1.6.1.2 штипка-јаболчарка за берење јаболка ::2.2.1.6.1.3 кошница плетена за берење јаболка ::2.2.1.6.1.4 кука дрвена за лупење костени ::2.2.1.6.1.5 скала – рожник за берење јаболка :2.2.1.6.2 Овоштарски садови ::2.2.1.6.2.1 кош плетен за чување овошни плодови ::2.2.1.6.2.2 кош плетен за остава :2.2.1.6.3 Други ===2.2.1.7 Алатки и прибор за смоларење=== :2.2.1.7.1 Секира-ќулумарка за засекување борова кора :2.2.1.7.2 Секира-беларка за симнување борова кора :2.2.1.7.3 Гребалче-струшка за собирање борова смола :2.2.1.7.4 Сад во кој се собира борова смола ===2.2.1.8 Превозни средства за луѓе, стока, слама и сено=== :2.2.1.8.1 Кола дрвена со две и четири тркала :2.2.1.8.2 Санка дрвена :2.2.1.8.3 Чеза :2.2.1.8.4 Пајтон ===2.2.1.9 Алатки за копање земја, вадење камења и сечење трња=== :2.2.1.9.1 Копач :2.2.1.9.2 Казма :2.2.1.9.3 Ашов :2.2.1.9.4 Лопата :2.2.1.9.5 Косирче за косење шевар :2.2.1.9.6 Трнорец за сечење трња :2.2.1.9.7 Набодни за товарење трња :2.2.1.9.8 Сор за сечење гранки :2.2.1.9.9 Други ===2.2.1.10 Алати и прибор за различна намена=== :2.2.1.10.1 Секира :2.2.1.10.2 Тесла :2.2.1.10.3 [[Мистрија]] :2.2.1.10.4 Пила :2.2.1.10.5 Чекани дрвени и ковачки :2.2.1.10.6 Рокан за изработка на дрвени рачки :2.2.1.10.7 Сврдел :2.2.1.10.8 Шестар :2.2.1.10.9 Грибло :2.2.1.10.10 Лопатка-пиралка за рамнење при правење ’ржани покриви :2.2.1.10.11 Игла за врзување ’ржаница при правење ’ржани покриви :2.2.1.10.12 Други ===2.2.1.11 Макети на стопански објекти и справи=== :2.2.1.11.1 Макета на воденица за мелење жито :2.2.1.11.2 Макета на валавица за валање ткаенини :2.2.1.11.3 Макета на динка за лупење на оризова арпа :2.2.1.11.4 Макета на кола со црпки и буки за наводнување градинарски култури ===2.2.1.12 Сточарство=== :2.2.1.12.1 Овчарски прибор ::2.2.1.12.1.1 јанџик и такарџик (мешина) ::2.2.1.12.1.2 букарче или торка ::2.2.1.12.1.3 нож ::2.2.1.12.1.4 [[огнило]] со [[трат]] и [[кремен]] ::2.2.1.12.1.5 [[крлук]]-стап ::2.2.1.12.1.6 [[Kрпљи|крпљи]] за одење по снег ::2.2.1.12.1.7 мачки за одење по мраз ::2.2.1.12.1.8 стол овчарски ::2.2.1.12.1.9 лажица овчарска ::2.2.1.12.1.10 кука ::2.2.1.12.1.11 котел :2.2.1.12.2 Прибор за молзење ::2.2.1.12.2.1 ведро или кобле :2.2.1.12.3 Прибор/справи за крмење овци ::2.2.1.12.3.1 плоча за солило ::2.2.1.12.3.2 корито-копанка :2.2.1.12.4 Прибор и справи за преработка на млеко ::2.2.1.12.4.1 [[бутин]] или чурило ::2.2.1.12.4.2 каца - сирник ::2.2.1.12.4.3 дрвен рам за сирење ::2.2.1.12.4.4 корито за саламура ::2.2.1.12.4.5 тезга за сува саламура ::2.2.1.12.4.6 каче ::2.2.1.12.4.7 казан за варење урда ::2.2.1.12.4.8 котловарка ::2.2.1.12.4.9 рабуш ::2.2.1.12.4.10 калап за сирење и кашкавал ::2.2.1.12.4.11 штица за месење ::2.2.1.12.4.12 котловарка за закачување котле ::2.2.1.12.4.13 мев/[[мешина]] за чување сирење и млеко :2.2.1.12.5 Прибор за одгледување на домашни животни ::2.2.1.12.5.1 ѕвонец и клопотарец ::2.2.1.12.5.2 алка-боцкалка ::2.2.1.12.5.3 справа за кастрирање ::2.2.1.12.5.4 ножица-крклиза ::2.2.1.12.5.5 знак-дамка ::2.2.1.12.5.6 камшик ::2.2.1.12.5.7 зобник ::2.2.1.12.5.8 сопка-букагија ::2.2.1.12.5.9 мрежа-кошничка ::2.2.1.12.5.10 [[самар]] ::2.2.1.12.5.11 [[узда]] ::2.2.1.12.5.12 [[узенгија]] ::2.2.1.12.5.13 јинглија ::2.2.1.12.5.14 чешел за чешлање на стоката ::2.2.1.12.5.15 [[оглав]] ::2.2.1.12.5.16 мелница рачна за мелење житни зрна :2.2.1.12.6 Макета на бачило :2.2.1.12.7 Друго ===2.2.1.13 Пчеларство - справи и прибор за одгледување пчели=== :2.2.1.13.1 Кошница-трмка и улишка :2.2.1.13.2 Сандаче за пчели :2.2.1.13.3 Букаре за диви пчели :2.2.1.13.4 Пуфка за чадење :2.2.1.13.5 Центрифуга :2.2.1.13.6 Грне за чување мед :2.2.1.13.7 Виљушка за отпечатување :2.2.1.13.8 Ноже за вадење рамови :2.2.1.13.9 Четка :2.2.1.13.10 Капа пчеларска :2.2.1.13.11 Друго ===2.2.1.14 Лов - справи за ловење дивеч=== :2.2.1.14.1 Стапица - кљуси :2.2.1.14.2 Прутале за чистење ловџиски пушки :2.2.1.14.3 Секира за лов :2.2.1.14.4 Друго ===2.2.1.15 Риболовни справи, прибор и рибарски макети=== :2.2.1.15.1 Мрежа со прибор за плетење :2.2.1.15.2 Ости :2.2.1.15.3 Кош :2.2.1.15.4 Вршка :2.2.1.15.5 Серкме :2.2.1.15.6 Црпало :2.2.1.15.7 Кепче :2.2.1.15.8 Сак :2.2.1.15.9 Турило :2.2.1.15.10 Рибарски чизми :2.2.1.15.11 Варолинга :2.2.1.15.12 Гелберија :2.2.1.15.13 Косир или сорче :2.2.1.15.14 Игла за нижење риби :2.2.1.15.15 Плетало :2.2.1.15.16 Букеџик :2.2.1.15.17 Вретено :2.2.1.15.18 Вилица :2.2.1.15.19 Брдце :2.2.1.15.20 Конец :2.2.1.15.21 Плуто :2.2.1.15.22 Коприна :2.2.1.15.23 Игла :2.2.1.15.24 Тезга за плетење мрежи :2.2.1.15.25 Рибарски чун :2.2.1.15.26 Макета на чун :2.2.1.15.27 Макета на ловишта за риби :2.2.1.15.28 Макета на рибарски прибор :2.2.1.15.29 Друго ==2.2.2 Макети на архитектонски објекти и делови од ентериер== ===2.2.2.1 Макети=== :2.2.2.1.1 Макета на објект од традиционалната градска архитектура :2.2.2.1.2 Макета на објект од традиционалната селска архитектура :2.2.2.1.3 Макета на објект од граѓанската архитектура :2.2.2.1.4 Други макети ===2.2.2.2 Делови од ентериер и екстериер=== :2.2.2.2.1 Делови од објекти на традиционалната архитектура ::2.2.2.2.1.1 таван ::2.2.2.2.1.2 колце ::2.2.2.2.1.3 мусандра ::2.2.2.2.1.4 долап ::2.2.2.2.1.5 врата ::2.2.2.2.1.6 надвратник ::2.2.2.2.1.7 прозорец ::2.2.2.2.1.8 натпрозорник ::2.2.2.2.1.9 столб ::2.2.2.2.1.10 ограда ::2.2.2.2.1.11 рамка ::2.2.2.2.1.12 друго :2.2.2.2.2 Делови од објекти на граѓанската архитектура ==2.2.3 Традиционални дрвени покуќнински предмети, алатки за преработка на текстилни влакна и стилски мебел== ===2.2.3.1 Дрвени покуќнински предмети=== :2.2.3.1.1 Предмети за приготвување храна ::2.2.3.1.1.1 копанка ::2.2.3.1.1.2 [[дибек]] ::2.2.3.1.1.3 лукарка ::2.2.3.1.1.4 текне ::2.2.3.1.1.5 [[ноќви]] ::2.2.3.1.1.6 [[бутин]] ::2.2.3.1.1.7 [[тарун]] ::2.2.3.1.1.8 сукалка ::2.2.3.1.1.9 фрчка ::2.2.3.1.1.10 бркалка ::2.2.3.1.1.11 [[толчник]] ::2.2.3.1.1.12 штркалка ::2.2.3.1.1.13 тргалце ::2.2.3.1.1.14 прскалка ::2.2.3.1.1.15 [[сито]] ::2.2.3.1.1.16 дробило (нож) :2.2.3.1.2 Предмети за изнесување и послужување храна ::2.2.3.1.2.1 маса ::2.2.3.1.2.2 послужавник ::2.2.3.1.2.3 ваган ::2.2.3.1.2.4 [[лажица]] ::2.2.3.1.2.5 [[црпалка]] ::2.2.3.1.2.6 склопец ::2.2.3.1.2.7 [[чаша]] ::2.2.3.1.2.8 [[лејка]] ::2.2.3.1.2.9 [[соларник]] ::2.2.3.1.2.10 штица за леб ::2.2.3.1.2.12 лопатче за црпење брашно ::2.2.3.1.2.13 [[виљушка]] :2.2.3.1.3 Предмети за чување храна ::2.2.3.1.3.1 брашненик ::2.2.3.1.3.2 ќуп ::2.2.3.1.3.3 соларник ::2.2.3.1.3.4 кошница ::2.2.3.1.3.5 каче ::2.2.3.1.3.6 кутија за шеќер, сол и сл. ::2.2.3.1.3.7 табла ::2.2.3.1.3.8 капак :2.2.3.1.4 Предмети за носење и чување течности ::2.2.3.1.4.1 букла ::2.2.3.1.4.2 буре ::2.2.3.1.4.3 карта ::2.2.3.1.4.4 кобле ::2.2.3.1.4.5 торка :2.2.3.1.5 Предмети со различна намена ::2.2.3.1.5.1 столче ::2.2.3.1.5.2 клупа ::2.2.3.1.5.3 софра :2.2.3.1.5.4 сандак за алишта ::2.2.3.1.5.5 полица ::2.2.3.1.5.6 лажичарник ::2.2.3.1.5.7 колевка за деца ::2.2.3.1.5.8 [[кревет]] ::2.2.3.1.5.9 [[корито]] ::2.2.3.1.5.10 држач за свитале ::2.2.3.1.5.11 водник ::2.2.3.1.5.12 [[пиралка]] ::2.2.3.1.5.13 машина за шиење ::2.2.3.1.5.14 черен ::2.2.3.1.5.15 стапица за глувци ::2.2.3.1.5.16 табла ::2.2.3.1.5.17 кука ::2.2.3.1.5.18 комода ::2.2.3.1.5.19 саат ::2.2.3.1.5.20 шаралка ===2.2.3.2 Алатки за преработка на текстилни влакна (памук, лен, коноп, козина) === :2.2.3.2.1 Витло за чистење семе од памук :2.2.3.2.2 Гребен :2.2.3.2.3 Фурка :2.2.3.2.4 Вретено :2.2.3.2.5 Пршлени :2.2.3.2.6 Мотало :2.2.3.2.7 Летка :2.2.3.2.8 Кончалка :2.2.3.2.9 Вртешка за сукање [[преѓа]] :2.2.3.2.10 Вител за намотување цевки :2.2.3.2.11 [[Елемија]] за мотање клопци :2.2.3.2.12 Чек’рк/[[Родан]] :2.2.3.2.13 [[Разбој]] :2.2.3.2.14 [[Совалка]] :2.2.3.2.15 Стивала :2.2.3.2.16 Цевка :2.2.3.2.17 Штица за сновање :2.2.3.2.18 Влечка за навивање :2.2.3.2.19 Чокан :2.2.3.2.20 Бијач за ткаење ќенери :2.2.3.2.21 [[Брдо]] :2.2.3.2.22 [[Набрдила]] :2.2.3.2.23 [[Ништелки]] :2.2.3.2.24 [[Скрипец (разбој)|Шкрипци]] :2.2.3.2.25 Чешел за навивање :2.2.3.2.26 Плетач :2.2.3.2.27 Ѓерѓев :2.2.3.2.28 Игли :2.2.3.2.29 Трлица -Мелица :2.2.3.2.30 Стап-Бијач :2.2.3.2.31 Четка за чистење коноп (Повесмо) ===2.2.3.3 Стилски мебел од граѓанската епоха=== :2.2.3.3.1 Стилски мебел од граѓанската епоха ===2.2.3.4 Стилски мебел од модерната епоха=== :2.2.3.4.1 Стилски мебел од модерната епоха ==2.2.4 Традиционални метални покуќнински предмети== ===2.2.4.1 Бакарни садови и предмети=== :2.2.4.1.1 Садови за подготвување храна ::2.2.4.1.1.1 [[котел]] ::2.2.4.1.1.2 [[аранија]] ::2.2.4.1.1.3 [[тенџере]] ::2.2.4.1.1.4 [[грне]] ::2.2.4.1.1.5 [[тава]] ::2.2.4.1.1.6 [[тепсија]] ::2.2.4.1.1.7 [[саан]] со капак (голем) ::2.2.4.1.1.8 [[цедилка]] ::2.2.4.1.1.9 [[масларче]] :2.2.4.1.2 Садови за послужување ::2.2.4.1.2.1 синија ::2.2.4.1.2.2 саан :2.2.4.1.2.3 табла/[[послужавник]] ::2.2.4.1.2.4 тас ::2.2.4.1.2.5 сефер-тас ::2.2.4.1.2.6 јол-тас ::2.2.4.1.2.7 ќасе ::2.2.4.1.2.8 кутија за шеќер и/или кафе ::2.2.4.1.2.9 лажица за црпење : 2.2.4.1.3 Садови за течност ::2.2.4.1.3.1 ѓум ::2.2.4.1.3.2 ѓум-стомна ::2.2.4.1.3.3 ибрик ::2.2.4.1.3.4 чаша ::2.2.4.1.3.5 карта за вино - плоско ::2.2.4.1.3.6 ѓезве ::2.2.4.1.3.7 зарф :2.2.4.1.4 Предмети за греење, осветлување и украсување ::2.2.4.1.4.1 мангал ::2.2.4.1.4.2 фенер ::2.2.4.1.4.3 вазнa ::2.2.4.1.4.4 пепелник ::2.2.4.1.4.5 кутија за дробен тутун :2.2.4.1.5 Предмети за лична хигиена ::2.2.4.1.5.1 казан ::2.2.4.1.5.2 амам тас ::2.2.4.1.5.3 леген ::2.2.4.1.5.4 кутија за сапун ::2.2.4.1.5.5 ѓулсуа :2.2.4.1.6 Предмети за култна намена ::2.2.4.1.6.1 кршталник ::2.2.4.1.6.2 кандило-бухурдар ::2.2.4.1.6.3 кадилник ::2.2.4.1.6.4 дискус-саан ::2.2.4.1.6.5 кутија-нафорник ::2.2.4.1.6.6 [[путир]] ::2.2.4.1.6.7 чаша ::2.2.4.1.6.8 свеќник :2.2.4.1.7 Предмети за занаетчиско-трговска намена ::2.2.4.1.7.1 казан за ракија ::2.2.4.1.7.2 казан за билки ::2.2.4.1.7.3 тас-кантар ::2.2.4.1.7.4 кутија за алати ::2.2.4.1.7.5 садови за други занаети ===2.2.4.2 Железни предмети=== :2.2.4.2.1 Предмети за домашна употреба ::2.2.4.2.1.1 [[бршник]] ::2.2.4.2.1.2 [[верига]] ::2.2.4.2.1.3 [[пирустија]] ::2.2.4.2.1.4 мачка :2.2.4.2.1.5 лажица-[[црпалка]] ::2.2.4.2.1.6 [[тенџере]] ::2.2.4.2.1.7 [[кандило]] ::2.2.4.2.1.8 [[пегла]] ::2.2.4.2.1.9 ѓубралник :2.2.4.2.1.10 ногарки за синии ::2.2.4.2.1.11 [[маша]] :2.2.4.2.2 Предмети за греење, осветлување и украсување ::2.2.4.2.2.1 [[ќумбе]] ::2.2.4.2.2.2 [[мангал]] :2.2.4.2.2.3 свеќњак-шамадан ::2.2.4.2.2.4 [[фенер]] ::2.2.4.2.2.5 [[лустер]] ::2.2.4.2.2.6 [[пепелник]] ::2.2.4.2.2.7 ченгел :2.2.4.2.3 Предмети за занаетчиско-трговска и друга намена ::2.2.4.2.3.1 синџир ::2.2.4.2.3.2 секира ::2.2.4.2.3.3 клуч ::2.2.4.2.3.4 кантар ===2.2.4.3 Предмети од месинг и од други легури=== :2.2.4.3.1 Предмети за домашна употреба ::2.2.4.3.1.1 синија ::2.2.4.3.1.2 саан ::2.2.4.3.1.3 тас ::2.2.4.3.1.4 чаша ::2.2.4.3.1.5 дискус ::2.2.4.3.1.6 послужавник ::2.2.4.3.1.7 авани :2.2.4.3.2 Предмети за греење, осветлување и украсување ::2.2.4.3.2.1 мангал ::2.2.4.3.2.2 свеќник ::2.2.4.3.2.3 каделник ::2.2.4.3.2.4 кандило ::2.2.4.3.2.5 вазна :2.2.4.3.3 Предмети за занаетчиско-трговска и друга намена ::2.2.4.3.3.1 дискус ::2.2.4.3.3.2 ѕвонец ::2.2.4.3.3.3 клопотарец ===2.2.4.4 Оловни предмети=== :2.2.4.4.1 Кандило :2.2.4.4.2 Пагур (шишиња за ракија) ===2.2.4.5 Ламаринени (тенекеџиски предмети) === :2.2.4.5.1 Ќумбе :2.2.4.5.2 Кофа :2.2.4.5.3 Корито :2.2.4.5.4 Леген :2.2.4.5.5 Канта :2.2.4.5.6 Тулумба :2.2.4.5.7 Ѓубралник ==2.2.5 Традиционални керамички, порцелански и стаклени садови и предмети== ===2.2.5.1 Керамички садови и предмети работени без грнчарско колце=== :2.2.5.1.1 Црепна (подница) :2.2.5.1.2 Питуличарка :2.2.5.1.3 Топка (потпорник, попци, старчиња) :2.2.5.1.4 Пршлен :2.2.5.1.5 „Човече” ===2.2.5.2 Керамички садови и предмети работени на грнчарско колце=== :2.2.5.2.1 Садови за приготвување храна ::2.2.5.2.1.1 грне ::2.2.5.2.1.2 тава ::2.2.5.2.1.3 тенџере ::2.2.5.2.1.4 ѓувеч ::2.2.5.2.1.5 друго :2.2.5.2.2 Садови за послужување храна ::2.2.5.2.2.1 каленик ::2.2.5.2.2.2 чорбалак ::2.2.5.2.2.3 котлај ::2.2.5.2.2.4 саан ::2.2.5.2.2.5 рачник ::2.2.5.2.2.6 друго :2.2.5.2.3 Садови за чување храна ::2.2.5.2.3.1 врчва ::2.2.5.2.3.2 ќуп ::2.2.5.2.3.3 ока-тегла ::2.2.5.2.3.4 друго :2.2.5.2.4 Садови за течности ::2.2.5.2.4.1 стомна ::2.2.5.2.4.2 бардак ::2.2.5.2.4.3 ибрик ::2.2.5.2.4.4 бокал ::2.2.5.2.4.5 карта ::2.2.5.2.4.6 „плоска” ::2.2.5.2.4.7 винско грнче ::2.2.5.2.4.8 „авланка” ::2.2.5.2.4.9 врчва ::2.2.5.2.4.10 ибриче за ракија ::2.2.5.2.4.11 плоско - пагурче ::2.2.5.2.4.12 кондир ::2.2.5.2.4.13 киселинарка ::2.2.5.2.4.14 масолник ::2.2.5.2.4.15 друго :2.2.5.2.5 Предмети за култна намена ::2.2.5.2.5.1 кршталник ::2.2.5.2.5.2 кадилник ::2.2.5.2.5.3 свеќник ::2.2.5.2.5.4 ласјаник ::2.2.5.2.5.5 шаралка за обрдни лебови ::2.2.5.2.5.6 друго :2.2.5.2.6 Предмети со различна намена во домаќинството ::2.2.5.2.6.1 вазна ::2.2.5.2.6.2 пепелник ::2.2.5.2.6.3 тутунарка ::2.2.5.2.6.4 ламба ::2.2.5.2.6.5 [[поилка]] ::2.2.5.2.6.6 [[мангал]] ::2.2.5.2.6.7 [[леген]] ::2.2.5.2.6.8 капак со „бебе” за печење ракија ::2.2.5.2.6.9 друго :2.2.5.2.7 Предмети за занаетчиска намена ::2.2.5.2.7.1 калап за изготвување на капи ::2.2.5.2.7.2 врчва за превривање грозје :2.2.5.2.8 Керамички делови од архитектура ::2.2.5.2.8.1 ќунци ::2.2.5.2.8.2 оџак :2.2.5.2.9 Музички инструменти ::2.2.5.2.9.1 дарабука ===2.2.5.3 Порцелански и стаклени садови и предмети=== :2.2.5.3.1 Украсни предмети ::2.2.5.3.1.1 вазна ::2.2.5.3.1.2 огледало ::2.2.5.3.1.3 украс ::2.2.5.3.1.4 друго :2.2.5.3.2 Садови за служење на јадење ::2.2.5.3.2.1 чинија ::2.2.5.3.2.2 чорбалак :2.2.5.3.3 Садови за течности ::2.2.5.3.3.1 бокал ::2.2.5.3.3.2 чаша ::2.2.5.3.3.3 шише ::2.2.5.3.3.4 друго :2.2.5.3.4 Прибор за осветлување ::2.2.5.3.4.1 лустер ::2.2.5.3.4.2 ламба :2.2.5.3.5 Прибор за пишување ::2.2.5.3.5.1 мастилник ::2.2.5.3.5.2 впивалник :2.2.5.3.6 Прибор за хигиена ::2.2.5.3.6.1 леген ::2.2.5.3.6.2 бокал ::2.2.5.3.6.3 тоалетен прибор ::2.2.5.3.6.4 друго :2.2.5.3.7 Прибор за пушење ::2.2.5.3.7.1 пепелник ::2.2.5.3.7.2 наргиле ::2.2.5.3.7.3 друго ==2.2.6 Традиционална текстилна покуќнина== ===2.2.6.1 Постилачи и покривачи=== :2.2.6.1.1 Постилач за под ::2.2.6.1.1.1 килим со мазно ткаење ::2.2.6.1.1.2 килим со јазли ::2.2.6.1.1.3 муфтаџиски изработки ::2.2.6.1.1.4 валани постилачи ::2.2.6.1.1.5 плетени килими ::2.2.6.1.1.6 пачворк килими ::2.2.6.1.1.7 постилачи од партали :2.2.6.1.2 Покривач за кревети, клупи и миндери ::2.2.6.1.2.1 памучни чаршафи ::2.2.6.1.2.2 свилени чаршафи ::2.2.6.1.2.3 волнени покривки ::2.2.6.1.2.4 козињави покривки :2.2.6.1.3 Постилач и покривач за спиење ::2.2.6.1.3.1 од нештавени кожи ::2.2.6.1.3.2 рогозини од слама и барски растенија ::2.2.6.1.3.3 конопени ::2.2.6.1.3.4 волнени ::2.2.6.1.3.5 козињави ::2.2.6.1.3.6 памучни ::2.2.6.1.3.7 навлаки за душеци ::2.2.6.1.3.8 лица за јоргани :2.2.6.1.4 Покривач за коњ :2.2.6.1.5 Покривач за маса :2.2.6.1.6 Погребни покривки :2.2.6.1.7 Молитвени постилачи ===2.2.6.2 Перница=== :2.2.6.2.1 Перница за спиење :2.2.6.2.2 Украсна перница ===2.2.6.3 Крпи=== :2.2.6.3.1 Украсна крпа :2.2.6.3.2 Крпа за хигиена :2.2.6.3.3 Даровна крпа :2.2.6.3.4 Цедило за секојдневна употреба :2.2.6.3.5 Цедило со обредна функција :2.2.6.3.6 Трпезник ===2.2.6.4 Торби=== :2.2.6.4.1 Торба за секојдневна употреба :2.2.6.4.2 Торба со обредна функција :2.2.6.4.3 Детска торба ===2.2.6.5 [[Детски ткаеници]]=== :2.2.6.5.1 Пелена :2.2.6.5.2 Покривка за колевка :2.2.6.5.3 Лулка :2.2.6.5.4 Повој :2.2.6.5.5 [[Јорган]] :2.2.6.5.6 Опашувалка :2.2.6.5.7 Ќулавка :2.2.6.5.8 Детска перница ===2.2.6.6 Тенди=== :2.2.6.6.1 Тенда ===2.2.6.7 Ткаеници за ѕид=== :2.2.6.7.1 Ткаеница :2.2.6.7.2 Индустриска :2.2.6.7.3 Везена :2.2.6.7.4 Од пердуви ===2.2.6.8 Пердиња=== :2.2.6.8.1 Ткаено перде :2.2.6.8.2 Плетено перде :2.2.6.8.3 Везено перде ===2.2.6.9 Ткаеници за носии=== :2.1.6.9.1 Платна :2.1.6.9.2 Клашни ===2.2.6.10 Гајтани=== :2.2.6.10.1 Гајтан ===2.2.6.11 Вреќи=== :2.2.6.11.1 Вреќа ===2.2.6.12 Бисаги=== :2.2.6.12.1 [[Бисаги]] ==2.2.7 Народна носиија, модерна облека и театарски костими== ===2.2.7.1 Народни носии=== :2.2.7.1.1 Традиционална машка носија ::2.2.7.1.1.1 поткошула ::2.2.7.1.1.2 кошула ::2.2.7.1.1.3 фанела ::2.2.7.1.1.4 елек ::2.2.7.1.1.5 клашеник ::2.2.7.1.1.6 кожув ::2.2.7.1.1.7 антерија ::2.2.7.1.1.8 минтан ::2.2.7.1.1.9 гаќи ::2.2.7.1.1.10 чакшири ::2.2.7.1.1.11 пантолони ::2.2.7.1.1.12 ѕиври-ногавици ::2.2.7.1.1.13 скутина ::2.2.7.1.1.14 појас ::2.2.7.1.1.15 учкур-гаќник ::2.2.7.1.1.16 гушник ::2.2.7.1.1.17 покривка за глава ::2.2.7.1.1.18 крпи ::2.2.7.1.1.19 чорапи ::2.2.7.1.1.20 подвески ::2.2.7.1.1.21 калци ::2.2.7.1.1.22 тозлуци ::2.2.7.1.1.23 обојци ::2.2.7.1.1.24 опинци ::2.2.7.1.1.25 чевли : 2.2.7.1.2 Традиционална женска носија ::2.2.7.1.2.1 поткошула ::2.2.7.1.2.2 кошула ::2.2.7.1.2.3 сукња ::2.2.7.1.2.4 потсукња ::2.2.7.1.2.5 фанела ::2.2.7.1.2.6 елек ::2.2.7.1.2.7 клашеник ::2.2.7.1.2.8 кожув ::2.2.7.1.2.9 антерија ::2.2.7.1.2.10 фустан ::2.2.7.1.2.11 минтан ::2.2.7.1.2.12 гаќи ::2.2.7.1.2.13 чинтијани ::2.2.7.1.2.14 скутина ::2.2.7.1.2.15 учкур-гаќник ::2.2.7.1.2.16 ракави ::2.2.7.1.2.17 ракавчиња ::2.2.7.1.2.18 ракавици ::2.2.7.1.2.19 гушник ::2.2.7.1.2.20 везови ::2.2.7.1.2.21 оји-тантели ::2.2.7.1.2.22 покривка за глава ::2.2.7.1.2.23 крпи ::2.2.7.1.2.24 коса-наплитци ::2.2.7.1.2.25 чорапи ::2.2.7.1.2.26 калци ::2.2.7.1.2.27 тозлуци ::2.2.7.1.2.28 [[опинци]] ::2.2.7.1.2.29 [[папучи]] ::2.2.7.1.2.30 налани :2.2.7.1.3 Традиционална детска носија ::2.2.7.1.3.1 кошула ::2.2.7.1.3.2 елеци ::2.2.7.1.3.3 кожуви ::2.2.7.1.3.4 антерии ::2.2.7.1.3.5 скутини ::2.2.7.1.3.6 појаси ::2.2.7.1.3.7 чорапи ::2.2.7.1.3.8 опинци :2.2.7.1.4 Градска машка облека ::2.2.7.1.4.1 поткошула ::2.2.7.1.4.2 кошула ::2.2.7.1.4.3 елек ::2.2.7.1.4.4 палто ::2.2.7.1.4.5 пантолони ::2.2.7.1.4.6 минтан ::2.2.7.1.4.7 антерија ::2.2.7.1.4.8 чакшири ::2.2.7.1.4.9 појас ::2.2.7.1.4.10 учкур-гаќник ::2.2.7.1.4.11 гушник ::2.2.7.1.4.12 покривка за глава ::2.2.7.1.4.13 крпи ::2.2.7.1.4.14 чевли :2.2.7.1.5 Градска женска облека ::2.2.7.1.5.1 поткошула ::2.2.7.1.5.2 кошула ::2.2.7.1.5.3 сукња ::2.2.7.1.5.4 потсукња ::2.2.7.1.5.5 долна облека ::2.2.7.1.5.6 фустан ::2.2.7.1.5.7 палто ::2.2.7.1.5.8 антерија ::2.2.7.1.5.9 џубе ::2.2.7.1.5.10 долама ::2.2.7.1.5.11 елек ::2.2.7.1.5.12 минтан ::2.2.7.1.5.13 чинтијани ::2.2.7.1.5.14 учкур ::2.2.7.1.5.15 појас ::2.2.7.1.5.16 скутина ::2.2.7.1.5.17 покривка за глава ::2.2.7.1.5.18 крпи ::2.2.7.1.5.19 оји-тантели ::2.2.7.1.5.20 ракавици ::2.2.7.1.5.21 чорапи ::2.2.7.1.5.22 [[чевли]] ::2.2.7.1.5.23 [[папучи]] ::2.2.7.1.5.24 налани :2.2.7.1.6 Градска детска облека ::2.2.7.1.6.1 кошула ::2.2.7.1.6.2 елек ::2.2.7.1.6.3 антерија ::2.2.7.1.6.4 појас ::2.2.7.1.6.5 капа ===2.2.7.2 Модерна облека=== :2.2.7.2.1 Машка модерна облека :2.2.7.2.2 Женска модерна облека :2.2.7.2.3 Детска модерна облека ===2.2.7.3 Театарски костими=== :2.2.7.3.1 Театарски костим ===2.2.7.4 Збирка на народна носија, модерна облека и театарски костими=== :2.2.7.4.1 Општа збирка на народни носии, модерна облека и театарски костими :2.2.7.4.2 Специјализирана збирка на народни носии, модерна облека и театарски костими ==2.2.8 Традиционален накит, прибор и оружје== ===2.2.8.1 Накит=== :2.2.8.1.1 Метален накит ::2.2.8.1.1.1 тепелаци ::2.2.8.1.1.2 корона ::2.2.8.1.1.3 игла за на глава ::2.2.8.1.1.4 сачбој ::2.2.8.1.1.5 обетка ::2.2.8.1.1.6 вешки ::2.2.8.1.1.7 пиришани ::2.2.8.1.1.8 ѓердан ::2.2.8.1.1.9 чапраз ::2.2.8.1.1.10 брош ::2.2.8.1.1.11 пафта ::2.2.8.1.1.12 колан ::2.2.8.1.1.13 низалка ::2.2.8.1.1.14 мангур ::2.2.8.1.1.15 ќустек за саат ::2.2.8.1.1.16 решме ::2.2.8.1.1.17 прстен ::2.2.8.1.1.18 нараквица ::2.2.8.1.1.19 копче ::2.2.8.1.1.20 крст ::2.2.8.1.1.21 друго :2.2.8.1.2 Монистрен накит ::2.2.8.1.2.1 невестинска капа ::2.2.8.1.2.2 подбрадник ::2.2.8.1.2.3 киска ::2.2.8.1.2.4 китка ::2.2.8.1.2.5 ѓердан ::2.2.8.1.2.6 ќустек ::2.2.8.1.2.7 колан ::2.2.8.1.2.8 тока ::2.2.8.1.2.9 алка ::2.2.8.1.2.10 бројаник ::2.2.8.1.2.11 потколеница ::2.2.8.1.2.12 дизгија ::2.2.8.1.2.13 ќесе за пари ::2.2.8.1.2.14 чанти ::2.2.8.1.2.15 [[паричник]] ::2.2.8.1.2.16 футрола за шише ::2.2.8.1.2.17 друго ===2.2.8.3 Амајлии=== :2.2.8.3.1 Амајлија ===2.2.8.4 Прибор за пушење=== :2.2.8.4.1 [[Чибук]] :2.2.8.4.2 [[Цигарлак]] :2.2.8.4.3 [[Табакера]] :2.2.8.4.4 Ќесе со огнило :2.2.8.4.5 [[Наргиле]] :2.2.8.4.6 [[Пепелник]] :2.2.8.4.7 Луле за цигари :2.2.8.4.8 Кутија за цигари :2.2.8.4.9 Кутија за тутун :2.2.8.4.10 Кутија за бурмут ===2.2.8.5 Предмети за лична и домашна употреба=== :2.2.8.5.1 Сурмендлк :2.2.8.5.2 Ѓулсуа :2.2.8.5.3 Пудриера :2.2.8.5.4 Бастун :2.2.8.5.5 Кутија за накит :2.2.8.5.6 Часовник :2.2.8.5.7 Зарф :2.2.8.5.8 Ваза :2.2.8.5.9 Филџан :2.2.8.5.10 Огледало :2.2.8.5.11 Ножици :2.2.8.5.12 Лажици :2.2.8.5.13 Нож :2.2.8.5.14 Дивит :2.2.8.5.15 Мастилница :2.2.8.5.16 Перодршка :2.2.8.5.17 Пенкало :2.2.8.5.18 Друго ===2.2.8.6 Оружје и прибор со кујунџиска и седевкарска декорација=== :2.2.8.6.1 Пушка кременка :2.2.8.6.2 Кубура :2.2.8.6.3 Пиштол :2.2.8.6.4 Сабја :2.2.8.6.5 Јатаган :2.2.8.6.6 Нож :2.2.8.6.7 Арбија :2.2.8.6.8 Паласка :2.2.8.6.9 Везме :2.2.8.6.10 Калап за куршуми :2.2.8.6.11 Копје :2.2.8.6.12 Рог за барут :2.2.8.6.13 Друго ==2.2.9 Музички инструменти и предмети во народните обичаи== ===2.2.9.1 Народни музички инструменти=== :2.2.9.1.1 Идиофони инструменти ::2.2.9.1.1.1 ѕвонец ::2.2.9.1.1.2 клопотарец ::2.2.9.1.1.3 прапорец ::2.2.9.1.1.4 рикало ::2.2.9.1.1.5 кречетало ::2.2.9.1.1.6 клепало ::2.2.9.1.1.7 пукало ::2.2.9.1.1.8 ќемене од пченка :2.2.9.1.2 Мембранофони инструменти ::2.2.9.1.2.1 тарабука ::2.2.9.1.2.2 дајре ::2.2.9.1.2.3 тапан :2.2.9.1.3 Кордофони инструменти ::2.2.9.1.3.1 тамбура ::2.2.9.1.3.2 ут ::2.2.9.1.3.3 ќемене ::2.2.9.1.3.4 гусла ::2.2.9.1.3.5 канон :2.2.9.1.4 Аерофони инструменти ::2.2.9.1.4.1 свирка од лист ::2.2.9.1.4.2 врмчало ::2.2.9.1.4.3 шупелка ::2.2.9.1.4.4 флејта ::2.2.9.1.4.5 кавал ::2.2.9.1.4.6 врбово свирче ::2.2.9.1.4.7 свирче од глина ::2.2.9.1.4.8 дудук ::2.2.9.1.4.9 двојанка ::2.2.9.1.4.10 свирка од трска ::2.2.9.1.4.11 грнета-кларинет ::2.2.9.1.4.12 гајда ::2.2.9.1.4.13 зурла ::2.2.9.1.4.14 труба од кора од дрво ===2.2.9.2 Предмети со обредна функција во народните обичаи=== :2.2.9.2.1 Предмети за преоблекување :2.2.9.2.2 Маски :2.2.9.2.3 Коледашки :2.2.9.2.4 Обредни лебови и колачиња :2.2.9.2.5 Велигденски јајца и предмети за нивно шарање :2.2.9.2.6 Свадбарски бајраци :2.2.9.2.7 Други предмети ===2.2.9.3 Класични и модерни музички инструменти=== :2.2.9.3.1 Класични инструменти :2.2.9.3.2 Модерни инструменти ==2.2.10 Детски играчки== ===2.2.10.1 Дрвени играчки=== :2.2.10.1.1 Количка :2.2.10.1.2 Санка :2.2.10.1.3 Пушка :2.2.10.1.4 Рало :2.2.10.1.5 Лулка :2.2.10.1.6 Игралиште :2.2.10.1.7 Шупелка :2.2.10.1.8 Друго ===2.2.10.2 Керамички играчки=== :2.2.10.2.1 Свирче :2.2.10.2.2 Бардаче :2.2.10.2.3 Други керамички играчки ===2.2.10.3 Метални играчки=== :2.2.10.3.1 Метална играчка ===2.2.10.4 Текстилни играчки=== :2.2.10.4.1 Текстилна играчка ==2.2.11 Занаетчиски алати== ===2.2.11.1 Грнчарски занаетчиски алати=== :2.2.11.1.1 Рог (шаралка) :2.2.11.1.2 Чарк :2.2.11.1.3 Штиче :2.2.11.1.4 Чешле :2.2.11.1.5 Умесоалка :2.2.11.1.6 Стоалче :2.2.11.1.7 Штица за биење ума :2.2.11.1.8 Цресло :2.2.11.1.9 Скеле :2.2.11.1.10 Камен за мелење :2.2.11.1.11 Чекан за клепање :2.2.11.1.12 Пратец :2.2.11.1.13 [[Бачило]] :2.2.11.1.14 Цреп за вода :2.2.11.1.15 Кашарник :2.2.11.1.16 Копач за копање ума :2.2.11.1.17 Кошара :2.2.11.1.18 Други алати ===2.2.11.2 Зурлаџиско-гајдаџиски занаетчиски алати=== :2.2.11.2.1 Секира :2.2.11.2.2 Тесла :2.2.11.2.3 Ноже :2.2.11.2.4 Длето :2.2.11.2.5 Сврдло :2.2.11.2.6 Пиличе :2.2.11.2.7 Чарк :2.2.11.2.8 Турпија :2.2.11.2.9 Дурпија :2.2.11.2.10 Маткапи метални :2.2.11.2.11 Маткапи дрвени :2.2.11.2.12 Шаралка :2.2.11.2.13 Мерки за мерење на мелодиски отвори и должина на гајдарката :2.2.11.2.14 Глетца :2.2.11.2.15 Жиг :2.2.11.2.16 Дупчало :2.2.11.2.17 Счанкурк :2.2.11.2.18 Еге :2.2.11.2.19 Пергел :2.2.11.2.20 Шестар :2.2.11.2.21 Рокче :2.2.11.2.22 Алчиња :2.2.11.2.23 Други алати ===2.2.11.3 Казанџиски занаетчиски алати=== :2.2.11.3.1 Тезгаф :2.2.11.3.2 Чекан дрвен :2.2.11.3.3 Чекан метален :2.2.11.3.4 Клешта :2.2.11.3.5 Пергел :2.2.11.3.6 Ножици :2.2.11.3.7 Шило :2.2.11.3.8 Чиви калап :2.2.11.3.9 Длето :2.2.11.3.10 Секач :2.2.11.3.11 Турпија метална :2.2.11.3.12 Турпија дрвена :2.2.11.3.13 Наја (наковална) :2.2.11.3.14 Цанко (наковална) :2.2.11.3.15 Наковална :2.2.11.3.16 Мев :2.2.11.3.17 Други алати ===2.2.11.4 Калајџиски занаетчиски алати=== :2.2.11.4.1 [[Пирустија]] :2.2.11.4.2 [[Чекан]] :2.2.11.4.3 [[Клешта]] :2.2.11.4.4 [[Маша]] :2.2.11.4.5 Ножица :2.2.11.4.6 [[Наковална]] :2.2.11.4.7 Ајва :2.2.11.4.8 Други алати ===2.2.11.5 Ковачки занаетчиски алати=== :2.2.11.5.1 Пирустија :2.2.11.5.2 Чекан :2.2.11.5.3 Клешти :2.2.11.5.4 Маша :2.2.11.5.5 Ножици :2.2.11.5.6 Наковална :2.2.11.5.7 Други алати ===2.2.11.6 Леарски занаетчиски алати=== :2.2.11.6.1 Тезгаф :2.2.11.6.2 Калап :2.2.11.6.3 Клешти :2.2.11.6.4 Ножици :2.2.11.6.5 Други алати ===2.2.11.7 Павурџиски занаетчиски алати=== :2.2.11.7.1 Тезгаф :2.2.11.7.2 Калап :2.2.11.7.3 Маша :2.2.11.7.4 Чекан :2.2.11.7.5 Турпија :2.2.11.7.6 Шаралка :2.2.11.7.7 Клешти :2.2.11.7.8 Торно :2.2.11.7.9 Мев :2.2.11.7.10 Нож :2.2.11.7.11 Менгеме :2.2.11.7.12 Ајва :2.2.11.7.13 Лажица :2.2.11.7.14 Други алати ===2.2.11.8 Кантарџиски занаетчиски алати=== :2.2.11.8.1 Тезгаф :2.2.11.8.2 Калап :2.2.11.8.3 Клешти :2.2.11.8.4 Ножици :2.2.11.8.5 Чекан :2.2.11.8.6 Други алати ===2.2.11.9 Лимарски занаетчиски алати=== :2.2.11.9.1 Тезгаф :2.2.11.9.2 Калап :2.2.11.9.3 Клешти :2.2.11.9.4 Ножици :2.2.11.9.5 Чекан :2.2.11.9.6 Менгеме :2.2.11.9.7 Други алати ===2.2.11.10 Ножарски занаетчиски алати=== :2.2.11.10.1 Бургија :2.2.11.10.2 Пила :2.2.11.10.3 Чекан :2.2.11.10.4 Други алати ===2.2.11.11 Ковенџиски занаетчиски алати=== :2.2.11.11.1 Мев :2.2.11.11.2 Тас за киселина/оцет :2.2.11.11.3 Маша :2.2.11.11.4 Поте :2.2.11.11.5 Четка :2.2.11.11.6 Тас :2.2.11.11.7 Борија :2.2.11.11.8 Каленица :2.2.11.11.9 Јузенлик :2.2.11.11.10 Клешти :2.2.11.11.11 Тезгаф :2.2.11.11.12 Дурпија :2.2.11.11.13 „Скорпана” :2.2.11.11.14 Чекан :2.2.11.11.15 Менгеме :2.2.11.11.16 Ножици :2.2.11.11.17 Ештек „ал копит” :2.2.11.11.18 Педефи :2.2.11.11.19 Сандаче ===2.2.11.12 Дрвопреработувачки занаетчиски алати=== :2.2.11.12.1 Пергел :2.2.11.12.2 Струг :2.2.11.12.3 Сврдел :2.2.11.12.4 Земало :2.2.11.12.5 Гребло :2.2.11.12.6 Тесла :2.2.11.12.7 Секира :2.2.11.12.8 Пила ===2.2.11.13 Други занаетчиски алати=== ==2.2.12 Збирки на етнолошки предмети== ===2.2.12.1 Збирки на етнолошки предмети=== :2.2.12.1.1 Збирка на етнолошки предмети од општ тип :2.2.12.1.2 Специјализирана збирка на етнолошки предмети =2.3 Историски предмети= ==2.3.1 Оружје== ===2.3.1.1 Огнено оружје=== :2.3.1.1.1 Пушка :2.3.1.1.2 Автомат :2.3.1.1.3 Кубура :2.3.1.1.4 Арбија :2.3.1.1.5 Пиштол :2.3.1.1.6 Револвер :2.3.1.1.7 Противавионски топ :2.3.1.1.8 Противтенковска пушка :2.3.1.1.9 Пушкомитралез :2.3.1.1.10 Митралез :2.3.1.1.11 Минофрлач :2.3.1.1.12 Рачен минофрлач :2.3.1.1.13 Топ :2.3.1.1.14 Друго огнено оружје ===2.3.1.2 Ладно оружје=== :2.3.1.2.1 [[Лак]] :2.3.1.2.2 [[Стрела]] :2.3.1.2.3 [[Нож]] :2.3.1.2.4 [[Кама]] :2.3.1.2.5 [[Боздоган]] :2.3.1.2.6 Јатаган :2.3.1.2.7 [[Топуз]] :2.3.1.2.8 [[Наџак]] :2.3.1.2.9 [[Бодеж]] :2.3.1.2.10 [[Копје]] :2.3.1.2.11 [[Сабја]] :2.3.1.2.12 [[Меч]] :2.3.1.2.13 [[Бајонет]] :2.3.1.2.14 Друго ===2.3.1.3 Муниција=== :2.3.1.3.1 Рачна бомба :2.3.1.3.2 Мина :2.3.1.3.3 Граната :2.3.1.3.4 Граната-чаура :2.3.1.3.5 Топовско ѓуле :2.3.1.3.6 Куршум :2.3.1.3.7 Друго ==2.3.2 Воена опрема и прибор== ===2.3.2.1 Прирачни делови=== :2.3.2.1.1 Зејтиник :2.3.2.1.2 Еманлук :2.3.2.1.3 Баем :2.3.2.1.4 Ножица :2.3.2.1.5 Фишеклија (кожена, лимена, платнена) :2.3.2.1.6 Реденица :2.3.2.1.7 Кабаница/наметка :2.3.2.1.8 Шаторско крило :2.3.2.1.9 Ранец :2.3.2.1.10 Шлем :2.3.2.1.11 Офицерски појас :2.3.2.1.12 Војнички појас :2.3.2.1.13 Чизми :2.3.2.1.14 Чанта :2.3.2.1.15 Офицерска торба :2.3.2.1.16 Униформа :2.3.2.1.17 Абија :2.3.2.1.18 Барутница :2.3.2.1.19 Калап за лиење куршуми :2.3.2.1.20 Футрола за пиштол/револвер :2.3.2.1.21 Друго ===2.3.2.2 Санитетски материјал=== :2.3.2.2.1 Завој :2.3.2.2.2 Лек :2.3.2.2.3 Инструмент :2.3.2.2.4 Шприц :2.3.2.2.5 Кутија за санитетски материјал :2.3.2.2.6 Друго ==2.3.3 Сфрагистички предмети (печати и отпечатоци)== ===2.3.3.1 Печати=== :2.3.3.1.1 Плочест печат (кружен, правоаголен) :2.3.3.1.2 Камеа :2.3.3.1.3 Цилиндричен печат :2.3.3.1.4 Прстен :2.3.3.1.5 Гема ===2.3.3.2 Отпечаток=== :2.3.3.2.1 Фиксиран восочен отпечаток :2.3.3.2.2 Висечки восочен отпечаток :2.3.3.2.3 Була - метален двостран висечки отпечаток :(злато, сребро, бронза, олово) ==2.3.4 Хералдички предмети== ===2.3.4.1 Знаме=== :2.3.4.1.1 Државно знаме :2.3.4.1.2 Револуционерно знаме :2.3.4.1.3 Знаме на политичка партија :2.3.4.1.4 Други знамиња ===2.3.4.2 Грб=== :2.3.4.2.1 Државен грб :2.3.4.2.2 Други грбови ===2.3.4.3 Појас=== :2.3.4.3.1 Појас ===2.3.4.4 Други хералдички предмети=== :2.3.4.4.1 Друг хералдички предмет ==2.3.5 Фалеристички предмети (одликувања)== ===2.3.5.1 Ордени, медали, споменици и значки=== :2.3.5.1.1 Орден :2.3.5.1.2 Медал :2.3.5.1.3 Споменица :2.3.5.1.4 Значка ===2.3.5.2 Други одликувања=== :2.3.5.2.1 Диплома :2.3.5.2.2 Плакета :2.3.5.2.3 Пофалница :2.3.5.2.4 Благодарница :2.3.5.2.5 Свидителства ==2.3.6 Други антиквитети== ===2.3.6.1 Антиквитети поврзани со историски личности и настани=== :2.3.6.1.1 Преса :2.3.6.1.2 Бастун :2.3.6.1.3 Чинија :2.3.6.1.4 Тас :2.3.6.1.5 Тока :2.3.6.1.6 Прстен :2.3.6.1.7 Шише :2.3.6.1.8 Мастилница :2.3.6.1.9 Перо :2.3.6.1.10 Дивит мастилница :2.3.6.1.11 Часовник :2.3.6.1.12 Клише :2.3.6.1.13 Секира :2.3.6.1.14 Наковална :2.3.6.1.15 Кутија за тутун :2.3.6.1.16 Чибук :2.3.6.1.17 Кантар :2.3.6.1.18 Паланица :2.3.6.1.19 Аршинендезе :2.3.6.1.20 Влечалка :2.3.6.1.21 Сандаче :2.3.6.1.22 Дрвена рамка :2.3.6.1.23 Машина за шиење :2.3.6.1.24 Други антиквитети ==2.3.7 Модерна нумизматика== ===2.3.7.1 Монети=== :2.3.7.1.1 Монета ===2.3.7.2 Банкноти=== :2.3.7.2.1 Банкнота ===2.3.7.3 Задолжителен примерок на државните пари=== ==2.3.8 Збирки на историски предмети== ===2.3.8.1 Општи и специјализирани збирки на историски предмети=== :2.3.8.1.1 Општа збирка на историски предмети :2.3.8.1.2 Специјализирана збирка на историски предмети =2.4 Уметнички предмети= ==2.4.1 Сликарство== ===2.4.1.1 Маслена техника=== :2.4.1.1.1 Уметничко дело во маслена техника ===2.4.1.2 Темпера=== :2.4.1.2.1 Уметничко дело во темперна техника ===2.4.1.3 Акварел :2.4.1.3.1 Уметничко дело во акварелна техника ===2.4.1.4 Акрилна техника=== :2.4.1.4.1 Уметничко дело во акрилна техника ===2.4.1.5 Пастел=== :2.4.1.5.1 Уметничко дело во пастелна техника ===2.4.1.6 Мозаик=== :2.4.1.6.1 Уметничко дело во мозаична техника ===2.4.1.7 Ал фреско=== :2.4.1.7.1 Уметничко дело во ал фреско техника ===2.4.1.8 Ал секо=== :2.4.1.8.1 Уметничко дело во ал секо техника ===2.4.1.9 Емајл=== :2.4.1.9.1 Уметничко дело во техника [[емајл]] ===2.4.1.10 Енкаустика=== :2.4.1.10.1 Уметничко дело во техника енкаустика ===2.4.1.11 Гваш=== :2.4.1.11.1 Уметничко дело во гваш техника ===2.4.1.12 Зграфито=== :2.4.1.12.1 Уметничко дело во зграфито техника ===2.4.1.13 Фротаж=== :2.4.1.13.1 Уметничко дело во фротаж техника ===2.4.1.14 Комбинирана техника=== :2.4.1.14.1 Уметничко дело во комбинирана техника ===2.4.1.15 Други сликарски техники=== ==2.4.2 Скулптура== ===2.4.2.1 Амбиентална скулптура=== :2.4.2.1.1 Амбиентална скулптура ===2.4.2.2 Архитектонска пластика што не е археолошки предмет=== :2.4.2.2.1 Архитектонска пластика ===2.4.2.3 Луминокинетичка скулптура=== :2.4.2.3.1 Луминокинетичка скулптура ===2.4.2.4 Мобилна скулптура=== :2.4.2.4.1 Мобилна скулптура ===2.4.2.5 Скулптура од меки материјали=== :2.4.2.5.1 Скулптура од меки материјали ===2.4.2.6 Релјеф=== :2.4.2.6.1 Уметничко дело во релјеф ===2.4.2.7 Резба=== :2.4.2.7.1 Уметничко дело во резба ===2.4.2.8 Медал=== :2.4.2.8.1 Медал ===2.4.2.9 Плакета=== :2.4.2.9.1 Плакета ===2.4.2.10 Друго=== ==2.4.3 Графика== ===2.4.3.1 Висок печат=== :2.4.3.1.1 Дрворез, ксилографија :2.4.3.1.2 Јапонски дрворез :2.4.3.1.3 Тонски дрворез :2.4.3.1.4 Линорез :2.4.3.1.5 Висок бакропис :2.4.3.1.6 Металорез ===2.4.3.2 Длабок печат=== :2.4.3.2.1 Бакропис :2.4.3.2.2 Бакрорез :2.4.3.2.3 Етканица :2.4.3.2.4 Мецотинта :2.4.3.2.5 Акватинта/акватинта во боја :2.4.3.2.6 Сува игла :2.4.3.2.7 Вернис му (вернис моу) :2.4.3.2.8 Фотогравура (хелиогравура) ===2.4.3.3 Рамен печат=== :2.4.3.3.1 Литографија, литографија во боја и офсетна литографија :2.4.3.3.2 Цинкографија :2.4.3.3.3 Алграфија :2.4.3.3.4 Фотолитографија :2.4.3.3.5 Комбинирана техника :2.4.3.3.6 [[Ситопечат]], ситопечат во боја и офсетна графика (сериграфија) :2.4.3.3.7 Ксерографија ===2.4.3.4 Монотипија=== :2.4.3.4.1 Монотипија ===2.4.3.5 Компјутерска графика=== :2.4.3.5.1 Компјутерска графика ===2.4.3.6 Применета графика=== :2.4.3.6.1 Применета графика (во било која печатена форма) ===2.4.3.7 Плотер=== :2.4.3.7.1 Плотер ===2.4.3.8 Плакат=== :2.4.3.8.1 Плакат(во било која печатена форма) ==2.4.4 Цртеж== ===2.4.4.1 Лавиран цртеж=== :2.4.4.1.1 Лавиран цртеж ===2.4.4.2 Цртеж со креда=== :2.4.4.2.1 Цртеж со креда ===2.4.4.3 Цртеж со молив=== :2.4.4.3.1 Цртеж со молив ===2.4.4.4 Цртеж со туш=== :2.4.4.4.1 Цртеж со туш ===2.4.4.5 Други техники на цртеж=== ==2.4.5 Применета уметност== ===2.4.5.1 Применета уметност=== :2.4.5.1.1 Уметничко дело од модерната применета уметност ==2.4.6 Фотографија== ===2.4.6.1 Аналогна (класична) црно-бела фотографија=== :2.4.6.1.1 Негатив :2.4.6.1.2 Позитив :2.4.6.1.3 Стари постапки ::2.4.6.1.3.1 дагеротипија ::2.4.6.1.3.2 калотипија (талботипија) ::2.4.6.1.3.3 амбротипија ::2.4.6.1.3.4 феротипија ::2.4.6.1.3.5 платинотипија ::2.4.6.1.3.6 стереофотографија ::2.4.6.1.3.7 олеотипија ::2.4.6.1.3.8 бромоолеотипија ::2.4.6.1.3.9 карботипија ::2.4.6.1.3.10 гумитипија :2.4.6.1.3.11 друго ===2.4.6.2 Аналогна (класична) фотографија во боја=== :2.4.6.2.1 Негатив :2.4.6.2.2 Позитив ===2.4.6.3 Дигитална фотографија=== :2.4.6.3.1 Дигитална фотографија ==2.4.7 Керамика== ===2.4.7.1 Керамика=== :2.4.7.1.1 Уметничко дело во керамика ==2.4.8 Таписерија== ===2.4.8.1 Таписерија=== :2.4.8.1.1 Таписерија ==2.4.9 Витраж== ===2.4.9.1 Витраж=== :2.4.9.1.1 Витраж ==2.4.10 Објектна уметност== ===2.4.10.1 Објект=== :2.4.10.1.1 Објект ===2.4.10.2 Колаж=== :2.4.10.2.1 Колаж ===2.4.10.3 Асамблаж=== :2.4.10.3.1 Асамблаж ===2.4.10.4 Деколаж (уметност на искинати плакати) === :2.4.10.4.1 Деколаж ===2.4.10.5 Реди мејд (Ready made) === :2.4.10.5.1 Реди мејд (Ready made) ===2.4.10.6 Објекти-скулптури од најдени предмети (објект труве) === :2.4.10.6.1 Објект-скулптура од најдени предмети ===2.4.10.7 Други дела од објектната уметност=== ==2.4.11 Инсталација== ===2.4.11.1 Инсталација=== :2.4.11.1.1 Инсталација ==2.4.12 Видеоарт== ===2.4.12.1 Видеоарт=== :2.4.12.1.1 Видеоарт :2.4.13 Концептуална уметност ===2.4.13.1 Концептуална уметност=== :2.4.13.1.1 Уметничко дело од концептуалната уметност ==2.4.14 Перформанс== ===2.4.14.1 Перформанс=== :2.4.14.1.1 Перформанс ==2.4.15 Хепенинг== ===2.4.15.1 Хепенинг=== :2.4.15.1.1 Хепенинг ==2.4.16 Оригинална карикатура== ===2.4.16.1 Оригинална карикатура=== :2.4.16.1.1 Оригинална карикатура ==2.4.17 Оригинален стрип== ===2.4.17.1 Оригинален стрип=== :2.4.17.1.1 Оригинален стрип ==2.4.18 Холографија== ===2.4.18.1 Уметничко дело во холографска техника=== ==2.4.19 Компјутерска уметност== ===2.4.19.1 Уметничко дело создадено со помош на компјутер=== ==2.4.20 Сакрални, религиски и култни дела== ===2.4.20.1 Икона=== :2.4.20.1.1 Иконостасна ::2.4.20.1.1.1 престолна икона ::2.4.20.1.1.2 празнична икона ::2.4.20.1.1.3 икона од деисизен ред ::2.4.20.1.1.4 деисизен чин ::2.4.20.1.1.5 неракотворен лик ::2.4.20.1.1.6 други :2.4.20.1.2 Портативна ::2.4.20.1.2.1 вотивна ::2.4.20.1.2.2 домашна ::2.4.20.1.2.3 панагија - икона ::2.4.20.1.2.4 икона за целивање ::2.4.20.1.2.5 хоросна икона ::2.4.20.1.2.6 литијска икона ::2.4.20.1.2.7 книжна (хартиена) икона ::2.4.20.1.2.8 (т.н.) „Ерусалим“ ::2.4.20.1.2.9 други ===2.4.20.2 Мобилијар=== :2.4.20.2.1 Делови од иконостас ::2.4.20.2.1.1 табла (цокле) ::2.4.20.2.1.2 столбец ::2.4.20.2.1.3 колона ::2.4.20.2.1.4 лунета ::2.4.20.2.1.5 корниз ::2.4.20.2.1.6 [[архитрав]] ::2.4.20.2.1.7 венец (гесимс) ::2.4.20.2.1.8 акротерија ::2.4.20.2.1.9 атика ::2.4.20.2.1.10 иконостасен крст со придружни икони ::2.4.20.2.1.11 наддверие ::2.4.20.2.1.12 [[царски двери]] ::2.4.20.2.1.13 северна врата (за жртвеник) ::2.4.20.2.1.14 јужна врата (за ѓаконик) ::2.4.20.2.1.15 други делови од иконостас :2.4.20.2.2 Престол :2.4.20.2.3 Седало/клупа :2.4.20.2.4 Налон/аналогиј :2.4.20.2.5 Тетрапод :2.4.20.2.6 Проскинитар :2.4.20.2.7 [[Кивот]] :2.4.20.2.8 Ставротека :2.4.20.2.9 Моштаница :2.4.20.2.10 Хорос :2.4.20.2.11 [[Амвон]] :2.4.20.2.12 Каса :2.4.20.2.13 Натпрестолен крст :2.4.20.2.14 Затпрестолен крст :2.4.20.2.15 [[Крстилница]] :2.4.20.2.16 [[Балдахин]] :2.4.20.2.17 Ѕвоно :2.4.20.2.18 Порта :2.4.20.2.19 Врата :2.4.20.2.20 [[Клепало]] :2.4.20.2.21 [[Менора]] :2.4.20.2.22 Клуч :2.4.20.2.23 Левха (калиграфски текстови на плочи) :2.4.20.2.24 Постекија (постилач за молитва од овча кожа) :2.4.20.2.25 Други предмети од мобилијар ===2.4.20.3 Богослужбени и обредни предмети=== :2.4.20.3.1 [[Дискос]] :2.4.20.3.2 Артокласија :2.4.20.3.3 Ѕвездичка :2.4.20.3.4 Копје :2.4.20.3.5 Лажичка :2.4.20.3.6 [[Путир]] :2.4.20.3.7 Губа/сунгер :2.4.20.3.8 Поменик :2.4.20.3.9 Процесиски крст :2.4.20.3.10 Рачен крст :2.4.20.3.11 [[Кадилница]] :2.4.20.3.12 [[Рипида]] :2.4.20.3.13 [[Свеќник]] :2.4.20.3.14 [[Дикира]] :2.4.20.3.15 [[Трикира]] :2.4.20.3.16 „Воздух” (аер) :2.4.20.3.17 Дискокалима :2.4.20.3.18 Путирокалима :2.4.20.3.19 Илитон :2.4.20.3.20 Индитион :2.4.20.3.21 [[Антиминс]] :2.4.20.3.22 Срачица :2.4.20.3.23 Свадбена круна :2.4.20.3.24 Подеја :2.4.20.3.25 Плаштеница :2.4.20.3.26 Процесиски бајрак (хоругва) :2.4.20.3.27 Панагијар :2.4.20.3.28 Сад за теплота :2.4.20.3.29 Кандило :2.4.20.3.30 Сад за осветена вода :2.4.20.3.31 Сад за свето миро :2.4.20.3.32 Дарохранилница :2.4.20.3.33 Петолебница/литијариј :2.4.20.3.34 Крстилница – купел :2.4.20.3.35 Тас/табла :2.4.20.3.36 Реликвија :2.4.20.3.37 Реликвијар :2.4.20.3.27 Други богослужбени и обредни предмети ===2.4.20.4 Облека и инсигнии=== :2.4.20.4.1 [[Фелон]]/полиставрион/казула :2.4.20.4.2 Сакос :2.4.20.4.3 [[Омофор]] :2.4.20.4.4 [[Стихар]] :2.4.20.4.5 [[Орар]]/стола :2.4.20.4.6 [[Епитрахил]]/стола :2.4.20.4.7 Мандија :2.4.20.4.8 [[Камилавка]]/панакамилавка :2.4.20.4.9 [[Набедреник]] (епигонатион) :2.4.20.4.10 Нараквици (епиманики) :2.4.20.4.11 [[Митра]] :2.4.20.4.12 [[жезол (црковен)|Жезол]] :2.4.20.4.13 Граден крст (пекторален) :2.4.20.4.14 Енколпион/панагија :2.4.20.4.15 Бројаници (теспии) :2.4.20.4.16 [[Расо]] :2.4.20.4.17 Аналав :2.4.20.4.18 Колан со пафта :2.4.20.4.19 Кипа :2.4.20.4.20 Епход :2.4.20.4.21 Ахмедија (чалма) :2.4.20.4.22 Таларис :2.4.20.4.23 Обувки :2.4.20.4.24 Џубе :2.4.20.4.25 Турбан (ќулав) :2.4.20.4.26 Други видови на облека и инсигнии ===2.4.20.5 Опкови и апликации=== :2.4.20.5.1 Опков на богослужбена книга :2.4.20.5.2 Апликација на икона :2.4.20.5.3 Апликација на ковчежец ===2.4.20.6 Други религиски и култни дела=== ==2.4.21 Збирки на уметнички предмети== ===2.4.21.1 Збирки на уметнички предмети=== :2.4.21.1.1 Општа збирка на уметнички предмети :2.4.21.1.2 Специјализирана збирка на уметнички предмети =2.5 Технички предмети= ==2.5.1 Телекомуникациски апарати и опрема== ===2.5.1.1 Телеграф=== :2.5.1.1.1 Телеграф ===2.5.1.2 Телефон=== :2.5.1.2.1 Телефон ===2.5.1.3 Радио=== :2.5.1.3.1 Радио ===2.5.1.4 Телевизор=== :2.5.1.4.1 Телевизор ===2.5.1.5 Радар=== :2.5.1.5.1 Радар ===2.5.1.6 Видеоопрема=== :2.5.1.6.1 Видеоопрема ===2.5.1.7 Други телекомуникациски апарти и опрема=== ==2.5.2 Транспортни средства== ===2.5.2.1 Сувоземен транспорт=== :2.5.2.1.1 Патничко возило :2.5.2.1.2 Товарно возило :2.5.2.1.3 Возило за стока :2.5.2.1.4 Јавно сообраќајно возило :2.5.2.1.5 Стопанско возило :2.5.2.1.6 Велосипед :2.5.2.1.7 Мотор :2.5.2.1.8 Скутер, мопед :2.5.2.1.9 Други сувоземни возила ===2.5.2.2 Воден транспорт=== :2.5.2.2.1 Брод :2.5.2.2.2 Чамец :2.5.2.2.3 Кајак :2.5.2.2.4 Кану :2.5.2.2.5 Други средства на воден транспорт ===2.5.2.3 Воздушен транспорт=== :2.5.2.3.1 Авион :2.5.2.3.2 Едрилица :2.5.2.3.3 Хеликоптер ==2.5.3 Мерни инструменти== ===2.5.3.1 За температура=== :2.5.3.1.1 [[Топломер]] ===2.5.3.2 За тежина=== :2.5.3.2.1 Вага ===2.5.3.3 За време=== :2.5.3.3.1 [[Часовник]] ===2.5.3.4 За должина=== :2.5.3.4.1 [[Метро]] ===2.5.3.5 За светлост=== :2.5.3.5.1 [[Светломер]] :2.5.3.5.2 [[Луксметар]] :2.5.3.5.3 [[Келвинметар]] ===2.5.3.6 За електрични величини=== :2.5.3.6.1 [[Омметар]] :2.5.3.6.2 [[Амперметар]] :2.5.3.6.3 [[Волтметар]] ===2.5.3.7 За воздушен притисок=== :2.5.3.7.1 [[Барометар]] :2.5.3.7.2 [[Манометар]] ===2.5.3.8 Инструменти за геодетски мерења=== :2.5.3.8.1 Теодолит :2.5.3.8.2 [[Гравиметар]] :2.5.3.8.3 Апарат со нишало :2.5.3.8.4 Бусола :2.5.3.8.5 Либела :2.5.3.8.6 Нивелир :2.5.3.8.7 Оптички висок :2.5.3.8.8 Тахиметар ===2.5.3.9 Други мерни инсрументи=== ==2.5.4 Оптички апарати и инструменти== ===2.5.4.1 Микроскоп=== :2.5.4.1.1 Микроскоп ===2.5.4.2 Телескоп=== :2.5.4.2.1 Телескоп ===2.5.4.3 Светла комора=== :2.5.4.3.1 Светла комора ===2.5.4.4 Перископ=== :2.5.4.4.1 Перископ ===2.5.4.5 Ендоскоп=== :2.5.4.5.1 Ендоскоп ===2.5.4.6 Проекционен апарат=== :2.5.4.6.1 Проекционен апарат ===2.5.4.7 Фотографски апарат=== :2.5.4.7.1 Фотографски апарат – тело :2.5.4.7.2 Објектив за фотографски апарат ===2.5.4.8 Филмска камера=== :2.5.4.8.1 Филмска камера – тело :2.5.4.8.2 Објектив за филмска камера ===2.5.4.9 Рефлектор=== :2.5.4.9.1 Рефлектор ===2.5.4.10 Дурбин=== :2.5.4.10.1 Дурбин ===2.5.4.11 Лупа=== :2.5.4.11.1 Лупа ===2.5.4.12 Други оптички апарати и инструменти=== ==2.5.5 Акустични апарати и инструменти (за звучна репродукција)== ===2.5.5.1 Грамофон=== :2.5.5.1.1 Грамофон ===2.5.5.2 Магнетофон=== :2.5.5.2.1 Магнетофон ===2.5.5.3 Касетофон=== :2.5.5.3.1 Касетофон ===2.5.5.4 Фонограф=== :2.5.5.4.1 Фонограф ===2.5.5.5 Диктафон=== :2.5.5.5.1 Диктафон ===2.5.5.6 Магнетоскоп=== :2.5.5.6.1 Магнетоскоп ===2.5.5.7 Микрофон=== :2.5.5.7.1 Микрофон ===2.5.5.8 Други акустични апарати и инструменти=== ==2.5.6 Машини и уреди за произведување и пренос на енергија== ===2.5.6.1 Топлотни машини и апарати=== :2.5.6.1.1 Парна машина :2.5.6.1.2 Парен котлел :2.5.6.1.3 Мотор со внатрешно согорување ===2.5.6.2 Хидропневматски машини и апарати=== :2.5.6.2.1 Турбина :2.5.6.2.2 Пумпа :2.5.6.2.3 Компресор :2.5.6.2.4 Разладни уреди ==2.5.7 Медицински апарати и инструменти== ===2.5.7.1 Медицински апарати=== :2.5.7.1.1 Медицински апарат ===2.5.7.2 Медицински инструменти=== :2.5.7.2.1 Нож :2.5.7.2.2 Скалпел :2.5.7.2.3 Ножици :2.5.7.2.4 Пинцета :2.5.7.2.5 Држач за игла :2.5.7.2.6 Игла :2.5.7.2.7 Клешти :2.5.7.2.8 Длето :2.5.7.2.9 Лажица :2.5.7.2.10 Сонда :2.5.7.2.11 Спекулум :2.5.7.2.12 Пила :2.5.7.2.13 Други инструменти ==2.5.8 Уреди и апарати за домаќинство== ===2.5.8.1 Апарати за готвење=== :2.5.8.1.1 Шпорет :2.5.8.1.2 Решо :2.5.8.1.3 [[Микробранова печка]] ===2.5.8.2 Апарати за ладење=== :2.5.8.2.1 Фрижидер :2.5.8.2.2 Комода ===2.5.8.3 Апарати и справи за чистење на прехранбени продукти=== :2.5.8.3.1 Апарат за чистење на прехранбени продукти ===2.5.8.4 Апарати и справи за чистење=== :2.5.8.4.1 Правосмукалка ===2.5.8.5 Апарати и справи за затоплување=== :2.5.8.5.1 Греалка :2.5.8.5.2 Печка ===2.5.8.6 Апарати за проветрување=== :2.5.8.6.1 Вентилатор :2.5.8.6.2 Клима уред ===2.5.8.7 Апарати и справи за осветлување=== :2.5.8.7.1 Столна ламба ===2.5.8.8 Апарати и справи за шиење=== :2.5.8.8.1 Машина за шиење ===2.5.8.9 Апарати и справи за пеглање=== :2.5.8.9.1 Пегла ===2.5.8.10 Други уреди и апарати за домаќинство=== ==2.5.9 Канцелариска техника - опрема, машини и прибор== ===2.5.9.1 Машини за сметање=== :2.5.91.1 Машина за сметање ===2.5.9.2 Машини за пишување=== :2.5.9.2.1 Машина за пишување ===2.5.9.3 Машини за умножување=== :2.5.20.3.1 Машина за умножување ===2.5.20.4 Машини за пресметување и обработка - компјутери=== :2.5.9.4.1 Машина за пресметување и обработка -компјутер ===2.5.9.5 Канцелариска опрема=== :2.5.9.5.1 Канцелариска опрема ===2.5.9.6 Канцелариски прибор=== :2.5.9.6.1 Канцелариски прибор ===2.5.9.7 Друга канцелариска техника=== ==2.5.10 Збирки на технички предмети== ===2.5.10.1 Збирки на технички предмети=== :2.5.10.1.1 Општа збирка на технички предмети :2.5.10.1.2 Специјализирана збирка на технички предмети =2.6 Архивска граѓа= ==2.6.1 Архивски фондови на власта и управата== ===2.6.1.1 Архивски фондови на законодавната, претставничката и извршната власт во Македонија=== :2.6.1.1.1 Архивски фонд на органите на државната власт во Македонија до 1944 г.:2.6.1.1.2 Архивски фонд на државната власт на НР/СР и Република Македонија по 1944 г. ==2.6.2 Архивски фондови на судските органи== ===2.6.2.1 Архивски фондови на судските органи=== :2.6.2.1.1 Архивски фонд на судските органи до 1944 г. :2.6.2.1.2 Архивски фонд на судските органи по 1944 г. ==2.6.3 Архивски фондови на воените организации== ===2.6.3.1 Архивски фондови на воените организации. === :2.6.3.1.1 Архивски фонд на воените организации до 1941 г. :2.6.3.1.2 Архивски фонд на воените организации 1941-1945 г. :2.6.3.1.3 Архивски фонд на воените организации 1945-1991 г. :2.6.3.1.4 Архивски фонд на воените организации по 1991 г. ==2.6.4 Архивски фондови на образовните, културните и научните институции== ===2.6.4.1 Образовни институции=== :2.6.4.1.1 Архивски фонд на образовните институции до 1944 г. :2.6.4.1.2 Архивски фонд на образовните институции 1944-1991 г. :2.6.4.1.3 Архивски фонд на образовните институции по 1991 г. ===2.6.4.2 Културни институции=== :2.6.4.2.1 Архивски фонд на културните институции до 1944 г. :2.6.4.2.2 Архивски фонд на културните институции 1944-1991 г. :2.6.4.2.3 Архивски фонд на културните институции по 1991 г. ===2.6.4.3 Научни институции=== :2.6.4.3.1 Архивски фонд на научните институции до 1944 г. :2.6.4.3.2 Архивски фонд на научните институции 1944-1991 г. :2.6.4.3.3 Архивски фонд на научните институции по 1991 г. ==2.6.5 Архивски фондови на социјални и здравствени установи и организации== ===2.6.5.1 Социјални установи=== :2.6.5.1.1 Архивски фонд на социјалните установи до 1944 г. :2.6.5.1.2 Архивски фонд на социјалните установи 1944-1991 г. :2.6.5.1.3 Архивски фонд на социјалните установи по 1991 г. ===2.6.5.2 Здравствени установи и организации=== :2.6.5.2.1 Архивски фонд на здравствени установи и организации до 1944 г. :2.6.5.2.2 Архивски фонд на здравствените установи и организации 1944-1991 г. :2.6.5.2.3 Архивски фонд на здравствените установи и организации по 1991 г. ==2.6.6 Архивски фондови на стопански и банкарски организации== ===2.6.6.1 Стопански и банкарски организации до 1944 г. === :2.6.6.1.1 Архивски фонд на банки и парични заводи :2.6.6.1.2 Архивски фонд на стопански здруженија (комори и сл.) :2.6.6.1.3 Архивски фонд на претпријатија ::2.6.6.1.3.1 на индустрија и рударство ::2.6.6.1.3.2 на земјоделство и шумарство ::2.6.6.1.3.3 на трговија ::2.6.6.1.3.4 на угостителство и туризам ::2.6.6.1.3.5 на сообраќај ::2.6.6.1.3.6 останати ===2.6.6.2 Стопански и банкарски организации 1944-1991 г. === :2.6.6.2.1 Архивски фонд на банки, заводи за платен промет и др. :2.6.6.2.2 Архивски фонд на стопански здруженија (комори и сл.) :2.6.6.2.3 Архивски фонд на претпријатија ::2.6.6.2.3.1 на индустрија и рударство ::2.6.6.2.3.2 на земјоделство и шумарство ::2.6.6.2.3.3 на трговија ::2.6.6.2.3.4 на угостителство и туризам ::2.6.6.2.3.5 на сообраќај ::2.6.6.2.3.6 останати ===2.6.6.2 Стопански и банкарски организации по 1991 г. === :2.6.6.2.1 Архивски фонд на банки, штедилници и др. :2.6.6.2.2 Архивски фонд на стопански здруженија (комори и сл.) :2.6.6.2.3 Архивски фонд на претпријатија (трговски друштва) ::2.6.6.2.3.1 на индустрија и рударство ::2.6.6.2.3.2 на земјоделство и шумарство ::2.6.6.2.3.3 на трговија ::2.6.6.2.3.4 на угостителство и туризам ::2.6.6.2.3.5 на сообраќај ::2.6.6.2.3.6 останати ==2.6.7 Архивски фондови на политички организации и здруженија на граѓани== ===2.6.7.1 Политички партии и здруженија на граѓани до 1944 г. === :2.6.7.1.1 Архивски фонд на политичките партии и здруженија на граѓани до 1941 г. :2.6.7.1.2 Архивски фонд на политичките партии и здруженија на граѓани за време на НОВ во Македонија 1941-1944 г. :2.6.7.1.3 Архивски фонд на политичките партии и здруженија на граѓани на туѓите власти во Македонија 1941-1944 г. ===2.6.7.2. Политички организации и здруженија на граѓани во периодот 1944-1991 г. === :2.6.7.2.1 Архивски фонд на политичките организации ::2.6.7.2.1.1 КПМ/СК ::2.6.7.2.1.2 НФ/ССРНМ ::2.6.7.2.1.3 ССМ ::2.6.7.2.1.4 СЗБ од НОВ ::2.6.7.2.1.5 ССММ ::2.6.7.2.1.6 АФЖ/КОАЖ ::2.6.7.2.1.7 други :2.6.7.2.2 Архивски фонд на здруженијата на граѓани (сојузи, друштва и др.) ::2.6.7.2.2.1 сталешки ::2.6.7.2.2.2 хуманитарни ::2.6.7.2.2.3 културно-просветни у научни ::2.6.7.2.2.4 уметнички ::2.6.7.2.2.5 спортски ::2.6.7.2.2.6 останати ===2.6.7.3 Политички партии и здруженија на граѓани по 1991 г. === :2.6.7.3.1 Архивски фонд на политички партии :2.6.7.3.2 Архивски фонд на здруженија на граѓани :2.6.7.3.3 Архивски фонд на невладини организации ==2.6.8. Архивски фондови на верски организации== ===2.6.8.1 Архивски фондови на туѓите цркви во Македонија=== :2.6.8.1.1 Архивски фонд на Српската православна црква :2.6.8.1.2 Архивски фонд на Грчката правиславна црква :2.6.8.1.3 Архивски фонд на Бугарската православна црква ===2.6.8.2. Архивски фондови на Македонската православна црква=== :2.6.8.2.1 Архивски фонд на МПЦ до 1944 г. :2.6.8.2.2 Архивски фонд на МПЦ 1944-1967 г. :2.6.8.2.3 Архивски фонд на МПЦ по 1967 г. ===2.6.8.3 Архивски фондови на Исламската верска заедница=== :2.6.8.3.1 Архивски фонд на Исламската верска заедница ===2.6.8.4 Архивски фондови на други верски организации=== :2.6.8.4.1 Архивски фонд на Католичката црква во Македонија :2.6.8.4.2 Архивски фонд на Евангелистичко-методистичката црква во Македонија :2.6.8.4.3 Архивски фонд на останати верски организации ==2.6.9 Семејни и лични архивски фондови== ===2.6.9.1 Семејни архивски фондови=== :2.6.9.1.1 Семеен архивски фонд до 1944 г. :2.6.9.1.2 Семеен архивски фонд по 1944 г. ===2.6.9.2 Лични архивски фондови=== :2.6.9.2.1 Личен архивски фонд до 1944 г. :2.6.9.2.2 Личен архивски фонд по 1944 г. ==2.6.10. Архивски збирки== ===2.6.10.1 Архивски збирки=== :2.6.10.1.1 Фермани 1646-1859 :2.6.10.1.2 Берати 1702-1911 :2.6.10.1.3 Вакуфнами 1574-1911 :2.6.10.1.4 Бујрулдии 1837-1868 :2.6.10.1.5 Биографии, афтобиографии и мемоари 1866-1944 :2.6.10.1.6 Хроники :2.6.10.1.7 Поединечни документи :2.6.10.1.8 Плакати и летоци :2.6.10.1.9 Фотографии :2.6.2.2.10 Карти 1628-1955 :2.6.2.2.11 Планови 1920-1941 :2.6.2.2.12 Весници 1911-1961 :2.6.2.2.13 Збирка на микрофилмови :2.6.2.2.14 Други архивски збирки =2.7 Библиотечни добра= ==2.7.1 Ракописи== ===2.7.1.1 Словенски ракописи што настанале во Македонија до крајот на XIX век=== :2.7.1.1.1 Азбучен акатист :2.7.1.1.2 Акатист :2.7.1.1.3 Апокриф :2.7.1.1.4 Апостол :2.7.1.1.5 Беседа :2.7.1.1.6 [[Библија]] :2.7.1.1.7 Блаженство :2.7.1.1.8 Грмник :2.7.1.1.9 Дамаскин :2.7.1.1.10 Грамота :2.7.1.1.11 Декалог :2.7.1.1.12 Диоптра :2.7.1.1.13 [[Евангелие]] :2.7.1.1.14 [[Ектенија]] :2.7.1.1.15 Ерминија :2.7.1.1.16 Еухологиј :2.7.1.1.17 Житие (хагиографија) :2.7.1.1.18 Зборник :2.7.1.1.19 Зодијак :2.7.1.1.20 [[Икос]] :2.7.1.1.21 Ирмологиј :2.7.1.1.22 Катастих :2.7.1.1.23 Катихизис :2.7.1.1.24 Коледник :2.7.1.1.25 Кондак :2.7.1.1.26 Крмчија :2.7.1.1.27 Лавсаик :2.7.1.1.28 [[Лекарственик]] :2.7.1.1.29 Лествица :2.7.1.1.30 Летопис :2.7.1.1.31 Литургија (служба) :2.7.1.1.32 Литургиски зборник :2.7.1.1.33 [[Месецослов]] :2.7.1.1.34 Луник :2.7.1.1.35 [[Минеј]] :2.7.1.1.36 Молитвеник :2.7.1.1.37 Номоканон :2.7.1.1.38 [[Октоих]] :2.7.1.1.39 Палеја :2.7.1.1.40 Паренезис :2.7.1.1.41 Пасхалија :2.7.1.1.42 Панегирик :2.7.1.1.43 [[Параклис]] :2.7.1.1.44 [[Паримејник]] :2.7.1.1.45 Парусија :2.7.1.1.46 [[Патерик]] :2.7.1.1.47 Писмовник (епистолар) :2.7.1.1.48 Планетник :2.7.1.1.49 Поменик :2.7.1.1.50 Послание :2.7.1.1.51 Поука :2.7.1.1.52 Практик :2.7.1.1.53 Прокимен :2.7.1.1.54 Пролог :2.7.1.1.55 Проповед (хомилија) :2.7.1.1.56 [[Проскомидија]] :2.7.1.1.57 Псалтикија :2.7.1.1.58 [[Псалтир]] :2.7.1.1.59 Светилен :2.7.1.1.60 Седален :2.7.1.1.61 Слово :2.7.1.1.62 Служебник :2.7.1.1.63 Стихирар :2.7.1.1.64 [[Типик]] :2.7.1.1.65 [[Требник]] :2.7.1.1.66 Трепетник :2.7.1.1.67 [[Триод]] :2.7.1.1.68 [[Тропар]] :2.7.1.1.69 Хомилијар :2.7.1.1.70 [[Часослов]] :2.7.1.1.71 Чуда :2.7.1.1.72 Шестоднев :2.7.1.1.73 Други словенски ракописи што настанале во Македонија до крајот на XIX век ===2.7.1.2 Ракописи на грчки јазик=== :2.7.1.2.1 Ракопис на грчки јазик ===2.7.1.3 Ракописи на латински јазик=== :2.7.1.3.1 Ракопис на латински јазик ===2.7.1.4 Ракописи на арапски јазик=== :2.7.1.4.1 Догма (акаид) :2.7.1.4.2 Куран и науките за куранот :2.7.1.4.3 Традиција (ал-хадис) :2.7.1.4.4 Догма (акаил) :2.7.1.4.5 Молитви (ал-адија) :2.7.1.4.6 Право (ал-фикх) :2.7.1.4.7 Етика и проповед (ал-ахлак, ал-маваиз) :2.7.1.4.8 Мистика (ал-тасавуф) :2.7.1.4.9 Филозофија (ал-хикма) :2.7.1.4.10 Филологија (илм ал-луга) :2.7.1.4. 11 Историја и географија (ал-тарих, ал-џографија) :2.7.1.4.12 Медицина и ветеринарство (илм ал-тибб, ал-бајтара) :2.7.1.4.13 Математика (илм ал-хисаб) :2.7.1.4.14 Природни науки (илм ал-табиа) :2.7.1.4.15 Литература (ал-адаб) :2.7.1.4.16 Зборници со различни содржини (маџмуа) ===2.7.1.5 Ракописи на турски јазик=== :2.7.1.5.1 Догма (акаид) :2.7.1.5.2 Куран и науките за куранот :2.7.1.5.3 Традиција (ал-хадис) :2.7.1.5.4 Догма (акаил) :2.7.1.5.5 Молитва (ал-адија) :2.7.1.5.6 Право (ал-фикх) :2.7.1.5.7 Етика и проповед (ал-ахлак, ал-маваиз) :2.7.1.5.8 Мистика (ал-тасавуф) :2.7.1.5.9 Филозофија (ал-хикма) :2.7.1.5.10 Филологија (илм ал-луга) :2.7.1.5.11 Историја и географија (ал-тарих, ал-џографија) :2.7.1.5.12 Медицина и ветеринарство (илм ал-тибб, ал-бајтара) :2.7.1.5.13 Математика (илм ал-хисаб) :2.7.1.5.14 Природни науки (илм ал-табиа) :2.7.1.5.15 Литература (ал-адаб) :2.7.1.5.16 Зборници со различни содржини (маџмуа) ===2.7.1.6 Ракописи на персиски јазик=== :2.7.1.6.1 Догма (акаид) :2.7.1.6.2 Куран и науките за куранот :2.7.1.6.3 Традиција (ал-хадис) :2.7.1.6.4 Догма (акаил) :2.7.1.6.5 Молитва (ал-адија) :2.7.1.6.6 Право (ал-фикх) :2.7.1.6.7 Етика и проповед (ал-ахлак, ал-маваиз) :2.7.1.6.8 Мистика (ал-тасавуф) :2.7.1.6.9 Филозофија (ал-хикма) :2.7.1.6.10 Филологија (илм ал-луга) :2.7.1.6.11 Историја и географија (ал-тарих, ал-џографија) :2.7.1.6.12 Медицина и ветеринарство (илм ал-тибб, ал-бајтара) :2.7.1.6.13 Математика (илм ал-хисаб) :2.7.1.6.14 Природни науки (илм ал-табиа) :2.7.1.6.15 Литература (ал-адаб) :2.7.1.6.16 Зборници со различни содржини (маџмуа) ===2.7.1.7 Ракописи на албански јазик=== :2.7.1.7.1 Ракопис на албански јазик ===2.7.1.8 Ракопис на српски јазик=== :2.7.1.8.1 Ракопис на српски јазик ===2.7.1.9 Современи ракописи=== :2.7.1.9.1 Современ ракопис ==2.7.2 Ракописен нотен материјал== ===2.7.2.1 Музички ракописи со невматска нотација (коален, палеовизантиска, екфонетска, дијастематска, квадратиа, медиовизантиска, неовизантиска кукузелова) === :2.7.2.1.1 Апостол :2.7.2.1.2 Акатист :2.7.2.1.3 Зборник на црковни песнопенија :2.7.2.1.4 Ирмологија (Катавасија) :2.7.2.1.5 Кондак :2.7.2.1.6 Корал :2.7.2.1.7 Канон :2.7.2.1.8 Литургија :2.7.2.1.9 Литургиски зборник :2.7.2.1.10 Месецослов :2.7.2.1.11 Минеј :2.7.2.1.12 Миса :2.7.2.1.13 Музички зборник :2.7.2.1.14 Октоих (Осмогласник) :2.7.2.1.15 Триод :2.7.2.1.16 Тропар :2.7.2.1.17 Пасхалија :2.7.2.1.18 Псалтикија :2.7.2.1.19 Песна (песнопение) :2.7.2.1.20 Полиелеј :2.7.2.1.21 Псалм :2.7.2.1.22 Стихира :2.7.2.1.23 Стихирар :2.7.2.1.24 Други музички ракописи со невматска нотација (коален, палеовизантиска, екфонетска, дијастематска, квадратија, медиовизантиска, неовизантиска/кукузелова) ===2.7.2.2 Музички ракописи со хампарсум нотација=== :2.7.2.2.1 Музички ракопис со хампарсум нотација ===2.7.2.3 Музички ракописи со модална нотација=== :2.7.2.3.1 Музички ракопис со модална нотација ===2.7.2.4 Музички ракописи со мензурална нотација=== :2.7.2.4.1 Вокална композиција :2.7.2.4.2 Инструментална композиција :2.7.2.4.3 вокално-инструментална композиција ===2.7.2.5 Музички ракописи - мелографии=== :2.7.2.5.1 Мелографија на народни песни :2.7.2.5.2 Мелографија на народни танци :2.7.2.5.3 Мелографија на вокално инструментални композиции ===2.7.2.6 Музички ракописи со современа – западноевропска нотација=== :2.7.2.6.1 Композиција за соло-инструемнти (етида, варијација, токата, фуга, прелудиум, фантазија, арабеска, рондо... и други) :2.7.2.6.2 Композиција за соло-инструмент со придружба (соната, суита, фантазија, ноктурно, менует и друго) :2.7.2.6.3 Композиција за повеќе соло-инструменти :2.7.2.6.4 Камерна музика (соната, суита, варијации, ноктурно, дивертименто, серенада и други) :2.7.2.6.5 Оркестарска музика (симфонија, соната, концерт, кочертино, марш, валцер, полка, увертира и други) :2.7.2.6.6 Песна :2.7.2.6.7 Соло-песна :2.7.2.6.8 Хорска композиција :2.7.2.6.9 Народна песна :2.7.2.6.10 Други форми на вокални композиции (балади, арии и други) :2.7.2.6.11 Вокално инструментално дело (реквием, пасија, литургија, кантата, симфониска поема, миса и други) :2.7.2.6.12 Музичко-сценско дело (опери, оперети, балети, мјузикли, вариете и други) :2.7.2.6.13 Композиција за драми, театарски претстави, филмска музика :2.7.2.6.14 Хармонизација :2.7.2.6.15 Дешифрација :2.7.2.6.16 Аранжман :2.7.2.6.17 Транскрипција :2.7.2.6.18 Други музички ракописи со современа – западноевропска нотација ===2.7.2.7 Музички ракописи со современа нотација на првите македонски композитори (без разлика на музичкиот жанр) :2.7.2.7.1 Класична музика :2.7.2.7.2 Поп (популарна/забавна музика) :2.7.2.7.3 Џез :2.7.2.7.4 Рок :2.7.2.7.5 Други музички жанри ===2.7.2.8 Современи музички ракописи=== :2.7.2.8.1 Современ музички ракопис ==2.7.3 Печатени книги== ===2.7.3.1 Инкунабули и постинкунабули отпечатени до 1530&nbsp;г.=== :2.7.3.1.1 Инкунабули :2.7.3.1.2 Постинкунабули ===2.7.3.2 Старопечатени книги=== :2.7.3.2.1 Првите печатени книги од македонски преродбенци, учебникари, печатари (печатници) :2.7.3.2.2 Старопечатени книги настанати во Македонија до 1918&nbsp;г. :2.7.3.2.3 Старопечатени книги од други земји ===2.7.3.3 Други печатени или на друг начин умножени материјали од особено значење за просветната, културната, економската и политичката историја на Македонија до 1946&nbsp;г.=== :2.7.3.3.1 Весник :2.7.3.3.2 Декларација :2.7.3.3.3 Книга :2.7.3.3.4 Леток :2.7.3.3.5 Манифест :2.7.3.3.6 Повик :2.7.3.3.7 Проглас :2.7.3.3.8 Резолуција :2.7.3.3.9 Списание :2.7.3.3.10 Други ===2.7.3.4 Ретки и библиофилски изданија=== :2.7.3.4.1 Посебно естетско обликувано издание :2.7.3.4.2 Екс либрис издание :2.7.3.4.3 Гравура :2.7.3.4.4 Издание со специјална опрема :2.7.3.4.5 Издание во мал тираж (до 200 примероци) :2.7.3.4.6 Издание со посвета :2.7.3.4.7 Автографија :2.7.3.4.8 Други ретки и библиофилски изданија ==2.7.4 Нотен материал - печатени партитури и штимови== ===2.7.4.1 Печатени партитури со невматска нотација=== :2.7.4.1.1 Акатист :2.7.4.1.2 Апостол :2.7.4.1.3 Зборник на црковни песнопенија :2.7.4.1.4 Ирмологија (Катавасија) :2.7.4.1.5 Кондак :2.7.4.1.6 Канон :2.7.4.1.7 Корал :2.7.4.1.8 Литургија :2.7.4.1.9 Литургиски зборник :2.7.4.1.10 Месецослов :2.7.4.1.11 Минеј :2.7.4.1.12 Миса :2.7.4.1.13 Музички зборник :2.7.4.1.14 Октоих (осмогласник) :2.7.4.1.15 Триод :2.7.4.1.16 Тропар :2.7.4.1.17 Пасхалија :2.7.4.1.18 Песна (песнопение) :2.7.4.1.19 Полиелеј :2.7.4.1.20 Псалм :2.7.4.1.21 Псалтикија :2.7.4.1.22 Стихира :2.7.4.1.23 Стихирар :2.7.4.1.24 Други ===2.7.4.2 Први печатени партитури од македонските композитори од сите музички жанрови=== :2.7.4.2.1 За класична музика :2.7.4.2.2 За поп (популарна/забавна музика) :2.7.4.2.3 За џез-музика :2.7.4.2.4 За рок-музика :2.7.4.2.5 За други музички жанри ===2.7.4.3 Први печатени партитури со македонска народна музика=== :2.7.4.3.1 За песни :2.7.4.3.2 За танци ===2.7.4.4 Други печатени партитури, умножени материјали од особено значење за македонскиот народ и етничките заедници=== :2.7.4.4.1 За композиција за соло-инструменти (етида, варијација, токата, фуга, прелудиум, фантазија, арабеска, рондо и други) :2.7.4.4.2 За композиција за соло-инструмент со придружба (соната, суита, фантазија, ноктурно, менует... и други) :2.7.4.4.3 За композиција за повеќе соло-инструменти :2.7.4.4.4 За камерна музика (соната, суита, варијации, ноктурно, дивертименто, серенаде и други) :2.7.4.4.5 За оркестарска музика (симфонија, соната, концерт, кочертино, марш, валцер, полка, увертира и други) :2.7.4.4.6 За песни :2.7.4.4.7 За соло-песни :2.7.4.4.8 За хорски композиции :2.7.4.4.9 За народни песни :2.7.4.4.10 За други форми на вокални композиции (балади, арии и други) :2.7.4.4.11 За вокално инструментални дела (реквием, пасија, литургија, кантата, симфониска поема, миса и други) :2.7.4.4.12 За музичко-сценски дела (опери, оперети, балети, мјузикли, вариете и други) :2.7.4.4.13 За композиции за драми, театарски претстави, филмска музика :2.7.4.4.14 За хармонизации :2.7.4.4.15 За дешифрации :2.7.4.4.16 За аранжмани :2.7.4.4.17 За транскрипции :2.7.4.4.18 За други ===2.7.4.5 Печатени партитури и штимови со западноевропска современа нотација=== :2.7.4.5.1 Печатена партитура и штимови со западноевропска современа нотација ===2.7.4.6 Печатени партитури и штимови со графичка нотација=== :2.7.4.6.1 Печатена партитура и штимови со графичка нотација ==2.7.5 Картографски материјал== ===2.7.5.1 Карти и атласи на Македонија до 1913 год=== :2.7.5.1.1 Карти на Македонија до 1913&nbsp;г. :2.7.5.1.2 Атласи на Македонија до 1913&nbsp;г. ===2.7.5.2 Друг картографски материјал=== ==2.7.6. Филателистички добра== ===2.7.6.1 Поединечни филателистички примероци во издание на Македонска пошта=== :2.7.6.1.1 Поштенска марка ::2.7.6.1.1.1 редовна марка (доплатна, порто, пакетна, авионска и др.) ::2.7.6.1.1.2 пригодна марка :2.7.6.1.2 Пригоден плик :2.7.6.1.3 Максимум карта :2.7.6.1.4 Поштенски жиг ::2.7.6.1.41 службен или редовен поштенски жиг ::2.7.6.1.4.2 пригоден поштенски жиг :2.7.6.1.5 Целина (поштенски плик со печатена марка) ::2.7.6.1.5.1 редовни целини ::2.7.6.1.5.2 пригодни целини :2.7.6.1.6 Поштенска картичка :2.7.6.1.7 Карнет (редовни или пригодни марки) :2.7.6.1.8 Макулатура и проби :2.7.6.1.9 Поштенско издание со грешки ===2.7.6.2 Поединечни филателистички примероци во издание на странски пошти=== :2.7.6.2.1 Поштенска марка ::2.7.6.2.1.1 редовна марка (доплатна, порто, пакетна, авионска и др.) ::2.7.6.2.1.2 пригодна марка :2.7.6.2.2 Пригоден плик :2.7.6.2.3 Максимум карта :2.7.6.2.4 Поштенски жиг ::2.7.6.2.4.1 службен или редовен поштенски жиг ::2.7.6.2.4.2 пригоден поштенски жиг :2.7.6.2.5 Целина (поштенски плик со печатена марка) ::2.7.6.2.5.1 редовни целини ::2.7.6.2.5.2 пригодни целини :2.7.6.2.6 Поштенска картичка :2.7.6.2.7 Карнет (редовни или пригодни марки) ===2.7.6.3 Филателистички серии во издание на Македонска пошта=== :2.7.6.3.1 Филателистичка серија на тема флора :2.7.6.3.2 Филателистичка серија на тема фауна :2.7.6.3.3 Филателистичка серија на тема историски личности и настани :2.7.6.3.4 Филателистичка серија на тема од културното наследство :2.7.6.3.5 Филателистичка серија на тема наука :2.7.6.3.6 Филателистичка серија на тема значајни личности :2.7.6.3.7 Филателистичка серија на тема спорт :2.7.6.3.8 Филателистичка серија на тема воздухопловство :2.7.6.3.9 Филателистичка серија на тема космос :2.7.6.3.10 Други тематски филателистички серии ===2.7.6.4 Филателистички серии во издание на странски пошти=== :2.7.6.4.1 Филателистичка серија на тема флора :2.7.6.4.2 Филателистичка серија на тема фауна :2.7.6.4.3 Филателистичка серија на тема историски личности и настани :2.7.6.4.4 Филателистичка серија на тема од културното наследство :2.7.6.4.5 Филателистичка серија на тема наука :2.7.6.4.6 Филателистичка серија на тема значајни личности :2.7.6.4.7 Филателистичка серија на тема спорт :2.7.6.4.8 Филателистичка серија на тема воздухопловство :2.7.6.4.9 Филателистичка серија на тема космос :2.7.6.4.10 Други тематски филателистички серии ===2.7.6.5 Збирки и експонати на филателистички изданија=== :2.7.6.5.1 Општа збирка на филателистички изданија :2.7.6.5.2 Специјализирана збирка и експонати на филателистички изданија ==2.7.7 Задолжителен (архивски) примерок== ===2.7.7.1 Печатен задолжителен (архивски) примерок=== :2.7.7.1.1 Брошура :2.7.7.1.2 Весник :2.7.7.1.3 Докторска дисертација :2.7.7.1.4 Книга :2.7.7.1.5 Магистерски труд :2.7.7.1.6 Патент :2.7.7.1.7 Плакат :2.7.7.1.8 Разгледница :2.7.7.1.9 Списание :2.7.7.1.10 Стандард :2.7.7.1.11 Фотографија :2.7.7.1.12 Други ===2.7.7.2 Картографски задолжителен (архивски) примерок=== :2.7.7.2.1 Атлас :2.7.7.2.2 Карта :2.7.7.2.3 Други ===2.7.7.3 Задолжителен нотен архивски примерок=== :2.7.7.3.1 Задолжителен нотен архивски примерок :2.7.7.4 Филателистички задолжителен (архивски) примерок во издание на Македонска пошта ===2.7.7.4.1 Поштенска марка=== ::2.7.7.4.1.1 редовна марка (доплатна, порто, пакетна, авионска и др.) ::2.7.7.4.1.2 пригодна марка :2.7.7.4.2 Пригоден плик :2.7.7.4.3 Максимум карта :2.7.7.4.4 Поштенски жиг ::2.7.7.4.4.1 службен или редовен поштенски жиг ::2.7.7.4.4.2 пригоден поштенски жиг :2.7.7.4.5 Целина (поштенски плик со печатена марка) ::2.7.7.4.5.1 редовни целини ::2.7.7.4.5.2 пригодни целини :2.7.7.4.6 Поштенска картичка :2.7.7.4.7 Макулатура и проби :2.7.7.4.8 Филателистичка серија во издание на Македонска пошта ==2.7.8 Библиотечна документација== ===2.7.8.1 Инвентарна книга=== :2.7.8.1.1 Задолжителен архивски примерок :2.7.8.1.2 Ракопис :2.7.8.1.3 Современ ракопис :2.7.8.1.4 Старопечатен и редок библиотечен материјал ===2.7.8.2 Основен каталог=== :2.7.8.2.1 Задолжителен архивски примерок :2.7.8.2.2 Ракопис :2.7.8.2.3 Современ ракопис :2.7.8.2.4 Старопечатен и редок библиотечен материјал ===2.7.8.3 Документација за комплетирање на библиотечни добра=== ==2.7.9 Други библиотечни добра== ===2.7.9.1 Лични и семејни библиотеки=== :2.7.9.1.1 Лични библиотеки :2.7.9.1.2 Семејни библиотеки ===2.7.9.2 Легати и посебни библиотечни целини=== :2.7.9.2.1 Легати :2.7.9.2.2 Посебни библиотечни целини ==2.7.10 Збирки на библиотечни добра== ===2.7.10.1 Збирки на библиотечни добра=== :2.7.10.1.1 Збирка на библиотечни добра од општ тип :2.7.10.1.2 Збирка на библиотечни добра од специјализиран тип =2.8 Кинотечни добра= ==2.8.1 Македонска филмска продукција== ===2.8.1.1 Игран филм (кус и долг) === :2.8.1.1.1 Игран филм на 35 мм (негатив-слика, негатив-тон и тонска копија) :2.8.1.1.2 Игран филм на 16 мм (негатив-слика, негатив-тон и тонска копија) :2.8.1.1.3 Игран филм на ВХС, С-ВХС, ДВД, БЕТА :2.8.1.1.4 Игран филм на други носачи на слика и тон ===2.8.1.2 Документарен филм=== :2.8.1.2.1 Документарен филм на 35 мм (негатив-слика, негатив-тон и тонска копија) :2.8.1.2.2 Документарен филм на 16 мм (негатив-слика, негатив-тон и тонска копија) :2.8.1.2.3 Документарен филм на ВХС, С-ВХС, ДВД, БЕТА :2.8.1.2.4 Документарен филм на други носачи на слика и тон ===2.8.1.3 Филмски журнали=== :2.8.1.3.1 Филмски журнал на 35 мм (негатив-слика, негатив-тон и тонска копија) :2.8.1.3.2 Филмски журнал на 16 мм (негатив-слика, негатив-тон и тонска копија) :2.8.1.3.3 Филмски журнал наВХС, С-ВХС, ДВД, БЕТА :2.8.1.3.4 Филмски журнал на други носачи на слика и тон ===2.8.1.4 Анимиран филм=== :2.8.1.4.1 Анимиран филм на 35 мм (негатив-слика, негатив-тон и тонска копија) :2.8.1.4.2 Анимиран филм на 16 мм (негатив-слика, негатив-тон и тонска копија) :2.8.1.4.3 Анимиран филм на ВХС, С-ВХС, ДВД, БЕТА :2.8.1.4.4 Анимиран филм на други носачи на слика и тон ===2.8.1.5 Аматерски филм=== : 2.8.1.5.1 16 мм аматерски филм : 2.8.1.5.2 8 мм и супер 8 мм аматерски филм :2.8.1.5.3 Аматерски филм на ВХС, С-ВХС, ДВД, видео ЦД, мини ДВ :2.8.1.5.4 Аматерски филм на други носачи на слика и тон ==2.8.2 Странска филмска продукција за Македонија== ===2.8.2.1 Игран филм (кус и долг) === :2.8.2.1.1 Игран филм на 35 мм :2.8.2.1.2 Игран филм на 16 мм :2.8.2.1.3 Игран филм на ВХС, С-ВХС, ДВД, БЕТА :2.8.2.1.4 Игран филм на други носачи на слика и тон ===2.8.2.2 Документарен филм=== :2.8.2.2.1 Документарен филм на 35 мм :2.8.2.2.2 Документарен филм на 16 мм :2.8.2.2.3 Документарен филм на ВХС, С-ВХС, ДВД, БЕТА :2.8.2.2.4 Документарен филм на други носачи на слика и тон ===2.8.2.3 Филмски журнали=== :2.8.2.3.1 Филмски журнал на 35 мм :2.8.2.3.2 Филмски журнал 16 мм :2.8.2.3.3 Филмски журнал на ВХС, С-ВХС, ДВД, БЕТА :2.8.2.3.4 Филмски журнал на други носачи на слика и тон ===2.8.2.4 Аниминиран филм=== :2.8.2.4.1 Анимиран филм на 35 мм :2.8.2.4.2 Анимиран филм на16 мм :2.8.2.4.3 Анимиран филм на ВХС, С-ВХС, ДВД, БЕТА :2.8.2.4.4 Анимиран филм на други носачи на слика и тон ==2.8.3 Странска филмска продукција== ===2.8.3.1 Игран филм (кус и долг) === :2.8.3.1.1 Игран филм на 35 мм :2.8.3.1.2 Игран филм на 16 мм :2.8.3.1.3 Игран филм на ВХС, С-ВХС, ДВД, БЕТА :2.8.3.1.4 Игран филм на други носачи на слика и тон ===2.8.3.2 Документарен филм=== :2.8.3.2.1 Документарен филм на 35 мм :2.8.3.2.2 Документарен филм на 16 мм :2.8.3.2.3 Документарен филм на ВХС, С-ВХС, ДВД, БЕТА :2.8.3.2.4 Документарен филм на други носачи на слика и тон ===2.8.3.3 Филмски журнали=== :2.8.3.3.1 Филмски журнал на 35 мм :2.8.3.3.2 Филмски журнал 16 мм :2.8.3.3.3 Филмски журнал на ВХС, С-ВХС, ДВД, БЕТА :2.8.3.3.4 Филмски журнал на други носачи на слика и тон ===2.8.3.4 Аниминиран филм=== :2.8.3.4.1 Анимиран филм на 35 мм :2.8.3.4.2 Анимиран филм на16 мм :2.8.3.4.3 Анимиран филм на ВХС, С-ВХС, ДВД, БЕТА :2.8.3.4.4 Анимиран филм на други носачи на слика и тон ===2.8.3.5 Аматерски филм=== :2.8.3.5.1 16 мм аматерски филм :2.8.3.5.2 8 мм и супер 8 мм аматерски филм :2.8.3.5.3 Аматерски филм на ВХС, С-ВХС, ДВД, видео ЦД, мини ДВ :2.8.3.5.4 Аматерски филм на други носачи на слика и тон ==2.8.4 Телевизиска продукција== ===2.8.4.1 Македонска телевизиска продукција (на разни носачи на слика и тон) === :2.8.4.1.1 Играна телевизиска продукција :2.8.4.1.2 Документарна телевизиска продукција :2.8.4.1.3 Анимирана телевизиска продукција :2.8.4.1.4 Забавна телевизиска продукција :2.8.4.1.5 Телевизиски репортажи и преноси (спортски, музичкосценски, културни, политички и други манифестации) :2.8.4.1.6 Пропагандна (рекламна) телевизиска продукција ===2.8.4.2 Странска телевизиска продукција заМакедонија (на разни носачи на слика и тон)=== :2.8.4.2.1 Играна телевизиска продукција :2.8.4.2.2 Документарна телевизиска продукција :2.8.4.2.3 Анимирана телевизиска продукција :2.8.4.2.4 Забавна телевизиска продукција :2.8.4.2.5 Телевизиски репортажи и преноси (спортски, музичкосценски, културни, политички и други манифестации) :2.8.4.2.6 Пропагандна (рекламна) телевизиска продукција ===2.8.4.3 Странска телевизиска продукција (на разни носачи на слика и тон) === :2.8.4.3.1 Играна телевизиска продукција :2.8.4.3.2 Документарна телевизиска продукција :2.8.4.3.3 Анимирана телевизиска продукција :2.8.4.3.4 Забавна телевизиска продукција :2.8.4.3.5 Телевизиски репортажи и преноси (спортски, музичкосценски, културни, политички и други манифестации) :2.8.4.3.6 Пропагандна (рекламна) телевизиска продукција ===2.8.4.4 Збвирки на телевизиска продукција=== :2.8.4.4.1 Збирка на телевизиска продукција од општ тип :2.8.4.4.2 Збирка на телевизиска продукција од специјализиран тип ==2.8.5 Филмска документација== ===2.8.5.1 Пишувана документација=== :2.8.5.1.1 Продукција (сценарио, книга на снимање, дијалог листа и др. :2.8.5.1.2 Дистрибуција :2.8.5.1.3 Прикажување :2.8.5.1.4 Едукација и истражување :2.8.5.1.5 Филмски манифестации :2.8.5.1.6 Награди и признанија :2.8.5.1.7 Критика и публицистика :2.8.5.1.8 Кинотечна дејност :2.8.5.1.9 Лични фондови ===2.8.5.2 Фотографска документација=== :2.8.5.2.1 Фотографија од македонска кинематографија :2.8.5.2.2 Фотографија од странските кинематографии ===2.8.5.3 Филмски плакат=== :2.8.5.3.1 Македонски филмски плакат и пропаганден материјал :2.8.5.3.2 Странски филмски плакат и пропаганден материјал ===2.8.5.4 Сценографски и костимографски скици=== :2.8.5.4.1 Сценографски скици :2.8.5.4.2 Костимографски скици ===2.8.5.5. Цртежи и заднини за анимирани филмови=== :2.8.5.5.1 Цртеж и позадина за анимирани филмови ===2.8.5.6 Видеодокументација=== :2.8.5.6.1 ВХС, С-ВХС, БЕТА ==2.8.6 Задолжителен архивски примерок== ===2.8.6.1 Архивска филмска копија=== :2.8.6.1.1 Филмска копија на 35 мм (негатив-слика, негатив-тон итонска копија) :2.8.6.1.2 Филмска копија на 16 мм (негатив-слика, негатив-тон итонска копија) :2.8.6.1.3 Филмска копија на други носачи на слика и тон ===2.8.6.2 Архивска телевизиска копија=== :2.8.6.2.1 Архивски примерок од македонската телевизискапродукција на разни носачи на слика и тон ===2.8.6.3 Пишувана документација=== :2.8.6.3.1 Сценарио :2.8.6.3.2 Книга на снимање :2.8.6.3.3 Дијалог листа :2.8.6.3.4 Друго ===2.8.6.4 Фотографска документација=== :2.8.6.4.1 Фотографија ===2.8.6.5 Филмски плакат и пропаганден материјал=== :2.8.6.5.1 Филмски плакат :2.8.6.5.2 Пропаганден материјал ==2.8.7 Збирки на кинотечни добра== ===2.8.7.1 Други збирки на кинотечни добра=== :2.8.7.1.1 Збирка на кинотечни добра од општ тип :2.8.7.1.2 Збирка на кинотечни добра од специјализиран тип =2.9 Фонотечни добра= ==2.9.1 Звучни записи публикувани и непубликувани== ==2.9.1.1 Музички звучни записи (според музичката форма и жанр)== :2.9.1.1.1 Арабеска :2.9.1.1.2 Арија :2.9.1.1.3 Багатела :2.9.1.1.4 Балада :2.9.1.1.5 Балет :2.9.1.1.6 Баркарола :2.9.1.1.7 Блуз :2.9.1.1.8 Болеро :2.9.1.1.9 Босанова :2.9.1.1.10 Буги-вуги :2.9.1.1.11 Бурлеска :2.9.1.1.12 Валцер :2.9.1.1.13 Варијации :2.9.1.1.14 Вариете :2.9.1.1.15 Дивертименто :2.9.1.1.16 Духовна музика :2.9.1.1.17 Елегија :2.9.1.1.18 Емпромти :2.9.1.1.19 Етида :2.9.1.1.20 Интермецо :2.9.1.1.21 Инвенција :2.9.1.1.22 Камерна музика :2.9.1.1.23 Канцона :2.9.1.1.24 Канцонета :2.9.1.1.25 Канон :2.9.1.1.26 Кантата :2.9.1.1.27 Капричо :2.9.1.1.28 Кејквок :2.9.1.1.29 Концерт :2.9.1.1.30 Кончертино :2.9.1.1.31 Кондак :2.9.1.1.32 Корал :2.9.1.1.33 Легенда :2.9.1.1.34 Лендел :2.9.1.1.35 Лиедер :2.9.1.1.36 Лимба :2.9.1.1.37 Литургија :2.9.1.1.38 Мадригал :2.9.1.1.39 Мамбо :2.9.1.1.40 Марш :2.9.1.1.41 Мазурка :2.9.1.1.42 Мелодрам :2.9.1.1.43 Менует :2.9.1.1.44 Миса :2.9.1.1.45 Мјузикл :2.9.1.1.46 Мотет :2.9.1.1.47 Музички моменти :2.9.1.1.48 Ноктурно :2.9.1.1.49 Опело :2.9.1.1.50 Опера :2.9.1.1.51 Оперета :2.9.1.1.52 Ораториум :2.9.1.1.53 Органум :2.9.1.1.54 Пасија :2.9.1.1.55 Песна :2.9.1.1.56 Песни без зборови :2.9.1.1.57 Поема :2.9.1.1.58 [[Полка]] :2.9.1.1.59 [[Полонеза]] :2.9.1.1.60 Поп-музика (вокална, инструментална, вокалноинструментална) :2.9.1.1.61 Поп-рок (вокална, инструментална, вокалноинструментална) :2.9.1.1.62 Прелудиум :2.9.1.1.63 Рап (вокална, инструментална, вокалноинструментална) :2.9.1.1.64 [[Рапсодија]] :2.9.1.1.65 Реге (вокална, инструментална, вокалноинструментална) :2.9.1.1.66 [[Реквием]] :2.9.1.1.67 Ричеркар :2.9.1.1.68 Рок-музика(вокална, инструментална, вокалноинструментална) :2.9.1.1.69 Рокенрол :2.9.1.1.70 [[Романса]] :2.9.1.1.71 [[Рондо]] :2.9.1.1.72 [[Румба]] :2.9.1.1.73 [[Самба]] :2.9.1.1.74 Серенада :2.9.1.1.75 Симфониета :2.9.1.1.76 [[Симфонија]] :2.9.1.1.77 Симфониска поема :2.9.1.1.78 Скерцо :2.9.1.1.79 Слоу фокс :2.9.1.1.80 Соло песна :2.9.1.1.81 Соната :2.9.1.1.82 Сонатина :2.9.1.1.83 Свинг :2.9.1.1.84 Свита :2.9.1.1.85 Танго :2.9.1.1.86 Техно :2.9.1.1.87 Токата :2.9.1.1.88 Тропар :2.9.1.1.89 Твист :2.9.1.1.90 Увертира :2.9.1.1.91 Фантазија :2.9.1.1.92 Фолкстрот :2.9.1.1.93 Фуга :2.9.1.1.94 Фугета :2.9.1.1.95 Хабанера :2.9.1.1.96 Хард рок :2.9.1.1.97 Хеви метал :2.9.1.1.98 Химна :2.9.1.1.99 Хорски композиции :2.9.1.1.100 Хумореска :2.9.1.1.101 Чарлстон :2.9.1.1.102 Џез (вокална, инструментална, вокалноинструментална) :2.9.1.1.103 Шансона :2.9.1.1.104 Други музички форми и жанри ===2.9.1.2 Орални звучни записи=== :2.9.1.2.1 Јазик :2.9.1.2.2 Дијалект :2.9.1.2.3 Интервју :2.9.1.2.4 Дијалог :2.9.1.2.5 Говор :2.9.1.2.6 Предавање :2.9.1.2.7 Поезија :2.9.1.2.8 Драма :2.9.1.2.9 Комедија :2.9.1.2.10 Раскажувачка проза (роман, расказ и др.) :2.9.1.2.11 Есеј :2.9.1.2.12 Историски приказ :2.9.1.2.13 Упатство :2.9.1.2.14 Автобиографија :2.9.1.2.15 Биографија :2.9.1.2.16 Репортажа :2.9.1.2.17 Патопис :2.9.1.2.18 Мемоари :2.9.1.2.19 Вежба :2.9.1.2.20 Рекламен говор :2.9.1.2.21 Едукација :2.9.1.2.22 Запис од конференци, собири :2.9.1.2.23 Изведба на тетатрски претстави :2.9.1.2.24 Изведба на поетски читања :2.9.1.2.25 Текст со религиозна содржина :2.9.1.2.26 Адаптација :2.9.1.2.27 Анкета :2.9.1.2.28 [[Афоризам]] :2.9.1.2.29 Вест :2.9.1.2.30 Виц :2.9.1.2.31 Емисија :2.9.1.2.32 Натпревар :2.9.1.2.33 Митинг :2.9.1.2.34 Песна :2.9.1.2.35 Пренос :2.9.1.2.36 Други ==2.9.2 Звучни записи на пренесуван звук (радио, интернет)== ===2.9.2.1 Радио емисии=== :2.9.2.1.1 Радиоемисии од документарен карактер :2.9.2.1.2 Радиоемисии од образовен карактер :2.9.2.1.3 Радиоемисии од забавен карактер :2.9.2.1.4 Радиодрама :2.9.2.1.5 Други :2.9.2.2 Радио преноси :2.9.2.2.1 Радиопреноси на концерти :2.9.2.2.2 Радиопреноси на музичко-сценски дела :2.9.2.2.3 Радиопреноси на културни манифестации :2.9.2.2.4 Радиопреноси на спортски натпревари :2.9.2.2.5 Други ==2.9.3 Звучни ефекти== ===2.9.3.1 Природни звуци=== :2.9.3.1.1 Звуци од флора :2.9.3.1.2 Звуци од фауна ===2.9.3.2 Вештачки звучни ефекти=== :2.9.3.2.1 Индустриски звук :2.9.3.2.2 Звуци од транспортни средства :2.9.3.2.3 Звуци од воена техника и борбени активности :2.9.3.2.4 Вештачки звучен ефек за филм и театар :2.9.3.2.5 Други вештачки звучни ефекти ==2.9.4 Збирки на фонотечни добра== ===2.9.4.1 Други збирки на фонотечни добра=== :2.9.4.1.1 Збирка на фонотечни добра од општ тип :2.9.4.1.2 Збирка на фонотечни добра од специјализиран тип [[Категорија:Движно културно наследство на Македонија| Класификација]] dfh43tf35tcn72hp4y7z3xxjn19h8w1 0 1005147 5544264 5441991 2026-04-24T12:46:09Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5544264 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Германија |Art = Место |Town = Белгерн-Шилдау |image_photo = Schildau Rathaus0.jpg |image_caption = Поранешното градско собрание на Шилдау |Wappen = Wappen schildau.PNG |lat_deg = 51 |lat_min = 27 |lon_deg = 12 |lon_min = 56 |Lageplan = Schildau in TDO.png |Bundesland = Sachsen |Landkreis = Северна Саксонија |Höhe = 127 |Fläche = 74.60 |Einwohner = 3522 |Stand = 2011-12-31 |PLZ = 04889 |Vorwahl = 034221 |Kfz = TDO |Website = [http://www.stadt-schildau.de/ www.stadt-schildau.de] }} '''Шилдау''' ({{langx|de|Schildau}}) — поранешен град во округот [[Северна Саксонија]], во сојузната покраина [[Саксонија]], [[Германија]]. Се наоѓа 12 километри југозападно од [[Торгау]] и 40 километри источно од [[Лајпциг]]. Од 1 јануари 2013 година е дел од градот [[Белгерн-Шилдау]]. == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Schildau}} * [http://www.stadt-schildau.de/ Официјална страница] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131025030741/http://www.stadt-schildau.de/ |date=2013-10-25 }} {{Нормативна контрола}} {{Нордзаксен-никулец}} [[Категорија:Северна Саксонија]] [[Категорија:Поранешни општини во Саксонија]] sa4cbwegfei5oy0nage7h45gge8jbh6 0 1050522 5544382 5076594 2026-04-24T16:58:31Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544382 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name=Пролетен гороцвет |image = Adonis vernalis gonsenheim.jpg |status = CITES_A2 |status_system = CITES |genus = Adonis |species = vernalis |authority = [[Карл Линеј|L.]] }} '''Пролетниот гороцвет''' ([[науч.]] ''Adonis vernalis'') — [[повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[цветно растение]] од {{био|семејство}}то [[лутичиња]] (''Ranunculaceae'') што вирее на суви [[ливада|ливади]] и [[степа|степи]] во [[Евроазија]]. Се среќава и во помали изолирани подрачја во [[Шпанија]] на запад до [[средна Европа|средна]] и [[јужна Европа]] и до [[Шведска]] на север. Главните области на [[распространетост]] се [[Панонска Низина|Панонската Низина]] и [[Западносибирска Низина|Западносибирската Низина]].<ref>{{нмс|url=http://linnaeus.nrm.se/flora/di/ranuncula/adoni/adonver.html|title=Den virtuella floran: ''Adonis vernalis''|accessdate=17 април 2006}}</ref> За разлика од највеќето други европски видови на гороцвет, цветовите на ова растение се појавуваат на пролет, имаат пречник од 80&nbsp;мм и по 20 светложолти [[венче|ливчиња]]. Растението е [[отров]]но бидејќи содржи соединенија погубни за срцето како адонидин и аконитна киселина,<ref>{{нмс|url=http://www.henriettesherbal.com/eclectic/kings/adonis.html|title=King's American Dispensatory: ''Adonis''|accessdate=17 април 2006}}</ref> но се употребува како [[украсно растение]].<ref>{{наведена книга | author=Bailey, L. H. | title=Manual of Gardening (II изд.) | url=http://www.gutenberg.org/etext/9550 | year=2005 | publisher=[[Проект Гутенберг]]}}</ref> == Во Македонија == Во [[Република Македонија]] растението е присутно само во [[Општина Куманово|околината]] на [[Куманово]].<ref>{{наведена книга|title=Гороцвет, пролетен“, „[[Македонска енциклопедија]]|publisher=[[МАНУ]]|pages=382|location=[[Скопје]]|date=2009}}</ref> [[Податотека:Adonis vernalis - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-152.jpg|мини|лево|200п|Ботанички цртеж на пролетен гороцвет]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{ризница-ред|Adonis vernalis}} {{викивидови-ред|Adonis vernalis}} * {{EOL|595629}} *[http://www.topwalks.net/plants/yellow/adonis_vernalis_more.htm Пролетен гороцвет (''Adonis vernalis'')] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160303193843/http://www.topwalks.net/plants/yellow/adonis_vernalis_more.htm |date=2016-03-03 }} - TopWalks {{en}} [[Категорија:Лутичиња]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] d6bzv90xc62whoafcppsvwg39hyg6oe 0 1050628 5544374 5521156 2026-04-24T16:56:13Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544374 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = Полска пршленка |image = Gewone spurrie plant Spergula arvensis.jpg |regnum = [[Растенија]] |unranked_divisio = [[Скриеносеменици]] |unranked_classis = [[Евдикоти]] |unranked_ordo = [[Јадрени евдикоти]] |ordo = [[Каранфиловидни]] |familia = [[Каранфили]] |genus = [[Пршленка]] |species = '''Полска пршленка''' |binomial = ''Spergula arvensis'' |binomial_authority = [[Карл Линеј|L.]] |}} '''Полската пршленка''' ([[науч.]] ''Spergula arvensis'') е [[вид (биологија)|вид]] на растение од родот [[пршленка]] (''Spergula''). [[Цвет]]от на ова растение е симбол на грофовијата [[Монтгомеришир]] во [[Велс]]. Во [[Република Македонија]], полската пршленка (''Spergula arvensis'') важи за штетен [[плевел]].<ref>[http://aba.ugd.edu.mk/priciniteli.asp Причинители: Пршенка, полска (запис бр. 90)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111211033742/http://aba.ugd.edu.mk/priciniteli.asp |date=2011-12-11 }} - Агробаза {{mk}}</ref> == Поврзано == * [[Пршленка]] * [[Бршлен]] - сосем поинакво растение * [[Каранфили]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{ризница-ред|Spergula arvensis|Полска пршленка}} {{викивидови-ред|Spergula arvensis|Полска пршленка}} {{ботаника-никулец}} [[Категорија:Каранфили]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Македонија]] azsn64e5jgpf3qy9zobb4o1jsppwwxw 0 1066627 5544510 5423677 2026-04-25T04:28:23Z Gliwi 66636 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Gompertshausen.png]] → [[File:DEU Gompertshausen (Heldburg) COA.svg]] PNG → SVG 5544510 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Германија |Art = Место |Town = [[Хелдбург]] |image_photo = Gompertshausen.jpg |image_caption = Поглед на Гомпертсхаузен |Wappen = DEU Gompertshausen (Heldburg) COA.svg |lat_deg = 50 |lat_min = 15 |lat_sec = 0 |lon_deg = 10 |lon_min = 40 |lon_sec = 59 |Bundesland = Thüringen |Landkreis = Хилдбургхаузен |Höhe = 310 |Fläche = 14.81 |Einwohner = 434 |Stand = 2017-12-31 |PLZ = 98663 |Vorwahl = 036875 |Kfz = HBN |Adresse-Verband = Хефенмаркт 164<br />98663 Бад Колберт-Хелдбург |Website = [http://www.heldburg.de/gompertshausen/default.htm/ www.heldburg.de] }} '''Гомпертсхаузен''' ({{langx|de|Gompertshausen}}) — село и поранешна општина во округот [[Хилдбургхаузен (округ)|Хилдбургхаузен]], во сојузната покраина [[Тирингија]], [[Германија]]. Од 1 јануари 2019 година претставува дел од градот [[Хелдбург]]. == Географија == Гомпертсхаузен се наоѓа на патот од [[Хилдбургхаузен]] кон [[Бад Кенигсхофен]], во широка долина на рекичката Гомпертсхојзер Крек. == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Gompertshausen}} {{Нормативна контрола}} {{Хилдбургхаузен-никулец}} [[Категорија:Хилдбургхаузен (округ)]] [[Категорија:Поранешни општини во Тирингија]] [[Категорија:Села во Тирингија]] krc90w0j1gz9jzg5iw7fqbl6fvdvchh 8 1069188 5544433 5541805 2026-04-24T19:33:11Z Виолетова 1975 5544433 wikitext text/x-wiki <div style="background:white;color:black;" class="notheme"><!-- НЕ СТАВАЈТЕ ПОТТОЧКИ (ЅВЕЗДИЧКИ), ТУКУ САМО ПИШЕТЕ ГО ТЕКСТОТ ОСТАВАЈЌИ ПО ЕДЕН ПРАЗЕН РЕД АКО ИМА ПОВЕЌЕ ОД ЕДНА ОБЈАВА--> <!-- Трајна објава за Википедија на Facebook --> [[Податотека:F icon.svg|лево|25п]] Следете ја Википедија на македонски јазик на '''<span class="plainlinks">[https://www.facebook.com/mk.wikipedia Facebook]</span>'''! {{-}} <!-- Известување за викисредби или други настани --> <!-- Известување за дискусии и гласања --> [[Податотека:Wikipedia-logo-v2.svg|лево|30п]] Се известуваат уредниците на Википедија на македонски јазик дека во тек е '''[[Википедија:Селска чешма#Музика|дискусија]]''' за прегледување и дополнување на начела и напатствија: „Значајност - музика“. {{-}} <!-- Известување за кандидати за/ревизија на избрани статии --> <!-- Известување за избор на јубилејна статија --> <!-- Објава за уредувачки денови или викенди --> {{#ifexist:Википедија:Уредувачки денови 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}|{{:Википедија:Уредувачки денови 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}}}|{{#ifexist:Википедија:Уредувачки викенди 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}|{{:Википедија:Уредувачки викенди 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}}}|}}}} {{-}} <!-- Објава за уредувачки натпревари или седмици --> [[Податотека:CEE Spring Logo transparent.svg|лево|30п|Уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2026“]] Од 1 до 30 април 2026 година, на Википедија на македонски јазик се одржува меѓународниот уредувачки натпревар: „'''[[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2026|СИЕ Пролет 2026]]'''“. Прочитајте ги упатствата на проектната страница, земете учество и освојте една од наградите! <!-- Објава за други натпревари --> {{-}} [[Податотека:Folhinhaasadsdsad.png|лево|30п]] Се известуваат сите заинтересирани средношколци дека од 20 април до 10 мај 2026 година се одржува уредувачки натпревар на тема „'''[[Википедија:Уредувачки натпревари/Ботаничари со авторски кратенки|Ботаничари со авторски кратенки]]'''“. Прочитајте ги правилата и вклучете се! 7n76f32ixxdfcrxm4j8j7f4q76vnxl8 0 1086068 5544366 4907817 2026-04-24T16:53:03Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544366 wikitext text/x-wiki {{другизначења4|растение|други значења|Пиреј (појаснување)}} {{Таксономија |name = Пиреј |image = Illustration Elytrigia repens0.jpg |regnum = [[Растенија]] |unranked_divisio = [[Скриеносеменици]] |unranked_classis = [[Монокотиледони]] |unranked_ordo = [[Комелиниди]] |ordo = [[Тревовидни]] |familia = [[Треви]] |genus = [[Пиреј (род)|Пиреј]] |species = '''Пиреј''' |binomial = ''Elymus repens'' |binomial_authority = ([[Карл Линеј|L.]]) Gould |synonyms = *''Agropyron repens'' <small>(L.) P.Beauv.</small> *''Elytrigia repens'' <small>(L.) Desv. ex Nevski</small> *''Triticum repens'' <small>L.</small> }} [[Податотека:Пиреј.jpg|мини|десно|200п|Корица на романот „[[Пиреј (роман)|Пиреј]]“]] '''Пиреј''' или '''коштрева''' ({{науч|Elymus repens}}) — мошне застапено [[повеќегодишно растение]] од [[семејство (биологија)|семејството]] на [[треви]]те (''Poaceae'') автохтоно во [[Европа]], [[Азија]], на Арктикот и во [[северна Африка]]. Пренесено е и во други северни краишта со умерена клима, како [[фуражна култура]] и за спречување на [[ерозија|одрони]]. Пирејот во целиот свет се смета за [[инвазивен вид|инвазивен коров]].<ref name=grin>Germplasm Resources Information Network: [http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?454279 ''Elymus repens (L.) Gould subsp. repens'']</ref> и е многу тежок за отстранување бидејќи ризомите се преплетуваат со корените на другите растенија. Дополнителна потешкотија задава фактот што секој откинат ризом потоа се развива во посебно растение. ==Опис== Растението има ползечки [[ризом]]и со чија помош се брзо се шири низ тревнатите површини. Има сплеснати влакнести листови со исправени цветни шилести класчиња. Стебленцата растат до висина од 40–150&nbsp;см. [[Лист (ботаника)|листовите]] се прави, со должина од 15–40&nbsp;см и широки 3–10&nbsp;мм при основата на растението, а оние повисоко на стебленцата се широки по 2–8,5&nbsp;мм. [[Цвет]]ните класчиња се долги 10–30&nbsp;см со боцки долги 1–2&nbsp;см, широки 5–7&nbsp;мм, а дебели 3&nbsp;мм и имаат 3-8 цветчиња. [[Плева]]та е долга 7–12&nbsp;мм и обично нема [[осил]] или има мошне краток. Цвета од крајот на јуни до крајот на август (на северната полутопка).<ref name=fnwe>Flora of NW Europe: [http://ip30.eti.uva.nl/BIS/flora.php?selected=beschrijving&menuentry=soorten&id=4625 ''Elytrigia repens'']</ref><ref name=foc>Flora of China: [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200025323 ''Elytrigia repens'']</ref><ref>Webster Third International Dictionary (Könemann, 1993) ISBN 3-8290-5292-8</ref> <ref name="fitter">Fitter, R., Fitter, A., & Farrer, A. (1984). ''Collins Guide to the Grasses, Sedges, Rushes and Ferns of Britain and Northern Europe''. Collins ISBN 0-00-219128-8.</ref><ref>Hubbard, C. E. ''Grasses''. Penguin Books, 1978</ref> ==Таксономија== Според најновата [[систематика|класификација]], пирејот има три [[подвид]]а, од кои едниот има уште еден свој [[вариетет (биологија)|вариетет]]:<ref name=grin/><ref name=fnwe/><ref name=foc/> *''Elytrigia repens'' subsp. ''repens'' — речиси целиот [[ареал]]. **''Elytrigia repens'' subsp. ''repens'' var. ''repens'' — без осил или, ако го има, е многу краток. **''Elytrigia repens'' subsp. ''repens'' var. ''aristata'' (Döll) P.D.Sell — има осил, долг до 15&nbsp;мм. *''Elytrigia repens'' subsp. ''elongatiformis'' (Drobow) Tzvelev (syn. ''Elytrigia elongatiformis'' (Drobow) Nevski) — средна и југозападна Азија, и крајот на југоисточна Европа (Украина). *''Elytrigia repens'' subsp. ''longearistata'' N. R. Cui — западна Кина (Синѓанг). Познато е дека постојат и пиреи [[Хибрид (биологија)|вкрстени]] со разни сродни треви, како што е гускината трева ''Elytrigia juncea'' (''Elytrigia × laxa'' (Fr.) Kerguélen), ''Elytrigia atherica'' (''Elytrigia × drucei'' Stace), and with the [[јачмен]] species ''[[Hordeum secalinum]]'' (''× Elytrordeum langei'' (K. Richt.) Hyl.).<ref name=fnwe/> ==Екологија== Листовите се значајни како [[фуражна култура]] за разни тревопасни животни.<ref name=foc/> [[Семе|Семките]] ги јадат неколку вида на [[птици]] што живеат во тревести предели, особено [[стрнарки]]те и [[ѕвингалки]]те.<ref name="bwpc">Snow, D. W. & Perrins, C. M. (1998). ''The Birds of the Western Palearctic'' Concise Edition. OUP ISBN 0-19-854099-X.</ref> Со листовите се хранат и [[гасеница|гасениците]] на некои видови [[пеперутки]]. == Културно значење == Поради неговата истрајност и неистребливост, во македонската култура и книжевност пирејот го симболизира [[Македонци|македонскиот народ]]. Најпознато дело на оваа тематика е романот „[[Пиреј (роман)|Пиреј]]“ (1980) од [[Петре М. Андреевски]]. Во чест на писателот и на значењето на оваа симболика, секоја година се одржува културната манифестација „Славење на пирејот“ во неговото родно место [[Слоештица]], [[Демирхисарско]].<ref>{{наведени вести|url=http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=82712915124&id=16&setIzdanie=22665|title=„Славење на пирејот“ во Слоештица|date=27 август 2012|work=[[Нова Македонија]]|accessdate=26 јуни 2013}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Elymus.repens.jpg|Цветно класче Податотека:Kweek ligula Elytrigia repens.jpg|Лигула Податотека:Kweek rizomen Elytrigia repens.jpg|Ризоми Податотека:Kweek Elytrigia repens.jpg|Наполно развиен пиреј </gallery> == Поврзано == * [[Плевел]] * [[Житарки]] * [[Троскот]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{рв|Elymus repens|Пиреј}} * [http://mojakozmetika.mk/soveti-za-zdravje/pirej-kolku-uporen-tolku-i-lekovit Пиреј, колку упорен толку и лековит] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130618040203/http://mojakozmetika.mk/soveti-za-zdravje/pirej-kolku-uporen-tolku-i-lekovit |date=2013-06-18 }} {{mk}} * {{EOL|1115777}} * {{ITIS|id=502293|taxon=Пиреј (''Elymus repens'')}} {{Житарки}} [[Категорија:Треви]] [[Категорија:Фуражни култури]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] bd0t2594cizwsw06mz9ffnfq0l74zyl 0 1090862 5544581 4719067 2026-04-25T11:51:49Z Buli 2648 5544581 wikitext text/x-wiki '''Јарослав Хашек''' ([[24 април]] [[1883]], [[Прага]], [[Австроунгарија]] — [[3 јануари]] [[1923]], Липница, [[Чехословачка]]) — чешки писател и есеист. [[Податотека:Ярослав Гашек.jpg|мини|Јарослав Хашек]] == Животопис == Јарослав Хашек е роден во [[1883]] година, во [[Прага]], во учителско семејство. Во младоста, ја напуштил [[гимназија]]та, па учел во [[Трговија|трговска]] академија, но никогаш не станал службеник. По неколку патувања низ [[Словачка]] ја напуштил работата и заминал на [[Балкан]]от, за кратко време придружувајќи му се на [[Македонско револуционерно движење|македонското револуционерно движење]] (иако овој дел од животот на Хашек не е целосно потврден). Набргу, Хашек станал скитник и се вљубил во [[Меѓимурје]], скитал низ [[Буковина]] и им се восхитувал на [[Баварија|баварските]] селани. Подоцна, станал сопственик на еден сомнителен [[кинологија|кинолошки]] институт, а работел и како [[новинар]] во повеќе прашки весници („Чешки збор“, анархистичкиот весник „Комуна“), бил уредник на бизарното списание „Светот на животните“, а кратко време работел во банката „Славија“. Хашек бил легендарна личност на кафеанскиот и ноќниот живот во [[Прага]], познат како скандал-мајстор и шегаџија, предизвикувајќи конфликти со [[полиција]]та и правејќи есктравагантни боемски испади. Така, тој ја основал фиктивната [[Повест на партијата на умерениот напредок во границите на законот|Партија на умерениот напредок во границите на законот]], која одржувала собири, па дури и учествувала на дополнителните [[парламент]]арни избори во Винохради, во 1911 година. Заедно со двајца други членови на партијата, Хашек организирал патување по [[Средна Европа]], кое претставува една од најголемите загатки во неговиот живот и за кое има малку [[информации]]. На крајот, неговите другари се откажале од патувањето, а Хашек бил [[затвор]]ен, а потоа, пеш патувал од [[Трст]] до [[Прага]]. Всушност, неговата „[[партија]]“ била пародија на тогашниот полтронски [[либерализам]] во [[Чешка]].<ref>Јарослав Хашек, ''Шашави раскази'', Скопје: Темплум, 2011, стр. 157-158.</ref><ref name="Jaroslav Hašek 2016">„Beleška o piscu“ во: Jaroslav Hašek, ''Doživljaji dobrog vojnika Švejka u Prvom svetskom ratu''. Beograd: Mandala, 2016, стр. 605.</ref><ref>Radko Pytlík, „Jaroslav Hašek“, во: Jaroslav Hašek, Povijest stranke umjerenog napretka u granicama zakona. Zagreb: Globus, 1986, стр. 5-7.</ref><ref>„Komentari“, во: Jaroslav Hašek, Povijest stranke umjerenog napretka u granicama zakona. Zagreb: Globus, 1986, стр. 280, 289.</ref> Хашек бил оженет со Јармила Маерова, која била неговата најголема љубов и на која ѝ пишувал детски, наивни писма. Тој ја запознал Јармила со посредство на госпоѓата Славка Хајнишова.<ref>„Komentari“, во: Jaroslav Hašek, Povijest stranke umjerenog napretka u granicama zakona. Zagreb: Globus, 1986, стр. 288.</ref> Родителите на Јармила се противеле на врската со Хашек, но браќата на Јармила им помагале на двајцата љубовници да се среќаваат, така што Хашек се спријатели со браќата Маер. Подоцна, Јармила му била и книжевна секретарка, а истовремено, и самата имала голема литерарна амбиција. Токму таа го убедила Хашек да ја напише „[[Повест на партијата на умерениот напредок во границите на законот|Повеста на партијата на умерениот напредок во границите за законот]]“ и го пишувала делото по неговиот диктат.<ref>„Komentari“, во: Jaroslav Hašek, Povijest stranke umjerenog napretka u granicama zakona. Zagreb: Globus, 1986, стр. 281, 284.</ref> [[Податотека:Jaroslav Hašek.gif|мини|лево|Хашек, октомври 1922 година.]] Штом избувнала [[Прва светска војна|Првата светска војна]], Хашек бил мобилизиран во [[Австроунгарија|австроунгарската]] војска и бил испратен на фронтот во [[Галиција]], но таму веднаш пребегал на спротивната страна, приклучувајќи се на „Чехословачката легија“, каде работел како уредник на списанието „Чехословак“. Во [[1918]] година, по [[Октомвриска револуција|Октомвриската револуција]], Хашек станал член на руската [[комунисти]]чка партија и на [[Црвена армија|Црвената армија]], борејќи се во Сибир, како воен командант во рамките на Шестата [[армија]] на Источниот [[фронт]].<ref name="Jaroslav Hašek 2016"/> Во [[1920]] година, руската комунистичка партија го испратила Хашек на [[револуционер]]на работа во [[Чехословачка]], каде што бил пречекан со воодушевување од левицата, но истовремено, бил остро нападнат од бројни кругови, кои го нарекувале [[болшевик]] и предавник на татковината. На тие напади, Хашек им се спротивставил со духовитата парабола „Мојата исповед“, објавена во списанието „Руде право“. Хашек умрел во [[1923]] година, во Липница, Чехословачка.<ref>Јарослав Хашек, ''Шашави раскази'', Скопје: Темплум, 2011, стр. 158-159.</ref><ref>Radko Pytlík, „Jaroslav Hašek“, во: Jaroslav Hašek, Povijest stranke umjerenog napretka u granicama zakona. Zagreb: Globus, 1986, стр. 6-7.</ref> [[Податотека:Lipnice nad Sazavou - stary hrbitov, hrob Jaroslava Haska.jpg|мини|десно|Гробот на Хашек.]] == Творештво == Хашек стапнал на [[Чешка книжевност|чешката книжевна сцена]] на почетокот на [[XX век]], како припадник на [[анархист]]ичката генерација, под водство на поетот Нојман (''Neumann'') и [[новинар]]от Кахе (''Káche''), која настојувала да се оддалечи од [[Симболизам|симболизмот]] и книжевноста да ја приближи до животот.<ref name="Radko Pytlík 1986">Radko Pytlík, „Jaroslav Hašek“, во: Jaroslav Hašek, Povijest stranke umjerenog napretka u granicama zakona. Zagreb: Globus, 1986, стр. 5.</ref> Хашек е автор на голем број раскази (околу 1.500), [[хумор]]ески, цртички и [[Есеј|есеи]]. Своите кратки хумористични раскази започнал да ги пишува уште на осумнаесетгодишна возраст,<ref name="Jaroslav Hašek 2016"/><ref name="Radko Pytlík 1986"/> а набргу се стекнал со локална слава благодарение на своите смешни [[Анегдота|анегдоти]], [[хумор]]ески и политички [[Сатира|сатири]]. Светската слава ја постигнал со хумористично-фарсичниот роман „[[Доживувањата на добриот војник Швејк]]“ (кој останал недовршен), а од расказите, најпозната му е збирката „[[Командантот на градот Бугулма]]“. Избор од неговите куси раскази е објавен на [[македонски јазик]] под насловот „Шашави раскази“ (Темплум, 2011).<ref>Јарослав Хашек, ''Шашави раскази'', Скопје: Темплум, 2011, стр.</ref> Исто така, тој е автор и на хумористичната книга „[[Повест на партијата на умерениот напредок во границите на законот|Политичка и социјална повест на Партијата на умерениот напредок во границите на законот]]“.<ref name="Radko Pytlík 1986"/> Денес, Хашек се смета за најголемиот чешки хуморист и сатиричар, како и еден од најпознатите светски мајстори на хуморот. За него, чешкиот писател [[Карел Чапек]] напишал: „Хашек беше човек кој го виде светот. Многу други за него само пишуваат.“<ref name="Radko Pytlík 1986"/> Во своите дела, тој ги исмевал и критикувал малограѓанштината, вечните човекови маани, [[бирократија]]та и авторитативните и конзервативните елементи во [[општество]]то. На почетокот, неговото творештво било остро критикувано и исмејувано од страна на сериозната книжевна критика, која му замерувала за вулгарноста и употребата на уличниот говор. Под влијание на острата критика, дури и самиот Хашек се сомневал во вредноста на своите дела. Исто така, неговиот роман „Војникот Швејк“ бил една од првите книги кои [[Нацизам|нацистите]] ги запалиле во средината на [[1930]]-тите како пример за „лошата [[литература]]“,<ref>Јарослав Хашек, ''Шашави раскази'', Скопје: Темплум, 2011, стр. 154-159.</ref> а книгата била забранета и во [[Чехословачка]].<ref name="Jaroslav Hašek 2016"/> [[Податотека:Hasek-Nepras 02.jpg|мини|десно|Споменик на Хашек во Прага.]] ==Наводи== <references/> {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Чешки писатели]] [[Категорија:Луѓе од Прага]] [[Категорија:Родени во 1883 година]] [[Категорија:Починати во 1923 година]] [[Категорија:Починати од туберкулоза]] opqjcz18j5qqbwyhlhxehnbcm2pljlh 0 1093526 5544354 5079996 2026-04-24T16:48:06Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544354 wikitext text/x-wiki {{taxobox | name = Овес | image = Avena fatua1.jpg | image_caption = [[Див овес]] (''Avena fatua'') | regnum = [[Растенија]] | unranked_divisio = [[Скриеносеменици]] | unranked_classis = [[Монокотиледони]] | unranked_ordo = [[Комелиниди]] | ordo = [[Тревовидни]] | familia = [[Треви]] | subfamilia = [[Ливадарки]] | genus = '''Овес''' | genus_authority = [[Карл Линеј|L.]] | subdivision_ranks = Видови | subdivision = околу 33, во текстот |}} '''Овес''' ({{науч|Avena}}) — {{био|род}} на [[растенија]] од {{био|семејство}}то [[треви]] (''Poaceae'') со 33 {{био|вид}}а<ref>[http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?1190 Список на видови од родот овес (''Avena'')] — GRIN {{en}}</ref> (вкл. два хибрида). Се одгледуваат илјадници години како храна за луѓето и животните.<ref>{{нмс |url=http://delta-intkey.com/grass/www/avena.htm |title=''Avena'' |accessdate=2009-08-19 |author=Watson, L. and M. J. Dallwitz. |year=2008 |work=The Grass Genera of the World |archive-date=2009-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090820162235/http://delta-intkey.com/grass/www/avena.htm |url-status=dead }}</ref> Застапени се ширум Европа, Азија и северозападна Азија. Неколку вида се одомаќинети во многу делови на светот, каде важат за инвазивни кога растат заедно со други култури. Сите видови овес имаат јадливи [[семе|семки]], макар што кај повеќето семињата се мошне мали и тешки за вршење. == Видови == === Домашни видови === Еден од домашните видови претставува значајна [[житарка]]. Останатите четири се житни култури од помало или месно значење. * ''[[Avena sativa]]'' — [[овес]], домашен овес; житарка од голема важност во целиот свет. * ''[[Avena abyssinica]]'' — [[етиопски овес]]; од висорамнинските краишта на [[Етиопија]].<ref>Zohary & Hopf (2000): стр. 78</ref> * ''[[Avena byzantina]]'' — цариградски овес; [[Близок Исток|блискоисточен]] вид од помало стопанско значење. * ''[[Avena nuda]]'' — [[гол овес]]; имал поголема важност во минатото, пред да биде заменет со денешниот домашен овес. Денес е позастапен (особено во [[органско земјоделство|органското земјоделство]]) бидејќи е побогат со [[хранлива состојка|хранливи состојки]] од домашниот овес. * ''[[Avena strigosa]]'' — [[четинест овес]]; [[сточна храна]] во делови на Западна Европа и [[Бразил]]. === Диви видови === Дивите видови овес се штетни [[коров]]и кога растат заедно со житни култури. Тешко се искоренуваат по хемиски пат, бидејќи обичните [[хербицид]]и ги убиваат и другите житни култури заедно со нив. Поради тоа се користи посебен вид на хемикалија, која е скапа и треба да се применува долго време (семките знаат да бидат во мирување по 10 години). * ''[[Avena barbata]]'' — [[брадест овес]] * ''[[Avena brevis]]'' — [[краток овес]] * ''[[Avena fatua]]'' — [[див овес]] * ''[[Avena maroccana]]'' — марокански овес * ''[[Avena occidentalis]]'' — западен овес * ''[[Avena pubescens]]'' — кадрав овес * ''[[Avena pratensis]]'' — [[ливаден овес]] * ''[[Avena spicata]]'' — шилест овес * ''[[Avena sterilis]]'' — [[јалов овес]] == Поврзано == * [[Житарки]] == Наводи == {{рв|Avena}} {{викивидови|Avena|Овес}} {{наводи}} * {{aut|Quinion, Michael}} (1999): World Wide Words: [http://www.worldwidewords.org/qa/qa-sow1.htm Sow one's wild oats]. Web posted 1999-NOV-27. Retrieved 2007-OCT-17. * {{aut|Zohary, Daniel & Hopf, Maria}} (2000): ''Domestication of plants in the Old World'' (3rd ed.). Oxford University Press. == Надворешни врски == * {{EOL|108054}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Овес (род)| ]] [[Категорија:Ливадарки]] [[Категорија:Житарки]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] i5slltf6lkcxc4vw967x133xbz4u80s 0 1110167 5544368 5492036 2026-04-24T16:53:20Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544368 wikitext text/x-wiki {{taxobox |image=Artemisia absinthium P1210748.jpg |image_caption=Пелин |regnum = [[Растенија]] |unranked_divisio=[[Скриеносеменици]] |ordo=[[Ѕвездовидни]] |familia=[[Главоцветни]] |genus=[[Пелин (род)|Пелин]] |species='''Бел пелин''' |binomial=''Artemisia absinthium''|binomial_authority=[[Карл Линеј|L.]]<ref name="Linn1753">{{Наведена книга|last=Linnaeus|first=Carolus|authorlink=Карл Линеј|year=1753|title=Species plantarum:exhibentes plantas rite cognitas, ad genera relatas, cum differentiis specificis, nominibus trivialibus, synonymis selectis, locis natalibus, secundum systema sexuale digestas...|publisher=Holmiae (Laurentii Salvii)|volume=2|page=848|url=http://www.biodiversitylibrary.org/page/358869|accessdate=2008-09-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081004011723/http://www.biodiversitylibrary.org/page/358869|archivedate=2008-10-04|url-status=live}}</ref> |synonyms = * ''Absinthium bipedale'' Gilib. nom. inval. * ''Absinthium majus'' Geoffr.<ref name="Rätsch2005"/> * ''Absinthium majus'' Garsault nom. inval. * ''Absinthium officinale'' Lam.<ref name="Rätsch2005"/> * ''Absinthium officinale'' Brot. * ''Absinthium vulgare'' (L.) Lam. * ''Artemisia absinthia'' St.-Lag. * ''Artemisia arborescens'' var. ''cupaniana'' Chiov. * ''Artemisia arborescens'' f. ''rehan'' (Chiov.) Chiov. * ''Artemisia baldaccii'' Degen * ''Artemisia doonense'' Royle * ''Artemisia inodora'' Mill. * ''Artemisia kulbadica'' Boiss. & Buhse * ''Artemisia pendula'' Salisb. * ''Artemisia rehan'' Chiov. * ''Artemisia rhaetica'' Brügger |synonyms_ref = <ref name="Rätsch2005">{{Наведена книга|author=Christian Rätsch|title=The Encyclopedia of Psychoactive Plants: Ethnopharmacology and Its Applications|url=http://books.google.com/books?id=EnOqQgAACAAJ|accessdate=27 April 2013|date=25 April 2005|publisher=Inner Traditions/Bear|page=69|isbn=978-0-89281-978-2}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theplantlist.org/tpl/record/gcc-95372|title=The Plant List: A Working List of all Plant Species}}</ref> }} '''Питом пелин''' (или '''бел пелин'''; {{науч|Artemisia absinthium}}) — {{био|вид}} [[растение]] од {{био|род}}от [[пелин (род)|пелин]] (''Artemisia'') кое природно вирее во [[умерена клима|умерените]] краишта на [[Евроазија]] и [[Северна Африка]]. Се одгледува како [[украсно растение]], но и како главна состојка во пијалаци како [[пелинковец]]от и [[апсинт]]от. ==Опис== Ова е [[зелјесто растение|билно]], [[повеќегодишно растение]] со влакнести корења. Стеблата се прави и достигнуваат висина од 0,8–1,2 метри (пореко 1,5&nbsp;м и повеќе) и се зажлебени, разгранети и сребренозелени по боја. [[Лист (ботаника)|Листовите]] се распоредени во вител, зеленкасто сиви на лицето и бели на опачината, прекриени со свиленести сребрестобели [[трихоми]] (влакненца) и имаат ситни маслодајни жлездички. Листовите при основата се долги до 25&nbsp;см и двојноперјести до тројноперјести со долги лисни дршки, оние погоре се пократки (5–10&nbsp;см), помалку разделени и со куси дршки. Листовите најгоре можат да бидат и прости и бездршни. [[Цвет]]вите се бледожолти, цевчести и насобрани во наведнати [[соцветие|главички]] (капитули), кои пак се набрани во листнати разгранети [[метличка (ботаника)|метлички]]. Растението цвета од почетокот на летото до почетокот на есента. pollination се одвива по ветерот. [[Плод]]овите се мали [[семче|семчиња]]. Се распространуваат со самата Земјина тежа. Пелинот природно расте на дива сува почва, особено на крапести падини и по рабовите на врвиците и полињата. ==Токсичност== Пелинот ја содржи [[психоактивна супстанција|психоактивна]] [[тујон]] која може да предизвика падавичарење, [[конвулзија|грчеви]] и [[Акутна бубрежна инсуфициенција (АБИ)|оштетување на бубрезите]] ако се конзумира во големи количини.<ref name="acs">[http://pubs.acs.org/cen/email/html/cen_86_i18_8618sci2.html Absinthe Myths Finally Laid To Rest]</ref> ==Одгледување== [[Податотека:Artemisia absinthium 0002.JPG|мини|десно|Соцветија на пелин]] Растението лесно се огледува на сува [[почва]]. Треба да се сади на места целосно изложени на сонце, во плодна, среднотешка почва. Претпочита почвата да биде богата со [[азот]]. Може да се размножува од дозреани отсечоци на пролет или есен во умерени подрачја, или од семиња во расаднци, кои ги дава во изобилство. Видот е одомаќинет во некои неавтохтони подрачја, вклучувајќи ја Северна Америка и долината на Кашмир во Индија.<ref name="Shafi et al., 2012">Shafi et al., 2012</ref> ==Употреба== Пелинот е најпознат како сотојка на народниот пијалак [[пелинковец]] и [[апсинт]]от, но се користи и како додаток и во други алкохолни пијалаци и [[вино|вина]] како [[битер]] и [[вермут]]. Од него се прави и чај што се смета за лековит. Во средниот век се додавал како зачин во [[медовина]].<ref name="Grieves, M. 1931">{{нмс|author=Grieves, M.|year=1931|title=Wormwood, Common|work=[http://botanical.com/botanical/mgmh/mgmh.html Botanical.com – A Modern Herbal]|url=http://www.botanical.com/botanical/mgmh/w/wormwo37.html#worcom|accessdate=2010-07-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100528081112/http://botanical.com/botanical/mgmh/w/wormwo37.html#worcom|archivedate=2010-05-28|url-status=live}}</ref> ==Во традицијата и книжевноста== Ова растение традиционално се користи како поттикнувач на апетитот и олеснувач на варењето.<ref>{{нмс |url=http://www.emea.europa.eu/docs/en_GB/document_library/Herbal_-_Community_herbal_monograph/2009/12/WC500017797.pdf |title=Community Herbal Monograph on ''Artemisia absinthium'' L., Herba|author = Committee on Herbal Medicinal Products|year=2009 |work= |publisher=European Medicines Agency |accessdate=2 јуни 2013}}</ref> Меѓутоа, истото е носител и на негативна симболика, како поим за горчина и јад. Ова го среќаваме во [[Кочо Рацин|Рациновата]] песна „[[s:mk:Бели Мугри/ Копачите|Копачите]]“, каде авторот вели дека земјата „''со страдна душа чека''“ на силните удари на копачите „''по троскот, пелин, трат''“.<ref>„[[s:mk:Бели Мугри/ Копачите|Бели Мугри: Копачите]]“ од К. Рацин на [[Викиизвор]]</ref> === Како духовно наследство === Според Национална класификација на културното наследство на Македонија, верувањето во пелинот како света и лековита билка се смета за категорија на [[Национална класификација на културното наследство/Духовно|духовно наследство]] на земјата.<ref>[[Национална класификација на културното наследство/Духовно#3.1.1.8 Свети и лековити дрвја и билки|Национална класификација на културното наследство: Духовно: 3.1.1.8 Свети и лековити дрвја и билки]]</ref> == Поврзано == * [[Див пелин]] * [[Пелинковец]] * [[Апсинт]] * [[Пелинце]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Artemisia absinthium}} {{викивидови|Artemisia absinthium|Пелин}} * {{EOL|469712}} === Македонски === * {{наведена мрежна страница|url=http://tocka.com.mk/3/112322/pelin-losata-bilka-od-narodnite-pesni-e-vsusnost-mnogu-zdrava|title=Пелин — лошата билка од народните песни е всушност многу здрава!|accessdate=2014-07-05|archive-date=2014-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20140829052105/http://tocka.com.mk/3/112322/pelin-losata-bilka-od-narodnite-pesni-e-vsusnost-mnogu-zdrava|url-status=dead}} * {{наведена мрежна страница|url=http://kokteli.mk/index.php?page=drinks_history&id=1|title=Апсинт — Историјат на пијалаци|3=Kokteli.mk|accessdate=2014-07-05|archive-date=2011-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110316201008/http://kokteli.mk/index.php?page=drinks_history&id=1|url-status=dead}} * {{наведена мрежна страница|url=http://kukuriku.mk/apsint-zelenata-muza-na-boemite-do-neodamna-zabranetiot-pijalok/|title=Апсинт — Зелената муза на боемите, до неодамна забранетиот пијалак, сега и во “Ќелавата пејачка“ | Кукурику}} === Странски === *[http://www.oxygenee.com Виртуелен музеј на апсинтот] {{en}} *[http://www.erowid.org/plants/wormwood/ Поодготвување на пелин] — Erowid {{en}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Пелин]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Јадливи растенија]] 9m6zd233jevj3dcuc49qlqpn78ivhn6 0 1116136 5544308 5372693 2026-04-24T14:26:09Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5544308 wikitext text/x-wiki {{Infobox Top level domain| name=.se| background=#CCF| image=[[Image:Dot-se-logo.png]]| introduced=1986| type=[[Највисок државен домен]]| status=Активен| registry=[[.SE]]| sponsor=[[.SE]]| intendeduse=Ентитети поврзани со <br />{{знаме|Sweden}}| actualuse=Многу користен во Шведска| document=[http://www.iis.se/en/domaner/registrera-en-doman/villkor-och-regler/ Terms and regulations for registration]| disputepolicy=[https://www.iis.se/english/domains/adr/ Alternative dispute resolution (ADR)]| website=[http://www.iis.se/ .SE]| dnssec=да}} '''.se''' — [[највисок државен домен]] за [[Шведска]]. Највисокиот домен е управуван од [[.SE]], но домените мора да се регистрираат преку еден од одобрените регистратори. .SE е фондација и е управувана како фондација. Фондацијата е раководена од одбор на директори, чии одлуки ги извршува, извршната управа. ==Системот пред 2003 година== Пред април 2003 година, правилата поврзани со управувањето и владението со највисокиот домен .se биле многу ограничувачки. Само претпријатија, здруженија кои се простираат на целата територија им било дозволено да регистрираат домен, и ситото се случувало и со регистрираното име. Поединечните производи не можеле да добијат посебни второстепени доменски имиња, дури и да станувало збор за регистрирани трговски марки. Физичките лица можеле да регистрираат само еден домен со името .pp.se, додека пак претпријатијата и организациите се регистрирале само во еден округ им било дозволено да запишат домен со <букви на округ>.se.<ref>{{наведени вести |url=http://www.internetnews.com/bus-news/article.php/6_39901 |title=Swedes Abandoning .SE Country Code |date=1998-12-14 |publisher=InternetNews.com |accessdate=2009-02-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081214052900/http://www.internetnews.com/bus-news/article.php/6_39901 |archivedate=2008-12-14 |url-status=live }}</ref> Непрофитните организации биле запишувани на окружно ниво. Спортските клубови немале потреба да го регистрираат своето име но морале доколку регистрирале име „округ.se“. Многумина кои не можеле да се регистрират директно под .se се регистрирале под [[.com]] или [[.nu]]. Овие правила биле вовоедени во 1996 година. Пред тоа постоеле неофицијални правила кои биле уште пограничувачки, каде физичките лица и спортските клубови не можеле да регистрираат домен. Поранишни второстепени домени се:<ref>Google search [https://www.google.com/search?q=site:.a.se on a.se] [https://www.google.com/search?q=site:.b.se on b.se] [https://www.google.com/search?q=site:.c.se on c.se] [https://www.google.com/search?q=site:.d.se on d.se] [https://www.google.com/search?q=site:.org.se on org.se] [https://www.google.com/search?q=site:.tm.se on tm.se] [https://www.google.com/search?q=site:.press.se on press.se] etc</ref> {|class="wikitable sortable" |- !Домен !Употребуван во |- |a.se|| градот [[Стокхолм]] |- |b.se|| [[Стокхолм (округ)]] |- |ac.se|| [[Вестерботен (округ)]] |- |bd.se|| [[Норботен (округ)]] |- |c.se|| [[Упсала (округ)]] |- |d.se|| [[Седерманланд (округ)]] |- |e.se|| [[Естерјетланд (округ)]] |- |f.se|| [[Јеншепинг (округ)]] |- |g.se|| [[Крунуберг (округ)]] |- |h.se|| [[Калмар (округ)]] |- |i.se|| [[Готланд (округ)]] |- |k.se|| [[Блекинге (округ)]] |- |l.se|| [[Кристијанштад (округ)]] |- |m.se|| [[Сконе (округ)]] |- |n.se|| [[Халанд (округ)]] |- |o.se|| [[Вестра Јеталанд (округ)]] |- |p.se|| [[Елвсборг (округ)]] |- |r.se|| [[Скараборг (округ)]] |- |s.se|| [[Вермланд (округ)]] |- |t.se|| [[Еребру (округ)]] |- |u.se|| [[Вестманланд (округ)]] |- |w.se|| [[Даларна (округ)]] |- |x.se|| [[Јевлеборг (округ)]] |- |y.se|| [[Вестернорланд (округ)]] |- |z.se|| [[Јемтланд (округ)]] |- |org.se|| непрофитни организации |- |pp.se|| Физички лица |- |tm.se|| трговски марки |- |parti.se|| политички партии |- |press.se|| весници |} Сите овие второстепени домени се во употреба исффрлен е само (parti.se). Бидејќи å,ä,ö не биле достапни поради технички причини, организациите можеле да го запишат името со a и o ако истото е достапни, што понекогаш предизвикувало проблеми. Општината ''Habo'' и ''Håbo''имале спор за името habo.se спор кој го добила Håbo бидејќи го запишала прв. По многу години, во 2011 година, се договориле http://www.habo.se/ да биде врска и за двете општини. Од 2003 година Шведска дозволила запишување на å,ä,ö во мрежните адреси. ==По системот од 2003== Со новите правила, секој ентитет или лице може да запише повеќе домени, но истите подлежат на некои ограничувања. Физичките лица можат да го запишат кој и да е домен со .se, сè додека истиот е достапенa, не е во [http://www.iis.se/statistics/barred_domains_list.txt .SE Список на блокирани и резервирани домени]. Во истовреме, правилата за распределба беа сменети во начелото „прв дошол, прв услужен“, и биле создадени поедноставни правила [https://www.iis.se/en/domaner/atf за разрешување на споровите]. Од октомври 2003 година, .SE почнала да прифаќа записи IDN со буквите ''å'', ''ä'', ''ö'', ''ü'' и ''é''. На 6 септември 2007 година, вкупно биле достапни 250 знаци, поддржувајќи имиња во сите легално признати малцински јазици: фински, мејанкиели, сами, ромски и јидиш. Доменските имиња со å,ä,ö не се користат неколку години, бидејќи корисничките пребарувачи мораат да имаат соодветна поддршка. И сѐ уште, организациите кои имаат å,ä,ö во нивните имиња (како ''Skåne'') ги користат доменските имиња без овие букви (пример http://www.skane.se), и користат пренасочување до нивното соодветно име (пример http://www.skåne.se {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200529000619/https://www.skane.se/ |date=2020-05-29 }}). Многу организации не гоо поддржуваат соодветното име со å,ä or ö (пример http://www.västerbotten.se {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170928122628/http://xn--vsterbotten-l8a.se/ |date=2017-09-28 }} не постои од 2013 година). .se е првиот TLD кој нуди [[DNSSEC]] услуги. Ова го прави користејќи [[OpenDNSSEC]]. Целиот домен .se беше недостапен 58 минути на12 октомври 2009 година, кога грешка при вообичаената контрола од .SE ги корумпирала сите доменски имиња во регистарот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://royal.pingdom.com/2009/10/13/sweden%E2%80%99s-internet-broken-by-dns-mistake/|title=Sweden’s Internet broken by DNS mistake|date=13 October 2009|publisher=Pingdom|accessdate=2009-10-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091015020048/http://royal.pingdom.com/2009/10/13/sweden%E2%80%99s-internet-broken-by-dns-mistake/|archivedate=2009-10-15|url-status=dead}}</ref> ==Познати хакови== Многу од шведските доменски имиња биле резервирани за англиските зборови кои завршуваат на „se“. Денес не постојат овие доменски имиња на првичниот домеснки пазар како резултата на шпекулациите со доменските имиња. Повеќето од нив можат да се купат на второстепениот доменски пазар за имиња. Се развиле само неколку домени. == Наводи == {{наводи}} ==НАдворешни врски== * [http://www.iana.org/root-whois/se.htm IANA .se whois information] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080821204911/http://www.iana.org/root-whois/se.htm |date=2008-08-21 }} * [http://iis.se/ iis.se], .SE (The Internet Infrastructure Foundation) * [http://www.iis.se/domaner/registrera-en-doman/registrarlista List of approved registrars] {{Домени}} {{DEFAULTSORT:SE}} [[Категорија:Највисоки државни домени]] [[Категорија:Семрежјето во Шведска]] t7urkmnru2oqbkhob6zv988ypp5culi 0 1116320 5544311 5204482 2026-04-24T14:31:23Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5544311 wikitext text/x-wiki {{Infobox Top level domain| name=.va| background=#CCF| image=[[Image:Emblem of the Papacy.svg|Vatican crest|150px]]| introduced=1995| type=[[Највисок државен домен]]| status=Активен| registry=Семрежната канцеларија на [[Света столица|Светата стлица]]| sponsor=[[Света столица|Светата стлица]]| intendeduse={{знамеикона|Vatican City}} Ентитети поврзани со [[Ватикан]]| actualuse=Користен од официјален Ватикан / Страница на Светата столица| restrictions=Не се можни јавни регистрации| structure=Само официјалните страници на Ватикан се на овој домен, тие се второстепени доменски имиња, како и vatican.va| document=| disputepolicy=Нема| website=[http://www.vatican.va/ www.vatican.va]|}} '''.va''' — [[највисок државен домен]] за [[Ватикан]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Delegation Record for .VA|url=http://www.iana.org/domains/root/db/va.html|publisher=[[Internet Assigned Numbers Authority]]|accessdate=22 March 2013}}</ref> Раководен од семрежната канцеларија на Светата столица. __TOC__ ==Список на мрежни страници== Постојат 23 лесно достапни имиња кои започнуваат на „www“ во зоната на .va, кои се наброени подолу. Постојат многу поддомени само за електронската пошта<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.robert.net/ccTLD/VA | title = VA Zone File | work = Robert Baskerville's ccTLD analysis data | date = 2007-12-28 | accessdate = 2007-12-28 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080119124048/http://www.robert.net/ccTLD/VA | archivedate = 2008-01-19 | url-status = dead }}</ref> '''„www“ имиња на мрежни страници''' * Главната страница на Ватикан е прикажана со овие имиња: ** [http://www.va www.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130123110541/http://www.va/ |date=2013-01-23 }} ** [http://www.vatican.va www.vatican.va] ** [http://www.pcf.va www.pcf.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060203081648/http://www.pcf.va/ |date=2006-02-03 }} ** [http://www.news.va www.news.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110628152433/http://www.news.va/ |date=2011-06-28 }} * Владата на Ватикан ** [http://www.vaticanstate.va www.vaticanstate.va] * Страна за ватиканскиот весник ''[[L'Osservatore Romano]]'' ** [http://www.osservatoreromano.va www.osservatoreromano.va] ** Страна за персоналот *** [http://www.cdp.osservatoreromano.va www.cdp.osservatoreromano.va]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *** [http://www.cdp.ossrom.va www.cdp.ossrom.va]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Ватикански музеи ** [http://www.museivaticani.va/ www.museivaticani.va] ** [http://www.cappellasistina.va www.cappellasistina.va] ** [http://www.chapellesixtine.va www.chapellesixtine.va] ** [http://www.capillasixtina.va www.capillasixtina.va] ** [http://www.sistinechapel.va www.sistinechapel.va] ** [http://www.sixtinischekapelle.va www.sixtinischekapelle.va] * [[Апостолска покајаџилница|Апостолската покајаџилница]] ** [http://www.paenitentiaria.va www.paenitentiaria.va] ** [http://www.penitenzieria.va www.penitenzieria.va] * Папски општествени мисии ** [http://www.ppoomm.va www.ppoomm.va] * Парохиската црква Света Ана во Ватикан ** [http://www.santanna.va www.santanna.va] * [[Ватиканска банка]] ** [http://www.ior.va/ www.ior.va] * Нефункционални страници ** [http://www.mlists.va www.mlists.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130807022015/http://www.mlists.va/ |date=2013-08-07 }} (Погледајте mlists.vatican.va подолу) ** [http://www.pasquini.va www.pasquini.va]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Страница за нарачка на фотографии ** [https://www.photo.va www.photo.va] {{Семарх|url=http://webarchive.loc.gov/all/20130509175756/http://www.photo.va/ |date=2013-05-09 }} * Католички портал за испробување на пристапот до семрежни услуги - своевиден портал со Java ** [http://www.catholica.va www.catholica.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130713032046/http://catholica.va/ |date=2013-07-13 }} * Extranet, забелечка SSL сертификатот е истечен на 28 јуни 2007 година. Податоците се достапни но потребни се [[корисничко име]]/[[лозинка]] и врските мора да се презапишат од http во https ** [https://www.extranet.va www.extranet.va]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [[Радио Ватикан]] ** [http://www.radiovaticana.va www.radiovaticana.va] '''Не-„www“ имиња на страници:''' * Главни ватикански мрежни страници ** [http://benedettoxvi.va/ benedettoxvi.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060525113829/http://benedettoxvi.va/ |date=2006-05-25 }} ** [http://benedictumxvi.va/ benedictumxvi.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928002221/http://benedictumxvi.va/ |date=2007-09-28 }} ** [http://search.vatican.va/ search.vatican.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050202001147/http://search.vatican.va/ |date=2005-02-02 }} ** [http://seraphin.vatican.va/ seraphin.vatican.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20000619093301/http://seraphin.vatican.va/ |date=2000-06-19 }} * Ватиканските архиви ** [http://asv.vatican.va/ asv.vatican.va] * Список на адреси ** [http://mlists.vatican.va/ mlists.vatican.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140516223156/http://mlists.vatican.va/ |date=2014-05-16 }} * Ватикански музеи ** [http://mv.vatican.va/ mv.vatican.va] ** [http://sistinechapel.va/ sistinechapel.va] * Ватиканската библиотека ** [http://bav.vatican.va/ bav.vatican.va] * „Компендиум“ (Потребни се Корисничко име/лозинка) ** [http://isidoro.vatican.va/ isidoro.vatican.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20191206085852/http://isidoro.vatican.va/ |date=2019-12-06 }} * Ватиканска мрежна пошта ** [http://webmail.mailservice.va/ webmail.mailservice.va] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070930162033/http://webmail.mailservice.va/ |date=2007-09-30 }} * Радио Ватикан јазичн услуги Второстепените домени не се достапни за јавноста. Име и електронската пошта во именувањата на доменот .va вклучуваат john.vatican.va , michael.vatican.va , paul.vatican.va , lists.vatican.va , и vatiradio.va. == Наводи == {{наводи}} {{Домени}} {{DEFAULTSORT:Va}} [[Категорија:Највисоки државни домени]] [[Категорија:Ватикан]] c3gt0p566oeopb5s6kc98uerer7a1fo 0 1121193 5544271 5438922 2026-04-24T12:50:45Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5544271 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Шипољ | official_name = Shipol/Šipolje | native_name = | native_name_lang = sr | settlement_type = Село | image_flag = | image_map = | image_skyline = | leader_name = | leader_title = Mayor | coordinates_display = inline,title | coordinates_region = RS-KM | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Косово]] | subdivision_type1 = Округ | subdivision_name1 = [[Косовска Митровица (округ)|Митровица]] | subdivision_type2 = Општина | subdivision_name2 = [[Косовска Митровица]] | area_total_km2 = | elevation_m = 540 | population_total = 4,834 | population_footnotes = | population_as_of = 2011 | postal code= | timezone = [[Средноевропско време|CET]] | utc_offset = +1 | footnotes = | pushpin_map = Косово | pushpin_label_position = left | pushpin_label = | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = Местоположба во Косово | latd =42 |latm =51 |lats = 49 |latNS = N | longd =20 |longm =50 |longs =56 |longEW = E }} '''Шипољ''' ([[албански]]: ''Shipol''; {{langx|sr|Šipolje}}) — населба во [[општина]]та [[Косовска Митровица]], односно веќе е урбанизирана и е дел од [[град]]от. Спаѓа во округот [[Косовска Митровица (округ)|Косовска Митровица]], [[Република Косово]]. Според пописот од [[2011]], населението изнесува 4.834 жители.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://pop-stat.mashke.org/kosovo-census-ks.htm |title=архивска копија |accessdate=2014-12-30 |archive-date=2015-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150505232018/http://pop-stat.mashke.org/kosovo-census-ks.htm |url-status=dead }}</ref> == Население == Според пописот од 2011, населението изнесува 4.834, од кои: *4.818 [[Албанци]] *2 [[Бошњаци]] *1 [[Срби]]н<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://pop-stat.mashke.org/kosovo-ethnic-loc2011.htm |title=архивска копија |accessdate=2014-12-30 |archive-date=2013-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203001314/http://pop-stat.mashke.org/kosovo-ethnic-loc2011.htm |url-status=dead }}</ref> </center> == Наводи == {{reflist}} {{Косово-никулец}} [[Категорија:Населени места во Косово]] 9n3gb8oal32kcqqv3wcswcys832pimn 0 1141384 5544255 5079272 2026-04-24T12:25:26Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5544255 wikitext text/x-wiki {{Infobox sportsperson | name = Шели-Ен Фрејзер-Прајс | image=Shelly-Ann Fraser-Pryce Moscow 2013 cropped.jpg | imagesize = 220px | caption = Фрејзер-Прајс на Светското првенство 2013 | nationality = {{ЈАМ}} | sport = [[Атлетика]] | event = 100 м, 200 м | club = MVP Track & Field Club | collegeteam = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1986|12|27}} | birth_place = [[Кингстон (Јамајка)|Кингстон]], Јамајка | residence = [[Кингстон (Јамајка)|Кингстон]], Јамајка | death_date = | death_place = | height={{height|m=1.52}}<ref>[http://www.london2012.com/athlete/fraser-pryce-shelly-ann-1017430/ Medal Count - Olympic Results & Medalists | IOC] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120827025252/http://www.london2012.com/athlete/fraser-pryce-shelly-ann-1017430/ |date=2012-08-27 }}. London2012.com. Посетено на 2013-08-22.</ref> | weight = {{convert|52|kg|lb|abbr=on}} | medaltemplates = {{MedalOlympic}} {{MedalGold | [[Летни олимписки игри 2008|2008 Пекинг]]|[[Атлетика на Летните олимписки игри 2008 – 100 метри за жени|100 м]]}} {{MedalGold | [[Летни олимписки игри 2012|2012 Лондон]]|[[Атлетика на Летните олимписки игри 2012 – 100 метри за жени|100 м]]}} {{MedalSilver | 2012 Лондон|[[Атлетика на Летните олимписки игри 2012 – 200 метри за жени|200 м]]}} {{MedalSilver | 2012 Лондон|[[Атлетика на Летните олимписки игри 2012 – 4 х 100 метри штафета за жени|4×100 м]]}} {{MedalCompetition|[[Светско првенство во атлетика|Светско првенство]]}} {{MedalGold |[[Светско првенство во атлетика 2009|2009 Берлин]]|[[Светско првенство во атлетика 2009 – 100 метри за жени|100 м]]}} {{MedalGold |2009 Берлин|[[Светско првенство во атлетика 2009 – 4 × 100 метри штафета за жени|4×100 м]]}} {{MedalGold |[[Светско првенство во атлетика 2013|2013 Москва]]|[[Светско првенство во атлетика 2013 – 100 метри за жени|100 м]]}} {{MedalGold |2013 Москва|[[Светско првенство во атлетика 2013 – 200 метри за жени|200 м]]}} {{MedalGold |2013 Москва|[[Светско првенство во атлетика 2013 – 4 × 100 метри штафета за жени|4×100 м]]}} {{MedalSilver |[[Светско првенство во атлетика 2007|2007 Осака]]|[[Светско првенство во атлетика 2007 – 4 × 100 метри штафета за жени|4×100 м]]}} {{MedalSilver |[[Светско првенство во атлетика 2011|2011 Тегу]]|[[Светско првенство во атлетика 2011 – 4 × 100 метри штафета за жени|4×100 м]]}} {{MedalCompetition|[[Светско првенство во атлетика во сала|Светско првенство во сала]]}} {{MedalGold|[[Светско првенство во атлетика во сала 2014|2014 Сопот]]|60 м}} }} '''Шели-Ен Фрејзер-Прајс''' (родена на 27 декември 1986 г.)<ref name=Observer>[https://web.archive.org/web/20090506015347/http://www.jamaicaobserver.com/sports/html/20080813T000000-0500_139009_OBS_FRASER_EXPECTS_GREAT_RESULTS_IN_____METRES.asp Fraser Expects Great Results in 100 Metres, Jamaica Observer, 13. Aug. 2008]</ref> е јамајската атлетичарка на кратки патеки. Фрејзер-Прајс ѝ станала позната на пошироката јавност на [[Летните олимписки игри 2008]], кога на 21 годишна возраст успеала да стане првата жена од [[Карипските Острови]] со олимписки златен медал на 100 метри.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://en.beijing2008.cn/news/sports/headlines/athletics/n214556656.shtml |title=Jamaica's Shelly-Ann Fraser wins Women's 100m Olympic gold |accessdate=2015-08-21 |archive-date=2008-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081201194752/http://en.beijing2008.cn/news/sports/headlines/athletics/n214556656.shtml |url-status=dead }}</ref> Во [[Летни олимписки игри 2012|2012]], таа успешно ја одбранила титулата на 100 метри, со што станала само трета жена во историјата со две последователни олимписки титули на 100 метри. Фрејзер-Прајс го освоила златниот медал на трката на 100 метри на [[Светско првенство во атлетика 2009|Светското првенство 2009]], со што станала само втора атлетичарка во историјата која истовремено е олимписки и светски шампион (по [[Гејл Диверс]]). Исто така таа е единствената атлетичарка која двапати истовремено ги поседувала олимписката и светската титула. На [[Светско првенство во атлетика 2013|Светското првенство 2013]] таа станала првата атлетичарка со златни медали на 100&nbsp;метри, 200&nbsp;метри и 4x100&nbsp;метри на едно светско првенство. Фрејзер-Прајс исто така е само втора жена во историјата која истовремено ги имала во сопственост светските титули на 60, 100 и 200 метри.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://m.jamaicaobserver.com/mobile/sport/Fraser-Pryce-launches-bid-for-third-straight-title_18160645 |title=архивски примерок |accessdate=2015-08-21 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305034346/http://m.jamaicaobserver.com/mobile/sport/Fraser-Pryce-launches-bid-for-third-straight-title_18160645 |url-status=dead }}</ref> Наречена „џебна ракета“ поради ситната фигура (таа е висока 1,52 м) и експлозивниот почеток, таа го поседува четвртото најбрзо време во историјата на 100 метри од 10,70 секунди, поставено во Кингстон во 2012.<ref>"[http://berlin.iaaf.org/news/kind=114/newsid=53233.html Smiling Fraser just loves to make Jamaica happy] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120613031502/http://berlin.iaaf.org/news/kind=114/newsid=53233.html |date=2012-06-13 }}". (2009-08-18). ''[[Светска атлетска федерација]]''. Retrieved 2009-08-18.</ref><ref>[http://espn.go.com/los-angeles/story/_/id/8233908/2012-london-olympics-jamaican-shelly-ann-fraser-pryce-wins-100-meter-gold-medal 2012 London Olympics - Jamaican Shelly-Ann Fraser-Pryce wins 100-meter gold medal - ESPN Los Angeles]. Espn.go.com (2012-08-04). Посетено на 2013-08-22.</ref> ==Кариера== ===Летни олимписки игри 2008=== Фрејзер, која за олимписките игри тренирала заедно со [[Асафа Пауел]], станала првата јамајска атлетичарка која освоила олимписки [[златен медал]] во дисциплината 100&nbsp;метри. Во првата рунда квалификации, таа завршила на првото место со време од 11,35 и се пласирала во втората рунда во која го подобрила своето време на 11,06 секунди, завршувајќи прва во својата група. Во полуфиналето Фрејзер повторно завршила прва, истрчувајќи пред [[Керон Стјуарт]] и [[Муна Ли]] за 11,00 секунди. Во финалето, сите три јамајски спринтерки завршиле на подиумот. Фрејзер го освоила златниот медал и го постигнала своето најдобро време во кариерата од 10,78 секунди, кое за 0,20 секунди било подобро од времињата на нејзините сонароднички [[Шерон Симпсон]] и [[Керон Стјуарт]] кои во фотофиниш стигнале до сребрениот медал.<ref name="beijing">[https://web.archive.org/web/20080821181406/http://results.beijing2008.cn/WRM/ENG/BIO/Athlete/9/8003569.shtml Athlete biography: Shelly-Ann Fraser], beijing2008.cn, ret: 27 August 2008</ref> Времето на Фрејзер било второ најдобро време на 100&nbsp;м некогаш истрчано од Јамајчанка, и за само 0,04 секунди било послабо од државниот рекорд на [[Мерлин Оти]] од 10,74 секунди.<ref name=Observer/> Заедно со [[Шери-Ен Брукс]], [[Алин Бејли]] и [[Вероника Кембел-Браун]], Фрејзер исто така настапила и во штафетната дисциплина 4×100&nbsp;метри. Во квалификациите, јамајскиот тим завршил на првото место пред [[Русија]], [[Германија]] и [[Кина]]. Време од 42,24 секунди кое тие го постигнале било најдобро меѓу шеснаесетте тимови. Со овој резултат, Јамајка се пласирала во финалето, во кое [[Шери-Ен Брукс|Брукс]] и [[Алин Бејли|Бејли]] биле заменети со [[Шерон Симпсон|Симпсон]] и [[Керон Стјуарт|Стјуарт]]. Како и да е, Јамајка не ја завршила трката поради грешка при предавањето на штафетната палка.<ref name="beijing"/> ===Светско првенство 2009=== [[File:Fraser and Stewart Berlin 2009.JPG|thumb|240п|Фрејзер (десно) ја слави победата во Берлин со Керон Стјуарт]] На државното првенство на Јамајка, во јуни 2009, Фрејзер победила на трката на 100&nbsp;метри остварувајќи најдобар светски резултат за таа година од 10,88&nbsp;секунди. Со оваа победа таа го обезбедила учеството на [[Светско првенство во атлетика 2009|Светското првенство 2009]] кое се одржувало во [[Берлин]].<ref>Ентони Фостер (28.06.2009). [http://www.iaaf.org/WCH09/news/kind=100/newsid=51359.html Bolt 9.86 and Fraser 10.88; Walker and Phillips excel over hurdles – JAM Champs, Day 2]. IAAF. Посетено на 2009-06-28.</ref> Во финалето во Берлин, Фрејзер ја почнала трката експлозивно победувајќи ја сонародничката [[Керон Стјуарт]] за 0,02 секунди со време од 10,73 со што поставила нов јамајски рекорд на 100 метри, кој воедно бил четврти најдобар во историјата и најдобар во сезоната. Подоцна на првенството, заедно со своите сонароднички таа настапила и во штафетата на 4×100&nbsp;метри. Фрејзер истрчала извонредно во втората измена, престигнувајќи ги [[Чандра Старуп]] од [[Бахамите]], [[Ана Мелингер]] од [[Германија]] и [[Кели-Ен Баптист]] од [[Тринидад и Тобаго]], успешно предавајќи ја палката на [[Алин Бејли]]. На крајот, тимот на Јамајка го освоил златниот медал со време од 42,06 секунди пред Бахамите и Германија кои ги дополниле местата на подиумот. ===Летни олимписки игри 2012=== На патот до [[Летни олимпсики игри 2012|игрите во Лондон]], Фрејзер-Прајс го подобрила државниот рекорд на 100&nbsp;метри на 10,70 секунди на изборното натпреварување за олимписките игри. На игрите, таа успешно го одбранила златниот медал на 100&nbsp;метри, оставајќи ги зад себе Американката [[Кармелита Џетер]] и сонародничката [[Вероника Кембел-Браун]].<ref>[http://www.bbc.co.uk/sport/0/olympics/18912157 BBC Sport - Shelly-Ann Fraser-Pryce retains Olympic 100m title]. Bbc.co.uk (2012-08-04). Посетено на 2013-08-22.</ref> Фрејзер-Прајс исто така настапила и на трката на 200&nbsp;метри, каде со истрчаното време од 22,09 секунди кое е нејзин најдобар резултат на оваа делница го освоила сребрениот медал зад [[Алисон Феликс]].<ref>[http://www.bbc.co.uk/sport/0/olympics/18907742 BBC Sport - Allyson Felix wins 200m gold for United States at London 2012]. Bbc.co.uk (2012-08-08). Посетено на 2013-08-22.</ref> Успешниот настап во Лондон, Фрејзер-Прајс го заокружила со сребрениот медал кој го освоила како член на јамајскиот штафетен тим на трката на 4×100&nbsp;метри.<ref>[http://www.bbc.co.uk/sport/olympics/2012/sports/athletics/events/womens-4x100m-relay BBC Sport - London 2012 Olympics - Women's 4 x 100m Relay : Athletics]. Bbc.co.uk (2012-08-13). Посетено на 2013-08-22.</ref> ===Светско првенство 2013=== На [[Светско првенство во атлетика 2013|Светското првенство]] во [[Москва]], Фрејзер-Прајс победила на трката на 100 метри со време од 10,71 секунди, оставајќи ги зад себе [[Мириел Ауре]] и [[Кармелита Џетер]]. Овој златен медал бил нејзин втор на светските првенства на трките на 100 метри. Таа исто така успеала да го освои златниот медал и на трката на 200 метри со истрчано време од 22,17 секунди. Ова бил нејзин прв златен медал на 200 метри на светските првенства. Трчајќи во последната измена за штафетниот тим на Јамајка на 4×100&nbsp;метри, таа го освоила третиот златен медал на првенството заедно со [[Кери Расел]], [[Керон Стјуарт]] и [[Шилони Калверт]]. Нивното време од 41,29 секунди исто така претставувало нов рекорд на првенствата. Фрејзер-Прајс и [[Јусејн Болт]] владееле во спринтерските дисциплини во своите конкуренции, освојувајќи три златни медали на трките на 100 метри, 200 метри, и на 4×100&nbsp;метри. ==Суспензија== Фрејзер-Прајс отслужила шестмесечна забрана од атлетиката откако во примерок од нејзината урина на митингот од дијамантската лига во Шангај во 2010 бил пронајден забранет наркотик, [[оксикодон]].<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/athletics/8802921.stm BBC Sport - Athletics - Olympic champion Shelly-Ann Fraser fails drugs test]. BBC News (2010-07-09). Посетено на 2013-08-22.</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/athletics/9068350.stm BBC Sport - Athletics - Six-month ban for sprint champion Shelly-Ann Fraser]. BBC News (2010-10-06). Посетено на 2013-08-22.</ref> Таа тврдела дека имала забоболка, и нејзиниот тренер, Стивен Френцис, ја убедил да земе лек кој тој го користел за камен во бубрег за да ја ублажи болката. Фрејзер-Прајс изјавила дека тој лек го содржел забранетиот наркотик, но тоа таа не го знаела. Сепак, Фрејзер-Прајс презела одговорност за своите постапки изјавувајќи: „Јас сум професионален спортист. Онаа што треба да биде пример за другите – па што и да е ставено во моето тело јас треба да ја преземам одговорноста за тоа, и јас тоа го сторив“. ==Личен живот== Фрејзер била именувана за прва амбасадорка на добра волја на [[УНИЦЕФ]] од Јамајка на 22 февруари 2010.<ref>[http://www.trackalerts.com/?p=6519 Shelly-Ann Fraser named UNICEF ambassador] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100227003108/http://www.trackalerts.com/?p=6519 |date=2010-02-27 }}. Track Alerts (2010-02-23). Посетено на 2010-02-23.</ref> На 23 февруари 2010, таа била именувана за амбасадор на добра волја за мир за 2010 година во партнерство со ''Грејс Фудс'' (Grace Foods) и непрофитната организација ''PALS (Peace and Love in Society)''.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.jamaica-gleaner.com/gleaner/20100224/lead/lead3.html |title=Fraser named Goodwill Ambassador for Peace |accessdate=2015-08-21 |archive-date=2020-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029194047/http://jamaica-gleaner.com/gleaner/20100224/lead/lead3.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.jamaicaobserver.com/sport/Fraser-gives_7443046 |title=Olympic star Fraser gives back to me she is a real Jamaican queen |accessdate=2015-08-21 |archive-date=2010-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100227220416/http://www.jamaicaobserver.com/sport/Fraser-gives_7443046 |url-status=dead }}</ref> Во јануари 2011, таа се омажила за долгогодишното момче Џејсон Прајс, и го сменила презимето во Фрејзер-Прајс.<ref>Леон Ман (02.05.2011) [http://www.bbc.co.uk/sport/0/athletics/13258400 BBC Sport - Fraser bids to bounce back]. Bbc.co.uk. Посетено на 2013-08-22.</ref> Таа е посветена христијанка.<ref>[http://jamaica-gleaner.com/gleaner/20120814/lead/lead5.html Fraser-Pryce a 'church girl' - Lead Stories - Jamaica Gleaner - Tuesday | 14 August 2012]. Jamaica Gleaner (2012-08-14). Посетено на 2013-08-22.</ref> ==Лични рекорди== {| class="wikitable" |- ! Тип ! Дисциплина ! Време ! Датум ! Место ! Белешка |- |rowspan=2|На отворено | 100 метри || 10,70 || 29 јуни 2012 || [[Кингстон (Јамајка)|Кингстон]], Јамајка|| 4 резултат на сите времиња |- | 200 метри || 22,09 || 8 август 2012 || [[Лондон]], Обединето Кралство || |- |Во сала | 60 метри || 6,98 || 9 март 2014 || [[Сопот]], Полска|| 7 резултат на сите времиња |} ===Титули во дијамантската лига=== * Севкупен победник на 100 метри (2012) * Севкупен победник на 100 метри и 200 метри (2013) ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== * [http://www.iaaf.org/athletes/jamaica/shelly-ann-fraser-pryce-198930 Профил] на IAAF.org {{s-start}} {{s-ach|aw}} {{succession box|title=Најдобра спортистка на Јамајка|before=[[Вероника Кембел-Браун]]|after=[[Алија Аткинсон]]|years= 2012, 2013}} {{succession box|title=Светска атлетичарка на годината|before={{знамеикона|USA}} [[Алисон Феликс]]|after={{знамеикона|NZL}} [[Валери Адамс]]|years=2013}} {{s-end}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Фрејзер-Прајс}} [[Категорија:Родени во 1986 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Јамајски атлетичари]] [[Категорија:Олимписки златни медалисти за Јамајка]] [[Категорија:Олимписки сребрени медалисти за Јамајка]] fth9r7e1y2nkem0ppxjjl82iwr41fr7 4 1150463 5544265 5491455 2026-04-24T12:46:27Z Jtasevski123 69538 /* 2026 */ 5544265 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки натпревари.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УН}} '''Уредувачки натпревари''' — проект на заедницата на Википедија на македонски јазик, поддржан од здружението на граѓани „Викимедија МКД“ (во периодот 2015 — 2023 на Споделено знаење). Проектот се состои од организирање на тематски натпревар во уредување кој има за цел да помогне во подобрување на постоечките и создавање на нови статии на Википедија на македонски јазик од страна на пријавените учесници. == Список на уредувачки натпревари == === 2015 === {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари 2015|Википедија:Уредувачки натпревари 2015/Статистика}} Во текот на 2015 година се одржале уредувачки натпревари на следните теми: # Нобелови награди; # СИЕ Пролет 2015; # Византија; и # Олимписки игри. === 2016 === {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари 2016|Википедија:Уредувачки натпревари 2016/Статистика}} Во текот на 2016 година се одржале уредувачки натпревари на следните теми: # Села во Егејска Македонија; # СИЕ Пролет 2016; # Свето Римско Царство; # Градови во Европа; и # Француска книжевност. === 2017 === {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари 2017|Википедија:Уредувачки натпревари 2017/Статистика}} Во текот на 2017 година се одржале уредувачки натпревари на следните теми: # Населени места во Егејска Македонија; # СИЕ Пролет 2017; # Африка; # Средување; и # Вулкани. === 2018 === {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари 2018|Википедија:Уредувачки натпревари 2018/Статистика}} Во текот на 2018 година се одржале уредувачки натпревари на следните теми: # 1000 статии што секоја Википедија мора да ги има; # СИЕ Пролет 2018; # Временски периоди; и # Острови. === 2019 === {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари 2019|Википедија:Уредувачки натпревари 2019/Статистика}} Во текот на 2019 година се одржале уредувачки натпревари на следните теми: # СИЕ Пролет 2019; # Држави во светот; # Автомобили; и # Ракомет. === 2020 === {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари 2020|Википедија:Уредувачки натпревари 2020/Статистика}} Во текот на 2020 година се одржале уредувачки натпревари на следните теми: # Населени места во Пиринска Македонија; # СИЕ Пролет 2020; # Потребни статии; # Македонска енциклопедија; и # Викимедиин азиски месец. === 2021 === {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари 2021|Википедија:Уредувачки натпревари 2021/Статистика}} Во текот на 2021 година се одржале уредувачки натпревари на следните теми: # Диносауруси; # СИЕ Пролет 2021; # Летни олимписки игри; и # Сончев Систем. === 2022 === {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари 2022|Википедија:Уредувачки натпревари 2022/Статистика}} Во текот на 2022 година се одржале уредувачки натпревари на следните теми: # Океанографија; # СИЕ Пролет 2022; # Антарктик; и # Фудбал. === 2023 === {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари 2023|Википедија:Уредувачки натпревари 2023/Статистика}} Во текот на 2023 година се одржале уредувачки натпревари на следните теми: # Хемиски соединенија; # СИЕ Пролет 2023; # Поранешни држави; и # Светско наследство. === 2024 === {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари 2024|Википедија:Уредувачки натпревари 2024/Статистика}} Во текот на 2024 година се одржал уредувачки натпревар на следната тема: # [[Википедија:Уредувачки натпревари/Генетика|Генетика]]; # [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2024|СИЕ Пролет 2024]]; # [[Википедија:Уредувачки натпревари/Ѕвезди|Ѕвезди]]; и # [[Википедија:Уредувачки натпревари/Средување (2024)|Средување]]. === 2025 === {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари 2025|Википедија:Уредувачки натпревари 2025/Статистика}} Во текот на 2025 година се одржале уредувачки натпревари на следните теми: # [[Википедија:Уредувачки натпревари/Хемиски елементи и изотопи|Хемиски елементи и изотопи]]; # [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2025|СИЕ Пролет 2025]]; # [[Википедија:Уредувачки натпревари/Европска книжевност|Европска книжевност]]; и # [[Википедија:Уредувачки натпревари/Митологија|Митологија]] === 2026 === {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари 2026|Википедија:Уредувачки натпревари 2026/Статистика}} Во текот на 2026 година се одржале уредувачки натпревари на следните теми: # [[Википедија:Уредувачки натпревари/Минералогија|Минералогија]]; # [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2026|СИЕ Пролет 2026]]; == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови|Уредувачки денови]] * [[Википедија:Уредувачки викенди|Уредувачки викенди]] * [[Википедија:Уредувачки маратони|Уредувачки маратони]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки натпревари| ]] [[Категорија:Википедија:Проекти на Викимедија МКД]] [[Категорија:Википедија:Проекти на Споделено знаење]] 86fptz9i4w8ehmtss9v9ocewkghnotk 0 1159252 5544565 5178381 2026-04-25T10:37:30Z Carshalton 30527 додадена [[Категорија:Фудбалери на Стандард]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544565 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 |playername={{знамеикона|Јапонија}} {{PAGENAME}} |image=[[file:Eiji Kawashima press conference.jpg|200px]] |dateofbirth={{birth date and age|1983|3|20|df=yes}} |cityofbirth= |countryofbirth=[[Јапонија]] |position=[[Голман]] |currentclub=[[ФК Данди Јунајтед|Данди Јунајтед]] |clubnumber=1 |years1=2001–2003|clubs1=[[Omiya Ardija]]|caps1=|goals1= |years2=2004–2006|clubs2=[[Nagoya Grampus|Nagoya Grampus Eight]]|caps2=|goals2= |years3=2007–2010|clubs3=[[Kawasaki Frontale]]|caps3=|goals3= |years4=2010–2012|clubs4=[[Lierse SK|Lierse]]|caps4=|goals4= |years5=2012–2015|clubs5=[[Standard Liège]]|caps5=|goals5= |years6=2016–|clubs6=[[ФК Данди Јунајтед|Данди Јунајтед]]|caps6=|goals6= |nationalyears1=2008–|nationalteam1={{знамеикона|Јапонија}} [[Фудбалска репрезентација на Јапонија|Јапонија]]|nationalcaps1=71|nationalgoals1=0 }} '''{{PAGENAME}}''' (роден {{роден на|20|март|1983}}) — [[Јапонија|јапонски]] [[фудбал]]ер. ==Репрезентативна кариера== {{PAGENAME}} бил член на [[Фудбалска репрезентација на Јапонија|јапонската репрезентација]] на [[Светско првенство во фудбал 2010|Светското првенство 2010]] и [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]]. ==Статистика== {| class="wikitable" style="text-align:center;" !colspan="3"|{{знамеикона|Јапонија}} [[Фудбалска репрезентација на Јапонија|Јапонија]] |- !Сезона!!Настапи!!Голови |- |2008||1||0 |- |2009||7||0 |- |2010||8||0 |- |2011||12||0 |- |2012||11||0 |- |2013||14||0 |- |2014||11||0 |- |2015||7||0 |- !Вкупно||71||0 |} ==Надворешни врски== *[http://www.national-football-teams.com/player/20979/Eiji_Kawashima.html National Football Teams] {{Состав на Јапонија на Светското првенство 2010}} {{Состав на Јапонија на Светското првенство 2014}} {{Состав на Јапонија на СП фудбал 2022}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кавашима, Еиџи}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Јапонски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалски голмани]] [[Категорија:Фудбалери на Стандард]] 1wow6nr0d721ztdsjh7pfrkp33q08m3 5544566 5544565 2026-04-25T10:37:45Z Carshalton 30527 додадена [[Категорија:Фудбалери на ФК Лирс]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544566 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 |playername={{знамеикона|Јапонија}} {{PAGENAME}} |image=[[file:Eiji Kawashima press conference.jpg|200px]] |dateofbirth={{birth date and age|1983|3|20|df=yes}} |cityofbirth= |countryofbirth=[[Јапонија]] |position=[[Голман]] |currentclub=[[ФК Данди Јунајтед|Данди Јунајтед]] |clubnumber=1 |years1=2001–2003|clubs1=[[Omiya Ardija]]|caps1=|goals1= |years2=2004–2006|clubs2=[[Nagoya Grampus|Nagoya Grampus Eight]]|caps2=|goals2= |years3=2007–2010|clubs3=[[Kawasaki Frontale]]|caps3=|goals3= |years4=2010–2012|clubs4=[[Lierse SK|Lierse]]|caps4=|goals4= |years5=2012–2015|clubs5=[[Standard Liège]]|caps5=|goals5= |years6=2016–|clubs6=[[ФК Данди Јунајтед|Данди Јунајтед]]|caps6=|goals6= |nationalyears1=2008–|nationalteam1={{знамеикона|Јапонија}} [[Фудбалска репрезентација на Јапонија|Јапонија]]|nationalcaps1=71|nationalgoals1=0 }} '''{{PAGENAME}}''' (роден {{роден на|20|март|1983}}) — [[Јапонија|јапонски]] [[фудбал]]ер. ==Репрезентативна кариера== {{PAGENAME}} бил член на [[Фудбалска репрезентација на Јапонија|јапонската репрезентација]] на [[Светско првенство во фудбал 2010|Светското првенство 2010]] и [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]]. ==Статистика== {| class="wikitable" style="text-align:center;" !colspan="3"|{{знамеикона|Јапонија}} [[Фудбалска репрезентација на Јапонија|Јапонија]] |- !Сезона!!Настапи!!Голови |- |2008||1||0 |- |2009||7||0 |- |2010||8||0 |- |2011||12||0 |- |2012||11||0 |- |2013||14||0 |- |2014||11||0 |- |2015||7||0 |- !Вкупно||71||0 |} ==Надворешни врски== *[http://www.national-football-teams.com/player/20979/Eiji_Kawashima.html National Football Teams] {{Состав на Јапонија на Светското првенство 2010}} {{Состав на Јапонија на Светското првенство 2014}} {{Состав на Јапонија на СП фудбал 2022}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кавашима, Еиџи}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Јапонски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалски голмани]] [[Категорија:Фудбалери на Стандард]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Лирс]] 4avq6xjdpt9dwdm630slaptipld10bq 5544568 5544566 2026-04-25T10:37:59Z Carshalton 30527 додадена [[Категорија:Фудбалери на ФК Данди Јунајтед]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544568 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 |playername={{знамеикона|Јапонија}} {{PAGENAME}} |image=[[file:Eiji Kawashima press conference.jpg|200px]] |dateofbirth={{birth date and age|1983|3|20|df=yes}} |cityofbirth= |countryofbirth=[[Јапонија]] |position=[[Голман]] |currentclub=[[ФК Данди Јунајтед|Данди Јунајтед]] |clubnumber=1 |years1=2001–2003|clubs1=[[Omiya Ardija]]|caps1=|goals1= |years2=2004–2006|clubs2=[[Nagoya Grampus|Nagoya Grampus Eight]]|caps2=|goals2= |years3=2007–2010|clubs3=[[Kawasaki Frontale]]|caps3=|goals3= |years4=2010–2012|clubs4=[[Lierse SK|Lierse]]|caps4=|goals4= |years5=2012–2015|clubs5=[[Standard Liège]]|caps5=|goals5= |years6=2016–|clubs6=[[ФК Данди Јунајтед|Данди Јунајтед]]|caps6=|goals6= |nationalyears1=2008–|nationalteam1={{знамеикона|Јапонија}} [[Фудбалска репрезентација на Јапонија|Јапонија]]|nationalcaps1=71|nationalgoals1=0 }} '''{{PAGENAME}}''' (роден {{роден на|20|март|1983}}) — [[Јапонија|јапонски]] [[фудбал]]ер. ==Репрезентативна кариера== {{PAGENAME}} бил член на [[Фудбалска репрезентација на Јапонија|јапонската репрезентација]] на [[Светско првенство во фудбал 2010|Светското првенство 2010]] и [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]]. ==Статистика== {| class="wikitable" style="text-align:center;" !colspan="3"|{{знамеикона|Јапонија}} [[Фудбалска репрезентација на Јапонија|Јапонија]] |- !Сезона!!Настапи!!Голови |- |2008||1||0 |- |2009||7||0 |- |2010||8||0 |- |2011||12||0 |- |2012||11||0 |- |2013||14||0 |- |2014||11||0 |- |2015||7||0 |- !Вкупно||71||0 |} ==Надворешни врски== *[http://www.national-football-teams.com/player/20979/Eiji_Kawashima.html National Football Teams] {{Состав на Јапонија на Светското првенство 2010}} {{Состав на Јапонија на Светското првенство 2014}} {{Состав на Јапонија на СП фудбал 2022}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кавашима, Еиџи}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Јапонски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалски голмани]] [[Категорија:Фудбалери на Стандард]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Лирс]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Данди Јунајтед]] 5cpvut1wmcyadhy0as142pf6hjmtaph 0 1164790 5544380 5293744 2026-04-24T16:57:44Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544380 wikitext text/x-wiki {{Redirect|Калина}} {{Taxobox | name= Прасика (Калина) | image= Прасика.jpg | regnum = [[Растенија]] | divisio = Грмушки | ordo = Листопадни | familia = Oleaceae | genus = | species = | binomial = | binomial_authority = }} '''Прасика''' или '''калина''' ({{науч|Ligustrum vulgare}})— листопадна грмушка од [[Средна Европа|Средна]] и [[Јужна Европа]] и [[Северна Африка]]<ref name="Енциклопедија">{{наведена енциклопедија|last=Андоновски|first=Александар|editors=Блаже Ристовски|title=Прасика (Калина)|encyclopedia=Македонска енциклопедија|publisher=МАНУ|location=Скопје|year=2009|volume=2|pages=1207|isbn=978-608-203-024-1 (2)|language=македонски}}</ref> Листовите се спротивно поставени, елипсовидни, на врвот заострени<ref name="Енциклопедија" />. Цветовите се бели, собрани во метлести соцветија, а плодовите се црни бобинки<ref name="Енциклопедија" />. Кај нас е застапена во дабовиот регион на повлажни станишта<ref name="Енциклопедија" />. Ценета грмушка за создавање живи огради<ref name="Енциклопедија" />. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Мексико]] [[Категорија:Растителни вапсила]] [[Категорија:Флора на Европа]] rotfxluda410u9oq5kgco0z73mxlp4m 4 1165223 5544253 5542039 2026-04-24T12:19:50Z BosaFi 115936 /* Список */ 5544253 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" | <center><big>'''ВикиПроект'''<br>'''„Вики Клуб“'''</big></center> |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wiki Club Museum of Macedonian Struggle.svg|200п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|200п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikipedia-logo.svg|150п]] |} '''Вики Клуб во [[Музеј на македонската борба]] во Скопје''' започна со својата работа на 19 октомври 2016 година, и со тоа е првиот Вики Клуб во Македонија. * Термин: по договор * Место: МКЦ или во вашето училиште во Скопје * Лица за контакт: :[[Корисник:BosaFi]] :[[Корисник:Виолетова]] * Ги наградуваме најдобрите и најактивните уредувачи * Членувањето е бесплатно * [http://www.mmb.org.mk/index.php/mk/nastani-mk/%D0%B0%D0%BA%D1%82%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%BD%D0%B8-%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8/372-%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%88%D0%B5-%D0%BF%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BE%D1%82-%D0%B2%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1-%D0%B2%D0%BE-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0 Стартуваше првиот Вики Клуб] *[[Википедија:Вики Клуб Скопје/Список на завршени членови]] == Пријавување на учесници == Ако сте учесник во овој Вики Клуб, тука додајте го своето име користејќи четири тилди (<nowiki>~~~~</nowiki>) === Список === # - [[User:Emilija Dobreva|Emilija Dobreva]] <small>([[User talk:Emilija Dobreva|разговор]])</small> 11:18, 23 февруари 2023 (CET) # - [[Корисник:Petar Kliment Ohridski]] # - [[Корисник:Matej1 Kliment]] # - [[Корисник:Markoiva]] # - [[Корисник:Горазд Војнески]] # - [[Корисник:Anja Naumovska]] # - [[Корисник:Миа Шеќероска]] # - [[Корисник:DoroteaKliment]] # - [[Корисник:TamaraKliment]] # - [[Корисник:Mihaeladren]] # - [[Корисник:Ivan dren]] # - [[Корисник:НиколаКи]] # - [[Корисник:Sara Trajkovska Dren]] # - [[Корисник:Филип Дамески Дрен]] # - [[Корисник:Angela p123]] # - [[Корисник:Ivan123rebac]] # - [[Корисник:Надица Митева Дрен]] # - [[Корисник:Darijam22]] # - [[Корисник:Lanageorgieva]] # - [[Корисник:Ritxyql]] # - [[Корисник:StefanG33]] # - [[Корисник:Filippancooo]] # - [[Корисник:Matevska]] # - [[Корисник:T4mxyz19]] # - [[Корисник:Wizard pk]] # - [[Корисник:Доријан Митев-Миленковски]] # - [[Корисник:Марин Димитровски]] # - [[Корисник:Ivan jankovski]] # - [[Корисник:Aleksejce]] # - [[Корисник:NikolaCico]] # - [[Корисник:XavieraMars]] # - [[Корисник:MarkoKliment]] # - [[Корисник:Teodor kliment]] # - [[Корисник:DamjanHKliment]] # - [[Корисник:AngelKliment]] # - [[Корисник:NikolaKliment]] # - [[Корисник:Darijankliment]] # - [[Корисник:MelaniKliment]] # - [[Корисник:DamjanTKliment]] # - [[Корисник:MilaFKliment]] # - [[Корисник:DeanaKliment]] # - [[Корисник:KalinaBKliment]] # - [[Корисник:AngelaDren]] # - [[Корисник:Sterjovski Hristo]] # - [[Корисник:Андреј Симјанов Броз]] # - [[Корисник:Matej2010]] # - [[Корисник:Ednabroz]] # - [[Корисник:Немања Милојевиќ Броз]] # - [[Корисник:Sofiaze.6broz]] # - [[Корисник:Erikatrpeska]] # - [[Корисник:GorjanaPestaloci]] # - [[Корисник:Kalina Georgievska pestaloci]] # - [[Корисник:Sofija Simonoska]] # - [[Корисник:Ilina Apostolova Pestaloci]] # - [[Корисник:Борјан Атанасов Песталоци]] # - [[Корисник:Marija Kjupev pestaloci]] # - [[Корисник:Marko Dren 1]] # - [[Корисник:Sara Dren]] # - [[Корисник:Стефан Панев Дрен]] # - [[Корисник:Filip Risteski DREN]] # - [[Корисник:DoraDren]] # - [[Корисник:Teaa Dren]] # - [[Корисник:Luka Stojanovski DREN]] # - [[Корисник:Marijadren]] # - [[Корисник:Kolenedelkovski teaganstefan]] # - [[Корисник:Bisera Kole]] # - [[Корисник:Даниел Коле]] # - [[Корисник:Ema kole]] # - [[Корисник:Marko OU Kole]] # - [[Корисник:Kolenedelkovski8]] # - [[Корисник:Софија дуња]] # - [[Корисник:JovanaDunja]] # - [[Корисник:Anisijadunja]] # - [[Корисник:JanaDunja]] # - [[Корисник:АНА МАРИЈА ДУЊА]] # - [[Корисник:Kristijan Rsteski]] # - [[Корисник:JoanaPestaloci]] # - [[Корисник:Меглен Јосип Броз Тито]] # - [[Корисник:Katerina Spaseska]] # - [[Корисник:Давид Јосип Броз Тито]] # - [[Корисник:Кирил Јовановски]] # - [[Корисник:Natalija dunja]] # - [[Корисник:Milenastojanova0]] # - [[Корисник:SofijaDunja]] # - [[Корисник:Vedranp1234]] # - [[Корисник:MateaSmilkovska]] # - [[Корисник:MARKO KOLE]] # - [[Корисник:Stefandnadysworldwonthistrend]] # - [[Корисник:Kole Ema]] # - [[Корисник:НиксаЈБТ]] # - [[Корисник:Давид765]] # - [[Корисник:Vladisigma67]] # - [[Корисник:MartaJBT]] # - [[Корисник:Aleksej pestaloci]] # - [[Корисник:Marija pestaloci]] [[Категорија:Википедија:Вики Клубови]] hsxe184cdjehgk4adcq5bcy5vlpsz4f 0 1172563 5544275 5460206 2026-04-24T12:52:17Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5544275 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за град | име = Шипраге - Šiprage | слика = | сл-големина = 280px | опис = Шипраге – Панорама на централните населби | знаме = | знаме-големина = | знаме-врска = | грб = | грб-големина = | грб-врска = | локација = | лок-големина = | лок-коментар = Шипраге на картата на Босна и Херцеговина | координати = | прекар = | мото = | поштенски код = +387 | повикувачки број = 051 | авто = BiH | заштитници = | официјална web страница =www.kotorvaros.ba | други web страници = | доселување = | основан од = 5. век | основан во = | старо име1 = | старо име2 = | старо име3 = | општина = | регион={{грбови|Босна и Херцеговина}} | населби = | градоначалник = | партија = | површина = | копно = | вода = | паркови = | надморска височина =507-520 | латитуда = 44° 37' 1" NS | лонгитуда = 17° 22' 0" EW | население = 952 | година на попис1 = 1991 | мажи = | жени = | високо = | средно = | основно = | неписмени = | густина на население = | година на попис2 = | етнички групи = [[Бошњаци]], [[Срби]] }} '''Шипраге''' е населено место во централниот дел на [[Босна]], [[Босна и Херцеговина]] во близина на [[Котор Варош]] (30 км) и [[Бања Лука]] (60 км).<ref name=<“mcb“>{{Наведена книга|editor=Mučibabić B.|year=1998|title=Geografski atlas Bosne i Hercegovine|publisher=Geodetski zavod BiH|place=Sarajevo|isbn= 9958-766-00-0}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.panoramio.com/photo/2008871|title=Panoramio - Photo of Siprage (KOTOR VAROS)|work=panoramio.com|accessdate=6 ноември 2015|archive-date=2016-01-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20160130102716/http://www.panoramio.com/photo/2008871|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gosur.com/map/?gclid=COWkrtjjpL4CFSEcwwod9BcAr|title=Map of United States of America|work=Gosur|accessdate=6 ноември 2015|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305123940/http://www.gosur.com/map/?gclid=COWkrtjjpL4CFSEcwwod9BcAr|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gosur.com/map/?satellite=1&gclid=CO2C9fCS670CFdShtAod72UA9g|title=Satellite United States of America|work=Gosur|accessdate=6 ноември 2015}}{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.maplandia.com/bosnia-and-herzegovina/republika-srpska/banja-luka/|title=Banja Luka Map - Bosnia and Herzegovina Google Satellite Maps|work=maplandia.com|accessdate=6 ноември 2015}}</ref><ref>Vojnogeografski institut, Izd. (1963): Šiprage (List karte 1:25.000, Izohipse na 20 m). Vojnogeografski institut, Beograd.</ref> == Клима == [[Умерено-континентална клима]] преовладува во областа на Шипраге, со четири [[сезона|сезони]]: [[пролет]], [[лето]], [[есен]] и [[зима]]. На околните ридови и планини е претплата и планина. Годишните флуктуации на температурата и врнежите се релативно високи, но долгорочно стабилни.. ; Долгорочни ("историски") климатски индикатори за областа на Шипраге {| class="wikitable" 0.5em solid #999; 120% |- style="text-align:center;" |style="background:pink|'''Месец''' |style="background:#dfd; "|'''Средна температура'''<br /> (°C) | style="background:pink|'''Минимална температура'''<br />(°C) | style="background:#dfd; "| '''Максимална температура'''<br />(°C) | style="background:pink| ''' Врнежите'''<br />(mm) |- style="text-align:center;" | style="background:lightblue| '''јануари''' | –1,7 | –4,8 |1,4 |59 |- style="text-align:center;" | style="background:lightblue|''' февруари ''' |0,3 | –3,6 |4,2 |63 |- style="text-align:center;" |''' style="background:style=;"background-color:#F5DEB3;"|'''Март''' |4,6 | –0,1 |9,3 |59 |- style="text-align:center;" | style="background:#ddffdd;fff3;''|'''април''' |9,1 |3,9 |14,3 |74 |- style="text-align:center;" | style="background:lightgreen|'''Мај''' |13,6 |8,1 |19,2 |90 |- style="text-align:center;" | style="background:lightgreen|'''Јун''' |17,2 |11,5 |22,9 |99 |- style="text-align:center;" | style="background:pink|'''Јул''' |18,9 |12,6 |25,3 |81 |- style="text-align:center;" | style="background:red|'''Август''' |18,4 |11,9 |24,9 |76 |- style="text-align:center;" | style="background:#dfd;"|'''септември''' |14,7 |8,6 |20,9 |71 |- style="text-align:center;" |''' style="background:style=;"background-color:#F5DEB3;"|'''октомври''' |9,5 |4,7 |14,4 |79 |- style="text-align:center;" |''' style="background:style=;"background-color:#C2B280;"|'''ноември''' |4,4 |1 |7,8 |100 |- style="text-align:center;" | style="background:lightblue|'''декември''' |0,1 |–2,7 |3 |88 |} * Варијации во врнежи помеѓу најсушниот и најмолниот месец се 41 мм. Во текот на годината, просечната температура варира околу 20,6&nbsp;°C.<ref>[https://en.climate-data.org/location/905786/ Climate Radohova: Temperature, Climate graph, Climate table for Radohova — Climate-Data.org]</ref> == Историја == Првата [[Илири|илирска]] населба на местото на денешната Сипрага постоела пред новата ера. Сигурно е познато дека од 3-ти до 5 век тука биле [[Римјани]]те. За време на [[Втората светска војна]], скитите биле востанички ([[партизан]]ски) крај. За време на Војната во [[Босна]], воените сили и полициските сили беа убиени и прогонувани од страна на [[Бошњаци|бошњачкото]] население. Еден од 18 логори за цивили во општина Котор Варош беше во просториите на полициската станица (МУП), Шипраге.<ref>http://www.bosnjaci.net/prilog.php?pid=48921.|title=SRPSKO-CRNOGORSKI-HRVATSKI {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201008215630/http://www.bosnjaci.net/prilog.php?pid=48921.%7Ctitle=SRPSKO-CRNOGORSKI-HRVATSKI |date=2020-10-08 }} KONCENTRACIONI LOGORI - GENOCIDNE TVORNICE SMRTI — Bosnjaci.Net|website=www.bosnjaci.net.</ref> [[Податотека:Ostaci rimske naseobine u Sipragama (2).jpg|300px|thumb|left|Планот останува на римска базилика во Шипраге, 5. век<br/><br>A – Предворие (13,9 x 4,09 m) <br /> B – Главната просторија (12,38 x 8.30 m) <br/> C – Средна соба (12,38 x 3.95 m) <br/> D – Апсида <br/> a – Прозорец <br /> c – Вратата (1,90 м) <br /> d – Вратата (1,20 м) <br /> е – Зазидана вратата<br/> b, h – Отпуштање <br /> i – Конзола <br /> k – Човечки скелет]] [[Податотека:Stecak-Siprage-1950.jpg|thumb|200px|center|Едeн од последните две надгробни споменици - стећци во селото, 12 век]] == Население == ===Преглед по листи=== {| border=1 cellpadding=4 cellspacing=0 class="toccolours" style="align: left; margin: 0.5em 0 0 0; border-style: solid; border: 1px solid #999; border-right-width: 2px; border-bottom-width: 2px; border-collapse: collapse; font-size: 100%;" |- |'''Години''' |style="background:#f3fff3;" |1879. |style="background:#ddffdd;" align="center" |1885. |style="background:#f3fff3;" |1895. |style="background:#ddffdd;" align="center" |1910 |style="background:#f3fff3;" |1921. |colspan=1 style="background:#ddffdd;" align="center" |1931. | style="background:#f3fff3;" |1948. | colspan=1 style="background:#ddffdd;" align="center" |1953. | style="background:#f3fff3;" |1961. | colspan=1 style="background:#ddffdd;" align="center" |1971. | style="background:#f3fff3;" |1981. | colspan=1 style="background:#ddffdd;" align="center" |1991. | style="background:#f3fff3;" |2013. |- |'''Население''' |64 (1.312♦) |277 (1.575♦) |88 (1.426♦) |159 (760♦) |999 |5.098* |1.774 |7.764* | 828 |822 |1.183 |952 |788 |}<ref name=<“SZVB“>{{Наведена книга|editor=Štatistički zabod Zemaljske vlade BiH|year=1880|title=Štatistika miesta i pučanstva Bosne i Hercegovine – Službeno izdanje|publisher=Zemaljska vlada Bosne i Hercegovine|place=Sarajevo}}</ref> *1931.и 1953.: општината Шипраге.<ref>http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1953/Pdf/G19534001.pdf.</ref> ♦ Областа на Шипраге ===1971-2013=== {| border="1" cellpadding="7" cellspacing="0" style="margin: 10px 0 10px 25px; background: #f9f9f9; border: 1px #AAA solid; border-collapse: collapse; font-size: 85%; float: center;" |- style="background: #E9E9E9" |colspan ="7" | '''Шипраге'''<ref>Knjiga: Nacionalni sastav stanovništva - Rezultati za Republiku po opštinama i naseljenim mjestima 1991., Statistički bilten br. 234, Izdanje Državnog zavoda za statistiku Republike Bosne i Hercegovine, Sarajevo.</ref><ref>Internet - izvor, Popis po mjesnim zajednicama - http://www.fzs.ba/Podaci/nacion%20po%20mjesnim.pdf {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131005002409/http://www.fzs.ba/Podaci/nacion%20po%20mjesnim.pdf |date=2013-10-05 }}</ref> Пописната година 2013: '''788''' жителите |- style="background:style=;" |'''background-color:#F5DEB3;"| '''Пописната година''' |'''background-color:#C2B280;"| '''[[1991]].''' |'''background-color:#C2B280;"| '''[[1981]].''' |'''background-color:#C2B280;"| '''[[1971]].''' |- |'''[[Муслимани]]/[[Бошњаци]] |745 (78,25%) |711 (60,10%) |422 (51,33%) |- |'''[[Срби]]''' |168 (17,64%) |320 (27,04%) |370 (45,01%) |- |'''[[Хрвати]]''' |1 (0,10%) |6 (0,50%) |0 |- |'''[[Југословени|Југославени]]''' |32 (3,36%) |136 (11,49%) |21 (2,55%) |- |'''Другите и непознати''' |6 (0,63%) |10 (0,84%) |9 (1,09%) |- |style="background:style=;"background-color:lightblue"|'''Вкупниот''' |style="background:style=;"background-color:lightblue|'''952''' |style="background:style=;"background-color:lightblue|'''1.183''' |style="background:style=;"background-color:lightblue|'''822''' |} [[Податотека:Grafika.png|left|500x300px]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} *http://www.maplandia.com/bosnia-and-herzegovina/republika-srpska/siprage/ Maplandia *http://www.satellitecitymaps.com/europe-map/bosnia-and-herzegovina-map/federation-of-bosnia-and-herzegovina-map/%C5%A1iprage-map/ *http://www.distancesfrom.com/distances-in-%C5%A0iprage/6308019.aspx *http://www.kartabih.com/ {{coord|44.466|17.560|type:city_region:BA|display=title}} {{DEFAULTSORT:Siprage}} [[Категорија:Населени места во Босна и Херцеговина]] 2aozf0pzhjm8lb4e8416mszh1hqdfkx 0 1175617 5544352 5089379 2026-04-24T16:47:22Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544352 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Обична леска | image = Corylus avellana.jpg | image_caption = Листови и лешници | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=Shaw, K. |author2=Roy, S. |author3=Wilson, B. |date=2014 |title=''Corylus avellana'' |volume=2014 |page=e.T63521A3125935 |doi=10.2305/IUCN.UK.2014-3.RLTS.T63521A3125935.en |access-date=19 ноември 2021}}</ref> | genus = Corylus | species = avellana | authority = [[Карл Линеј|L.]] | range_map = Corylus avellana range.svg | range_map_caption = Распространетост }} '''Обична леска''' ({{науч|Corylus avellana}}) - вид листопадно дрво од родот [[леска]]. ==Распространетост и морфологија== Обичната леска е [[грмушка]] којашто може да достигне височина од пет до седум метри, а расте во цела [[Европа]] и во [[Северозападна Африка]]. Најчесто расте во влажни, осојни места, но се култивира речиси во сите европски земји. [[Корен]]от на леската е плиток, кората е мазна и светлокафеава, пупките се јајцевидни со повеќе лушпи, младите гранчиња се црвенкасто-влакнести. [[Лисја]]та на леската се сместени на кратки дршки, по форма се тркалезни или елипсовидни, а по рабовите се остро, пилесто назабени. Леската цвета пред пролистувањето, во периодот од [[февруари]] до [[април]], а нејзините цветови се во форма на реси. Машките реси се жолти и се формираат во текот на [[лето]]то претходната година, додека женските реси се покриени со лисни лушпи и се одделени од машките. Плодот на леската е во форма на оревче ([[лешник]]) и созрева во [[септември]] и во [[октомври]], а потоа брзо паѓа при што семката што се наоѓа во плодот може да се јаде.<ref name="ReferenceA">Илчо Захариев, „Леска (Corylus avellana)“, ''Штипски Мозаик'', март-април 2017, стр. 19.</ref> ==Лековити својства== Во [[медицина]]та се користат плодот на леската (''Corylus avellana fructus''), младите листови (''Corylus avellana folium'') и кората од стеблото (''Corylus avellana cortex''). Притоа, плодовите се берат кога се зрели, по што се сушат на сонце; листовите се берат кога се млади, а се сушат под сенка и на проветрени места; кората се бере во рана [[пролет]] при што се сече на тенки парчиња (до 10 сантиметри) и потоа се суши. Семките од плодот на леската (лешниците) содржат: 50-60% масла, кои најчесто се состојат од [[Олеинска киселина|олеинска]] и [[линолна киселина]], 14-18% [[белковини]], околу 14% [[скроб]] и околу 2,5% минерали. Хемискиот состав на кората содржи: [[катехински танин]] (5-8%), малку [[смола]], [[етерични масла]], флавониди, деривати на [[мирицетол]] итн. Најпосле, листот содржи [[танин]]и, [[Флавоноид|флавониди]], [[фолна киселина]] и [[витамин Ц]].<ref name="ReferenceA"/> Лисјата и кората на леската се користат за лекување на воспалени [[вени]] и [[хемороиди]], бидејќи ги стеснуваат [[Крвни садови|крвните садови]], благодарение на танините што ги содржат. Исто така, леската помага и во надворешното лекување на верикозни улцерации во вид на облоги подготвени од кората и лисјето. Младите листови се користат за лекување на [[Чир на желудникот|чир во желудникот]], проливи, хроничен воспалителен процес на [[Дебело црево|дебелото црево]] и други стомачни заболувања. Во народната медицина, листот и кората се употребуваат за лекување на зголемена [[простата]]. Притоа, од листовите и од кората се подготвува [[чај]], а од кората се прави и маст која може да остане стабилна до две години.<ref name="ReferenceA"/> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Corylus avellana}} * {{EOL}} {{Таксонска лента}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Леска]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Јадливи оревести плодови и семки]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Маслодајни растенија]] [[Категорија:Флора на Европа]] ci866a0zz341hux2rl4q40ka4h7ujm9 0 1203392 5544356 5519929 2026-04-24T16:48:40Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544356 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | image = Kruipertje Hordeum murinum plant.jpg | genus = Hordeum | species = murinum | authority = [[Карл фон Лине|L.]] | subdivision_ranks = Subspecies | subdivision = * subsp. ''murinum'' * subsp. ''glaucum'' * subsp. ''leporinum'' }} '''Осатка''' или '''див јачмен''' ({{langx|la|Hordeum murinum}}) – вид [[едногодишно растение|едногодишна]] [[трева]] слична со [[јачмен]]от. [[Ареал]]от на распространетост на видот се простира по поголемиот дел на [[Европа]] (од југот на [[Шведска]] до [[Средоземно Море|Средоземното Море]], [[југозападна Азија]], [[Иран]]<ref>Цинцовић Т., Којић М. 1976. Род ''Hordeum'' L. У: Младен Јосифовић. (ур.) Флора СР Србије VIII. Београд]: Српска академија наука и уметности.</ref>. Била пренесена и во [[Северна Америка]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Hordeum murinum}} {{Растение-никулец}} [[Категорија:Плевели]] [[Категорија:Ливадарки]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] 7g933puexfo6wy93i42d09l9yaur1fe 0 1204030 5544357 5519930 2026-04-24T16:49:36Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544357 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Оскоруша | image = Sorbus domestica FruitsLeaves BotGardBln0906a.JPG | regnum = [[Растенија]] | unranked_divisio = [[Скриеносеменици]] | unranked_classis = [[Евдикоти]] | unranked_ordo = [[Розиди]] | ordo = [[Розовидни]] | familia = [[Рози]] | genus = ''[[Sorbus]]'' | subgenus = '''''Cormus''''' | species = '''''S. domestica''''' | binomial = ''Sorbus domestica'' | binomial_authority = [[Карл Лине|L.]] | range_map = Sorbus domestica range.svg | range_map_caption = Distribution map | synonyms = * ''Cormus domestica'' <small>(L.) Spach</small><ref>{{citation |url=http://botany.si.edu/ing/ |title=Index Nominum Genericorum (ING) |chapter=Entry for ''Cormus'' |accessdate=}}</ref> * ''Pyrus domestica'' <ref name=GRIN>{{citation |url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=35018 |title=USDA GRIN Taxonomy |accessdate= |archive-date=2020-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200722163338/https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=35018 |url-status=dead }}</ref> * ''Pyrus sorbus'' <small>Gaertn.</small><ref name=GRIN/> }} '''Оскоруша''' ({{langx|la|Sorbus domestica}}) или '''скоруша''' — шумско овошно дрво со долги, назабени и мовливи листови со мали жолтозелени и сочни трпкави плодови во вид на круша што се јадат откако ќе нагнијат, како и неговиот плод.<ref name="oskorusa">{{ДРМЈ|Оскоруша}}</ref> Таа е листопаден вид дрво од семејството [[рози]]. == Распространетост == Распространета е во [[Јужна Европа|јужна]] и [[средна Европа]], северна [[Африка]], на [[Крим]] и во [[Мала Азија]]. Тешко е да се одредат точните граници на нејзината распространетост со оглед дека од дамнина била садена и спонтано проширена. Тежиште на [[ареал]]от е на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]], [[Апенини|Апенинскиот Полуостров]] и во јужна [[Франција]]. == Изглед == Оскоруша е [[дрво]] високо 15-20 метри, со широка, заоблена јајчеста крошна. [[Кора]]та е пепелавосива, црвеникавокафеава до темносива, делумно се лупи, подоцна долгманесто плочесто распукана. [[Корен]]от е срцелик со повеќе разгранети, добро развиени жили. Младите гранчиња се жолтеникаво кафеави, голи, делумно покриени со сивкав слој на епидерм, посипени со [[лентицела|лентицели]]. Кратките млади гранчиња се бројни и прстенесто збрчкани. [[Пупка|Пупките]] се спирално распоредени околу младите гранчиња, долги околу 1 [[сантиметар]], јајчесто конусни, со тапо зашилен врв, покриени со поголем број корички. Коричките на пупките се широки, лепливи, зеленикави, делумно црвеникави, со потемни рабови, голи, сјајни. Врвната пупка е поголема и поиздолжена од страничните, кои се приклонети до гранчето, со отстранети врвови. [[Лисна лузна|Лисната лузна]] на оскорушата е триаголна до полумесечинеста, со пет траги на спроводните снопчиња. [[Лист]]овите се долги 15-18 сантиметри, составени од 11 до 21 ливче, кои се тесно долгманести, долги 3 до 8 сантиметри, со симетрична основа, со остар назабен раб, одозгора голи, одоздола мовливи, подоцна голи и синкавозелени. Во [[есен]] поцрвенуваат и рано паѓаат. [[Цвет]]овите се двополови, ентомогамни, бели, широки околу 1,5 сантиметри, 35 до 75 цвета собрани во [[соцветие]] широко 6 до 10 сантиметри. Има пет бели лиски и 20 кремово-бели прашници. Цутењето е во мај и јуни. Плодовите се сочни, јаболчести или крушковидни, долги до 3 сантиметри, жолтеникаво-зелени до кафеникави, посипани со лентицели, а од сончевата страна црвеникави. Вкусот им е горко- киселкав, а дури после стоење и првите мразови стануваат кафеави, меки, вкусни и слатки. Дозреваат во септември и октомври, содржат 5 до 6 [[семка|семки]] кои се долги до 7 милиметри, јајчесто широки, плоскати, со зашилен врв, кафеави, помалку или повеќе сјајни. Семето го разнесува [[дивеч]]от, [[птици]]те и [[глодачи]]те. [[Слика:Sorbus domestica Sturm8.jpg|десно|200п|Избојак и плодови оскоруше]] == Еколошки својства == Оскорушата расте бавно (освен во младоста) и доживува старост од 200 до 300 години. Таа е [[хелиофити|хелиофилен]] вид кој само во раната младост делумно поднесува сенка. Претпочита топла и блага клима. Нема посебни барања што се однесува до земјиштето, но најдобро успева на длабоки и плодни земјишта. Добро ја поднесува сушата, но е осетлива на доцни пролетни мразови. Во зима издржува температура до -30&nbsp;°C. Осетлива е на конкуренција на други видови. Се јавува поединечно или во помали групи на [[надморска висина]] до 1400 метри во средоземното подрачје, а во средна Европа до 650 метра. ==Употреба== Тврдите [[плод]]ови на оскорушата се опори, горки и кисели. Дури после подолго стоење и првите мразови, кога згнијат, стануваат меки, вкусни и слатки. Плодовите се јадат сирови, а може да се преработат во [[мармалад]] или [[компот]]. Се употребува и како додаток при производството на [[јаболковача (ракија)|јаболковача]] или се преработуваат во [[ракија]] од оскоруша. Плодот на оскорушата содржи 11 до 14% [[шеќер]] (значително повеќе [[фруктоза]] отколку [[гликоза]]). Во презреаното [[овошје]] има и нешто алкохол и [[јаболкова киселина]] (0,6%), [[танин]], азотни материи и доста [[целулоза]]. Од витамини, 100 грама оскоруша содржат 8 [[милиграм]]а [[аскорбинска киселина]] и 2,5 милиграма [[каротин]]. Плодовите многу ги јадат [[срна|срните]] и [[елен]]ите. Од дрвото на оскорушата се произведува земјоделски [[алат]], кундаци за пушки, кломпи, палици за [[билјард]], модели за ковачки калапи, [[чембало|чембала]], шкотски [[гајда|гајди]] и скапоцен [[мебел]]. ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Ризница-врска|Оскоруша}} * [http://www.crescentbloom.com/plants/Specimen/SO/Sorbus%20domestica.htm CrescentBloom.com: Sorbus domestica] {{en}} * [http://novosti.rs/vesti/zivot_+.304.html:515557-Oskorusa-sprecava-anemiju-jaca-srce Оскоруша спречава анемију, јача срце („Вечерње новости“, 24. октобар 2014)] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Рози]] [[Категорија:Овошје]] [[Категорија:Листопадни дрвја]] [[Категорија:Дендрологија]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Јаребики]] [[Категорија:Флора на Европа]] 6xzx6dekwiuzaojk3lasevus7kszyds 0 1204211 5544370 5000405 2026-04-24T16:54:53Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544370 wikitext text/x-wiki {{taxobox | name = Подбел | image = Coltsfoot.jpg | regnum = [[Plantae]] | unranked_divisio = [[Angiospermae]] | unranked_classis = [[Eudicotae]] | unranked_ordo = [[Asteridae]] | ordo = [[Asterales]] | familia = [[Asteraceae]] |subfamilia = [[Asteroideae]] | genus = '''''Tussilago''''' | genus_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] | species = '''''T. farfara''''' | binomial = ''[[Tussilago farfara]]'' | binomial_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] |synonyms_ref= |synonyms= * ''[[Farfara]]'' <small>Gilib.</small> * ''[[Farfara radiata]]'' <small>Gilib.</small> * ''[[Tussilago alpestris]]'' <small>Hegetschw.</small> * ''[[Cineraria farfara]]'' <small>(L.) Bernh.</small> * ''[[Tussilago umbertina]]'' <small>Borbás</small> |tribus=[[Senecioneae]] }} '''Подбел''' (''Tussilago farfara'') е растение од фамилијата [[главоцветни]]. Има бели, влакнести листови и жолти цветови. Расте на влажни наноси, речни брегови и ниви. Се користи во традиционалната медицина. {{Taxonbar|from=Q26302}} [[Категорија:Главоцветни]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Лековити растенија]] 3spyjlngrz4fhq9zn4z8g1dxp6ak8cn 0 1207538 5544520 5543475 2026-04-25T07:11:19Z Пакко 4588 {{Општина Полски Тр’мбеш} 5544520 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Полски Сеновец | native_name = Полски Сеновец | native_name_lang = bg | settlement_type = село | image_skyline = Centar-selo-Polski-Senovets-2021 04.jpg | image_caption = Плоштадот во Полски Сеновец | image_flag = | image_shield = | pushpin_map = Бугарија | pushpin_map_caption = Местоположба на Полски Сеновец во Бугарија | latd =43 |latm =18 |lats = |latNS =N | longd =25 |longm =36 |longs = |longEW =E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Земја | subdivision_name = [[Бугарија]] | subdivision_type1 = Област | subdivision_name1 = [[Велико Трново (област)|Велико Трново]] | subdivision_type2 = Општина | subdivision_name2 = [[Полски Тр’мбеш (општина)|Полски Тр’мбеш]] | leader_party = | leader_title = Градоначалник | leader_name = Красимир Колев | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 37,505 | elevation_m = 84 | population_total = 534 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[EET]] | utc_offset1 = +2 | timezone1_DST = [[EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = поштенски број | postal_code = 5198 | area_code = +359 06146 | website = }} '''Полски Сеновец''' ({{langx|bg|Полски Сеновец}}) — село во Северна [[Бугарија]]. Административно припаѓа на општина [[Општина Полски Тр’мбеш|Полски Тр’мбеш]], [[Велико Трново (област)|Великотрновска Област]]. Има население од околу 534 жители (2022).<ref>[https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-06-2022_2.txt Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица] oт дата 15.06.2022 г.</ref> == Географија == Полски Сеновец се наоѓа во средниот дел на [[Дунавска Рамнина|Дунавската Рамнина]], на 12 км југозападно од општинскиот центар [[Полски Тр’мбеш]], на 32 км северно од регионалниот центар [[Велико Трново]], на 4,4 км од селото [[Стефан Стамболово]], на 4,4 км од селото [[Петко Каравелово]] и на 3 км од селото [[Иванча (Област Велико Трново)|Иванча]]. === Клима === Климата во Полски Сеновец е умерена. Најниските температури во месец [[јануари]] достигнуваат до –26 °C. Највисоките температури се достигнати во месец [[август]] – до 39 °C. Највисока влажност на воздухот има во месец јануари – 85%, а во месец јули е најмала – 65%. == Историја == Полски Сеновец бил основан во [[14 век]] со обединување на околните маала Срница, Глогота и Дунавлиј Суванџиќој. Во документ од [[1618]] година се евидентирани 74 христијански и 2 муслимански семејства. Првото црковно училиште во Полски Сеновец било отворено во [[1847]] година. Во [[1877]] година, во Полски Сеновец имало 248 куќи. Првото [[читалиште]] „Надежда“ било основан во [[1883]] година. Од [[1902]] година во селото работела филијала на Бугарската земјоделска банка. Во [[1911]] година била отворена [[пошта]], а потоа селото добило телефонска и телеграфска врска. Селото било електрифицирано во [[1945]] година, a во 1949 година било основано [[ТКЗС]] „В’лко Червенков“. Во [[1959]] година, Полски Сеновец станал центар на нова општина во која биле вклучени и селата Куцкина, Петко Каравелово и Стефан Стамболово. Во [[1978]] година општината Полски Сеновец била укината, а нејзините населени места биле припоени кон општината Полски Тр’мбеш. == Галериjа == <gallery> Image:Threshing in Polski Senovets,Bulgaria.png|Вршидба во 1957 г. Image:Orthodox Church in Polski Senovetz,Bulgaria.jpg|Црква „Св. Теодор Стратилат“ Image:Fountain in Tabak mahala,Polski Senovets,Bulgaria.JPG|Чешмата вo Табак Mахала Image:Основно училище "Никола Йонков Вапцаров",Полски Сеновец.jpg|Училиштето во селото Image:Читалище "Надежда 1883",Полски Сеновец.jpg|Читалиштето во селото </gallery> == Литература == *Регионален държавен архив – Велико Търново *Полски Сеновец – Тодор Лазаров 1984 издателство „Отечествен фронт“ авторът изказва специални благодарности на Георги Михайлов, Богдан Султов, Ангел Събев, Кирил Попов. *Доклади и научни съобщения от III национална научна конференция От регионалното към националното – нумизматика, сфрагистика, епиграфика и музейно дело на Исторически музей – Полски Тръмбеш, посветена на 65-годишнината на ст. н. с. д-р Христо Харитонов, 6 – 7. IX. 2009 г. Полски Тръмбеш == Наводи == {{наводи}} {{Општина Полски Тр’мбеш}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Велико Трново|Полски Сеновец]] [[Категорија:Населени места во областа Велико Трново]] f473kroq5y1tmjavaf6xs74yzrzf656 0 1219944 5544349 5540023 2026-04-24T16:46:21Z AberrationForced 86286 5544349 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} {{викификација}} {{Инфокутија за телевизија |show_name = Покемон |image = International Pokémon logo.svg |caption = |genre = [[фантазија]], [[аниме]] |creator = [[Сатоши Таџири]] |starring = - |opentheme = „Gotta Catch 'Em All“, [[Џејсон Пејџ]] |country = [[Јапонија]] |language = [[Јапонски јазик|јапонски]], [[Англиски јазик|англиски]] |num_episodes = 1368 |executive_producer = |location = - |runtime = [[24 минути]] |network = - |first_aired = [[1 април]] [[1997]] |website = {{Official website|URL=http://www.pokemon.co.jp/|name=Japan}} }} '''''Покемон''''' — аниме-серија создадена од [[Сатоши Таџири]] во [[1996]] година и која е во сопственост на јапонската компанија [[Нинтендо]]. „Покемони“ започнале од неколку игри за Нинтендо, а подоцна е направена и [[аниме]]-серијата [[Покемон (аниме)|со исто име]]. === Покемон Филмови === {| class="wikitable" |- ! Филм !! Година !! Режисер |- | ''Pokémon: The First Movie'' || 1998 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon The Movie 2000'' || 1999 || Kunihiko Yuyama |- |'' Pokémon 3: The Movie || 2000 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon 4Ever'' || 2001 || Kunihiko Yuyama |- |'' Pokémon Heroes'' || 2002 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon: Jirachi—Wish Maker'' || 2003 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon: Destiny Deoxys'' || 2004 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon: Lucario and the Mystery of Mew ''|| 2005 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon Ranger and the Temple of the Sea'' || 2006 || Kunihiko Yuyama, Armen Mazlumian |- |''Pokémon: The Rise of Darkrai'' || 2007 || Kunihiko Yuyama |- |'' Pokémon: Giratina and the Sky Warrior''|| 2008 || Kunihiko Yuyama |- |'' Pokémon: Arceus and the Jewel of Life'' || 2009 || Kunihiko Yuyama |- |'' Pokémon: Zoroark: Master of Illusions ''|| 2010 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon the Movie: White—Victini and Zekrom'' || 2011 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon the Movie: Black—Victini and Reshiram ''|| 2011 || Kunihiko Yuyama |- |'' Pokémon the Movie: Kyurem vs. the Sword of Justice'' || 2012 || Kunihiko Yuyama |- |'' Genesect and the Legend Awakened'' || 2013 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon the Movie: Diancie and the Cocoon of Destruction ''|| 2014 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon the Movie: Hoopa and the Clash of Ages'' || 2015 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon the Movie: Volcanion and the Mechanical Marvel'' || 2016 || Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon the Movie: I Choose You!'' || 2017|| Kunihiko Yuyama |- | ''Pokémon the Movie: The Power of Us'' || 2018 || Tetsuo Yajima |- | ''Pokémon the Movie: Mewtwo Strikes Back Evolution '' || 2019 || Motonori Sakakibara, Tetsuo Yajima |- | ''Pocket Monsters the Movie: Coco'' || 2020 || Tetsuo Yajima |} === Серии === {| class="wikitable" |- ! Серија !!Година |- | ''Pokémon ''|| 1997-2002 |- |'' Pokémon Chronicles'' || 2002 |- |'' Pokémon: Advanced ''|| 2002-2006 |- | ''Pokémon Diamond and Pearl'' || 2006-2010 |- | ''Pokémon: Black & White'' || 2010-2013 |- | ''Pokémon XY ''|| 2013-2016 |- |'' Pokémon The Series: Sun & Moon'' || 2016-2019 |- | ''Pokémon Journeys: The Series ''|| 2019-во тек |- | ''Pokémon: The Arceus Chronicles ''|| 2022 |} [[Категорија:Аниме]] [[Категорија:Покемон]] 4zyncxo7iolbnqspshbxyi88r64y16x 0 1221113 5544300 5412148 2026-04-24T14:13:32Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5544300 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Vendanges en Kakhetie (B).jpg|мини|''’Ртвели во [[Кахетија]]'' од авторот Григориј Гагарин, 1847]] '''’Ртвели''' ({{langx|ka|რთველი}}) – традиционална берба на [[грозје]] и рурален празник на бербата во [[Грузија]], проследен со прослави, [[музика]] и приредби. Обично почнува кон крајот на септември во источниот дел на Грузија и во средината на октомври во западна Грузија.<ref name="Sakartvelo">{{икона|ru}} [http://sakartvelotour.com/prazdnik-sbora-vinograda-rtveli Sakartvelo Tour/Праздник сбора винограда]{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ’Ртвелито обично трае неколку дена, луѓето ја почнуваат бербата од рано [[утро]], а денот го завршуваат со прослава и пеење народни песни чии теми се бербата и [[вино]]то.<ref>Robert Parsons. [http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/from_our_own_correspondent/3211735.stm Revelling in Georgia's grape harvest]. [[Би-Би-Си њуз]] 26 октомври 2003</ref><ref>Нато Алапишвили [http://www.iwpr.net/index.php?apc_state=hen&s=o&o=p=crs&l=EN&s=f&o=257651 Move to Revive Georgian Wine Industry]. Кавкаска разузнавачка служба бр. 307. 6 октомври 2005</ref><ref>[http://www.kakheti.gov.ge/eng/index.php?cat=41&par=41 Kakheti - Wine Homeland] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110721030526/http://www.kakheti.gov.ge/eng/index.php?cat=41&par=41 |date=2011-07-21 }}. Регионална влада [[Кахетија]].</ref> == Потекло на поимот == Името на празникот потекнува од древниот грузиски збор „stveli“, што значи „берба на овошје“. Со текот на времето, буквата s била заменета со r, а зборот означува само берба на грозје.<ref name="Style">{{икона|en}} [http://www.georgianjournal.ge/discover-georgia/28511-rtveli-harvesting-grapes-georgian-style.html Georgian Jpurnal/Rtveli – Harvesting grapes, Georgian style] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190410154931/https://www.georgianjournal.ge/discover-georgia/28511-rtveli-harvesting-grapes-georgian-style.html |date=2019-04-10 }}</ref> == Дневни активности == [[Податотека:Pirosmani. Grape harvesting.jpg|лево|мини|300п|Гроздобер во периодот ’ртвели ([[Нико Пиросмани]])]] Во текот на денот цело семејство, заедно со пријателите и комшиите, се собира во лозјето и ја почнува бербата. Се работи или со голи раце или со посебни ножици. Сите садови поврзани со собирањето грозје и подготовката на вино се измиени и очистени многу темелно и внимателно.<ref name="Style"/> Се користат различни садови и инструменти:<ref name="Travel">{{икона|ru}} [http://georgia.travel/ru/ртвели Georgia Travel/Ртвели] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170131231453/http://georgia.travel/ru/%D1%80%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B8 |date=2017-01-31 }}</ref> * ''годори'' – издолжена корпа, исплетена од [[дрен]]ови прачки, за берба на грозје * ''сацнехели'' – дрвено корито за гмечење на грозјето. Гмечењето вообичаено се врши со нозе, обуени во чизми. Коритото има посебен отвор низ кој исцедениот сок се прелива во глинен сад ''квеври''. * ''Квеври'' – глинен сад, во кој виното [[Ферментација|ферментира]]. * ''Марани'' – подрум, во кој се закопуваат глинените садови заради подобра ферментација. Грозјето не се користи само за производство на вино. Од добиената [[комина]] се прави [[ракија]] ''чача'', а од соковите слатките – [[пеламуши]] и [[чурчхела]].<ref name="Travel"/> == Вечерни активности == [[Податотека:Niko Pirosmani. Autumn Feast. Niko Six - picture Panel. Oil on oilcloth. 179,5X379.jpg|лево|мини|300п|Славење во периодот ’ртвели (Нико Пиросмани)]] Вечерите поминуваат во изобилство на храна и пијалаци. Се служат големи количини грузиски деликатеси - [[шашлик]], [[хинкали]], [[сациви]], [[лобио]], [[хачапури]], проследени со изобилство овошје и зеленчук и задолжителните чурхели. Количината и и разновидноста на сервираната храна и пијалаци не ја симболизира само богатат берба, туку се во знак на богата и успешна година.<ref name="Sakartvelo"/> Според традицијата, што повеќе гости, посреќна е годината. Младото вино се дегустира, се наздравува, првата здравица е од домаќинот и обично е посветена на татковината, гозбата, грозјето, новото вино. Ова се повторува секоја ноќ во текот на празниците.<ref name="Sakartvelo"/> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Ризница-врска|Rtveli Vintage in Kakheti}} [[Категорија:Грузиска култура]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] niyic4trftv8rg6kpihra4f5gfk0oer 0 1221441 5544288 5444147 2026-04-24T13:04:30Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5544288 wikitext text/x-wiki {{infobox company | logo = | type = [[Приватна компанија]] | foundation = {{Start date and age|1895|12|18|df=yes}} | founder = [[Вацлав Лаурин]] & [[Вацлав Клемент]] | location_city = [[Млада Болеслав]] | location_country = [[Чешка]] | locations = | area_served = Европа, Јужна Америка, Африка, Среден Исток, Азија-Тихоокеанија | key_people = <div> * Бернард Мајер {{small|(претседател на одборот на директори)}} * Кристијан Клинглер {{small|(претседател на надзорниот одбор)}} | industry = [[Автомобилска индустрија|Автомобилска]] | predecessor = [[Laurin & Klement]] | products = [[Автомобили]] | production = {{increase}} 1,253,700 единици (2018)<ref name="ŠKODA Sales 2018">{{cite report |url=http://www.skoda-auto.com/news/news-detail/sales-2018 |title=ŠKODA delivers 1.25 million vehicles worldwide in 2018 |publisher=ŠKODA AUTO a.s. |location=Mladá Boleslav, Czech Republic |date=2019 |accessdate=13 January 2019 |archive-date=2020-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200118054741/https://www.skoda-auto.com/news/news-detail/sales-2018 |url-status=dead }}</ref> | market cap = | revenue = {{increase}} [[Euro|€]] 16.559 милијарди (2017)<ref name="ŠKODA Financial Results 2017">{{cite report |url=http://www.skoda-auto.com/news/news-detail/annual-press-conference-2018 |title=ŠKODA Financial Results 2017 |publisher=ŠKODA AUTO a.s. |location=Mladá Boleslav, Czech Republic |date=2018 |accessdate=13 May 2018 |archive-date=2020-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200111121002/https://www.skoda-auto.com/news/news-detail/annual-press-conference-2018 |url-status=dead }}</ref> | operating_income = {{increase}} € 1.611 милијарди (2017)<ref name="ŠKODA Financial Results 2017"/> | net_income = {{increase}} € 1.274 милијарди (2017)<ref name="ŠKODA Financial Results 2017"/> | assets = {{increase}} CZK 228.180 милијарди (2016)<ref name="ŠKODA Annual Report 2016">{{cite report |url=http://www.skoda-auto.com/SiteCollectionDocuments/company/investors/annual-reports/en/skoda-annual-report-2016.pdf |title=ŠKODA Annual Report 2016 |publisher=ŠKODA AUTO a.s. |location=Mladá Boleslav, Czech Republic |date=2017 |accessdate=17 April 2017 |archive-date=2017-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170325024233/http://www.skoda-auto.com/SiteCollectionDocuments/company/investors/annual-reports/en/skoda-annual-report-2016.pdf |url-status=dead }}</ref><br>{{increase}} ([[US$]] 8.89 billion) | equity = {{increase}} CZK 137.580 милијарди (2016)<ref name="ŠKODA Annual Report 2016"/><br>{{increase}} (US$ 5.36 billion) | owner = | num_employees = {{increase}} 32,985 (2017)<ref name="ŠKODA Financial Results 2017"/> | parent = [[Фолксваген]] | divisions = [[Шкода Моторспорт]] | subsid = Шкода Ауто Германија<br />[[Шкода Ауто Индија]]<br />Шкода Ауто Словенија | homepage = {{URL|skoda-auto.com}} | footnotes = }} '''Шкода Ауто''' ([[чешки]]: ''Škoda Auto'') — автомобилски производител кој бил основан во [[1895]] година како ''Лаурин & Клемент''. Неговото седиште е во [[Млада Болеслав]], [[Чешка]]. Во [[1925]] година, ''Лаурин и Клемент'' бил купен од индустрискиот конгломерат „[[Шкода (претпријатие)|Шкода]]“<ref>[http://www.skoda.co.uk/skoda-history Историја на Шкода] Официјално мрежно место</ref> станувајќи во сопственост на државата во [[1948]] година. По [[1991]] година компанијата постепено била приватизирана, од [[1994]] година е Членка на групацијата [[Фолксваген]] од [[Германија]], а од [[2000]] година подружница во целост<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.autozeitung.de/auto-galerie/alle-vw-konzernmodelle-teil-3-seat-und-skoda |title=Alle VW-Konzernmodelle Teil 3: Seat und Skoda |language=de |publisher=Autozeitung.de |date= |accessdate=28 August 2011 |archive-date=2010-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100605235915/http://www.autozeitung.de/auto-galerie/alle-vw-konzernmodelle-teil-3-seat-und-skoda |url-status=dead }}</ref>. Автомобилите на Шкода се продаваат во повеќе од 100 земји, а во [[2018]] година вкупната глобална продажба достигнала 1,25 милиони единици, што претставува зголемување од 4,4% од претходната година<ref name="ŠKODA Sales 2018"/>. Оперативната добивка изнесувала 1,6 милијарди евра во [[2017]] година, што претставува пораст од 34,6% во однос на претходната година<ref name="ŠKODA car sales 2015"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ceskenoviny.cz/zpravy/skoda-auto-with-profit-up-6-5-pct-to-record-eur708m-in-2015/1327137|title=-|website=www.ceskenoviny.cz}}{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Почнувајќи од [[2017]] година, профитната маргина на Шкода е втора највисока од сите брендови на Фолксваген по онаа на [[Порше]]<ref>[https://ekonomika.idnes.cz/skoda-auto-volkswagen-presun-vyroby-zmeny-f2h-/ekoakcie.aspx?c=A171006_113803_ekoakcie_hm1 Žádné změny ve Škodě Auto nechystáme, vzkazuje Volkswagen do Čech]. ''[[Mladá fronta DNES]]''. 6 September 2017.</ref>. ==Историја== ===Лаурин и Клемент=== [[File:Laurin & Klement founders 1895.jpg|thumbnail|Основачите [[Вацлав Лаурин]] и [[Вацлав Клемент]] (1895).]] [[File:12-01-11-autostadt-wolfsburg-by-RalfR-301.jpg|thumbnail|[[Лаурин & Клемент]] (1905).]] Како и со многу долгогодишни производители на автомобили, компанијата која денес е позната како Шкода Ауто, започнала со работа во раните 1890-ти со производство на [[велосипед]]и<ref>Piotr S. Wandycz, ‘The Price of Freedom: A History of East Central Europe from the Middle Ages to The Present’, (London, 1992), p. 171</ref>. Фабриката Шкода (тогаш Лаурин и Клемент) била основана во [[1896]] година како производител на велописеди<ref name="nkp1905">{{Наведена мрежна страница |title=Český průmyslový svět - 1905 |url= http://kramerius4.nkp.cz/search/i.jsp?pid=uuid:9ee4d9f0-6a7a-11e4-9d98-005056825209 |website=Digital library of the National Library ČR}}</ref>. Во [[1894]] година, 26-годишниот [[Вацлав Клемент]], кој бил книжар во [[Млада Болеслав]], [[Кралство Бохемија]] (денешна [[Чешка]], а потоа дел од [[Австроунгарија]]), не можел да добие резервни делови за да го поправи својот германски велосипед. Клемент го вратил својот велосипед на производителите, ''Сидел и Науман'', со писмо на [[чешки]], барајќи од нив да извршат поправки, по кое добил одговор на [[германски јазик]] со навредлива за него содржина: „''Доколку сакате одговор од нас, ве молиме пораките да ги пишувате на јазик кој го разбираме''“. Незадоволен од одговорот и реализирајќи го деловниот потенцијал, Клемент, и покрај тоа што немал техничко искуство, одлучил да отвори продавница за поправка на велосипеди, која тој и [[Вацлав Лаурин]] ја отвориле во [[1896]] година во [[Млада Болеслав]]. Пред да стапи во партнерство со Клемент, Лаурин бил вработен во производител на велосипеди во блискиот град [[Турнов]]. Во [[1898]] година, откако се преселиле во новоизградената фабрика, партнерите го купиле [[Вернер Моторс]]<ref group=nb>Повеќе информации за моторните велосипеди на Вернер: {{Наведена мрежна страница |last=Twycross |first=Tony |title=Auto Cycling, 1890s Style |publisher=The Moped Archive |date=April 2005 |url= http://www.users.globalnet.co.uk/~pattle/nacc/arc0556.htm}}</ref>. Првиот мотоцикл на Лаурин и Клемент, напојуван од мотор и монтиран на управувач кој ги возел предните тркала, се покажал опасен и несигурен - несреќата од падот од него го чинела на Лаурин скршен заб. За да се дизајнира побезбедна машина со неговата конструкција околу моторот, партнерите му напишале на германскиот специјалист [[Роберт Бош]] од кој побарале совет за различен електромагнетен систем. Нивниот нов мотор „''Славија''“ бил пуштен во употреба во 1899 година и компанијата станала првата фабрика за мотоцикли во [[Средна Европа]]<ref name="nkp1905"/>. Во [[1900]] година, со работна сила од 32 компании, започнал извоз на ''Славија'' и 150 парчиња биле испорачани во [[Лондон]] за фирмата ''Хјутсон''. Набргу потоа, печатот ги прогласил за создавачи на првиот мотоцикл<ref>{{Наведена мрежна страница |url= http://www.classiccar4you.com/classic-cars-gallery/?album=744&gallery=1206&pid=11691 |title= Skoda Works |publisher= classiccar4you |accessdate= 2019-04-16 |archive-date= 2019-12-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20191220043340/http://www.classiccar4you.com/classic-cars-gallery/?album=744&gallery=1206&pid=11691 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.carautoportal.com/skoda/ |title=Skoda Company History |publisher=CarAutoPortal.com |accessdate=2009-08-10 |archive-date=2010-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101221115013/http://www.carautoportal.com/skoda/ |url-status=dead }}</ref>. До [[1905]] година, фирмата започнала да произведува автомобили, што ја направило втората најстара компанијам производител на автомобили во чешките земји по [[Татра]]. Компанијата, со површина од 7.800 квадратни метри (0.78 ha), имала работна сила од 320 луѓе и користела 170 специјални машински алати, со моќност од 100 коњски сили (75&nbsp;kW) од пареа<ref name="nkp1905"/>. Првиот модел, ''Voiturette A'', постигнал голем успех и компанијата била основана и во рамките на [[Австроунгарија]] и на меѓународно ниво. ===Шкода=== По [[Првата светска војна]], компанијата започнала да произведува камиони, но во [[1924]] година, откако се соочила со проблеми и нивните простории биле зафатени од пожар, компанијата започнала да бара нов партнер. Во меѓувреме, ''Akciová společnost, dříve Škodovy závody'' (друштво со ограничена одговорност, порано ''Škoda Works''), производител на оружје и со седиште во [[П’лзењ]], кој станала еден од најголемите индустриски претпријатија во [[Европа]] и најголем во [[Чехословачка]], се обидувала да го зголеми своето производство и во [[1925]] година по кое се споила со Лаурин и Клемент. Исто така, компанијата започнала и со производство на автомобили во соработка со [[Хиспано Суица]]. Поголемиот дел од подоцнежната продукција се одржало под името на Шкода. {{multiple image|caption_align=center|header_align=center | align = right | total_width = 340 | image1 = Emil Skoda.jpg | width1 = 396 | height1 = 489 | alt1 = Портрет | caption1 = Инженер и индустријалец [[Емил Шкода]] | image2 = Skoda-museum-mlada-boleslav-rr-062.jpg | width2 = 1704 | height2 = 2272 | alt2 = Детал за логото на автомобилот | caption2 = Логото на Шкода во 1930-тите }} Од [[1930]] година започнала да се користи производствена линија за производство. Во истата година била основана АСАП (Акционерско друштво за автомобилско производство) како подружница на Шкода и продолжила да продава автомобили под марката Шкода. Освен фабриката во [[Млада Болеслав]], таа поседувала и канцеларии за продажба и услугите, како и централната работилница во [[Прага]]. Во тоа време, фабриката за автомобили во Млада Болеслав опфаќала површина од 215.000 квадратни метри и вработуваланад 4000 лица. По падот предизвикан од економската депресија, Шкода вовела нова линија на автомобили во 1930-тите, кои значително се разликувале од претходните производи. Новиот дизајн бил развиен под водство на главниот инженер Владимир Матуш и моделиран од страна на Ханс Ледвинка во Тарта. Првично се користел моделот ''Шкода 420 Стандард'' во 1933 година. Новиот дизајн на шасија станала основа за моделите [[Шкода Популар]] (845-1.089), [[Шкода Рапид]] (1.165-1.766), [[Шкода Фаворит]] (1.802-2.091) и Шкода Суперб (2.492-3.991)<ref name="kralik">{{Наведена книга |last=Králík |first=Jan |year=2008 |title=V soukolí okřídleného šípu |place=Prague |publisher=Grada Publishing |pages=19–22 |url= https://books.google.com/books?id=nqIokdzDwtoC&lpg=PA19&dq=%C5%A1koda%20superb&hl=cs&pg=PA22#v=onepage&q=%C5%A1koda%20superb&f=false}}</ref>. Додека во 1933 година Шкода имала 14% удел на чехословачкиот пазар за автомобили и го зазимала третото место зад Прага и Татра, новата линија ја направила компанијата водач на пазарот до 1936 година, со 39% удел во 1938 година. ===Втора светска војна=== За време на [[окупација на Чехословачка|окупацијата на Чехословачка]] во [[Втората светска војна]], компанијата била присвоена од [[Рајхсверке „Херман Геринг“]], која помагала на германските воени сили, создавајќи линии за воени теренски возила, воени авиони, за оружјеи слично. Производството на возила се намалило од 7.052 во 1939 година на 683 во 1944 година, од кои само 35 биле патнички автомобили. Во периодот јануари-мај 1945 година биле произведени вкупно 316 камиони<ref>{{Наведена книга |last=Pavlínek |first=Petr |year=2008 |title=A Successful Transformation? Restructuring of the Czech Automobile Industry |publisher=Physica-Verlag |doi=10.1007/978-3-7908-2040-9 |isbn=978-3-7908-2039-3}}</ref>. Авионите на [[Велика Британија]] и [[САД]] го бомбардирале седиштето на Ѓкода постојано меѓу 1940 и 1945 година. Конечниот масовен воздушен напад се случил на [[25 април]] [[1945]] година и резултирал со речиси целосно уништување Шкода со околу 1.000 мртви или повредени<ref>[http://www.398th.org/History/Veterans/History/Streitfeld/HFH_19450425_Pilsen.html HELL FROM HEAVEN - Chapter 35 - Mission 31 - Pilsen, Czechoslovakia - Our Last Combat Mission - April 25, 1945 - By Leonard Streitfeld, Bombardier, 600th Squadron]. 398th.org (1945-04-25). Посетено на 2013-07-16.</ref>. ===По Втората светска војна=== [[File:Škoda Tudor Cabrio 938, 2013 Oldtimer Bohemia Rally 38.JPG|thumb|Шкода 1101 (1949)]] Кога, до јули 1945 година, била реконструирана фабриката во [[Млада Болеслав]], производство на првиот автомобил на Шкода по Втората светска војна започнало со серијата 1101. Моделот во суштина претставувал ажурирана верзија на Шкода Популар. Во есента 1948 година, компанијата (заедно со сите други големи производители) станале дел од комунистичката [[планска економија]]. И покрај неповолните политички услови и губење на контакт со техничкиот развој во некомунистичките земји, Шкода задржила добра репутација до 1960-тите, создавајќи модели како [[Шкода 440 Спартак]], 445 Октавија, Фелиција и Шкода 1000 МБ. [[File:13-04-05-Skoda Museum Mladá Boleslav by RalfR-122.jpg|thumb|left|Шкода Октавија Супер (1960)]] Кон крајот на 1959 година, [[Шкода Фелиција]] започнала да се увезува во [[САД]]. Неговата малопродажна цена изнесувала околу 2.700 американски долари, за што можело да се купи убаво опремен домашен автомобил V8 кој бил поголем, поудобен и имало повеќе луксузни и практични одлики (бензинот се продавал за помалку од 30 центи за галон, па економијата на горивото не била од примарна важност во Америка во тоа време). Корисниците на Фелиција во Америка наскоро се соочиле со голем број на проблеми поврзани со сигурноста, што дополнително ја оштетило репутацијата на автомобилот. Затоа, Фелиција продолжил да биде увезуван во САД и главно купуван од сиромашното население, а подоцна и бил прекинат увозот. [[File:13-04-05-Skoda Museum Mladá Boleslav by RalfR-121.jpg|thumbnail|Шкода MB 1000 (1966)]] Во доцните 1980-ти, Шкода сè уште произведувала автомобили кои концептуално датираат од 1960-тите. Моделите со заден мнотор, како што се [[Шкода 120]] и [[Шкода Рапид]], постојано се продавале и добро се држеле против посовремените марки. Спортски верзии на Естел и претходните модели биле исто така произведени, користејќи го името Рапид. Рапид некогаш бил опишуван како ''Порше на сиромашните'', и имал значителен успех во продажбата во [[Велика Британија]] во текот на 1980-тите<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Paul Burrows|title=Czech-in time for Skoda|url=http://www.avhub.com.au/index.php/Features/Geare/czech-in-time-for-skoda.html|publisher=AVHub|date=13 March 2008}}</ref>. [[File:Skoda Favorit Utrecht 1989.jpg|thumb|left|[[Шкода Фаворит]]]] Во 1987 година бил воведен моделот [[Шкода Фаворит]]. Изгледот на Фаворит бил изработен на италијанската компанија за дизајн [[Бертоне]]. Со некои моторни технологии лиценцирани од Западна Европа, но со користење на мотор од 1289 кубика, инженерите на Шкода дизајнирале автомобил споредлив со западните конкуренти. Моделот станал многу популарен во Чехословачка и во другите земји од Источниот блок. Исто така, се продавал добро во Западна Европа, особено во [[Велика Британија]] и [[Данска]], поради неговата ниска цена и се сметал за цврст и сигурен. Сепак, се сметало дека има лоша вредност во споредба со современите западни европски дизајни. Усогласените нивоа на Фаворит биле подобрени и продолжиле да се продаваат до воведувањето на [[Шкода Фелиција]] во [[1994]] година. ===Подружница на Фолксваген=== [[File:2009 Skoda Superb Elegance CRTDi Automatic 2.0 Front.jpg|thumb|Шкода Ауто е еден од најголемите производители на автомобили во Средна Европа. Во 2014 година, биле продадени 1.037.200 возила ширум светот, што е рекорд за компанијата.]] [[Пад на комунизмот|Падот на комунизмот]] довело до големи промени во [[Чехословачка]], а повеќето индустрии биле предмет на [[приватизација]]. Во случајот со Шкода, државните власти започнале со соработка со силен странски партнер. [[Фолксваген]] бил избран од страна на чешката влада на [[9 декември]] [[1990]] година, и како резултат на тоа, на [[28 март]] [[1991]] година бил склучен договор за партнерство со Фолксваген, означен со трансфер на уделот од 30% кон Фолксваген на [[16 април]] [[1991]] година. До 1990 година, Шкода сè уште го произведувал својот застарен асортиман на мали семејни автомобили од задни мотори, иако започнала со производство на [[хечбек]] со погон на предните тркала во 1987 година, како евентуална замена. Во наредните години, Шкода станала четвртиот бренд на германската групација, бидејќи групата Фолксваген го зголемила својот удел на капитал прво на 19 декември 1994 година, на 60,3%, по кое следувало на 11 декември 1995 година, на 70%<ref>{{Наведена мрежна страница|title=ŠKODA AUTO a.s.|url=http://www.volkswagenag.com/content/vwcorp/info_center/de/talks_and_presentations/2004/10/eastern_europe_investor.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/20041006_mlada_boleslav.pdf|publisher=Volkswagen Group|author=Mladá Boleslav|date=6 October 2004|accessdate=2019-04-17|archive-date=2013-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20130927194804/http://www.volkswagenag.com/content/vwcorp/info_center/de/talks_and_presentations/2004/10/eastern_europe_investor.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/20041006_mlada_boleslav.pdf}}</ref>. Во моментот кога била донесена одлуката, приватизацијата на една голема компанија продадена на Германија била малку контроверзна, бидејќи сè уште постоело анти-германско чувство кое се задржило од [[Втората светска војна]] поради нејзините последици. Шкода станал четврти бренд на германската групација, и самата приватизација подоцна се покажала како добар потег, ако се земе предвид начинот на кој поминале Лада и Застава во истото тоа време. Поддржан од експертизата и инвестициите на Фолксваген, дизајнот во голема мера се подобрил. Моделот [[Шкода Фелиција]] од [[1994]] година се покажал како ефикасно продолжение на претходникот [[Шкода Фаворит]]. Продажбата се подобрила низ цела Европа, вклучувајќи го и Обединетото Кралство, каде Фелиција станал еден од најдобрите автомобили во анкетите за задоволство на потрошувачите. [[File:Skoda Octavia Combi RS (III) – Frontansicht, 20. Juni 2014, Düsseldorf.jpg|thumb|[[Шкода Октавија]]]] Претседателот на Фолксваген [[Фердинанд Пијех]] лично го избрал Дирк ван Бракел за шеф на дизајнот, а подоцнежните модели на [[Шкода Октавија]] и [[Шкода Фабија]] го отвориле патот на компанијата кон барањата на пазарите на [[Европската унија]]. [[Шкода Фабија]], која била лансирана на крајот од [[1999]] година, ја формирала основата за подоцнежните верзии на [[Фолксваген Поло]] и [[Сеат Ибица]], додека [[Шкода Октавија]], која била лансирана во [[1996]] година со Фолксваген [[Голф]]. Перцепцијата на Шкода во [[Западна Европа]] е целосно изменета од преземањето на компанијата од страна на Фолксвагенref>{{Наведена мрежна страница |title=Skoda's Marketing Success Goes From Strength To Strength |url= http://www.carpages.co.uk/skoda/skoda_marketing_success_17_12_02.asp |publisher=Carpages |date=17 December 2002}}</ref>, во потполна споредба со угледот на автомобилите во текот на 1980-тите години<ref>{{Наведена мрежна страница |author=Kevin Massy |url=http://reviews.cnet.com/8301-13746_7-9859723-48.html |title=Skoda flagship to get VW's premium nav system |publisher=CNET Reviews |date=28 January 2008 |accessdate=6 February 2010 |archive-date=2011-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605130546/http://reviews.cnet.com/8301-13746_7-9859723-48.html }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |first=Steve |last=Kealy |url=http://www.carsales.com.au/reviews/2009/small-4x4/skoda/skoda-octavia-scout-4x4-13348 |title=Skoda Octavia Scout 4x4 |publisher=Carsales.com.au |date=16 February 2010 |accessdate=2019-04-17 |archive-date=2015-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150226113351/http://www.carsales.com.au/reviews/2009/small-4x4/skoda/skoda-octavia-scout-4x4-13348 }}</ref>. Додека напредувал техничкиот развој и биле продавани привлечни нови модели, имиџот на Шкода се подобрил. Во Велика Британија, голем пресврт бил постигнат со ироничната кампања „''Тоа е Шкода, чесно''“, која започнала во 2000 година, со Фабија. Во рекламата на британската телевизија во 2003 година, нов вработен во производната линија ги поставува знаците на Шкода на автомобилите. Кога се појавуваат некои привлечни автомобили, тој застанува, не одговара на заштитниот знак, бидејќи изгледаат толку добри што ''не можат да бидат како Шкода''<ref>{{Наведена мрежна страница |title=4. BRAND STRATEGY |url= http://www.cim.co.uk/mediastore/Brand_eGuides/eGuide4.pdf|publisher=The Chartered Institute of Marketing |archiveurl= https://web.archive.org/web/20081029202605/http://www.cim.co.uk/mediastore/Brand_eGuides/eGuide4.pdf |archivedate=29 October 2008 |pages=22–23 |date=7 April 2003}}</ref>. Оваа пазарна кампања со соочила со висок ризик. До 2005 година Шкода продала над 30.000 автомобили во Велика Британија, што претставува пазарен удел од над 1%. За првпат во историјата на Велика Британија, се развила список на чекање за испораки од Шкода. Сопствениците на Велика Британија постојано го рангирале брендот на или во близина на врвот на анкетите за задоволство на клиентите од крајот на 1990-тите. ===Стратегија за раст=== [[File:Škoda Auto Mladá Boleslav.jpg|thumb|400px|Шкода Ауто во Млада Болеслав]] 2010 година претставувала година на значајни промени за Шкода Ауто, во однос на производите и управувањето. На [[1 септември]] [[2010]] година, проф. Винфрид Валанд ја презел одговорноста за раководството на компанијата, станувајќи главен извршен директор на Шкода Ауто. Во истата година, Шкода Ауто планирала да ја удвои годишната продажба на компанијата<ref>{{Наведена мрежна страница |title=Automotive News Europe |url=http://europe.autonews.com/article/20101102/ANE/101109967/skoda-aims-to-double-car-sales-to-1.5-million |publisher=Automotive News Europe |first=Paul |last=McVeigh |date=2 November 2010 }}{{Мртва_врска|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> на најмалку 1,5 милиони до [[2018]] година (подоцна позната како „Стратегија за раст“). На саемот за автомобили во [[Париз]] во [[2010]] година во септември 2010 година, компанијата се претставила со моделот ''Octavia Green E''. Овој концепт на е-автомобил бил претходник на флотата за испробување на е-автомобили, која Шкода го објавила во 2012 година. Последните автомобили на Октавија од првата генерација биле произведени во фабриката Млада Болеслав во ноември 2010 година. Светското производство на овој модел надминало 1,4 милиони единици од неговото пуштање во 1996 година. Во 2010 година, за првпат во историјата, [[Кина]] ја надминала продажбата Шкода во однос на [[Германија]], станувајќи најголемиот поединечен пазар на Шкода<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Automotive News Europe|url=http://europe.autonews.com/article/20120212/ANE/120219974/skoda-says-europes-economic-crisis-wont-stop-its-growth|publisher=Automotive News Europe|date=12 February 2012}}{{Мртва_врска|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Во 2011 година, Шкода Ауто го прославила своето 20-годишно партнерство со Фолксваген. Повеќе од 75.000 посетители присуствувале на отворен настан одржан во Млада Болеслав во април. Претходно истата година, компанијата обезбедила детали за стратегијата за раст од 2018 година: за најмалку еден нов или целосно ревидиран модел кој треба да се објавува на секои шест месеци<ref>{{Наведена мрежна страница|title=The Prague Post|url=http://www.praguepost.cz/business/7720-automaker-unveils-its-new-logo.html|publisher=The Prague Post|date=2 March 2011|accessdate=2019-04-17|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305123636/http://www.praguepost.cz/business/7720-automaker-unveils-its-new-logo.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=Autocar|url=http://www.autocar.co.uk/car-news/motoring/skoda-reveals-future-vision|publisher=Autocar|author=Matt Prior}}</ref>. Имајќи го ова на ум, компанијата го редизајнирала своето лого, кое било претставено на Саемот за автомобили во Женева во 2011 година. Главната атракција на Шкода на настанот бил дизајнерскиот концепт на ''VisionD''; претходник на третата генерација Октавија. Истата година, компанијата започнала со производство на новиот модел [[Шкода Рапид]], [[Индија]] (октомври 2011 година), и го лансирала [[Шкода Ситиго]] во фабриката на [[Братислава]] во Фолксваген (ноември 2011). Во [[2012]] година претставила два нови модели за масовно производство. Европската верзија на Рапид премиерно била прикажана на саемот за автомобили во [[Париз]]. Овој автомобил бил наследник на првата генерација Октавија. Во декември 2012 година бил лансиран моделот [[Шкода Јети]] во [[Нижни Новгород]]<ref>{{Наведена мрежна страница|title=RT|url=http://rt.com/business/volkswagen-gaz-skoda-yeti/|publisher=RT|date=14 June 2011}}</ref><ref name="Alexander Rogan">{{Наведена мрежна страница|title=Russia Suppy Chain|url=http://www.russiasupplychain.com/yeti-spotted-in-russias-regions/|publisher=Russia Suppy Chain|author=Alexander Rogan|date=6 December 2012|accessdate=2019-04-17|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304072534/http://www.russiasupplychain.com/yeti-spotted-in-russias-regions/|url-status=dead}}</ref>. Во текот на 2012 година, Шкода прославила четиринаесет милиони автомобили произведени од 1905 (јануари)<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Volkswagen|url=http://www.volkswagenag.com/content/vwcorp/content/de/homepage.html|publisher=Volkswagen|date=21 November 2013|accessdate=2019-04-17|archive-date=2013-02-05|archive-url=https://archive.today/20130205210635/http://www.volkswagenag.com/content/vwcorp/content/de/homepage.html|url-status=dead}}</ref>, три милиони модели на Фабија (мај)<ref>{{Наведена мрежна страница|title=FleetEurope|url=http://www.fleeteurope.com/news/fabia-3-million-rolls-production-line#.UwTEQnnGCLE/|publisher=FleetEurope|author=Tim Harrup|date=11 May 2012|accessdate=2019-04-17|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304224318/http://www.fleeteurope.com/news/fabia-3-million-rolls-production-line#.UwTEQnnGCLE/|url-status=dead}}</ref>, 500.000 [[Шкода Суперб]] во фабриката [[Квасини]] (јуни)<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Indian Autos Blog|url=http://indianautosblog.com/2013/12/skodas-kvasiny-500000th-superb-110746|author=Karthik H|date=30 December 2013}}</ref> и 5 години од работењето на Шкода во [[Кина]]<ref name="Alexander Rogan"/>. Во 2013 година, чешкиот производител на автомобили ја претставила третата генерација на Октавија Комби и Октавија РС. Тие биле придружени од сосема нови членови на семејството Рапид како Рапид Спејсбек, првиот хечбек автомобил на Шкода во компактен сегмент, како и кинеската верзија на Рапид. Јети, исто така, се соочил со значајни промени. Со дотерувањето, станале достапни две варијанти. [[File:Skoda Vorstand Genf 2018.jpg|thumb|Дел од одборот на директори на саемот во Женева со ''Škoda Vision X'' (2018)]] Во 2015 година, Фолксваген признал дека има инсталирано софтвер за загадување со мамење во многу од своите автомобили за да ги измами регулаторите дека неговите автомобили ги исполнуваат стандардите за емисии, всушност, тие загадувале многу повисоки нивоа од владините стандарди. 1.2 милиони автомобили на Шкода во светот биле опремени со овој уред за мамење на емисии<ref>{{Наведена мрежна страница|title = VW scandal: German prosecutors probe Winterkorn as Volkswagen emissions-rigging crisis spreads to 2.1 million Audi cars and Skoda models|url = https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/industry/11895848/BREAKING-2.1-million-Audi-cars-fitted-with-VW-emissions-cheat-devices.html|accessdate = 2015-09-28}}</ref>. Шкода изјавила дека Фолксваген ќе се повлече и ќе ги покрие трошоците за надоместување на сите автомобили погодени од скандалот со испробување на емисијата на Фолксваген. Во 2015 година Шкода била прогласена за најсигурен бренд во Велика Британија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.motortrader.com/motor-trader-news/automotive-news/skoda-wins-top-jd-power-honours-dependability-10-08-2015|title=Skoda wins top JD Power honours for dependability|website=www.motortrader.com}}</ref>. Во [[2015]] година била лансирана корпоративна стратегија за производство на голем број електрични автомобили од [[2019]] година<ref name="Autocar March 16, 2016"/>. Шкода Ауто започнала да го произведува моделот [[Шкода Кодијак]] во 2016 година, наменет да биде вистински [[теренец]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.autoexpress.co.uk/skoda/88859/skodas-large-suv-spied-testing-again|title=New Skoda Kodiaq SUV: prices, specs and everything you need to know|publisher=|accessdate=2019-04-17|archive-date=2016-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20160106062026/http://www.autoexpress.co.uk/skoda/88859/skodas-large-suv-spied-testing-again|url-status=dead}}</ref>, и претставен на Парискиот саем за автомобили во октомври 2016 година<ref>{{наведени вести|title=Kodiaq moment: snapshots of Skoda’s 7-seat SUV|url=http://www.carmagazine.co.uk/car-news/motor-shows-events/paris/2016/kodiaq-moment-snapshot-of-skodas-7-seat-suv/|publisher=CAR magazine|date=29 July 2016}}</ref>, а продажбата започнала во почетокот на 2017 година. Во втората половина на 2017 година започнала продажбата на новиот компактен модел на Шкода Кодијак, кој официјално го заменил моделот на [[Шкода Јети]]. ===Стратегија за електрификација=== [[File:Skoda Vision iV Genf 2019 1Y7A5522.jpg|thumb|Моделот на [[Шкода Вижн]] е планирано да се продава во 2020 година и шест целосно електрични модели ќе бидат достапни до 2025 година]] Во 2015 година, новиот претседател на Шкода Бернхард Мајер изјавил дека групацијата „''работи на модуларна, нова електрична платформа''“. Новата ''Стратегија 2025'', која ја заменува претходната ''Стратегија 2018'', има за цел да започне со производство на целосно електрично возило во [[2020]] година<ref name="Autocar March 16, 2016">Julian Rendell. [http://www.autocar.co.uk/car-news/industry/skoda-electric-vehicle-under-development Skoda electric vehicle under development]. ''[[Autocar (magazine)|Autocar]]''. Published on March 16, 2016.</ref>. Шкода објавила план за производство на пет електрични модели низ различни сегменти до [[2025]] година<ref>Christiaan Hetzner. [http://europe.autonews.com/article/20170110/ANE/170119993/vws-ev-platform-ready-for-skoda-seat-brands VW's EV platform ready for Skoda, Seat brands] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200410133309/https://europe.autonews.com/article/20170110/ANE/170119993/vw-s-ev-platform-ready-for-skoda-seat-brands |date=2020-04-10 }}. europe.autonews.com. [[Crain Communications]]. January 10, 2017.</ref>. Во 2017 година, на Авто Шангај, Шкода го прикажала својот концепт [[Шкода Вижн Е]] за електрично купе<ref>Jimi Beckwith. [https://www.autocar.co.uk/car-news/motor-shows-shanghai-auto-show/first-drive-skoda-vision-e-concept-review First drive: Škoda Vision E concept review]. ''[[Autocar (magazine)|Autocar]]''. Published on 31 August 2017.</ref>. ==Продажба и пазари== Шкода одржува финансиска стабилност во последниве години. Во [[2013]] година брендот остварил приходи од продажба во износ од 10,3 милијарди евра (2012: 10,4 милијарди евра). Поради слабата економска состојба во многу европски земји и проширувањето на моделот, оперативната добивка достигна скромен 522 милиони евра (2012: 712 милиони евра). Шкода постигнала успешен почеток до 2014 година: Исто така забележала значителен пораст на приходите од продажба (23,7%) на речиси 3 милијарди евра, што претставува најголем број на испораки на купувачи во првиот квартал досега (247.200, наспроти 12,1%). Оперативната добивка се зголемила за 65,2% на 185 милиони евра во текот на претходната година. ===Податоци за продажба=== {{Scrolling table/top |first = Модел | [[Шкода Фелиција]] | [[Шкода Октавија]] | [[Шкода Фабија]] | [[Шкода Суперб]] | [[Шкода Румстер]] | [[Шкода Јети]] | [[Шкода Рапид]] | [[Шкода Ситиго]] | [[Шкода Кодијак]] | [[Шкода Карок]] | [[Шкода Камик]] | Вкупно }} {{Scrolling table/mid}} |- ! 1994 <ref>{{Наведена мрежна страница |title=Case study: Skoda |url=http://tcworld.info/index.php?id=76 |publisher=Tcworld.info |archiveurl= https://web.archive.org/web/20110210040037/http://tcworld.info/index.php?id=76 |archivedate=10 February 2011 |date=December 2008}}</ref> !! 1995 <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ipfm.cz/editor/filestore/File/Gesamtpraesentation_SKODA_2008En.pdf |title=GENERAL PRESENTATION ŠKODA 2008 |publisher=Institute for Industrial and Financial Management |page=15 |accessdate=28 August 2011 |archive-date=2011-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718173328/http://www.ipfm.cz/editor/filestore/File/Gesamtpraesentation_SKODA_2008En.pdf }}</ref> !! 1996 <ref>{{Наведена мрежна страница |title=ŠKODA AUTO a.s. |url=http://www.volkswagenag.com/content/vwcorp/info_center/en/talks_and_presentations/2004/06/Skoda_Octavia_Presentation_.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/20040621_skodaoctavia.pdf |publisher=Volkswagen Group |place=Prague |date=21 June 2004 |accessdate=2019-04-17 |archive-date=2012-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120729182909/http://www.volkswagenag.com/content/vwcorp/info_center/en/talks_and_presentations/2004/06/Skoda_Octavia_Presentation_.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/20040621_skodaoctavia.pdf }}</ref> !! 1997 !! 1998 !! 1999 !! 2000 !! 2001 !! 2002 !! 2003 !! 2004 !! 2005 !! 2006 !! 2007 !! 2008 !! 2009 !! 2010 !! 2011 !! 2012 <ref name=skodafy2012>{{Наведена книга |title=vwagfy2012 |url=http://www.skoda-auto.com/SiteCollectionDocuments/company/investors/annual-reports/en/skoda-annual-report-2013.pdf |accessdate=15 March 2013 |format=PDF |date=15 March 2013 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924102417/http://www.skoda-auto.com/SiteCollectionDocuments/company/investors/annual-reports/en/skoda-annual-report-2013.pdf |url-status=dead }}</ref> !! 2013 <ref>{{Наведена мрежна страница |title=ŠKODA 2013: Success with new models |url=https://media.skoda-auto.com/en/_layouts/Skoda.PRPortal/pressrelease.aspx?ID=607 |accessdate=27 January 2014 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304024011/https://media.skoda-auto.com/en/_layouts/Skoda.PRPortal/pressrelease.aspx?ID=607 }}</ref> !! 2014 !! 2015 <ref name="ŠKODA car sales 2015">{{Наведена мрежна страница|title=Record-breaking 2015: ŠKODA Delivers 1.06 Million Cars to Customers|url=https://media.skoda-auto.com/en/_layouts/Skoda.PRPortal/pressrelease.aspx?ID=963|accessdate=15 January 2016|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304085504/https://media.skoda-auto.com/en/_layouts/Skoda.PRPortal/pressrelease.aspx?ID=963|url-status=dead}}</ref> !! 2016 <ref name="ŠKODA car sales 2016">{{Наведена мрежна страница |title=ŠKODA delivered 1 127 700 vehicles last year |url=http://www.skoda-auto.com/en/news/2017-01-10-record-breaking-2016/ |accessdate=13 January 2017 |archive-date=2017-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170306035101/http://www.skoda-auto.com/en/news/2017-01-10-record-breaking-2016 |url-status=dead }}</ref> !! 2017 !! 2018 <ref name="ŠKODA Sales 2018"/> |- style="text-align:right;" | 172,000 || 210,000 || 261,000 || 288,458 || 261,127 || 241,256 || 148,500 || 44,963 || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || - |- style="text-align:right;" | − || − || − || 47,876 || 102,373 || 143,251 || 158,503 || 164,134 || 164,017 || 165,635 || 181,683 || 233,322 || 270,274 || 309,951 || 344,857 || 317,335 || 349,746 || 387,200 || 409,360 || 359,600 || 389,300 || 432,300 || 436,300 || 418,800 || 388,200 |- style="text-align:right;" | − || − || − || − || − || 823 || 128,872 || 250,978 || 264,641 || 260,988 || 247,600 || 236,698 || 243,982 || 232,890 || 246,561 || 264,173 || 229,045 || 266,800 || 255,025 || 202,000 || 160,500 || 192,400 || 202,800 || 206,500 || 190,900 |- style="text-align:right;" | − || − || − || − || − || − || − || 177 || 16,867 || 23,135 || 22,392 || 22,091 || 20,989 || 20,530 || 25,645 || 44,548 || 98,873 || 116,700 || 106,847 || 94,400 || 91,100 || 80,200 || 139,100 || 150,900 || 138,100 |- style="text-align:right;" | − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || 14,422 || 66,661 || 57,467 || 47,152 || 32,332 || 36,000 || 39,249 || 33,300 || 29,600 || 16,600 || − || − || - |- style="text-align:right;" | − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || 11,018 || 52,604 || 70,300 || 90,952 || 82,400 || 102,900 || 99,500 || 95,600 || 69,500 || 13,100 |- style="text-align:right;" | − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || 1,700 || 9,292 || 103,800 || 221,400 || 194,300 || 212,800 || 211,500 || 191,500 |- style="text-align:right;" | − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || 509 || 36,687 || 45,200 || 42,500 || 40,200 || 40,700 || 37,100 || 39,200 |- style="text-align:right;" | − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || 100,000 || 149,200 |- style="text-align:right;" | − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || 6,300 || 115,700 |- style="text-align:right;" | − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || - || 27,900 |- style="text-align:right;" ! 172,000 || 210,000 || 261,000 || 336,334 || 363,500 || 385,330 || 435,403 || 460,252 || 445,525 || 449,758 || 451,675 || 492,111 || 549,667 || 630,032 || 674,530 || 684,226 || 762,600 || 879,200 || 949,412 || 920,800 || 1,037,200 || 1,055,500 || 1,127,700 || 1,200,500 || 1,253,700 {{Scrolling table/end}} ===Податоци за пазари=== Од август 2016 година, Шкода се продавала во 102 земји<ref>Václav Lavička. [http://byznys.ihned.cz/c1-65386640-nenapadna-skoda-je-ziskovejsi-nez-hrda-audi-ostatnim-v-koncernu-muze-slouzit-za-vzor-chvali-handelsblatt Nenápadná Škoda je ziskovější než hrdá Audi. Ostatním v koncernu může sloužit za vzor, tvrdí německý tisk]. ''[[Hospodářské noviny]]''. Published on August 1, 2016.</ref>. Во [[2017]] година, најголемите пазари на Шкода според бројот на продажби се [[Кина]], [[Германија]], [[Чешка]], [[Велика Британија]], [[Полска]], [[Русија]], [[Франција]], [[Турција]], [[Италија]] и [[Австрија]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.skoda-auto.com/news/news-detail/sales-2018|title=More than 1.2 million vehicles delivered in 2017|website=www.skoda-auto.com|accessdate=2019-04-17|archive-date=2020-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20200118054741/https://www.skoda-auto.com/news/news-detail/sales-2018}}</ref>. Во азиско-тихоокеанскиот регион, Шкода се продава и во [[Австралија]], [[Нов Зеланд]], [[Тајван]] и [[Индија]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.volkswagenag.com/presence/investorrelation/publications/annual-reports/2017/skoda/skoda-annual-report-2016.pdf |title=архивски примерок |accessdate=2019-04-17 |archive-date=2020-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201002225535/https://www.volkswagenag.com/presence/investorrelation/publications/annual-reports/2017/skoda/skoda-annual-report-2016.pdf |url-status=dead }}</ref>. Шкода, исто така, се шири во пазарите во развој како што е [[Иран]], каде што увозот требало да започне од [[2018]] година и производството на возила до [[2020]] година<ref>[https://financialtribune.com/articles/economy-auto/71109/skoda-to-make-low-cost-cars-for-iran Skoda to Make Low-Cost Cars for Iran] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190417095010/https://financialtribune.com/articles/economy-auto/71109/skoda-to-make-low-cost-cars-for-iran |date=2019-04-17 }}. ''[[Financial Tribune]]''. Published on 27 August 2017.</ref>. Стратегијата за проширување, исто така, го вклучува и [[Сингапур]]<ref>[http://www.straitstimes.com/lifestyle/vw-singapore-plots-skoda-comeback VW Singapore plots Skoda comeback] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190417095028/https://www.straitstimes.com/lifestyle/vw-singapore-plots-skoda-comeback |date=2019-04-17 }}. ''[[The Straits Times]]''. Published on 11 November 2017.</ref>. ==Производство== {|class="wikitable " border="1" ! Седиште ! Модели ! Местоположба ! Оператор<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.volkswagenag.com/en/group/portrait-and-production-plants.html|title=Portrait & Production Plants|publisher=Volkswagen Group|accessdate=29 January 2017|archive-date=2022-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111221225/https://www.volkswagenag.com/en/group/portrait-and-production-plants.html|url-status=dead}}</ref> |- | [[Млада Болеслав]] (Чешка) | Фабија, Октавија, Рапид, Сеат Толедо | {{Coord|50.421111|14.930556}} | Шкода Ауто |- | [[Квасини]] (Чешка) | Суперб, Јети, Кодијак, Карок, Сеат | {{Coord|50.204722|16.257778}} | Шкода Ауто |- | [[Врхлаби]] (Чешка) | transmissions | {{Coord|50.610972|15.624444}} | Шкода Ауто |- | [[Братислава]] (Словачка) | Ситиго | {{Coord|48.234135|16.98791}} | Фолксваген Словачка |- | [[Пуна]] (Индија) | Рапид (Индија) | {{Coord|18.74228667|73.81853167}} | [[Фолксваген Индија]] |- | [[Аурангабад]] (Индија) | Октавија, Суперб, Кодијак | {{Coord|19.873056|75.488333}} | [[Фолксваген Индија]] |- | [[Калуга]] (Русија) | Фабија, Рапид | {{Coord|54.574444|36.344444}} | Фолксваген Русија |- | [[Нижни Новгород]] (Русија) | Јети, Октавија | {{Coord|56.242235|43.887655}} | ГАЗ |- | [[Anting]] (Кина) | Фабија, Јети | {{Coord|31.295833|121.177778}} | Фолксваген |- | [[Ичжен]] (Кина) | Рапид (Кина) | {{Coord|32.28959667|119.2043183}} | Фолксваген |- | [[Нинбо]] (Кина) | Октавија, Карок | {{Coord|30.3412579|121.3237526}} | Фолксваген |- | [[Нанѓинг]] (Кина) | Суперб | {{Coord|31.9465982|118.7962963}} | Фолксваген |- |[[Чангша]] (Кина) |Кодијак |{{Coord|28.170958|113.176422}} |Фолксваген |} ==Модели== [[File:2018-03-06 Geneva Motor Show 2570.JPG|thumb|Шкода Вижн X (2018)]] [[File:Škoda Joyster.jpg|thumb|Шкода Џојстер (2006)]] [[File:13-04-05-Skoda Museum Mladá Boleslav by RalfR-097.jpg|thumb|Лаурин и Клемент Г]] [[File:L&K 300, 2013 Oldtimer Bohemia Rally.JPG|thumb|Лаурин и Клемент 300]] [[File:2014 Škoda Museum, L&K typ SG 1913 01.JPG|thumb|Лаурин и Клемент с]] [[File:13-04-05-Skoda Museum Mladá Boleslav by RalfR-096.jpg|thumb|Лаурин и Клемент - Шкода 110 (1925)]] [[File:Škoda 633 - 1933.JPG|thumb|Шкода 633 (1933)]] [[File:13-04-05-Skoda Museum Mladá Boleslav by RalfR-095.jpg|thumb|Шкода Популар (1934–44)]] [[File:13-04-05-Skoda Museum Mladá Boleslav by RalfR-105.jpg|thumb|Шкода Суперб (1940)]] [[File:Škoda Rapid OHV proudnicový - 1940 2.JPG|thumb|Шкода Рапид (1940)]] [[File:Škoda 1201 Sedan, 2013 Oldtimer Bohemia Rally cropped.jpg|thumb|Шкода 1201 Седан (1957)]] [[File:Heckel Advertising 3.jpg|thumb|Шкода 450 (1957)]] ===Моментални модели === * [[Шкода Кодијак]] - [[Спортски автомобил]] (2016–денес) * [[Шкода Карок]] - компактен Спортски автомобил (2017–денес) * [[Шкода Камик]] - кросовер Спортски автомобил (2018–денес) * [[Шкода Суперб]] III - (2015–денес) * [[Шкода Октавија]] III - мал семеен автомобил (2013–денес) * [[Шкода Рапид (2012)|Шкода Рапид]] - мал семеен автомобил (2012–денес) * [[Шкода Фабија]] III - [[Супермини]] (2014–денес) * [[Шкода Ситиго]] - [[Градски автомобил]] (2011–денес) ===Концепт автомобили=== * Вижн X (2018), производство од 2019 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.autocar.co.uk/car-news/motor-shows-geneva-motor-show/skoda-vision-x-concept-previews-2019-кросовер|title=Skoda Vision X concept previews 2019 кросовер - Autocar|website=www.autocar.co.uk}}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[Шкода Вижн Е|Вижн Е]] (2017), од 2020 * Вижн Ц (2013) * Мишн Л(2011) * Вижн Д (2011) * Фабија Супер (2007) * Џојстер (2006) * Јети II (2006) * Румстер (2003) * Тјудор (2002) * Фабија Париз (2002) * Ahoj (2002) * Филиција Прага (1998) * 783 Фаворит Купе (1987) * Шкода 110 (1971) * Шкода 1100 ГТ (1968) * Шкода 720 (1967–1972) * Шкода Ф3 (1964) * Шкода 1100 (1958) * Шкода 973 (1949) ===Историски модели === ====1900-ти==== * [[Лаурин и Клемент]] A (1905–07) * Лаурин и Клемент Б (1906–08) * Лаурин и Клемент Ц (1906–08) * Лаурин и Клемент Д (1906–07) * Лаурин и Клемент Е (1906–09) * Лаурин и Клемент Б2 (1907–08) * Лаурин и Клемент Ц2 (1907–08) * Лаурин и Клемент Ф (1907–09) * Лаурин и Клемент ФФ (1907) * Лаурин и Клемент ФЦ (1907–09) * Лаурин и Клемент ХО/ ХЛ/ХЛБ (1907–13) * Лаурин и Клемент БС (1908–09) * Лаурин и Клемент ФЦС (1908–09) * Лаурин и Клемент Г (1908–11) * Лаурин и Клемент ДО/ДЛ(1909–12) * Лаурин и Клемент ФДО/ФДЛ (1909–15) * Лаурин и Клемент ЕН (1909–10) * Лаурин и Клемент ФН/ГДВ/РЦ (1909–13) * Лаурин и Клемент ФЦР (1909) * Лаурин и Клемент Л/ЛО (1909–11) ====1910-ти==== * Лаурин и Клемент ENS (1910–11) * Лаурин и Клемент K/Kb/LOKb (1911–15) * Лаурин и Клемент LK (1911–12) * Лаурин и Клемент S/Sa (1911–16) * Лаурин и Клемент DN (1912–15) * Лаурин и Клемент RK (1912–16) * Лаурин и Клемент Sb/Sc (1912–15) * Лаурин и Клемент M/Mb/MO (1913–15) * Лаурин и Клемент MK/400 (1913–24) * Лаурин и Клемент O/OK (1913–16) * Лаурин и Клемент Sd/Se/Sg/Sk (1913–17) * Лаурин и Клемент Ms (1914–20) * Лаурин и Клемент Sh/Sk (1914–17) * Лаурин и Клемент T/Ta (1914–21) * Лаурин и Клемент Si/Sl/Sm/So/200/205 (1916–24) * Лаурин и Клемент Md/Me/Mf/Mg/Mh/Mi/Ml/300/305 (1917–23) ====1920s==== * Лаурин и Клемент MS/540/545 (1920–23) * Лаурин и Клемент Шкода 545 (1924–27) * Шкода 422 (1929–32) * Шкода 430 (1929–36) * Шкода 645 (1929–34) * Шкода 860 (1929–32) ====1930-ти==== * Шкода 650 (1930–34) * [[Шкода 633]] (1931–34) * [[Шкода 637]] (1932–35) * [[Шкода Популар|Шкода 420 Стандард/Рапид/Популар]] (1933–38) * [[Шкода Рапид (1935–47)]] * [[Шкода Фаворит (1936–1941)|Шкода Фаворит (1936–41)]] * [[Шкода Суперб (1934–1949)|Шкода Суперб]] (1934–43) ====1940-ти==== * Шкода Суперб OHV (1946–49) * [[Шкода 1101 Tudor]] (1946–49) * [[Шкода 1102]] (1948–52) * [[Шкода VOS]] (1949–52) ====1950-ти==== * [[Шкода 1200]] (1952–55) * [[Шкода 440/445/450]] (1955–59) * [[Шкода 1201]] (1955–62) * [[Шкода Felicia (1959–64)|Шкода Felicia]] (1959–64) * [[Шкода Октавија (1959–71)|Шкода Октавија]] (1959–64) ====1960-ти==== * [[Шкода 1202]] (1961–73) * [[Шкода Октавија (1959–71)|Шкода Октавија]] (1964–71) * [[Шкода 1000 MB]] (1964–69) * [[Шкода 1203]] (1968–99) * [[Шкода 100|Шкода 100/110]] (1969–77) ====1970-ти==== * [[Шкода 110 Р]] (1970–80) * [[Шкода 105/120/125]] (1976–90) ====1980-ти==== * [[Шкода Гарде]] (1981–84) * [[Шкода 130/135/136]] (1984–90) * [[Шкода Рапид (1984)]] (1984–90) * [[Шкода Фаворит]] (1987–95) ====1990-ти==== * [[Шкода Фелиција]] (1994–2001) * [[Шкода Октавија]] прва генерација (1996–2004, Tour 2004–10) * [[Шкода Фабија]] прва генерација (1999–2007) ====2000-ти==== * [[Шкода Суперб]] прва генерација (2001–2008) * [[Шкода Октавија]] втора генерација (2004–2013) * [[Шкода Румстер]] – (2006–2015) * [[Шкода Суперб]] втора генерација (2008–2015) * [[Шкода Јети]] - [[Спортски автомобил]] (2009–2017) * [[Шкода Рапид (2012)]] * [[Шкода Кодијак]] * [[Шкода Карок]] * [[Шкода Камик]] * [[Шкода Скапа]] ==Галерија== <gallery> Податотека:Шкода-Фабиа.jpg|мини|Шкода Фабија HTP Податотека:Шкода фаворит.jpg|мини|Шкода фаворит Податотека:Škoda-Felicia.jpg|мини|Шкода Фелиција Податотека:2011 Skoda Yeti S TSi 1.2 Front.jpg|мини|Шкода Јети (2011) Податотека:2014 Skoda Rapid SE Connect TSi 1.2 Front.jpg|мини|Шкода Рапид (2012) Податотека:Skoda-Octavia.jpg|мини|Шкода Октавија Податотека:Octavia moja.jpg|мини|Шкода Октавија Податотека:Škoda-Octavia.jpg|мини|Шкода Октавија Податотека:Škoda Superb.jpg|мини|Шкода Суперб Податотека:Škoda-Karoq.jpg|мини|Шкода Карок Податотека:Шкода Кодијак.jpg|мини|Шкода Кодијак Податотека:Škoda-Roomster.jpg|мини|Шкода Румстер Податотека:Skoda Citigo 1.0 Ambition – Frontansicht (1), 17. März 2012, Düsseldorf.jpg|мини|Шкода Ситигоу </gallery> == Наводи == {{reflist|70em|refs= <ref name="ŠKODA Sales 2018">{{cite report |url=http://www.skoda-auto.com/news/news-detail/sales-2018 |title=ŠKODA delivers 1.25 million vehicles worldwide in 2018 |publisher=ŠKODA AUTO a.s. |location=Mladá Boleslav, Czech Republic |date=2019 |accessdate=13 January 2019}}</ref> <ref name="ŠKODA Financial Results 2017">{{cite report |url=http://www.skoda-auto.com/news/news-detail/annual-press-conference-2018 |title=ŠKODA Financial Results 2017 |publisher=ŠKODA AUTO a.s. |location=Mladá Boleslav, Czech Republic |date=2018 |accessdate=13 May 2018}}</ref> <ref name="ŠKODA Annual Report 2016">{{cite report |url=http://www.skoda-auto.com/SiteCollectionDocuments/company/investors/annual-reports/en/skoda-annual-report-2016.pdf |title=ŠKODA Annual Report 2016 |publisher=ŠKODA AUTO a.s. |location=Mladá Boleslav, Czech Republic |date=2017 |accessdate=17 April 2017}}</ref> }} ==Белешки== {{reflist|group=nb}} == Надворешни врски == {{рв|Škoda|Škoda vehicles}} * {{official website|http://www.skoda-auto.com/}} * {{YouTube|user=skoda}} * [http://www.skoda-storyboard.com Skoda-storyboard] - official news of Škoda Auto [[Категорија:Шкода]] [[Категорија:Чешки автопроизводители]] [[Категорија:Чешки автомобили]] [[Категорија:Фолксваген]] s8so66nk95nfdpyftxf3233c0340mby 0 1225718 5544347 5533611 2026-04-24T16:45:50Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544347 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Обичен граор | image = Illustration Vicia sativa0.jpg | image_caption = Ботаничка илустрација на обичниот граор, 1885&nbsp;г. | display_parents = 2 | genus = Vicia | species = sativa | authority = [[Карл Линеј|L.]] }} '''Обичен граор''' ({{науч|Vicia sativa}}) или '''обична глушина'''<ref>[http://aba.ugd.edu.mk/default.asp?mnuID=2 Глушина обична (граор) - Vicia sativa] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20191029114101/http://aba.ugd.edu.mk/default.asp?mnuID=2 |date=2019-10-29 }} — Агробаза, УГД Штип</ref> — [[бобови|мешункасто]] растение од семејството [[бобови]]те (''Fabaceae'') кое се одгледува како [[фуражни култури|крма]] за [[добиток]] и [[зелено ѓубриво]], но важи за [[коров]] во однос на други посеви. Ова растение е различно од слично наречената [[граорка]] (''Lathyrus''), која му припаѓа на истото семејство, но сосема друг род. == Опис == Ова е [[едногодишно растение|едногодишно]] [[врзување на азотот|азотоврзувачко]] [[зелјесто растение]]. Има добро развиен главен [[корен]] и странични корења, кој достигнува 80 до 100&nbsp;см во длабочина. Има ситни тркалезни или крушковидни јазли поради присуствона симбиотските [[груткови бактерии]] (''Rhizobium''). Котиледоните не излегуваат над почвата.<ref name="ПракФурПро">{{ПракФурПро|страница= 12}}</ref> [[Стебло]]то е шупливо, и има четириаголен пресек. Почнува да се разгранува веднаш над кореновиот врат, образувајќи 2 до 4 странични стебленца. Стеблото се сука нагоре и е подебело во горниот дел отколку во долниот. [[Лист (ботаника)|Листот]] е парноперест со 4 до 8 пара јајцевидни [[лиска (ботаника)|лиски]] и 1 до 2 пара [[ластар|витици]] (ластари). Секоја наредна лиска е помала, и целиот збир завршува со мало зашилување кој е продолжеток на жилката.<ref name="ПракФурПро" /> Граорот има виолетови [[цвет]]ови долги по 1,5 до 2,5&nbsp;см во две нијанси, а знаменцето е нешто посветло, со потемни крилца. Цветовите се распоредени поединечно, а листот во своите пазуви има најчесто по два цвета, доколку е исправен. Плодот е извиткана [[мешунка]] со сабјест облик, долга 6-8&nbsp;см и содржи 7-9 [[семки]]. Кога ќе узрее, добива светлокафеава боја.<ref name="ПракФурПро" /> [[Семе]]то е покрупно од оние на сродните растенија и има темна боја. Семена обвивка е мазна и има лузна во облик на бела цртичка. == Одгледување == Кога се одгледува за [[крма]],<ref>{{наведена книга |editor=Hackney, P. |year=1992 |title=Stewart and Corry's Flora of the North-east of Ireland |edition=III |publisher=Queen's University Belfast |isbn=0-85389-446-9}}</ref> граорот се [[сеидба|сее]] на густо, до 250&nbsp;кг на [[хектар]]. Меѓутоа, кога се одледува за [[семе]], истото се сади на поретко, за да се развијат повеќе цветови и семки. Во овој случај, седибата се врши рано во сезоната, но кога се одгледува за зелено ѓубриво, растението се сади во било кое време од пролетта. Понекогаш се добива полн принос од летна сеидба, но тоа начелно се смета за предоцна и не препорачува.<ref name="Household">{{наведена книга |title=The Household Cyclopedia of General Information |publisher=Thomas Kelly |location=New York |year=1881 |page=47 |url=https://archive.org/stream/Household_Cyclopedia#page/n45/mode/2up}}</ref> Откако ќе се посее, земјиштето треба внимателно да се [[грибло|изгрибла]], а потоа да се помине со лесен [[валец (земјоделско орудие)|валец]], кој ја израмнува површината и овозможува непречена [[жетва|жнеидба]]. Во првите неколку дена од сеењето, полето треба да се чува од [[гулаб]]и.<ref name="Household"/> Обичниот граор им годи на [[коњ]]ите повеќе од [[детелина]]та и [[пијанка (растение)|пијанка]]та (’ржната трева)<!--Lolium-->; истото важи и при гоењето на [[говеда]], кои јадат (и се гојат) побргу од граорот отколку од [[треви]] и други јадливи растенија. Сепак, земјоделецот треба да внимава, бидејќи прекумерното хранење со граорови зрна (особено кога се без мешунки) предизвикува грчеви и други [[стомак|стомачни]] заболувања.<ref name="Household"/> Заедно со граорот можат да се засеат и други [[житарки]], кои имаат посилни стебла и му даваат прикрепа кога ќе се нафати на нив со витиците.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.fao.org/AG/aGA/AGAP/FRG/AFRIS/Data/297.HTM |title=FAO Animal Feed Resources |accessdate=2019-06-22 |archive-date=2012-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024200353/http://www.fao.org/AG/aGA/AGAP/FRG/AFRIS/Data/297.HTM |url-status=dead }}</ref> Сам по себе, граорот се разгранува по земја поради мекоста на стебленцата, но кога е наседен заедно со [[овес]] или некоја друга житна [[треви|трева]], истиот расте исправено.<ref name=fao2>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.fao.org/AG/agp/agpc/doc/Gbase/DATA/Pf000505.HTM |title=FAO Crop Profile |accessdate=2019-06-22 |archive-date=2017-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171115123829/http://www.fao.org/ag/agp/agpc/doc/gbase/data/pf000505.htm }}</ref> Постојат неколку [[сорта|сорти]] обичен граор,<ref>{{наведена книга |author=Lloveras, J., Santiveri, P., Vendrell, A., Torrent, D. & Ballesta, A. |url=http://ressources.ciheam.org/om/pdf/c62/04600139.pdf |chapter=Varieties of vetch (''Vicia sativa'' L.) for forage and grain production in Mediterranean areas |editor=A. Ferchichi |title=Réhabilitation des pâturages et des parcours en milieux méditerranéens |location=Zaragoza |publisher=CIHEAM |year=2004 |pages=103–106 |series=Cahiers Options Méditerranéennes |volume=62 |access-date=2019-06-22 |archive-date=2017-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170324175138/http://ressources.ciheam.org/om/pdf/c62/04600139.pdf |url-status=dead }}</ref> Како и кај други бобови култури, на граоровото семе може да му се додаде бактеријата [[ризобиум]], која има симбиотска и заштитна улога.<ref name=fao2/> === Штетници === Штетници врз граорот се габата на [[грашкова пепелница|грашковата пепелница]] (''Erysiphe pisi''), [[зелена грашкова лисна вошка|зелената грашкова лисна вошка]] (''Acyrthosiphon pisum''), [[памукова совица|памуковата совица]] (''Heliothis zea''), [[есенска совица|есенската совица]] (''Spodoptera frugiperda'', во Америка) и [[пајакови крлежи]] (''Tetranychus'').<ref name=fao2/> == Производство во Македонија == [[Податотека:Vicia sativa sl6.jpg|мини|десно|Граор во поле.]] Граорот е втора по важност фуражна култура во Македонија. Главно производствено подрачје е [[Кумановско]], а доста е застапен и во [[Овче Поле|Овчеполието]] и во [[Скопско]]. {| class="wikitable sortable" |+Вкупно производство на граор во Македонија низ годините<ref>[http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Zemjodelstvo__RastitelnoProizvodstvo/325_RastPr_Op_GlPosevNtes05_mk.px/table/tableViewLayout2/?rxid=a574640c-b212-4639-ae6d-3cf0451be6be Површини и производство на посеви по општини, според НТЕС 2005]{{Мртва_врска|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Државен завод за статистика на Република Македонија|Државен завод за статистика]]</ref><ref>[http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Zemjodelstvo__RastitelnoProizvodstvo/475_RastPr_Op_GlPosevNtes13_ml.px/table/tableViewLayout2/?rxid=a574640c-b212-4639-ae6d-3cf0451be6be Површини и производство на посеви, по години, по општини, според НТЕС 2013]{{Мртва_врска|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Државен завод за статистика на Република Македонија|Државен завод за статистика]]</ref> |- ! Година !! Принос<br><small>([[тон]]и)</small> ! Родност<br><small>([[килограм|кг]]/[[хектар|ха]])</small> |- |'''2005'''|| 8.680 || 3.311 |- |'''2006'''|| 10.822 || 4.511 |- |'''2007'''|| 9.461 || 3.913 |- |'''2008'''|| 9.656 || 3.931 |- |'''2009'''|| 10.327 || 4.039 |- |'''2010'''|| 7.792 || 3.184 |- |'''2011'''|| 7.178 || 3.069 |- |'''2012'''|| 5.815 || 2.682 |- |'''2013'''|| 6.759 || 3.111 |- |'''2014'''|| 7.488 || 3.402 |- |'''2015'''|| 7.010 || 3.447 |- |'''2016'''|| 7.052 || 3.669 |- |'''2017'''|| 6.633 || 3.043 |- |'''2018'''|| 7.856 || 3.804 |} == Историја == Обичниот граор бил составен дел од човековата исхрана во дамнешните првобитни општества, за што сведочат остатоците во [[неолит|ранонеолитски]] наоди од Сирија, Турција, Бугарија, Унгарија и Словачка. Траги од употреба на граорот се сретнати и во [[стар Египет|стероегипетски]] наоѓалишта од [[преддинастички период]] , како и неколку во [[Туркменистан]] и Словачка од бронзеното време. Најраните недвосмисленим докази за одгледувањето на граорот се од [[Стар Рим|римско]] време.<ref>{{наведена книга |author=Daniel Zohary & Maria Hopf |year=2000 |title=Domestication of Plants in the Old World |edition=III |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-850356-9 |page=119}}</ref> == Подвидови == [[Податотека:Vicia sativa ssp nigra unreife huelse.jpeg|мини|десно|Незрели мешунки од подвидот црн граор (''Vicia sativa'' subsp. ''nigra'').]] Постојат барем четири [[подвид]]ови на обичниот граор: * ''Vicia sativa'' subsp. ''cordata'' <small>(Hoppe) Asch. & Graebn.</small> * ''Vicia sativa'' subsp. ''nigra'' <small>(L.) Ehrh.</small> — теснолисен граор<ref>{{нмс |title=BSBI List 2007 |publisher=Botanical Society of Britain and Ireland |url=http://www.bsbi.org.uk/BSBIList2007.xls |format=xls |archive-url=https://www.webcitation.org/6VqJ46atN?url=http://www.bsbi.org.uk/BSBIList2007.xls |archive-date=25 јануари 2015 |accessdate=17 октомври 2014 |url-status=dead |df= }}</ref> (= subsp. / var. ''angustifolia'', subsp. ''consobrina'', subsp. ''cordata'' <small>(Hoppe) Batt.</small>, subsp. ''cuneata'', subsp. ''heterophylla'', var. ''minor'', var. ''nigra'') * ''Vicia sativa'' subsp. ''sativa'' (= var. ''linearis'', ssp. ''notata'') * ''Vicia sativa'' subsp. ''segetalis'' <small>(Thuill.) Arcang.</small> (напати се вклучува во subsp. ''nigra'') == Поврзано == * [[Фуражни култури]] * [[Глушини]] * [[Граорка]] == Наводи ==<!-- BiolConserv137:248. --> {{наводи|32em}} == Надворешни врски == {{рв|Vicia sativa}} {{викивидови-ред|Vicia sativa|Обичен граор}} * [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=VISA Обичен граор]{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — профил на [[USDA]] {{en}} * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Vicia+sativa Галерија на слики] {{Таксонска лента|from=Q157071}} [[Категорија:Граор| ]] [[Категорија:Фуражни култури]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] 3blbn842ovtdctojpevn166gyh3lhw0 0 1227766 5544365 5348191 2026-04-24T16:52:37Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544365 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |image=Starr_001026-9002_Lolium_perenne.jpg |image_caption=[[Обична пијанка]] (''Lolium perenne'') |display_parents=3 |taxon=Пијанка |authority=[[Карл Линеј|L.]] |type_species= |type_species_authority= |synonyms_ref=<ref name=wcsp/> |synonyms= {{расклопен список| * ''Craepalia'' <small>Schrank</small> * ''Drymonaetes'' <small>Ehrh.</small> * ''Loliola'' <small>Dubois</small> * ''Schedonorus'' <small>P.Beauv.</small> * ''Bucetum'' <small>Parn.</small> * ''Crypturus'' <small>Link</small> * ''Arthrochortus'' <small>Lowe</small> * ''Gnomonia'' <small>Lunell 1915, неважечки хомоним, а не Ces. & De Not. 1863 (габа во Gnomoniaceae)</small>}} }} '''Пијанка''' или '''’ржена трева''' ({{науч|Lolium}}) — род [[треви]] од семејството на [[ливадарки]]те (''Pooideae'').<ref>[https://www.biodiversitylibrary.org/page/358102#page/95/mode/1up Linnaeus, Carl von. 1753. Species Plantarum 1: 83] in Latin</ref><ref>{{Tropicos|40008295|Lolium}}</ref> Растат во снопчест облик, и се домородни во [[Европа]], [[Азија]] и [[Северна Африка]], а подоцна се воведени и во [[Австралија]], [[Америка]] и разни [[Океанија|океански]] острови. Растението е природно [[плоидност|диплоидно]], со 2n=14, и е во блиско сродство со [[ливадарка]]та (''Festuca'').<ref>[http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Lolium&SPECIES_XREF=&TAXON_NAME_XREF=&RANK=Flora Europaea: ''Lolium'']</ref><ref>{{eFloras|2|118826|Lolium |first1=Liang |last1=Liu |first2=Sylvia M. |last2=Phillips |volume=22}}</ref><ref>{{eFloras|5|118826|Lolium |first=Thomas A. |last=Cope}}</ref><ref>[http://luirig.altervista.org/flora/taxa/floraspecie.php?genere=Lolium Altervista Flora Italiana, genere ''Lolium'']</ref> Иако го носи слично алтернативно име, оваа трева е сосем различна од [[’рж]]та, која е [[житарка]]. [[File:Illustration Leymus arenarius and Lolium temulentum0.jpg|thumb|[[Дива лулка]] (''Lolium temulentum'')]] == Видови == Постојат следниве видови пијанки:<ref name=wcsp>{{WCSP|422752|Lolium}}</ref><ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=Lolium ''Lolium''] — пребарување на The Plant List {{en}}</ref> * ''[[Lolium arundinaceum]]'' <small>(Schreb.) Darbysh.</small> — [[висока ливадарка]] (Евроазија + Северна Америка, од Португалија + Канарските Острови до Хималаите + Синѓанг; одомаќинета во Источна Азија, Австралија, Северна + Јужна Америка, разни острови) * ''[[Lolium canariense]]'' <small>Steud.</small> — канарска ливадарка (Канарски Острови, Зелен ’Рт) * ''[[Lolium giganteum ]]'' <small>Lam.</small> — [[џиновска ливадарка]] (Евроазија, од Ирска до Кина; [[Биоко]]) * ''[[Lolium × hybridum]]'' <small>Hausskn.</small> (Асам, Бутан) * ''[[Lolium mazzettianum]]'' <small>(E.B.Alexeev) Darbysh.</small> (Сечуан, Јунан) * ''[[Lolium multiflorum]]'' <small>Lam.</small> — [[повеќецветна ливадарка]] (Евроазија + Северна Африка, од Португалија + Канарските Острови до Хималаите; одомаќинета во Источна Азија, Австралија, Северна + Јужна Америка, разни острови) * ''[[Lolium perenne]]'' L. - [[обична пијанка|обична (повеќегодишна) пијанка]] (Евроазија + Северна Африка, од Азорите до Кашмир; одомаќинета во Источна Азија, Австралија, Северна + Јужна Америка, разни острови) * ''[[Lolium persicum]]'' <small>Boiss. & Hohen.</small> — [[персиска пијанка]] (од [[Сокотра]] до Кина; одомаќинета на раштркани места во САД + Канада) * ''[[Lolium pratense]]'' <small>(Huds.) Darbysh.</small> — [[ливадска ливадарка]] (Евроазија + Северна Африка, од Исланд + Азорите до Кашмир + [[Јакутија]]; одомаќинета во Источна Азија, Австралија, Северна + Јужна Америка, разни острови) * ''[[Lolium remotum]]'' <small>Schrank</small> (Индиски Потконтинент; одомаќинета на раштркани места во Европа + Северна Азија) * ''[[Lolium rigidum]]'' <small>Gaudin</small> — [[тврда пијанка]] (Евроазија + Северна Америка, од Португалија + Канарските Острови до Кина; одомаќинета на раштркани места во Австралија + Америка) * ''[[Lolium saxatile]] <small>H.Scholz & S.Scholz</small> (Канарски Острови) * ''[[Lolium temulentum]]'' <small>L.</small> — [[дива лулка]] (Евроазија + Северна Америка, од Португалија + Канарските Острови до Кина; одомаќинета на раштркани места во Австралија + Америка) == Одгледување и употреба == Постојат низа видови пијанки имаат значајна улога во хортикултурата како растение за [[тревник|тревниците]], а во земјоделството се ценат поради нивната хранливост при [[пасиште|напасување]] [[добиток]] и добивање [[сено]]. Се садат и по падините, со цел да се спречи [[ерозија]] на [[почва]]та. Во [[Нов Зеланд]] претставува главна напасна трева, каде секоја година се произведуваат 10 милиони килограми семе. Постојат низа разновидни [[сорта|сорти]]. Најзначаен видов што служи за [[фуража]] и во тревниците се [[обична пијанка|обичната]] или повеќегодишна пијанка (''Lolium perenne''). Како и многу студеновременски [[треви]], живее во симбиоза со [[ендофит]]ни габи, и тоа од видовите ''Epichloë'' или ''Neotyphodium'', обете од семејството на [[гламници]]те (''Clavicipitaceae'').<ref name="Schardl">{{наведено списание|vauthors=Schardl CL, Leuchtmann A, Spiering MJ |year=2004|title=Symbioses of grasses with seedborne fungal endophytes|journal=Annu Rev Plant Biol|volume=55|pages=315–340|pmid=15377223|doi=10.1146/annurev.arplant.55.031903.141735}}</ref><ref name="CheplickGP">{{наведено списание|author=Cheplick GP|year=2011|title=Endosymbiosis and population differentiation in wild and cultivated Lolium perenne (Poaceae)|journal=American Journal of Botany|pmid=21613060|doi=10.3732/ajb.1000226|volume=98|issue=5|pages=829–38}}</ref> Некои видови како дивата лулка (''L. temulentum'') важат за штетен [[коров]] кој несузбиен предизвикува огромни штети врз посевите како пченицата и други житарки. Тврдатата пијанка (''L. rigidum'') им задава постојани проблеми на земјоделците во јужна Австралија поради отпорноста на хербициди.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://grdc.com.au/resources-and-publications/resources/iwmhub/common-weeds-of-cropping/annual-ryegrass |title=архивски примерок |accessdate=2019-07-31 |archive-date=2018-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218193444/https://grdc.com.au/resources-and-publications/resources/iwmhub/common-weeds-of-cropping/annual-ryegrass |url-status=dead }}</ref> Покрај тоа, [[полен]]от на пијанките е голем предизвукувач на алергија кај населението. Во 2006 г. во Мисисипи се пријавени случаи на пијанки отпорни на [[глифосат]].<ref>Nandula VK, Poston DH, Eubank TW, Koger CH and Reddy KN, Differential response to glyphosate in Italian ryegrass (Lolium multiflorum) populations from Mississippi. Weed Tech 21: 477–482 (2006).doi 10.1614/WT-06-168.1</ref> Поради оваа жилавост, пијанката е застапена како покривно растение на [[тениско игралиште|тениските игралишта]], од кои попознати се Сеанглискиот клуб за тенис на трева и крокет и игралиштето „[[Вимблдон]]“ каде што се одржуваат познатите првенства.<ref>{{нмс | url = http://www.people.co.uk/news/tm_headline=the-wonders-of-wimbledon-fortnight&method=full&objectid=19348144&siteid=93463-name_page.html | last = Bletchly | first = Rachael | title = The Wonders of Wimbledon Fortnight | publisher = People | date = 24 јуни 2007 | accessdate = 8 јули 2009 | url-status= | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120218084822/http://www.people.co.uk/news/tm_headline%3Dthe-wonders-of-wimbledon-fortnight%26method%3Dfull%26objectid%3D19348144%26siteid%3D93463-name_page.html | archivedate = 18 февруари 2012}}.</ref><ref>{{нмс | year = 2009 | format = [[PDF]] | url = http://aeltc2009.wimbledon.org/en_GB/about/infosheets/grasscourts_2009.pdf | title = The Championships | publisher = Wimbledon | accessdate = 15 јули 2009 | url-status= | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120224154523/http://aeltc2009.wimbledon.org/en_GB/about/infosheets/grasscourts_2009.pdf | archivedate = 24 февруари 2012}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Lolium}} {{викивидови-ред|Lolium|Пијанка}} * [http://obp.ugd.edu.mk/priciniteli Пијанката како штетник на одделни житни посеви и препарати за нивно сузбивање] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190807022402/http://obp.ugd.edu.mk/priciniteli |date=2019-08-07 }} — База на пестициди, [[Универзитет Гоце Делчев|УГД]] {{mk}} * [https://www.inaturalist.org/taxa/52800-Lolium Пијанка (''Lolium'') — iNaturalist] {{en}} * [https://bigenc.ru/biology/text/3144804 Пијанка (''Lolium'') — Голема руска енциклопедија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190714121309/https://bigenc.ru/biology/text/3144804 |date=2019-07-14 }} {{ru}} * [https://www.biolib.cz/en/taxon/id42403/ Пијанка (''Lolium'') — BioLib] {{en}} * [http://www.kew.org/data/grasses-db/www/gen00353.htm Пијанка (''Lolium'') — GrassBase] {{en}} {{таксонска лента|from=Q158509}} [[Категорија:Ливадарки]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] kpldocmbd3ggwdlnt4j4t1sxzl5rnw7 0 1228001 5544364 5519936 2026-04-24T16:52:14Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544364 wikitext text/x-wiki {{speciesbox |name = Пијанец |image = Illustration Leymus arenarius and Lolium temulentum0.jpg |genus = Lolium |species = temulentum |authority = [[Карл Лине|L.]] }} [[File:Lolium temulentum MHNT.BOT.2015.34.16.jpg|thumb|''Lolium temulentum'']] ''''Пијанец'''<ref>{{ДРМЈ|пијанец}}</ref> ({{langx|la | Lolium temulentum}}) – едногодишно отровно растение од потсемејството [[ливадарки]] во рамките на семејството [[треви]]. Растението може да нарасне до еден метар висина. Има глобална дистрибуција. Некогаш труењата со ова растение биле чести, но современите мерки за заштита на посевите довеле до негово скоро целосно искоренување. ==Токсикологија== Растението често е заразено со ендопаразитската габичка ''[[Neotyphodium coenophialum]]'' (сродник на ''[[Claviceps purpurea]]'', причинител на ерготизмот), содржи невротоксилни индолни [[алкалоид]]и, што го прави целото растение отровно. Употребата на контаминирано [[брашно]] предизвикува симптоми на опиеност, како што се [[вртоглавица]] и визуелни нарушувања, во ретки случаи дури и смрт. Денес труењата со пијанец исчезнале, што е последица на употребата на [[хербицид]]и во одгледувањето на [[житарици]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Lolium temulentum}} {{викивидови-ред|Lolium temulentum|Пијанец}} [[Категорија:Ливадарки]] [[Категорија:Отровни растенија]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Лековити растенија]] ep7tbn7h8ke1s3gtg0srwjw1ahp6cpf 0 1229655 5544351 5516856 2026-04-24T16:46:52Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544351 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Обична коприва | image = Brennnessel 1.JPG | image_caption = Обична коприва, подвид ''dioica'' | taxon = Urtica dioica | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{наведен МСЗП |author=Maiz-Tome, L. |year=2016 |title=''Urtica dioica'' |article-number=e.T167815A78457212|doi=10.2305/IUCN.UK.2016-1.RLTS.T167815A78457212.en |access-date=4 мај 2024}}</ref> | authority = [[Карл Линеј|L.]]<ref name="POWO"/> }} '''Обична коприва''' ({{науч|Urtica dioica}}) — [[Зелјесто растение|тревнo]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишнo]] [[Скриеносеменици|цветнo растениe]] од семејството [[коприви]]те (''Urticaceae''). Потекнува од Европа, умерена Азија и западна Северна Африка,<ref name="POWO_260630-2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:260630-2|title=''Urtica dioica''&#32;L.|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=2018-11-14}}</ref> а сега го има низ целиот свет, вклучувајќи ги и Нов Зеланд<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.health.govt.nz/your-health/conditions-and-treatments/accidents-and-injuries/bites-and-stings/stinging-nettles|title=Stinging nettles|date=18 September 2014|publisher=Ministry of Health|accessdate=4 May 2019|archive-date=2023-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230611181341/https://www.health.govt.nz/your-health/conditions-and-treatments/accidents-and-injuries/bites-and-stings/stinging-nettles|url-status=dead}}</ref> и Северна Америка.<ref name="pfaf">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pfaf.org/USER/Plant.aspx?LatinName=Urtica+dioica|title=Urtica dioica - L|date=2012|publisher=Plants for a Future|accessdate=23 April 2018|archive-date=2018-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180424071407/https://www.pfaf.org/USER/Plant.aspx?LatinName=Urtica+dioica|url-status=dead}}</ref><ref name="uc">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ipm.ucdavis.edu/PMG/PESTNOTES/pn74146.html|title=Burning & Stinging Nettles|publisher=University of California|accessdate=21 September 2013}}</ref> Видот е поделен на шест [[подвид]]ови, од кои пет имаат многу шупливи влакна наречени трихоми на лисјата и стеблата, кои делуваат како хиподермични игли, вбризгуваат [[хистамин]] и други хемикалии кои создаваат зачудувачка сензација по контакт („контакт уртикарија“ — облик на контактен дерматитис).<ref name="drugs">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.drugs.com/npp/nettles.html|title=Nettles|date=2009|publisher=Drugs.com|accessdate=23 April 2018}}</ref><ref name="Brodal2010">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=iJjI6yDNmr8C&pg=PA170|title=The Central Nervous System: Structure and Function|last=Per Brodal|publisher=Oxford University Press US|year=2010|isbn=978-0-19-538115-3|page=170|access-date=22 September 2010}}</ref> Растението има долга историја на употреба во [[народна медицина|народната медицина]], како храна, чај и [[текстил]]на [[суровина]] во античките општества.<ref>{{Наведено списание|last=Lukešová|first=Hana|date=June 2017|title=Identifying plant fibre textiles from Norwegian Merovingian Period and Viking Age graves: The Late Iron Age Collection of the University Museum of Bergen|journal=Journal of Archaeological Science: Reports|volume=13|pages=281–285|doi=10.1016/j.jasrep.2017.03.051}}</ref> == Опис == [[Податотека:Illustration_Urtica_dioica0.jpg|десно|мини| ''Urtica dioica'' од книгата ''Флора на Германија, Австрија и Швеиз,'' 1885 година]] ''Urtica dioica'' е диоезик, [[Зелјесто растение|тревно]], [[повеќегодишно растение]], од 1 до 2 метри високо во текот на летото, и умира на земја во зима.<ref name="pfaf"/> Има широко распространети [[ризом]]и и столони, кои се светложолти, како и корените. Меките, зелени лисја се долги од 3 до 5 сантиметри. Листовите и стеблата се многу влакнести, а кај повеќето подвидови влакненцата се боцкави (трихоми или шпикули), чии врвови излегуваат при допирање, трансформирајќи го влакното во игла која може да вбризга неколку хемикалии што предизвикуваат болен убод или парестезија. == Таксономија == [[Таксономија]]та на видовите ''Уртика'' не е јасна, а постарите извори користат различни систематски имиња за овие растенија. Порано, биле признати повеќе видови отколку што сега се прифаќаат. Сепак, опишани се најмалку шест јасни [[подвид]]ови на ''U. dioica.'' == Живеалиште == Копривата се смета дека потекнува од Европа, умерена Азија и западна Северна Африка.<ref name="POWO_260630-2"/> Изобилно ја има во северна Европа и поголемиот дел од Азија, а обично расте во селата. Помалку е распространета во јужна Европа и северна Африка, каде е ограничена поради потребата за влажна почва, но сепак е честа појава. Денес ја има во многу други делови од светот. Во Северна Америка, таа е широко распространета во [[Канада]] и [[Соединети Американски Држави|САД]], каде ја има во секоја провинција и држава освен на [[Хаваи]], а може да се најде и во најсеверниот дел на [[Мексико]]. Расте во изобилство на северозападниот дел на [[Тихиот Океан]], особено на места каде што годишните врнежи од дожд се големи. Европските подвидови се донесени во Австралија, Северна Америка и [[Јужна Америка]].<ref name="usfs">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fs.fed.us/database/feis/plants/forb/urtdio/all.html|title=Species: Urtica dioica|publisher=United States Forest Service|accessdate=21 September 2013}}</ref><ref name="osu">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oardc.ohio-state.edu/weedguide/singlerecord.asp?id=210|title=Stinging Nettle|publisher=Ohio Agricultural Research and Development Center, Ohio State University|accessdate=21 September 2013}}</ref> Во Европа, копривите се поврзани со човечките живеалишта. Присуството на коприви може да укаже на локацијата на долго напуштен објект, а исто така може да укаже на плодност на почвата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraph.co.uk/gardening/7645974/Nettles-Bad-guys-come-good.html|title=Nettles: Bad guys come good|work=The Daily Telegraph|accessdate=21 февруари 2019}}</ref> Човечкиот и животинскиот отпад може да бидат одговорни за покачено ниво на фосфат<ref>{{Наведена книга|title=Indicator Plants: Using Plants to Evaluate the Environment|last=Smith|first=Paul L.|date=2012|page=47}}</ref> и [[азот]] во почвата, кои обезбедуваат идеално опкружување за копривите. == Екологија == Копривите се исклучиво храна за [[Ларва|ларвите]] од неколку видови на [[пеперуги]], како пеперутка паун и [[Коприварка (пеперутка)|коприварка]]. Исто така, ја јадат ларви на некои [[Молец|молци]]. [[Корен]]от понекогаш го јадат ларвите на молецот ''Hepialus humuli''. Коприва расте на места каде има влага, но ја има и на ливади. Иако е хранлива, таа не ја јадат дивите животни или добитокот. Се шири преку семето, а исто така и со [[ризом]]и, и често е во можност да преживее оган и повторно да се појави брзо по пожарот.<ref name="feis">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fs.fed.us/database/feis/plants/forb/urtdio/all.html|title=Urtica dioica|last=Carey, Jennifer H.|year=1995|work=Fire Effects Information System, [Online]}}</ref> == Механизам и лекување на коприва == [[Податотека:Brennnesselspinat.jpg|десно|мини| Младите лисја се јадат и можат да се користат како додаток со зеленчук]] [[Податотека:Urtica_dioica38_ies.jpg|мини|Детал од одбранбените влакна]] [[Податотека:Nettle_Sting.JPG|мини|Рака со дерматитис од коприва]] Копривата го произведува својот воспалителен ефект врз кожата (убод, чувство на печење што честопати се нарекува „контактна уртикарија“) со тоа што ќе ја боцне кожата преку трихоми &ndash; предизвикувајќи механичка иритација &ndash; и со [[Биохемија|биохемиски]] надразнувачи, како што се [[хистамин]], [[серотонин]] и холин, меѓу другите хемикалии.<ref name="drugs"/><ref name="cummings">{{Наведено списание|last=Cummings|first=Alexander J|last2=Olsen|first2=Michael|year=2011|title=Mechanism of Action of Stinging Nettles|journal=Wilderness & Environmental Medicine|volume=22|issue=2|pages=136–139|doi=10.1016/j.wem.2011.01.001|pmid=21396858}}</ref><ref name="moroidin">[http://wildflowerfinder.org.uk/Flowers/N/Nettle%28Stinging%29/Nettle%28Stinging%29.htm Nettle (Stinging)]. Wildflowerfinder.org.uk. Посетено на 3 July 2012.</ref><ref name="CasarettKlaassen2008">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=4yi7-j48uhIC&pg=PA1104|title=Casarett and Doull's toxicology: the basic science of poisons|last=Louis J. Casarett|last2=Curtis D. Klaassen|last3=John Doull|publisher=McGraw-Hill Professional|year=2008|isbn=978-0-07-147051-3|pages=1104–|access-date=22 September 2010}}</ref><ref name="Greenberg2003">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=NnZ23IqU4SoC&pg=PA180|title=Occupational, industrial, and environmental toxicology|last=Michael I. Greenberg|date=4 June 2003|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-0-323-01340-6|pages=180–|access-date=22 September 2010}}</ref> Лековите против чешање, обично во форма на креми кои содржат антихистаминици или хидрокортизон, можат да обезбедат ослободување од [[дерматит]] од коприва. Терминот, ''контактна уртикарија'', има поширока употреба во [[дерматологија]]та, вклучува дерматитис предизвикан од разни раздразнувачи на кожата и патогени.<ref>{{Наведено списание|last=Adisesh|first=A|last2=Robinson|first2=E|last3=Nicholson|first3=P.J|last4=Sen|first4=D|last5=Wilkinson|first5=M|last6=Standards of Care Working Group|year=2013|title=U.K. Standards of care for occupational contact dermatitis and occupational contact urticaria|journal=British Journal of Dermatology|volume=168|issue=6|pages=1167–1175|doi=10.1111/bjd.12256|pmc=3734701|pmid=23374107}}</ref> == Употреба == Копривата има вкус сличен на [[спанаќ]]от измешан со краставица кога се готви, и е богат со витамините [[Витамин А|А]] и [[Витамин Ц|Ц]], [[железо]], [[калиум]], [[манган]] и [[калциум]]. Младите растенија биле собирани од [[Американски староседелци|домородните Американци]] и користени како храна на пролет, кога другите прехранбени растенија сè уште не се изникнати. Потопувањето на копривите во вода при готвењето ги отстранува хемикалиите од растението, па може да се јадат без повреди. Листовите исто така се сушат и потоа може да се користат за [[билен чај]], како што може да се направи и со цветот од коприва. Копривите понекогаш се користи при производство на сирење, на пример за ароматизирање на сорти на [[Гауда (сирење)|гауда]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.recipetips.com/glossary-term/t--38676/gouda-cheese-with-stinging-nettles.asp|title=Gouda Cheese with Stinging Nettles: Cooking Terms|publisher=RecipeTips.com|accessdate=5 јули 2010}}</ref> Копривата се користи како фил за полнење на тесто за ''[[бурек]]'', и разни други видови на пити. Во [[Обединето Кралство|Велика Британија]], годишното Светско првенство за јадење коприва привлекува илјадници луѓе во Дорсет, каде конкурентите се обидуваат да јадат што е можно повеќе жива коприва. На натпреварувачите им се даваат 60 сантиметри стебло од растението, од кое ги кинат лисјата и ги јадат. Кој ќе изеде најмногу листови од коприва во одредено време, е победник. Натпреварот постои од 1986 година, кога двајца соседи земјоделци се обиделе да решат спор за тоа кој има најлоша наезда на коприви.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.bbc.co.uk/dorset/content/articles/2005/06/17/nettle_eating_feature.shtml|title=World nettle eating championships|date=17 June 2005|access-date=3 July 2012|publisher=BBC News}}</ref><ref>Langley, William. (14 June 2009) [https://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/howaboutthat/5525806/World-Stinging-Nettle-Eating-Championship-attracts-record-crowd.html World Stinging Nettle Eating Championship attracts record crowd]. ''The Daily Telegraph'' (London). Посетено на 3 July 2012.</ref> Копривата се користи во традиционалната медицина како чај или свежи лисја за лекување на нарушувања на бубрезите и уринарниот тракт, гастроинтестиналниот тракт, локомоторен систем, кожата, кардиоваскуларниот систем, против крварење, грип, ревматизам и гихт.<ref>{{Наведено списание|last=Vogl|first=Sylvia|last2=Picker|first2=Paolo|last3=Mihaly-Bison|first3=Judit|last4=Fakhrudin|first4=Nanang|last5=Atanasov|first5=Atanas G|last6=Heiss|first6=Elke H|last7=Wawrosch|first7=Christoph|last8=Reznicek|first8=Gottfried|last9=Dirsch|first9=Verena M|year=2013|title=Ethnopharmacological in vitro studies on Austria's folk medicine—An unexplored lore in vitro anti-inflammatory activities of 71 Austrian traditional herbal drugs|journal=Journal of Ethnopharmacology|volume=149|issue=3|pages=750–771|doi=10.1016/j.jep.2013.06.007|pmc=3791396|pmid=23770053}}</ref> ==== Хранлива содржина ==== Свежите лисја содржат приближно 82,4% вода, 17,6% сува материја, 5,5% белковини, 0,7 до 3,3% маснотии и 7,1% јаглехидрати.<ref name=":1">{{Наведено списание|last=Lutomski|first=Jerzy|last2=Speichert|first2=Henryk|year=1983|title=Die Brennessel in Heilkunde und Ernährung|journal=Pharmazie in Unserer Zeit|language=de|volume=12|issue=6|pages=181–186|doi=10.1002/pauz.19830120602}}</ref> Зрелите лисја содржат околу 40% Алфа- линоленска киселина, и омега-3 киселина.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Guil-Guerrero|first=J.L|last2=Rebolloso-Fuentes|first2=M.M|last3=Isasa|first3=M.E.Torija|year=2003|title=Fatty acids and carotenoids from Stinging Nettle (Urtica dioica L.)|journal=Journal of Food Composition and Analysis|volume=16|issue=2|pages=111–119|doi=10.1016/S0889-1575(02)00172-2}}</ref> Семето содржи многу повеќе масна киселина од лисјата. === Градинарство === Копривата има голем број други намени во зеленчуковата градина, вклучувајќи го и потенцијалот за поттикнување на корисни инсекти. Бидејќи копривата расте во богати почви со фосфор и азот, растот на коприви е показател дека една област е плодна (особено богата со фосфати и нитрати), а со тоа е индикатор за квалитетот на почвата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.garden-helper.com/Learn/Charts_And_Tables/indicator-weeds-soil-conditions.asp|title=Indicator Weeds and Soil Conditions at|publisher=Garden-helper.com|accessdate=5 July 2010}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.herbalpractitioner.com/virtual-herb-walk.html|title=virtual-herb-walk|publisher=Herbalpractitioner.com|accessdate=5 July 2010|archive-date=2017-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20170701154453/http://www.herbalpractitioner.com/virtual-herb-walk.html|url-status=dead}}</ref> Копривата содржи [[Азот|азотни соединенија]], така што се користи како активатор за компост<ref>{{Наведени вести|url=http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A1310950|title=h2g2 – Stinging Nettles|access-date=5 July 2010|publisher=BBC DNA}}</ref> или може да се користи за правење течно ѓубриво, кое иако содржи малку фосфат, корисно е за снабдување со [[магнезиум]], [[сулфур]] и [[железо]].<ref>Pears, Pauline, ''et al.'' ''HDRA Encyclopedia Of Organic Gardening'', p. 207, Dorling Kindersley Ltd, London, 2005.</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ciwmb.ca.gov/organics/compostmulch/composttea/OtherTeas.htm|title=Compost Teas vs Other Teas and Extracts|publisher=Ciwmb.ca.gov|accessdate=5 July 2010|archive-date=2009-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090613085516/http://www.ciwmb.ca.gov/Organics/CompostMulch/CompostTea/OtherTeas.htm|url-status=dead}}</ref> Копривата е исто така едно од ретките растенија што можат да толерираат и цветаат во почви богати со измет од живина. == Наводи == {{Наводи|35em}} == Литература == * {{Наведено списание|author=Elliott, C.|year=1997|title=Rash Encounters|journal=Horticulture|page=30|volume=94}} * Schofield, Janice J. (1998). ''Nettles'' {{ISBN|0-585-10500-6}} * Thiselton-Dyer, T. F., (1889). ''[http://www.dominiopublico.gov.br/download/texto/gu010118.pdf The Folk-Lore of Plants]''. * Glawe, G. A. (2006). ''Sex ratio variation and sex determination in Urtica diocia.'' {{ISBN|90-6464-026-2}}[[:en:International Standard Book Number|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/90-6464-026-2|90-6464-026-2]] == Надворешни врски == * [https://www.crnobelo.com/hrana/recepti/25767-nema-podobro-od-domasnoto-narodni-recepti-od-kopriva Народни рецепти од коприва] {{mk}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Лиснат зеленчук]] [[Категорија:Влакнодајни растенија]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Маслодајни растенија]] 0ne5vi0ff28zn5nc0ibd0x85ijl31oy 0 1230928 5544334 5468842 2026-04-24T16:26:21Z P.Nedelkovski 47736 истозначник, наводи 5544334 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Silketrykk.svg|мини|250п]] '''Ситопечат'''<ref>{{ДРМЈ|ситопечат}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|ситопечат}}</ref> или '''сериграфија''' — графичка техника во која отпечатокот се реализира при притискање на [[боја]] низ [[печатарската форма]] која е изработена од [[свила]] затегната на дрвена или алуминиумска рамка. == Примена == Со оглед на разновидните можности, оваа техника има примена во многу други индустриски гранки, а особено при печатење на готови производи. Посебно место зазема во [[текстилната индустрија]]<ref>[http://www.sitografika.com.mk/Content/dataFiles/productResources/trw.pdf/ sitografika.]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Историја == Ситопечатот потекнува уште од старата [[Кина]], за првпат забележан е во династијата Сунг (960-1279 п.н.е.) каде што постоела техника слична на печатење на ситопечат. Во тоа време, се појавле првите печатени пари во светот. Со текот на годините, оваа техника е усвоена од многу други земји и култури во Азија, а особено [[Јапонија]], која ќе ја доведе до совршенство. Со векови, Истокот ја чувал тајната за прецизно печатење на текстил и пергамент со свилена перфорација. == Метод == За разлика од другите печатарски техники, ситопечатот овозможува разновидни можности со кои се постигнува различна дебелина на слоевите на бојата, релјефност, делувајќи како тридимензионална слика. Воедно печатењето на ситото од свила може да биде со изработка на шаблон, залепен на свилата, може да биде со цртањена непропушлив филм на свилата како и со нанесување на фото емулзија која под дејство на светлината и водата, ги дава скоро истите ефекти како кај фотографијата<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.customplanet.co.uk/what-is-screen-printing-step-by-step-i50/ |title=what-is-screen |accessdate=2019-09-30 |archive-date=2019-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930192354/https://www.customplanet.co.uk/what-is-screen-printing-step-by-step-i50 |url-status=dead }}</ref>. == Галерија == <gallery> File:TeeshirtCopyleft cadre.jpg|Материјали за ситопечат File:ScreenPrinting500px.gif|Печатење на ситопечат </gallery> == Надворешни врски == * [http://tisak.grf.unizg.hr/media/download_gallery/MR%20rad%20Igor%20Majnaric.pdf Igor Majnarić: Kvaliteta digitalnih otisaka uvjetovana starenjem tiskovne podloge] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141222105652/http://tisak.grf.unizg.hr/media/download_gallery/MR%20rad%20Igor%20Majnaric.pdf |date=2014-12-22 }} <small>(Pristupljeno 21. ožujka 2013.)</small> * [http://bib.irb.hr/datoteka/436171.8_BOLANA-GOLUBOVI.pdf Stanislav Bolanča, Kristijan Golubović: Tehnologija tiska od Gutenberga do danas]{{Мртва_врска|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} <small>(Pristupljeno 21. ožujka 2013.)</small> * [http://universaldomainexchange.com/whoswho/category/members/ Who’s Who in Screenprinting] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121108045841/http://universaldomainexchange.com/whoswho/category/members/ |date=2012-11-08 }} Tko je tko u sitotisku * [http://alexeyparygin.com/monografia.html The Art of Silk-screen. XX century] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130302221318/http://alexeyparygin.com/monografia.html |date=2013-03-02 }} * [https://undergroundshirts.com/pages/screen-printing/ screen-printing] == Литература == * Паригин А. Б. Уметноста на ситопечатот. XX век (историја, феноменологија,техники, поими). – СПб.: СПб ГУТД, 2010. – 304 с. (рус). – ISBN 978-5-7937-0490-8 * Бигелеисен Џ. И. Ситопечат: Современ водич. – Њујорк, 1972 ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Рвр|Printmaking}} [[Категорија:Ликовна уметност]] [[Категорија:Графички техники]] [[Категорија:Графика]] aw2buflvpqbcjjfv8nd7lla68besoo2 0 1233589 5544369 5519937 2026-04-24T16:54:28Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544369 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Плутар | status = | image = Quercus suber - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-254.jpg | image_width = 250п | image_caption = Гранка со листови и желади, ботаничка илустрација | regnum = [[Plantae]] | phylum = [[Скриеносеменици|Magnoliophyta]] | classis = [[Дикотиледоне биљке|Magnoliopsida]] | ordo = [[Fagales]] | familia = [[Fagaceae]] | genus = ''[[Даб|Quercus]]'' | sectio = ''[[Cerris]]'' | species = '''''Q. suber''''' | binomial = ''Quercus suber'' | binomial_authority = -{[[Карл фон Лине|L.]]}- |synonyms_ref=<ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-175312 The Plant List, ''Quercus suber'' L. ]</ref> | synonyms = {{collapsible list|bullets = true |''Quercus cintrana'' <small>Welw. ex Nyman</small> |''Quercus corticosa'' <small>Raf.</small> |''Quercus mitis'' <small>Banks ex Lowe</small> |''Quercus occidentalis'' <small>Gay</small> |''Quercus sardoa'' <small>Gand.</small> |''Quercus subera'' <small>St.-Lag.</small> |''Quercus suberosa'' <small>Salisb.</small> |}} | range_map = Quercus suber range.svg | range_map_width = 250п | range_map_caption = Ареал на распространетост на плутарот }} [[Податотека:Quercus March 2015-1.jpg|250px|мини|десно|Даб плутар во природна средина, [[Алентежу]], [[Португалија]], март 2015]] [[Податотека:Quercus suber algarve.jpg|250px|мини|десно|Старо стебло на плутар]] '''Плутар''' ({{langx|la|Quercus suber}}) – средно високо, зимзелено дрво од родот [[даб]]ови, со потекло од [[Средоземје]]то. Во земјите на потекло тој е значаен индустриски вид за производство на [[плута]]. [[Податотека:Saint Jean Albère-entrée hameau.JPG|250px|мини|десно|Стебла на плутари долж селски пат во Франција]] == Распространетост == Плутарот како самоник расте во средишниот и западниот дел на Средоземјето ([[Сардинија]], [[Сицилија]], [[Италија]], [[Португалија]], [[Шпанија]]. јужна [[Франција]], [[Алжир]], [[Тунис]], [[Мароко]]), како и на [[Атлантски Океан|атлантските]] брегови на [[Африка]]. Како одгледуван вид се јавува во [[Грција]], [[Албанија]], [[Турција]], како и долж [[Хрватска|хрватскиот]] брег.<ref name="vukicevic">{{harvnb|Vukićević|1996|p=283−284}}</ref> Најмногу плутари во Хрватска има кај [[Пула]] во Истра, каде се одомаќинил и се размножува независно од влијанието на човекот, а поедини стебла растат и во шумите на островите [[Раб (остров)|Раб]], [[Корчула]] и [[Млет]].<ref name="Trinajstić" /> == Опис == Плутарот достигнува висина од 15 м, а ретко до 20 м. [[Стебло]]то е снажно, искривено, со обем од 4 до 5 м. [[Крошна]]та е широка, несиметрична, едногодишните гранчиња се тенки и густо влакнести. [[Кора (ботаника)|Кората]] на стеблото е светла, густо испукана, со црвенкава боја од внатре.<ref name="lanzara">{{harvnb|Lanzara|1982|p=293}}</ref> На деблу се ствара врло дебела мртва кора − природна плута.<ref name=vukicevic /> [[Лист]]овите се зимзелени, наизменично распоредени на гранката. Обликот им е варијабилен, од јајчест до издолжен, долги до 5 см, а широки 1 до 4,5 см. Ободот им е назабен, со 3 до 7 пара многу шилести запци. Кожести се, на лице темнозелени и мазни, а на наличје сивкаво влакнести и меки.<ref name="vukicevic" /><ref name="lanzara" /> [[Цвет]]овите се еднополни, машките собрани во висечки реси, а женските 2 до 5 заедно, во исправени класести [[соцветие|сосветија]]. Цвета во периодот април-мај.<ref name="lanzara" /> [[Плод]]от ее [[желад]] долг 2 до 4,5 см, а широк до 1,8 см. [[Купула]]та е голема, прекриена со сиви, влакнести лушпи. При основата лушпите се овални и налегнати, а горните тесни и свиени кон желадот.<ref name="vukicevic" /> <gallery> Quercus suber trunc 01 by Line1.jpg|<small>Кора на стеблото</small> Quercus suber kz3.jpg|<small>Лист</small> Quercus suber Blatt.jpg|<small>Лице и наличје на листот</small> Bellotas alcornoque.JPG|<small>Плод - желад</small> </gallery> == Живеалиште == Плутарот расте на топли и суви живеалишта, на места изложени на сонце, иако поднесува и полусенка. Најдобро расте во области со ладни и влажни зими и топли лета. Обично се наоѓа на 300 до 600 м [[надморска висина]], но може да се најде и на 1000 м. Му годат песокливи и глинести, кисели земјишта, настанати на силикат. Отпорен е на налети на ветер, но не трпи изложеност на ветрови кои дуваат од море.<ref name="Plants For A Future">{{Наведена мрежна страница|title=Quercus suber - L.|url=http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Quercus+suber|work=Plants For A Future|accessdate=12 декември 2016}}</ref> Се јавува во шумски заедници со листопадни видови дабови, средоземни видови борови, [[Маслина|маслини]], потоа во [[Макија|макии]] и на [[пасиште|пасишта]].<ref name="Kew Gardens" /> Се размножува со семе.<ref name="lanzara" /> Овој вид е долговочен и може да доживее до 300 години.<ref name="vukicevic" /> Расте споро.<ref name="Kew Gardens">{{Наведена мрежна страница|title=Quercus suber (cork oak)|url=http://www.kew.org/science-conservation/plants-fungi/quercus-suber-cork-oak|work=Kew Gardens|accessdate=|archive-url=https://web.archive.org/web/20170127052935/http://www.kew.org/science-conservation/plants-fungi/quercus-suber-cork-oak|archive-date=27 јануари 2017|url-status=dead|df=}}</ref> === Ризици и заштита === Живеалиштата на плутарите се сè повеќе загрозени, главно заради човечката активност – интензивирање на земјоделието и невнимателно предизвикување шумски пожари. Шумите плутари се заштитени од страна на Европска УнијаЕвропската Унија како многу важни за зачувување на биоразновидноста. Стеблата плутари во Португалија не смее легално да се сечат, освен за стари, непродуктивни стебла.<ref name="Kew Gardens" /> Со оглед дека денес плутата најмногу се користи за изработка на затки за шишиња, еден од ризиците може да биде сè помасовната употреба на алтернативни материјали, што би довело до пад на интересот на одгледувачите на овој вид, па со самото тоа и човечката грижа за плутарите.<ref name="WWF Croatia" /> == Употреба == Основна вредност на плутарот е дебелата мртва кора која се создава на стеблото од која, со отстранување од стеблоте, се добива [[плута]].<ref name="lanzara" /> Уште [[Стари Римјани|Старите Римјани]] ја ваделе плутата од стеблата на дабовите плутари и од неа правеле сандали, како и за пловки на рибарските мрежи.<ref name="Kew Gardens" /> Кората се вади на секои десетина години, колку што е потребно стеблото да ја обнови. На младите стебла се создава првата плута која не се користи (машка плута − ''liège mâle''), а со нејзино отстранување се создава нова плута која се користи и експлоатира (женска плута − ''liège femelle'').<ref name="vukicevic" /> Првите две „берби” даваат плута со послаб квалитет. По отстранувањето на плутата останува голо стебло со карактеристична ‘рѓавкаво црвена боја.<ref name="lanzara" /> Создавањето на плута кај младите стебла почнува од третата година, а дебелината на плута нагло станува сè поголема и достигнува дебелина од околу 3 см. Првото вадење на кората може да се врши кога единката достигне старост од 25 години.<ref name="Kew Gardens" /> Површината на плутата на стеблата од кои редовно се вади е мазна (женска плута), додека на стеблата од кои не се вади е брановите (машка плута).<ref name="Trinajstić">{{Наведено списание|last=Trinajstić|first=Ivo|title=Hrast plutnjak (Quecus suber L.) u dendroflori Hrvatske|journal=Radovi|year=2006|volume=40|issue=2|url=http://hrcak.srce.hr/16974|accessdate=12 декември 2016|publisher=Hrvatski šumarski institut|location=Jastrebarsko|pages=199-206}}</ref> При вадењето на кората мора внимателно да се работи за да не се оштети стеблото. Од едно големо стебло може да се извади и до 1 тон плута.<ref name="Plants For A Future" /> Дабовите плутари претставуваат клучен извор на приходи за илјадници луѓе, а со оглед дека плутата после вадењето се обновува, па самото растение ни во еден момент не е загрозено, комерцијалната експлоатација на плутарите, од гледна точка на зачувување на човековата околина, е сосема прифатлива. Најголем светски произведувач на плута е Португалија и 50% од плутата во светот се произведува токму таму.<ref name="Kew Gardens" /> Воедно плутата е и најважниот шумски производ на оваа средоземна земја.<ref name="WWF Croatia" /> === Останати употреби === Во време на немаштија и глад и желадите од плутарите, како и желадите од многу други видови дабови, се користеле како храна. Се употребувале како варило или се сушеле и мелеле во прав. Вака сомелени се додавале на житарки и од добиеното брашно се правел леб. Со оглед дека желадите на плутарите содржат [[танин]], кој има исклучително горок вкус, ги потопувале во проточна вода, за да се измие танинот. За жал, со ова плакнење се губела и значителна количина други корисни состојки. Традиционален начин на подготовка на желади било да се закопаат во мочуришна земја во текот на зимата. Прортените желади, кои се откопуваат напролет, го губат најголемиот дел од горкоста. Пржените желади може да се користат како замена за кафе.<ref name="Plants For A Future" /> Во земјите на потекло и во соодветните климатски зони ширум светот плутарот се користи и како украсно дрво.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Quercus suber|url=http://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?kempercode=c943|work=Missouri Botanical Garden|accessdate=}}</ref> <gallery> Alcornoque -Quercus suber-Cork oak.jpg|<small>Слоеви плута на стеблото</small> Cork oak trunk section.jpg|<small>Попречен пресек на стеблото</small> IAPH Saca del corcho.jpg|<small>Собирање плута</small> </gallery> == Занимливости == * Шумите плутари во автохтони живеалишта претставуваат шумски заедници кои според биолошката разновидност се меѓу најбогатите во светот. Меѓу видовите кои ги населуваат овие шуми се многу [[ендем]]ски растенија и загрозени видови животни како што се [[пиренејски рис|пиринејскиот рис]], [[адалбертов орел|адалбертовиот орел]] и симболот на [[Магреб]] – [[берберски елен|берберскиот елен]].<ref name="WWF Croatia">{{Наведена мрежна страница|title=Krajolik hrasta plutnjaka|url=http://croatia.panda.org/naa_zemlja/mediteran/krajolik_hrasta_plutnjaka/|work=WWF Croatia|publisher=World Wildlife Fund|accessdate=}}</ref> * Дабот плутар во Португалија расте веќе 10 милиони години, но се одгледува и култивира во последните 300 години.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Stanovnici šume hrasta plutnjaka|url=http://tvprofil.net/show/1230877/prirodni-svijet-3-stanovnici-sume-hrasta-plutnjaka|work=TV profil|publisher=HRT|accessdate=|archive-date=2016-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220135246/http://tvprofil.net/show/1230877/prirodni-svijet-3-stanovnici-sume-hrasta-plutnjaka|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{наводи|30em}} == Литература == {{refbegin|2}} * {{Наведена книга |last=Vukićević |first=Emilija |title=Dekorativna dendrologija |year=1996 |publisher=Šumarski fakultet |location=Beograd |id=ISBN 978-86-7299-041-6}}{{COBISS|ID=155524871}} * {{Наведена книга |last1=Lanzara |first1=Paola |title=Drveće |year=1982 |publisher=Mladinska knjiga |location=Ljubljana |first2=Mariella |last2=Pizzetti}}{{COBISS|ID=14675983}} {{refend}} == Надворешни врски == {{портал|Биологија}} {{Ризница-врска|Quercus suber}} {{Wikispecies|Quercus suber}} * {{Наведена мрежна страница|title=Hrast plutnjak|url=http://www.plantea.com.hr/hrast-plutnjak/|work=Priroda i biljke|accessdate=12 декември 2016}} * {{Наведена мрежна страница|title=Quercus suber - Cork oak|url=http://www.euforgen.org/species/quercus-suber/|work=EUFORGEN|publisher=uropean Forest Genetic Resources Programme|accessdate=12 декември 2016}} * {{Наведена мрежна страница|title=Od drveta do boce — priča o plutu|url=http://wol.jw.org/hr/wol/d/r19/lp-c/102011247|work=INTERNETSKA BIBLIOTEKA|accessdate=12 декември 2016}} * {{Наведена мрежна страница|title=O plutu|url=http://www.marghevita.com/hr/o-plutu/|work=marghevita|accessdate=12 декември 2016}} * {{Наведена мрежна страница|last=Gordić|first=Isidora|title=Pluta: održivi materijal za mnoštvo namena|url=http://gradjevinarstvo.rs/tekstovi/4126/820/pluta-odr%C5%BEivi-materijal-za-mno%C5%A1tvo-namena|work=gradjevinarstvo.rs|accessdate=12 декември 2016}} {{Taxonbar}} [[Категорија:Даб]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Дендрологија]] [[Категорија:Шумарство]] [[Категорија:Хортикултура]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] qijz43ysbpgrqkea26xzxcec8b8rmga 0 1233600 5544381 5519941 2026-04-24T16:58:14Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544381 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Прнар | image = Quercus coccifera.jpg | genus = Quercus | display_parents = 2 | parent = Quercus sect. Cerris | species = coccifera | authority = [[Карл Линеј|Л.]] | range_map = Quercus coccifera range.svg | range_map_caption = Распространетост | synonyms_ref = <ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-172199 ThePlantList kew-172199 Quercus coccifera L.]</ref> | synonyms = {{collapsible list|bullets = true |''Ilex aculeata'' <small>Garsault</small> |''Quercus aquifolia'' <small>Kotschy ex A.DC.</small> |''Quercus arcuata'' <small>Kotschy ex A.DC.</small> |''Quercus brachybalanos'' <small>Kotschy ex A.DC.</small> |''Quercus calliprinos'' <small>Webb</small> |''Quercus chainolepis'' <small>Kotschy ex A.DC.</small> |''Quercus consobrina'' <small>Kotschy ex A.DC.</small> |''Quercus cretica'' <small>Raulin ex A.DC.</small> |''Quercus dipsacina'' <small>Kotschy ex A.DC.</small> |''Quercus dispar'' <small>Kotschy ex A.DC.</small> |''Quercus fenzlii'' <small>Kotschy</small> |''Quercus inops'' <small>Kotschy ex A.DC.</small> |''Quercus mesto'' <small>Boiss.</small> |''Quercus palaestina'' <small>Kotschy</small> |''Quercus pseudococcifera'' <small>Desf.</small> |''Quercus pseudorigida'' <small>Kotschy ex A.Camus</small> |''Quercus recurvans'' <small>Kotschy ex A.DC.</small> |''Quercus rigida'' <small>Willd.</small> |''Quercus rivasmartinezii'' <small>(Capelo & J.C.Costa) Capelo & J.C.Costa</small> |''Quercus sibthorpii'' <small>Kotschy ex Boiss.</small> |''Quercus valida'' <small>Kotschy ex A.DC. </small> |''Scolodrys rigida'' <small>(Willd.) Raf.</small> }} }} [[Податотека:Quercus coccifera - Kermes Oak -10.JPG|250px|мини|десно|Даб прнар во природно живеалиште во [[Турција]].]] [[Податотека:(Gemeine, gemein stechende, borststipflige) Stech-Eiche (Quercus coccifera).jpg|250px|мини|десно|Прнар во природни живеалишта (француско крајбрежје).]] '''Прнар''' ({{langx|la|Quercus coccifera}}) – вид [[даб]] што расте како шумјак, наменет за кастрење за добиточна храна.<ref>{{ДРМЈ|прнар}}</ref> Прнарот е зимзелено ниско дрво од родот [[даб]]ови, по потекло од [[Средоземје]]то. == Распространетост == Прнарот како самоник расте во јужна [[Европа]], [[Мала Азија]], северозападна [[Африка]],<ref name="missouribotanicalgarden">{{Наведена мрежна страница |title=Quercus coccifera |url=http://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?taxonid=280738&isprofile=0&s_cid=queue-9 |publisher=Missouri Botanical Garden |accessdate=12 декември 2016}}</ref> [[Сирија]] и [[Палестина]]. Неговиот ареал во Европа се простира долж целото [[Средоземје]], најмногу на [[Пиринејски Полуостров|Пиринејскиот Полуостров]], а потоа на југ на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. На [[Апенински Полуостров|Апенинскиот Полуостров]] го има во [[Апулија]], а мал ареал се простира и во [[Атлантски Океан|атлантското]] приморје. Извесна континенталност се гледа во продирањето во [[Шпанија]] и [[Македонија]]. Во [[Хрватска]] и [[Црна Гора]] се јавува долж брегот на [[Јадранско Море|Јадранското Море]].<ref name="vukicevic">{{harvnb|Vukićević|1993|p=282−283}}</ref><ref name="Šumarski list">{{Наведено списание |last1=Najvirt |first1=Željko |first2=Ante |last2=Miličević |first3=Šime |last3=Meštrović |title=Areal hrasta oštrike (Quercus coccifera l.) u zapadnom dijelu poluotoka Pelješca |journal=Šumarski list |date=јун 2008|volume=132 |issue=5-6 |url=http://hrcak.srce.hr/25854 |accessdate=|pages=253-258}}</ref> Во Македонија се простира до надморска висина од 670 метри, во [[Бугарија]] на јужните [[Родопи]] до 800 метри, а во [[Грција]] до 1.100 метри.<ref name="Šumarski list" /> == Опис == Прнарот е ниско, зимзелено [[дрво]]. Ретко достига висина од 10 м, со граден пречник на стеблото од 10 до 50 см. [[Кора (ботаника)|Кората]] на стеблото е густо и плитко испукана. Крошната е густа. Младите гранчиња се покриени со ѕвездести влакненца, а изданоците се ситни, скоро голи.<ref name="vukicevic" /> Кореновиот систем се одликува со јако развиен централен корен со бројни странични жили.<ref name="Moja bašta">{{Наведено списание |title=QUERCUS COCCIFERA L|journal=Moja bašta |url=http://www.mojabasta.com/atlas-biljaka/item/quercus-coccifera-l.html |accessdate=|archive-url=https://web.archive.org/web/20170303092951/http://www.mojabasta.com/atlas-biljaka/item/quercus-coccifera-l.html |archive-date=3 март 2017 |url-status=dead |df= }}</ref> [[Лист]]овите се ситни, долги 2 до 5, а некогаш и само 1 см, долгунесто јајчести. Кожести се, крути, со јака [[кутикула]] и голи, освен по нервите каде се видливи ситни влакненца. На лице се сјајни, зелени, на наличје бледо зелени. По ободот се брановити, трнливо назабени и повиен надолу. Петелката е долга 3 до 4 мм. Листовите на гранките остануваат 3−4 години.<ref name="vukicevic" /> [[Цвет]]овите се еднодомни и еднополни, собрани во [[соцветие|соцветија]]. Машките цветови се во висечки реси, а женските седечки, на кратки дршки. Цвета од март до мај.<ref name="missouribotanicalgarden" /> Плодот е кус и дебел [[желад]], долг до 3 см и широк до 1,5 см, со [[купула]] која е скоро седечка (без петелка). Купулата е прекриена со лушпи (стипули) кои се тврди, зашилени, оддалечени од основата. Желадот е една третина, или повеќе, во купулата. Созрева во август−септември втората година.<ref name="vukicevic" /> <gallery> Quercus coccifera (15).JPG|<small>Кора на стеблото</small> Quercus coccifera (9).JPG|<small>Лист</small> Quercus coccifera HRM.jpg|<small>Машки соцветија </small> Quercus coccifera MHNT.BOT.2008.1.15.jpg|<small>Плодови</small> </gallery> == Живеалиште == Прнарот е топлољубив вид, кој најдобро расте на присојни места. Поднесува и полусенка.<ref name="missouribotanicalgarden" /> Му одговараат сиромашни, најчесто варовнички земјишта, но се јавува и на силикатни. Со другите [[средоземна растителност|средоземни видови]] гради [[Макија|макии]] и [[Гарига|гариги]]<ref name="Šumarski list" /> Гради шумјаци со [[црн јасен]] на јадранскиот брег и со ''Coccifero-Carpinetum orientalis'' во јужна Македонија.<ref name="vukicevic" /> Има силна и трајна моќ за потерувања од пенушки и корени, па почесто се наоѓа на пенушки и корени, додека поединечни стебла добиени од семе, се многу ретки и може да се најдат главно во декоративни зелени површини.<ref name="Šumarski list" /> == Употреба == Во време на немаштија и глад и желадите од прнарите, како и желадите од многу други видови дабови, се користеле како храна. [[Податотека:QUERCUS COCCIFERA - AGUDA - IB-585 (Agalla sobre garric).JPG|223x223px|мини|лево|Крмузни (темноцрвени) чемери на лисјето на даб прнар]] Свежите лисја не би требало да се користата бидејќи танинот во нив делува на другите растенија како [[инхибитор]] на растот.<ref name="Plants For A Future" /> Во рамките на природниот ареал, прнарот може да се користи за формирање високи [[Жива ограда|живи огради]].<ref name="vukicevic" /> == Занимливости == * На дабјето често се јавуваат [[гали]], израстоци предизвикани од активности на ларви на разни инсекти. Инсектите живеат во овие гали и од нив црпат хранливи материи. Во галите на прнарот живеат [[штитести вошки]] од родот ''[[Кермес (инсект)|кермес]]'' (''[[Kermes vermilio]]''). Од телата на мртвите женки на овие инсекти се добива [[крмуз боја]] (темноцрвена).<ref name="missouribotanicalgarden" /> Името на видот ''coccifera'' потекнува од латинскиот збор coccum (алово црвено).<ref name="Priroda i biljke">{{Наведена мрежна страница |title=Oštrika |url=http://www.plantea.com.hr/ostrika/ |work=Priroda i biljke |accessdate=}}</ref> Од кората и семето, богати со танини, исто така се добива црна боја.<ref name="Plants For A Future">{{Наведена мрежна страница |title=Quercus coccifera - L|url=http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Quercus+coccifera |work=Plants For A Future |accessdate=12 декември 2016}}</ref> * Дабот прнар е заштитен вид на сите природни живеалишта во Хрватска од 9 мај 1969 година.<ref name="Šumarski list" /> == Наводи == {{наводи|30em}} == Литература == {{refbegin|2}} * {{Наведена книга |last=Vukićević |first=Emilija |title=Dekorativna dendrologija |year=1996 |publisher=Šumarski fakultet |location=Beograd |id=ISBN 978-86-7299-041-6}} * {{Наведена книга |last1=Lanzara |first1=Paola |first2=Mariella |last2=Pizzetti |title=Drveće |year=1982 |publisher=Mladinska knjiga |location=Ljubljana}} * Vojin Gligić, (1953), Etimološki botanički rečnik, Sarajevo: "Veselin Masleša" * {{Наведено списание |first=Constantinos N|last=Tsiouvaras |title=Ecology and Management of Kermes Oak (Quercus coccifera L.) Shrublands in Greece: A Review |journal=Journal of Range Management |date=новембар 1987|volume=40 |issue=6 |url=https://www.jstor.org/stable/3898877?seq=1#page_scan_tab_contents |accessdate= |pages=542-546}} {{refend}} == Надворешни врски == {{портал|Биологија}} {{Ризница-врска|Quercus coccifera}} {{Wikispecies|Quercus coccifera}} * {{Наведена мрежна страница|title=Quercus coccifera L.|url=http://www.gbif.org/species/2879175|work=Global Biodiversity Information Facility|accessdate=13 декември 2016}} * {{Наведена мрежна страница|title=Quercus coccifera|url=http://oaks.of.the.world.free.fr/quercus_coccifera.htm|work=Oaks of the World|accessdate=13 декември 2016}} * {{Наведена мрежна страница|title=Quercus coccifera|url=http://www.eol.org/pages/1151700/overview|work=EOL - Encyclopedia of Life|accessdate=13 декември 2016}} {{Taxonbar}} [[Категорија:Даб]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Дендрологија]] [[Категорија:Шумарство]] [[Категорија:Хортикултура]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 739wtrj37b7f1hgasx34l2pjb3asbm8 0 1235048 5544401 5525856 2026-04-24T18:30:24Z Aprilija50.A.D 119801 5544401 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Владимир Ендровски | портрет = | px = | опис = | родено-име = | роден-дата = {{роден на|19|април|1963}} | роден-место = {{роден во|Скопје}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | починал-дата = {{починал на и возраст|df=yes|2023|8|20|1963|4|18}} | починал-место = {{починал во|Скопје}}, [[Македонија]] | починал-причина = | националност = [[Македонија|Македонец]] | народност = [[Македонци|Македонец]] | познат = по улогите во:<br>[[Трст виа Скопје]]<br>[[Контакт (филм)|Контакт]]<br>[[Пред дождот]]<br>[[Збогум на 20-тиот век]]<br>[[Пикасо (ТВ-филм)|Пикасо]] | занимање = глумец | сопружник = [[Тања Кочовска]] (1989-1990)<br>[[Гордана Ендровска]] (1994-2023) | татко = | мајка = | родители = | роднини = | деца = }} '''Владимир Ендровски''' ({{роден во|Скопје}}, {{роден на|18|април|1963}} - {{починал во|Скопје}}, {{починал на|20|август|2023}}<ref>{{нмс|title=Почина актерот Владимир Ендровски-Љац | url=https://www.mrt.com.mk/node/95405 | work = [[МТВ]] | publisher= | date = 20.8.2023 | accessdate= 25 декември 2023}}</ref>) — [[Македонија|македонски]] [[Драмска уметност|театарски]], [[Филм|филмски]] и [[Телевизија во Македонија|телевизиски]] [[глумец]].<ref>{{нмс|title=Секогаш ќе бидеш подобар глумец од Ал Пачино, рече Дејан Дуковски на Комеморацијата за Ендровски во МНТ | url=https://sdk.mk/index.php/kultura/sekogash-ke-bidesh-podobar-glumets-od-al-pachino-drag-moj-lats-reche-dejan-dukovski-na-komemoratsijata-za-endrovski-vo-mnt | work = СДК.мк | publisher= | date = 26.9.2023 | accessdate = 25 декември 2023}}</ref> == Животопис == Владимир Ендровски е роден на [[18 април]] [[1963]] година во [[Скопје]]. Дипломирал на [[Факултет за драмски уметности - Скопје|Факултетот за драмски уметности]] при [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Кирил и Методиј“]], на отсекот за глумечка игра во класата на [[Љубиша Георгиевски]] во 1991 година. Тој бил вработен во [[Македонски народен театар|Македонскиот народен театар]] во 1993 година, каде работел се до неговата прерана смрт во 2023 година.<ref>„[https://mnt.mk/mk/za-mnt/mnt/akteri/vladimir-endrovski Владимир Ендровски] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20191223092050/https://mnt.mk/mk/za-mnt/mnt/akteri/vladimir-endrovski |date=2019-12-23 }}“. ''[[Македонски народен театар]]''.</ref> == Театрографија == * Ѓубреџија — „Баал“ од Бертолт Брехт, р. [[Владимир Милчин]], [[МНТ]], 1987; * Далавера змеј — „Рекламна бајка“ од [[Русомир Богдановски]], р. [[Коле Ангеловски]], [[МНТ]], 1989; * Трговец, Дромио од Сиракуза — „Забуни“ од [[Вилијам Шекспир]], р. [[Димитрие Османли]], [[МНТ]], 1989; * Зевас — „Чудовиштата од нашиот град“ од Русомир Богдановски, р. [[Коле Ангеловски]], Театар за деца и младинци - Скопје, 1990; * Вториот момок, Уплавот, Мајстор за оружје — „Мир“ од [[Аристофан]], р. [[Срѓан Јаниќијевиќ]], [[МНТ]], 1993; * Целе Бумба — „Женски прилог за ноќта“ од [[Блаже Миневски]], р. [[Владимир Милчин]], [[МНТ]], 1993; * Манилов — „Мртви души“ од [[Николај Василевич Гогољ]], р. [[Владимир Милчин]], [[МНТ]], 1994; * Борис — „Буре барут“ од [[Дејан Дуковски]], р. [[Сашо Миленковски]], [[МНТ]], 1994; * Јован Ангел — „Лепа Ангелина“ од [[Благоја Ристевски]], р. [[Владимир Милчин]], [[МНТ]], 1995; * Спасе — „МКС“ од [[Војдан Чернодрински]], р. Сашо Миленковски, [[МНТ]], 1995; * д-р Алојзие Зилбербрант — „Глембаеви“ од [[Мирослав Крлежа]], р. [[Љубиша Георгиевски]], [[МНТ]], 1996; * Макро, Проповедник — „Едмонд“ од [[Дејвид Мемет]], р. [[Синиша Евтимов]] и [[Наташа Поплавска]], [[МНТ]], 1997; * Младичот, Непознатиот — „Маме му ебам кој прв почна“ од Дејан Дуковски, р. [[Александар Поповски]], [[МНТ]], 1997; * Брајан — „Шопинг анд факинг“ од [[Марк Рејнхил]], р. Срѓан Јаниќијевиќ, [[МНТ]], 1998; * Антоан — „Мисија“ од [[Хајнер Милер]], р. [[Кристијан Ристевски]], [[МНТ]], 1998; * Ботар — „Носорог“ од [[Ежен Јонеско]], р. [[Љубиша Георгиевски]], [[МНТ]], 1999; * Арнолд Кримп, Криминалец, Психопат — „Бетмен враќањето на црниот витез“ од [[Кристијан Ристевски]], р. Кристијан Ристевски, [[МНТ]], 1999; * Капетан Лебјаткин — „Демони“ од [[Фјодор Михајлович Достоевски]], р. [[Владимир Милчин]], [[МНТ]], 2001; * Првиот крадец — „Павилјони“ од [[Милена Марковиќ]], р. Срѓан Јаниќијевиќ, [[МНТ]], 2001; * Трајан, Богдан, Дуко — „Балканот не е мртов“ од Дејан Дуковски, р. Александар Поповски, [[МНТ]], 2001; * Ристе, Бале — „Ослободување на Скопје“ од Душан Јовановиќ, р. Срѓан Јаниќијевиќ, [[МНТ]], 2002; * „Црна дупка“ од Горан Стефановски, р. Сашо Миленковски, [[МНТ]], 2003; * Булдог — „Доле влада“ од Сашко Насв, р. Сашо Миленковски, [[МНТ]], 2004; * Гласот, “Марисол” од Хозе Ривера, р. [[Владимир Милчин]], [[Драмски театар - Скопје]], 2004; * „Хамлет во транзиција“ од Светислав Басара, р. Сашо Миленковски, [[МНТ]], 2004; * Вадиус — „Една вечер со ...“ од [[Жан Батист Молиер]], р. [[Деан Дамјановски]], [[МНТ]], 2006; * „Ревизор“ од Николај Василевич Гогољ, р. [[Владимир Милчин]], [[МНТ]], 2006; * „Комшилук наопаку“ од [[Нина Митровиќ]], р. Ненни Делместре, [[Драмски театар – Скопје]], 2007; * „Троил и Кресида“ од [[Вилијам Шекспир]], р. [[Љубиша Ристиќ]], [[МНТ]], 2010; * Алексеј Кирилов — „Бесови“ од Фјодор Михајлович Достоевски, р. [[Златко Славенски]], [[МНТ]], 2011; * „Подемот и падот на кабарето“ од [[Артур Шницлер]], р. [[Владимир Милчин]], [[МНТ]], 2013. == Филмографија == * Чарли — „[[Пикасо (ТВ-филм)|Пикасо]]“, ТВ-филм, 1987; * „Марика лета со авион“, ТВ-филм, 1988; * "Последната Македонска елегија", ТВ-филм р. [[Драган Велјановски]], 1992; * Трајче — „[[Пред дождот]]“, р. [[Милчо Манчевски]], 1994; * "[[Ангели на отпад (филм)|Ангели на отпад]]", ТВ-филм р. [[Димитрие Османли]], 1995; * Доре — „[[Преку езерото (филм)|Преку езерото]]“, р. Антонио Митиќевски, 1997; * Безимениот — „[[Збогум на 20-тиот век]]“, р. [[Дарко Митревски]], Александар Поповски, 1998; * „Глас“, ТВ-филм р. Филип Апостолски, 2000; * Човекот — „Куклена претстава“, ТВ-филм р. Александар Русјаков, 2000; * "Мајка Тереза", ТВ-филм р. [[Драган Велјановски]], 2000; * Андарт — „[[Прашина (филм)|Прашина]]“, р. [[Милчо Манчевски]], 2001; * Вториот истражувач — „[[Големата вода (филм)|Големата вода]]“, р. Иво Трајков, 2004; * Стипе Прикачин — „[[Бал-кан-кан]]“, р. [[Дарко Митревски]], 2005; * Затвореникот Варден — „[[Контакт (филм)|Контакт]]“, р. Сергеј Станојковски, 2005; * „Самитот на Шаманите“, р. Александар Станкоски, 2006; * Гостин — „[[Тајната книга|Тајната книга“]], р. [[Владо Цветановски]], 2006; * Коки Лабуд — „Некои други приказни, сегмент: Македонска приказна“, р. Марија Џиџева, 2010: * Трајче — „[[Кајмак (филм) |Кајмак]]“ р. [[Милчо Манчевски]], 2022. ;Телевизиски серии * Дино — „[[Трст виа Скопје]]“, р. [[Богдан Поп Ѓорчев (режисер)|Богдан Поп Ѓорчев]], 1990; * „[[Еурека]]“, 2 епизоди, 1991. * Зевас — "[[Чудовиштата во нашиот град]]", р. [[Коле Ангеловски]], 1992. * "Последната македонска елегија", р. [[Драган Велјановски]], 1992. * Реџеп — "Наше маало", Светозар Ристевски, 2002. * Психијатар — "[[Од денес за утре (телевизиска серија) |Од денес за утре]]", Иво Лауренчиќ, 2010. * Селанец — "[[Тврдокорни (телевизиска серија)|Тврдокорни]]", р. [[Миле Грозданоски]], 2013. * "[[Бистра вода (серија) |Бистра вода]]" р. [[Јани Бојаџи]], 2023. == Награди == * Награда на ревијата „''Екран''“ за најдобро филмско глумечко остварување во ТВ серијата „''Трст виа Скопје''“ во режија на [[Богдан Поп Ѓорчев (режисер)|Богдан Поп Ѓорчев]], 1990. * Награда за млад актер „Трајко Чоревски на МТФ „[Војдан Чернодрински“ за претставата „''Мртви души''“ во режија на [[Владимир Милчин]] (1994) == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{IMDb name|0256904}} * [https://mnt.mk/ansambl/umetnicki-ansambl/akteri/Vladimir-Endrovski Биографија на Владимир Ендровски], Македонски народен театар {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ендровски, Владимир}} [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Македонски телевизиски глумци]] [[Категорија:Југословенски глумци]] [[Категорија:Глумци во Македонскиот народен театар]] [[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за драмски уметности - Скопје]] kwznza5srkf4n95xf31c35dcoqsn7cl 0 1240107 5544398 5499966 2026-04-24T17:28:40Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5544398 wikitext text/x-wiki {{Музичар|Name=Cigarettes After Sex|Background=group_or_band|Landscape=|Origin=[[Ел Пасо (Тексас)|Ел Пасо]], [[Тексас]], [[САД|Соединетите Држави]]|Genre={{flatlist| * [[Дрим поп-музика]]<ref>{{Наведена мрежна страница |last=Cook |first=Cameron |url=https://pitchfork.com/reviews/albums/23308-cigarettes-after-sex/ |title=Cigarettes After Sex: Cigarettes After Sex |work=Pitchfork (website) |date=8 јуни 2017 |accessdate=5 април 2020}}</ref> * [[Шугејзинг]]<ref>{{Наведена мрежна страница |author=BrushedRed |url=http://www.sputnikmusic.com/news/37724/new-cigarettes-after-sex-album/ |title=New Cigarettes After Sex Album |work=Sputnikmusic |date=21 март 2017 |accessdate=5 април 2020}}</ref> * [[Амбиентална поп-музика]]<ref name="cas">{{Наведена мрежна страница |last=Lathan |first=Ryan |url=http://www.popmatters.com/review/cigarettes-after-sex-cigarettes-after-sex/ |title=Cigarettes After Sex: Cigarettes After Sex |work=PopMatters |date=21 јуни 2017 |accessdate=5 април 2020}}</ref> * [[Слоукор]]<ref>{{Наведена мрежна страница |last=Hadi |first=Eddino Abdul |url=http://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/tracks-that-creep-under-your-skin |title=The slow burn of Cigarettes After Sex's debut album |work=The Straits Times |date=14 јуни 2017 |accessdate=5 април 2020 |archive-date=2023-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230130110643/https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/tracks-that-creep-under-your-skin |url-status=dead }}</ref> }}|Years_active=2008–денес|Label=Partisan Records|Associated_acts=|Current_members=* Грег Гонсалес * Џејкоб Томски * Рендал Милер * Џош Маркус|Past_members=* Грег Ли * Стивен Херада * Емили Дејвис * Филип Табс|Img=POS17 @Kristsll-197 (35166607974).jpg|Img_size=250|Img_capt=Грег Гонсалес настапуваќи на Позитивус Фестивалот во јули 2017 година}} '''Cigarettes After Sex''' е американски амбиентален поп - бенд создаден во [[Ел Пасо (Тексас)|Ел Пасо]], [[Тексас]], во 2008 година, основан од Грег Гонсалес. Бендот е познат по својот етеричен, лимерен музички стил, по стиховите кои често се засноваат на темите како романтиката и љубовта, како и гласот на Гонсалес, опишан како „[[андрогинија]]“.<ref name="Noisey"/> Додека е познат како амбиентален поп бенд, Cigarettes After Sex се сметаат и за [[шугејзинг]], дрим поп и слоукор бенд. По објавувањето на самостојниот сингл „Affection“ во 2015 година, бендот го издал својот студиски албум, насловен по името на бендот, во јуни 2017 година и добил позитивни критики. Во август 2019 година, групата го објавила нивниот втор студиски албум, насловен ''Cry'', заедно со синглот „Heavenly“. Албумот бил објавен на 25 октомври 2019 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mp3sandnpcs.com/home/cigarettes-after-sex-announce-new-album-cry-release-new-single-heavenly|title=Cigarettes After Sex announce new album 'Cry,' release new single "Heavenly"|last=Pryor|first=Terrance|publisher=MP3s and NPCs|accessdate=5 април 2020|archive-date=2020-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20200430004655/https://mp3sandnpcs.com/home/cigarettes-after-sex-announce-new-album-cry-release-new-single-heavenly|url-status=dead}}</ref> == Историја == Cigarettes After Sex бил создаден во [[Ел Пасо (Тексас)|Ел Пасо]], во 2008 година.<ref name="Noisey"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/music/2017/apr/19/cigarettes-after-sex-review-manchester|title=Cigarettes After Sex review – breathtaking ambient-pop enigmas|last=Simpson|first=Dave|date=19 април 2017|work=The Guardian|accessdate=5 април 2020}}</ref><ref name="TheEcho">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theecho.com/event/1125995-cigarettes-after-sex-los-angeles/|title=Cigarettes After Sex - Tickets - The Echo - Los Angeles, California - April 27th, 2016|work=The Echo and Echoplex|accessdate=5 април 2020|archive-date=2017-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170616164112/http://www.theecho.com/event/1125995-cigarettes-after-sex-los-angeles/|url-status=dead}}</ref> Гонсалес се преселил во [[Бруклин]], [[Њујорк]], каде синглот на групата „Affection“ бил снимен и објавен во 2015 година.<ref name="CAS">{{Наведена мрежна страница|url=http://cigarettesaftersex.com/records.html|title=Records|work=Cigarettes After Sex|archive-url=https://web.archive.org/web/20160419150648/http://cigarettesaftersex.com/records.html|archive-date=19 април 2016|accessdate=5 април 2020}}</ref><ref name="IMN">{{Наведена мрежна страница|url=http://independentmusicnews.com/review-cigarettes-after-sex-affection/|title=Review / Cigarettes After Sex / Affection|work=Independent Music News|archive-url=https://web.archive.org/web/20180711094534/https://independentmusicnews.com/review-cigarettes-after-sex-affection/|archive-date=11 јули 2018|accessdate=5 април 2020}}</ref> Преку музичките препораки, Cigarettes After Sex станале популарни на [[YouTube]], што довело до изведби во живо низ [[Европа]], [[Азија]] и [[САД|Соединетите Држави]]. Бендот потоа го издал својот албум „Cigarettes After Sex“ на 9 јуни 2017 година.<ref name="Noisey">{{Наведена мрежна страница|url=http://noisey.vice.com/blog/the-diehard-romanticism-of-cigarettes-after-sex|title=The Diehard Romanticism of Cigarettes After Sex {{!}} NOISEY|work=NOISEY|accessdate=5 април 2020}}{{Мртва_врска|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cigarettesaftersex.com/|title=Cigarettes After Sex|work=Cigarettes After Sex}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rollingstone.com/music/pictures/10-new-artists-you-need-to-know-january-2016-20160125/cigarettes-after-sex-20160124|title=Cigarettes After Sex - 10 New Artists You Need to Know: January 2016|work=Rolling Stone|accessdate=5 април 2020|archive-date=2016-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20160417031109/http://www.rollingstone.com/music/pictures/10-new-artists-you-need-to-know-january-2016-20160125/cigarettes-after-sex-20160124|url-status=dead}}</ref> == Музички стил и влијанија == Во една статија за „Noisey“ од Vice, Кристина Какурис ги опишaла Cigarettes After Sex како „елементарни, магливи и романтични“, како и „слатки и сентиментални“.<ref name="Noisey"/> „Како што сугерира името на групата, потсетува да легнете во кревет, но неговите амбиентални квалитети не го спречуваат тоа да биде музика на која можете да танцувате“. Гонсалес наведува дека негова омилена пејачка е Франсоаз Харди и [[Мајлс Дејвис]] кој има големо влијание на него. Во интервју за „''Sound of Boston''“, тој исто така истакнал дека филмовите како „Л`Авентура“ и [[Двојниот живот на Вероника (филм од 1991)|„Двојниот живот на Вероникa“]] биле влијателни за чувството и звукот на музиката во „Affection“ и нивниот ЛП.<ref name="TheEcho"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://soundofboston.com/interview-cigarettes-sex/|title=Interview: Cigarettes After Sex|last=Bedian|first=Knar|work=Sound of Boston|publisher=Sound of Boston|accessdate=5 април 2020}}</ref><ref name="Eardrums">{{Наведена мрежна страница|url=http://eardrumsmusic.com/2015/10/20/new-music-cigarettes-after-sex-affection/|title=New Music: Cigarettes After Sex – "Affection"|work=Eardrumsmusic.com|accessdate=5 април 2020|archive-date=2019-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190619161038/http://eardrumsmusic.com/2015/10/20/new-music-cigarettes-after-sex-affection/|url-status=dead}}</ref> Музичкиот блог Eardrums Music го опишува бендот како „бавен, сонлив и убав со прекрасни, нежни вокали и многу добри текстови“, и го споредува со Mazzy Star. Музичките блогери зад Swell Tone ги опишуваат Cigarettes After Sex како бенд што произведува „меланхолија“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://swelltonemusic.com/2015/10/tune-cigarettes-after-sex-affection/|title=Tune: Cigarettes After Sex – "Affection"|work=Swell Tone|accessdate=5 април 2020}}</ref> Осврнувајќи се на ''Affection'' за Independentmusicnews.com, Џе Пил заклучува дека „има толкава интимност во звукот на Cigarettes After Sex што е невозможно да не се остави во стомакот“.<ref name="IMN"/> == Членови == Од основањето во 2008 година, групата вклучила голем број различни членови и соработници предводени од Грег Гонсалес:<ref name="CAS"/> '''Тековни членови''' : * Грег Гонсалес - основач, главен вокал, електрична гитара, акустична гитара, бас * Рандал Милер - бас * Џејкоб Томски - тапани * Џош Маркус - тастатури '''Поранешни членови''' : * Филип Табс - клавијатура, електрична гитара * Грег Ли - тапани * Стив Херада - клавијатура * Емили Дејвис - акустична гитара == Дискографија == === Студио албуми === * ''Cigarettes After Sex'' (2017) * ''Cry'' (2019) * ''X's'' (2024) === Подолги свирки === * ''I.'' (2012) === Синглови === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" ! scope="col" style="width:17em;" | Наслов ! scope="col" | Година ! scope="col" style="width:12em;" | Албум |- ! scope="row" | „Nothing's Gonna Hurt You Baby“ | 2012 | ''I.'' |- ! scope="row" | „Affection“ | 2015 | {{n/a|Неалбумски синг}} |- ! scope="row" | „K.“ | 2016 | rowspan="4" | ''Cigarettes After Sex'' |- ! scope="row" | „Apocalypse“ | rowspan="3" | 2017 |- ! scope="row" | „2Each Time You Fall in Love“ |- ! scope="row" | „Sweet“ |- ! scope="row" | „Crush“ | rowspan="2" | 2018 | rowspan="2" {{n/a|Неалбумски сингл}} |- ! scope="row" | „Neon Moon“ |- ! scope="row" | „Heavenly“ | rowspan="3" | 2019 | rowspan="3" | ''Cry'' |- ! scope="row" | „Falling in Love“ |- ! scope="row" | „Kiss It Off Me“ |} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Матична|http://www.cigarettesaftersex.com}} [[Категорија:Квартети]] [[Категорија:Музика]] [[Категорија:Американски музички групи]] [[Категорија:Музички групи основани во 2008 година]] iqzab5emc9qbap342peruv5cqjperec 0 1271044 5544383 5513684 2026-04-24T16:58:47Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544383 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = Пролетна генцијана | image = Gentiana verna a2.jpg | image_width = 240px | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Gentianales]] | familia = [[Gentianaceae]] | genus = ''[[Gentiana]]'' | species = '''''G. verna''''' | binomial = ''Gentiana verna'' | binomial_authority = [[Карл Лине|L.]] }} '''Пролетна генцијана''' (''Gentiana verna'') — вид од родот ''Gentiana'' и еден од неговите најмали членови, нормално расте само до висина од неколку сантиметри. ==Опис== Краткото [[стебло]] поддржува до три спротивставени парови на елипсовидни или ланцетни [[Лист (ботаника)|лисја]]. Видливите живописни сини (понекогаш пурпурно-црвени или поретко бели)<ref name="Pardoe">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=bRHwm1F15S0C&pg=PA24|title=Mountain Plants of the British Isles|last=Pardoe|first=H. S.|publisher=National Museum of Wales|year=1995|isbn=978-0-7200-0423-6|pages=24}}</ref> [[цвет]]ови се 1–2&nbsp;cm во пречник, со длабока петлобусна корола; тие развиваат кон крајот на пролетта до почетокот на летото. Цветовите привлекуваат пеперутки и [[пчели]] (особено [[бумбар]]и) кои помагаат во опрашувањето. [[Мравка|Мравките]] се одговорни за ширењето на нејзините [[Семе|семиња]] . Пролетната генцијана е едно од најниско растечките видови од фамилијата ''Gentianaceae'' кое има раст од неколку сантиметри. Ниското стебленце преминува во цвет кој е формиран од 5 ланцеолатни венечни ливчиња во сина пурпурна боја кои цветаат од пролет до почеток на летото. Овој реликтен вид е варијабилен и се јавува во повеќе подвидови и вариетети. Распространета е во [[Европа]] и [[Азија]], а во [[Национален парк Галичица|Националниот парк Галичица]] се среќава на високопланинските пасишта.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://galicica.org.mk/gallery/gentiana-verna// |title=НП Галичица |accessdate=2021-07-05 |archive-date=2021-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210711144441/http://galicica.org.mk/gallery/gentiana-verna/ |url-status=dead }}</ref> == Распространетост == [[Податотека:Gentiana_verna.jpg|мини|Пролетни генцијани]] Пролетната генцијана е една од најраспространетите генцијани, која најчесто се наоѓа на сончевите алпски ливади низ Евроазија, од Ирска до Русија. Честа е во централна и југоисточна [[Европа]], како што се во ниските планински масиви како [[Јура (планински венец)|Јура]] и [[Балкански Полуостров|Балканот]], и до надморска височина од 2600 метри. Исто така, може да се најде во планинските региони, почнувајќи од Високиот Атлас на Мароко до планините на Турција, Ирак и Иран. Во северна Европа, тоа е многу ретко, ограничено на Тисдејл во северна Англија и неколку локации во западна [[Ирска (остров)|Ирска]].<ref name="Pardoe"/> Има тенденција да напредува на суви ливади со кредаста почва; исто така е познато дека расте во [[силикат]]ни почви. Нејзиниот недостаток доведува до заштита во голем број европски земји како загрозен вид. == Симболика == Тоа е окружниот цвет на [[Дурам]] во [[Велика Британија]]. Првпат бил пронајден во [[Британија]] од [[Џон Хариман]]. Цртеж на пролетна генцијана од [[Холи Сомервил]] е логото за одделот за ботаника во колеџот Тринити во [[Даблин]].<ref name="TCD Botany Blog">{{Наведена мрежна страница|url=http://botanytcd.blogspot.ie/|title=plant sciences at Trinity College Dublin|work=blogspot.ie|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604042009/http://botanytcd.blogspot.ie/|archive-date=4 June 2016|accessdate=12 May 2016}}</ref> Пролетната генцијана се појавила на дизајнот на британските марки, издадени во [[1964]] година, по повод 10-от Меѓународен ботанички конгрес што се одржал во [[Единбург]]. Голем број [[Суеверие|суеверија]] се поврзани со пролетната генцијана. На пример, се смета за лоша среќа да се донесат генцијани в куќа, бидејќи поединецот ризикува да биде погоден од [[Молња|гром]]. Исто така, фолклорот сугерирал дека смртта ќе следи ако некогаш се собере нејзиниот цвет. Писателот и ботаничар Стеван Јаковлевиќ го пофалил цветот во неговото латинско име на крајот од неговата трилогија ''Српска трилогија'' во која пишува за [[Србија во Првата светска војна|српските војници]] кои загинале за време на [[Битка на Кајмакчалан|Битката кај Кајмакчалан]] и [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]] за време на [[Прва светска војна|Првата светска војна]] (цветот расте на гробовите на војниците на планината [[Кајмакчалан]]). Цветот е поврзан со Алпите и му го дал своето име на трансалпскиот ''Blauer Enzian'' („Сина генцијана“) помеѓу Германија и Австрија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.floraqueen.fr/blog/les-plus-jolies-fleurs-damour/|title=Buy flowers online|accessdate=2021-07-05|archive-date=2019-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20190824204645/https://www.floraqueen.fr/blog/les-plus-jolies-fleurs-damour/|url-status=dead}} Saturday, 24 August 2019</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Commons category|Gentiana verna}} {{Taxonbar|from=Q159389}} [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Алпите]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Планински растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] mtja4wyuxaz33xwcbveddntlf1ypwic 0 1277617 5544375 5446787 2026-04-24T16:56:38Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544375 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Agaricus_campestris.jpg|taxon=Полски шампињон (Agaricus campestris)|authority=[[Carl Linnaeus|L.]] (1753)|binomial authority=Биномно име}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(145,250,250)" |''Agaricus campestris'' |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- style="text-align: center; background-color: rgb(145,250,250)" |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(145,250,250)" |[[Taxonomy (biology)|Scientific classification]] <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|врска=Template:Taxonomy/Agaricus|edit]]</span> |- |Kingdom: |[[Fungus|Fungi]] |- |Division: |[[Basidiomycota]] |- |Class: |[[Agaricomycetes]] |- |Order: |[[Agaricales]] |- |Family: |[[Agaricaceae]] |- |Genus: |''[[Agaricus]]'' |- |Species: |<div class="species" style="display:inline">'''''A.&nbsp;campestris'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(145,250,250)" |[[Биномна номенклатура|Биномно име]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Agaricus campestris''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Carl Linnaeus|L.]] (1753)</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(145,250,250)" |} {{DISPLAYTITLE:Agaricus campestris}} '''''Полски шампињон (Agaricus campestris)''''' е широко распространета и јадлива печурка и е габично блиску поврзана со култивираната печурка ''Agaricus bisporus'' . Таа е [[Народно име|најчесто]] позната како '''печурка''' или, во Северна Америка, '''ливадска печурка.''' == Таксономија == Овој вид печурки првично бил забележан и именуван во 1753 година од [[Карл Линеј]] како ''Agaricus campestris''. ''Сместена'' е во родот Psalliota од [[Лисјен Келе]] во 1872 година. Некои варијанти се изолирани со текот на годините, од кои неколку сега имаат статус на вид, на пример, ''Agaricus bernardiin'' Quel. (1878), ''Agaricus bisporus'' (JE Lange) Имбах (1946), ''Agaricus bitorquis'' (Quel. ) Sacc. (1887), ''Agaricus cappellianus'' Hlavacek (1987) и ''Agaricus silvicola'' (Vittad. ) Peck (1872). Некои биле толку слични што не гарантирале дури и сортен статус, додека други го задржале. ''Agaricus campestris'' var. ''equestris'' (FHMoller) Pilat (1951) сè уште важи. ''А.campestris'' var. ''isabellinus'' (FHMoller) Пилат (1951), и ''А. campestris'' var. ''radicatus'', веројатно се исто така валидни. [[Латински јазик|Латинскиот]] специфичен епитет ''campestris'' значи „на полињата“. [[Народно име|Вообичаените имиња]] дадени на печурката ги вклучуваат имињата "ливадска печурка", "розово дно", и "полска печурка". Анализата на рибозомната ДНК на ограничен број на печурки од родот покажала дека ''А. campestris'' е рана гранка во родот и сестринската таксон на ''А. cupreobrunneus''.<ref name="Geml2004">{{Наведено списание|year=2004|title=Molecular evolution of ''Agaricus'' species based on ITS and LSU rDNA sequences|journal=Mycological Progress|volume=3|issue=2|pages=157–76|doi=10.1007/s11557-006-0086-8}}</ref> == Опис == Шапката е бела, може да има фини лушпи и е од 3 сантиметри во пречник;<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/797915861|title=Field Guide to Mushrooms of Western North America|last=Davis|first=R. Michael|last2=Sommer|first2=Robert|last3=Menge|first3=John A.|publisher=University of California Press|year=2012|isbn=978-0-520-95360-4|location=Berkeley|pages=224–225|oclc=797915861}}</ref> најпрвин има хемисферична форма пред да се израмни со зрелоста. Жабрите првично се розови, потоа црвено-кафеави и на крајот темно кафеави, како и отпечатокот од спорите. Шапката е од {{Convert|3|to|10|cm|in}} висока, широка 1-2 см,<ref name=":0" /> претежно бела и носи еден тенок прстен. Вкусот е благ. Белото месо има модринки со темно црвеникаво -кафеава боја, за разлика од жолтата кај ''нејадливиот (и донекаде токсичен) Agaricus xanthodermus'' и сличните видови. Густите зидови, по боја се темно кафеави, и имаат елипсовидни [[Спора|спори]] <ref name=":0" /> со големина од 5,5-8,0 [[Микрометар|μm]] за 4-5 μm и Cheilocystidia се отсутни. === Слични видови === Неколку видови може да се помешаат во сличност со '''''Полскиот шампињон ('''Agaricus campestris)''. Најопасната замена може да биде со ''Amanita virosa'',<ref name="Oregon">{{Наведена книга|title=Foraging Mushrooms Oregon: Finding, Identifying, and Preparing Edible Wild Mushrooms|last=Meuninck|first=Jim|date=2017|publisher=[[Falcon Guides]]|isbn=978-1-4930-2669-2|page=107}}</ref> која е морбидно токсична, или со смртоносната ''A manita hygroscopica'' или „Розово-жално уништувачки ангел“.<ref>[http://www.amanitaceae.org/?Amanita+hygroscopica http://www.amanitaceae.org/?]</ref> Помалку сериозна, но почеста, замена е со ''Agaricus xanthodermus''<ref name="Oregon" /> („жолта боја“), што предизвикува гастроинтестинални проблеми кај многу луѓе. Во САД, може да се замени со отровниот ''Agaricus californicus''<ref name=":0" /> или ''Agaricus hondensis''. ''Аgaricus arvensis'', коњската печурка, е уште една слична печурка на Полскиот шампињон и е одлична за јадење. Бели ''видови'' печурки кои исто така растат на тревниците и на тревни места може да бидат исто така опасни за јадење воколку не ги познавате со сигурност. == Распространетост и живеалиште == Полскиот шампињон (Agaricus campestris) може да се најде во полиња и тревни области по дожд од крајот на летото па натаму низ целиот свет. Често се наоѓа и на тревниците во приградските области. Се појавува во мали групи, во круг, или осамени. Поради исчезнувањето на возилата со коњи и последователното намалување на бројот на коњи на пасишта, старите „бели печурки“ од изминатите години стануваат ретки настани. Овој вид ретко се среќава во шума. Полскиот шампињон е пријавен и забележан на многу места како во Азија, Европа, северна Африка, Австралија,<ref>{{Наведена книга|url=https://primo-slnsw.hosted.exlibrisgroup.com/primo-explore/fulldisplay?docid=SLNSW_ALMA21105097830002626&context=L&vid=SLNSW&search_scope=EEA&tab=default_tab&lang=en_US|title=The useful native plants of Australia : Including Tasmania|last=J. H. Maiden|publisher=Turner and Henderson, Sydney|year=1889}}</ref> Нов Зеланд и Северна Америка (вклучително и Мексико). == Јадливост == Иако е јадлива,<ref name=":0" /><ref name="Miller 20062">{{Наведена книга|title=North American Mushrooms: A Field Guide to Edible and Inedible Fungi|last=Miller Jr.|first=Orson K.|last2=Miller|first2=Hope H.|publisher=[[FalconGuide]]|year=2006|isbn=978-0-7627-3109-1|location=Guilford, CN|pages=283|author-link=Orson K. Miller Jr.}}</ref> овој вид на печурка не е комерцијално одгледувана поради брзото созревање и краткиот рок на траење. Кулинарската употреба на ливадската печурка се вклучува во јадења пржена или похувана, во сосови, па дури и исечени сурови и вклучени во салати. По вкус и текстура, оваа печурка е слична на печурката шапињон достапна во продавниците за храна во повеќето западни земји.<ref name="Oregon" /> Меѓу сличните видови споменати погоре, има случаи (всушност најчестата причина за фатално труење со печурки во Франција) кога смртоносниот токсичен (''Amanita virosa'') бил конзумиран од поединци кои го помешале со овој вид. Јадливоста на примероците собирани од тревниците е неизвесна поради можна контаминација со пестициди или други хемикалии. ''Amanita virosa'' е скоро идентичен (освен микроскопски) со видовите за јадење ''Agaricus andrewii'' и ''A. solidipes''.<ref>{{Наведена книга|title=Mushrooms and Other Fungi of North America|last=Phillips|first=Roger|publisher=Firefly Books|year=2010|isbn=978-1-55407-651-2|location=Buffalo, NY|page=219}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Murrill|first=William|date=1922|title=Dark-Spored Agarics|url=https://books.google.com/books?id=4IpNAAAAYAAJ&pg=PA203|journal=[[Mycologia]]|publisher=[[New York Botanical Garden]]|volume=14|page=203}}</ref> == Други намени == Во тек се истражувања за габични преврски за третман на чирови и рани од лежење, користејќи габични мицелијални спори. Во минатото, парчиња од полскиот шампињон ''A. campestris'' се нанесувале на изгореници и во делови од Шкотска. == Биоактивни својства == Вода екстракти од ''А. campestris'' се покажале добри за зголемување на лачењето на [[инсулин]], како и да имаат ''ин витро'' ефекти како инсулинот врз метаболизмот на гликозата, иако механизмот не е разрешен. == Галерија == <gallery> Податотека:Agaricus campestris IMG 20200912 170142.jpg|alt=Химениум (ткивен слој што произведува спори) (исто така познат како жабри) од Полски шампињон.|Химениум (ткивен слој што произведува спори) (исто така познат како жабри) од Полски шампињон. </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20090924133504/http://www.basidiochecklist.info/DisplayResults.asp?intGBNum=9779 ''Agaricus campestris'' во „Списокот за проверка на британската и ирската базидиомикота“] * [https://web.archive.org/web/20081202150115/http://mushroom-collecting.com/mushroomhorse.html ''Agaricus'' spp во "Печурки-собирање.com"] * [http://www.mushroomexpert.com/agaricus_campestris.html ''Agaricus campestris'' во "MushroomExpert.com"] [[Категорија:Габи]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Јадливи габи]] [[Категорија:Габи на Македонија]] [[Категорија:Габи на Европа]] [[Категорија:Габи на Северна Америка]] [[Категорија:Габи на Азија]] [[Категорија:Габи на Африка]] [[Категорија:Габи на Австралија]] qvyglewo6bh75j4sofp7jikthhzcrj7 0 1277807 5544506 5501221 2026-04-24T23:07:25Z Andrew012p 85224 5544506 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = Игра на лигни | num_episodes = 22 | alt = | caption = Плакатот на првата сезона на македонски јазик | native_name = | genre = [[акција]]<br>[[трилер]]<br>[[драма]] | alt_name = | creator = [[Хванг Донг Хјук]] | writer = Хванг Донг Хјук | director = Хванг Донг Хјук | starring = {{ubl|Ли Џонг Џе|Парк Хе Су|Хо Јон Џунг|Ви Ха Џун}} | country = {{знамеикона|Јужна Кореја}} [[Јужна Кореја]] | language = [[корејски]] | num_seasons = 3 | image = Игра на лигни плакат прва сезона (МКД).jpg | location = <!-- Should be left blank if same as country of origin above.--> | list_episodes = #Епизоди | composer = Џонг Џеи | camera = [[Multi-camera]] | runtime = 32 — 63 минути | company = Siren Pictures Inc.<ref>{{cite web |url= https://about.netflix.com/en/news/squid-game-invites-you-to-deadly-childhood-games-on-september-17 |title= Squid Game invites you to deadly childhood games on September 17 |first= Julie |last= Lee |work= Netflix Media Center |date= August 10, 2021 |access-date= August 12, 2021 |archive-date= August 11, 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210811094811/https://about.netflix.com/en/news/squid-game-invites-you-to-deadly-childhood-games-on-september-17 |url-status= live }}</ref> | distributor = [[Netflix]] | budget = | network = [[Netflix]] | picture_format = {{plainlist| * [[4K resolution|4K]] ([[Ultra HD]]) * [[Dolby Vision]] }} | audio_format = [[Dolby Atmos]] | first_run = <!-- Нацијата во која серијата се емитувала првпат, ако е различна од параметарот на земјата. --> | first_aired = 17 септември 2021 | preceded_by = <!-- Не треба да се користи за означување програма што претходела на друга во телевизиски состав. --> | followed_by = <!-- Не треба да се користи за означување програма што следела друга во телевизиски состав. --> | last_aired = 27 јуни 2025 }} '''''Игра на лигни''''' ([[Корејски јазик|корејски]]: ''오징어 게임'', [[Ревидирана романизација на корејскиот јазик|рев. романизација]]'': Ojing-eo Geim'') — јужнокорејска [[Драмска серија|драмска]] [[телевизиска серија]], достапна на [[Netflix]]. [[Сценарист]] и [[режисер]] е Хванг Донг Хјук, додека главните улоги ги играат Ли Џонг Џе, Парк Хе Су, Хо Јон Џунг и Ви Ха Џун.<ref>{{Cite web|url=https://push.abs-cbn.com/2021/9/23/fresh-scoops/squid-game-extra-life-premieres-on-its-showti-195899|title='Squid Game: Extra Life' premieres on 'It's Showtime'|last=Pineda|first=Cherry|language=en|access-date=2021-09-30|website=Push}}</ref> Серијата раскажува приказна за група од 456 [[Човек|луѓе]] што се поканети да го ризикуваат [[живот]]от во загадочна игра за преживување со награда од 45,6 милијарди [[Јужнокорејски вон|вони]] (38,7 милиони [[американски долар]]и).<ref>{{Cite web|url=https://www.hancinema.net/korean_drama_Squid_Game.php|title=Squid Game – (Korean Drama, 2020, 오징어게임)|archive-url=https://web.archive.org/web/20210811183251/https://www.hancinema.net/korean_drama_Squid_Game.php|archive-date=August 11, 2021|website=[[HanCinema]]|access-date=August 12, 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/09/15/21/kiddie-games-turn-deadly-in-korean-series-squid-game|title=Korean series 'Squid Game' gives deadly twist to children's games|archive-url=https://web.archive.org/web/20210915130336/https://news.abs-cbn.com/entertainment/09/15/21/kiddie-games-turn-deadly-in-korean-series-squid-game|archive-date=September 15, 2021|website=ABS-CBN News|access-date=September 15, 2021|url-status=live}}</ref> Насловот се однесува на играта на [[лигни]], последната од шесте игри што ја одигруваат учесниците. Била објавена на [[17 септември]] [[2021]] година ширум [[свет]]от од дистрибутерите на Netflix.<ref>{{Cite news|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/609/0000471507|title=전여빈 나나 류경수 '글리치' 촬영 중단 "보조출연자 코로나 확진"[공식]|author=Kim Ji-won|date=August 11, 2021|work=Ten Asia|access-date=August 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210725182757/https://n.news.naver.com/entertain/article/609/0000471507|archive-date=July 25, 2021|publisher=Naver|language=ko|trans-title=[Official] Lee Jung-jae X Park Hae-soo's 'Squid Game' to be released on Netflix on September 17th|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.whats-on-netflix.com/news/netflix-k-drama-thriller-squid-game-season-1-everything-we-know-so-far-08-2021/|title=Netflix K-Drama Thriller 'Squid Game' Season 1: Coming to Netflix in September 2021|last=Robinson|first=Jacob|date=August 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210811194332/https://www.whats-on-netflix.com/news/netflix-k-drama-thriller-squid-game-season-1-everything-we-know-so-far-08-2021/|archive-date=August 11, 2021|access-date=August 12, 2021|website=What's on Netflix|url-status=live}}</ref> Серијата добила многу потврдни осврти, и за една недела била една од најгледаните програми на Netflix на неколку обласни пазари. Производството на втората сезона започнало во јули 2023 г., а било објавено на [[26 декември]] [[2024]] г. Третата и последна сезона излегла на 27 јуни 2025 г. == Глумци и улоги == === Главен состав === Броевите во загради го означуваат доделениот број на ликот во играта на лигни. * [[Ли Џонг Џе]] како Сонг Ки Хун (бр. 456) — шофер и [[Коцкарница|коцкар]]. Живее со мајка му и се обидува да обезбеди финансиска поддршка за неговата ќерка, Га Јонг. Учествува во играта за плаќање долгови кон доверителите.<ref name="lead2">{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=076&aid=0003540531|title=[공식] 이정재X박해수, 넷플릭스 '오징어게임' 주연 캐스팅|author=Moon Ji-yeon|date=March 11, 2020|publisher=Sports Chosun|language=ko|trans-title=[Official] Lee Jung-jae X Park Hae-soo|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003121904/https://entertain.naver.com/read?oid=076&aid=0003540531|archive-date=October 3, 2021|via=Naver|access-date=September 29, 2021|url-status=live}}</ref> * [[Парк Хе Су]] како Чо Санг Ву (бр. 218) — шеф на инвестициска група во холдинг-компанија. Пријател на Ки Хун и надарен студент што дипломирал на Сеулскиот универзитет. Полицијата го бара Санг Ву за крадење пари од клиенти.<ref name="lead2"/> * [[Ви Ха Џун]] како Хванг Џун Хо — млад полицаец што се прикрадува во играта за да го пронајде својот исчезнат брат.<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=421&aid=0004672486|title=[단독] 위하준, 넷플릭스 오리지널 '오징어 게임' 합류...이정재와 호흡|author=Jang Ah-reum|date=June 2, 2020|publisher=News1|language=ko|trans-title=[Exclusive] Ha-Jun Wi joins Netflix's original 'Squid Game'...Breathing with Lee Jung-jae|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929142209/https://entertain.naver.com/read?oid=421&aid=0004672486|archive-date=September 29, 2021|via=Naver|access-date=September 29, 2021|url-status=live}}</ref> * [[Хо Јон Џунг]] како Канг Се Бјок (бр. 067) — млада бегалка од [[Северна Кореја]] на која ѝ требаат пари за посредник за да ја пронајде и пренесе својата мајка во [[Јужна Кореја]], која сè уште е во Северна.<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=477&aid=0000245793|title=[단독]톱모델 정호연, '오징어게임' 여주인공...본격 연기 데뷔|author=Kim Hyun-rok|date=June 2, 2020|publisher=SpoTV News|language=ko|trans-title=[Exclusive] Top model Jeong Ho-yeon, the female lead in 'Squid Game'...full-fledged acting debut|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003121925/https://entertain.naver.com/read?oid=477&aid=0000245793|archive-date=October 3, 2021|via=Naver|access-date=September 29, 2021|url-status=live}}</ref> * [[О Јонг Су]] како О Ил Нам (бр. 001) — постар човек со [[тумор на мозок]]от што повеќе сака да игра отколку да чека смрт во вистинскиот свет.<ref name="lead-addon2">{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=311&aid=0001339774|title='오징어 게임' 오영수·위하준→허성태·김주령, 목숨 건 '일촉즉발' 서바이벌 참가|author=Kim Yu-jin|date=August 26, 2021|publisher=X-sports News|language=ko|trans-title='Squid Game' Oh Young-soo, Wi Ha-joon → Heo Seong-tae, Kim Joo-ryung participate in the life-threatening 'one-touch' survival|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929142208/https://entertain.naver.com/read?oid=311&aid=0001339774|archive-date=September 29, 2021|via=Naver|access-date=September 29, 2021|url-status=live}}</ref> * [[Хо Сонг Те]] како Џанг Док Су (бр. 101) — гангстер што загубил огромна сума пари во казино и им должи на доверители.<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=421&aid=0004672668|title=[단독] 허성태, 넷플릭스 '오징어 게임' 합류...대세 신스틸러 행보ing|author=Jang|first=Ah-reum|date=June 2, 2020|publisher=News1|language=ko|trans-title=[Exclusive] Seongtae Heo joins Netflix's 'Squid Game'...Trending scene stealer|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929142215/https://entertain.naver.com/read?oid=421&aid=0004672668|archive-date=September 29, 2021|url-status=live|access-date=September 29, 2021|via=Naver}}</ref> * [[Анупам Трипати]] како Абдул Али (бр. 199) — [http://drmj.eu/search/%D0%93a%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%98%D1%82%D0%B5%D1%80 гастарбајтер] од [[Пакистан]]. Се приклучува на играта за да ја обезбеди својата сопруга и едногодишниот син.<ref name="lead-addon2"/> * [[Ким Џу Рјон]] како Хан Ми Нјо (бр. 212) — хистерична и лукава жена што себеси се нарекува сиромашна самохрана [[мајка]].<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=382&aid=0000830599|title='오징어 게임' 허성태-위하준-김주령-정호연 캐스팅 확정 [공식]|author=Jeong Hee-yeon|date=June 17, 2020|publisher=Sports Donga|language=ko|trans-title='Squid Game' Heo Seong-tae, Wi Ha-jun, Kim Joo-ryung, Jeong Ho-yeon casting confirmed [Official]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210922131519/https://entertain.naver.com/read?oid=382&aid=0000830599|archive-date=September 22, 2021|via=Naver|access-date=September 29, 2021|url-status=live}}</ref> === Спореден состав === ==== Учесници во играта ==== * Ју Санг Џу како Пјонг Ги (бр. 111) — доктор кој, во замена за информации за претстојните игри, тајно соработува со група поткупливи стражари што тргуваат со органите на загинатите учесници.<ref name="screenrant">{{cite web|url=https://screenrant.com/squid-game-cast-character-guide-actors/|title=Squid Game Cast & Character Guide|publisher=Screen Rant|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926150023/https://screenrant.com/squid-game-cast-character-guide-actors/|archive-date=September 26, 2021|access-date=September 28, 2021|url-status=live}}</ref> * [[Ли Ју Ми]] како Џи Јанг (бр. 240) — млада девојка што штотуку излегла од [[затвор]] откако отслужила казна за убиството на нејзиниот татко напаѓач.<ref>{{cite web|url=http://www.topstarnews.net/news/articleView.html?idxno=14631431|title=넷플릭스 '오징어 게임' 신스틸러 김주령-이유미, 과거 출연작 재조명|author=Sang Hyun-ho|date=September 18, 2021|language=ko|trans-title=Netflix's 'Squid Game' scene stealers Kim Joo-ryeong and Lee Yu-mi re-examine their past appearances|archive-url=https://web.archive.org/web/20210919091211/http://www.topstarnews.net/news/articleView.html?idxno=14631431|archive-date=September 19, 2021|website=Top Star News|access-date=September 29, 2021|url-status=live}}</ref> * Ким Си Хјан како играч 244 — свештеник што ја враќа вербата во [[Бог]]а додека игра. * Ли Санг Хи како играч 017 — [http://drmj.eu/show/%D0%B4%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87/%D0%BC дувач] со 30-годишно искуство во фабрика за стакло.<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=112&aid=0003480998|title=[팝업★]'오징어 게임 유리공' 이상희, 이정재 내공에 감탄.."스타는 달라"|author=Jeong Hye-yeon|date=September 28, 2021|publisher=Herald Pop|language=ko|trans-title=[Pop-up★] 'Squid Game Glass Ball' Lee Sang-hee, admiring Lee Jung-jae's work..."Stars are different"|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929142211/https://entertain.naver.com/read?oid=112&aid=0003480998|archive-date=September 29, 2021|via=Naver|access-date=September 29, 2021|url-status=live}}</ref> * Ким Јан Те како играч 069 — играч што учествува во играта со својата сопруга, играчот 070. * [[Ли Џи А]] како играч 070 — играч што учествува во играта со нејзиниот сопруг, играчот 069.<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=311&aid=0001342727|title=이지하, '돼지의 왕' 출연 확정...김동욱과 母子 호흡 [공식입장]|author=Choi Hee-jae|date=September 2, 2021|publisher=X-sports News|at=Paragraph 5|language=ko|trans-title=Lee Ji-ha confirmed to appear in 'The King of Pigs'...Kim Dong-wook and 母子 Breathing [Official Position]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929142217/https://entertain.naver.com/read?oid=311&aid=0001342727|archive-date=September 29, 2021|via=Naver|access-date=September 29, 2021|url-status=live}}</ref> * Квак Џа Хјон како играч 278 — играч што се приклучува на сојузот на Док Су и делува како негов послушник. * Крис Чен како играч 276 — играч што се приклучува на сојузот на Док Су за време на играта со затегнување.<ref>{{Cite web|url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/14420/get-to-know-squid-game-filipino-actor-chris-chan/photo?amp|title=Get to know 'Squid Game' Filipino actor Chris Chan {{!}} GMA Entertainment|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929142211/https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/14420/get-to-know-squid-game-filipino-actor-chris-chan/photo?amp|archive-date=September 29, 2021|access-date=September 29, 2021|website=www.gmanetwork.com|url-status=live}}</ref> ==== Други ==== * Ким Јонг Ок — мајката на Ки Хун.<ref name="others2">{{cite web|url=https://news.naver.com/main/read.naver?mode=LSD&mid=sec&sid1=102&oid=032&aid=0003099713|title=중년 남성에 대한 연민에서만 일관적인, 마구잡이 서바이벌 '오징어게임' [위근우의 리플레이]|author=Wi Geun-Woo|date=September 24, 2021|publisher=Kyunghyang Shinmun|language=ko|trans-title=The random survival 'squid game' consistent only with compassion for middle-aged men [Wee Geun-woo's replay]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929142211/https://news.naver.com/main/read.naver?mode=LSD&mid=sec&sid1=102&oid=032&aid=0003099713|archive-date=September 29, 2021|via=Naver|access-date=September 29, 2021|url-status=live}}</ref> * Чо А Ин како Сонг Га Јонг — ќерката на Ки Хун. * [[Кан Мал Гун]] — поранешната сопруга на Ки Хун и мајка на Га Јонг.<ref name="others2"/> * Пак Ху Џин — мајката на Санг Ву. * Пак Си Ван како Канг Чеол — помладиот брат на Се Бјок. ==== Посебно појавување ==== * [[Конг Ју]] — продавач што ги избира учесниците за играта (епизода 1 и 9).<ref>{{Cite news|url=http://www.mydaily.co.kr/new_yk/html/read.php?newsid=202007211650934190|title=[공식입장] 공유 측 "넷플릭스 '오징어 게임' 특별 출연…'도가니' 감독과의 인연"|author=Lee Ye-eun|date=July 21, 2020|work=My Daily|access-date=August 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101183234/http://www.mydaily.co.kr/new_yk/html/read.php?newsid=202007211650934190|archive-date=November 1, 2020|publisher=Naver|language=ko|trans-title=[Official Position] Gong Yoo's side "Special appearance on Netflix's 'Squid Game'… A relationship with the director of 'The Crucible'"|url-status=live}}</ref> * Ли Бјонг Хан — Поглаварот/Хванг Ин Хо (епизоди 8{{En dash}}9).<ref>{{cite web|url=https://www.esquire.com/entertainment/movies/a37706324/squid-game-cast-netflix/|title=Squid Game's Cast Features a Mix of Korean Film Powerhouses and Up and Comers|publisher=Esquire|archive-url=https://web.archive.org/web/20210924003350/https://www.esquire.com/entertainment/movies/a37706324/squid-game-cast-netflix/|archive-date=September 24, 2021|access-date=September 28, 2021|url-status=live}}</ref> * Ли Џунг Џун — стражар (епизода 3).<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=396&aid=0000593121|title="10초 등장했을 뿐인데"...'오징어 게임' 속 가면남은 누구? [스타★샷]|author=Yoon Seol-hwa|date=September 29, 2021|publisher=Sports World|language=ko|trans-title="It only appeared for 10 seconds"...who is the masked person in 'Squid Game'? [Star Shot]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929142216/https://entertain.naver.com/read?oid=396&aid=0000593121|archive-date=September 29, 2021|via=Naver|access-date=September 29, 2021|url-status=live}}</ref> * [[Џефри Џулијано]] — ВИП-личност бр. 4 (епизода 7).<ref>{{cite web|url=https://screenrant.com/squid-game-vip-actors-names-who/|title=Who Are Squid Game's VIPs? Every Actor|author=Chris Bellows|date=October 6, 2021|publisher=Screenrant|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20211008053509/https://screenrant.com/squid-game-vip-actors-names-who/|archive-date=October 10, 2021|via=Naver|access-date=October 10, 2021|url-status=live}}</ref> == Епизоди == === Сезона 1 === {| class="wikitable" !Бр. !Македонски наслов !Изворен наслов !Режија !Сценарио !Првично прикажување |- |1 |„Црвено светло, зелено светло“ |„Red Light, Green Light (무궁화 꽃이 피던 날)“ |Хванг Донг Хјук |Хванг Донг Хјук |[[17 септември]] [[2021]] |} Сонг Ки Хун е мрзлив шофер што обожува коцкање. Тој живее со својата мајка. Сонг е бркан од неговите доверители и постојано се разочарува себеси и неговата ќерка — која сега живее со нејзината мајка и друг маж — бидејќи никогаш нема пари да направи нешто забавно со неа. Потоа во метрото се среќава со стопанственик што му дава [[посетница]] и му вели дека може да заработи многу пари доколку учествува во една игра. Ки Хун се предава, и без свест е однесен со комбе на оддалечен [[остров]]. На островот, тој се буди во голема просторија со кревети и уште 455 луѓе. Сите носат иста [http://drmj.eu/search/%D0%A2%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%80%D0%BA%D0%B0 тренирка] со број на неа. Самиот Ки Хун е број 456. Прикриените мажи им велат на 456-те луѓе дека сепак можат да си заминат ако сакаат, но тие остануваат. Во просторијата, тие треба да потпишат изјава за согласност, со три реда: # Играчот не смее да престане да игра # Одбивањето игра значи отстранување # Играта завршува ако мнозинството се согласи По потпишувањето на договорот и фотографирањето на играчите, 456-те играчи се сместени на голема површина со ѕидови, каде што ја играат детската игра „црвено светло, зелено светло“ против голема [[кукла]]. Тие мора да се обидат да го минат теренот во рок од пет [[Минута|минути]] (кога куклата ќе викне: „''Зелено светло''!“) и не смеат да се движат откако куклата ќе се сврти в [[лице]] и ќе викне: „''Црвено светло''!“ Играчите се изненадени и ја започнуваат играта со насмевка. Меѓутоа, првиот играч што се движи на повидок на куклата не е само „отстранет“, туку е убиен врз основа на [[сетилник|сетилници]] за движење. По првата жртва, настанува голема паника, и многу играчи умираат. Останатите играчи продолжуваат да играат. Ки Хун успева да го направи преминувањето благодарение на советите на играчот 218 — Чо Санг Ву, (пријател што го знае од порано), и физичката помош на играчот 199. По пет минути, секој што не ја минува линијата е застрелан. Преживеаните се разочарани. {| class="wikitable" !Бр. !Македонски наслов !Изворен наслов !Режија !Сценарио !Првично прикажување |- |2 |„Пекол“ |„Hell (지옥)“ |Хванг Донг Хјук |Хванг Донг Хјук |[[17 септември]] [[2021]] |} 201-те играчи што ја преживеале играта првично не сакаат да продолжат да играат и повикуваат на линија 3 од претходно потпишаната изјава за согласност. Меѓутоа, кога ќе слушнат колку е паричната награда во оваа етапа од играта и дека само ќе се зголеми, некои од играчите почнуваат да се сомневаат. На крајот се гласа и играта завршува со тесно мнозинство од 101 спрема 100. 201-те играчи се исфрлени од свест и вратени таму од каде што дошле. Излегува дека за многу играчи животот не е многу подобар отколку на островот. Ки Хун ја носи посетницата на стопанственикот во [[полиција]] за да им каже што се случило, но полицајците му се смеaт. Кога тој потоа оди да ја бара својата мајка, таа излегува дека е сериозно болна. Потребни се многу пари за да се плати нејзиното лекување. Покрај тоа, се чини дека семејството на неговата поранешна сопруга и неговата ќерка се селат во [[Америка]]. Кога ќе најде посетница на играта по враќањето дома, тој одлучува да продолжи да игра, и повторно е земан со комбе однесен на островот. Неколку други играчи исто така имаат свои причини за враќање во играта. Полицискиот службеник Хванг Џун Хо ја слуша приказната на Ки Хун. Неговиот брат е исчезнат, и во неговиот [[стан]] тој наоѓа посетница, исто како онаа што Ки Хун се појавил во полициската станица. Тој одлучува да го следи Ки Хун кога ќе го однесе комбето. {| class="wikitable" !Бр. !Македонски наслов !Изворен наслов !Режија !Сценарио !Првично прикажување |- |3 |„Човекот со чадорот“ |„The Man with the Umbrella (우산을 쓴 남자)“ |Хванг Донг Хјук |Хавнг Донг Хјук |[[17 септември]] [[2021]] |} Агентот Хванг Џун Хо успева да слета на островот неоткриен, заземајќи го местото на прикриен стражар (стражар 29). Од 201 играч што претходно ја напуштиле играта, 187 се вратиле на островот. За успешно завршување на следните пет игри, Ки Хун станува сојузник со Санг Ву (бр. 218), играчот 199 и играчот 001 — старец за кого Ки Хун развива мека точка. Играчот 067 истражува и открива дека следниот натпревар има врска со стопен [[шеќер]]. Таа му го кажува ова на Санг Ву. Од нејзиното потекло од [[Северна Кореја]], шеќерот не значи ништо за неа. Санг Ву веднаш се сомнева за играта, но не им кажува на своите сојузници. На почетокот на втората игра, сите играчи мора да изберат фигура: [[круг]], [[ѕвезда]], [[триаголник]] и [[чадор]]. Санг Ву предлага секој од екипата да стои во различен ред, тој самиот избирајќи го триаголникот. Мора да проголтне кога неговиот пријател Ки Хун ќе го избере чадорот, но не се меша. Откако изборот е направен, секој играч добива сад од [[калај]] со далгона внатре (корејски производ од [[мед]]). Играчите имаат 10 минути да користат [[игла]] за да ја извадат фигурата од далгоната неоштетена. Оние што не успеваат ќе бидат застрелани. Се чини дека триаголникот е најлесен да се отстрани. Ѕвездата, кругот и особено чадорот се значително потешки. Случајно, Ки Хун открива дека ако ја лиже далгоната, наместо да користи игла, може да ја направи далгоната доволно тенка на местото на линиите за да ја извади фигурата на чадорот од далгоната неповредена. Останатите тројца сојузници, исто така, успеваат да ја отстранат својата фигура во целост. {| class="wikitable" !Бр. !Македонски наслов !Изворен наслов !Режија !Сценарио !Првично прикажување |- |4 |„Држи се до екипата“ |„Stick to the Team (쫄려도 편먹기)“ |Хванг Донг Хјук |Хванг Донг Хјук |[[17 септември]] [[2021]] |} 79 играчи се отстранети од играта со далгона. Дополнителни [[пари]] одат во наградниот фонд за секој отстранет играч. Играчот 271 се кара со играчот 101 во просторијата со кревети и е претепан до смрт. Ки Хун е шокиран и ги повикува прикриените стражари за правда, но наместо правдата, телото на играчот 271 се отстранува и дополнителни пари влегуваат во касата. Играчите се запрепастени и се подготвуваат за убиство меѓу себе. Кога светлата ќе се изгаснат ноќе, играчот 101, Док Су, и неговите сојузници ја искористуваат шансата да отстрануваат повеќе свои колеги играчи. Кога крвопролевањето конечно ќе биде запрено од прикриените стражари, 80 играчи сè уште се живи. При отстранување на убиените играчи, еден од прикриените стражари — стражар 29 — му шепоти на увото на Ки Хун дали има играч по име Хванг Ин Хо. Сфаќајќи дека не ги знае имињата на другите играчи од екипата, Ки Хун ги прашува како се викаат за да се запознаат подобро. Во меѓувреме, играчот 212, Хан Ми Нјо, постара жена со голема [[Усна празнина|уста]], се приклучува на сојузот на бр. 101 (Док Су). Имаат [[полов однос]] во туш-кабината, а играчот 212 има ветување од Док Су дека ќе си помагаат едни на други до крајот на играта, во спротивно таа ќе го убие. За следната игра, самите играчи треба да направат осум екипи од по 10 играчи. Док Су го исклучува играчот 212 од неговата екипа, бидејќи таа не е мускулест дечко. Таа се засолнува во екипата на Ки Хун. Кога ќе се соберат екипите, излегува дека на дневен ред е игра на тегнење. Две екипи наизменично одат до платформа на голема надморска височина со јама во средината. Секоја екипа мора да се обиде да ја повлече екипата спроти нив во бездната. Екипата на Ки Хун вклучува три жени и стариот бр. 001, и мора да се соочи со десет дебели мажи. Меѓутоа, стариот бр. 001 има тактика. {| class="wikitable" !Бр. !Македонски наслов !Изворен наслов !Режија !Сценарио !Првично прикажување |- |5 |„Справедлив свет“ |„A Fair World (평등한 세상)“ |Хванг Донг Хјук |Хванг Донг Хјук |[[17 септември]] [[2021]] |} Иако не се физички најсилната екипа, екипата на Ки Хун успева да победи во јажето со тактичка игра. Останатите 40 играчи здивнуваат и парите повторно се додаваат во касата. Некои прикриени стражари тајно заработуваат пари со продажба на органи од починати играчи. Во тоа им помага играчот 111, кој е доктор. Во замена за неговата помош, пред секоја игра, тој добива поим како да ја преживее следната игра. Меѓутоа, мажите се расправаат и ги откриваат другите прикриени стражари и нивниот водач, Поглаварот. За казна, играчот 111 е отстранет, како и стражарите вклучени. Кога сите преостанати стражари треба да одат на повик, се чини дека стражарот 29 недостасува. Агентот Хванг Џун Хо открива соба на островот, со папки со архиви за играта на [[лигни]]. Папките покажуваат дека оваа игра трае со години, секојпат со нови играчи. Тој наоѓа архиви што потекнуваат од 1988 година и открива дека неговиот брат го освоил изданието во 2015 година. {| class="wikitable" !Бр. !Македонски наслов !Изворен наслов !Режија !Сценарио !Првично прикажување |- |6 |„Канбу“ |„Gganbu (깐부)“ |Хванг Донг Хјук |Хванг Донг Хјук |[[17 септември]] [[2021]] |} Играчите мора да влезат во четвртата игра. За четвртата игра, сите играчи мора да направат парови. Од сожалување, Ки Хун на крајот го избира старецот, играчот 001. Со докторот, играчот 111, отстранет синоќа, има непарен број, и на крајот бр. 212 останува без партнер. Таа се плаши за својот живот. Излегува дека паровите треба да играат [[Скокалче|џамлии]] еден против друг. Кој и да победи во играта, тој ја преживува. Дуото различно реагира на ова. Санг Ву го мами својот партнер Абдул Али (бр. 199) исто како што Док Су прави со неговиот. Канг Се Бјок (бр. 067) и Ки Хун ја преживуваат играта жртвувајќи го својот партнер. Има и дуети без победник, двајцата се отстранети. {| class="wikitable" !Бр. !Македонски наслов !Изворен наслов !Режија !Сценарио !Првично прикажување |- |7 |„ВИП-личности“ |„VIPS“ |Хванг Донг Хјук |Хванг Донг Хјук |[[17 септември]] [[2021]] |} Кога преостанатите 16 играчи ќе се вратат во просторијата за одмор, бр. 212 сè уште е жив. Играчот 69 ја претепал сопругата кога играле џамлии и се обесува. Следната игра започнува со 16 играчи. Секој мора да избере број помеѓу 1 и 16. Броевите го претставуваат редоследот по кој ќе играат. Играчите треба да поминат долг мост во рок од петнаесет минути, чии плочки се состојат од стаклени плочи. На секој чекор, тие треба да изберат помеѓу две [[Стакло|стакла]]. Едниот може да собере двајца, другиот се крши кога ќе го стапнат. Со цел, играчите одат преку мостот, еден по друг паѓајќи низ стаклото. Додека играта е во тек, играчите ги следат прикриени ВИП-личности, кои пристигнале на островот со [[хеликоптер|вртолет]] и се обложуваат на пари за кого мислат дека ќе победи. Тие се богати и им е досадно, цитираат познати [[Книжевност|писатели]] и немаат никакво сочувство за она што се случува со играчите. Еден од ВИП-лицата е намамен во друга соба од прикриен стражар — како што се дознава подоцна, агентот Хванг Џун Хо — и го соборува таму. Потоа Хванг Џун Хо бега од островот со опрема за нуркање. Кога Док Су, 9-ти по ред, одбива да продолжи, Хан Ми Нјо решава да ја земе ветената одмазда за него. Таа го зграпчува и заедно се фрлаат надолу низ следното стакло. Играчот, чиј ред е 13, работи во фабрика за стакло и со прекршување на стаклото може да каже која од стаклените плочи е цврста, а која не. Така, тој и Санг Ву, Канг Се Бјок и Ки Хун, одејќи зад него, прават неколку безбедни скокови. Непријатно изненаден од толку многу погодности, мајсторот на играта, Поглаварот, одлучува да го исклучи светлото во главната сала, принудувајќи ги играчите да се коцкаат за последните неколку чекори. Санг Ву станува нетрпелив и го турка човекот пред него, кој паѓа низ следното стакло. Само Се Бјок, Санг Ву и Ки Хун успеваат да поминат преку мостот живи точно на време. Кога ќе истече времето, сите стаклени плочи на мостот се уништуваат со [[ултразвук]]. {| class="wikitable" !Бр. !Македонски наслов !Изворен наслов !Режија !Сценарио !Првично прикажување |- |8 |„Поглаварот“ |„Front Man (프론트맨)“ |Хванг Донг Хјук |Хванг Донг Хјук |[[17 септември]] [[2021]] |} При уништувањето на мостот, големо парче стакло, за жал, завршува во [[стомак]]от на Се Бјок. Таа, Санг Ву и Ки Хун се правилно облечени и јадат [[бифтек]], но Се Бјок не може да проголта залак. По оброкот, прикриените стражари ја расчистуваат масата, оставајќи ги само ножевите за [[месо]]. Подоцна во просторијата за одмор, на Санг Ву и Ки Хун им е очигледно дека Се Бјок е многу слаба. Ги Хун се грижи за Се Бјок и тие разменуваат што би направиле со парите доколку победат во играта. Во нечуен миг, Санг Ву ја прободува Се Бјок. Хванг Џун Хо стигнува до копното, но го бркаат стражарите и Поглаварот. Кога Хванг Џун Хо е заглавен на работ на пропаст, Поглаварот ја симнува маската. Излегува дека е Ин Хо, братот на Џун Хо. За миг, Ин Хо се обидува да го натера својот брат на своја страна, но кога тоа не му успева, тој го стрела Џун Хо, кој паѓа по [[Карпа|карпите]]. {| class="wikitable" !Бр. !Македонски наслов !Изворен наслов !Режија !Сценарио !Првично прикажување |- |9 |„Еден среќен ден“ |„One Lucky Day (운수 좋은 날)“ |Хванг Донг Хјук |Хванг Донг Хјук |[[17 септември]] [[2021]] |} Последната игра што се игра е „ojingeo“ („играта на лигни“). Последниот што останува исправен ја победува играта. Кога Ки Хун ќе победи во играта, а Санг Ву ќе биде убиен од стражарот, Ки Хун се враќа на ред 3 од изјавата за согласност: Играта завршува ако мнозинството се согласи. ВИП-личностите се запрепастени, бидејќи откажувањето би значело дека Ки Хун нема да земе ни [[Македонски денар|денар]] дома. Сепак, Санг Ву става крај на ова и се убива. Тогаш Поглаварот го враќа Ки Хун дома. Кога Ки Хун прашува зошто го прави сево ова, Поглаварот одговара дека луѓето се како коњи на тркачка патека на кои можете да се обложите, и дека не очекувал Ки Хун да трча толку добро. Тогаш Ки Хун е исфрлен од автомобилот заглавен со дебитна картичка во устата со паричната награда на неа. Тој повлекува мала сума пари и оди во домот на мајка му, каде што ја наоѓа својата [[мајка]] мртва. Потоа, тој не повлекува ни еден денар една година, додека една вечер не добива нова посетница што ја буди неговата љубопитност. Билетот го носи до празна канцеларија каде што го наоѓа играчот 001, стариот О Ил Нам. Овој умира, па го повикал Ки Хун затоа што не може да разбере дека Ки Хун го презел својот стар живот и не ги троши освоените пари. Тој објаснува и дека е богат банкар, кој ја поставил играта заедно со неколку богати клиенти за да се ослободи од досадата и повторно да се забавува во животот. Овој, последниот пат, тој самиот сакал да игра за промена, и навистина уживал. Тоа што луѓето биле жртвувани за забава не било проблем, бидејќи играчите биле само смрдливи ѓубриња за кои никој не се грижел. Ки Хун одлучува да го промени курсот. Тој добива убав [[костум]] и нова фризура и го зема братот на Се Бјок од сиропиталиштето. Тој, исто така, донира голема сума [[пари]] на мајката на Санг Ву, за таа да ја замени својата тезга покрај патот за вистинска [[продавница]]. Во метро, ​​на платформата, го гледа стопанственикот со чантата, кој му ја дал посетницата пред една година, како му се обраќа на сиромашен човек. Ги Хун задоцнува да го фати стопанственикот, но ја грабнува посетницата од рацете на сиромашниот. Непосредно пред да се качи на [[авион]]от за да оди кај својата ќерка во Америка, Ки Хун се јавува на телефонскиот број на картата. Осврнувајќи се на разговорот во автомобилот со Поглаварот, тој известува дека не е [[коњ]]. Тој вели дека не разбира како луѓето од играта на лигни можат да извршат такви злосторства врз сиромашните. Кога лицето од другата страна на линијата го советува да се качи на авионот за негово добро, Ки Хун се свртува одлучно, и оди назад во салонот за поаѓање. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{IMDb title|10919420}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Јужнокорејски телевизиски серии]] [[Категорија:Оригинални програми на Netflix]] [[Категорија:Телевизиски серии на корејски јазик]] fdvaay9kdo033yy4r7frfcrizgqzyzp 0 1284079 5544295 4702874 2026-04-24T13:53:38Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5544295 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Korpimäcki.JPG|мини|300x300пкс| Шума во [[Даларна]]]] '''Шумите во Шведска''' заваќаат 69% од копното. Во јужна [[Шведска]], човечките интервенции почнале да имаат значително влијание врз широколисните [[Шума|шуми]] пред околу 2000 години, каде што биле пронајдени првите докази за екстензивно земјоделство.<ref>{{Наведено списание|last=Lindbladh|first=Matts|last2=Brunet|first2=Jörg|last3=Hannon|first3=Gina|last4=Niklasson|first4=Mats|last5=Eliasson|first5=Per|last6=Eriksson|first6=Göran|last7=Ekstrand|first7=Anders|date=2007-06-01|title=Forest History as a Basis for Ecosystem Restoration—A Multidisciplinary Case Study in a South Swedish Temperate Landscape|journal=Restoration Ecology|language=en|volume=15|issue=2|pages=284–295|doi=10.1111/j.1526-100X.2007.00211.x|issn=1526-100X}}</ref> Неодамнешните студии опишувале долгорочен процес на бореализација во југо-централна Шведска, почнувајќи од почетокот на холоценот, каде [[Даб|дабот]] и [[Евла|евлата]] навидум почнале да опаѓаат пред околу 2000 години поради намалувањето на температурата.<ref name="Lindbladh 686–696">{{Наведено списание|last=Lindbladh|first=Matts|last2=Axelsson|first2=Anna-Lena|last3=Hultberg|first3=Tove|last4=Brunet|first4=Jörg|last5=Felton|first5=Adam|date=2014-10-03|title=From broadleaves to spruce – the borealization of southern Sweden|journal=Scandinavian Journal of Forest Research|volume=29|issue=7|pages=686–696|doi=10.1080/02827581.2014.960893|issn=0282-7581}}</ref> Во исто време норвешката [[смрека]] почна да емигрира од север, а европската бука емигрира од југот на Европа. Иако, како примарен резултат на управувањето со производните шуми во средината на дваесеттиот век, ''P. abies'' и шкотскиот [[Бор (дрво)|бор]] покриваат заедно околу 75% од реалниот волумен на стоечки дрвја во јужна Шведска.<ref name="Lindbladh 686–696" /><ref>{{Наведено списание|last=Felton|first=A.|last2=Hedwall|first2=P. O.|last3=Lindbladh|first3=M.|last4=Nyberg|first4=T.|last5=Felton|first5=A. M.|last6=Holmström|first6=E.|last7=Wallin|first7=I.|last8=Löf|first8=M.|last9=Brunet|first9=J.|date=2016-04-01|title=The biodiversity contribution of wood plantations: Contrasting the bird communities of Sweden's protected and production oak forests|journal=Forest Ecology and Management|volume=365|pages=51–60|doi=10.1016/j.foreco.2016.01.030}}</ref> == Економско користење на шумите == Дрвото од шумата долго време се користи во јужниот дел на земјата и во раните земјоделски области како извор на гориво и како градежен материјал. Дрвото беше од суштинско значење за раната рударска индустрија во Шведска, бидејќи се користеше за производство на јаглен за преработка на руда. Други значајни шумски производи ги вклучувале дрвениот терен, катран и поташа, кои биле произведени за извоз почнувајќи од средниот век.<ref name="AutoV7-5">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.borealforest.org/world/world_sweden.htm|title=Boreal Forests of the World - SWEDEN - FORESTS AND FORESTRY|work=www.borealforest.org|accessdate=8 April 2017|archive-date=2019-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717204157/http://www.borealforest.org/world/world_sweden.htm|url-status=dead}}</ref> Шумарската работа се проширила во Норланд, почнувајќи од почетокот на 19 век, а добиените исчистени области станале место на мали фарми и пасишта. Обемната сеча резултираше со развој на пилана индустрија, која произведуваше граѓа за извоз. Ова проширување продолжило до 1905 година<ref name="AutoV7-5" /> == Список на шведски шуми == * [[Колморден]] * [[Тиведен]] == Наводи == {{наводи}} {{Европа по тема|Шуми во}} [[Категорија:Статии со извори на шведски (sv)]] [[Категорија:Знаменитости во Шведска]] [[Категорија:Географија на Шведска]] 7kgijddeoaffe2f3ru8vpy4vnfre86z 0 1287854 5544339 5483007 2026-04-24T16:30:08Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - ситопечат наместо сито печат 5544339 wikitext text/x-wiki ''' Херман Хеблер '''(23 септември 1911 – 21 август 2007 г.) бил [[Норвешка|норвешки]] печатач и графичар кој живеел во [[Фредерикстад]]. Делата на Хеблер беа изложени на многу значајни графички биеналиња и триеналиња. Добитник е на голем број награди во Норвешка и во странство<ref>[https://kunstnerforbundet.no/kunstnere/29/herman-hebler/ Herman Hebler ]</ref>. ==Животопис== Хеблер студирал на Kunsthochschule [[Есен (град)]] (1937–39), а подоцна и на Bjarne Engebrets maleskole [[Осло]] (1947–48). Тој го имал својот уметнички пробив во 1957 и 1958 година кога неговите дела биле наградена во музејот Риверсајд во [[Њујорк Сити|Њујорк (град)]]. Денес херман хеблер е вброен помеѓу најзанчајните светски графичари. Покрај со творечката дејност и печатарството, тој го организирал прославеното Norske internasjonale grafikk triennale Fredrikstad - Норвешко меѓународно триенале за графика Фредерикстад кое долго време најдиректно соработуваше со [[Меѓународно графичко триенале Битола]]. Успеал да организира 12 триеналиња, што е 3 годишен активен негов личен ангажман<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.soli-brug.no/collections/herman-hebler/ |title=Herman Hebler |accessdate=2022-01-12 |archive-date=2021-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019160527/https://www.soli-brug.no/collections/herman-hebler |url-status=dead }}</ref>. ==Творештво== Сликовниот израз на Херман Хеблер има многу сличности со минимализмот од 1960-тите, а неговите сграфики одсекогаш биле специфична авангарда. Главните мотивски преокупации во графиките се геометризмот како што се кругот, квадратот или триаголникот. Чистите површини и остри линии ги довел до печатарско совршенство во техниката [[ситопечат]], техника која во тоа време почнувала да добива свое истакнато место.Херман Хеблер бил пионер и во развојот на ситопечатот и во неговиот карактеристичен дизајнерски јазик. Подоцнежните дела на Херман Хеблер се одликуваат со величествен ритам и тежина и длабочина во бојата и имаат контемплативен карактер. Уметничкото дело на Херман Хеблер е определено од идеални цели. Неговото дело мора да се гледа на позадината на повоеното верување во напредок и позитивизам. Неговата уметност се однесува на современите иновации во областа на технологијата, науката и архитектурата<ref>[https://artworks.io/shows/helt-konkret/ Herman Hebler ]{{Мртва_врска|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ==Изложби== Реализирал 103 самостојни изложби во: [[Норвешка]], [[Германија]], [[Данска]], [[Шведска]], [[Аргентина]], [[Словенија]], [[Италија]], [[Мексико]], [[Чиле]], [[Унгарија]], [[Индија]], [[Исланд]], [[Украина]], [[Канада]], [[Египет]], [[САД]], [[Естонија]], [[Турција]], [[Босна]] и [[Македонија]] - [[Битола]]. Настапувал на речиси сите најважни меѓународните графички манифестации: негови дела се изложени во: Nasjonalgalleriet Осло, Музеј на современа уметност Осло, Норвешки културен совет Осло, Министерство за надворешни работи Осло, уметнички збирки на општина Осло, Музеј на современа уметност Осло, збирки на општината Остфолд , [[Берген]] галерија на слики, Универзитетот [[Орегон]] [[САД]], Универзитет во [[Павија]], [[Италија]], Музеј на модерна уметност [[Лоѓ]], [[Полска]], музеј [[Фленсбург]] ,[[Германија]] , Kunsthalle Bremen, Германија, меѓународни графички колекции во Љубљана, Словенија , Брадфорд, Англија, [[Краков]] ,Полска, [[Сеговија]], [[Шпанија]], [[Будимпешта]], [[Унгарија]], [[Варна]] , [[Бугарија]], [[Каиро]], [[Египет]], [[Лил]], [[Франција]], [[Буенос Аирес]], [[Аргентина]]...<ref>[https://www.scribd.com/doc/296057356/Catalogue-for-8th-International-Triennial-of-Graphic-Art-Bitola/ Catalogue For 8th International Triennial of Graphic Art, Bitola ]</ref>.<ref>[https://nkl.snl.no/Herman_Hebler/ grafiker og maler Herman Hebler ]</ref>. ==Награди== *Добитник е на бројни меѓународни награди. *Меѓу наградите што му беа доделени на Хеблер за време на неговиот живот биле: почесната награда на Фредрикштад, *Годишнината од норвешките графичари. *Наградата на честа на Улрик Хенриксен *Спомен-грантот за Руне Бринштад. *Тој е почесен граѓанин на [[Битола]]. ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.triennial.cracow.pl/nl_arch/0507EN.htm Newsletter of International Print Triennial in Krakow no 05/2007 In memoriam Herman Hebler] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20241215212251/http://www.triennial.cracow.pl/nl_arch/0507EN.htm |date=2024-12-15 }} * {{DNB-Portal|11933464X}} * [http://www.kunstnerforbundet.no/utstillinger/148 Kunstnerforbundet. Besøkt 2010] * [http://www.triennial.cracow.pl/nl_arch/0507EN.htm Newsletter of International Print Triennial in Krakow no 05/2007] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20241215212251/http://www.triennial.cracow.pl/nl_arch/0507EN.htm |date=2024-12-15 }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Хеблер, Херман}} [[Категорија:Норвешки графичари]] [[Категорија:Родени во 1911 година]] [[Категорија:Починати во 2007 година]] [[Категорија:Норвешки уметници]] [[Категорија:Норвешки машки уметници]] [[Категорија:Луѓе од Фредрикстад]] ac4u5a2oggamyx0zd1moonspaubkpis 0 1288663 5544322 5241595 2026-04-24T15:52:10Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5544322 wikitext text/x-wiki '''53 Филмски средби''' се одржани во периодот од [[25 август|25 до]] [[31 август|31]] [[2018|август 2018]] година на летната сцена во Нишката тврдина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.antrfile.com/vesti/juzni-vetar-otvara-53-filmske-susrete/|title=„Južni vetar“ otvara 53. Filmske susrete u Nišu|date=|publisher=antrfile.com|accessdate=30 август 2018|archive-date=2021-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119022832/https://www.antrfile.com/vesti/juzni-vetar-otvara-53-filmske-susrete/|url-status=dead}}</ref> == Жири == Членови на жирито {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" | colspan="4" align="center" |'''Состав на жирито''' |- | претседател на жирито | colspan="2" align="center" | Ана Софреновиќ |- | членови на жирито | Бојана Маљевиќ | Тихомир Станиќ |} == Програма == Филмовите и драмите кои беа прикажани на фестивалот се: [[Јужен ветер (филм)|Јужен ветер]], Граници на дождот, Бунтовници, Проколнатиот пес, [[Месо]], Агапе, Џуџиња на насловните страници, Едерлези Рисинг, Злогоње, За бубачките и хероите, [[Жаба]]. == Награди == [[Награда Цар Константин|Наградата Цар Константин]] за најдобра машка улога во филмот Бунтовници ја доби Радован Вујовиќ. [[Награда Царица Теодора|Наградата Царица Теодора]] доделена е на Марта Бјелица за улогата во филмот Бунтовници. Гранд при наградата му припаднала на Милош Биковиќ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.juznevesti.com/Kultura/Poceli-53-Filmski-susreti-u-Nisu-Tvrdjava-pripada-glumcima.sr.html|title=„Počeli 53. "Filmski susreti" u Nišu, Tvrđava pripada glumcima|date=|publisher=juznevesti.com|accessdate=30 август 2018}}</ref> Наградата Павле Вуисиќ ја добил Радош Бајиќ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.blic.rs/kultura/vesti/bikovicu-gran-pri-naisa/evy0lxn|title=Bikoviću Gran pri "Naisa"|date=|publisher=blic.rs|accessdate=3 септември 2018}}</ref> Наградата Милорад Мандиќ Манда ја добил Срѓан Тодоровиќ. == Буџет == [[Ниш|Градот Ниш]] за организација на овој фестивал издвоил 18 милиони, а Министерството за култура 3.200.000 динари. Сцената во Тврдината е реновирана во 2017 година, а освен што е една од најубавите сцени во Србија, сега има капацитет за 4.000 луѓе и околу 2.500 седишта.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://jugpress.com/veceras-pocinju-53-filmski-susreti-u-nisu/|title=Večeras počinju 53. filmski susreti u Nišu|date=|publisher=jugpress.com|accessdate=30 август 20178|archive-date=2022-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123094305/https://jugpress.com/veceras-pocinju-53-filmski-susreti-u-nisu/|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.filmskisusreti.rs/ Официјален сајт] [[Категорија:Филмски средби во Ниш]] [[Категорија:Српска култура]] km8buobr20m5qkqg1qsyx9vefbmd3hp 0 1290441 5544476 5530965 2026-04-24T21:20:38Z Marco Mitrovich 114460 5544476 wikitext text/x-wiki '''Емилијан Јосимовиќ''' (Стара Молдава, [[1823]] - Сокобања, [[25 мај]] [[1897]]) бил првиот српски урбанист, првиот професор по [[архитектура]] во Србија, познат по тоа што го направил првиот урбанистички план на [[Белград]] во [[1867]] година. == Семејството == Емилијан Јосимовиќ е роден во [[1823]] година, во Стара Молдава во Романија, во српското семејство на граничниот поручник Јосимовиќ, аѓутант на бригадата (1829). Имал еден постар брат и двајца помали. Постариот брат Јова се занимавал со трговија и соработувал со Мишо Анастасијевиќ, кој помогнал во школувањето на Емилијан, со оглед на тоа што тој и неговите браќа рано го изгубиле таткото. Емилијан се оженил двапати. Најпрвин со Емилија, ќерката на Василије Лазиќ, и со неа имаал три деца: ќерката Анка и двата сина Никола и Миливое. По смртта на Емилија, Емилијан се оженил со Живка, со која го напуштиле Белград во 1887 година. Брачниот пар живеел најпрвин во Шопиќ, кај Лазаревац, а подоцна во Сокобања, каде Емилијан починал на [[25 мај]] [[1897]] година.<ref name="наш први архитекта">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.politikin-zabavnik.rs/2009/2970/02.php|title=Емилијан Јосимовић, наш први архитекта|work=Политикин забавник|accessdate=23 јануари 2018|archive-date=2013-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20130107045030/http://www.politikin-zabavnik.rs/2009/2970/02.php|url-status=bot: unknown}}</ref> == Образование == Во 1831 година, Емилијан се запишал во основно училиште во Карансебеш. Завршил математичко воено училиште во Лугош. Студиите за филозофија и технологија ги завршил во [[Виена]] на 22-годишна возраст. == Работа во образование == Целиот работен век Емилијан Јосимовиќ го поминал во [[образование]]. По неговото пристигнување во Белград, на 18 септември 1845 година, станал вонреден професор на Лицеумот, каде што предавал математика. Во Артилериското училиште, каде што работел од 1850 година, најпрвин како вонреден професор, а од 1854 до 1869 година како редовен професор, покрај [[математика]], предавал и [[механика]], а потоа и [[геодезија]]. Станал редовен професор во Големата школа на 19 ноември 1869 година. Бил раководител на математичкото одделение, а потоа и ректор. Од Големата школа се пензионирал по 33 години просветна работа. Јосимовиќ ги напишал првите високообразовни учебници во Србија по тригонометрија, [[математика]], [[механика]], [[геометрија]], [[нацртна геометрија]] и [[перспектива]], како и учебник за градежништво и изградба на [[пат]]ишта. == Социјален ангажман == Тој е еден од основачите на „Белградското пејачко друштво“ во 1853 година.<ref>"Срђ"; Дубровник 1903. године</ref> Како инженер се обидел во 1867 година да го реши проблемот со водоснабдувањето на градот Белград. Својот „Предлог“ го објавил во весникот, а замислил дека со помош на пумпи ќе се црпе вода од Дунав.<ref>"Београдске општинске новине", Београд 1938. године</ref> Во 1885 година, пензионерот Јосимовиќ бил редовен член на „Српското земјоделско друштво“. Пишувал написи и за стручниот весник „Тежак“ (1889).<ref>"Тежак", Београд 1885-1889. године</ref> Основана е на 1 август 1848 година. Тој бил и редовен член на Друштвото на српската литература. == Урбанизам == [[Податотека:Spomenik_Emilijanu_Josimoviću,_Knez_Mihailova,_Beograd.jpeg|лево|мини| Спомен на Емилијан Јосимовиќ во улицата Кнез Михаилова]] Емилијан Јосимовиќ активно учествувал во јавниот и општествениот живот на Белград и Србија, каде што во тоа време имало малку интелектуалци. Станал член на Друштвото за српска литература, а потоа и на Српското академско друштво.<ref name="сану">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sanu.ac.rs/Clanstvo/IstClan.aspx?arg=233,|title=Емилијан Јосимовић|work=САНУ|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304225451/http://www.sanu.ac.rs/Clanstvo/IstClan.aspx?arg=233,|archive-date=4 март 2016|accessdate=23 јануари 2018}}</ref> Учествувал и во основањето и работата на првиот Техничар, претходник на сегашното здружение на техничари и [[Инженер|инженери на]] Србија. Најзначајно дело на Емилијан Јосимовиќ секако е „Објаснување на предлогот за уредување на делот од градот Белград што лежи во ровот“ направен во [[1864]] година до [[1867]] година. Годината кога Белград официјално станал слободен град. Планот се однесувал на подрачјето на денешниот најтесен центар на градот. Ова е време кога се изведувале големи градежни работи во другите европски градови, како што се делата на Осман во [[Париз]] и делата на Сердина во [[Барселона]]. Во првиот урбанистички план биле трасирани некои од основните оски на денешен Белград - Кнез Михајлова, Цар Душан, Кралот Петар. Дотогаш белградските улици биле главно кривулести. Ровот бил надворешно утврдување чија линија се препознава во искршените траси на денешниот Косанчиќ, Топлич и Обилиќ.<ref>Vukotić-Lazar, M. M., & Danilović-Hristić, N. M. [2015]. Rast i razvoj Beograda u periodu od 1815. do 1910. godine. Zbornik radova Filozofskog fakulteta u Prištini, (45—3), 51-80.[http://scindeks.ceon.rs/article.aspx?query=ARTAK%26and%26emilijan%2bjosimovi%25c4%2587&page=0&sort=1&stype=0&backurl=%2fSearchResults.aspx%3fquery%3dARTAK%2526and%2526emilijan%252bjosimovi%2525c4%252587%26page%3d0%26sort%3d1%26stype%3d0 Српски цитатни индекс] Посетено на 28.01.2018.</ref> Нагласувајќи го недостатокот на зеленило и слободни простори за одмор, Јосимовиќ предлагал јавни паркови на местото на Големиот пазар (Студентски трг) и [[Калемегдан]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.danubeogradu.rs/2015/08/kalemegdan/|title=Калемегдан|work=Дан у Београду|accessdate=28 јануари 2018}}</ref> Првата идеја за изградба на модерен систем за водоснабдување во Белград била изнесена од Емилијан во [[1867]] година. Тргнал од тоа дека централната акумулација треба да биде поставена во највисокиот дел на градот, во Горниот град, додека парната машина да носи вода од Дунав, а потоа таа да се дистрибуира од врвот на ридот на разни делови од градот. Сепак, немало пари и поддршка за неговите идеи.<ref>{{Наведена книга|title=Калдрма и асфалт: урбанизација и европеизација Београда 1890-1914|last=Стојановић|first=Дубравка|publisher=Удружење за друштвену историју|year=2017|edition=четврто|location=Београд|page=140}}</ref> === Стогодишнина од донесувањето на првиот урбанистички план на стариот град Белград === Стогодишнината од донесувањето на првиот урбанистички план на стариот град Белград била одбележана во [[1967]] година. Со комеморативна изложба и свечена академија. Институтот за архитектура и урбанизам на Србија објавил специјална публикација „Емилијан Јосимовиќ - првиот српски урбанист“, чиј автор е д-р Арх. Бранко Максимовиќ.<ref>Објаснење предлога за регулисање онога дела вароши Београда што лежи у шанцу : са једним литографисаним планом у размери 1/3000 / од Е. Јосимовића. - [Београд] : у Државној књигопечатњи, 1867. - [4], 47 стр., [1] савијен лист. &nbsp;[http://www.sr.cobiss.net/scripts/cobiss?command=DISPLAY&base=cobib&rid=135618823&lani=sc 135618823]{{Мртва_врска|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>Објаснење предлога за регулисање онога дела вароши Београда, што лежи у Шанцу : са једним литографисаним планом у размери 1/3000 / Е[милијан] Јосимовић. - Београд : Друштво урбаниста Београда, 1997. - 45 стр. : планови ; 23 cm. / Фототипско изд. издања Државне књигопечатње из 1867. &nbsp;[http://www.sr.cobiss.net/scripts/cobiss?command=DISPLAY&base=cobib&rid=16129039&lani=sc 16129039]{{Мртва_врска|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> При уредувањето на улицата Кнез Михајлова и нејзиното претворање во пешачка зона во [[1987]] г. Споменик со името на Емилијан Јосимовиќ и годината на донесување на првиот урбанистички план за Белград е поставен на [[Плоштад на Републиката (Белград)|Плоштадот на Републиката]] пред зградата во која се наоѓа кафаната Руски цар. По него е именувана улица во Белград. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Портал|Биографија}} * [https://www.sanu.ac.rs/clan/josimovic-emilijan/ Биографија на веб-страницата на САНУ] * [https://web.archive.org/web/20160305191125/http://www.vibilia.rs/srpski/izvestaj/0409/emilijan_agm_280404.pdf Првиот српски урбанист - Емилијан Јосимовиќ] [[Категорија:Урбанизам]] [[Категорија:Српски архитекти]] [[Категорија:Починати во 1897 година]] [[Категорија:Родени во 1823 година]] [[Категорија:Срби во Романија]] idowmccisgewlscehywufzejlzhyb5x 0 1298560 5544350 4997677 2026-04-24T16:46:33Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544350 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |''Cynosurus cristatus'' |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Taxonomy (biology)|Scientific classification]] <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|врска=Template:Taxonomy/Cynosurus|edit]]</span> |- |Kingdom: |[[Plant]]ae |- |''Clade'': |[[Vascular plant|Tracheophytes]] |- |''Clade'': |[[Flowering plant|Angiosperms]] |- |''Clade'': |[[Monocotyledon|Monocots]] |- |''Clade'': |[[Commelinids]] |- |Order: |[[Poales]] |- |Family: |[[Poaceae]] |- |Subfamily: |[[Pooideae]] |- |Genus: |''[[Cynosurus]]'' |- |Species: |<div class="species" style="display:inline">'''''C.&nbsp;cristatus'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Binomial nomenclature|Binomial name]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Cynosurus cristatus''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Carl Linnaeus|L.]]</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |} [[Податотека:Cynosurus_cristatus_MHNT.BOT.2007.43.5.jpg|мини|''Обична кикиришка'' - MHNT]] '''''Обична кикиришка (Cynosurus cristatus)''''' '''кучешка опашка''' со гребен, е краткотрајна [[Повеќегодишно растение|повеќегодишна]] трева од фамилијата [[Треви|Poaceae]], која се одликува со глава на семе која е рамна од едната страна. Обично расте во пасишта богата со видови. Успева во различни типови почви, но ги избегнува киселинските и варовничките екстреми на pH и претпочита добро исцедена почва.<ref>[http://www.bsbi.org.uk/identification.html BSBI Description] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110717004923/http://www.bsbi.org.uk/identification.html|date=2011-07-17}} retrieved 10 December 2010.</ref> Може да се одгледува како украсно растение .{{Се бара извор|date=June 2014}} == Опис == [[Податотека:Anthers_and_stamen.jpg|мини| [[Прашник|Прашниците]] и [[Прашник|стоманите]] во цветната глава]] [[Податотека:Ligule_of_crested_dogstail.jpg|мини|Лигулата е тапа]] [[Податотека:Lower_side.jpg|мини|Долната страна на листот е мазна, сјајна и заоблена]] '''''Обична кикиришка е''''' [[Повеќегодишно растение|повеќегодишна]] билка е со слаба тафтана навика, тенко стебло,високо од 15 до 45&nbsp; cm, во основата лиснат и со тоа погоден за пасење на овци. Шилињата се плодни или стерилни, измешани во истиот кластер. Тие се долгнавести или во облик на клин, 3–6&nbsp;мм долга, со 2 до 5 цветови. Лигулата е тапа. Листовите се превиткуваат во пукањето. Листовите се вперени на врвот, рамни (не во облик на брод). Долната страна на листот е мазна, сјајна и заоблена. Горната страна е ребреста. Други треви со сјајни лисја се ''Lolium perenne'' и ''Poa trivialis'' . == Живеалиште и дистрибуција == [[Податотека:Cynosurus.cristatus.jpg|лево|мини| Глава на семе]] Се наоѓа во повеќето делови на Европа и Југозападна Азија, а е воведен во Северна Америка, Австралија и Нов Зеланд, од блиското ниво на морето до околу 2000 стапки, во сите типови почви. == Цвеќиња == Цвета од мај до август. == Користи == Го пасат овците бидејќи во основата е лиснато. Може да издржи студ и суша и останува зелен во текот на зимата. Говедата и овците со нетрпение ќе ги јадат младите листови, но ќе ги остават крутите, тврди стебла сами. Се користи за сламени капи и други слични намени. Тоа е прехранбено растение за фамилиите на скипер пеперутки и кафеави пеперутки. Се користи и како убиец на стаорци. == Наводи == {{Наводи}} * * Hubbard, C E. (1968) Треви * Роуз, Френсис (1974) Книгата на набљудувачите на тревите, жилите и тревите == Надворешни врски == * [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=CYCR ''Cynosurus cristatus''] * [https://web.archive.org/web/20061012011022/http://www.bioimages.org.uk/HTML/R151153.HTM ''Cynosurus cristatus''] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Ливадарки]] [[Категорија:Флора на Обединетото Кралство]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] ts9028nc9adl08cppb1vj7p3u3fs1t7 0 1300128 5544361 5304605 2026-04-24T16:51:13Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544361 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |Bittersweet nightshade |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |''Solanum dulcamara''<ref>illustration by Kurt Stüber, published in Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz 1885, Gera, Germany</ref> |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Taxonomy (biology)|Scientific classification]] <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|врска=Template:Taxonomy/Solanum|edit]]</span> |- |Kingdom: |[[Plant]]ae |- |''Clade'': |[[Vascular plant|Tracheophytes]] |- |''Clade'': |[[Flowering plant|Angiosperms]] |- |''Clade'': |[[Eudicots]] |- |''Clade'': |[[Asterids]] |- |Order: |[[Solanales]] |- |Family: |[[Solanaceae]] |- |Genus: |''[[Solanum]]'' |- |Species: |<div class="species" style="display:inline">'''''S.&nbsp;dulcamara'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Binomial nomenclature|Binomial name]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Solanum dulcamara''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Carl Linnaeus|L.]]<ref name="ipni">''Sp. Pl.'' 1: 185. 1753 [1 May 1753]</ref></div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |} [[Податотека:Solanum dulcamara (5386574212).jpg|мини|Solanum dulcamara ]] '''Песји трн ''(Solanum dulcamara)''''' — [[Вид (биологија)|вид]] винова лоза од родот ''Solanum'' (во кој спаѓаат и [[компир]]от и [[домат]]от) од семејството [[зрнци]]. Растението вирее во Европа и Азија, но е широко распространето и на други места, вклучувајќи ја и [[Северна Америка]]. == Преглед == Се јавува во многу широк опсег на [[Живеалиште (екологија)|живеалишта]], од шуми до грмушки, жива ограда и мочуришта. Горчливото е многу дрвенеста [[Зелјесто растение|тревна]] [[Повеќегодишно растение|трајна]] винова лоза, која се преплетува над други растенија, способна да достигне височина од 4m каде што е достапна соодветна потпора, но почесто 1-2m висока. Листовите се 4–12&nbsp;cm долги, груби во облик на врв на стрела и често со лобус во основата. Цветовите се во лабави кластери од 3–20, 1–1,5&nbsp;cm во ширина, во облик на ѕвезда, со пет виолетови ливчиња и жолти столпчиња и стил насочени напред. Плодот е јајцевидна црвена [[бобинка]] околу 1&nbsp;cm долга,<ref>Parnell, J. and Curtis, T. 2012.</ref> мека и сочна, со изглед и мирис на ситен домат и може да се јаде за некои птици, кои нашироко ги распрснуваат семките. Сепак, бобинката е отровна за луѓето и добитокот,<ref name="Chesnut1898">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/CAT87202204|title=Thirty Poisonous Plants of the United States|last=Victor King Chesnut|publisher=U.S. Department of Agriculture|year=1898|pages=[https://archive.org/details/CAT87202204/page/n31 31]–32|access-date=2017-07-22}}</ref><ref name="Quattrocchi2016">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=-37OBQAAQBAJ&pg=PA3489|title=CRC World Dictionary of Medicinal and Poisonous Plants: Common Names, Scientific Names, Eponyms, Synonyms, and Etymology (5 Volume Set)|last=Umberto Quattrocchi|publisher=CRC Press|year=2016|isbn=978-1-4822-5064-0|page=3481|access-date=2017-07-22}}</ref> а привлечниот и познат изглед на бобинката ја прави опасна за децата. [[Податотека:Solanum-dulcamara-Distribution-PhytoKeys-022-001-g036.jpg|лево|мини| Распределба на ''S. dulcamara'']] Потекнува од северна Африка, Европа и Азија, но се рашири низ целиот свет. Растението е релативно важно во исхраната на некои видови птици како што се европскиот дрозд,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gcc.mass.edu/oll/plants/climbing-nightshade/|title=Climbing nightshade|last=Jones|first=Theresa|work=Outdoor Learning Lab|publisher=Greenfield Community College|accessdate=4 April 2021}}</ref> кои се хранат со неговите плодови, се имуни на неговите отрови и ги расфрлаат семињата во странство. Расте на сите видови терени со предност на мочуриштата и подлогата на крајбрежните шуми. Заедно со другите планинари, создава темно и непробојно засолниште за различни животни. Растението добро расте во темни области на места каде што може да ја прими светлината на утринските или попладневните часови. Областа која добива силна светлина многу часови го намалува нивниот развој. Полесно расте во богати влажни почви со многу азот. Тоа е нероден вид во Соединетите Американски Држави.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.fed.us/database/feis/plants/shrub/soldul/all.html|title=Solanum dulcamara|accessdate=2018-06-03}}</ref> == Историја == ''Solanum dulcamara'' бил ценет од билкарите уште од античко грчко време. Во средниот век се сметало дека растението е ефикасно против вештерството и понекогаш било обесено околу вратот на добитокот за да ги заштити од „ злото око “.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=d25jAAAAcAAJ&pg=PA39|title=Daimonomageia. A small treatise of sicknesses and diseases from witchcraft and supernatural causes, etc.|last=Drage, William|year=1665|page=39}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=x0ks6JPrsngC&pg=PP12|title=Culpeper's Complete Herbal & English Physician|last=Culpeper, Nicholas|date=October 2006|isbn=9781557090805|pages=1–2|author-link=Nicholas Culpeper}}</ref><ref name="grieve">{{Наведена книга|title=A Modern Herbal: The Medicinal, Culinary, Cosmetic and Economic Properties, Cultivation and Folk-lore of Herbs, Grasses, Fungi, Shrubs, & Trees with All Their Modern Scientific Uses, Volume 1|last=Grieve, Maud|year=1971}}</ref> ''Хербол'' од Џон Џерард (1597) вели дека „сокот е добар за оние кои паднале од високи места и поради тоа биле модринки или претепани, бидејќи се смета дека ја раствора згрчената или натрупана крв било каде во внатрешноста и ги лекува повредени места“.<ref name="grieve">{{Наведена книга|title=A Modern Herbal: The Medicinal, Culinary, Cosmetic and Economic Properties, Cultivation and Folk-lore of Herbs, Grasses, Fungi, Shrubs, & Trees with All Their Modern Scientific Uses, Volume 1|last=Grieve, Maud|year=1971}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFGrieve,_Maud1971">Grieve, Maud (1971). </cite></ref> == Биолошка активност == Стеблата се одобрени од германската комисија Е за надворешна употреба како супортивна терапија кај хронична [[Дерматит|егзема]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.drugs.com/npp/bittersweet-nightshade.html|title=Bittersweet Nightshade professional information from|publisher=Drugs.com|accessdate=2013-08-15}}</ref> Алкалоидите, соланин (од незрели плодови), соласодин (од цвеќиња) и бета-соламарин (од корен) го инхибираат растот на ''[[Escherichia coli|E. coli]]'' и ''[[Staphylococcus aureus|S. aureus]]''<ref>L. Kumar P., Sharma B., Bakshi N.,"Biological activity of alkaloids from Solanum dulcamara".</ref> Соланин и солазодин екстрахирани од ''Solanum dulcamara'' покажале антидерматофитна активност против ''Chrysosporium indicum'', ''Trichophyton mentagrophytes'' и ''T. simil'', така што може да излечи [[Дерматофитоза|рингворм]].<ref>Bakshi N., Kumar P., Sharma M. "Antidermatophytic activity of some alkaloids from Solanum dulcamara."</ref> Иако смртоносните труења на луѓе се ретки, документирани се неколку случаи. Се верува дека отровот е соланин.<ref>{{Наведено списание|last=R. F. Alexander|last2=G. B. Forbes|last3=E. S. Hawkins|date=1948-09-11|title=A Fatal Case of Solanine Poisoning|journal=Br Med J|volume=2|issue=4575|page=518|doi=10.1136/bmj.2.4575.518|pmc=2091497|pmid=18881287}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Bitterweet Nightshade 2.jpg|Цвеќиња, [[Ottawa|Отава]], [[Ontario|Онтарио]] Податотека:SolanumDulcamara-bloem-sm.jpg|Цвеќиња Податотека:XN Solanum dulcamara 01.jpg|Овошје Податотека:Solanum dulcamara, Fogner, Oslo..JPG|Solanum dulcamara Податотека:Bittersweet Nightshade.JPG|Горчливо слатко ноќница во округот Кларк, Охајо. </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Зрнец]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] 7gx3wq8b3x96w4vwc6imz4qg9moqmea 0 1300165 5544358 5086855 2026-04-24T16:50:03Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544358 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Asparagus acutifolius frutos.jpg|image_caption=Plant and berries of ''Asparagus acutifolius''|genus=Asparagus|species=acutifolius|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]|synonyms=* ''Asparagus corruda'' <small>Scop.</small> * ''Asparagus ambiguus'' <small>De Not.</small> * ''Asparagus commutatus'' <small>Ten.</small>}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |''Asparagus acutifolius'' |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |Plant and berries of ''Asparagus acutifolius'' |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Taxonomy (biology)|Класификација]] <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|врска=Template:Taxonomy/Asparagus|edit]]</span> |- |Царство: |[[Plant|Растенија]] |- |Клад: |[[Vascular plant|Tracheophytes]] |- |Клад: |[[Flowering plant|Angiosperms]] |- |Клад: |[[Monocotyledon|Monocots]] |- |Клад: |[[Asparagales|Шпаргловидни]] |- |Семејство: |[[Asparagaceae|Шпаргли]] |- |Подсемејство: |[[Asparagoideae]] |- |Род: |[[Asparagus (genus)|''Asparagus'']] |- |Вид: |<div class="species" style="display:inline">'''''A.&nbsp;acutifolius'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Binomial nomenclature|Биономен назив]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Asparagus acutifolius''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Carl Linnaeus|L.]]</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Synonym (taxonomy)|Синоними]] |- | colspan="2" style="text-align: left" | * ''Asparagus corruda'' <small>Scop.</small> * ''Asparagus ambiguus'' <small>De Not.</small> * ''Asparagus commutatus'' <small>Ten.</small> |} '''Остролисна шпаргла''' {{науч|Asparagus acutifolius}} — зимзелено [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] растение кое припаѓа на родот ''[[шпаргла (род )|шпаргла]]''. [[Биномна номенклатура|Биномниот назив]], {{Јаз|la|acutifolius}} , што значи „трнливи лисја“, потекнува од [[Латински јазик|латинскиот]] {{Јаз|la|acutus}} (зашилен, акутен) и {{Јаз|la|-folius}} (-лист), а се однесува на карактеристичниот облик на листовите, доста честа одлика кај типичните растенија на Медитеранот.<ref name="Eggli Newton 2004">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=u2n5vusQ1DEC&pg=PA2|title=Etymological Dictionary of Succulent Plant Names|last=Eggli|first=Urs|last2=Newton|first2=Leonard E.|publisher=Springer|year=2004|isbn=978-3-540-00489-9|location=Berlin, Heidelberg|page=2|access-date=19 November 2018}}</ref> == Опис == ''Asparagus acutifolius'' достигнува во просек 30-70 см висина. Стеблата имаат многу разгрането пердувести зеленило. „Лисјата“ се всушност модифицирани стебла како игла. Цветовите се во форма на ѕвонче и во мали кластери, зеленикаво-бели до жолтеникави, 4,5-5,5 мм долги. Цветовите се двемни (на секое растение се само машки или женски). Во некои средоземни региони цветањето се јавува кон крајот на летото од август до септември, често по силни бури. Во овој случај малите зелени бобинки, од 5-6 мм во пречник, се целосно зрели во зима. == Галерија == {| |[[Податотека:Asparagus-acutifolius-flowers.jpg|лево|мини|205x205пкс| Растение и цветови на ''Asparagus acutifolius'']] |[[Податотека:Liliaceae_-_Asparagus_acutifolius-2.JPG|лево|мини|190x190пкс| Гранка на ''Asparagus acutifolius'']] |[[Податотека:Liliaceae_-_Asparagus_acutifolius-1.JPG|лево|мини|190x190пкс| Пупка од ''Asparagus acutifolius'']] |[[Податотека:Liliaceae_-_Asparagus_acutifolius.JPG|лево|мини|190x190пкс| Цвет на ''Asparagus acutifolius'']] |} == Распространетост == Овој вид е присутен низ Средоземјето. == Живеалиште == Овие растенија растат во близина на шуми и на необработени места, на сува и сончева почва. Може да се најдат на надморска височина од 0-1,300 м надморска височина. == Наводи == {{Наводи}} * Pignatti S. - Flora d'Italia – Edagricole – 1982 Vol. III. стр. 398 == Надворешни врски == * [https://www.biolib.cz/en/ Биолиб] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] lsjhy9w43zvynfvrj5dcjbiz65vpvr5 0 1300287 5544363 5071592 2026-04-24T16:51:54Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544363 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=Common agrimony|image=Illustration Agrimonia eupatoria0.jpg|image_caption=''Agrimonia eupatoria''|genus=Agrimonia|species=eupatoria|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |Петровец |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |''Agrimonia eupatoria'' |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Научна класификација]] <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|врска=Template:Taxonomy/Agrimonia|edit]]</span> |- |Царство: |[[Plant]]ae |- |''Оддел'': |[[Vascular plant|Tracheophytes]] |- |''Оддел'': |[[Flowering plant|Angiosperms]] |- |''Оддел'': |[[Eudicots]] |- |''Оддел'': |[[Rosids]] |- |Ред: |[[Rosales]] |- |Семејство: |[[Rosaceae]] |- |Род: |''[[Agrimonia]]'' |- |Вид: |<div class="species" style="display:inline">'''''A.&nbsp;eupatoria'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Биномен назив]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Agrimonia eupatoria''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Carl Linnaeus|L.]]</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |} Петровец ([[Латински јазик|латински:]] Agrimonia eupatoria) е вид на агримонија. Целото [[Растенија|растение]] е темно зелено со бројни меки влакна. Меките влакна помагаат во мешунките од семето на растението да се залепат за кое било животно или лице што доаѓа во контакт со растението. Цветните шилци имаат лут мирис како кајсии. На јазикот на цвеќето, агримонија значи благодарност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wildflowers-guide.com/39-agrimony.html|title=Agrimony Wildflowers|archive-url=https://web.archive.org/web/20131226161459/http://www.wildflowers-guide.com/39-agrimony.html|archive-date=2013-12-26}}</ref> ''Петровец'' е прехранбено растение за гасеници на молец ''Endotricha flammealis''. == Опис == [[Податотека:Agrimonia_eupatoria_-_Keila.jpg|лево|мини|200x200пкс| Петровец цвета од јуни до септември]] [[Податотека:Agrimonia_eupatoria02.jpg|лево|мини|267x267пкс| закачените глави на семиња слични на бруси, кои помагаат да се распрснуваат додека се прикачуваат на минувачките животни]] === Вегетативни одлики === Обичната агримонија расте како [[Листопадни растенија|листопадно]], [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Зелјесто растение|тревно растение]] и достигнува висина до 100 см. Неговите корени се длабоки [[ризом]]и, од кои изникнуваат стеблата. Се одликува со неговите типични назабени рабови шилести [[Лист (ботаника)|листови]].{{Наведена мрежна страница|url=http://botanical.com/botanical/mgmh/a/agrim015.html|title=Agrimony|last=Grieve|first=Mrs M.|work=A Modern Herbal|publisher=Botanical.com|accessdate=2011-06-23}}</ref> === Генеративни одлики === Цветовите со кратко стебло се појавуваат од јуни до септември, во долги, шилести, шилести соцвети. Единечниот цвет има заоблена цветна чаша во форма на урна, горниот раб има неколку редови меки, закривени влакна во облик на кука, 1-4 мм долго. Цветот на [[хермафродит]] има петкратна радијална симетрија. Присутни се пет [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]]. Има пет жолти, заоблени ливчиња.{{Наведена мрежна страница|url=http://botanical.com/botanical/mgmh/a/agrim015.html|title=Agrimony|last=Grieve|first=Mrs M.|work=A Modern Herbal|publisher=Botanical.com|accessdate=2011-06-23}}Grieve, Mrs M. [http://botanical.com/botanical/mgmh/a/agrim015.html "Agrimony"]. ''A Modern Herbal''. Botanical.com. Retrieved <span class="nowrap">2011-06-23</span></span>.</cite></ref> Ливчињата и пет до 20 [[Прашник|прашници]] се издигнуваат над врвот на цветната чаша. Двата [[Толчник (ботаника)|толчници]] со средна големина во цветните чаши се потопени, но не и споени со него. Плодовите се ахени со пречник приближно 0,6 см и секој има голем број куки што му овозможуваат да се залепи за животинско крзно и облека.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/plant/agrimony|title=Agrimony &#124; plant}}</ref> Секој ахен може да има едно или две семиња.{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=QSMe0qHGVaAC&pg=PA273|title=Atlas of Seeds and Fruits of Central and East-European Flora: The Carpathian Mountains Region|last=Vít Bojnanský|last2=Agáta Fargašová|date=17 September 2007|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-1-4020-5362-7|pages=273–}}</ref> ''Петровец'' е пронајдена во Европа и Југозападна Азија, каде што расте на влажни ливади, пасишта, покрај бреговите на потоците и меѓу грмушките - исто така се одгледува во други делови на светот за медицински цели.{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=QSMe0qHGVaAC&pg=PA273|title=Atlas of Seeds and Fruits of Central and East-European Flora: The Carpathian Mountains Region|last=Vít Bojnanský|last2=Agáta Fargašová|date=17 September 2007|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-1-4020-5362-7|pages=273–}}Vít Bojnanský; Agáta Fargašová (17 September 2007). == Во фолклорот == За Агримонија се вели дека има медицински и магични својства уште од времето на [[Плиниј Постариот]]. Со него астролошки владее [[Рак (хороскопски знак)|Ракот]], според Николас Кулпепер. Вообичаениот фолклор смета дека може да ги излечи раните од [[мускета]] и да го одбегне [[Маѓесништво|вештерството]].  Традиционалниот британски фолклор вели дека ако гранче од растението се ставило под главата на човекот, тој би спиел сè додека не се отстрани.<ref>Encyclopedia of Folk Medicine: Old World and New World Traditions By Gabrielle Hatfield, p.310</ref> [[Податотека:Agrimonia_eupatoria_MHNT.BOT.2004.0.jpg|лево|мини| Плодови]] == Екологија == Цветовите со своите обилни резерви на полен привлекуваат муви, муви и медоносни пчели. Тие исто така се важен извор на храна за пеперутките како што е гризлениот капитен.<ref>{{Наведено списание|last=Streitberger|first=Merle|last2=Fartmann|first2=Thomas|date=2013-01-01|title=Molehills as important larval habitats for the grizzled skipper, Pyrgus malvae (Lepidoptera: Hesperiidae), in calcareous grasslands|url=http://www.eje.cz/doi/10.14411/eje.2013.087.pdf|journal=European Journal of Entomology|language=en|volume=110|issue=4|pages=643–648|doi=10.14411/eje.2013.087|issn=1210-5759|doi-access=free}}</ref> Од опрашуваните цветови се развиваат плодови со бруси. Тие се прикачуваат на пасивните животни како говеда, овци и елени и се распространети на голема површина.{{Наведена мрежна страница|url=http://botanical.com/botanical/mgmh/a/agrim015.html|title=Agrimony|last=Grieve|first=Mrs M.|work=A Modern Herbal|publisher=Botanical.com|accessdate=2011-06-23}}Grieve, Mrs M. [http://botanical.com/botanical/mgmh/a/agrim015.html "Agrimony"]. ''A Modern Herbal''. Botanical.com<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2011-06-23</span></span>.</ref> Агримонијата обично се наоѓа во млади пасишта, стари помалку од 50 години.<ref>M. Ingrouille, Historical Ecology of the British Flora, p219</ref> Тоа е див домаќин на неколку видови штетници од инсекти ( ''Stigmella fragariella'' и Coroebus ''elatus'' ) кои се хранат со логан, малини и јагоди во Европа. Содржи испарливи масла, [[флавоноид]]и, [[апигенин]], лутеолин, кверцетин, кемпферол, тилирозид, тритерпен [[гликозид]]и вклучувајќи еускапинска киселина и торментна киселина, [[Фенолна киселина|фенолни киселини]] и [[танин]]и од 3%–21%.<ref>{{Наведено списание|last=Frances Watkins|last2=Barbara Pendry|last3=Alberto Sanchez-Medina|last4=Olivia Corcoran|year=2012|title=Antimicrobial assays of three native British plants used in Anglo-Saxon medicine for wound healing formulations in 10th century England Original Research Article Pages 408-415|url=http://roar.uel.ac.uk/1715/3/2012_Watkins_etal_Antimicrobial.pdf|journal=Journal of Ethnopharmacology|volume=144|issue=2|pages=225–456|doi=10.1016/j.jep.2012.09.031|pmid=23026307}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Литература == * Хауард, Мајкл. ''Традиционални народни лекови'' (Век, 1987, стр. 96–97) == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Agrimonia eupatoria}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Билки]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] hdutj0e53vn00ne35zxjrsov6xzj743 0 1300294 5544359 5493564 2026-04-24T16:50:29Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544359 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Pastinaca_sativa_MHNT.BOT.2004.0.jpg|мини|Овошје и семиња на ''Pastinaca sativa'']] [[Податотека:Parsnip_flowering_second_year,_June_2016.jpg|десно|мини| Цветен пашканат, втора година]] '''Пашканат''' (''[[Научно име|научно име:]] Pastinаca sativa'') — коренест [[зеленчук]] тесно поврзан со [[морков]]от и [[магдонос]]от, сите припаѓаат на семејството на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] [[Штитоцветни|Apiаceae]]. Тоа е [[двегодишно растение]] кое вообичаено се одгледува секоја година. Неговиот долг корен има боја како на кожа и месо, оставен во земјата да созрее, станува посладок по вкус по зимските [[Слана|мразови]]. Во првата сезона на растење, растението има розета од шипки, среднозелени лисја. Ако не е собран, во втората сезона на растење произведува цветно стебло на врвот со чадор од мали жолти цветови, подоцна произведувајќи бледокафеави, рамни крилести семиња. Во тоа време, стеблото станало дрвенесто, а коренот не може да се јаде. Пашканатот потекнува од [[Евроазија]]; се користел како зеленчук уште од [[антика]]та и бил одгледуван од [[Римски период|Римјаните]], иако во тогашната литература постои одредена конфузија помеѓу пашканатот и морковот. Се користел како засладувач пред доаѓањето на шеќерот од [[Сахароза|трска]] во Европа. Пашканатот обично се готви, но може да се јаде и жив. Има сладок вкус, но не како морковите; богат е со [[витамин]]и, [[антиоксиданси]] и [[Прехранбен минерал|минерали]] (особено [[калиум]]); а исто така содржи и растворливи и нерастворливи [[Прехранбени влакна|диететски влакна]]. Најдобро се одгледува во почва длабока без камења. Растението е нападнато од моркова мушичка и други инсекти кои му наштетуваат, како и од вируси и габични заболувања, од кои ракот е најсериозен. Ракувањето со стеблата и зеленилото може да предизвика осип на кожата ако кожата е изложена на сончева светлина по ракувањето. == Опис == Пашканатот е двегодишно растение со розета од грубо влакнести лисја кои имаат лут мирис кога се дробат. Пашканатот се одгледува поради нивните месести, кожно обоени корени. Корените се генерално мазни, иако понекогаш се формираат странични корени. Повеќето од нив се цилиндрични, но некои сорти имаат луковична форма, која генерално е наклонета на преработувачите на храна бидејќи е поотпорна на кршење. [[Меристем|Апикалниот меристем]] на растението произведува розета од шилести листови, секоја со неколку пара летоци со забни рабови. Долните листови имаат кратки стебла, горните се без стебло, а крајните листови имаат три лобуси. Листовите се шилести со широки, овални, понекогаш лобуси летоци со забни рабови; тие растат до 40 см долго. Петиолите се жлебови и имаат обвивкани основи. Цветното [[стебло]] се развива во втората година и може да порасне до повеќе од 150 см високо. Влакнесто е, жлебно, шупливо (освен кај јазлите) и ретко разгрането. Има неколку листови без стебленце, еднослојни листови со димензии од 5 до 10 см долги кои се наредени во спротивни парови. Жолтите цветови се во лабав, сложен чадор со димензии од 10 до 20 см во пречник. Присутни се шест до 25 прави педисели, секој со големина од 2 до 5 см кои ги потпираат чадорите (секундарни чадори). Чадорите и чадорите обично немаат горни или долни градници. Цветовите имаат ситни [[Чашкино ливче|сепали]] или пак недостигаат целосно, и се мерат околу 3.5 мм. Тие се состојат од пет жолти ливчиња кои се свиткани навнатре, пет [[Прашник|стомаци]] и еден [[Толчник (ботаника)|пестик]]. Плодовите или шизокарпите се овални и рамни, со тесни крилја и кратки, распространети [[Толчник (ботаника)|стилови]]. Тие се обоени од слама до светло кафена боја, и мерка од 4 до 8 мм долги. И покрај малите [[Морфологија (биологија)|морфолошки]] разлики меѓу двете, дивиот пашканат е ист [[таксон]] како култивираната верзија, и двата лесно вкрстено се опрашуваат. == Историја == Како и морковите, пашканатот потекнува од Евроазија и таму се јаде уште од античко време. Зохари и Хопф забележуваат дека археолошките докази за одгледувањето на пашканатот се „сè уште прилично ограничени“ и дека грчките и римските литературни извори се главен извор за неговата рана употреба. Тие предупредуваат дека „има некои потешкотии во разликувањето помеѓу пашканатот и [[морков]]от (кои, во римско време, биле бели или виолетови) во класичните натписи бидејќи и двата зеленчука се чини дека биле наречени ''pastinaca'' на [[Латински јазик|латински]], но сепак се чини дека секој зеленчук добро се одгледува во римско време“. Пашканатот бил многу ценет, а императорот [[Тибериј]] прифатил дел од данокот што Германија му плаќала на Рим во форма на пашканат. Во Европа, зеленчукот се користел како извор на шеќер пред да бидат достапни шеќерите од трска и [[Шеќерна репка|репка]].<ref name="Montana">{{Наведена мрежна страница|url=http://townesharvest.montana.edu/documents/Parsnips.pdf|title=The Parsnip|work=Towne's Harvest Garden|publisher=Montana State University|accessdate=2013-03-30}}</ref> Како ''pastinache comuni'', „обичната“ ''pastinaca'' фигурира во долгата листа на јадења во кои уживаат [[Милано|Миланезите]] дадена од Бонвесин да ла Рива во неговите „Милански чуда“ (1288).<ref>Noted by John Dickie, ''Delizia! ''</ref> Ова растение било внесено во Северна Америка истовремено од француските колонисти во Канада и Британците во [[Тринаесет колонии|Тринаесетте колонии]] за употреба како корен зеленчук, но во средината на 19 век, како главен извор на скроб бил заменет со [[компир]]от и следствено било помалку широко култивиран.<ref>{{Наведено списание|last=McNeill, William H|year=1999|title=How the Potato Changed the World's History|journal=Social Research|volume=66|issue=1|pages=67–83|jstor=40971302|pmid=22416329}}</ref> {{Rp|224}} Во 1859 година, нова сорта наречена „Студент“ била развиена од Џејмс Бакман на Кралскиот земјоделски колеџ во [[Англија]]. Тој ги прекрстил култивираните растенија со диви животни, со цел да покаже како домашните растенија може да се подобрат со селективно одгледување. Овој експеримент бил толку успешен што „Студент“ станал главна сорта во одгледувањето кон крајот на 19 век. == Таксономија == [[Податотека:Pastinaca_sativa_Sturm28.jpg|мини|Илустрација од ''Deutschlands Flora во Abbildungen'' на Јохан Георг Штурм од 1796 година]] ''Pastinaca sativa'' првпат официјално била опишана од [[Карл Линеј|Каролус Линеј]] во неговото дело ''Species Plantarum'' од 1753 година. Во својата [[Таксономија|таксономска]] историја имал стекнато неколку [[Синоним (таксономија)|синоними]]: * ''Pastinaca fleischmannii Хладник, екс Д.Диетрих''. * ''Pastinaca opaca'' Берн. екс Хорнем. * ''Pastinaca pratensis'' (Перс.) Х.Март. * Pastinaca sylvestris Мил. * ''Pastinaca teretiuscula'' Боис. * ''Pastinaca umbrosa'' Стивен, поранешен ДЦ. * ''Pastinaca urens'' Рекиен. екс Годрон. Неколку видови од други родови ( ''[[Копар|Anethum]]'', ''Elaphoboscum'', ''Peucedanum'', ''Selinum'' ) се исто така синоним за името ''Pastinaca sativa'' .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2403590|title=Pastinaca sativa L.|date=2013|work=The Plant List|accessdate=11 October 2018}}</ref> Како и повеќето растенија од земјоделско значење, неколку [[подвид]]ови и сорти на P.sativa се опишани, но тие главно повеќе не се препознаваат како независни таксони, туку како морфолошки варијации на истиот таксон. {{Rp|218}} * ''Pastinaca sativa'' subsp. ''divaricata'' (Десфонтен) Руи и Ками * ''Pastinaca sativa'' subsp. ''pratensis'' (перс.) Челаковски. * ''Pastinaca sativa'' subsp. ''sylvestris'' (Мил.) Руи и Ками * ''Pastinaca sativa'' subsp. ''umbrosa'' (Стивен, поранешен ДЦ. ) Бондар. екс О.Н.Коровина * ''Pastinaca sativa'' subsp. ''urens'' (Req. ex Godr.) Челак. * ''Pastinaca sativa'' var. brevis Алеф. * ''Pastinaca sativa'' var. ''edulis'' ДЦ. * ''Pastinaca sativa'' var. ''hortensis'' Ерхарт екс Хофман * ''Pastinaca sativa'' var''. longa'' Алеф. * ''Pastinaca sativa'' var. ''pratensis'' Pers. * ''Pastinaca sativa'' var. ''siamensis'' Роемер & Шултес екс Алеф. Во Евроазија, некои власти прават разлика помеѓу култивирани и диви верзии на пашканат со користење на подвидови P. s. sylvestris за второто, или дури и подигање на статус на вид како ''Pastinaca sylvestris'' . Во Европа, различни подвидови се именувани врз основа на одлики како што се влакнетоста на листовите, степенот до кој стеблата се под агол или заоблени и големината и обликот на крајниот чадор. == Користење == [[Податотека:Parsnip_with_honey_and_mustard.JPG|десно|мини| Пашканат приготвен со мед и сенф]] Пашканатот наликува на морков и може да се користи на слични начини, но има посладок вкус, особено кога се готви.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://health.howstuffworks.com/wellness/food-nutrition/natural-foods/natural-weight-loss-food-parsnips-ga.htm|title=Parsnips: Natural Weight-Loss Foods|last=Alleman|first=Gayle Povis|last2=Webb, Denise|date=2006-04-18|work=Discovery Health|publisher=Publications International|accessdate=2011-03-10|last3=Smith, Susan Male}}</ref> Тие можат да се печат, варат, ппасираат, печат, пржат, на скара или пареа. Кога се користат во чорби, [[Супа|супи]] и тепсија, тие даваат богат вкус.<ref name="Montana"/> Во некои случаи, пашканатот се вари и цврстите делови се отстрануваат од супата или чорбата, оставајќи зад себе посуптилен вкус од целиот корен и [[скроб]] за да се згусне садот. Печениот пашканат се смета за суштински дел од божиќната вечера во некои делови од англиското говорно подрачје и често се појавува во традиционалното неделно печење.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cookstr.com/recipes/christmas-vegetables|title=Christmas vegetables|last=Oliver,Jamie|publisher=JamieOliver.com|accessdate=2013-03-30|archive-date=2013-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20130305162025/http://www.cookstr.com/recipes/christmas-vegetables|url-status=dead}}</ref> Пашканатот, исто така, може да се пржи или ситно да се исече за да бидат крцкави. Од нив може да се направи вино со вкус сличен на Мадејра. Во [[Римски период|римско]] време, се верувало дека пашканатот е афродизијак. Сепак, пашканатот не се појавува во современото италијанско готвење. Наместо тоа, тие се хранат со свињи, особено со оние кои се одгледуваат за правење шунка од Парма.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eattheseasons.com/Archive/parsnips.htm|title=Eat parsnips|last=Eat the seasons|accessdate=2015-11-21|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304131242/http://www.eattheseasons.com/Archive/parsnips.htm|url-status=dead}}</ref> == Хранливи материи == Типичен пашканат од 100г. обезбедува 314 килоџули (75 килокалории) енергија од храна. Повеќето сорти на пашканат се состојат од околу 80% вода, 5% [[шеќер]], 1% белковини, 0,3% масти и 5% [[прехранбени влакна]]. Пашканатот е богат со витамини и минерали, а особено е богат со калиум со 375&nbsp;mg на 100г. Присутни се неколку витамини од Б-групата, но нивото на витамин Ц се намалува при готвењето. Со оглед на тоа што повеќето витамини и минерали се наоѓаат блиску до кожата, многу од нив ќе бидат изгубени освен ако коренот не е ситно излупен или целосно зготвен. За време на ладното време, дел од скробот се претвора во шеќер и коренот има посладок вкус.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.selfsufficientish.com/parsnip.htm|title=Parsnips ''Pastinaca sativa''|last=Hamilton, Dave|last2=Hamilton, Andy|work=Selfsufficientish|accessdate=2013-04-02}}</ref> Конзумирање на пашканат има потенцијални здравствени придобивки. Тие содржат [[антиоксиданси]] како што се [[фалкаринол]], фалкариндиол, панаксидиол и метил-фалкариндиол, кои потенцијално можат да имаат антиканцерогени, антиинфламаторни и антигабични својства.<ref>{{Наведено списание|last=Christensen|first=LP|date=2011|title=Aliphatic C(17)-polyacetylenes of the falcarinol type as potential health promoting compounds in food plants of the Apiaceae family|journal=Recent Patents on Food, Nutrition & Agriculture|volume=3|issue=1|pages=64–77|doi=10.2174/2212798411103010064|pmid=21114468}}</ref> Диететските влакна во пашканатот се делумно од растворливиот и делумно нерастворливиот тип и се состојат од [[целулоза]], хемицелулоза и лигнин. Високата содржина на влакна во пашканатот може да помогне да се спречи [[Опстипација|запек]] и да се намали нивото на холестерол во крвта.<ref>{{Наведено списание|last=Siddiqui, I. R.|year=1989|title=Studies on vegetables: fiber content and chemical composition of ethanol-insoluble and -soluble residues|journal=Journal of Agricultural and Food Chemistry|volume=37|issue=3|pages=647–650|doi=10.1021/jf00087a015}}</ref> == Етимологија == [[Етимологија]]та на генеричкото име ''Pastinaca'' не е позната со сигурност, но веројатно е изведена или од [[Латински јазик|латинскиот]] збор ''pastino'', што значи „да се подготви теренот за садење на винова лоза“ или од ''pastus'', што значи „храна“. Специфичниот епитет sativa значи „посеан“. Додека народната етимологија понекогаш претпоставува дека името е мешавина од [[магдонос]] и репка, тоа всушност потекнува од [[Средноанглиски јазик|средноанглискиот]] ''pasnepe'', промена (под влијание на ''nep'', репка) на [[Старофранцуски јазик|старофранцускиот]] ''pasnaie'' (сега [[:fr:Panais|''panais'']] ) од латинскиот ''[[wiktionary:pastinum|pastinum]],'' вид на виљушка. Завршувањето на зборот е сменето во ''-nip'' по аналогија со репка бидејќи погрешно се претпоставувало дека е еден вид репка.<ref>{{Наведено списание|year=1884|title=Historical Jottings on Vegetables: The Celery and the Parsnip|url=https://books.google.com/books?id=lP9IAAAAYAAJ&pg=PA282|journal=Journal of Horticulture and Practical Gardening|volume=8|page=282}}</ref> == Одгледување == Дивиот пашканат од кој што се изведени современите култивирани сорти е растение на суви груби пасишта и отпадни места, особено на креда и [[Варовник|варовнички]] почви. Семето од пашканат значително се влошува во одржливоста ако се чува долго. Семињата обично се садат во рана пролет, веднаш штом земјата може да се обработи до добра наваленост, во положбата каде што треба да растат растенијата. Растенијата што растат се разредуваат и се чуваат без плевел. Бербата започнува во доцна есен после првиот [[Слана|мраз]] и продолжува во текот на зимата. Редовите може да бидат покриени со слама за да се овозможи подигање на родот за време на ладно време. Ниските температури на почвата предизвикуваат некои од скробовите што се складирани во корените да се претворат во шеќери, давајќи им посладок вкус. === Проблеми со одгледување === Листовите од пашканатот понекогаш се тунелирани од [[Ларва|ларвите]] на мувата целер (''Euleia heraclei''). Помеѓу горните и долните површини на листовите се забележуваат неправилни, бледо кафеави премини. Ефектите се најсериозни за младите растенија, бидејќи цели лисја може да се збрчкаат и да умрат. Третманот е со отстранување на засегнатите ливчиња или цели лисја или со хемиски средства. Културата може да биде нападната од ларви на морковата мушичка (''Chamaepsila rosae''). Овој штетник се храни со надворешните слоеви на коренот, пробивајќи се внатре подоцна во сезоната. Садниците може да бидат убиени додека поголемите корени се расипуваат. Направената штета обезбедува влезна точка за габични гнили и рак. Мувата ја привлекува мирисот на помодреното ткиво.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gardenorganic.org.uk/factsheets/pc17.php|title=Carrot fly|work=Garden Organic|publisher=Henry Doubleday Research Association|accessdate=2013-03-29|archive-date=2013-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20130126205355/http://gardenorganic.org.uk/factsheets/pc17.php|url-status=dead}}</ref> Пашканатот се користи како прехранбено растение од ларвите на некои видови на [[Пеперуги|лепидоптера]], вклучувајќи го магдоносот ластовица (''Papilio polyxenes''), обичниот брз молец (''Korscheltellus lupulina''), градинарскиот молец (''Euxoa nigricans'') и молецот дух (''Hepialus''). Ларвите на пашканатот молец (''Depressaria radiella''), кој е роден во Европа и случајно воведен во Северна Америка во средината на 1800-тите, ги градат своите мрежи на чадорите, хранејќи се со цвеќиња и делумно развиени семиња. Рак од пашканат е сериозна болест на оваа култура. Околу круната и рамената на коренот се појавуваат црни или портокалово-кафени дамки придружени со пукање и стврднување на месото. Најверојатно е да се појави кога семето се сее во ладна, влажна почва, pH вредноста на почвата е премногу ниска или корените се веќе оштетени од ларвите на морковите мушички.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.which.co.uk/documents/pdf/parsnip-canker-153659.pdf|title=How to deal with parsnip canker|date=2012-08-01|work=Which? Gardening factsheet|series=Pests and diseases|accessdate=2013-03-29}}</ref> Неколку габи се поврзани со ракот, вклучувајќи ги ''Phoma complanata'', ''Ilyonectria radicicola'', ''Itersonilia pastinaceae'' и ''I.perplexans''. Во Европа е откриено дека ''Mycocentrospora acerina'' предизвикува црно гниење што рано го убива растението. {{Rp|232–233}} Водено меко гниење, предизвикано од ''Sclerotinia minor'' и ''S.sclerotiorum'', предизвикува коренот да стане мек и воден. Патогенот е најчест во умерените и суптропските региони кои имаат студена влажна сезона. Виолетовото гниење на коренот предизвикано од габата ''Helicobasidium purpureum'' понекогаш влијае на корените, покривајќи ги со пурпурна подлога на која што се лепат честичките од почвата. Листовите се искривуваат и обезбојуваат, а [[мицелиум]]от може да се шири низ почвата помеѓу растенијата. Некои плевели можат да ја засолнат оваа габа и таа е поприсутна во влажни, кисели услови. ''Erysiphe heraclei'' предизвикува прашкаста мувла што може да предизвика значителна загуба на земјоделските култури. Наездата од оваа причина резултира со пожолтување на листот и губење на зеленилото. Умерените температури и високата влажност придонесуваат за развој на болеста. Познато е дека неколку вируси го инфицираат растението, вклучително и вирусот на латентна рингспот на јагода што се пренесува преку семето, вирусот на жолт флек од пашканат, вирусот на листот од пашканат, потивирусот на мозаикот на пашканат и вирусот на мозаик на целер. Последново предизвикува расчистување или пожолтување на површините на листот веднаш покрај жилите, појава на дамки од мозаик од окер и крцкање на листовите кај заразените растенија. == Токсичност == Со ластарите и листовите на пашканатот мора да се постапува внимателно, бидејќи неговиот сок содржи фуранокумарини, фототоксични хемикалии кои предизвикуваат плускавци на кожата кога е изложена на сончева светлина, состојба позната како фитофотодерматитис.<ref name="Minnesota">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dnr.state.mn.us/invasives/terrestrialplants/herbaceous/wildparsnip.html|title=Wild Parsnip (''Pastinaca sativa'')|publisher=Minnesota Department of Natural Resources|accessdate=2013-03-29}}</ref> Симптомите вклучуваат црвенило, печење и плускавци; погодените области може да останат чувствителни и обезбојани до две години. Направени се извештаи на градинари кои искусуваат токсични симптоми откако дошле во контакт со зеленило, но тие се мали по број во споредба со бројот на луѓе кои ја одгледуваат културата. Проблемот најверојатно ќе се појави во сончев ден кога се собира зеленило или кога ќе се вадат старите растенија кои се засеале. Симптомите се главно благи до умерени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thepoisongarden.co.uk/atoz/pastinaca_sativa.htm|title=''Pastinaca sativa'', parsnip|last=Robertson, John|publisher=The Poison Garden Website|accessdate=2013-03-29}}</ref> Ризикот може да се намали со носење долги панталони и ракави за да се избегне изложување и избегнување на сончева светлина после секое сомнително изложување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fieldmuseum.org/blog/how-steer-clear-two-common-poisonous-plants|title=How to Steer Clear of Two Common Poisonous Plants|last=Redlinski|first=Izabella|date=9 June 2017|publisher=Field Museum of Natural History|accessdate=27 December 2021}}</ref> Токсичните својства на екстрактите од пашканатот се отпорни на загревање и на периоди на складирање кои траат по неколку месеци. Токсичните симптоми може да влијаат и на добитокот и живината во делови од нивното тело каде што е изложена нивната кожа. Полините може да се најдат во зеленчукот Apiaceae, како што е пашканатот, и тие покажуваат цитотоксични активности. == Инвазивност == [[Податотека:PastinacaSativa_Mosbo6.jpg|мини| Претходен раст на див пашканат како што се гледа на пролет. Инвазивен примерок фотографиран во [[Отава]], Онтарио.]] Пашканатот е роден во Евроазија. Сепак, неговата популарност како култивирано растение доведе до тоа растението да се шири надвор од родниот опсег, а дивите популации се воспоставија во други делови на светот. Распрснато население може да се најде низ Северна Америка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.invadingspecies.com/wild-parsnip/|title=Wild Parsnip – Ontario's Invading Species Awareness Program|accessdate=2020-06-05}}</ref> Растението може да формира густи насади кои ги надминуваат домашните видови, а особено е честа појава во напуштени дворови, обработливо земјиште и покрај патиштата и други нарушени средини. Зголеменото изобилство на ова растение е загрижувачко особено поради токсичноста на растението и зголемено изобилство во населените области како што се парковите. Контролата често се спроведува преку хемиски средства, а хербицидите кои содржат глифосат се сметаат за ефикасни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ontario.ca/page/wild-parsnip|title=Wild parsnip|work=www.ontario.ca|accessdate=2020-06-05}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20170405104028/http://missouriplants.com/Yellowalt/Pastinaca_sativa_page.html Профилот ''Pastinaca sativa''] * [https://web.archive.org/web/20041110035158/http://sun.ars-grin.gov:8080/npgspub/xsql/duke/plantdisp.xsql?taxon=702 ''Pastinaca sativa'' Список на хемикалии (Dr. Duke's)] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Коренест зеленчук]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Целери]] ngwazcif6y24fzkoi4r6t35v2n6260x 0 1300366 5544379 5419078 2026-04-24T16:57:22Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544379 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Koeh-018.jpg|image_caption=[[Botanical illustration|Illustration]] from ''[[Köhler's Medicinal Plants]]'' 1887|genus=Atropa|species=belladonna|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |''Atropa belladonna'' |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |[[Botanical illustration|Illustration]] from ''[[Köhler's Medicinal Plants]]'' 1887 |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Taxonomy (biology)|Научна класификација]] <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|врска=Template:Taxonomy/Atropa|edit]]</span> |- |Царство: |[[Plant]]ae |- |Оддел: |[[Vascular plant|Tracheophytes]] |- |Оддел: |[[Flowering plant|Angiosperms]] |- |Оддел: |[[Eudicots]] |- |Оддел: |[[Asterids]] |- |Ред: |[[Solanales]] |- |Фамилија: |[[Solanaceae]] |- |Род: |''[[Atropa]]'' |- |Вид: |<div class="species" style="display:inline">'''''A.&nbsp;belladonna'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |Биномен назив |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Atropa belladonna''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Carl Linnaeus|L.]]</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |} '''Помамница''' ([[Латински јазик|латински]]: ''Atropa belladonna,'' попозната како '''беладона''' или '''смртоносна ноќница)''', е токсично [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Зелјесто растение|тревно растение]] од семејството на [[зрнци]],<ref name="Kennedy 2014">{{Наведена книга|title=Plants and the Human Brain|last=Kennedy|first=David O.|publisher=Oxford University Press|year=2014|isbn=9780199914012|location=[[New York City|New York]]|pages=131–137|chapter=The Deliriants - The Nightshade (''Solanaceae'') Family|lccn=2013031617|chapter-url=https://books.google.com/books?id=YUNDAgAAQBAJ&pg=PA131}}</ref> кое вклучува и [[домат]]и, [[компир]]и и [[модар патлиџан]]. Домородно е во [[Европа]], [[Северна Африка]] и [[Југозападна Азија|Западна Азија]]. Неговата распространетост се протега од [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]] на запад, до западна [[Украина]] и [[иран]]ската провинција [[Гилан]] на исток. Исто така е натурализиран или воведен во некои делови на Канада и САД. Зеленилото и [[Бобинка|бобинките]] се екстремно токсични кога се внесуваат, а содржат и тропански алкалоиди.<ref name="Kennedy 2014"/><ref name="nsreview">{{Наведено списание|last=Ulbricht|first=C|last2=Basch|first2=E|last3=Hammerness|first3=P|last4=Vora|first4=M|last5=Wylie Jr|first5=J|last6=Woods|first6=J|year=2004|title=An evidence-based systematic review of belladonna by the natural standard research collaboration|url=http://webspace.pugetsound.edu/facultypages/bdasher/Chem361/Review_Articles_files/Belladonna.pdf|journal=Journal of Herbal Pharmacotherapy|volume=4|issue=4|pages=61–90|doi=10.1080/J157v04n04_06|pmid=15927926}}</ref><ref name="mp2015">{{Наведена мрежна страница|url=https://medlineplus.gov/druginfo/natural/531.html|title=Belladonna|date=23 February 2015|publisher=MedlinePlus, US National Institutes of Health|accessdate=17 October 2017}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Fatur|first=Karsten|last2=Kreft|first2=Samo|date=April 2020|title=Common anticholinergic solanaceaous plants of temperate Europe - A review of intoxications from the literature (1966–2018)|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0041010120300362|journal=Toxicon|language=en|volume=177|pages=52–88|doi=10.1016/j.toxicon.2020.02.005|pmid=32217234}}</ref> Овие токсини вклучуваат [[атропин]], скополамин и хиосциамин, кои предизвикуваат [[делириум]] и [[Халуцинација|халуцинации]],<ref name="Kennedy 2014" /><ref name="nsreview" /><ref name="mp2015" /><ref name="Wilson2008">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=0SjhNDtBerYC&q=hallucinogenic++Atropa+belladonna&pg=PA107|title=Buzzed. The Straight Facts about the Most Used and Abused Drugs from Alcohol to Ecstasy|last=Kuhn|first=Cynthia|last2=Swartzwelder|first2=Scott|last3=Wilson|first3=Wilkie|last4=Wilson|first4=Leigh Heather|last5=Foster|first5=Jeremy|publisher=[[W. W. Norton & Company]]|year=2008|isbn=978-0-393-32985-8|location=New York|page=107}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Fatur|first=Karsten|last2=Kreft|first2=Samo|date=April 2020|title=Common anticholinergic solanaceaous plants of temperate Europe - A review of intoxications from the literature (1966–2018)|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0041010120300362|journal=Toxicon|language=en|volume=177|pages=52–88|doi=10.1016/j.toxicon.2020.02.005|pmid=32217234}}</ref> и исто така се користат како фармацевтски антихолинергици.<ref name="Kennedy 2014" /> Тропанските алкалоиди се честа појава, и сите тие припаѓаат на семејството зрнци.<ref name="Kennedy 2014" /> Помамницата има непредвидливи ефекти.<ref name="nsreview" /> Противотров за труење со помамница е физостигмин или пилокарпин, исто како и за [[атропин]].<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/ahandbookmateri00pottgoog|title=A Handbook of Materia Medica Pharmacy and Therapeutics|last=Potter|first=Samuel O.L.|publisher=P. Blakiston's|year=1893|location=London|pages=[https://archive.org/details/ahandbookmateri00pottgoog/page/n58 53]|quote=the antidote for belladonna is physostigmine or pilocarpine the same as for atropine.}}</ref> == Историја == Помамницата има долга историја на употреба како лек, козметика и како отров.<ref name="nsreview" /><ref name="mp2015" /><ref name="Fatur 140–158">{{Наведено списание|last=Fatur|first=Karsten|date=June 2020|title="Hexing Herbs" in Ethnobotanical Perspective: A Historical Review of the Uses of Anticholinergic Solanaceae Plants in Europe|url=http://link.springer.com/10.1007/s12231-020-09498-w|journal=Economic Botany|language=en|volume=74|issue=2|pages=140–158|doi=10.1007/s12231-020-09498-w|issn=0013-0001}}</ref> Растението е познато под различни народни имиња (како што е „смртоносен ноќник“ на англиски). Латинското име на билката, ''Atropa Belladonna'' го добила од [[Карл Линеј]] (1707–1778) кога го осмислил својот систем за класификација. Линеј го избрал името на родот ''Атропа'' поради отровните својства на овие растенија. Се вели дека Атропос, една од Трите судбини во грчката митологија, го земала животот на една личност откако нејзините сестри ја предале и изневериле. Линеј го избрал името на видот ''беладона'' („убава жена“ на италијански) во однос на козметичката употреба на растението за време на [[ренесанса]]та, кога жените го користеле сокот од бобинки во капки за очи наменети да ги прошират зениците и да направат очите да изгледаат позаводливи.<ref name="mp2015" /><ref>''Goodman and Gilman's Pharmacological Basis of Therapeutics'', q.v. – "Muscarinic receptor antagonists – History", e.g. p. 163 in the 2001 edition.</ref><ref name="Hofmann">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/plantsofgodsorig00schu/page/88|title=Plants of the Gods: Origins of Hallucinogenic Use|last=Hofmann, Albert|last2=Schultes, Richard Evans|publisher=Van der Marck Editions|year=1987|isbn=0-912383-37-2|location=New York|pages=[https://archive.org/details/plantsofgodsorig00schu/page/88 88]}}</ref><ref name="Tombs">{{Наведено списание|year=2004|title=Pupillometry: A sexual selection approach|journal=Evolution and Human Behavior|volume=25|issue=4|pages=211–228|doi=10.1016/j.evolhumbehav.2004.05.001}}</ref> Екстрактите од [[Зрнци|растенијата од семејството на зрнците,]] се користат најмалку од 4 век п.н.е., кога ''мандрагора'' (мандраке) била препорачана од [[Теофраст]] за лекување на рани, гихт и несоница, како и љубовна напивка. Во првиот век п.н.е., [[Клеопатра]] користела екстракти богати со атропин од египетското растение [[буника]] (уште еден вид на помамница) за гореспоменатата цел да ги прошири зениците на нејзините очи.  Употребата на помамниците како отров била позната во Стариот Рим, како што е потврдено од гласините дека римската царица [[Ливија Друсила]] користела сок од бобинки од ова растение за да го убие својот сопруг, императорот [[Октавијан Август]]. Во првиот век од нашата ера, [[Диоскорид]] го препознал виното од мандраке како анестезија, што треба да се дава пред операција или каутеризација.<ref name="holzman">{{Наведено списание|last=Robert S. Holzman, MD|date=July 1998|title=The Legacy of Atropos|url=http://www.anesthesiology.org/pt/re/anes/fulltext.00000542-199807000-00030.htm;jsessionid=GSJKLv9vLCdQSmpp6vH3xdhnzWN1hy3s7JqMNFpWkHhLbKJT5vLM!741375937!-949856145!8091!-1#P89|journal=Anesthesiology|volume=89|issue=1|pages=241–249|doi=10.1097/00000542-199807000-00030|pmid=9667313|access-date=2007-05-21}}{{Мртва_врска|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} citing J. Arena, Poisoning: Toxicology-Symptoms-Treatments, 3rd edition. Springfield, Charles C. Thomas, 1974, p 345</ref> Употребата на препарати за анестезија, често во комбинација со [[опиум]], опстојувала низ Римската и Исламската Империја и продолжила во Европа сè додека не била заменета во 19 век со современи анестетици. Современата фармаколошка студија на екстрактите од помамница ја започнал [[Германија|германскиот]] хемичар Фридлиб Фердинанд Рунге (1795–1867). Во 1831<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ostfriesischelandschaft.de/fileadmin/php/side.php?news_id=997&part_id=0&navi=11|title=Heinrich Friedrich Georg Mein|work=ostfriesischelandschaft.de|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511031004/http://www.ostfriesischelandschaft.de/fileadmin/php/side.php?news_id=997&part_id=0&navi=11|archive-date=2013-05-11|accessdate=2019-10-20}}</ref>, германскиот фармацевт ''Хајнрих'' Ф. Г. Мејн успеал да подготви чист кристалин од активната субстанца.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=tT09AAAAcAAJ&pg=PA67|title=Annalen der Pharmacie|last=Heinrich Friedrich Georg Mein|year=1833|edition=1|volume=6|pages=67–72|language=de|chapter=Ueber die Darstellung des Atropins in weissen Kristallen|trans-chapter=On the preparation of atropine as white crystals}}</ref><ref>Atropine was also independently isolated in 1833 by Geiger and Hesse: </ref> == Опис == [[Податотека:Atropa_bella-donna1.jpg|мини|Помамница]] ''Atropa Belladonna'' е разгранет [[Зелјесто растение|зелјест]] повеќегодишен [[ризом]]атозен хемикриптофит, кој често расте како подгрмушка од нејзиниот месест корен. Растенијата растат до 2м во височина, со овални листови кои се 18см. [[Цвет]]овите во форма на ѕвонче се нечисто виолетови со зелени нијанси и имаат слаба арома. [[Плод]]овите се [[Бобинка|бобинки]], кои се зелени, зреат до сјајна црна боја и приближно 1.5см во пречник. Бобинките се слатки и ги консумираат животни кои ги распрснуваат [[Семе|семињата]] со нивниот измет, иако тие содржат токсични [[алкалоид]]и.<ref>{{Наведено списание|last=Kay QON|year=2008|title=Edible fruits in a cool climate: the evolution and ecology of endozoochory in the European flora|journal=Fruit and Seed Production: Aspects of Development, Environmental Physiology and Ecology (Society for Experimental Biology Seminar Series)|location=Cambridge, UK|publisher=Cambridge University Press|pages=240|isbn=978-0-521-05045-6}}</ref> Постои бледо-жолта цветна форма наречена '''''Atropa belladonna'' var. ''lutea''''' со бледо жолто овошје. Помамницата понекогаш може да се помеша со многу помалку отровната црна ноќница, ''Solanum nigrum'', која припаѓа на различен род во [[Зрнци|Solanaceae]].<ref>{{Наведено списание|last=Fatur|first=Karsten|last2=Kreft|first2=Samo|date=2021-02-22|editor-last=Mehanathan|editor-first=Muthamilarasan|title=Nixing the nightshades: Traditional knowledge of intoxicating members of the Solanaceae among hallucinogenic plant and mushroom users in Slovenia|journal=PLOS ONE|language=en|volume=16|issue=2|pages=e0247688|bibcode=2021PLoSO..1647688F|doi=10.1371/journal.pone.0247688|issn=1932-6203|pmc=7899348|pmid=33617573|doi-access=free}}</ref> Споредбата на овошјето покажува дека црните бобинки од ноќница растат во гроздови, додека смртоносните бобинки од помамницата растат поединечно. Друга разлика е дека црните цветови на ноќницата се со бели ливчиња. == Распространетост == Помамницата потекнува од јужна, централна и источна Европа; [[Северна Африка]], [[Турција]], [[Иран]] и [[Кавказ]], но се одгледува и воведе надвор од нејзиниот домороден опсег. Во јужна Шведска е забележана како дел од флората што се наоѓа во Сконе во 1870 година како одгледуван во аптекарски градини во близина на Малме.<ref name="Hylander">{{Наведено списание|last=Hylander|first=N.|date=1971|title=Prima loca plantarum vascularium Sueciae. Första litteraturuppgift för Sveriges vildväxande kärlväxter jämte uppgifter om första svenska fynd. Förvildade eller i senare tid inkomna växter.|journal=Svensk Botanisk Tidskrift|volume=64|pages=332}}</ref> Во Британија е домородно само на варовнички почви, на нарушена почва, рабови на полиња, жива ограда и отворени шуми. Семето се шири главно од птици.<ref name="BSBI">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brc.ac.uk/plantatlas/index.php?q=plant/atropa-belladonna|title=Online Atlas of the British and Irish Flora: Atropa belladonna (Deadly nightshade)|publisher=Botanical Society of Britain and Ireland (BSBI)}}</ref> Натурализирано е во делови од [[Северна Америка]], каде што често се наоѓа на засенчени, влажни места со [[Почва|почви]] богати со [[варовник]]. Се смета за вид [[плевел]] во делови од светот,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ATBE|title=PLANTS Profile for ''Atropa bella-donna'' (belladonna) &#124; USDA PLANTS|archive-url=https://web.archive.org/web/20130430081959/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ATBE|archive-date=2013-04-30|accessdate=2008-07-08}}</ref> каде што колонизира области со нарушена почва.<ref>{{Наведено списание|last=Stepp JR|date=June 2004|title=The role of weeds as sources of pharmaceuticals|journal=J Ethnopharmacol|volume=92|issue=2–3|pages=163–6|doi=10.1016/j.jep.2004.03.002|pmid=15137997}}</ref> == Одгледување == [[Податотека:Belladonna_cultivation_Hand_book_of_pharmacy_and_therapeutics_b1007511_005_tif_5x21tg304.tiff|десно|мини| Одгледување Беладона, Ели Лили и компанија, 1919 година]] Ова растение ретко се користи во градините, но, кога се одгледува, обично е поради исправениот [[Облик на растенијата|облик]] и ефектните бобинки.<ref>{{Наведена книга|title=Dangerous garden: the quest for plants to change our lives|last=Stuart, David|publisher=Harvard University Press|year=2004|isbn=0-674-01104-X|location=Cambridge|pages=49}}</ref> Ртењето на малите семиња честопати е тешко, поради тврдите облоги на семиња. Ртењето трае неколку недели под наизменични температурни услови, но може да се забрза со употреба на [[гиберелинска киселина]].<ref>{{Наведено списание|year=1997|title=Study on the germination of ''Atropa Bella-donna'' L. seeds|url=http://www.bio21.bas.bg/ipp/gapbfiles/v-23/97_1-2_61-66.pdf|journal=Bulgarian Journal of Plant Physiology|volume=23|issue=1–2|pages=61–66|access-date=2008-07-08}}</ref> На садниците им е потребна стерилна [[почва]] за да се спречи придушување и нарушување на коренот за време на пресадувањето.  == Таксономија == ''Atropa belladonna'' е во семејството на ''[[Зрнци|Solanaceae (зрнци)]],'' кое го дели со [[компир]]и, [[домат]]и, [[Модар патлиџан|модри патлиџани]], [[татула]], [[тутун]] и [[Чили пиперка|чили пиперки]]. Вообичаените имиња за овој вид вклучуваат беладона, дивале, двејл,<ref name="spiegl">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=_CbA5a0u5E0C&q=belladonna&pg=PA21|title=Fritz Spiegl's Sick Notes: An Alphabetical Browsing-Book of Derivatives, Abbreviations, Mnemonics and Slang for Amusement and Edification of Medics, Nurses, Patients and Hypochondriacs|last=Spiegl, Fritz|publisher=Taylor & Francis|year=1996|isbn=1-85070-627-1|location=Washington, DC|pages=21–22}}</ref> баневорт, ѓаволски бобинки, цреши на смртта, убава смрт, ѓаволска билка итн.<ref name="Grieve">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=KgfHxvGFHAoC&q=The+berries+are+full+of+a+dark,+inky+juice&pg=PA584|title=Modern Herbal|last=Grieve|first=Margaret|last2=Leyel, C. F.|publisher=[[Courier Dover Publications]]|year=1971|isbn=0-486-22799-5|pages=584|access-date=2008-07-08}}</ref> == Токсичност == [[Податотека:IMG_8023_Atropa_belladonna_L._Single_fruit.jpg|мини|Атрактивно слатко и налик на цреша плод на ''Атропа беладона'']] Беладона е едно од најотровните растенија познати,<ref name="drugs">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.drugs.com/monograph/belladonna.html|title=Belladonna|date=18 April 2019|publisher=Drugs.com|accessdate=28 August 2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://herbarium.freehostia.com/index.php|title=Herbarium of toxic plants|work=herbarium.freehostia.com|accessdate=May 31, 2020}}</ref> и ако се конзумира орално, го зголемува ризикот во бројни клинички состојби, како што се компликации од бременоста, [[Срцеви заболувања|кардиоваскуларни болести]], гастроинтестинални нарушувања и психијатриски нарушувања, меѓу другото<ref name="nsreview" /><ref name="mp2015" /> Сите делови на растението содржат тропан алкалоиди .<ref name="nsreview" /><ref name="veterinary">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.emea.europa.eu/pdfs/vet/mrls/054098en.pdf|title=Committee for Veterinary Medicinal Products, ''Atropa Belladonna'', Summary Report|year=1998|publisher=The European Agency for the Evaluation of Medicinal Products|archive-url=https://web.archive.org/web/20060718184838/http://www.emea.europa.eu/pdfs/vet/mrls/054098en.pdf|archive-date=2006-07-18|accessdate=2008-07-08}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Fatur|first=Karsten|last2=Kreft|first2=Samo|date=April 2020|title=Common anticholinergic solanaceaous plants of temperate Europe - A review of intoxications from the literature (1966–2018)|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0041010120300362|journal=Toxicon|language=en|volume=177|pages=52–88|doi=10.1016/j.toxicon.2020.02.005|pmid=32217234}}</ref> Корените имаат до 1,3%, листовите 1,2%, стебленцата 0,65%, цветовите 0,6%, зрелите бобинки 0,7%, а семките 0,4% тропан алкалоиди. Листовите достигнуваат максимална содржина на алкалоид кога растението пупнува и цвета, корените се најотровни на крајот од вегетацискиот период на растението.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=The encyclopedia of psychoactive plants: ethnopharmacology and its applications|last=Raetsch|first=Ch.|publisher=US: Park Street Press|year=2005|pages=80–85}}</ref> Нектар од беладона пчелите го трансформираат во мед кој содржи и тропан алкалоиди.<ref>{{Наведено списание|last=Hazlinsky|first=B.|date=1956|title=Poisonous honey from deadly nightshade|journal=Zeitschrift für Bienenforschung|issue=3|pages=93–96}}</ref> Бобинките претставуваат најголема опасност за децата бидејќи изгледаат привлечно и имаат малку сладок вкус.<ref name="Grieve" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thepoisongarden.co.uk/atoz/atropa_belladonna.htm|title=The poison garden website}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wellness.com/reference/herb/belladonna-atropa-belladonna-l-or-its-variety-acuminata-royle-ex-lindl/dosing-and-safety|title=Belladonna (''Atropa belladonna'' L. or its variety ''acuminata'' Royle ex Lindl)|date=2014-06-14|publisher=Wellness.com}}</ref> Коренот на растението е генерално најтоксичниот дел, иако тоа може да варира од еден примерок до друг.<ref name="Grieve" /><ref name="veterinary" /> Помамница е исто така токсична за многу домашни животни, предизвикувајќи [[Наркоманија|наркоза]] и [[парализа]].<ref name="NC_State">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cals.ncsu.edu/plantbiology/ncsc/Poisonplants/Vascular_plants.htm|title=Poisonous Vascular Plants|last=North Carolina State University Department of Plant Biology|year=2000|publisher=NC State University|archive-url=https://web.archive.org/web/20080706170159/http://www.cals.ncsu.edu/plantbiology/ncsc/Poisonplants/Vascular_plants.htm|archive-date=6 July 2008|accessdate=2008-07-07}}</ref> Сепак, говедата и [[Зајак|зајаците]] го јадат растението навидум без да претрпат штетни ефекти.<ref name="pmid17575737">{{Наведено списание|last=Lee MR|date=March 2007|title=Solanaceae IV: Atropa belladonna, deadly nightshade|url=http://www.rcpe.ac.uk/publications/articles/journal_37_1/R-lee.pdf|journal=J R Coll Physicians Edinb|volume=37|issue=1|pages=77–84|pmid=17575737}}</ref> Кај луѓето, неговите антихолинергични својства ќе предизвикаат нарушување на когнитивните капацитети, како што се меморијата и учењето.<ref name="giancarlo">{{Наведена книга|title=From messengers to molecules: memories are made of these|last=Giancarlo Pepeu|last2=Maria Grazia Giovannini|publisher=Springer|year=2004|isbn=978-0-306-47862-8|editor-last=Gernot Riedel|edition=illustrated|chapter=Acetylcholine: I. Muscarinic Receptors|editor-last2=Bettina Platt|chapter-url=https://books.google.com/books?id=dCyscToVVJkC&q=belladonna+acetylcholine+anticholinergic&pg=RA1-PA90}}</ref> == правен статус == Одгледувањето Помамница е легално во Јужна и Источна Европа, Пакистан, Северна Америка и Бразил.<ref name=":0" /> Листовите и корените можат да се купат со [[лекарски рецепт]] во аптеките низ Германија.<ref>{{Наведена книга|title=Haegers Handbuch der pharmazeutischen Praxis|last=Lindequist|first=U.|publisher=Berlin: Springer|year=1992|edition=5|page=429|language=de|chapter=Atropa}}</ref> Во Соединетите Американски Држави, постои само еден одобрен [[лек на рецепт]] кој содржи беладона алкалоиди, како што е атропин, а ФДА смета дека сите производи што се издаваат без рецепт и кои тврдат дека се ефикасност и безбедност како антихолинергичен лек, се нелегални.<ref name="fda">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.accessdata.fda.gov/scripts/cdrh/cfdocs/cfcfr/CFRSearch.cfm?fr=310.533|title=Sec. 310.533 Drug products containing active ingredients offered over-the-counter (OTC) for human use as an anticholinergic in cough-cold drug products.|date=1 April 2018|publisher=Code of Federal Regulations, Title 21, US Food and Drug Administration|accessdate=28 August 2019}}</ref> == Корист == === Козметика === Заедничкото име ''беладона'' потекнува од неговата историска употреба од страна на жените, бидејќи ''bella donna'' е [[Италијански јазик|италијански]] за „убава жена“. Капките подготвени од растението беладона се користеа за проширување на женските зеници, ефект кој се смета за привлечен и заводлив.<ref name="Hofmann" /><ref name="Fatur 140–158" /> Капките Беладона делуваат како мускарински антагонист, блокирајќи ги рецепторите во мускулите на окото кои ја стеснуваат големината на зеницата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.netdoctor.co.uk/medicines/100002958.html|title=Atropine Eye Drops|archive-url=https://web.archive.org/web/20080708050653/http://www.netdoctor.co.uk/medicines/100002958.html|archive-date=8 July 2008|accessdate=2008-07-08}}</ref> Беладона во моментов ретко се користи козметички, бидејќи ги носи негативните ефекти на предизвикување мали визуелни нарушувања, неможност да се фокусира на блиски предмети и зголемен пулс. Се верува дека продолжената употреба може да предизвикува слепило.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=hw0DAAAAQAAJ&q=%22in+one,+producing+blindness+with+large+dilatation+of+the+pupil%22&pg=PA792|title=A Treatise on Therapeutics, and Pharmacology or Materia Medica|last=Wood, George Bacon|publisher=J.B. Lippincott & Co|year=1867|volume=1|location=Philadelphia|pages=792–795}}</ref> === Додатоци во исхраната === Во Соединетите Американски Држави, беладона се продава како [[додаток во исхрана]]та, обично како состојка на [[атропин]] во лекови за настинки кои се продаваат без рецепт.<ref name="drugs" /><ref name="fda" /> Иако таквите лекови за настинка се веројатно безбедни за орална употреба во типични дози на атропин (0,2 милиграми), нема соодветни научни докази за да се обезбеди нивната ефикасност.<ref name="fda" /> Според упатствата на ФДА за суплементи, не постојат регулирани стандарди за производство за лекови за настинка што содржат атропин, при што е откриено дека некои додатоци на беладона содржат загадувачи.<ref name="drugs" /> Беладона со векови се користи во хербалната медицина како ублажувач на болка, мускулен релаксатор и антиинфламаторен лек, и за лекување на менструални проблеми, хистаминска реакција и болест на движење.<ref name="nsreview" /><ref name="mp2015" /><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=CMJKgfhCKzIC&pg=PA203|title=Pharmacodynamic Basis of Herbal Medicine|last=Ebadi, Manuchair|publisher=CRC Press|year=2007|isbn=9780849370502|page=203}}</ref><ref name="oxfordbook">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/oxfordbookofheal0000vaug_y3v1|title=The Oxford Book of Health Foods|last=Vaughan|first=John Griffith|last2=Patricia Ann Judd|last3=David Bellamy|publisher=Oxford University Press|year=2003|isbn=0-19-850459-4|pages=[https://archive.org/details/oxfordbookofheal0000vaug_y3v1/page/59 59]|quote=deadly nightshade homeopathic.|url-access=registration}}</ref><ref name="Fatur 140–158" /> === Отров === Тропанските алкалоиди на ''A. belladonna'' се користеле како отрови, а раните луѓе правеле отровни стрели од растението.<ref name="Michael1998">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=bMCzyrAtrvYC&q=hallucinogenic++Atropa+belladonna&pg=PA20|title=Alkaloids : biochemistry, ecology, and medicinal applications|last=Michael|publisher=Plenum Press|year=1998|isbn=0-306-45465-3|location=New York|pages=20}}</ref><ref name="Fatur 140–158" /> Во [[Римски период|Стариот Рим]], како отров го користела [[Агрипина Помладата]], сопругата на императорот [[Клавдиј]] по совет на Локуста, жена специјализирана за отрови, и [[Ливија Друсила|Ливија]], за која се шпекулира дека го користела за да го убие својот сопруг императорот [[Октавијан Август]].<ref name="Michael1998" /><ref name="Timbrell2005">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/poisonparadoxche0000timb|title=The poison paradox : chemicals as friends and foes|last=Timbrell|first=John|publisher=Oxford Univ. Pr.|year=2005|isbn=0-19-280495-2|location=Oxford|pages=[https://archive.org/details/poisonparadoxche0000timb/page/2 2]|quote=poisons used my the wife of Claudius.|url-access=registration}}</ref> Магбет од Шкотска, кога сè уште беше еден од поручниците на кралот Данкан I од Шкотска, го користела растението како отров за време на примирјето, за да ги отруе трупите на напаѓачот [[Харолд Брзоногиот]], кралот на Англија, до тој степен што англиските трупи не биле во можност да издржат и биле приморани да се повлечат на своите бродови.<ref name="groombridge">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=vfsWAAAAYAAJ&q=belladonna+atropos+date:0-1900&pg=PA193|title=The Naturalist: Illustrative of the Animal, Vegetable, and Mineral Kingdoms|publisher=R. Groombridge|year=1839|editor-last=R. Groombridge|page=193}} Notes: v.4–5 (1838–1839)</ref><ref name="Fatur 140–158" /> Медицинските историчари исто така се сомневаат дека Соломон Нортап, црнец кој бил киднапиран и продаден во ропство во 1841 година, бил отруен со комбинација на б''еладона'' и лауданум.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/twelveyearsasla00nortgoog|title=Twelve years a slave|last=Northup|first=Solomon|date=1975|publisher=Louisiana State University Press|isbn=9780807101506|edition=Louisiana pbk.|location=Baton Rouge|oclc=804847817}}</ref> [[Податотека:Atropa_Bella-donna2.jpg|мини|Листови од ''беладона'']] == Галерија == <gallery> Податотека:Atropa belladonna L. longipedicellate flower.jpg|Цвеќе на кое се гледа долга пенила која извира од пазувите на листот. Податотека:IMG 8028 Atropa belladonna L. Single flower in profile.jpg|Atropa belladonna L. Корола и чашка од еден цвет во профил. Податотека:IMG 8052 Atropa belladonna L. Single flower Exterior & Interior.jpg|Atropa belladonna L. Единечно цвеќе под агол за да се прикаже и надворешноста и внатрешноста. Податотека:IMG 8017 Atropa belladonna L. Heart of Single Flower.jpg|Atropa belladonna L. преглед на цветот Податотека:Atropa belladonna 074.jpg|Едно цвеќе, лице од три четвртини, покажува фини детали од пуберулентната стигма Податотека:Atropa belladonna L. back-lit corolla reticulation.jpg|Atropa belladonna L. единечен цвет осветлен со силна сончева светлина за да се открие виолетова ретикулација на жолтеникаво-зелена корола цевка. Податотека:IMG 8073 Atropa belladonna L. Back of Calyxj.jpg|Atropa belladonna L. Обратна страна на плодната чашка, која покажува конкавна задна страна на лобуси на чашката со нечистотија од загадениот воздух прекривки со лепливи трихоми. Податотека:Atropa belladonna 'Lutea' Pokrzyk wilcza jagoda 2019-10-26 01.jpg|Проѕирните жолти бобинки на ''Atropa belladonna lutea''. </gallery> == Поврзано == * [[Список на отровни растенија]] * [[Список на растенија отровни за коњите]] == Наводи == {{наводи|2}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Ентеогени]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] rr5eyfiy91oolu0f7o8bjq84xx41fnv 0 1300544 5544362 5511716 2026-04-24T16:51:32Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544362 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Петров крст | image = Paris quadrifolia mont-saint-pere 02 21042007 1.jpg | image_caption = Примерок во Франција | genus = Paris | species = quadrifolia | authority = [[Карл Линеј|L.]] | synonyms_ref = <ref name="WCSP 283886">{{WCSP |283886 |''Paris quadrifolia''}}</ref> | synonyms = * ''Paris pentafolia'' <small>P.Renault</small> * ''Paris trifolia'' <small>P.Renault</small> * ''Paris quadrifolia'' var. ''angustiovata'' <small>D.Z.Ma & H.L.Liu</small> }} [[Податотека:Illustration Paris quadrifolia0.jpg|мини|Илустрација од 1885 г.]] '''Петров крст''' или '''Крстец''' или '''Четирилисно гавранско око''' ({{науч|Paris quadrifolia}}) — [[Вид (биологија)|вид]] на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[Melanthiaceae]]. Се јавува во умерени и ладни области низ [[Евроазија]], од [[Шпанија]] до [[Јакутија]] и од [[Исланд]] до [[Монголија]].<ref name="WCSP 283886" /> Претпочита [[Варовник|варовнички]] почви и живее на влажни и засенчени места, особено стари шуми и брегови на потоци. Ова растение е во опаѓање во [[Европа]] поради губење на живеалиште.<ref name="POWO 539724-1">{{нмс |title=''Paris quadrifolia'' |url=http://powo.science.kew.org/taxon/539724-1 |website=Plants of the World Online |access-date=21 октомври 2019}}</ref> Во Исланд, на пример, е на црвениот список.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.ni.is/resources/publications/red-lists/red-list-vascular-plants|title=Red List for Vascular Plants|publisher=Icelandic Institute Of Natural History|accessdate=21 October 2019|archive-date=2023-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123111239/https://en.ni.is/resources/publications/red-lists/red-list-vascular-plants|url-status=dead}}</ref> == Одлики == Четирилисното гавранско око е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Зелјесто растение|тревно растение]] кое е од 25 до 40 см висок. Може да има 3 &ndash; 8 лисја, но обично има четири лисја наредени како спротивставени парови. Цветовите се незабележливи.<ref name="POWO 539724-1" /> Растението цвета во месеците јуни и јули.<ref>[http://luirig.altervista.org/flora/taxa/index1.php?scientific-name=paris+quadrifolia Altervista Flora Italiana, Uva di volpe ''Paris quadrifolia'' L.]</ref> Има осамен цвет со четири тесни зеленикави филиформни (нишки) ливчиња, четири зелени ливчиња сепали, осум златно жолти стомаци и кружен виолетово до црвен јајник. Цветот се носи над еден кривина од четири лисја. Секое растение произведува најмногу една бобинка слична на [[боровница|боровинка]], која е отровна, како и другите растителни ткива.<ref>{{Наведување|journal=Journal of Ecology|volume=96|number=4|pages=833–844|date=July 2008|title=Biological Flora of the British Isles: Paris quadrifolia L.|first=Hans|last=Jacquemyn|first2=Rein|last2=Brys|first3=Michael J.|last3=Hutchings|doi=10.1111/j.1365-2745.2008.01397.x}}</ref> Труењата се ретки бидејќи осамената бобинка на растението има одбивен вкус што го отежнува погрешното сметање за боровинка. == Галерија == <gallery> Податотека:20170922-paris quadrifolia-einbeere.jpg|Билка со плод Податотека:Paris quadrifolia in Little Sorn burnside.jpg|Типично шумско живеалиште во [[Ершир]], Шкотска Податотека:Paris quadrifolia fruit - Keila.jpg|Плод Податотека:Paris quadrifolia.JPG|Листови Податотека:Little Sorn and Cessnock Water.JPG|Шума со варовничка почва </gallery> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20061031012323/http://hologuides.com/plants/Herb_Paris/ Фотографии]}} {{Taxonbar|from=Q119135}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Чемерики]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Македонија]] pr9gpr29s8jthdkcytkv6ge3m66zylc 0 1300602 5544373 5084359 2026-04-24T16:55:55Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544373 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Creeping Bellflower, Ottawa.jpg |image_caption = Ползечко ѕвонче во [[Отава]] |genus = Campanula |species = rapunculoides |authority = [[Карл Линеј|L.]]<ref name=tpl>''Campanula rapunculoides'' was first described and published in ''Species Plantarum'' 165 1753. {{нмс |url=http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-365789 |title=TPL, treatment of ''Campanula rapunculoides'' L. |work=The Plant List; Version 1. (published on the internet) |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] and Missouri Botanical Garden |year=2010 |accessdate=14 март 2013}}</ref> |synonyms = {{расклопен список|* ''Campanula morifolia'' <small>Salisb.</small> * ''Ca.&nbsp;rapunculiformis'' <small>St.-Lag.</small> ''nom. illeg.'' * ''Ca.&nbsp;rapunculoides'' var. ''ucranica'' <small>(Besser) K.Koch</small> * ''Ca.&nbsp;rhomboidea'' <small>Falk</small> * ''Ca.&nbsp;rigida'' <small>Stokes</small> ''nom. illeg.'' * ''Ca.&nbsp;ucranica'' <small>Schult.</small> * ''Cenekia rapunculoides'' <small>(L.) Opiz</small> * ''Drymocodon rapunculoides'' <small>(L.) Fourr.</small> * ''Rapunculus redivivus'' <small>E.H.L.Krause</small>}} |synonyms_ref = <ref name=tpl/> }} '''Ползечко ѕвонче''' ({{науч|Campanula rapunculoides}}) — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Зелјесто растение|тревно]] растение од родот [[ѕвонче (род)|ѕвонче]] (''Campanula'') од семејството на [[ѕвончиња]]та (''Campanulaceae''). Во некои делови на Северна Америка, тоа е исклучително инвазивен вид.<ref name="Dyer">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gardeningknowhow.com/ornamental/flowers/campanula/removing-creeping-bellflower.htm|title=Creeping Bellflower - How To Get Rid Of Creeping Bellflower|last=Dyer|first=Mary H.|work=gardeningknownhow.com|accessdate=12 June 2021}}</ref> == Етимологија == Латинското име на родот („campanula“), што значи „мало ѕвонче“, се однесува на ѕвонестиот облик на цветот, додека специфичното име се однесува на сличноста со ''Campanula'' . == Опис == [[Податотека:Campanulaceae_-_Campanula_rapunculoides-4.JPG|лево|мини|240x240пкс| Одблиску на цвеќињата на ''Campanula'']] ''Campanula s'' достигнува во просек 30-80 см висина, со максимум 120 см. Стеблото е едноставно, исправено и лесно [[Лист (ботаника)|пубертетно]], а листовите се обично кратко влакнести. [[Лист (ботаника)|Базалните листови]] се триаголни, тесни, со основа во форма на срце или заоблени, назабени рабови и се до 12 см долго. Горните листови на стеблото се неподвижни, ланцетни и кратко дршки. Цветањето се состои од кимање со шилести шилести со бројни овенати цветови. Цветовите се светло сино-виолетови (ретко бели), 2-4 см долги, со кратки ливчиња кои стојат на едната страна во пазувите на [[Лист (ботаника)|градниците]] . Брактите се сосема различни и помали од листовите. [[Чашкино ливче|Сепалите]] се ланцетни до овалесто-ланцетни, цели, широки во основата до 2,5 мм. Королата е во форма на ѕвонче, со пет длабоки лобуси малку [[Облици на листови|цилијаст]] . Цветниот период се протега од јуни до септември. Цветовите се опрашуваат од инсекти (пчели, муви, пеперутки, итн.) ( ентомофили ). Плодот е капсула со пет пори во близина на основата, каде што се шири семето. Ова растение има пупки за презимување сместени веднаш под површината на почвата ( хемикриптофит ). Се шири со подземни [[ризом]]и и произведува длабоки [[Кртола|клубени]] во облик на коренски корен . И двете се бели и месести. Бидејќи секое парче од корените може да никне во ново растение, тоа е исклучително тешко да се искорени. == Распространетост == Ова растение потекнува од Европа и западен Сибир и е внесено во Северна Америка, каде што стана екстремно инвазивен плевел. Ги задушува другите растенија, а неговото елиминирање е речиси невозможно поради неговите повеќекратни механизми за размножување. == Живеалиште == Расте на тревни места, суви ридови, ливади, во листопадни и борови шуми, шуми, полиња и патишта, покрај железнички линии и жива ограда, по можност во делумна сенка, на суви до влажни места и на глинени почви, релативно богати со азот, на надморска височина од 0-2000 метри 0-6,562 сантиметри надморска височина. Се јавува и на култивирани полиња како плевел. == Галерија == <gallery> Податотека:Campanula rapunculoides Sturm60.jpg|Илустрација на ''Campanula rapunculoides'' (десно) од Deutschlands Flora in Abbildunge (1796) Податотека:Campanula rapunculoides HRM2.JPG|Растение на ''Campanula rapunculoides'' Податотека:Campanulaceae - Campanula rapunculoides-5.JPG|Одблиску на цвеќињата на ''Campanula rapunculoides'' Податотека:Campanulaceae - Campanula rapunculoides-1.JPG|Цвеќиња на ''Campanula rapunculoides'' Податотека:Campanulaceae - Campanula rapunculoides.JPG|Лист од ''Campanula rapunculoides'' </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Campanula rapunculoides}} * {{EOL}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Ѕвонче (род)]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Сите статии со непотврдени изјави]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Јадливи растенија]] rcmcmbaf6ie0acirpuq0on99lndmcvb 0 1300982 5544387 5075793 2026-04-24T17:00:07Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544387 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Trifolium montanum - Niitvälja.jpg|image_caption=''Trifolium montanum''|genus=Trifolium|species=montanum|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |''Планинска детелина'' |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |''Trifolium montanum'' |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Научна класификација]] <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|врска=Template:Taxonomy/Trifolium|edit]]</span> |- |Царство: |[[Plant]]ae |- |''Нерангирано'': |[[Vascular plant|Tracheophytes]] |- |''Нерангирано'': |[[Flowering plant|Angiosperms]] |- |''Нерангирано'': |[[Eudicots]] |- |''Нерангирано'': |[[Rosids]] |- |Нерангирано: |[[Fabales]] |- |Семејство: |[[Fabaceae]] |- |Подсемејство: |[[Faboideae]] |- |Род: |[[Clover|''Trifolium'']] |- |Вид: |<div class="species" style="display:inline">'''''T.&nbsp;montanum'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Биномен назив]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Trifolium montanum''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Carl Linnaeus|L.]]</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |} '''Планинска детелина''' ([[Латински јазик|латински:]]Trifolium montanum), е растителен вид од родот ''[[Детелина]]''. == Опис == Коренот е прав, корен, дрвенест, понекогаш дво или триглав во горниот дел. Стеблата осамени, прави, краткорастечки, високи 20-60 см, обично едноставни, крути, набиено-влакнести, поради што стеблата изгледаат сивкаво и свилено. Стапчињата јајцевидни, зашилени, кожести, истакнати вени, со влакна. Листовите од долниот дел се наоѓаат на долги ливчиња долги 10-20 см; листовите на стеблата се наоѓаат на пократки ливчиња. Листовите се наоѓаат на кратки влакнести ливчиња, имаат елипсовидна или елипсовидно-ланцетна форма, сивкаста боја, тврди, долги 1,5-6 см и широки 1-2,5 см, понекогаш има кратки точки на краевите. На долниот дел од листовите, вените се јасно видливи, задебелени кон рабовите. == Распространетост и екологија == ''Планинската детелина'' е честа појава во Азија - Турција, Казахстан, азискиот дел на Русија (Алтај, регионот Чељабинск, регионот Новосибирск, регионот Курган, регионот Омск, регионот Свердловск, регионот Томск, регионот Тјумен); На Кавказ - во Азербејџан, Ерменија, Грузија, во рускиот Северен Кавказ (Кабардино-Балкарија, Карачај-Черкесија, Краснодарска територија, Северна Осетија, Територија Ставропол); во Европа - Финска, Норвешка, Шведска, Австрија, Белгија, Чешка, Германија, Унгарија, Полска, Швајцарија, Белорусија, Естонија, Латвија, Литванија, Молдавија, Украина, европскиот дел на Русија, Бугарија, Италија, Романија, земји од поранешна Југославија, Франција, Шпанија.<ref>{{Наведено списание|last=Пискунова|first=Наталья|date=2022|title=Оптимизация конверсии на сайте при помощи визуальных средств|url=http://dx.doi.org/10.36627/2619-1369-2022-1-1-32-41|journal=Интернет-маркетинг|volume=1|pages=32–41|doi=10.36627/2619-1369-2022-1-1-32-41|issn=2619-1369}}</ref> Планинската детелина расте во планински и низински ливади, тревни падини и покрај шумските рабови<ref>{{Наведено списание|date=2013-08|title=Шадрин А.Ю. Кризис мобилизационной модели развития и распад СССР (1945 – 1991 гг.)|url=http://dx.doi.org/10.7256/1812-8696.2013.8.7754|journal=Политика и Общество|volume=8|issue=8|pages=994–1002|doi=10.7256/1812-8696.2013.8.7754|issn=1812-8696}}</ref> . == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Детелина]] [[Категорија:Флора]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Приземни растенија]] [[Категорија:Фуражни култури]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] fji1rjnute008oava7eyt9x7g6imv3k 0 1301091 5544360 5084031 2026-04-24T16:50:45Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544360 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Trifolium resupinatum eF.jpg|genus=Trifolium|species=resupinatum|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |''Персиска детелина'' |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Систематика|Научна класификација]] <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|врска=Template:Taxonomy/Trifolium|edit]]</span> |- |Царство: |[[Plant]]ae |- |''Нерангирано'': |[[Vascular plant|Tracheophytes]] |- |''Нерангирано'': |[[Flowering plant|Angiosperms]] |- |''Нерангирано'': |[[Eudicots]] |- |''Нерангирано'': |[[Rosids]] |- |Ред: |[[Fabales]] |- |Семејство: |[[Fabaceae]] |- |Подсемејство: |[[Faboideae]] |- |Ред: |[[Clover|''Trifolium'']] |- |Вид: |<div class="species" style="display:inline">'''''T.&nbsp;resupinatum'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Биномен назив]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Trifolium resupinatum''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Carl Linnaeus|L.]]</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |} '''''Персиска детелина''''' ( [[Латински јазик|латински:]]Trifolium resupinatum)<ref>{{Наведено списание|last=Bartow|first=Amy|date=2016|title=Native Seed Production Manual for the Pacific Northwest|url=http://dx.doi.org/10.3368/npj.17.2.134|journal=Native Plants Journal|volume=17|issue=2|pages=134–135|doi=10.3368/npj.17.2.134|issn=1522-8339}}</ref> ''T. resupinatum'' L. var. ''majus'' Boss., ''T. suaveolens'' Willd.) е годишна детелина која се користи како сточна храна и сено, Класифицирана е во централна и јужна Европа, Медитеранот и југозападна Азија дури на југ до Пенџаб. == Опис == Цветовите, розови, црвени или виолетови, долги 4,5-8 мм, групирани во мали глави, прилично ѕвездести и со кратки педуни, чашката станува забележливо зглемена при оплодувањето, понекогаш е малку влакнеста.Таа достигнува висина и до 60 см се одгледува за пасење на добиток или за косење на сено. Таа е важна култура за производство на сено во студените региони на Иран, Авганистан и други азиски области со студени зими. == Распространетост и живеалиште == Во Европа и низ Медитеранот. Населува тревни и влажни места, ровови, брегови на потоци и долови. Цвета во пролет и лето. == Подвидови == * ''[[Trifolium resupinatum]]'' var. ''majus'' Boss (syn. ''T.'' ''suaveolens'' Willd. ) * ''[[Trifolium resupinatum]]'' var. ''resupinatum'' Gib & Belli. * ''[[Trifolium resupinatum]]'' var. ''microcephalum'' Zoh.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fao.org/ag/agp/AGPC/doc/GBASE/data/Pf000415.htm|title=''Trifolium resupinatum'' L.|last=J. M. Suttie|year=1999|work=Grassland Species|publisher=[[Food and Agriculture Organization]]|accessdate=May 15, 2010|archive-date=2010-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20100724120559/http://www.fao.org/ag/AGP/AGPC/doc/gbase/data/pf000415.htm|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Детелина]] [[Категорија:Флора]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Приземни растенија]] [[Категорија:Фуражни култури]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] 5hau5z2kzgdxnuui29m4ca2gwi07zji 0 1301094 5544371 5084032 2026-04-24T16:55:38Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544371 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |'''Подземна детелина''' |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" | [[Научна класификација]]<span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|врска=Template:Taxonomy/Trifolium|edit]]</span> |- |Царство: |[[Plant]]ae |- |''Нерангирано'': |[[Vascular plant|Tracheophytes]] |- |''Нерангирано'': |[[Flowering plant|Angiosperms]] |- |''Нерангирано'': |[[Eudicots]] |- |''Нерангирано'': |[[Rosids]] |- |''Нерангирано'': |[[Fabales]] |- |Семејство: |[[Fabaceae]] |- |Подсемејство: |[[Faboideae]] |- |Родs: |[[Clover|''Trifolium'']] |- |Вид: |<div class="species" style="display:inline">'''''T.&nbsp;subterraneum'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Биномен назив]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Trifolium subterraneum''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Carl Linnaeus|L.]]</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |} [[Податотека:Trifolium_subterraneum_MHNT.BOT.2015.34.91.jpg|мини|''Подземна детелина'' - MHNT]] [[Податотека:Trifolium_subterraneum_-_Flickr_-_Kevin_Thiele.jpg|мини|''Одблиску Подземна детелина'']] '''''Подземна детелина''''' (латински:Trifolium subterraneum)<ref>{{PLANTS|id=TRSU3|taxon=Trifolium subterraneum}}</ref> е вид на [[детелина]] роден во северозападна [[Европа]], од [[Ирска (остров)|Ирска]] на исток до [[Белгија]]. Името на растението доаѓа од неговиот подземен развој на семиња ( [[геокарпија]] ), одлика што не ја поседуваат другите детелини. Може да напредува во неквалитетна почва каде што другите детелини не можат да преживеат, и се одгледува комерцијално за сточна [[Фуражни култури|храна]]. Постојат три различни подвидови кои се користат во [[земјоделство]]то, секој со своја идеална клима и тип на почва, што овозможува широка дистрибуција на растението во различни средини. * ''T. subterraneum'' subsp. ''subterraneum'' е генералистички подвид и може да се одгледува во најширокиот опсег на средини. * ''T. subterraneum'' subsp. ''yanninicum'' се одгледува во влажни области кои се подложни на поплави. * ''T. subterraneum'' subsp. ''brachycalycinum'' е почувствително растение, кое бара сува, испукана почва за нејзино 'ртење. Некои [[Систематика|систематисти]] ги сметаат трите растенија за посебни видови. Постојат многу видови и сорти на овие подвидови, но неколку се во широка употреба. Техниката на мешање на подвидот на едно поле е популарна како метод за обезбедување густа култура. Исто така, подземната детелина понекогаш се меша со [[луцерка]] за подолготрајна паша на животните. Овој вид се само-ѓубрива, за разлика од повеќето фуражни култури од мешунки, како што се луцерка и други детелини, кои се опрашуваат од инсекти, особено од [[Пчела|пчели]]. Цветовите на поддетелината често се наоѓаат под нејзините лисја и се со малку нектар, што го прави пристапот и тежок и непривлечен за пчелите. Овие одлики исто така го прават растението помалку привлечно за одредени видови инсекти штетници. Подземната детелина е една од најчесто одгледуваните фуражни култури во [[Австралија]].<ref>{{Наведено списание|date=1938-02|title=DEPARTMENT OF AGRICULTURE, NEW SOUTH WALES.|url=http://dx.doi.org/10.1111/j.1751-0813.1938.tb14843.x|journal=Australian Veterinary Journal|volume=14|issue=1|pages=41–42|doi=10.1111/j.1751-0813.1938.tb14843.x|issn=0005-0423}}</ref> Обезбедува висококвалитетна сточна храна за добитокот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.feedipedia.org/node/243|title=Subclover (Trifolium subterraneum)|last=Heuzé V., Thiollet H., Tran G., Delagarde R., Bastianelli D., Lebas F.|date=2018|work=Feedipedia, a programme by INRA, CIRAD, AFZ and FAO}}</ref> Исто така, се одгледува на места како [[Калифорнија]] и [[Тексас]], каде што екстремните опсези на типот и квалитетот на почвата, врнежите и температурата ги прават променливите толеранции на поддетелина особено корисни. == Откритие == Додека подземната детелина била позната долго време во Централна и Јужна Европа, таа се сметала за трева покрај патот. Нејзината вредност како сточна култура била откриена, докажана и првпат промовирана од [[Амос Вилијам Хауард|Амос Вилијам (AW) Хауард]], од [[Маунт Баркер|Маунт Баркер, Јужна Австралија]] . Хауард докажал дека детелината е вредна сточна храна во некои типови почви во умерена клима.<ref>{{Наведени вести|url=http://nla.gov.au/nla.news-article49390150|title=SUBTERRANEAN CLOVER.|date=1928-06-18|work=Advertiser (Adelaide, SA : 1889 - 1931)|access-date=2020-04-09|pages=19}}</ref> Подземната детелина ја револуционизирала земјоделската практика, претворајќи многу фарми кои се борат во успешни сточарски стопанства. Откритието се раширило низ Австралија и во многу други земји, главно поради великодушноста на Хауард во објавувањето написи за детелината, бесплатното снабдување со семе низ светот и советувањето за ракување. До моментот на неговата смрт на 2 март 1930 година, илјадници хектари во Јужна Австралијабиле засеани со подземна детелина. Растела и во сите австралиски држави, а барањата за семе и информации биле примени во голем број од речиси сите земји во светот кои имаат умерена клима. Делото на Хауард е одбележано со плоча покрај патот,<ref>{{Наведување|title=Views of South Australia: Memorial to Amos William Howard (1848-1930)|date=1968|url=https://trove.nla.gov.au/version/228787970|language=en|access-date=2020-04-09}}</ref> со вградување на лист од детелина во прегратките на [[Окружниот совет на планината Баркер]], и со лозјето Хауард и винаријата на истото место.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.howardvineyard.com/|title=Howard Vineyard|publisher=Howard Vineyard|accessdate=2013-06-10}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20120214153927/http://www.sarep.ucdavis.edu/cgi-bin/ccrop.exe/show_crop_39 Под Детелина информации] * [https://web.archive.org/web/20080306030249/http://forage.okstate.edu/images/cloverjpg's/subterranean/subterranean.htm Под Детелина Фотографии] * [https://www.gbif.org/species/5359330 Податоци за ''Trifolium subterraneum'' кои покажуваат светски појави] од GBIF * [https://avh.ala.org.au/occurrences/search?taxa=Trifolium+subterraneum#tab_mapView Податоци од ''Trifolium subterraneum'' кои покажуваат австралазиски појави] од австралазискиот виртуелен хербариум [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Земјоделски култури]] [[Категорија:Детелина]] [[Категорија:Флора]] [[Категорија:Приземни растенија]] [[Категорија:Фуражни култури]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] o2r5s3cexvb1kpb9l7as5ls4sckngmf 0 1301574 5544342 5082131 2026-04-24T16:32:31Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5544342 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност |име=Стојан Апчевски |роден-дата= {{роден на|| |1936}} |роден-место=[[Баница (Леринско)|Баница]], [[Кралство Грција]] |починал-дата= {{починат на|||2012}} |починал-место= {{починат во|Битола}}, [[Македонија]] |народност = [[Македонци|Македонец]] |занимање = [[сликар]], [[дизајнер]], [[педагог]] }} '''Стојан Апчевски''' ― [[ликовен уметник]] од [[Македонија]]. == Животопис == Апчевски е роден во 1936 година, во селото [[Баница (Леринско)|Баница]], околината на [[Лерин]], [[Егејска Македонија|Егејскиот дел]] на [[Македонија (регион)|Македонија]]. За време на [[Граѓанската војна во Грција]] биле ликвидирани неговите родители.Стојан бил дел од [[децата бегалци]] за време на Граѓанската војна во Грција. Тој со голем број други деца заминал за [[Битола]], каде што растел во дом и каде што го завршил основното образование.<ref>[https://www.worldcat.org/title/etnickite-promeni-vo-makedonija-1913-1995/oclc/56895121/ Etničkite promeni vo Makedonija : 1913-1995]</ref>. Дипломирал на Училиштето за применета уметност во [[Скопје]]. Завршил и виша педагошка школа во [[Ниш]], [[Србија]], [[Југославија]]<ref>[https://www.scribd.com/doc/50316926/%D0%97%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%B0%D1%98%D0%BD%D0%B8-%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8-%D0%B7%D0%B0-%D0%91%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%B0-%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0/ Значајни личности за Битола - култура]</ref>. Бил член е на Друштвото на ликовни уметници на Битола и негов долгогодишен претседател. Работел како просветен работник,предавал ликовно образование низ повеќе училишта во Битола. Покрај тоа, активно се вклучил во дополнителното образование на низа талентирани млади, од областа на ликовната уметност. Бил еден од главните кои ги откривал и образувал младите таленти и ги поттикнувал за нивната професионална определба. Благодарение на оваа негова посветеност, бил иницијатор, за продолжувањето на школувањето и оформувањето на нниза истакнати ликовни творци од Битола како што е [[Димче Николов]], [[Боге Димовски]] и други. Бил автор на многубројни самостојни и колективни изложби. == Творештво == Во почетокот неговото дело се одликува со елементи на лирска апстракција - светли бои, енергични централни композиции, хармонија на тоналитетите. Подоцна овие елементи добија апстрактно-асоцијативна конотација, а неговото подоцнежно творештво се одликува со драмски експресионизам. Опусот на Апчевски, се развивал, надополнувал по одредена траекторија во која е вградена сериозна коресподенција со современите ликовни изрази забележани по творечките центри на Југославија а и пошироко<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://muzejbitola.mk/wp-content/uploads/2016/zbornik_2016_web/14_Vlado_Gjorevski.pdf/ |title=ЛИКОВНОТО ТВОРЕШТВО НА СТОЈАН АПЧЕВСКИ |accessdate=2022-05-20 |archive-date=2022-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220419230952/https://muzejbitola.mk/wp-content/uploads/2016/zbornik_2016_web/14_Vlado_Gjorevski.pdf |url-status=dead }}</ref>. Ликовниот израз на Апчевски е целосен експресионизам во контекс на шист експресионизам релевантен на многу ликовни дострели во творечките центри како во Југославија така и пошироко. Често, делата, ги „покривал“ со наслови кои носат одредена поетичност, настојувајќи да не оддалечи од суштината на неговиот вистински драматичен креативен пат. Создавал брзо, енергично, со потези кои не познаваат никакво досликување, „педантност“ или фино, нежно китење. Директно, бил соочен пред платното, создавал галерија на човечката трагедија, затскриена со условна апстракција, зад која се нанесени сите наслаги на болката, до густина која ја надминува и најголемата тежина. Тоа се спомени, белешки, регистрирани, дофатени со исклучителна брзина, постапка која не е во пресметаност да не биде заборавена или намален интезитетот на мислата, туку да отворта брз пат на следните „белешки“ кои се богато мемориско и мисловно постоење.Колористичката гама исто така е далеку од компромисност. Таа не се занимава со нијанси или колористички варијации. Таа е директна, вклучувајќи ги елементарните бои како алфа и омега на изразот. Во цртежите, навидум е малку посмирен, особено во почетокот, иако и тука покажува одредена нетрпеливост кон реалното, движејќи се кон брзо и директно прикажување на мотивот без претензии да разубавува или дотерува - непосреден, директен, па макар и на своја штета во одредени сегменти. Искрен, отворен, целосно посветен на ликовниот универзум. Во графиката, изградил воглавном две насоки. Едната е реализирана најчесто во техника [[ситопечат]] доста педантно и чисто поставени, енергичната линаија ја спитомува, елегантна, во своевиден триптихтен композициски полимпсест, исполнет со разработки кои се во хармонија со линискиот систем. Другиот сегмент на реализирани графики се изведени во линорез и дрворез, потполно слободно поставени, грубо, без „пресметливост“, често потполно оддадени на случајноста, на препушеноста кон самостојноста и непредвидливоста на отпечатокот. Своевидно акционо графичко исполнување, покарактеристично за сликарствот. Сепак, акционо и не оптоварено во позитивна смисла. Севкупното творештво на Стојан Апчевски, гледано во целина, е своевиден храбар, бескомпромисен, неконвенционален, оригинален, творечки темпераментен и силен чин и крик, поставен наспроти сите дилеми, трагедии, пустоши на животот. Неговиот опус изграден повеќе од четириесет години, потребно е да се среди, да се открие, колку што може и да се вгради во сигурните, значајни достигања на сликарството во Битола и Македонија како особен феномен со своја чиста сликарска и оригинална стилистика, симболизам и нескротлив темпермент со кои се надоврзува до најзначајните експресионистички остварувања во балкански формат. == Позначајни изложби == Апчевски реализирал низа значајни самостојни и групни изложби: *Неколку истакнати самостојни изложби во галеријата „ Моша Пијаде “ Битола во периодот од седумдесеттите до деведесеттите години на дваесеттиот век * Самостојна изложба во Нови Сад, 1979 * Самостојна изложба во Крагуевац, 1981 * Самостојна изложба во Скопје, 1982 * Самостојна изложба во Стохолм, Шведска, * Учествувал на низа групни изложби: редовно учество на годишните изложби на друштвото на ликовните уметници од Битола Учество на Меѓународното графичко триенале во Битола: 1994, 1997, 2000, 2003, 2008 година Неговите дела се наоѓаат во низа збирки на институции приватни колекции во земјава и странство. == Награди == Добитник е на низа награди за ликовна уметност на град Битола и Република Македонија. Автор е на грбот на Општина Битола за кој добил и специјална награда<ref>[https://mnd-bitola.mk/%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%98%D0%B0%D0%BD-%D0%B0%D0%BF%D1%87%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8/ Стојан Апчевски]</ref>. == Библиографија == * Владо ЃОРЕСКИ - ЛИКОВНОТО ТВОРЕШТВО НА СТОЈАН АПЧЕВСКИ, Зборник на трудови бр.19, Битола, 2016 ==Наводи== {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Апчевски, Стојан}} [[Категорија:Македонски сликари]] [[Категорија:Македонски ликовни педагози]] [[Категорија:Родени во Баница (Леринско)]] nkbd9obxf4zfno7e27etibjkcoss4fv 0 1309156 5544353 5168293 2026-04-24T16:47:46Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5544353 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name=Обична тиква |image=Cucurbita pepo collage 1.png |image_caption=Избрани сорти, од горе-лево, во насока на стрелките на часовникот: [[Патисон (тиква)|патисон]], [[жолта летна тиква]], голема [[тиквичка]], и [[тиква|тикви]] | taxon = Cucurbita pepo | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>Castellanos Morales, G., Sánchez de la Vega, G., Aragón Cuevas, F., Contreras, A. & Lira Saade, R. 2019. Cucurbita pepo. The IUCN Red List of Threatened Species 2019: e.T20742885A20755901. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2019-2.RLTS.T20742885A20755901.en. Downloaded on 25 October 2021.</ref> | authority = [[Карл Линеј|L.]] | synonyms = {{расклопен список|*''Citrullus variegatus'' <small>Schrad. ex M.Roem.</small> *''Cucumis pepo'' <small>(L.) Dumort.</small> *''Cucumis zapallo'' <small>Steud.</small> *''Cucurbita aurantia'' <small>Willd.</small> *''Cucurbita ceratoceras'' <small>Haberle ex Mart.</small> *''Cucurbita clodiensis''<small> Nocca</small> *''Cucurbita courgero''<small> Ser.</small> *''Cucurbita elongata'' <small>Bean ex Schrad.</small> *''Cucurbita esculenta'' <small>Gray</small> *''Cucurbita fastuosa'' <small>Salisb.</small> *''Cucurbita grisea'' <small>M.Roem.</small> *''Cucurbita hybrida'' <small>Bertol. ex Naudin</small> *''Cucurbita lignosa'' <small>Mill.</small> *''Cucurbita mammeata'' <small>Molina</small> *''Cucurbita mammosa'' <small>J.F.Gmel.</small> *''Cucurbita marsupiiformis'' <small>Haberle ex M.Roem.</small> [Invalid] *''Cucurbita melopepo'' <small>L.</small> *''Cucurbita oblonga'' <small>Link</small> *''Cucurbita polymorpha'' <small>Duchesne</small> *''Cucurbita pomiformis'' <small>M.Roem.</small> *''Cucurbita pyridaris'' <small>Duchesne ex Poir.</small> *''Cucurbita pyxidaris'' <small>DC.</small> *''Cucurbita subverrucosa'' <small>Willd.</small> *''Cucurbita succado'' <small>Nägeli ex Naudin</small> *''Cucurbita succedo'' <small>Arn.</small> *''Cucurbita tuberculosa'' <small>Schrad.</small> *''Cucurbita urnigera'' <small>Schrad.</small> *''Cucurbita variegata'' <small>Steud.</small> *''Cucurbita venosa'' <small>Descourt.</small> *''Cucurbita verrucosa'' <small>L.</small> *''Pepo citrullus'' <small>Sageret</small> *''Pepo potiron'' <small>Sageret</small> *''Pepo vulgaris'' <small>Moench</small>}} | synonyms_ref = <ref>[http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-2747186 The Plant List, Cucurbita pepo]</ref> }} '''Обична тиква''' или '''готварска тиква''' ([[Биномна номенклатура|научно]]: '''''Cucurbita pepo''''') ― одгледувано [[растение]] од [[Род (биологија)|родот]] ''Cucurbita''. Дава сорти на зимска тиквичка и [[тиква]], но најраспространетите сорти припаѓаат на [[подвид]]от ''Cucurbita pepo'' subsp. ''pepo'', наречена летна тиквичка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://plants.usda.gov/core/profile?symbol=CUPE|title=Cucurbita pepo L. field pumpkin|publisher=United States Department of Agriculture|accessdate=7 ноември 2022}}</ref> Таа била припитомена во [[Америка]] со илјадници години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hort.purdue.edu/newcrop/1492/cucurbits.html|title=Cucurbits|publisher=Purdue University|accessdate=7 ноември 2022}}</ref> Некои автори тврдат дека ''C. pepo'' била изведена од ''C. texana'', додека други наведуваат дека ''C. texana'' е само дива ''C. pepo''.<ref name="nee">{{Наведено списание|last=Nee|first=Michael|year=1990|title=The Domestication of ''Cucurbita'' (Cucurbitaceae)|journal=[[Economic Botany]]|location=New York|publisher=New York Botanical Gardens Press|volume=44|issue=3, Supplement: New Perspectives on the Origin and Evolution of New World Domesticated Plants|pages=56–68|doi=10.1007/BF02860475|jstor=4255271}}</ref> Тие имаат широк спектар на намени, особено како извор на храна и за медицински состојби. ''C. pepo'' изгледа потесно поврзана со ''C. fraterna'', иако постојат несогласувања за точната природа на таа врска, исто така.<ref name="deckerwalters"/> Тaa е вид домаќин на молците ''Diaphania hyalinata'', ''Melittia cucurbitae'' и ''Diaphania nitidalis''. Тие се исто така претпочитан полен за тиквените пчели. == Таксономија == [[Морфологија (биологија)|Морфолошките]] разлики во видот ''C. pepo'' се толку огромни што неговите различни подвидови и сорти се погрешно идентификувани како сосема посебни видови. Овие огромни разлики се вкоренети во неговата широка географска [[распространетост]].<ref name="deckerwalters"/> ''C. pepo'' е еден од најстарите, ако не и најстариот припитомен вид.<ref name="nee"/><ref name="gibbonames238">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/archaeologyofpre0000unse/page/238|title=Archaeology of Prehistoric Native America: An Encyclopedia|last=Gibbon|first=Guy E.|last2=Ames|first2=Kenneth M.|publisher=Routledge|year=1998|isbn=978-0-815-30725-9|location=New York|page=[https://archive.org/details/archaeologyofpre0000unse/page/238 238]}}</ref><ref name="tamu">{{Наведена мрежна страница|url=http://botany.csdl.tamu.edu/FLORA/flcp/flcp3.htm|title=Free-living ''Cucurbita pepo'' in the United States Viral Resistance, Gene Flow, and Risk Assessment|publisher=Texas A&M Bioinformatics Working Group|accessdate=7 ноември 2022|archive-date=2013-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20130927212331/http://botany.csdl.tamu.edu/FLORA/flcp/flcp3.htm|url-status=dead}}</ref> Најстарите познати места се во јужно [[Мексико]] во [[Оахака]] пред 8.000-10.000 години и Окампо, Тамаулипас, Мексико пред околу 7.000 години.<ref name="nee" /><ref name="gibbonames238" /><ref name="tamu" /> Пред доаѓањето на Европејците, ''C. pepo'', заедно со ''C. moschata'', биле пренесени низ сите делови на [[Северна Америка]] каде што можеле да бидат одгледувани.<ref name="Boswell">Victor E. Boswell and Else Bostelmann. "Our Vegetable Travelers." ''The National Geographic Magazine.'' '''96'''.2: August 1949.</ref> Старата територија на ''C. pepo'' се протегала на север во денешен [[Тексас]] и нагоре по долината на [[Мисисипи (река)|реката Мисисипи]] во денешно [[Илиноис]] и на исток до денешна [[Флорида]], а можеби дури и до денешен [[Мејн]].<ref name="deckerwalters">{{Наведено списание|last=Decker-Walters|first=Deena S.|last2=Staub|first2=Jack E.|last3=Chung|first3=Sang-Min|last4=Nakata|first4=Eijiro|last5=Quemada|first5=Hector D.|year=2002|title=Diversity in Free-Living Populations of ''Cucurbita pepo'' (Cucurbitaceae) as Assessed by Random Amplified Polymorphic DNA|journal=[[Systematic Botany]]|publisher=American Society of Plant Taxonomists|volume=27|issue=1|pages=19–28|jstor=3093892}}</ref> Таа е една од неколкуте растенија одгледувани во [[Праисторија|праисториската]] Северна Америка како дел од Источниот земјоделски комплекс. Познато е дека се појавил на територијата на денешно [[Мисури]] пред најмалку 4.000 години.<ref name="saade">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hort.purdue.edu/newcrop/1492/cucurbits.html|title=Cucurbits|last=Saade|first=R. Lira|last2=Hernández|first2=S. Montes|publisher=Purdue Horticulture|accessdate=7 ноември 2022}}</ref> Некои сорти растат во сушни региони, а некои во влажни региони.<ref name="deckerwalters" /> Многу од овие народи, особено на запад, сè уште одгледуваат разновидни издржливи тиквички и тикви кои не се наоѓаат на комерцијалните пазари.<ref name="Boswell" /> Сепак, ниту ''C. pepo'' ниту ''C. moschata'' не биле пренесени во [[Јужна Америка]] како [[грав]]от, кој потекнувал од истиот општ регион.<ref name="Boswell" /> Дебатите за потеклото на ''C. pepo'' се водат најмалку од 1857 година.<ref name="kirkpatrick">{{Наведено списание|last=Kirkpatrick|first=Kurt J.|last2=Wilson|first2=Hugh D.|year=1988|title=Interspecific Gene Flow in ''Cucurbita'': ''C. texana'' vs. ''C. pepo''|journal=[[American Journal of Botany]]|publisher=Botanical Society of America|volume=75|issue=4|pages=519–527|doi=10.2307/2444217|jstor=2444217}}</ref> Традиционално, се дадени две спротивставени теории за неговото потекло: 1) ''C. pepo'' е директен потомок на ''C. texana'' и 2) ''C. texana'' е див ''C. pepo''.<ref name="nee"/> Поновата теорија е дека ''C. pepo'' е потомок на ''C. fraterna'' и хибридизиран со ''C. texana'';<ref name="andres2">{{Наведено списание|last=Andres|first=Thomas C.|year=1987|title=''Cucurbita fraterna'', the Closest Wild Relative and Progenitor of ''C. pepo''|url=http://cuke.hort.ncsu.edu/cgc/cgc10/cgc10-36.html|journal=Cucurbit Genetics Cooperative Report|location=Raleigh, NC|publisher=North Carolina State University|volume=10|pages=69–71}}</ref> што резултирало со два различни настани на припитомување во две различни области: еден на територијата на денешно Мексико и еден на територијата на денешниот источен дел на [[Соединетите Држави]], со ''C. fraterna'' и ''C. texana'', редоследно, како предок вид.<ref name="saade"/><ref name="andres2" /><ref name="sanjur">{{Наведено списание|last=Sanjur|first=Oris I.|last2=Piperno|first2=Dolores R.|last3=Andres|first3=Thomas C.|last4=Wessel-Beaver|first4=Linda|year=2002|title=Phylogenetic Relationships among Domesticated and Wild Species of ''Cucurbita'' (Cucurbitaceae) Inferred from a Mitochondrial Gene: Implications for Crop Plant Evolution and Areas of Origin|journal=[[Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America]]|location=Washington, DC|publisher=National Academy of Sciences|volume=99|issue=1|pages=535–540|bibcode=2002PNAS...99..535S|doi=10.1073/pnas.012577299|jstor=3057572|pmc=117595|pmid=11782554|doi-access=free}}</ref><ref name="soltis">{{Наведена книга|title=Isozymes in Plant Biology|last=Soltis|first=Douglas E.|last2=Soltis|first2=Pamela S.|date=31 мај 1990|publisher=Dioscorodes Press|isbn=0-412-36500-6|location=London|page=176|author-link2=Pamela S. Soltis}}</ref> Се среќава од нивото на морето до нешто над 2,000 . Листовите имаат три до пет лобуси и се 20-35 цм широки. Сите [[подвид]]ови, врсти и сорти се исти и меѓуплодни. Случајно засилената полиморфна ДНК се покажала како корисна во сортирањето на односите на видовите, врстите и сортите на ''C. pepo'', покажувајќи дека малку, ако воопшто ги има, денешни сорти имаат потекло од ''C. texana.'' Тие се поврзани со ''C. fraterna'' или сè уште непознат примерок од предците од територијата на денешно јужно Мексико.<ref name="deckerwalters"/> Дивата ''C. pepo'' сè уште се наоѓа во истите области како ''C. fraterna'' во Мексико. Нивните изозими се многу слични. ''C. pepo'' има повеќе сличности со ''C. fraterna'' отколку со ''C. texana, за'' која исто така се тврди дека е предок на ''C. pepo''. Сите проучувани [[алел]]и на ''C. fraterna'' се исто така пронајдени во ''C. pepo''.<ref name="andres2" /> Следствено, ''C. fraterna'' е најблискиот роднина на ''C. pepo''. ''C. pepo'' е најверојатно ран припитомен облик на ''C. fraterna''. Добро се вкрстува и со ''C. pepo'' и со ''C. texana''. За разлика од повеќето диви видови ''Cucurbita'', пронајдени се некои плодовни примероци на ''C. fraterna'' кои не биле горчливи. Неговото вообичаено живеалиште се суви висорамнини со грмушки. ''C. pepo'' може да биде компиловид на ''C.'' fraterna и ''C. texana'', кои се чини дека се два вида кои првично биле одвоени.<ref name="andres2"/><ref name="sanjur"/> Врз основа на анализа на генетските алели, две различни групи се јавуваат во ''C. pepo'': тиква, калабаза, криола и тиква од срцевина се во една; а во второто украсни тикви, желади, фестонирам и уште неколку. ''C. fraterna'' е генетски поблиску до првата група и ''C. texana'' е генетски поблиску до втората група.<ref name="soltis"/><ref name="smith">{{Наведена книга|title=Rivers of Change: Essays on Early Agriculture in Eastern North America|last=Smith|first=Bruce D.|publisher=University of Alabama Press|year=1992|isbn=978-0-8173-5425-1|location=Tuscaloosa, AL|pages=71–73}}</ref> Украсните тикви пронајдени во Тексас се нарекуваат var. ''texana'' и оние што се наоѓаат надвор од Тексас ([[Илиноис]], [[Мисури]], [[Арканзас]], [[Оклахома]] и [[Луизијана]]) се нарекуваат var. ''ozarcana''.<ref name="tamu"/> Во една студија од 1989 година за потеклото и развојот на ''C. pepo'', ботаничарот Парис навел дека првичниот див примерок е мало тркалезно овошје и дека современата тиква е нејзин директен потомок. Тој, исто така, навел дека грлото, украсната тиква и фестонирам се рани врсти и дека желадната тиква е вкрстеница помеѓу раковината и тиквата.<ref name="paris1989">{{Наведено списание|last=Paris|first=Harry S.|year=1989|title=Historical Records, Origins, and Development of the Edible Cultivar Groups of ''Cucurbita pepo'' (Cucurbitaceae)|journal=[[Economic Botany]]|publisher=New York Botanical Garden Press|volume=43|issue=4|pages=423–443|doi=10.1007/bf02935916|jstor=4255187}}</ref> Предложени се неколку таксони, но од 2012 година ниту една не била универзално прифатена.<ref name="kim">{{Наведена книга|title=Edible Medicinal And Non-Medicinal Plants|last=Lim|first=T. K.|publisher=Springer|year=2012|isbn=978-94-007-1763-3|volume=2, Fruits|location=Netherlands|page=292|doi=10.1007/978-94-007-1764-0}}</ref> Во 2002 година, конвенциите за таксони предложени од Декер-Волтерс биле:<ref name="deckerwalters"/> * ''C. pepo'' subsp. ''пепо'' * ''C. pepo'' subsp. ''ovifera'' var. ''ovifera'' * ''C. pepo'' subsp. ''ovifera'' var. ''ozarkana'' - диви населенија во Големата Мисисипска Долина и Озаршката Висорамнина * ''C. pepo'' subsp. ''ovifera'' var. ''texana'' - диви населенија во Тексас * ''C. pepo'' subsp. ''fraterna'' – диви населенија во североисточно Мексико Една студија од 2003 година признала три подвидови:<ref name="paris">{{Наведено списание|last=Paris|first=H. S.|last2=Yonash|first2=N.|last3=Portnoy|first3=V.|last4=Mozes-Daube|first4=N.|last5=Tzuri|first5=G.|last6=Katzir|first6=N.|date=April 2003|title=Assessment of Genetic Relationships in ''Cucurbita pepo'' (Cucurbitaceae) Using DNA Markers|journal=Theor. Appl. Genet.|volume=106|issue=6|pages=971–978|doi=10.1007/s00122-002-1157-0|pmid=12671744}}</ref> * ''Cucurbita pepo'' subsp. ''fraterna'' * ''Cucurbita pepo'' subsp. ''pepo'' * ''Cucurbita pepo'' subsp. ''texana'' Во 1986 година, ботаничарот Парис предложил таксономија на ''C. pepo'' која се состои од осум групи за јадење врз основа на нивниот основен облик.<ref name="paris1989"/><ref name="paris1986" /> Сите, освен неколку сорти на ''C. pepo'' може да бидат вклучени во овие групи.<ref name="paris1986">{{Наведено списание|last=Paris|first=Harry S.|year=1986|title=A Proposed Subspecific Classification for ''Cucurbita pepo''|url=http://core.kmi.open.ac.uk/download/pdf/4480599|journal=Phytologia|publisher=Bronx Park|volume=61|issue=3|pages=133–138}}{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва врска}}</ref> Овие осум јадливи култивирани сорти на ''C. pepo'' се разликуваат многу по облик и боја,<ref name="saade"/><ref name="mbccp">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.missouribotanicalgarden.org/gardens-gardening/your-garden/plant-finder/plant-details/kc/a686/cucurbita-pepo.aspx|title=''Cucurbita pepo''|publisher=Missouri Botanical Garden|accessdate=7 ноември 2022}}</ref><ref name="heistinger">{{Наведена книга|title=The Manual of Seed Saving: Harvesting, Storing, and Sowing Techniques for Vegetables, Herbs, and Fruits|last=Heistinger|first=Andrea|publisher=Timber Press|year=2013|isbn=978-1-60469-382-9|location=Portland, OR|page=278}}</ref> и една култивирана сорта што не може да се јаде:<ref name="decker">{{Наведено списание|last=Decker|first=Deena S.|last2=Wilson|first2=Hugh D.|year=1987|title=Allozyme Variation in the ''Cucurbita pepo'' Complex: ''C. pepo'' var. ''ovifera'' vs. ''C. texana''|journal=[[Systematic Botany]]|publisher=American Society of Plant Taxonomists|volume=12|issue=2|pages=263–273|doi=10.2307/2419320|jstor=2419320}}</ref> == Опис == [[Податотека:50. Поленови зрна од тиква (Cucurbita pepo).ogg|мини|250п|[[Полен]]ови зрна од ''Cucurbita pepo'' под [[микроскоп]].]] [[Податотека:60. Биколатерални спроводни снопчиња кај стебло од тиква (Cucurbita pepo).ogg|мини|250п|Биколатерални спроводни снопчиња кај стебло од ''Cucurbita pepo'' под [[микроскоп]].]] Поради нивната разновидна генетска позадина, членовите на ''C. pepo'' се разликуваат многу по изглед, првенствено во однос на нивните плодови. Растенијата обично се високи 30-75 цм, широки 60-90 цм и имаат жолти цветови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.missouribotanicalgarden.org/gardens-gardening/your-garden/plant-finder/plant-details/kc/a686/cucurbita-pepo.aspx|title=Cucurbita pepo|publisher=Missouri Botanical Garden|accessdate=7 ноември 2022}}</ref> Во рамките на ''C. pepo'', сортите се стари и биле припитомени одделно. Домашните видови имаат поголеми плодови и поголеми, но сепак помалку семиња.<ref name="paris1989"/> Познато е дека партенокарпија се јавува кај одредени сорти на ''C. pepo''.<ref name="robinsonreiners">{{Наведено списание|last=Robinson|first=R. W.|last2=Reiners|first2=Stephen|date=јуни 1999|title=Parthenocarpy in Summer Squash|url=http://hortsci.ashspublications.org/content/34/4/715.full.pdf|journal=HortScience|volume=34|issue=4|pages=715–717|doi=10.21273/HORTSCI.34.4.715|doi-access=free}}</ref><ref name="menezes">{{Наведено списание|last=Menezes|first=C. B.|last2=Maluf|first2=W. R.|last3=Azevedo|first3=S. M.|last4=Faria|first4=M. V.|last5=Nascimento|first5=I. R.|last6=Gomez|first6=L. A.|last7=Bearzoti|first7=E.|date=март 2005|title=Inheritance of Parthenocarpy in Summer Squash (Cucurbita pepo L.)|journal=Genetics and Molecular Research|volume=4|issue=1|pages=39–46|pmid=15841434}}</ref> == Употреби == Состојка е во колачите шумаакве и се користи надворешно за [[ревматизам]] и отоци. Лапа од семиња и цветови се нанесува на гребнатини од [[кактус]].<ref>Stevenson, Matilda Coxe, 1915, Ethnobotany of the Zuni Indians. SI-BAE Annual Report #30 (pp. 45–46)</ref> Свежата тиква се сече на спирални ленти, се превиткува на коцки и се закачува да се исуши за зимска употреба. Цветовите се варат на масти и се користи како деликатес во комбинација со друга храна. Свежата тиква, цела или на парчиња, се пече во пепел и се користи за храна. Тиквите може да се направат во чаши, канти и меки и да се користат за различни намени.<ref>Stevenson, p. 67</ref> Се носат и тиквите  во фалусни танци кои симболизираат плодност или направени во церемонијални штракаат. Од тиквите се прават и садови за чување скапоцени предмети.<ref>Stevenson, p. 88</ref> == Наводи == {{Наводи|2}} == Надворешни врски == * [http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:292416-1 Профил на растението Kew: ''Cucurbita pepo'' (тиква)] {{Таксонска лента}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Тиква (род)]] [[Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Маслодајни растенија]] jblksr8vv0orx58p5pdc1h3p4gy9a36 0 1320430 5544341 5280055 2026-04-24T16:31:18Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - ситопечат наместо сито печат 5544341 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Cabs.jpg|мини|286x286пкс|[[Њујорк (град)|Њујоршки]] таксија]] '''Такси''' ([[множина]]: ''таксија;'' разговорно: ''таксиња'') — средство за [[јавен превоз]], најчесто [[автомобил]], кој се користи за [[превоз]] на патници по стапка наведена на [[таксиметар]]от. Во многу земји, цената се договара со таксистот, кој обично е и сопственик на таксито.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lynk.ie/blog-customers/the-history-of-taxis/|title=Lynk Taxis - The easiest way to book a local taxi|work=Lynk Taxis|language=en-US|accessdate=2023-04-12|archive-date=2023-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20230412112015/https://www.lynk.ie/blog-customers/the-history-of-taxis/|url-status=dead}}</ref><ref>{{ДРМЈ|такси}}</ref> ==Таксито како мотив во популарната култура== * „Знаете ли што е ситопечат?“ — краток расказ на македонската писателка [[Оливера Ќорвезироска]] од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 486-487.</ref> * „Такси“ (англиски: ''The Taxi'') — песна на британската [[Рок-музика|рок]]-група ''[[Young Marble Giants]]'' од 1980 година.<ref>[https://www.discogs.com/release/1442571-Young-Marble-Giants-Colossal-Youth Young Marble Giants – Colossal Youth (пристапено на 26.2.2024)]</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Нормативна контрола}}{{Wikivoyage|Travelling by taxicab}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Такси]] [[Категорија:Возила]] [[Категорија:Превоз]] 264x9fcmwiova6ekccro7dnr9pch02u 0 1324155 5544521 5540593 2026-04-25T07:12:04Z Пакко 4588 + {{Општина Полски Тр’мбеш}} 5544521 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Полски Тр’мбеш | native_name = Полски Тръмбеш | native_name_lang = bg | settlement_type = град | image_skyline = Centura-na-Polski-Trumbesh.jpg | image_caption = Плоштадот во градот | image_flag = | image_shield = | pushpin_map = Бугарија | pushpin_map_caption = Местоположба на Полски Тр’мбеш во Бугарија | latd =43 |latm =22 |lats =3.34 |latNS =N | longd =25 |longm =37 |longs =54.89 |longEW =E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Земја | subdivision_name = [[Бугарија]] | subdivision_type1 = Област | subdivision_name1 = [[Велико Трново (област)|Велико Трново]] | subdivision_type2 = Општина | subdivision_name2 = [[Полски Тр’мбеш (општина)|Полски Тр’мбеш]] | leader_party = независен | leader_title = Градоначалник | leader_name = Георги Чак’ров | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 17,172 | elevation_m = 15 | population_total = 4293 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[EET]] | utc_offset1 = +2 | timezone1_DST = [[EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = поштенски број | postal_code = 5180 | area_code = +359 06141 | website = {{URL|trambesh.eu}} }} '''Полски Тр’мбеш''' ({{Langx|bg|Полски Тръмбеш}}) — град во Северна [[Бугарија]], административен центар на општината [[Полски Тр’мбеш (општина)|Полски Тр’мбеш]] во [[Велико Трново (област)|Великотрновската Област]]. Има население од околу 4.293 жители (2022).<ref>[https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-06-2022_2.txt Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица] oт дата 15.06.2022 г.</ref> == Географија и местоположба == Градот се наоѓа на 36 километри од регионалниот центар [[Велико Трново]], 45 километри од [[Свиштов]], и на 33 километри од [[Горна Орјаховица]]. Се наоѓа во близина на реката [[Јантра]], во централниот дел на [[Дунавска Рамнина|Дунавската Рамнина]]. == Историја == За прв пат населбата се споменува во османлиските регистри во [[1430]] година под името Полски Тр’мбеш. Се нарекува со неколку други имиња, но во сите го има називот '''Тр’мбеш'''. Самиот збор доаѓа од старобугарското „тр’мбја“, што значи подготовка на земјата пред орање, т.е. чистејќи го од треви, грмушки, стебла и така натаму. До [[1865]] година имало 40-50 бугарски и турски куќи — речиси подеднакво од двата етникума. На првиот попис во [[1880]] година, населението било 521 луѓе. Во [[1900]] година преку Полски Тр’мбеш била поставена железничката линија [[Русе]] - [[Горна Орјаховица]], што дало поттик за побрз економски развој на областа. Станицата била официјално отворена во [[1901]] година. Во [[1911]] година, во селото бил основан неделен пазар во среда. Се тргувало со добиток, се купувало жито, волна, кожи, грозје, птици и други. Се развила индустријата за храна, мелничко и рударско производство. Од [[1929]] година селото било електрифицирано, а во [[1964]] Полски Тр’мбеш бил прогласен за [[град]].<ref>[https://www.nsi.bg/nrnm/show2.php?sid=55470&ezik=bul&e=60629 Справка за гр. Полски Тръмбеш, общ. Полски Тръмбеш, обл. Велико Търново към 19.09.1964 г.]</ref><ref>[https://www.ciela.net/svobodna-zona-normativi/view/2135849406 Закон за обявяване на села и селища за градове и селища от градски тип (Обн. ДВ, бр. 73 от 15 септември 1964 г.)]</ref> == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * [https://www.trambesh.eu/ Официјална веб-страница на Општината Полски Тр’мбеш] {{Општина Полски Тр’мбеш}} {{Бугарија-гео-никулец}} [[Категорија:Градови во Бугарија]] [[Категорија:Населени места во областа Велико Трново]] e09t69f5ldj8w768idnr25sk67qyao8 0 1324184 5544554 5540521 2026-04-25T09:56:33Z Пакко 4588 {{Општина Стражица}} 5544554 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Стражица | native_name = Стражица | native_name_lang = bg | settlement_type = град | image_skyline = Strazhitsa church 1.jpg | image_caption = Црквата во градот | image_flag = | image_shield = | pushpin_map = Бугарија | pushpin_map_caption = Местоположба на Стражица во Бугарија | latd =43 |latm =13 |lats =31.25 |latNS =N | longd =25 |longm =57 |longs =6.97 |longEW =E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Земја | subdivision_name = [[Бугарија]] | subdivision_type1 = Област | subdivision_name1 = [[Велико Трново (област)|Велико Трново]] | subdivision_type2 = Општина | subdivision_name2 = [[Стражица (општина)|Стражица]] | leader_party = независен | leader_title = Градоначалник | leader_name = Јордан Цонев | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 50,073 | elevation_m = 98 | population_total = 5199 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[EET]] | utc_offset1 = +2 | timezone1_DST = [[EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = поштенски број | postal_code = 5150 | area_code = +359 06161 | website = {{URL|strazhitsa.egov.bg}} }} '''Стражица''' ({{Langx|bg|Стражица}}) — град во Северна [[Бугарија]], административен центар на општината [[Стражица (општина)|Стражица]] во [[Велико Трново (област)|Великотрновската Област]]. Има население од околу 5.199 жители (2022).<ref>[https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-06-2022_2.txt Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица] oт дата 15.06.2022 г.</ref> == Географија и местоположба == Градот се наоѓа покрај Гољама Река, на 30 километри североисточно од регионалниот центар [[Велико Трново]]. Во Стражица има железничка станица по главната железничката линија [[Софија]] - [[Варна]] и патни врски со градовите [[Горна Орјаховица]], Велико Трново и [[Попово]]. == Историја == Повеќето средновековни населби во областа на денешниот град Стражица биле напуштени или уништени за време на османлиската инвазија од крајот на [[14 век]]. Дел од археолошките материјали откриени случајно или при ископувања се претставени во Изложбената сала во градот. До [[1883]] година селото се викало '''Кадиќој'''. Просветното дело во Стражица започналo со отворањето на првото ќелијно училиште во [[1843]] година, кое се наоѓало во дворот на црквата „Света Богородица“. Во [[1865]] година, било основано новото училиште од Сава Статев. Десет години подоцна, на местото на малата зграда била изградена нова зграда на Заедничкото училиште, во која децата се учеле до [[1891]] година. === Земјотресот од 1986 година === На [[7 декември]] [[1986]] година Стражица беше погодена од разорен земјотрес кој ги преврте животите на жителите на градот и околните села. На подрачјето на Стражица се предизвикани големи разурнувања, а во трагедијата загинаа 2 лица. Како последица на земјотресот уништени се повеќе од 150 згради.<ref>[http://www.lostbulgaria.com/?cat=541 Снимки от голямото земетресение, 1986 г.] ''Изгубената България.com''</ref> == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * [http://strazhitsa.egov.bg/ Официјална веб-страница на Општината Стражица]{{Мртва_врска|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Општина Стражица}} {{Бугарија-гео-никулец}} [[Категорија:Градови во Бугарија]] [[Категорија:Населени места во областа Велико Трново]] fz5aivntafl0n5cbgxjfh74xjjtp1wu 0 1342476 5544469 5194924 2026-04-24T20:56:19Z Andrew012p 85224 5544469 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Trigger mechanism bf 1923.jpg|мини|Наједноставното чкрапало за неавтоматска пушка.]] '''Чкрапало'''<ref>{{ДРМЈ|чкрапало}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|чкрапало}}</ref> ([[Англиски јазик|англиски]]: ''trigger'') или '''чкрапец''' — [[Механизација|механизам]] што се притиска за да се пука со [[дометно оружје]] ([[огнено оружје]], [[самострел]]). Обично тоа е мала рачка што се притиска со прстот. Кога ќе го повлечете чкрапалото, тоа предизвикува верижна реакција во внатрешноста на оружјето и го тера да пука.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.libertysafe.com/blogs/the-vault/understanding-different-firearm-trigger-types-and-actions|title=Understanding Different Firearm Trigger Types and Actions|work=Liberty Safe|language=en|accessdate=2024-02-11}}</ref> == Одлики == Чкрапалата се составен дел на [[Огнено оружје|огненото оружје]] уште од најраните пушки со фитил од [[15 век|XV век]]. Првично, механизмот за пукање имал лост во облик на „S“ прикачен на табла на кундакот на пушката. Со притискање на долниот дел од оваа рачка, позната како чкрапало, се ослободил осигурувачот или се активирала пружината, во зависност од видот на огненото оружје. За пушките, ова дејство ја вклучувало пружината на колото, додека подоцна пушките користеле [[Кремен|кремени]] или капачиња, при што чкрапалото ја ослободувало затегнатата рачка што го носела кременот или го вклучувала механизмот на капачето. До средината на [[19 век|XIX век]], пушките се развиле за да имаат чкрапала што непосредно ја активирале [[Ударна игла|ударната игла]] во [[Затворач (огнено оружје)|затворачот]], механизам што се користи и денес.<ref name=":0" /> Кај [[Револвер|револверите]], чкрапалата служат за повеќе улоги во зависност од градбата. Кај постарите револвери со еднократно чкрапало, основната функција на чкрапалото била да пука со оружјето, барајќи од корисникот рачно да го затегнува [[Петле|петлето]] пред секој истрел. Спротивно на тоа, кај двократните револвери, чкрапалото не само што го испукува оружјето, туку и го притиска петлето со едно повлекување, обезбедувајќи поедноставен и побрз процес на пукање. Овие варијации во функционалноста на чкрапалото нудат прилагодливост и одговараат на различни претпочитања и потреби за пукање кај различни видови огнено оружје.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.agirlandagun.org/pistol-trigger-and-action-types/|title=Handgun Trigger and Action Types|last=Whitlock|first=Tatiana|date=2022-08-09|work=A Girl and A Gun|language=en-US|accessdate=2024-02-11}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category|Pistol and rifle cartridges}} * [https://portal.ct.gov/-/media/DEEP/hunting_trapping/pdf_files/Hunter_Safety_Manual/Chapter3.pdf PARTS AND FEATURES OF FIREARMS] __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Механизми]] af3j1wwb8u0euioigs3fbf33kwqbg36 0 1344227 5544456 5537695 2026-04-24T20:35:04Z Carshalton 30527 5544456 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Ѓорѓе Петровиќ | image = [[Податотека:Petrovic asse rcsa 2425.jpg|200px]] | upright = | caption = | full_name = | birth_date = {{Birth date and age|1999|10|8|df=y}} | birth_place = [[Пожаревац]], [[СР Југославија]] | nationality = {{flagsport|SRB}} [[Србија]] | height = {{height|m=1,94}} | position = [[Голман (фудбал)|голман]] | currentclub = {{Fb team AFC Bournemouth}} | clubnumber = 1 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|600px bisection vertical HEX-1D913D Black.svg}} [[ФК Рудар Костолац|Рудар Костолац]] | youthyears2 = | youthclubs2 = {{симбол2|Flag of None.svg}} Пресинг Пожаревац | youthyears3 = 2014–2018 | youthclubs3 = {{Fb team Cukaricki}} | years1 = 2018–2022 | clubs1 = {{Fb team Cukaricki}} | caps1 = 78 | goals1 = 0 | years2 = 2018–2019 | clubs2 = →{{симбол2|Flag of None.svg}} [[ФК ИМТ|ИМТ]] | caps2 = 7 | goals2 = 0 | years3 = 2022–2023 | clubs3 = {{Fb team New England Revolution}} | caps3 = 43 | goals3 = 0 | years4 = 2023–2025 | clubs4 = {{Fb team Chelsea}} | caps4 = 23 | goals4 = 0 | years5 = 2024–2025 | clubs5 = →{{Fb team Strasbourg}} | caps5 = 31 | goals5 = 0 | years6 = 2025– | clubs6 = {{Fb team AFC Bournemouth}} | caps6 = 30 | goals6 = 0 | nationalyears1 = 2020 | nationalteam1 = {{flagsport|SRB}} [[Фудбалска репрезентација на Србија под 21 година|Србија 21]] | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2021– | nationalteam2 = {{flagsport|SRB}} [[Фудбалска репрезентација на Србија|Србија]] | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 0 }} '''Ѓорѓе Петровиќ''' ([[српски јазик|српски]]: ''Ђорђе Петровић''; роден на [[8 октомври]] [[1999]]) ― [[Србија|српски]] [[Фудбал|фудбалер]], [[Голман (фудбал)|голман]] на [[АФК Борнмут|Борнмут]] и на [[Фудбалска репрезентација на Србија|српската репрезентација]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.com/sport/football/66630792|title=Djordje Petrovic: Chelsea sign New England Revolution keeper|date=26 August 2023|work=www.bbc.com|accessdate=26 August 2023}}</ref> == Клупска кариера == == Репрезентативна кариера == Петровиќ бил повикан во селекцијата на Србија до 21 година во 2020 година, <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fss.rs/spisak-u21-za-duele-protiv-poljske-i-estonije-stolica-gleda-u-buducnost-novi-talas-srbije/|title=СПИСАК U21 ЗА ДУЕЛЕ ПРОТИВ ПОЉСКЕ И ЕСТОНИЈЕ {{!}} СТОЛИЦА ГЛЕДА У БУДУЋНОСТ, НОВИ ТАЛАС СРБИЈЕ {{!}} Фудбалски савез Србије|work=fss.rs|language=sr-RS|accessdate=2023-12-21}}</ref> со настап против Полска. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2020/10/09/europe/uefa-u21-championship/serbia-u21/poland-under-21/2978940/|title=Serbia U21 vs. Poland U21 - 9 October 2020|work=Soccerway}}</ref> Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Србија|сениорската репрезентација на Србија]] го имал на 25 јануари 2021 година во ремито 0 – 0 против Доминиканската Република . <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2021/01/25/world/friendlies/dominican-republic/serbia/3437844/|title=Dominican Republic vs. Serbia - 25 January 2021|work=Soccerway}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Состав на АФК Борнмут}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Петровиќ, Ѓорѓе}} [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Челзи]] [[Категорија:Фудбалери на АФК Борнмут]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1999 година]] iungcvmp8jd6cukjbknli3sviu3fxl3 0 1346348 5544340 5280471 2026-04-24T16:30:49Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - ситопечат наместо сито печат 5544340 wikitext text/x-wiki '''„Престапни години“''' — збирка [[Расказ|раскази]] на македонската писателка [[Оливера Ќорвезироска]] од 2021 година. ==Содржина== Збирката содржи 366 куси раскази, поделени во дванаесет циклуси: * ''Јануари'': „Првиот ден во годината“, „Стани, направи нешто!“, „Паркет од зборови“, „Што е Скопје?“, „Улиците што ги има: Народен фронт“, „Што останува од родниот град?“, „Кумановски пуканки“, „ГТЦ“, „Камениот мост-постела“, „Втори ред“, „Скришен бизнис на покривот од Археолошкиот музеј“, „Стаорците од Штутгарт“, „Папата“, „Неодоливиот рибар“, „Банкарски триаголник“, „Некоја минута пред затворање“, „Бојата на платното“, „Туѓа болка“, „Штрак, штрак!“, „Смртта на бројот 180“, „Нумерологија“, „15 на 45“, „Фиоките на денот“, „Спицикото“, „Јако турско кафе“, „И споредните ликови умираат, зарем не?“, „Кучето зумбул“, „Приказни од светларникот“, „Три рала чевли и едни патики“, „Седум градови“, „Фактот како фикција“.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 5-57.</ref> * ''Февруари'': „Мина“, „Клуч“, „Опашки“, „Зборокршачка“, „Панделка“, „Укравчиња“, „Завештание“, „Свијоци“, „Пламен“, „Желба“, „Тајна“, „Љубовници“, „Пеперутки“, „Рана“, „Душник“, „Патувања“, „Инсекти“, „Стапала“, „Векови“, „Нишан“, „Џемперчиња“, „Знаци“, „Ковчези“, „Сунѓер“, „Сенка“, „Поплава“, „Лузни“, „Штит“, „Погледи“.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 59-89.</ref> * ''Март'': „Црвени вистини“, „Темноцрвено кадифе“, „Забрането земање книги“, „Расипана витрина“, „Што си ѝ ти точно на Оливера?“, „Распрснато време“, „Книги на раката“, „Поправана жена“, „Неочекуван гостин“, „Машина за пишување“, „Силвана Арменулиќ“, „Шиштење“, „Срце је моје од папира“, „Ламела во Дивљо Насеље“, „Шајчиња и пенчиња“, „Фиќовци со различни презимиња“, „Две Пчињи“, „Томови тишина“, „Летушка“, „Жолт фустан над колена“, „Експрес-Бади“, „Другарката на моите тетки“, „Гледаме Макфест со татко ми“, „Блуткава тага“, „Празници“, „Пцовка над пцовките“, „Моите мртви родители се подготвуваат за референдум“, „Торта“, „Кромид“, „Грамофон“, „Каде е татко ти?“.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 91-146.</ref> * ''Април'': „Бродот Куманово“, „Лесна одлука“, „Братучетка ми ги има нозете на мајка ми“, „Оној што ти ги лета буквите“, „Ангел со шест крилја“, „Чај од свежо нане“, „Чај од свежо нане (втора шолја)“, „Патент“, „Родители и деца“, „Ќе заборавам ли некогаш нешто?“, „Војската на Блаже“, „Недела навечер во среда“, „Штимери на соништа“, „Ај со мене!“, „Емотивен кич“, „Голи и боси вистини“, „O tempora, o mores!“, „Различна пролет“, „Сказалки в џеб“, „Везено време“, „Дојди да ти покажам!“, „Алина по којзнае кој пат“, „Багат“, „Рипс или габардин“, „Ни морето, ни текстилот“, „Раскази од вештачки материјали“, „Органзата не е органтин“, „Ресло“, „Четириесет и два грама“, „Достам“.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 147-193.</ref> * ''Мај'': „Jethro Tull или Лепа Лукиќ“, „Читателот“, „Македонскиот јазик“, „Љуље“, „Граматички флерт“, „Заеднички прозорец“, „Пегла в лифт“, „Ѓезве“, „Омрцлавен ѕвер“, „Лекторски уши“, „Фрлање очи“, „Чорба од целер“, „Чорба од тиква“, „Кифлички“, „Вкусот на буквите“, „Седиме и се ценкаме за љубов“, „Молив“, „Совршен есцајг“, „Ножеви“, „Облога од придавки“, „Има зборови...“, „Срт“, „Азбуката во куфер“, „Љ под мостот“, „Ономастички траги“, „Мала азбучна мана“, „Паричник за петмина“, „Никако да си ги откупам расказите“, „Скарани зборови“, „Ненаправените разговори“, „Кралеви на патетиката“.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 195-236.</ref> * ''Јуни'': „Арс маркетика“, „Наместо хортензиите на свекрва ми“, „Тој — latinica, јас — кирилица“, „Триесет и една тишина“, „Подвижна закачалка“, „Зборови-шустикли“, „Далечни братучеди на демоните“, „Краснописна тишина“, „Полничка проза“, „Тави, плехови, модли“, „Уа, шнајдери!“, „Коријандре, сине мој!“, „Ранети реченици“, „Велешко јаначе не е турски yanak“, „Хот-дог куќа“, „Темнина и темница“, „Светлицата на сијалицата“, „Премреже“, „Гамен“, „Именски брак“, „За сложувањето и согласувањето“, „Тишинка“, „Позитивна енергија“, „Целите ние“, „Плафон“, „Јазични фљонга“, „Болестата — болестот“, „Трчај горе!“, „Оточке“, „Таму каде што јазикот се колеба“.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 237-284.</ref> * ''Јули'': „Исчемреано пладне“, „Семантички Батко Ѓорѓија“, „KU 103-85“, „Шамлица за зборови“, „Сандалите на татковците на македонските писатели“, „Лекторај“, „Луди свети Јовани“, „Мојован“, „Шапун и сампон“, „Тајло“, „Шем-шем-шемче“, „Здебемила“, „Виноиракија“, „Штипка на јазикот“, „Две чиничиња пченица со ореви и цимет“, „Секој има своја Пчиња“, „Кумановци и кумановчани“, „Алаојда“, „Ала и али“, „Банѕов“, „Бездер“, „Котлајче“, „Јато синоними“, „За лекторцките работи“, „Осум претвори“, „А клучевите од фиќото, кај ви се?“, „Немтур, намќор, некез“, „Семантичко насилство“, „Деклинации и малверзации“, „Конјугации и секирации“, „Чкорче“.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 285-336.</ref> * ''Август'': „Ќерка“, „Две граматики“, „Една лажица зејтин или компир“, „Касиерка“, „Цицор-цицељ“, „Нането ми е чинар“, „Те јава ли прстенот?“, „Binden бинте“, „Мантра“, „Поентлес во куќата на Миладиновци“, „Кутија за фусноти“, „Мирналина“, „Вторник по вторник“, „Закажано време“, „Јасми Штркот“, „Ујко Ориз“, „Вавилонска куќа“, „Две гира“, „Casio FX-602P“, „Неделна музичка смеа“, „Претерана потреба“, „Текстилна полицајка“, „Лето без семки“, „Троја“, „Злато на спомените“, „Свадбата на Фигаро“, „Влечки. Никако“, „Син“, „Недопишан август“, „Југото-фустан“, „Танц со бројките“.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 337-386.</ref> * ''Септември'': „Книжевна причесна“, „Принцот на метафората“, „Книжевноста предолго ја нема!“, „Стивнато оро“, „Сите соби на нашите животи и смрти“, „Нејзиниот вдовец“, „Страв од калинки“, „Пила“, „Ви сакам“, „Напрсток“, „Омалување“, „Идиосинкразија“, „Коцка шеќер“, „Букви и котелци“, „Хотелите што ги нема“, „Тупаница (една)“, „Тупаница (втора)“, „Реки, езера и мориња во ранецот“, „Сите лица на љубовта“, „Глас со боја на тукушто помината болка“, „Праски без мов“, „Дупла рака“, „Не сум радио!“, „Мојата зграда во нејзиниот двор“, „Милион други работи“, „Ако некогаш напишам песна“, „Вечности долги по 45 минути“, „Кога ќе помислам на Славко Јаневски“, „Еден ден ќе ти купам вреќа сончоглед“, „Мува“.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 387-441.</ref> * ''Октомври'': „Да биде ноќ“, „Жолтиот шал“, „Толку пати колку што треба“, „Црвенкапа“, „Шише под креветот“, „Разресито утро“, „Мојата генијална другарка“, „Мил мој, Скоту“, „Отсутна рима“, „Часови по кларинет во Њу Орлеанс“, „Заспивање во филм“, „Јогурт“, „Шеќерна болест“, „Бесмртниот Шагал“, „Тигарот на Борхес“, „Кишовиот нож“, „Виктор Игор“, „Караконџулка“, „Јазикот што го нема“, „Грешката на Шарлота Ефтимова“, „Убо измолерена соба сред езеро“, „Гласот на Добрила“, „Глинени јазици“, „Којзнае од кај сте!“, „Филмокршачка“, „Седумдесет години од матура“, „Знаете ли што е ситопечат?“, „Гоце Смилевски до Амазон“, „Екстерно тестирање“, „Штрудлата на Лиле Дирјан“, „Последната шега на Лиле Дирјан“.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 443-493.</ref> * ''Ноември'': „Триесет и седум-осум километри“, „Самопослуга“, „Направи ми чевли“, „37, 38, 41 и 42“, „Марковиќ татковиќ“, „Мустаќи од какао“, „Кречење“, „Ќ против Ћ“, „Секој деветти ноември“, „Свеќичка“, „Аптека“, „Ацетон“, „Кондураџиски хороскоп“, „Лаконоќ“, „Гас-маска во плакарот“, „Коцка кристал-маргарин“, „Љубовен елек“, „Елена. Елена Петровиќ“, „Гвачка“, „Тишина на два ката“, „Женска клетва“, „Карирана меморија“, „Седумдесетгодишна девојка“, „Црни саѓи“, „Стотици години“, „Зет за сестра на снаата од брат ми“, „Думани од букви“, „Соспи љубов“, „Слаѓана“, „Сите мои фонетски постоења“.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 495-552.</ref> * ''Декември'': „Еве ти ја твојата зима“, „Зимска чипка“, „Quo vadis, Пневмониј?“, „Метална џумка“, „Знае ли Подравка за овој таксист?“, „Семафор“, „Тетин“, „Потстуткан и поткуткан“, „Време е за Јорган Фриман“, „Топла грешка“, „Кашмер и кашмир“, „Кокошка в кино“, „Булутин на промоција“, „Подно греење на чварки“, „Дуњи“, „Чорапи со сусам“, „Наративен анафилактички шок“, „Нозе в рерна“, „Облоги од храна“, „Шеснаесет рунди“, „Подвиткани книжевни опашки“, „Кваки или спомени“, „Ракија во чизми“, „Лутинки“, „Цепенков и фудбалот“, „(Не)членување“, „Гоблен“, „Зумбул пред фризерница“, „Црно чорапче во бела машина“, „Иста сум како татко ми“, „Последниот ден во годината“.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 553-604.</ref> ==Технички податоци== Книгата е објавена во рамките на библиотеката „Наше маало“, а нејзиното печатење е помогнато од [[Министерство за култура и туризам на Македонија|Министерството за култура]]. Авторката ја извршила и лектурата, графичкото уредување го направила Наталија Лукомска, додека јазичната редакција е дело на Филип Димевски.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 2.</ref> Книгата, со обем од 607 страници и со димензии од 19 сантиметри, е испечатена во печатницата Графоден во тираж од 500 примероци. Таа е каталогизирана во [[Национална и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“|Националната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“]], Скопје и ја носи меѓународната ознака [[ISBN]] 978-608-4869-47-4.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 607.</ref> ==Осврт кон делото== [[Владимир Мартиновски]] ја оценува збирката како минуциозно осмислена и виртуозно изведена, нарекувајќи ја „вистински празник за современата македонска микрофикција“ и „читателски деликатес (и во квантитативна и во квалитативна смисла)“. Нејзините 366 вибрантни, луцидни и вдахновени куси прози осцилираат меѓу кусиот расказ, [[Дневник|дневничкиот]] запис, [[Есеј|микроесејот]], цртичката, прозниот медалјон и прозниот фрагмент. Притоа, еден вид главен јунак во расказите е [[Јазик|јазикот]] и економичноста на јазичниот израз. Покрај рефлексиите за проникнувањата меѓу животот и [[Уметност|уметноста]], еден вид лајтмотив на збирката е проникнувањето на личната приказна и премрежјата на нашето време. Структурата на збирката е едноставна: по една куса проза за секој ден од годината.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Оливера Ќорвезироска]] [[Категорија:Изданија на Бегемот]] [[Категорија:Македонски раскази]] [[Категорија:Книги од 2021 година]] [[Категорија:Македонски дела од 2021 година]] [[Категорија:Појавено во 2021 година во Македонија]] 8zq0bzma4pkspcdc46cajxv4tlpfma5 0 1353236 5544496 5499533 2026-04-24T22:27:30Z Andrew012p 85224 5544496 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Сите сме мртви плакат.png | image_upright = 1.15 | caption = Плакатот на македонски јазик | native_name = 지금 우리 학교는 | genre = {{Plainlist| * ужаси * [[зомби-апокалипса]] }} | creator = {{Plainlist| * Чун Сунг Ил * [[Ли Џе Кју]] * Ким Нам Су }} | based_on = | developer = | writer = Чун Сунг Ил | director = {{Plainlist| * Ли Џе Кју * Ким Нам Су }} | creative_director = | starring = {{plainlist| <!-- As per https://www.netflix.com/title/81237994, rearranging and/or removing would be considered as DISRUPTIVE EDITING --> * [[Парк Џи Ху]] * [[Јун Чан Јонг]] * [[Чо Ји Хјун]] * [[Парк Соломон]] }} | country = {{знамеикона|Јужна Кореја}} [[Јужна Кореја]] | language = {{Plainlist| * [[корејски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | num_seasons = 1 <!-- Според [[Template:Infobox television/doc]] --> | num_episodes = 12 <!-- Само според [[Template:Infobox television/doc]] --> | composer = | cinematography = Парк Се Сунг | editor = Шин Мин Кјунг | camera = многукамерна снимка | runtime = 53 — 72 минути | company = {{Plainlist| * Film Monster by [[JTBC Studios]]<ref name="NFLX">{{cite web|url=https://about.netflix.com/en/news/help-is-not-coming-all-of-us-are-dead-released-new-teaser-trailer-and-stills|title=Help Is Not Coming! ''All Of Us Are Dead'' released new teaser trailer & stills that are full of suspense and thrills|date=January 6, 2022|access-date=January 23, 2022|website=Netflix Media Center|publisher=[[Netflix]]|archive-date=January 23, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123043153/https://about.netflix.com/en/news/help-is-not-coming-all-of-us-are-dead-released-new-teaser-trailer-and-stills|url-status=live}}</ref> * [[Kim Jong-hak Production]]<ref name="NFLX" /> }} | network = [[Netflix]] | first_aired = 28 јануари 2022 | last_aired = сѐ уште | image_size = 250px }}'''''Сите сме мртви''''' ({{Langx|ko|지금 우리 학교는}}, {{langx|en|All of Us Are Dead}}) — [[Јужна Кореја|јужнокорејска]] серија заснована на истоимениот [[вебтун]] на Naver од Џу Донг Гун, кој бил објавен од 2009 до 2011 г. Серијата била премиерно прикажана на 28 јануари 2022 г. на [[Netflix|Нетфликс]].<ref name=":02">{{Cite web|url=https://www.whats-on-netflix.com/news/zombie-k-drama-all-of-us-are-dead-season-1-what-we-know-so-far-09-2021/|title=Zombie K-Drama 'All of Us Are Dead' Coming to Netflix in January 2022|date=2021-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20211101025158/https://www.whats-on-netflix.com/news/zombie-k-drama-all-of-us-are-dead-season-1-what-we-know-so-far-09-2021/|archive-date=2021-11-01|website=What's on Netflix|access-date=2022-01-30|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=109&aid=0004533896|title=좀비물 '지금 우리 학교는', 넷플릭스 1월 28일 공개 확정 [공식]|author=Ha Su-jeong|date=2021-12-31|access-date=2021-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20211231012005/https://entertain.naver.com/now/read?oid=109&aid=0004533896|archive-date=2021-12-31|lang=ko|website=OSEN}}</ref> На 6 јуни 2022 г., серијата била обновена за втора сезона.<ref>{{Cite web|url=https://ew.com/tv/all-of-us-are-dead-netflix-no-1-show/|title='All of Us Are Dead' becomes second non-English language series to be No. 1 on Netflix|last=February 6|first=Lester Fabian Brathwaite|last2=EST|first2=2022 at 07:20 PM|language=en|access-date=February 13, 2022|website=EW.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2022/06/all-of-us-are-dead-renewed-season-2-netflix-1235038221/|title='All Of Us Are Dead' Renewed For Season 2 By Netflix|last=Petski|first=Denise|date=2022-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20220620131257/https://deadline.com/2022/06/all-of-us-are-dead-renewed-season-2-netflix-1235038221/|archive-date=2022-06-20|website=Deadline|access-date=2022-06-06|url-status=live}}</ref> Серијата првично била најавена на 12 април 2020 г. Снимањето било накратко прекинато во август 2020 г. поради пандемијата [[КОВИД-19]]. Сите епизоди станале достапни на Нетфликс на 28 јануари 2022 г. Добила силни пофалби и од критичарите и од гледачите, со особено признание за глумечките изведби, сценариото, акционите сцени и емотивните мигови. По ''[[Игра на лигни]]'' (2021), ''Сите сме мртви'' станала втората јужнокорејска серија што зазела 1. место на Нетфликс.<ref>{{Citation|title=All of Us Are Dead follows in Squid Game's bloody footsteps to reach No. 1 on Netflix|url=https://ew.com/tv/all-of-us-are-dead-netflix-no-1-show/|language=en|access-date=2022-03-05}}</ref> Серијата била делумно заснована на успехот на ''[[Воз за Пусан|Возот за Пусан]]'' (2016), кој бил спомнат во втората епизода.<ref>{{Citation|title=All of Us Are Dead References a High-Octane Zombie Film - and It’s Perfect|url=https://www.cbr.com/all-of-us-are-dead-train-to-busan-reference-explained/|language=en|access-date=2022-03-05}}</ref> == Содржина == Во јужнокорејскиот град Хјосан, професор по природни науки спроведува кошмарен опит што води до месната гимназија да биде преплавена од [[зомби]]ја. Додека заразата се распространува низ градот и преоптоварените власти се борат да се справат со кризата, група ученици заробени внатре мораат да се обединат и да ја искористат својата генијалност за да преживеат и да избегаат на безбедно. == Глумци и улоги == === Главен состав === * [[Парк Џи Ху]] — Нам Он Џо, ученичка од клас 2–5, таа е сосетка на Чонг Сан, другар од детството и љубовен интерес.<ref name="main">{{cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=629&aid=0000125921|title=박지후·윤찬영·조이현, 괴물 신예 탄생 알릴 '지금 우리 학교는|last=Kim|first=Saet-byul|date=January 6, 2022|work=The Fact|language=ko|trans-title=Park Ji-hoo, Yoon Chan-young, and Jo Yi-hyun, 'Now our school' to announce the birth of a new monster|archive-url=https://web.archive.org/web/20220106110222/https://entertain.naver.com/now/read?oid=629&aid=0000125921|archive-date=January 6, 2022|url-status=live|access-date=January 6, 2022|via=Naver}}</ref> * Јун Чан Јонг — Ли Чонг Сан, ученик од клас 2–5, тој е сосед и другар од детството на Он Џо.<ref name="main" /> * Чо Ји Хјун — Чои Нам Ра, претседателка на класот 2–5 и симпатијата на Су Хјок. * Парк Соломон — Ли Су Хјок, ученик од клас 2–5, кој е поранешен хулиган. * Ју Ин Су — Јун Гви Нам, училиштен хулиган, кој е ученик од клас 2–1 и главен антагонист на серијата. * Ли Ју Ми — Ли На Јон, богата, но надмена ученичка од клас 2–5. * Ким Бјунг Чул — Ли Бјонг Чан, професор по природни науки во гимназијата Хјосан и творец на вирусот јонас, кој служи како сеопфатен антагонист на серијата. * Ли Кју Хјунг — Сонг Џе Ик, детектив на полициската станица Хјосан. * Џон Бе Су — Нам Со Џу, капетан на Спасувачката екипа 1 на пожарната станица Хјосан и таткото на Он Џо.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://screenrant.com/all-us-dead-show-cast-character-guide/|title=All Of Us Are Dead Cast & Character Guide|last=Cameron|first=Charles|date=January 31, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131235412/https://screenrant.com/all-us-dead-show-cast-character-guide/|archive-date=January 31, 2022|url-status=live|access-date=February 1, 2022|website=[[Screen Rant]]}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{IMDb title|id=tt14169960}} * {{Netflix title}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Телевизиски серии]] [[Категорија:Јужнокорејски телевизиски серии]] [[Категорија:Оригинални програми на Netflix]] [[Категорија:Телевизиски серии на корејски јазик]] 0lngdy4hk6wrbz423wm17ylmcgskph9 5544501 5544496 2026-04-24T22:37:55Z Andrew012p 85224 5544501 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Сите сме мртви плакат.png | image_upright = | caption = Плакатот на македонски јазик | native_name = 지금 우리 학교는 | genre = {{Plainlist| * ужаси * [[зомби-апокалипса]] }} | creator = {{Plainlist| * Чун Сунг Ил * [[Ли Џе Кју]] * Ким Нам Су }} | based_on = | developer = | writer = Чун Сунг Ил | director = {{Plainlist| * Ли Џе Кју * Ким Нам Су }} | creative_director = | starring = {{plainlist| <!-- As per https://www.netflix.com/title/81237994, rearranging and/or removing would be considered as DISRUPTIVE EDITING --> * [[Парк Џи Ху]] * [[Јун Чан Јонг]] * [[Чо Ји Хјун]] * [[Парк Соломон]] }} | country = {{знамеикона|Јужна Кореја}} [[Јужна Кореја]] | language = {{Plainlist| * [[корејски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | num_seasons = 1 <!-- Според [[Template:Infobox television/doc]] --> | num_episodes = 12 <!-- Само според [[Template:Infobox television/doc]] --> | composer = | cinematography = Парк Се Сунг | editor = Шин Мин Кјунг | camera = многукамерна снимка | runtime = 53 — 72 минути | company = {{Plainlist| * Film Monster by [[JTBC Studios]]<ref name="NFLX">{{cite web|url=https://about.netflix.com/en/news/help-is-not-coming-all-of-us-are-dead-released-new-teaser-trailer-and-stills|title=Help Is Not Coming! ''All Of Us Are Dead'' released new teaser trailer & stills that are full of suspense and thrills|date=January 6, 2022|access-date=January 23, 2022|website=Netflix Media Center|publisher=[[Netflix]]|archive-date=January 23, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123043153/https://about.netflix.com/en/news/help-is-not-coming-all-of-us-are-dead-released-new-teaser-trailer-and-stills|url-status=live}}</ref> * [[Kim Jong-hak Production]]<ref name="NFLX" /> }} | network = [[Netflix]] | first_aired = 28 јануари 2022 | last_aired = сѐ уште | image_size = }}'''''Сите сме мртви''''' ({{Langx|ko|지금 우리 학교는}}, {{langx|en|All of Us Are Dead}}) — [[Јужна Кореја|јужнокорејска]] серија заснована на истоимениот [[вебтун]] на Naver од Џу Донг Гун, кој бил објавен од 2009 до 2011 г. Серијата била премиерно прикажана на 28 јануари 2022 г. на [[Netflix|Нетфликс]].<ref name=":02">{{Cite web|url=https://www.whats-on-netflix.com/news/zombie-k-drama-all-of-us-are-dead-season-1-what-we-know-so-far-09-2021/|title=Zombie K-Drama 'All of Us Are Dead' Coming to Netflix in January 2022|date=2021-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20211101025158/https://www.whats-on-netflix.com/news/zombie-k-drama-all-of-us-are-dead-season-1-what-we-know-so-far-09-2021/|archive-date=2021-11-01|website=What's on Netflix|access-date=2022-01-30|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=109&aid=0004533896|title=좀비물 '지금 우리 학교는', 넷플릭스 1월 28일 공개 확정 [공식]|author=Ha Su-jeong|date=2021-12-31|access-date=2021-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20211231012005/https://entertain.naver.com/now/read?oid=109&aid=0004533896|archive-date=2021-12-31|lang=ko|website=OSEN}}</ref> На 6 јуни 2022 г., серијата била обновена за втора сезона.<ref>{{Cite web|url=https://ew.com/tv/all-of-us-are-dead-netflix-no-1-show/|title='All of Us Are Dead' becomes second non-English language series to be No. 1 on Netflix|last=February 6|first=Lester Fabian Brathwaite|last2=EST|first2=2022 at 07:20 PM|language=en|access-date=February 13, 2022|website=EW.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2022/06/all-of-us-are-dead-renewed-season-2-netflix-1235038221/|title='All Of Us Are Dead' Renewed For Season 2 By Netflix|last=Petski|first=Denise|date=2022-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20220620131257/https://deadline.com/2022/06/all-of-us-are-dead-renewed-season-2-netflix-1235038221/|archive-date=2022-06-20|website=Deadline|access-date=2022-06-06|url-status=live}}</ref> Серијата првично била најавена на 12 април 2020 г. Снимањето било накратко прекинато во август 2020 г. поради пандемијата [[КОВИД-19]]. Сите епизоди станале достапни на Нетфликс на 28 јануари 2022 г. Добила силни пофалби и од критичарите и од гледачите, со особено признание за глумечките изведби, сценариото, акционите сцени и емотивните мигови. По ''[[Игра на лигни]]'' (2021), ''Сите сме мртви'' станала втората јужнокорејска серија што зазела 1. место на Нетфликс.<ref>{{Citation|title=All of Us Are Dead follows in Squid Game's bloody footsteps to reach No. 1 on Netflix|url=https://ew.com/tv/all-of-us-are-dead-netflix-no-1-show/|language=en|access-date=2022-03-05}}</ref> Серијата била делумно заснована на успехот на ''[[Воз за Пусан|Возот за Пусан]]'' (2016), кој бил спомнат во втората епизода.<ref>{{Citation|title=All of Us Are Dead References a High-Octane Zombie Film - and It’s Perfect|url=https://www.cbr.com/all-of-us-are-dead-train-to-busan-reference-explained/|language=en|access-date=2022-03-05}}</ref> == Содржина == Во јужнокорејскиот град Хјосан, професор по природни науки спроведува кошмарен опит што води до месната гимназија да биде преплавена од [[зомби]]ја. Додека заразата се распространува низ градот и преоптоварените власти се борат да се справат со кризата, група ученици заробени внатре мораат да се обединат и да ја искористат својата генијалност за да преживеат и да избегаат на безбедно. == Глумци и улоги == === Главен состав === * [[Парк Џи Ху]] — Нам Он Џо, ученичка од клас 2–5, таа е сосетка на Чонг Сан, другар од детството и љубовен интерес.<ref name="main">{{cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=629&aid=0000125921|title=박지후·윤찬영·조이현, 괴물 신예 탄생 알릴 '지금 우리 학교는|last=Kim|first=Saet-byul|date=January 6, 2022|work=The Fact|language=ko|trans-title=Park Ji-hoo, Yoon Chan-young, and Jo Yi-hyun, 'Now our school' to announce the birth of a new monster|archive-url=https://web.archive.org/web/20220106110222/https://entertain.naver.com/now/read?oid=629&aid=0000125921|archive-date=January 6, 2022|url-status=live|access-date=January 6, 2022|via=Naver}}</ref> * Јун Чан Јонг — Ли Чонг Сан, ученик од клас 2–5, тој е сосед и другар од детството на Он Џо.<ref name="main" /> * Чо Ји Хјун — Чои Нам Ра, претседателка на класот 2–5 и симпатијата на Су Хјок. * Парк Соломон — Ли Су Хјок, ученик од клас 2–5, кој е поранешен хулиган. * Ју Ин Су — Јун Гви Нам, училиштен хулиган, кој е ученик од клас 2–1 и главен антагонист на серијата. * Ли Ју Ми — Ли На Јон, богата, но надмена ученичка од клас 2–5. * Ким Бјунг Чул — Ли Бјонг Чан, професор по природни науки во гимназијата Хјосан и творец на вирусот јонас, кој служи како сеопфатен антагонист на серијата. * Ли Кју Хјунг — Сонг Џе Ик, детектив на полициската станица Хјосан. * Џон Бе Су — Нам Со Џу, капетан на Спасувачката екипа 1 на пожарната станица Хјосан и таткото на Он Џо.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://screenrant.com/all-us-dead-show-cast-character-guide/|title=All Of Us Are Dead Cast & Character Guide|last=Cameron|first=Charles|date=January 31, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131235412/https://screenrant.com/all-us-dead-show-cast-character-guide/|archive-date=January 31, 2022|url-status=live|access-date=February 1, 2022|website=[[Screen Rant]]}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{IMDb title|id=tt14169960}} * {{Netflix title}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Телевизиски серии]] [[Категорија:Јужнокорејски телевизиски серии]] [[Категорија:Оригинални програми на Netflix]] [[Категорија:Телевизиски серии на корејски јазик]] muy4hdc9chksug7niqacl2rfqxj6i8u 0 1367395 5544512 5344929 2026-04-25T05:50:49Z P.Nedelkovski 47736 5544512 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Андре Веј<br/>André Weil | image = André_Weil_cropped.jpg | image_size = 250px | caption = | birth_date = {{birth date|1906|05|06|df=y}} | birth_place = [[Париз]], Франција | death_date = {{death date and age|1998|08|06|1906|05|06|df=y}} | death_place = [[Принстон (Њу Џерси)|Принстон]], САД | field = [[Математика]] | work_institutions = {{Ubl | [[Лихајски универзитет]] | [[Универзитет на Сао Паоло]] (1945–47) | [[Чикашки универзитет]] (1947–58) | [[Институт за напредни студии]] }} | education = {{Ubl | [[Париски универзитет]] | [[Виша нормална школа]] }} | doctoral_advisor = {{Ubl | [[Жак Адамар]] | [[Шарл Емил Пикар]] }} | doctoral_students = {{Plainlist| * {{nowrap|[[Пјер Картие]]}} * {{nowrap|[[Харли Фландерс]]}} * {{nowrap|[[Вилијам Алвин Хауард]]}} * {{nowrap|[[Терухиса Мацусака]]}} * {{nowrap|[[Петер Свинертон-Дајер]]<ref name=mathgene>{{MathGenealogy|id=6385}}</ref>}} * {{nowrap|[[Алексанр Родригес]]}}}} | known_for = {{Collapsible list | [[Бергман-Вејова формула]] | [[Борел-Вејова теорема]] | [[Черн-Вејов хомоморфизам]] | [[Черн-Вејова теорија]] | [[Де Рам-Вејова теорема]] | [[Вејова експлицитна формула]] | [[Хасе-Вејова зета функција]] | [[Хасе-Вејова L-функција]] | [[Мордел-Вејова група]] | [[Мордел-Вејова теорема]] | [[Ока-Вејова теорема]] | [[Сигел-Вејова формула]] | [[Шафаревич-Вејова теорема]] | [[Танијама-Шимура-Вејова претпоставка]] | [[Вејова алгебра]] | [[Веј-Брезинова карта]] | [[Веј-Шателеова група]] | [[Вејова кохомологија]] | [[Вејови претпоставки]] | [[Вејова претпоставка за Тамагава броевите]] | [[Вејов критеиум]] | [[Веј-Делињова шема на група]] | [[Вејова распределба]] | [[Вејов делител]] | [[Вејова група]] | [[Вејова висина]] | [[Вејов број]] | [[Вејово упарување]] | [[Веј-Петерсонова метрика]] | [[Вејов реципрочен закон]] | [[Вејово претставување]] | [[Вејово ограничување]] }} | prizes = {{Plainlist| * [[Волфова награда за математика|Волфова награда]] (1979) * [[Награда на Лерој П. Стил]] (1980) * [[Бернардов медал за заслуги за науката]] (1980) * [[Кјотова награда]] (1994) * [[Кралско друштво|Член на Кралското друштво]] (1966)<ref name="frs" /> }} }} '''Андре Веј''' ({{роден во|Париз}},{{роден на|6|мај|1906}} – {{починат во|Принстон (Масачусетс)}}, {{починат на|6|август|1998}}) — француски [[математичар]], познат по неговата темелна работа во [[Теорија на броевите|теоријата на броеви]] и [[Алгебарска геометрија|алгебарската геометрија]].<ref>{{Наведено списание|last=Horgan|first=J|author-link=John Horgan (journalist)|year=1994|title=Profile: Andre Weil – The Last Universal Mathematician|journal=Scientific American|volume=270|issue=6|pages=33–34|bibcode=1994SciAm.270f..33H|doi=10.1038/scientificamerican0694-33}}</ref> Бил еден од највлијателните математичари на дваесеттиот век. Неговото влијание се должи и на неговиот изворен придонес за извонредно широк спектар на математички теории, и на белегот што го оставил во математичката практика и стил, преку некои негови дела, како и преку [[Никола Бурбаки|групата Бурбаки]]. Бил еден од нејзините главни основачи. [[Податотека:Weil.jpg|алт=André Vial and boy, 1956|мини| Андре Веј и момче, 1956 ]] == Животопис == Андре Веј е роден во [[Париз]] од [[Агностицизам|агностични]] [[Алзас|алзашки]] [[Евреи|еврејски]] родители кои побегнале од анексијата на [[Алзас-Лорена]] од страна на [[Германско Царство|Германското Царство]] по [[Француско-пруска војна|Француско-пруската војна]] во 1870–71 година. [[Симон Веј]], која подоцна станала позната филозофка, била помлада сестра на Андре. Студирал во Париз, [[Рим]] и [[Гетинген]], а [[Доктор на науки|докторирал]] во 1928 година. Додека бил во Германија, Веј се спријателил со [[Карл Лудвиг Зигел]]. Почнувајќи од 1930 година, поминал две академски години на [[Алигарски муслимански универзитет|Алигарскиот муслимански универзитет]] во Индија. Освен математиката, Веј доживотно се интересирал за класичната [[Старогрчка книжевност|грчка]] и [[латинска книжевност]], [[Хиндуизам|хиндуизмот]] и [[Санскритска книжевност|санскритската книжевност]]: тој самиот научил [[Санскритски јазик|санскритски]] во 1920 година на 14-годишна возраст.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.math.sunysb.edu/~aknapp/BorelOnWeil.pdf|title=Borel, Armand}}</ref> Откако предавал една година на [[Екс-Марсејски универзитет|Екс-Марсејскиот универзитет]], шест години предавал на [[Стразбуршки универзитет|Стразбуршкиот универзитет]]. Се оженил со Евелин де Посел (родена Евелин Жије) во 1937 година.<ref name="enlisant">{{Наведена мрежна страница|url=https://zakhor-online.com/?p=11876|title=En lisant " Chez les Weil. André et Simone "|last=Ypsilantis|first=Olivier|date=31 March 2017|accessdate=26 April 2020}}</ref> Веј бил во [[Финска]] кога избувнала [[Втора светска војна|Втората светска војна]], патувал низ [[Скандинавија]] од април 1939 година. Неговата сопруга Евелин се вратила во Франција без него. Веј бил уапсен во Финска при избувнувањето на [[Зимска војна|Зимската војна]] под сомнение дека шпионирал, но се покажало дека извештаите дека неговиот живот бил во опасност биле претерани. Веј се вратил во Франција преку [[Шведска]] и [[Обединетото Кралство]] и бил приведен во [[Авр]] во јануари 1940 година. Бил обвинет за [[Одбегнување на воена должност|одбегување на должност]] и бил затворен во Авр, а потоа во [[Руан]]. Токму во воениот затвор во Бон-Нувел, област во Руан, од февруари до мај, Веј го довршил трудот со кој ја стекнал својот углед. Неговото судење било одржано на 3 мај 1940 година и бил осуден на пет години. Побарал наместо да биде затворен да биде приклучен на воена единица и му била дадена шанса да се приклучи на полкот во [[Шербур-Октевил|Шербур]]. По [[Битка за Франција|падот на Франција]] во јуни 1940 година, тој се сретнал со своето семејство во [[Марсеј]], каде што пристигнал по море. Потоа отишол во [[Клермон Феран|Клермон-Феран]], окупираниот дел од Германија, каде што успеал да ѝ се придружи на својата сопруга Евелин. Во јануари 1941 година, Веј и неговото семејство отпловиле од Марсеј за [[Њујорк]]. Остатокот од војната го поминал во [[Соединетите Држави]], каде што бил поддржан од [[Задужбина „Рокфелер“|Задужбината „Рокфелер“]] и [[Задужбина „Џон Сајмон Гугенхајм“|Задужбината „Гугенхајм“]]. Две години предавал математика на додипломски студии на [[Лихајски универзитет|Лихајскиот универзитет]], каде што не бил ценет, бил претоварен со работа и слабо платен, иако не морал да се грижи дали ќе биде регрутиран, за разлика од неговите американски студенти. Ја напуштил работата во Лихај и се преселил во Бразил, каде што предавал на [[Универзитет Сао Паоло|Универзитетот во Сао Паоло]] од 1945 до 1947 година, работејќи со [[Оскар Зариски]]. Веј и неговата сопруга имале две ќерки, [[Силви Веј|Силви]] (родена во 1942 година) и Николет (родена во 1946 година).<ref name="enlisant">{{Наведена мрежна страница|url=https://zakhor-online.com/?p=11876|title=En lisant " Chez les Weil. André et Simone "|last=Ypsilantis|first=Olivier|date=31 March 2017|accessdate=26 April 2020}}</ref> Потоа се вратил во Соединетите Држави и предавал на [[Чикашки универзитет|Чикашкиот универзитет]] од 1947 до 1958 година, пред да се пресели во [[Институт за напредни студии|Институтот за напредни студии]], каде што го поминал остатокот од својата кариера. Бил пленарен предавач на [[Меѓународен конгрес на математичарите|МКМ]] во 1950 година во [[Кембриџ (Масачусетс)|Кембриџ]], [[Масачусетс]], во 1954 година во [[Амстердам]]<ref>{{Наведена книга|title=''In:'' Proceedings of International Congress of Mathematicians, 1954, Amsterdam|last=Weil, A.|volume=3|pages=550–558|chapter=Abstract versus classical algebraic geometry|chapter-url=http://www.mathunion.org/ICM/ICM1954.3/Main/icm1954.3.0550.0558.ocr.pdf|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.mathunion.org/ICM/ICM1954.3/Main/icm1954.3.0550.0558.ocr.pdf|archive-date=2022-10-09}}</ref> и во 1978 година во [[Хелсинки]].<ref>{{Наведена книга|title=''In:'' Proceedings of International Congress of Mathematicians, (Helsinki, 1978)|last=Weil, A.|volume=1|pages=227–236|chapter=History of mathematics: How and why|chapter-url=http://www.mathunion.org/ICM/ICM1978.1/Main/icm1978.1.0227.0236.ocr.pdf|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.mathunion.org/ICM/ICM1978.1/Main/icm1978.1.0227.0236.ocr.pdf|archive-date=2022-10-09}}</ref> Веј бил избран за странски член на [[Кралско друштво|Кралското друштво]] во 1966 година. Во 1979 година, ја поделил втората [[Волфова награда за математика]] со [[Жан Лере]]. == Дело == Веј дал значителен придонес во голем број области, а најважно е неговото откритие за длабоки врски помеѓу [[Алгебарска геометрија|алгебарската геометрија]] и [[Теорија на броевите|теоријата на броеви]]. Ова започнало во неговата докторска работа што довело до [[Мордел-Вејова теорема|Мордел-Вејовата теорема]] (1928, и накратко применета во [[Сигелова теорема за интегрални точки|Сигеловата теорема за интегрални точки]]).<ref>A. Weil, ''L'arithmétique sur les courbes algébriques'', Acta Math 52, (1929) p.&nbsp;281–315, reprinted in vol 1 of his collected papers {{ISBN|0-387-90330-5}} .</ref> [[Морделова теорема|Морделовата теорема]] имала ''[[ad hoc]]'' доказ;<ref>{{Наведено списание|last=Mordell|first=L. J.|year=1922|title=On the rational solutions of the indeterminate equations of the third and fourth degrees|url=https://archive.org/details/proceedingscambr21camb/page/178/mode/2up|journal=[[Mathematical Proceedings of the Cambridge Philosophical Society]]|volume=21|pages=179–192}}</ref> Веј го започнал раздвојувањето на аргументот за [[Доказ со бесконечно спуштање|бесконечно спуштање]] на два вида на структурен пристап, со помош на [[Висинска функција|висински функции]] за димензионирање на рационални точки и со помош на [[Галоаска кохомологија]], која нема да биде категоризирана како таква уште две децении. Двата аспекти на работата на Веј постојано се развивале во суштински теории. Меѓу неговите главни достигнувања биле доказот на [[Вејови хипотези|Римановата хипотеза од 1940-тите за зета-функции]] на кривините над конечни полиња<ref>{{Наведување|last=Weil|first=André|author1-link=André Weil|title=Numbers of solutions of equations in finite fields|doi=10.1090/S0002-9904-1949-09219-4|mr=0029393|year=1949|journal=Bulletin of the American Mathematical Society|issn=0002-9904|volume=55|pages=497–508|number=5}} Reprinted in Oeuvres Scientifiques/Collected Papers by André Weil {{ISBN|0-387-90330-5}}</ref> и неговото последователно поставување на соодветни основи за алгебарската геометрија за да се поддржи тој резултат (од 1942 до 1946 година, најинтензивно). Таканаречените [[Вејови хипотези]] биле многу влијателни од околу 1950 година; овие ставови подоцна биле докажани од [[Бернард Дворк]], <ref>{{Наведување|last=Dwork|first=Bernard|author1-link=Bernard Dwork|title=On the rationality of the zeta function of an algebraic variety|jstor=2372974|mr=0140494|year=1960|journal=American Journal of Mathematics|issn=0002-9327|volume=82|pages=631–648|doi=10.2307/2372974|number=3|publisher=American Journal of Mathematics, Vol. 82, No. 3}}</ref> [[Александар Гротендик]], <ref>{{Наведување|last=Grothendieck|first=Alexander|author1-link=Alexander Grothendieck|title=Proc. Internat. Congress Math. (Edinburgh, 1958)|publisher=Cambridge University Press|mr=0130879|year=1960|chapter=The cohomology theory of abstract algebraic varieties|pages=103–118|chapter-url=http://grothendieckcircle.org/}} </ref> <ref>{{Наведување|last=Grothendieck|first=Alexander|author1-link=Alexander Grothendieck|title=Séminaire Bourbaki|chapter-url=http://www.numdam.org/item?id=SB_1964-1966__9__41_0|publisher=Société Mathématique de France|place=Paris|mr=1608788|year=1995|volume=9|chapter=Formule de Lefschetz et rationalité des fonctions L|pages=41–55|origyear=1965}} </ref> <ref>{{Наведување|last=Grothendieck|first=Alexander|author-link=Alexander Grothendieck|doi=10.1007/BFb0068688|isbn=978-3-540-05987-5|mr=0354656|publisher=Springer-Verlag|series=Lecture Notes in Mathematics|title=Groupes de monodromie en géométrie algébrique, I: Séminaire de Géométrie Algébrique du Bois-Marie 1967–1969 (SGA 7 I)|volume=288|year=1972}}</ref> [[Мајкл Артин]] и конечно од [[Пјер Делињ]], кој го завршил најтешкиот чекор во 1973 година.<ref>{{Наведување|last=Deligne|first=Pierre|author1-link=Pierre Deligne|title=Séminaire Bourbaki vol. 1968/69 Exposés 347–363|chapter-url=http://www.numdam.org/item?id=SB_1968-1969__11__139_0|publisher=Springer-Verlag|place=Berlin, New York|series=Lecture Notes in Mathematics|isbn=978-3-540-05356-9|doi=10.1007/BFb0058801|year=1971|volume=179|chapter=Formes modulaires et représentations l-adiques}} </ref><ref>{{Наведување|last=Deligne|first=Pierre|author1-link=Pierre Deligne|title=La conjecture de Weil. I|url=http://www.numdam.org/item?id=PMIHES_1974__43__273_0|mr=0340258|year=1974|journal=Publications Mathématiques de l'IHÉS|volume=43|issn=1618-1913|number=43|pages=273–307|doi=10.1007/BF02684373}} </ref> <ref>{{Наведување|editor-last=Deligne|editor-first=Pierre|editor-link=Pierre Deligne|title=Cohomologie Etale|series=Lecture Notes in Mathematics|publisher=Springer-Verlag|place=Berlin|year=1977|isbn=978-0-387-08066-6|language=fr|url=http://modular.fas.harvard.edu/sga/sga/4.5/index.html|doi=10.1007/BFb0091516|volume=569|number=569|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090515034906/http://modular.fas.harvard.edu/sga/sga/4.5/index.html|archivedate=15 May 2009}} </ref><ref>{{Наведување|last=Deligne|first=Pierre|author1-link=Pierre Deligne|title=La conjecture de Weil. II|url=http://www.numdam.org/item?id=PMIHES_1980__52__137_0|mr=601520|year=1980|journal=Publications Mathématiques de l'IHÉS|volume=52|issn=1618-1913|number=52|pages=137–252|doi=10.1007/BF02684780}} </ref><ref>{{Наведување|last=Deligne|first=Pierre|author1-link=Pierre Deligne|last2=Katz|first2=Nicholas|author2-link=Nicholas Katz|title=Groupes de monodromie en géométrie algébrique. II|publisher=Springer-Verlag|place=Berlin, New York|series=Lecture Notes in Mathematics, Vol. 340|isbn=978-3-540-06433-6|doi=10.1007/BFb0060505|mr=0354657|year=1973|volume=340}}</ref> Веј го вовел [[Аделен прстен|аделниот прстен]] кон крајот на 1930-тите, следејќи го [[Клод Шевале]] со [[Аделна алгебарска група|иделите]], и дал доказ на [[Риман-Рохова теорема|Риман-Роховата теорема]] (верзија се појавила во неговата ''[[Основна теорија на броеви]]'' во 1967 година).<ref>{{Наведување|mr=0234930|last=Weil|first=André|title=Basic number theory.|series=Die Grundlehren der mathematischen Wissenschaften|volume=144|publisher=Springer-Verlag New York, Inc., New York|date=1967|isbn=3-540-58655-5}}</ref> Неговиот „матричен делител“ ([[векторски врзоп]] ''avant la lettre'') Риман-Роховата теорема од 1938 година била многу рано исчекување на подоцнежните идеи како што се [[простор на модули]] на врзопи. Претпоставката на Веј за броевите на Тамагава<ref>{{Наведување|last=Weil|first=André|author1-link=André Weil|title=Exp. No. 186, Adèles et groupes algébriques|url=http://www.numdam.org/item?id=SB_1958-1960__5__249_0|series=Séminaire Bourbaki|year=1959|volume=5|pages=249–257}}</ref> се покажала отпорна многу години. На крајот, аделниот пристап станал основен во теоријата на [[Автоморфен облик|автоморфна претстава]]. Дал уште една позната ''Вејова претпоставка'', околу 1967 година, која подоцна под притисок од [[Серж Ланг]] (односно од [[Жан-Пјер Сер]]) станала позната како [[Теорема за модуларноста|претпоставка на Тањама-Шимура]] (односно претпоставка Тањама-Веј) врз основа на грубо формулирано прашање за Тањама на конференцијата Нико во 1955 година. Неговиот став кон претпоставките бил дека не треба лесно да се удостои нагаѓањето како претпоставка, а во случајот Тањама, доказите биле таму само по обемната пресметковна работа извршена во доцните 1960-ти. Други значајни резултати биле за [[Потријагинова дуалност|Понтријагиновата двојност]] и [[Диференцијална геометрија|диференцијалната геометрија]] на Понтријагин.<ref>{{Наведено списание|last=Borel, A.|year=1999|title=André Weil and Algebraic Topology|url=https://www.ams.org/notices/199904/borel.pdf|journal=Notices of the AMS|volume=46|issue=4|pages=422–427|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.ams.org/notices/199904/borel.pdf|archive-date=2022-10-09}}</ref> Го вовел концептот на [[униформен простор]] во [[Општа топологија|општата топологија]], како нуспроизвод на неговата соработка со [[Никола Бурбаки|групата Бурбаки]] (на која тој бил основач). Неговата работа за теоријата на снопови едвај се појавува во неговите објавени трудови, но преписката со [[Анри Картан]] кон крајот на 1940-тите, и препечатена во неговите собрани трудови, се покажала како највлијателна. Тој, исто така, го избрал симболот ∅, изведен од буквата Ø во [[Данска и норвешка азбука|норвешката азбука]] (со која бил запознаен само тој меѓу групата Бурбаки), за да го претстави [[Празно множество|празното множество]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://jeff560.tripod.com/set.html|title=Earliest Uses of Symbols of Set Theory and Logic|last=Miller|first=Jeff|date=1 September 2010|publisher=Jeff Miller Web Pages|accessdate=21 September 2011}}</ref> Веј, исто така, дал познат придонес во [[Риманова геометрија|Римановата геометрија]] во својот прв труд во 1926 година, кога покажал дека класичната [[Изопериметарско неравенство|изопериметриска неравенка]] важи на непозитивно закривените површини. Ова го воспоставило 2-димензионалниот случај на она што подоцна станала позната како [[Картан-Адамарова претпоставка]]. Открил дека таканаречената [[Вејова претстава]], претходно воведена во [[Квантна механика|квантната механика]] од [[Ирвинг Сегал]] и [[Дејвид Шејл]], дала современа рамка за разбирање на класичната теорија на [[Квадратен облик|квадратни облици]].<ref>{{Наведено списание|last=Weil|first=A.|year=1964|title=Sur certains groupes d'opérateurs unitaires|journal=Acta Math.|language=fr|volume=111|pages=143–211|doi=10.1007/BF02391012|doi-access=free}}</ref> Ова исто така бил почеток на значителен развој од страна на други, поврзувајќи ја [[Теорија на претставувањето|теоријата на претставувањето]] и [[Тета функција|тета функциите]]. Веј бил член и на [[Национална академија на науките (САД)|Националната академија на науките]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nasonline.org/member-directory/deceased-members/45882.html|title=Andre Weil|work=www.nasonline.org|accessdate=2021-12-20}}</ref> и на [[Американско филозофско друштво|Американското филозофско друштво]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Andr%C3%A9+Weil&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced|title=APS Member History|work=search.amphilsoc.org|accessdate=2021-12-20}}</ref> == Како изложувач == Идеите на Веј дале важен придонес во списите и семинарите на [[Никола Бурбаки|Бурбаки]], пред и по [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Напишал и неколку книги за историјата на [[Теорија на броевите|теоријата на броевите]]. == Верувања == [[Хиндуистичка филозофија|Хиндуистичката мисла]] имала големо влијание врз Веј. Тој бил агностик,<ref>{{Наведена книга|title=American National Biography: Supplement, Volume 1|last=Paul Betz|last2=Mark Christopher Carnes, American Council of Learned Societies|publisher=Oxford University Press|year=2002|isbn=978-0-19-515063-6|page=676|quote=Although as a lifelong agnostic he may have been somewhat bemused by Simone Weil's preoccupations with [[Christian mysticism]], he remained a vigilant guardian of her memory,...}}</ref> и ги почитувал религиите.<ref>{{Наведена книга|title=History of the Mathematical Sciences|last=I. Grattan-Guinness|publisher=Hindustan Book Agency|year=2004|isbn=978-81-85931-45-6|editor-last=I. Grattan-Guinness, Bhuri Singh Yadav|page=63|quote=Like in mathematics he would go directly to the teaching of the Masters. He read Vivekananda and was deeply impressed by Ramakrishna. He had affinity for Hinduism. Andre Weil was an agnostic but respected religions. He often teased me about reincarnation in which he did not believe. He told me he would like to be reincarnated as a cat. He would often impress me by readings in Buddhism.|author-link=I. Grattan-Guinness}}</ref> == Почести == Астероидот [[289085 Андревеј]], откриен од астрономите во [[Опсерваторија Сен Силпис|опсерваторијата Сен-Силпис]] во 2004 година, бил именуван во негово сеќавање.<ref name="MPC-object" /> Официјалните имиња биле објавени од [[Центар за мали планети|Центарот за мали планети]] на 14 февруари 2014 година ({{Minor Planet Circulars|M.P.C.]] 87143}}).<ref name="MPC-Circulars-Archive" /> == Книги == Математички дела: * ''Arithmétique et géométrie sur les variétés algébriques'' (1935)<ref>{{Наведено списание|last=Ore|first=Oystein|year=1936|title=Book Review: Arithmétique et Géométrie sur les Variétés Algébriques|journal=Bulletin of the American Mathematical Society|volume=42|issue=9|pages=618–619|doi=10.1090/S0002-9904-1936-06368-8|doi-access=free}}</ref> * ''Sur les espaces à structure uniforme et sur la topologie générale'' (1937)<ref>{{Наведено списание|last=Cairns, Stewart S.|year=1939|title=Review: ''Sur les Espaces à Structure Uniforme et sur la Topologie Générale'', by A. Weil|url=https://www.ams.org/journals/bull/1939-45-01/S0002-9904-1939-06919-X/S0002-9904-1939-06919-X.pdf|journal=Bull. Amer. Math. Soc.|volume=45|issue=1|pages=59–60|doi=10.1090/s0002-9904-1939-06919-X|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.ams.org/journals/bull/1939-45-01/S0002-9904-1939-06919-X/S0002-9904-1939-06919-X.pdf|archive-date=2022-10-09|doi-access=free}}</ref> * ''L'intégration dans les groupes topologiques et ses applications'' (1940) * {{Наведување|last=Weil|first=André|author1-link=André Weil|title=Foundations of Algebraic Geometry|publisher=American Mathematical Society|place=Providence, R.I.|series=American Mathematical Society Colloquium Publications, vol. 29|isbn=978-0-8218-1029-3|mr=0023093|year=1946}}<ref>{{Наведено списание|last=Zariski, Oscar|author-link=Oscar Zariski|year=1948|title=Review: ''Foundations of Algebraic Geometry'', by A. Weil|url=https://www.ams.org/journals/bull/1948-54-07/S0002-9904-1948-09040-1/S0002-9904-1948-09040-1.pdf|journal=Bull. Amer. Math. Soc.|volume=54|issue=7|pages=671–675|doi=10.1090/s0002-9904-1948-09040-1|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.ams.org/journals/bull/1948-54-07/S0002-9904-1948-09040-1/S0002-9904-1948-09040-1.pdf|archive-date=2022-10-09|doi-access=free}}</ref> * ''Sur les courbes algébriques et les variétés qui s'en déduisent'' (1948) * ''Variétés abéliennes et courbes algébriques'' (1948)<ref>{{Наведено списание|last=Chern, Shiing-shen|author-link=Shiing-Shen Chern|year=1950|title=Review: ''Variétés abéliennes et courbes algébriques'', by A. Weil|journal=Bull. Amer. Math. Soc.|volume=56|issue=2|pages=202–204|doi=10.1090/s0002-9904-1950-09391-4|doi-access=free}}</ref> * ''Introduction à l'étude des variétés kählériennes'' (1958) * ''Discontinuous subgroups of classical groups'' (1958) Chicago lecture notes * {{Наведување|mr=0234930|last=Weil|first=André|title=Basic number theory.|series=Die Grundlehren der mathematischen Wissenschaften|volume=144|publisher=Springer-Verlag New York, Inc., New York|year=1967|isbn=3-540-58655-5}}<ref>{{Наведена книга|title=Basic Number Theory|last=Weil|first=André|date=1974|isbn=978-3-540-58655-5|language=en-gb|doi=10.1007/978-3-642-61945-8}}</ref> * ''Dirichlet Series and Automorphic Forms, Lezioni Fermiane'' (1971) Lecture Notes in Mathematics, vol. 189<ref>{{Наведување|last=Weil|first=André|date=1971|title=Dirichlet Series and Automorphic Forms: Lezioni Fermiane|series=Lecture Notes in Mathematics|volume=189|doi=10.1007/bfb0061201|isbn=978-3-540-05382-8|issn=0075-8434}}</ref> * ''Essais historiques sur la théorie des nombres'' (1975) * [https://books.google.com/books/about/Elliptic_Functions_According_to_Eisenste.html?id=voR95sDdb_MC ''Elliptic Functions According to Eisenstein and Kronecker''] (1976)<ref>{{Наведена книга|title=Elliptic Functions according to Eisenstein and Kronecker|last=Weil|first=André|date=1976|isbn=978-3-540-65036-2|language=en-gb|doi=10.1007/978-3-642-66209-6}}</ref> * ''Number Theory for Beginners'' (1979) with Maxwell Rosenlicht<ref>{{Наведена книга|title=Number Theory for Beginners|last=Weil|first=André|date=1979|publisher=Springer New York|isbn=978-0-387-90381-1|location=New York, NY|language=en|doi=10.1007/978-1-4612-9957-8}}</ref> * ''Adeles and Algebraic Groups'' (1982)<ref>{{Наведено списание|last=Humphreys, James E.|author-link=James E. Humphreys|year=1983|title=Review of ''Adeles and Algebraic Groups'' by A. Weil|journal=Linear & Multilinear Algebra|volume=14|issue=1|pages=111–112|doi=10.1080/03081088308817546}}</ref> * [https://books.google.com/books/about/Number_Theory.html?id=XSV0hDFj3loC ''Number Theory: An Approach Through History From Hammurapi to Legendre''] (1984)<ref>{{Наведено списание|last=Ribenboim, Paulo|author-link=Paulo Ribenboim|year=1985|title=Review of ''Number Theory: An Approach Through History From Hammurapi to Legendre'', by André Weil|url=https://www.ams.org/journals/bull/1985-13-02/S0273-0979-1985-15411-4/S0273-0979-1985-15411-4.pdf|journal=Bull. Amer. Math. Soc. (N.S.)|volume=13|issue=2|pages=173–182|doi=10.1090/s0273-0979-1985-15411-4|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.ams.org/journals/bull/1985-13-02/S0273-0979-1985-15411-4/S0273-0979-1985-15411-4.pdf|archive-date=2022-10-09|doi-access=free}}</ref> Собрани трудови: * ''Œuvres Scientifiques, Collected Works, three volumes'' (1979) * {{Наведена книга|url=https://www.springer.com/mathematics/algebra/book/978-3-540-85888-1|title=Œuvres Scientifiques / Collected Papers|last=Weil|first=André|date=March 2009|publisher=Springer|isbn=978-3-540-85888-1|edition=2nd printing|series=Springer Collected Works in Mathematics|volume=1 (1926–1951)|language=en, fr, de}}<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://old.maa.org/press/maa-reviews/andr-weil-oeuvres-scientifiques-collected-papers-i-1926-1951|title=Review of ''Œuvres Scientifiques - Collected Papers'', Volume 1 (1926–1951)|last=Berg, Michael|date=January 1, 2015|work=MAA Reviews, Mathematical Association of America}}</ref> * {{Наведена книга|url=https://www.springer.com/mathematics/algebra/book/978-3-540-87735-6|title=Œuvres Scientifiques / Collected Papers|last=Weil|first=André|date=March 2009|publisher=Springer|isbn=978-3-540-87735-6|edition=2nd printing|series=Springer Collected Works in Mathematics|volume=2 (1951-1964)|language=en, fr, de}} * {{Наведена книга|url=https://www.springer.com/mathematics/algebra/book/978-3-540-87737-0|title=Œuvres Scientifiques / Collected Papers|last=Weil|first=André|date=March 2009|publisher=Springer|isbn=978-3-540-87737-0|edition=2nd printing|series=Springer Collected Works in Mathematics|volume=3 (1964-1978)|language=en, fr, de}} [[Автобиографија]] : * Француски: ''Souvenirs d'Apprentissage'' (1991){{ISBN|3-7643-2500-3}} . [https://www.jstor.org/stable/3619730 Преглед на англиски јазик] од JE Cremona. * Англиски превод: [https://books.google.com/books/about/The_Apprenticeship_of_a_Mathematician.html?id=73REHmJ9JNUC ''The Apprenticeship of a Mathematician''] (1992),{{ISBN|0-8176-2650-6}} [https://www.ams.org/notices/199904/rev-varadarajan.pdf Преглед] од Veeravalli S. Varadarajan ; [https://www.ams.org/journals/bull/1993-28-01/S0273-0979-1993-00337-9/S0273-0979-1993-00337-9.pdf Преглед] од Саундерс Мек Лејн Мемоари од неговата ќерка: * [https://books.google.com/books/about/At_Home_with_André_and_Simone_Weil.html?id=OdeDlT9-GBUC ''Дома со Андре и Симон Веј''] од Силви Веј, Иври; {{ISBN|978-0-8101-2704-3}}, Northwestern University Press, 2010. <ref>{{Наведено списание|last=Audin, Michèle|author-link=Michèle Audin|year=2011|title=Review: ''At Home with André and Simone Weil'', by Sylvie Weil|url=https://www.ams.org/notices/201105/rtx110500697p.pdf|journal=Notices of the AMS|volume=58|issue=5|pages=697–698|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.ams.org/notices/201105/rtx110500697p.pdf|archive-date=2022-10-09}}</ref> == Поврзано == * [[Список на работи именувани по Андре Веј]] == Наводи == {{reflist|30em|refs= <ref name="frs">{{Cite journal |last1 = Serre |first1 = J.-P. |author-link = Jean-Pierre Serre |doi = 10.1098/rsbm.1999.0034 |title = Andre Weil. 6 May 1906 – 6 August 1998: Elected For.Mem.R.S. 1966 |journal = Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society |volume = 45 |pages = 519 |date = 1999 |doi-access= free }}</ref> <ref name="MPC-object">{{cite web |title = 289085 Andreweil (2004 TC244) |work = Minor Planet Center |url = https://www.minorplanetcenter.net/db_search/show_object?object_id=289085 |access-date = 11 September 2019}}</ref> <ref name="MPC-Circulars-Archive">{{cite web |title = MPC/MPO/MPS Archive |work = Minor Planet Center |url = https://www.minorplanetcenter.net/iau/ECS/MPCArchive/MPCArchive_TBL.html |access-date = 11 September 2019}}</ref> }} <!-- end of reflist --> == Надворешни врски == * [https://www.ams.org/journals/bull/2009-46-04/S0273-0979-09-01264-6/home.html André Weil], by A. Borel, Bull. AMS 46 (2009), 661–666. * [https://www.ams.org/notices/199904/index.html André Weil]: memorial articles in the ''Notices of the AMS'' by Armand Borel, Pierre Cartier, Komaravolu Chandrasekharan, Shiing-Shen Chern, and Shokichi Iyanaga * [https://www.ams.org/images/weil-photo.gif Image of Weil] * [https://www.ams.org/notices/200503/fea-weil.pdf A 1940 Letter of André Weil on Analogy in Mathematics] * {{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/1998/08/10/nyregion/andre-weil-who-reshaped-mathematics-is-dead-at-92.html?exprod=permalink&partner=permalink|title=Andre Weil, Who Reshaped Mathematics, Is Dead at 92|last=Ford Burkhart|date=10 August 1998|work=The New York Times|access-date=10 January 2008}} * {{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/1999/01/03/magazine/the-lives-they-lived-andre-weil-numbers-man.html|title=The lives they lived: Andre Weil; Numbers Man|last=Paul Hoffman|date=3 January 1999|work=The New York Times|access-date=23 January 2008|author-link=Paul Hoffman (science writer)}} * [http://www.ias.ac.in/currsci/aug252003/526.pdf Artless innocents and ivory-tower sophisticates: Some personalities on the Indian mathematical scene] – M. S. Raghunathan * {{Наведено списание|last=Varadaraja|first=V.S.|date=April 1999|title=Book Review: The Apprenticeship of a Mathematician—Autobiography of André Weil|url=https://www.ams.org/notices/199904/rev-varadarajan.pdf|journal=Notices of the AMS|volume=46|issue=4|pages=448–456}} * La vie et l'oeuvre d'André Weil, by J-P. Serre, L'Ens. Math. 45 (1999),5–16. * Correspondance entre Henri Cartan et André Weil (1928–1991), par Michèle Audin, Doc. Math. 6, Soc. Math. France, 2011. {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Веј, Андре}} [[Категорија:Членови на Американското филозофско друштво]] [[Категорија:Странски членови на Кралското друштво]] [[Категорија:Добитници на Волфовата награда за математика]] [[Категорија:Членови на Француската академија на науките]] [[Категорија:Апсолвенти на Високата нормална школа]] [[Категорија:Починати во 1998 година]] [[Категорија:Родени во 1906 година]] 6hj3n7wzinsed7mov5o9dcrupx0wbp4 1 1370199 5544392 5361372 2026-04-24T17:05:41Z Marco Mitrovich 114460 5544392 wikitext text/x-wiki {{СЗР}}{{СИЕ Пролет 2025|корисник=Marco Mitrovich|тема=Географија|земја=Романија}} {{СИЕ Пролет 2026|корисник=Marco Mitrovich|тема=Географија|земја=Романија}} 5oukqiz57btiv59cdwr4b692a8wlld2 0 1372747 5544411 5534800 2026-04-24T19:05:57Z Aboubacarkhoraa 90434 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Arminia Krombachertrikot.JPG]] → [[File:Sibusiso Wiseman Zuma Arminia Krombachertrikot.jpg]] 5544411 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Сибусисо Зума | image = [[Податотека:Sibusiso Wiseman Zuma Arminia Krombachertrikot.jpg|220px]] | fullname = Сибусисо Вајсман Зума | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1975|6|23}} | cityofbirth = {{роден во|Дурбан|}} | countryofbirth = [[ЈАР]] | nationality = {{flagsport|RSA}} [[Јужноафриканска Република|Јужна Африка]] | height = {{height|m=1.80}} | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | currentclub = | clubnumber = | retired = 2015 | years1 = 1995-1998 | caps1 = 71 | goals1 = 29 | clubs1 = {{симбол2|600px vertical stripes Red HEX-FF0000 White.svg}} [[Африкан Вондерерс]] | years2 = 1998-2000 | caps2 = 70 | goals2 = 37 | clubs2 = {{Fb team Orlando Pirates}} | years3 = 2000-2005 | caps3 = 145 | goals3 = 40 | clubs3 = {{Fb team F.C. Copenhagen}} | years4 = 2005-2008 | caps4 = 69 | goals4 = 8 | clubs4 = {{Fb team Arminia Bielefeld}} | years5 = 2008-2009 | caps5 = 12 | goals5 = 1 | clubs5 = {{Fb team Mamelodi Sundowns}} | years6 = 2009-2010 | caps6 = 13 | goals6 = 1 | clubs6 = {{Fb team Nordsjaelland}} | years7 = 2010-2011 | caps7 = 27 | goals7 = 11 | clubs7 = {{симбол2|Sports flag icons - Black with white diagonal and red cross pattée.svg}} [[Васко да Гама (ЈАР)]] | years8 = 2011-2014 | caps8 = 39 | goals8 = 6 | clubs8 = {{Fb team SuperSport United}} | nationalyears1 = 1998-2008 | nationalcaps1 = 67 | nationalgoals1 = 13 | nationalteam1 = {{flagsport|RSA}} [[Фудбалска репрезентација на Јужна Африка|Јужна Африка]] }} '''Сибусисо Вајсман Зума''' (роден на [[23 јуни]] [[1975]] година, во [[Дурбан]]) — [[ЈАР|јужноафрикански]] поранешен [[фудбал]]ер, [[Напад (фудбал)|напаѓач]]. ==Биографија== Зума е роден во [[Дурбан]], [[Јужноафриканска Република|Јужноафриканската Република]], неговиот прекар за време на фудбалската кариера бил ''„Zuma the Puma“'' (превод на мак. „Зума Пумата“).<ref name="fck_68507">{{cite web | url = http://www.fck.dk/nyhed/2006/03/09/68507 | title = De tre største | language = da | publisher = fck.dk | date = 9 March 2006 | access-date = 15 December 2013}}</ref> Во едно интервју од 2002 година, Зума открил дека неговиот татко никогаш не ја поддржувал многу неговата фудбалска кариера, и никогаш не верувал во него, велејќи му дека никогаш нема да биде доволно добар. Тој, исто така, никогаш не доаѓал на неговите натпревари и секогаш работел наместо тоа.<ref>{{Cite web|title=Zuma the puma|url=https://www.dfi.dk/viden-om-film/filmdatabasen/film/zuma-puma|access-date=2 November 2020|website=www.dfi.dk|language=da}}</ref> Кога Зума се преселил во [[ФК Орландо Пајретс|Орландо Пајретс]] во 1998 година, неговиот татко му рекол дека „добрите играчи играат и во репрезентацијата“. Таткото на Зума починал еден ден пред неговиот син да го одигра својот прв натпревар за репрезентацијата на Јужна Африка. По завршувањето на фудбалската кариера, во 2010 година, тој отворил фондација за помош на мали деца заболени од [[ХИВ]] вирусот.<ref name="AYC-xNfzffU">{{cite web |date=22 March 2013 |title=F.C. København legenden: Zuma |url=https://www.youtube.com/watch?v=AYC-xNfzffU |access-date=15 December 2013 |publisher=F.C. København}}</ref> ==Технички карактеристики== Разноврсен фудбалер, кој можел да игра на неколку различни позиции во нападот: неговата примарна позиција била [[Напад (фудбал)|напаѓач]], но освен тоа бил користен и како [[Напад (фудбал)|втор напаѓач]], како [[Среден ред (фудбал)#Крило|крило]], и на двете страни од теренот, дури и како [[Среден ред (фудбал)#Офанзивен играч од среден ред|офанзивен играч за врска]]. Тој бил познат по својата брзина, техника, дриблинг, силен удар и добра завршница пред голот. Поради овие квалитети, обожавал да игра во ситуации еден на еден, каде имал многу успех минувајќи ги противниците и создавајќи опасни ситуации. Освен постигнувањето голови, тој бил корисен и со давање асистенции за соиграчите. Исто така, за време на кариерата често бил пофален од тренерите и медиумите за неговиот силен карактер, работна етика и способност да биде лидер на екипата. ==Клупска кариера== Зума ја започнал својата кариера во татковината играјќи за екипите од околината на неговиот роден град Мајти Па и [[Африкан Вондерерс]]. Откако со вторите го направил своето деби како професионален фудбалер и одиграл три сезони, во 1998 година, тој потпишал за еден од најпознатите јужноафрикански клубови [[ФК Орландо Пајретс|Орландо Пајретс]], каде се задржал две години. На почетокот на новиот милениум, во јануари 2000 година, тој се преселил во [[Европа]] потпишувајќи за [[Данска|данскиот]] клуб [[ФК Копенхаген|Копенхаген]].<ref>{{cite web|url=http://fck.dk/fck/historie/1999/ |title=FCK's history 1999–2000 |language=da |access-date=17 March 2008 |publisher=fck.dk |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071028132525/http://www.fck.dk/fck/historie/1999/ |archive-date=28 October 2007}}</ref> Дебитирал во данското првенство на 11 март 2000, влегувајќи како замена на полувремето во натпреварот на гостувањето кај [[ФК Олборг|Олборг]] кој завршил без голови. Откако оставил добар впечаток во првата полусезона со клубот постигнувајќи 4 гола, во сезоната 2000-2001, тој бил еден од најважните играчи на Копенхаген кој ја освоил титулата во [[Суперлига на Данска|Суперлигата на Данска]]. Зума одиграл 30 натпревари и постигнал 10 гола во првенството вклучително и еден во [[Дерби на Копенхаген|Копенхагенското дерби]] добиено со 3–1 во последното коло од сезоната, кога тој постигна гол со „ножички“, испраќајќи ја топката од волеј во горниот агол надвор од дофатот на голманот на Брондби, [[Могенс Крог]]. Голот подоцна бил прогласено за гол на годината во Данска,<ref name="hist00">{{cite web |title=Season 2000/01 – Winning the championship...at last |url=http://fck.dk/english/history/2000/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090215233726/http://fck.dk/english/history/2000 |archive-date=15 February 2009 |access-date=27 October 2007 |publisher=F.C. Copenhagen}}</ref> и бил прогласен за најдобар гол во Суперлигата на Данска за деценијата во декември 2009 година.<ref>{{cite web |date=1 May 2009 |title=Her er årtusindets bedste mål |url=http://tipsbladet.dk/nyhed/sas-liga/her-er-aartusindets-bedste-maal |access-date=15 December 2013 |publisher=Tipsbladet |language=da}}</ref> Носејќи го дресот на Копенхаген до 2005 година, тој забележал вкупно 188 настапи и 53 гола за клубот и освоил уште две првенствени титули, како и по еден Куп и Суперкуп на Данска. Во јули 2005, Зума потпишал за [[Германија|германската]] екипа [[ФК Арминија Билефелд|Арминија Билефелд]] во трансфер вреден 1 милион евра.<ref>{{cite web | url = http://fck.dk/nyhedsvisning/?newsid=794 | title = Zuma skifter til Arminia Bielefeld | language = da | date = 31 May 2005 | access-date = 15 December 2013 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20120226012817/http://fck.dk/nyhedsvisning/?newsid=794 | archive-date = 26 February 2012 | df = dmy-all}}</ref> Дебитирал во Бундеслигата на 6 август, во поразот со 5-2 од {{Fb team (N) Werder Bremen}}, во кој го постигнал и својот прв гол со кој го израмнил резултатот на моментални 2-2. И покрај тоа, што неговата статистика во Германија не била толку добра како во Данска, неговите технички квалитети го направиле омилен кај навивачите.<ref>{{cite web|url=https://www.spiegel.de/sport/fussball/interview-mit-zuma-ball-und-fuss-muessen-befreundet-sein-a-467226.html|title=Interview mit Zuma: "Ball und Fuß müssen befreundet sein"|publisher=spiegel.de|language=de|date=27 февруари 2007|access-date=14 јуни 2025}}</ref> Вкупно во Арминија Билефелд поминал три сезони во кои одиграл 72 натпревари и постигнал 10 гола. Во 2008 година, Зума ја напуштил [[Германија]] и се вратил во својата родна земја потпишувајќи со [[ФК Мамелоди Сандаунс|Мамелоди Сандаунс]]. По само една година во овој клуб се вратил во Данска каде една сезона настапувал за [[ФК Норшелан|Норшелан]], а потоа пак се вратил во Јужна Африка каде и ја завршил својата кариера играјќи за екипите на [[Васко да Гама (ЈАР)|Васко да Гама]] и [[ФК Суперспорт Јунајтед|Суперспорт Јунајтед]]. ==Репрезентативна кариера== Зума бил репрезентативец на [[Фудбалска репрезентација на Јужна Африка|Јужна Африка]] во периодот од 1998 до 2008 година, забележувајќи 67 настапи и 13 гола. Настапил на [[Светско првенство во фудбал 2002|Светското првенство 2002]] како и на четири изданија на [[Африкански куп на нации|Африканскиот куп на нации]] ([[Африкански куп на нации 2002|2002]], [[Африкански куп на нации 2004|2004]], [[Африкански куп на нации 2006|2006]] и [[Африкански куп на нации 2008|2008]]). === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|RSA}} {{Cronopar|3-10-1998|Јоханесбург|RSA|1|0|ANG|-|Квал. за АФКОН|2000|13={{subon|56}}}} {{Cronopar|19-12-1998|Јоханесбург|RSA|2|1|EGY|-|Пријателска|13={{subon|80}}}} {{Cronopar|20-2-1999|Габороне|BOT|1|2|RSA|-|КОСАФА куп|1999|13={{subon|57}}}} {{Cronopar|20-6-1999|Луанда|ANG|2|2|RSA|-|Квал. за АФКОН|2000|13={{subon|70}}}} {{Cronopar|3-9-2000|Поант Ноар|CON|1|2|RSA|-|Квал. за АФКОН|2002|13={{suboff|64}}}} {{Cronopar|7-10-2000|Јоханесбург|RSA|0|0|FRA|-|Пријателска|13={{subon|52}}}} {{Cronopar|16-12-2000|Јоханесбург|RSA|2|1|LBR|-|Квал. за АФКОН|2002}} {{Cronopar|13-1-2001|Белевју|MUS|1|1|RSA|-|Квал. за АФКОН|2002|13={{suboff|76}}|14=Белевју Харел}} {{Cronopar|27-1-2001|Рустенбург|RSA|1|0|BFA|-|Квал. за СП|2002|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|25-2-2001|Блантајер|MWI|1|2|RSA|-|Квал. за СП|2002}} {{Cronopar|24-3-2001|Порт Елизабет|RSA|3|0|MUS|1|Квал. за АФКОН|2002|13={{suboff|68}}}} {{Cronopar|25-4-2001|Перуџа|ITA|1|0|RSA|-|Пријателска|13={{suboff|90}}}} {{Cronopar|5-5-2001|Јоханесбург|RSA|2|1|ZIM|-|Квал. за СП|2002}} {{Cronopar|17-6-2001|Дурбан|RSA|0|0|CON|-|Квал. за АФКОН|2002}} {{Cronopar|1-7-2001|Уагадагу|BFA|1|1|RSA|1|Квал. за СП|2002}} {{Cronopar|14-7-2001|Дурбан|RSA|2|0|MWI|-|Квал. за СП|2002}} {{Cronofin|67|13}} ==Титули== ====ФК Копенхаген==== *'''[[Суперлига на Данска]]''' : 3 : 2000–2001, 2002–2003, 2003–2004 *'''[[Фудбалски куп на Данска|Куп на Данска]]''' : 1 : 2003–2004 *'''[[Суперкуп на Данска]]''' : 1 : 2001 ====Норшелан==== *'''[[Фудбалски куп на Данска|Куп на Данска]]''' : 1 : 2009–2010 ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Јужна Африка |image3= Flag of South Africa.svg }} *[https://int.soccerway.com/coaches/henrik-larsson/130141/ Сибусисо Зума на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/henrik-larsson/profil/spieler/3514 Сибусисо Зума на transfermarkt] *[https://fbref.com/en/players/1458ded2/Sibusiso-Zuma Сибусисо Зума на fbref] *[https://www.worldfootball.net/player_summary/sibusiso-zuma/ Сибусисо Зума на worldfootball.net] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Зума, Сибусисо}} [[Категорија:Јужноафрикански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери од Бундеслигата]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Копенхаген]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Арминија Билефелд]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Норшелан]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2002]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1975 година]] ssfcj4goqfavl4qwohntmn2ozv1ivpp 0 1375043 5544447 5457037 2026-04-24T20:03:17Z Golf5plus 108702 5544447 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за телевизија | name = Болни лаги | genre = [[драма]] | image = Болни лаги серија.jpg | image_size = 280px | director = Јуксел Аксу | writer = | producer = Фарук Тургут | starring = [[Халил Ергун]]<br>Емрах<br>Хулија Дарџан<br>Синем Озгуфан<br>[[Мурат Јилдирим (глумец)|Мурат Јилдирим]]<br>Невин Ефе<br>Кеворк Туркер | language = [[турски]]<br>[[македонски]] (сихронизација) | country = {{знамеикона|Турција}} [[Турција]] | num_seasons = 2 | num_episodes = 69 | network = ATV ([[Турција]])<br>[[Канал 5]] ([[Македонија]]) | released = [[19 ноември]] [[2004]] - [[9 јуни]] [[2006]] | location = [[Мугла]]<br>[[Истанбул]] }} '''Болни лаги''' ([[турски|тур]]: Büyük Yalan) е турска телевизиска серија, која се снимаше во период од 2004 до 2006 година. Главните улоги ги играат [[Халил Ергун]], Хулија Дарџан, Емрах и Синем Озгуфан. Серијата во [[Македонија]] се емитуваше на [[Канал 5 Телевизија]]. Натсихронизација вршеле нашите познати глумци [[Анастас Тановски]], [[Билјана Драгичевиќ-Пројковска]], [[Владо Јовановски]], [[Горан Илиќ]], Горан Јовановски, [[Елена Трајковска]], Емилија Мицевска, [[Изабела Новотни]], [[Илија Илиоски]], [[Марина Поп Панкова]], [[Мелита Софрониоска]], Миа Кантарџиева, [[Нино Леви]], [[Сабина Ајрула-Тозија]], [[Сашко Коцев]], [[Кирил Псалтиров]] и [[Кица Ивковска-Вељановска]]. == Улоги == {| class="wikitable sortable" !Глумец !Улога |- | [[Халил Ергун]] || Етхем |- | Хулија Дарџан || Руксан |- | Емрах || Емирхан |- | Синем Озтуфан || Рејхан |- | Зелиха Суручу || Хатиџе |- | Тулај Бекрет || |- | [[Мурат Јилдирим (глумец) |Мурат Јилдирим]] || Окан |- | Мехмет Услу || Махмут |- | Кеворк Туркер || Ибрахим |- | Мехтаб Бајри || Шукран |- | Михрибан Ер || Зијнет |- | Невин Ефе || Хајрије |- | Јашар Гунер || Хасан |- | Севинч Актансел || Ханифе |- | Нурхан Озенен || Ниса |- | Дамла Озен || Вилдан |- | Музафер Демирел || |- | Налан Куручим || Нурије |- | Емин Ѓумушкаја || Хусејин |- | Невра Кутал || Сервет |} == Надворешни врски == * {{IMDb title|0434666}} [[Категорија:Турски телевизиски серии]] 5yguyvtqouiijyhbmzkhgkol8uxbtll 10 1375990 5544531 5419437 2026-04-25T08:37:59Z Пакко 4588 * [[Горна Студена (Србија)|Горна Студена]] * [[Долна Студена (Србија)|Долна Студена]] 5544531 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Град Ниш | title = Населени места во [[Ниш|Град Ниш]] | image = [[Податотека:Veliki grb Niša.png|100п]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | belowclass = hlist |group1 = Градска општина Медијана |list1 = * [[Брзи Брод]] * '''[[Ниш]]''' — дел |group2 = Градска општина Палилула |list2 = * [[Бербатово]] * [[Бубањ (Србија)|Бубањ]] * [[Вукманово]] * [[Габровац]] * [[Горно Меѓурово]] * [[Девети Мај]] * [[Долно Власе]] * [[Долно Меѓурово]] * [[Крушце]] * [[Лалинац (Ниш)|Лалинац]] * [[Мрамор (Србија)|Мрамор]] * [[Мраморски Поток]] * '''[[Ниш]]''' — дел * [[Паси Пољана]] * [[Суви До (Ниш)|Суви До]] * [[Чокот]] |group3 = Градска општина Пантелеј |list3 = * [[Бреница]] * [[Врело (Ниш)|Врело]] * [[Горна Врежина]] * [[Горни Матејевац]] * [[Долна Врежина]] * [[Долни Матејевац]] * [[Јасеновик (Србија)|Јасеновик]] * [[Каменица (Ниш)|Каменица]] * [[Кнез Село]] * [[Малча]] * '''[[Ниш]]''' — дел * [[Ореовац (Ниш)|Ореовац]] * [[Пасјача (Ниш)|Пасјача]] * [[Церје (Ниш)|Церје]] |group4 = Градска општина Црвени Крст |list4 = * [[Берчинац]] * [[Веле Поље]] * [[Вртиште]] * [[Горна Топоница (Ниш)|Горна Топоница]] * [[Горна Трнава (Ниш)|Горна Трнава]] * [[Горни Комрен]] * [[Долна Топоница (Ниш)|Долна Топоница]] * [[Долна Трнава (Ниш)|Долна Трнава]] * [[Долни Комрен]] * [[Кравље]] * [[Лесковик (Ниш)|Лесковик]] * [[Медошевац (Ниш)|Медошевац]] * [[Мезграја (Ниш)|Мезграја]] * [[Миљковац (Ниш)|Миљковац]] * '''[[Ниш]]''' — дел * [[Палиграце]] * [[Паљина]] * [[Поповац (Ниш)|Поповац]] * [[Рујник]] * [[Сечаница]] * [[Суповац]] * [[Трупале]] * [[Хум (Ниш)|Хум]] * [[Чамурлија]] |group5 = Градска општина Нишка Бања |list5 = * [[Банцарево]] * [[Горна Студена (Србија)|Горна Студена]] * [[Долна Студена (Србија)|Долна Студена]] * [[Јелашница (Ниш)|Јелашница]] * [[Коритњак]] * [[Куновица]] * [[Лазарево Село]] * [[Манастир (Ниш)|Манастир]] * [[Никола Тесла (село)|Никола Тесла]] * '''[[Нишка Бања]]''' * [[Островица (Ниш)|Островица]] * [[Прва Кутина]] * [[Просек (село)|Просек]] * [[Равни До]] * [[Радикина Бара]] * [[Раутово]] * [[Сиќево]] * [[Чукљеник (Ниш)|Чукљеник]] }} <noinclude> [[Категорија:Ниш|Ψ]] [[Категорија:Предлошки за општини во Србија|Ниш]] </noinclude> q1k4wfn1boi1586ay5qe53v89js7ivp 0 1376608 5544528 5419357 2026-04-25T08:35:14Z Пакко 4588 Пакко ја премести страницата [[Горна Студена]] на [[Горна Студена (Србија)]]: ослободување на место за страница за појаснување 5419357 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Горна Студена | native_name = Горња Студена | settlement_type = Населба | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = | pushpin_map = Serbia | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 43 |latm = 15 |lats = 13 |latNS = N | longd = 22 |longm = 05 |longs = 28 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Србија]] | subdivision_type1 = Традиционален регион | subdivision_name1 = [[Јужна Србија]] | subdivision_type2 = Управен Округ | subdivision_name2 = [[Нишавски Управен Округ|Нишавски]] | subdivision_type3 = Град | subdivision_name3 = [[Ниш]] | subdivision_type4 = Градска општина | subdivision_name4 = [[Нишка Бања]] | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 430 | population_footnotes = | population_total = 219 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Средноевропско време|CET]] |utc_offset = +1 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Средноевропско летно време|CEST]] |utc_offset_DST = +2 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 18205 | area_code_type = | area_code = 018 | registration_plate = NI }} '''Горна Студена''' ({{langx|sr|Горња Студена}}) е населено место во градска општината [[Нишка Бања]] во градот [[Ниш]], [[Нишавски Управен Округ]], [[Србија]]. Според пописот од 2022 година имало 219 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/serbia-census.htm All places: 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, 2011, 2022 censuses] pop-stat.mashke.org </ref> == Поврзано == * [[Нишка Бања]] * [[Нишавски Управен Округ]] * [[Јужна Србија]] == Наводи == {{наводи}} {{Град Ниш}} [[Категорија:Нишка Бања]] [[Категорија:Населени места во Ниш]] [[Категорија:Населени места во Јужна Србија]] 500mb6jwh5fyg6ptvzkgsteoodv88d5 5544537 5544528 2026-04-25T08:43:53Z Пакко 4588 {{Другизначења4|селото во Србија|други значења|Горна Студена}} 5544537 wikitext text/x-wiki {{Другизначења4|селото во Србија|други значења|Горна Студена}} {{Инфокутија Населено место | name = Горна Студена | native_name = Горња Студена | settlement_type = Населба | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = | pushpin_map = Serbia | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 43 |latm = 15 |lats = 13 |latNS = N | longd = 22 |longm = 05 |longs = 28 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Србија]] | subdivision_type1 = Традиционален регион | subdivision_name1 = [[Јужна Србија]] | subdivision_type2 = Управен Округ | subdivision_name2 = [[Нишавски Управен Округ|Нишавски]] | subdivision_type3 = Град | subdivision_name3 = [[Ниш]] | subdivision_type4 = Градска општина | subdivision_name4 = [[Нишка Бања]] | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 430 | population_footnotes = | population_total = 219 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Средноевропско време|CET]] |utc_offset = +1 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Средноевропско летно време|CEST]] |utc_offset_DST = +2 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 18205 | area_code_type = | area_code = 018 | registration_plate = NI }} '''Горна Студена''' ({{langx|sr|Горња Студена}}) е населено место во градска општината [[Нишка Бања]] во градот [[Ниш]], [[Нишавски Управен Округ]], [[Србија]]. Според пописот од 2022 година имало 219 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/serbia-census.htm All places: 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, 2011, 2022 censuses] pop-stat.mashke.org </ref> == Поврзано == * [[Нишка Бања]] * [[Нишавски Управен Округ]] * [[Јужна Србија]] == Наводи == {{наводи}} {{Град Ниш}} [[Категорија:Нишка Бања]] [[Категорија:Населени места во Ниш]] [[Категорија:Населени места во Јужна Србија]] g7rf9se2l9jvdhqum3da8z00wsjzsnu 0 1376609 5544532 5419359 2026-04-25T08:39:30Z Пакко 4588 Пакко ја премести страницата [[Долна Студена]] на [[Долна Студена (Србија)]]: ослободување на место за страница за појаснување 5419359 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Долна Студена | native_name = Доња Студена | settlement_type = Населба | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = | pushpin_map = Serbia | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 43 |latm = 15 |lats = 27 |latNS = N | longd = 22 |longm = 05 |longs = 08 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Србија]] | subdivision_type1 = Традиционален регион | subdivision_name1 = [[Јужна Србија]] | subdivision_type2 = Управен Округ | subdivision_name2 = [[Нишавски Управен Округ|Нишавски]] | subdivision_type3 = Град | subdivision_name3 = [[Ниш]] | subdivision_type4 = Градска општина | subdivision_name4 = [[Нишка Бања]] | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 416 | population_footnotes = | population_total = 218 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Средноевропско време|CET]] |utc_offset = +1 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Средноевропско летно време|CEST]] |utc_offset_DST = +2 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 18205 | area_code_type = | area_code = 018 | registration_plate = NI }} '''Долна Студена''' ({{langx|sr|Доња Студена}}) е населено место во градска општината [[Нишка Бања]] во градот [[Ниш]], [[Нишавски Управен Округ]], [[Србија]]. Според пописот од 2022 година имало 218 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/serbia-census.htm All places: 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, 2011, 2022 censuses] pop-stat.mashke.org </ref> == Поврзано == * [[Нишка Бања]] * [[Нишавски Управен Округ]] * [[Јужна Србија]] == Наводи == {{наводи}} {{Град Ниш}} [[Категорија:Нишка Бања]] [[Категорија:Населени места во Ниш]] [[Категорија:Населени места во Јужна Србија]] 98ww39nn51mdnvmekgyxb6ji4sjkhoe 5544536 5544532 2026-04-25T08:43:20Z Пакко 4588 {{Другизначења4|селото во Србија|други значења|Долна Студена}} 5544536 wikitext text/x-wiki {{Другизначења4|селото во Србија|други значења|Долна Студена}} {{Инфокутија Населено место | name = Долна Студена | native_name = Доња Студена | settlement_type = Населба | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = | pushpin_map = Serbia | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 43 |latm = 15 |lats = 27 |latNS = N | longd = 22 |longm = 05 |longs = 08 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Србија]] | subdivision_type1 = Традиционален регион | subdivision_name1 = [[Јужна Србија]] | subdivision_type2 = Управен Округ | subdivision_name2 = [[Нишавски Управен Округ|Нишавски]] | subdivision_type3 = Град | subdivision_name3 = [[Ниш]] | subdivision_type4 = Градска општина | subdivision_name4 = [[Нишка Бања]] | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 416 | population_footnotes = | population_total = 218 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Средноевропско време|CET]] |utc_offset = +1 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Средноевропско летно време|CEST]] |utc_offset_DST = +2 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 18205 | area_code_type = | area_code = 018 | registration_plate = NI }} '''Долна Студена''' ({{langx|sr|Доња Студена}}) е населено место во градска општината [[Нишка Бања]] во градот [[Ниш]], [[Нишавски Управен Округ]], [[Србија]]. Според пописот од 2022 година имало 218 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/serbia-census.htm All places: 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, 2011, 2022 censuses] pop-stat.mashke.org </ref> == Поврзано == * [[Нишка Бања]] * [[Нишавски Управен Округ]] * [[Јужна Србија]] == Наводи == {{наводи}} {{Град Ниш}} [[Категорија:Нишка Бања]] [[Категорија:Населени места во Ниш]] [[Категорија:Населени места во Јужна Србија]] sp13igcrc5wlwatg3wol6u6ibvzfzsg 0 1381741 5544492 5479409 2026-04-24T22:23:51Z Andrew012p 85224 5544492 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Duty After School poster 2023.jpg | image_alt = | caption = Плакатот на серијата | native_name = 방과 후 전쟁활동 | genre = воена научна фантастика | creator = {{ill|Ли Нам Гју|ko|이남규 (작가)}}<ref name="production">{{Cite web |script-title=ko:티빙 '방과 후 전쟁활동', 드디어 베일 벗었다...1차 포스터 공개 |trans-title=TVING 'War Activities After School' finally took off the veil... 1st poster released |url=https://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0004784917 |via=[[Naver]] |publisher=[[Osen (newspaper)|OSEN]] |language=ko |last=Yoo |first=Soo-yeon |date=7 февруари 2023 |access-date=March 8, 2023 |archive-date=March 8, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230308034220/https://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0004784917 |url-status=live}}</ref> | based_on = вебтунот ''Обврски по училиште'' | developer = [[Studio Dragon]] | writer = Јун Су | director = Сунг Јонг Ил | starring = | music = Бек Ун Ву<ref>{{Cite web |script-title=ko:마미손 '방과 후 전쟁활동' OST 쏜다 |trans-title=Mamison's 'After School War Activity' OST is released |url=https://entertain.naver.com/read?oid=144&aid=0000877059 |via=Naver |publisher=[[Sports Kyunghyang]] |language=ko |last=Ahn |first=Byung-gil |date=31 март 2023 |access-date=31 март 2023 |archive-date=31 март 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331011038/https://entertain.naver.com/read?oid=144&aid=0000877059 |url-status=live}}</ref> | country = {{знамеикона|Јужна Кореја}} [[Јужна Кореја]] | language = [[корејски]] | num_episodes = 10 | list_episodes = | executive_producer = | producer = | cinematography = {{Plainlist| * Пјо Санг * Хан Џунг Хи }} | editor = Ким Су Хјун | runtime = 55 — 92 минути | company = {{Plainlist| * [[Studio Dragon]] * GTist }} | network = [[TVING]] | first_aired = 31 март 2023 | last_aired = 21 април 2023 | name = Обврски по училиште | image_size = 250 }} {{Закосен наслов}}'''''Обврски по училиште''''' ({{Langx|ko|방과 후 전쟁활동}}, {{Langx|en|Duty After School}}) — јужнокорејска [[телевизиска серија]] од 2023 г. во жанрот воен научнофантастичен дистописки младешки трилер. Создадена е од Ли Нам Гју, напишана од Јун Су и режирана од Сунг Јонг Ил. Главните улоги ги толкуваат бројни истакнати [[Глумец|глумци]], меѓу кои: Шин Хјун Су, Ли Сун Вон, [[Им Се Ми]], Квон Ун Бин, Ким Ки Хе, Ким Мин Чул, Ким Со Хи, Ким Су Гјом, Ким Џунг Ан, Мун Санг Мин, Шин Мјунг Сунг, Шин Су Хјун, Шин Хје Џи, Ан Да Ун, Ан До Гју, Јо Џу Ха, О Се Ун, Ву Мин Гју, Јун Џонг Бин, Ли Јон, Џи Мин Хјук, Чои Мун Хи, Хонг Са Бин и Хванг Се Ин. Серијата е заснована на истоимениот [[вебтун]] од Ха Ил Квон, кој подоцна бил објавен на Naver Webtoon. Ја следи приказната на учениците што се повикани како кадети за да се борат против загадочните виолетови вонземјански објекти што се појавуваат на небото над [[Земја (планета)|Земјата]] и го загрозуваат човештвото. Била објавена од 31 март до 21 април 2023 г., на TVING, секој петок во 16:00 часот (KST). Серијата е достапна и за пренос на Viu и Viki во одредени области.<ref>{{Cite web|url=https://www.viu.com/ott/id/articles/drama-korea-terbaru/|title=Drama Korea Terbaru 2023|date=7 март 2023|language=id|trans-title=Најновата корејска драма 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230317054817/https://www.viu.com/ott/id/articles/drama-korea-terbaru/|archive-date=17 март 2023|website=Viu|access-date=17 март 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.vitalthrills.com/rakuten-viki-april-2023/|title=Rakuten Viki April 2023 Schedule Announced|last=Parlevliet|first=Mirko|date=4 април 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231223200205/https://www.vitalthrills.com/rakuten-viki-april-2023/|archive-date=23 декември 2023|website=Vital Thrills|access-date=23 декември 2023|url-status=live}}</ref> Серијата била поделена на два дела: Дел 1 бил објавен на 31 март 2023 г., додека Дел 2 на 21 април 2023 г. == Содржина == ''Обврски по училиште'' ја раскажува приказната за матурантите во средното Сунгџин, кои се впрегнати да се борат против нападот на група загадочни суштества што го прекриле [[Небо|небото]]. == Епизоди == {{Преглед на серии | објавено = да | премиераодеднаш = да | сезонаT = Дел | боја1 = #0000CD | линкT1 = 1 | епизоди1 = 6 | премиера1 = 31 март 2023 | финале1 = премиера | боја2 = #882D17 | линкT2 = 2 | епизоди2 = 4 | премиера2 = 21 април 2023 | финале2 = премиера }} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.tving.com/contents/P001693843 Матична страница] [[Категорија:Јужнокорејски телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на корејски јазик]] __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ g3xiph0ehnu88x2vm4xctpj5a8n51ni 4 1382862 5544278 5538720 2026-04-24T12:55:38Z Jtasevski123 69538 /* Април */ 5544278 wikitext text/x-wiki Во текот на 2026 година се одредени уредувачки денови на следните теми: [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026]] === Јануари === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Современи граници на Русија|Современи граници на Русија]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Уметноста во 1700 и 1710-тите|Уметноста во 1700 и 1710-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Дела од Џоакино Росини|Дела од Џоакино Росини]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Места во Лондон|Места во Лондон]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Добитници на Тјуринговата награда|Добитници на Тјуринговата награда]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Видови баракуди|Видови баракуди]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Нобеловци во 2025 година|Нобеловци во 2025 година]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Книжевноста во 1900 и 1910-тите|Книжевноста во 1900 и 1910-тите]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Дела на Виктор Иго|Дела на Виктор Иго]]; ;Учесници во јануари {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Современи граници на Русија || [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 5 нови статии |- | 2. || Уметноста во 1700 и 1710-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 5 подобрени статии |- | 3. || Дела од Џоакино Росини ||[[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:19user99|19user99]] (4) || 9 нови статии |- | 4. || Места во Лондон || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (4) || 6 нови статии |- | 5. || Добитници на Тјуринговата награда || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:izabelaa pesovaa|izabelaa pesovaa]], [[Корисник:19user99|19user99]] (4) || 5 нови статии |- | 6. || Видови баракуди || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (3) || 9 нови статии |- | 7. || Нобеловци во 2025 година || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 3 нови статии |- | 8. || Книжевноста во 1900 и 1910-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:19user99|19user99]] (4) || 4 подобрени статии |- | 9. || Дела на Виктор Иго || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (5) || 6 нови статии |- |} === Февруари === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Видови нане|Видови нане]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Дела од Бертолт Брехт|Дела од Бертолт Брехт]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Добитници на Прицкеровата награда|Добитници на Прицкеровата награда]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Уметноста во 1720 и 1730-тите|Уметноста во 1720 и 1730-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Острови во Хрватска|Острови во Хрватска]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Венци на Јужните Варовнички Алпи|Венци на Јужните Варовнички Алпи]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Книжевноста во 1920 и 1930-тите|Книжевноста во 1920 и 1930-тите]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Носители на Филдсовиот медал|Носители на Филдсовиот медал]]; ;Учесници во февруари {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Видови нане || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]] (8) || 16 нови статии |- | 2. || Дела од Бертолт Брехт || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (4) || 22 нови статии |- | 3. || Носители на Прицкеровата награда || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3)|| 4 нови статии |- | 4. || Уметноста во 1720 и 1730-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 6 подобрени статии |- | 5. || Острови во Хрватска || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Teodor Efremovski|Teodor Efremovski]], [[Корисник:Doni12345|Doni12345]], [[Корисник:Kirca 08|Kirca 08]], [[Корисник:Tatabitovska007|Tatabitovska007]], [[Корисник:Baek147|Baek147]], [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]], [[Корисник:gorandonevski|gorandonevski]], [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] (14) || 52 нови статии |- | 6. ||Венци на Јужните Варовнички Алпи || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 11 нови статии |- | 7. ||Книжевноста во 1920 и 1930-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 3 подобрени статии |- | 8. ||Носители на Филдсовиот медал || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] (2) || 4 нови статии |- |} === Март === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Видови кокичиња|Видови кокичиња]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Региони во Буркина Фасо|Региони во Буркина Фасо]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Уметноста во 1700 и 1710-тите|Уметноста во 1700 и 1710-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Населени места во Велике Лашче|Населени места во Велике Лашче]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Претседатели на Кралското друштво|Претседатели на Кралското друштво]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Книжевноста во 1900 и 1910-тите|Книжевноста во 1900 и 1910-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Национални паркови во Русија|Национални паркови во Русија]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Постоечки британски војводства|Постоечки британски војводства]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Дела на Жил Верн|Дела на Жил Верн]]; ;Учесници во март {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Видови кокичиња || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (5) || 6 нови статии |- | 2. || Региони во Буркина Фасо || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 7 нови статии |- | 3. || Уметноста во 1700 и 1710-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2)|| 2 подобрени статии |- | 4. || Населени места во Велике Лашче || [[Корисник:Martinapodgorec|Martinapodgorec]], [[Корисник:EliiPodgorec|EliiPodgorec]], [[Корисник:ЉубицаВидоеПодгорец|ЉубицаВидоеПодгорец]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Борјан Атанасов Песталоци|Борјан Атанасов Песталоци]], [[Корисник:GorjanaPestaloci|GorjanaPestaloci]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Natalijapodgorec|Natalijapodgorec]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]], [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (12) || 23 нови статии |- | 5. || Претседатели на Кралското друштво || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Меглен Јосип Броз Тито|Меглен Јосип Броз Тито]] (4) || 4 нови статии |- | 6. || Книжевноста во 1900 и 1910-тите || немаше учесници || 0 подобрени статии |- | 7. || Национални паркови во Русија || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (5) || 21 нова статија |- | 8. || Постоечки британски војводства || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 3 нови статии |- | 9. || Дела на Жил Верн || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 4 нови статии |- |} === Април === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Именувани сафири|Именувани сафири]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Роми|Роми]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Слики на Алфред Сисли|Слики на Алфред Сисли]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Книжевноста во 1940 и 1950-тите|Книжевноста во 1940 и 1950-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Претседатели на Американското ботаничко друштво|Претседатели на Американското ботаничко друштво]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Дела од Џорџ Орвел|Дела од Џорџ Орвел]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Добитници на Букеровата награда|Добитници на Букеровата награда]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Уметноста во 1740 и 1750-тите|Уметноста во 1740 и 1750-тите]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Џез|Џез]]; ;Учесници во април {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Именувани сафири || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]], [[Корисник:Baek147|Baek147]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Gorandonevski|Gorandonevski]], [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]], [[Корисник:Doni12345|Doni12345]], [[Корисник:Tatabitovska007|Tatabitovska007]] (9) || 12 нови статии |- | 2. || Роми || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:DarijanLKliment|DarijanLKliment]], [[Корисник:MarkoKliment|MarkoKliment]], [[Корисник:DeanaKliment|DeanaKliment]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:DarioRadio55|DarioRadio55]], [[Корисник:Damjanadzambazovska|Damjanadzambazovska]], [[Корисник:Frosina Grozdanovska|Frosina Grozdanovska]], [[Корисник:Ivana.panovska|Ivana.panovska]], [[Корисник:Miaumiau.mp3|Miaumiau.mp3]], [[Корисник:Pusoski|Pusoski]], [[Корисник:Iskraaaaa|Iskraaaaa]], [[Корисник:Eva Kovacheva|Eva Kovacheva]], [[Корисник:Iki123|Iki123]] (16) || 28 нови статии |- | 3. || Слики на Алфред Сисли || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (3) || 7 нови статии |- | 4. || Книжевноста во 1940 и 1950-тите || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (1) || 1 подобрена статија |- | 5. || Претседатели на Американското ботаничко друштво|| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:EliiPodgorec|EliiPodgorec]] (6) || 9 нови статии |- | 6. || Дела од Џорџ Орвел|| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] (4) || 9 нови статии |- | 7. || Добитници на Букеровата награда || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 нова статија |- | 8. || Уметноста во 1740 и 1750-тите || || |- | 9. || Џез || || |- |} 5i3xqovvvwkkm3xenxaven1soqv8116 0 1383373 5544505 5516022 2026-04-24T23:05:19Z Andrew012p 85224 5544505 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Search OCN.jpg | caption = Плакатот на серијата | native_name = {{lang|ko|써치}} | genre = {{ubl|[[Мистерија (жанр)|мистерија]]|[[трилер]]}} | writer = {{ubl|Гу Мо|Го Мјунг Џу}} | director = {{ubl|Лим Де Вунг|Мјунг Хјун Ву}} | creator = [[OCN (ТВ-канал)|OCN Studio]] | starring = {{ubl|[[Џанг Донг Јун]]|[[Кристал Џунг]]|[[Мун Џонг Хи]]|[[Јун Парк]]|[[Ли Хјун Вук]]}} | country = {{знамеикона|Јужна Кореја}} [[Јужна Кореја]] | language = {{Plainlist| * [[корејски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | num_episodes = 10 | runtime = 60 минути | company = GlowFly Pictures<br>OCN Studio | network = OCN | first_aired = 17 октомври 2020 | last_aired = 15 ноември 2020 | image_size = }} '''''Потрага''''' ({{Langx|ko|써치}}, {{Langx|en|Search}}) — јужнокорејска [[телевизиска серија]] во која главните улоги ги толкуваат Џанг Донг Јун, Кристал Џунг, Мун Џонг Хи, Јун Парк и Ли Хјун Вук. Приказната го следи немилосрдниот напад на непознато суштество во [[Корејска демилитаризирана зона|Корејската демилитаризирана зона]] и операцијата на елитна специјална единица за откривање на вистината. Серијата се прикажувала на каналот OCN од 17 октомври до 15 ноември 2020 г., секоја сабота и недела во 22:30 ч. (по корејско стандардно време). Серијата е достапна за пренос со превод на повеќе јазици на платформата iQIYI во [[Југоисточна Азија]], [[Хонгконг]], [[Макао]] и [[Тајван (држава)|Тајван]]. == Содржина == ''Потрага'' е воен трилер, чие дејство се одвива во [[Корејска демилитаризирана зона|демилитаризираната зона]] (ДМЗ). Таа ја раскажува приказната за една специјализирана единица за потрага, која се составува со цел да ја открие вистината зад таинственото исчезнување и случаите на убиства.<ref>{{Cite web|url=https://www.hancinema.net/first-teaser-out-for-jang-dong-yoon-and-krystal-s-dmz-themed-thriller-the-search-140952.html|title=First Teaser Out for Jang Dong-yoon and Krystal's DMZ-Themed Thriller "The Search"|date=April 28, 2020|access-date=19 август 2020|website=HanCinema}}</ref> == Улоги == {{список со глумци}} |- |[[Џанг Донг Јун]] |Јонг Донг Џин |- |[[Кристал Џунг]] |Сон Је Рим |- |[[Мун Џонг Хи]] |Ким Да Џонг |- |[[Јун Парк]] |Сонг Мин Гју |- |[[Ли Хјун Вук]] |Ли Џун Сунг |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|http://program.tving.com/ocn/search}} {{IMDb title|tt12923294}} [[Категорија:Телевизиски серии на корејски јазик]] [[Категорија:Јужнокорејски телевизиски серии]] __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ newt2tp8shyvsn1gbvqq1ex8rj32bfh 4 1384056 5544269 5528824 2026-04-24T12:49:17Z Jtasevski123 69538 /* Прв натпревар */ 5544269 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia_MKD_mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки натпревари.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УН}} '''[[Википедија:Уредувачки натпревари|Уредувачките натпревари]]''' за 2026 година во организација на „[[meta:Wikimedia MKD/mk|Викимедија МКД]]“. == Прв натпревар == {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари/Минералогија}} {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Nassak_Diamond.svg|150п]] |} Уредувачкиот натпревар на тема „Минералогија“ бил одржан од 1 до 28 февруари 2026 година. Учесниците можеле да уредуваат постоечки или да создаваат нови статии. Наградите за овој натпревар биле предвидени да се вредносни купони за производи по избор на добитникот. * вредносен купон во вредност од 12.000 денари за освоено прво место; * вредносен купон во вредност од 6.000 денари за освоено второ место; * вредносен купон во вредност од 3.000 денари за освоено трето место; * вредносен купон во вредност од 5.000 денари за најдобра статија; * вредносен купон во вредност од 2.000 денари за најдобар нов учесник; и * вредносен купон во вредност од 3.000 денари за уредникот коишто ќе напише највеќе статии за минерали; = Поврзано = * [[Википедија:Уредувачки натпревари 2026/Статистика|Уредувачки натпревари 2026/Статистика]] [[Категорија:Википедија:Проекти на Викимедија МКД]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година|Уредувачки натпревари]] e5hg7is3gaug9spg1y3eld9stp1ylb9 5544270 5544269 2026-04-24T12:49:45Z Jtasevski123 69538 /* Прв натпревар */ 5544270 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia_MKD_mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки натпревари.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УН}} '''[[Википедија:Уредувачки натпревари|Уредувачките натпревари]]''' за 2026 година во организација на „[[meta:Wikimedia MKD/mk|Викимедија МКД]]“. == Прв натпревар == {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари/Минералогија}} {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Nassak_Diamond.svg|150п]] |} Уредувачкиот натпревар на тема „Минералогија“ бил одржан од 1 до 28 февруари 2026 година. Учесниците можеле да уредуваат постоечки или да создаваат нови статии. Наградите за овој натпревар биле предвидени да се вредносни купони за производи по избор на добитникот. * вредносен купон во вредност од 12.000 денари за освоено прво место; * вредносен купон во вредност од 6.000 денари за освоено второ место; * вредносен купон во вредност од 3.000 денари за освоено трето место; * вредносен купон во вредност од 5.000 денари за најдобра статија; * вредносен купон во вредност од 2.000 денари за најдобар нов учесник; и * вредносен купон во вредност од 3.000 денари за учесник коишто ќе напише највеќе статии за минерали; = Поврзано = * [[Википедија:Уредувачки натпревари 2026/Статистика|Уредувачки натпревари 2026/Статистика]] [[Категорија:Википедија:Проекти на Викимедија МКД]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година|Уредувачки натпревари]] frnbu0ahn7wt0vk23uo0og2991so30e 5544273 5544270 2026-04-24T12:51:17Z Jtasevski123 69538 /* Прв натпревар */ 5544273 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia_MKD_mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки натпревари.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УН}} '''[[Википедија:Уредувачки натпревари|Уредувачките натпревари]]''' за 2026 година во организација на „[[meta:Wikimedia MKD/mk|Викимедија МКД]]“. == Прв натпревар == {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари/Минералогија}} {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Nassak_Diamond.svg|150п]] |} Уредувачкиот натпревар на тема „Минералогија“ бил одржан од 1 до 28 февруари 2026 година. Учесниците можеле да уредуваат постоечки или да создаваат нови статии. Наградите за овој натпревар биле предвидени да се вредносни купони за производи по избор на добитникот. * вредносен купон во вредност од 12.000 денари за освоено прво место; * вредносен купон во вредност од 6.000 денари за освоено второ место; * вредносен купон во вредност од 3.000 денари за освоено трето место; * вредносен купон во вредност од 5.000 денари за најдобра статија; * вредносен купон во вредност од 2.000 денари за најдобар нов учесник; и * вредносен купон во вредност од 3.000 денари за учесник коишто ќе напише највеќе статии за минерали; == Втор натпревар == {{главна|Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2026}} {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:CEE_Spring_Logo_vertical-t.svg|150п]] |} Уредувачкиот натпревар на тема „СИЕ Пролет 2026“ бил одржан од 1 до 30 април 2026 година. Учесниците можеле да уредуваат постоечки или да создаваат нови статии. Наградите за овој натпревар биле предвидени да се вредносни купони за производи по избор на добитникот. * вредносен купон во вредност од 10.000 денари за освоено прво место; * вредносен купон во вредност од 5.000 денари за освоено второ место; * вредносен купон во вредност од 3.000 денари за освоено трето место; * вредносен купон во вредност од 4.000 денари за најдобра статија; * вредносен купон во вредност од 2.000 денари за најдобар постоечки учесник; и * вредносен купон во вредност од 2.000 денари за најмногу уредени статии од различни земји учеснички на натпреварот. = Поврзано = * [[Википедија:Уредувачки натпревари 2026/Статистика|Уредувачки натпревари 2026/Статистика]] [[Категорија:Википедија:Проекти на Викимедија МКД]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година|Уредувачки натпревари]] lik7kchdbs1csfiwlghlbu6r2fd0onj 0 1385073 5544556 5542873 2026-04-25T10:10:49Z Marco Mitrovich 114460 5544556 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Соколовац | native_name = Socol | settlement_type = Населба и Општина | image_skyline = Sala de sport Socol.jpg | image_alt = | image_caption = Спортска сала "Миодраг Белодедић" во Соколовац | image_shield = Flag Socol CS ROU.jpg | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 44 |latm = 51 |lats = 37 |latNS = N | longd = 21 |longm = 22 |longs = 14 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Романија]] | subdivision_type1 = [[Окрузи во Романија|Округ]] | subdivision_name1 = [[Караш-Северин (округ)|Караш-Северин]] | subdivision_type2 = [[Општини во Романија|Општина]] | subdivision_name2 = Соколовац | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 73 | population_footnotes = | population_as_of = 2021 | population_blank1_title = Населба | population_blank1 = 536 | population_density_blank1_km2 = auto | population_blank2_title = Општина | population_blank2 = 1.602 | population_density_blank2_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 327365 | area_code_type = | area_code = 0255 | registration_plate = CS }} '''Соколовац''' ({{langx|ro|Socol}}) е населено место и општина во [[Караш-Северин (округ)|округот Караш-Северин]], [[Романија]]. Според пописот од 2021 година имало 536 жители,<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-census.htm All places: 1992, 2002, 2011, 2021 censuses] pop-stat.mashke.org</ref> а во општината 1.602 жители. Општината Соколовац ги опфаќа и населените места Златица, Прњавор, Базијаш и Луговет. Селото е мнозински [[Срби|српско]]. [[Податотека:Socol jud Caras-Severin.png|мини|200п|центар|Општина Соколовац во карта на округот Караш-Северин]] == Историја == == Население == ;Етнички состав во населба (686 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 2011 година<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-ethnic-loc2011.htm Ethnic composition, all places: 2011 census] pop-stat.mashke.org</ref> |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|63.6}} {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|23.3}} {{Столбен постоток|[[Роми]]|brown|8.6}} }} ;Етнички состав во општината {{bar box |float=center |title=Етнички групи 2021 година<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-ethnic-comm2021.htm Ethnic composition, all communes: 2021 census ] pop-stat.mashke.org</ref> |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|49.1}} {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|38.4}} {{Столбен постоток|[[Роми]]|brown|2.7}} }} == Религија == == Образование == == Познати личности == * [[Миодраг Белодедиќ]], романски фудбалер == Поврзано == * [[Караш-Северин (округ)]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Општини во Романија]] [[Категорија:Населени места во Романија]] [[Категорија:Караш-Северин (округ)]] [[Категорија:Српски населби во дијаспора]] 3pp1a0ns5gjes1zedayxfpu7x0sd2w2 0 1385340 5544493 5500922 2026-04-24T22:24:18Z Andrew012p 85224 5544493 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = <nowiki>[[Податотека:Hometown Cha Cha Cha.jpeg</nowiki> | caption = Плакатот на серијата | native_name = 갯마을 차차차 | genre = {{Plainlist| * [[драмска комедија]] * [[романтична комедија]]<ref name="Main cast">{{cite news|url=https://entertain.naver.com/read?oid=076&aid=0003710763|script-title=ko:신민아X김선호 '갯마을 차차차' 주연 확정 '설렘 로코케미 온да'[공식]|trans-title=Shin Min-a X Kim Seon-ho Confirmed to Star in 'Hometown Cha-Cha-Cha' 'Heart-fluttering Romantic Chemistry Is Coming'|website=[[Naver]]|publisher=[[Sports Chosun]]|access-date=1 мај 2021|language=ko}}</ref> * животна приказна }} | based_on = филмот ''Mr. Handy, Mr. Hong'' од Канг Сок Бом и Шин Џунг Гу | developer = {{ubl|Ким Џе Хјон (tvN)|[[Studio Dragon]]}} | writer = [[Шин Ха Ин]]<ref>{{Cite book |last=Shin |first=Ha-eun |script-title=ko:갯마을 차차차 1: 신하은 대본집 신하은 |trans-title=Hometown Cha-Cha-Cha 1: Shin Ha-eun Script Collection Shin Ha-eun |publisher=Booklog Company |year=2021 |isbn=9791168030046 |location=South Korea |language=Ko}}</ref><ref>{{Cite book |last=Shin |first=Ha-eun |script-title=ko:갯마을 차차차 2: 신하은 대본집 신하은|trans-title=Hometown Cha-Cha-Cha 2: Shin Ha-eun Script Collection Shin Ha-eun |publisher=Booklog Company |year=2021 |isbn= 9791168030053 |location=South Korea |language=Ko}}</ref> | director = [[Ју Џе Вон]]<br>Квон Јонг Ил | starring = {{ubl|[[Шин Мин А]]|[[Ким Сон Го]]|[[Ли Санг Ји]]}} | composer = Им Ха Јанг | country = {{знамеикона|Јужна Кореја}} [[Јужна Кореја]] | language = корејски | num_episodes = 16<ref>{{cite web|url=http://www.studiodragon.net/front/kr/works/portfolio_view?class1=&cpage=1&idx=403|title=Shows – 갯마을 차차차|trans-title=Shows – Hometown Cha-Cha-Cha|website=[[Studio Dragon]]|access-date=August 14, 2021|language=ko|archive-date=August 14, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210814120928/http://www.studiodragon.net/front/kr/works/portfolio_view?class1=&cpage=1&idx=403|url-status=dead}}</ref> | executive_producer = Џо Мун Џу | producer = {{ubl|Ли Донг Гју|Ли Санг Хи}} | cinematography = Пак Џунг Хун | editor = {{ubl|Ким Ин Јанг|Ча Јанг А}} | runtime = 60 минути<ref>{{cite web|url=https://watch.cjenm.com/broadcast/sub/view?contentsId=B120212345|title=Hometown Cha-Cha-Cha (2021)|website=CJ ENM|archive-url=https://web.archive.org/web/20210826085418/https://watch.cjenm.com/broadcast/sub/view?contentsId=B120212345|archive-date=August 26, 2021|url-status=live|access-date=October 18, 2021}}</ref> | company = {{ubl|Studio Dragon}} | network = [[tvN]] | first_aired = 28 август 2021 | last_aired = 17 октомври 2021 }} '''''{{Закосен наслов}}Крајбрежното село Ча-ча-ча''''' ({{Langx|ko|갯마을 차차차}}, {{Langx|en|Hometown Cha-Cha-Cha}}) — јужнокорејска [[телевизиска серија]] од 2021 г. во жанрот [[Романтична комедија (филм)|романтична комедија]], во која главните улоги ги толкуваат Шин Мин А, Ким Сон Хо и Ли Санг Ји. Серијата е преработка на јужнокорејскиот филм од 2004 г., ''Mr. Handy, Mr. Hong''. Се прикажувала на каналот tvN од 28 август до 17 октомври 2021 г., секоја сабота и недела. Серијата е достапна и за пренос на платформата [[Netflix]]. Оваа серија станала една од најгледаните драми во историјата на корејската кабловска телевизија, сместувајќи се на првото место во својот термин во текот на целото прикажување. Последната епизода постигнала оценка од 12,665 % на национално ниво. Исто така, серијата станала една од најгледаните содржини на Netflix на јазик различен од англискиот. == Содржина == Јун Хје Џин, успешна стоматолошка од [[Сеул]], заминува во спокојното крајбрежно село Конгџин на роденденот на нејзината покојна мајка, откако животот ѝ тргнува во неочекуван правец. Таа спонтано одлучува да отвори стоматолошка клиника во селото и го запознава Хонг Ду Сик, познат и како началникот Хонг, кој е вешт во секакви занаети и работи. Оваа романтична драма го прикажува развојот на нивната љубовна приказна, како и животите на останатите жители на Конгџин. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Шин Мин А]] || Јун Хје Џин |- | Шим Хје Јон || Јун Хје Џин (како дете) |- | О Је Џу || Јун Хје Џин (како тинејџерка) |- | [[Ким Сон Хо]] || Хонг Ду Сик (началникот Хонг) |- | Сонг Мин Џе || Хонг Ду Сик (како дете) |- | Ан Сонг Вон || Хонг Ду Сик (како млад тинејџер) |- | Мун Сонг Хјон || Хонг Ду Сик (како тинејџер) |- | [[Ли Санг Ји]] || Џи Сонг Хјон |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|http://program.tving.com/tvn/chachacha}} {{IMDb title|tt14518756}} [[Категорија:Јужнокорејски телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на корејски јазик]] hlh3gr2idsklvas0yi9zaesq84ntzyl 5544494 5544493 2026-04-24T22:24:41Z Andrew012p 85224 5544494 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Hometown Cha Cha Cha.jpeg | caption = Плакатот на серијата | native_name = 갯마을 차차차 | genre = {{Plainlist| * [[драмска комедија]] * [[романтична комедија]]<ref name="Main cast">{{cite news|url=https://entertain.naver.com/read?oid=076&aid=0003710763|script-title=ko:신민아X김선호 '갯마을 차차차' 주연 확정 '설렘 로코케미 온да'[공식]|trans-title=Shin Min-a X Kim Seon-ho Confirmed to Star in 'Hometown Cha-Cha-Cha' 'Heart-fluttering Romantic Chemistry Is Coming'|website=[[Naver]]|publisher=[[Sports Chosun]]|access-date=1 мај 2021|language=ko}}</ref> * животна приказна }} | based_on = филмот ''Mr. Handy, Mr. Hong'' од Канг Сок Бом и Шин Џунг Гу | developer = {{ubl|Ким Џе Хјон (tvN)|[[Studio Dragon]]}} | writer = [[Шин Ха Ин]]<ref>{{Cite book |last=Shin |first=Ha-eun |script-title=ko:갯마을 차차차 1: 신하은 대본집 신하은 |trans-title=Hometown Cha-Cha-Cha 1: Shin Ha-eun Script Collection Shin Ha-eun |publisher=Booklog Company |year=2021 |isbn=9791168030046 |location=South Korea |language=Ko}}</ref><ref>{{Cite book |last=Shin |first=Ha-eun |script-title=ko:갯마을 차차차 2: 신하은 대본집 신하은|trans-title=Hometown Cha-Cha-Cha 2: Shin Ha-eun Script Collection Shin Ha-eun |publisher=Booklog Company |year=2021 |isbn= 9791168030053 |location=South Korea |language=Ko}}</ref> | director = [[Ју Џе Вон]]<br>Квон Јонг Ил | starring = {{ubl|[[Шин Мин А]]|[[Ким Сон Го]]|[[Ли Санг Ји]]}} | composer = Им Ха Јанг | country = {{знамеикона|Јужна Кореја}} [[Јужна Кореја]] | language = корејски | num_episodes = 16<ref>{{cite web|url=http://www.studiodragon.net/front/kr/works/portfolio_view?class1=&cpage=1&idx=403|title=Shows – 갯마을 차차차|trans-title=Shows – Hometown Cha-Cha-Cha|website=[[Studio Dragon]]|access-date=August 14, 2021|language=ko|archive-date=August 14, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210814120928/http://www.studiodragon.net/front/kr/works/portfolio_view?class1=&cpage=1&idx=403|url-status=dead}}</ref> | executive_producer = Џо Мун Џу | producer = {{ubl|Ли Донг Гју|Ли Санг Хи}} | cinematography = Пак Џунг Хун | editor = {{ubl|Ким Ин Јанг|Ча Јанг А}} | runtime = 60 минути<ref>{{cite web|url=https://watch.cjenm.com/broadcast/sub/view?contentsId=B120212345|title=Hometown Cha-Cha-Cha (2021)|website=CJ ENM|archive-url=https://web.archive.org/web/20210826085418/https://watch.cjenm.com/broadcast/sub/view?contentsId=B120212345|archive-date=August 26, 2021|url-status=live|access-date=October 18, 2021}}</ref> | company = {{ubl|Studio Dragon}} | network = [[tvN]] | first_aired = 28 август 2021 | last_aired = 17 октомври 2021 }} '''''Крајбрежното село Ча-ча-ча''''' ({{Langx|ko|갯마을 차차차}}, {{Langx|en|Hometown Cha-Cha-Cha}}) — јужнокорејска [[телевизиска серија]] од 2021 г. во жанрот [[Романтична комедија (филм)|романтична комедија]], во која главните улоги ги толкуваат Шин Мин А, Ким Сон Хо и Ли Санг Ји. Серијата е преработка на јужнокорејскиот филм од 2004 г., ''Mr. Handy, Mr. Hong''. Се прикажувала на каналот tvN од 28 август до 17 октомври 2021 г., секоја сабота и недела. Серијата е достапна и за пренос на платформата [[Netflix]]. Оваа серија станала една од најгледаните драми во историјата на корејската кабловска телевизија, сместувајќи се на првото место во својот термин во текот на целото прикажување. Последната епизода постигнала оценка од 12,665 % на национално ниво. Исто така, серијата станала една од најгледаните содржини на Netflix на јазик различен од англискиот. == Содржина == Јун Хје Џин, успешна стоматолошка од [[Сеул]], заминува во спокојното крајбрежно село Конгџин на роденденот на нејзината покојна мајка, откако животот ѝ тргнува во неочекуван правец. Таа спонтано одлучува да отвори стоматолошка клиника во селото и го запознава Хонг Ду Сик, познат и како началникот Хонг, кој е вешт во секакви занаети и работи. Оваа романтична драма го прикажува развојот на нивната љубовна приказна, како и животите на останатите жители на Конгџин. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Шин Мин А]] || Јун Хје Џин |- | Шим Хје Јон || Јун Хје Џин (како дете) |- | О Је Џу || Јун Хје Џин (како тинејџерка) |- | [[Ким Сон Хо]] || Хонг Ду Сик (началникот Хонг) |- | Сонг Мин Џе || Хонг Ду Сик (како дете) |- | Ан Сонг Вон || Хонг Ду Сик (како млад тинејџер) |- | Мун Сонг Хјон || Хонг Ду Сик (како тинејџер) |- | [[Ли Санг Ји]] || Џи Сонг Хјон |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|http://program.tving.com/tvn/chachacha}} {{IMDb title|tt14518756}} [[Категорија:Јужнокорејски телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на корејски јазик]] on8z9i7twsibxif4awhdg93gt6hwk4d 0 1385559 5544571 5502869 2026-04-25T10:46:02Z Niegodzisie 79128 5544571 wikitext text/x-wiki [[Слика:Don DeLillo, author (cropped).jpg|мини|]] '''Доналд Ричард Делило''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Donald Richard DeLillo''), познат како '''Дон Делило''' (англиски: ''Don DeLillo''; 20 ноември 1936) — американски [[писател]]. ==Творештво== Делило е еден од најзначајните современи американски писатели. Тој а автор на околу 20 романи, неколку драми и десетици раскази и есеи. Исто така, тој е добинтник на бројни американски и меѓународни награди и одликувања, меѓу кои и: Националната награда за белетристика (1985, за романот „[[Бел шум (роман)|Бел шум]]“), наградата ПЕН/Фокнер за проза (1992, за романот „Мао II“), Наградата Ерусалим за целокупното творештво (1992), орденот Вилијам Дин Хаулес (2000) кој го доделува Американската академија на уметностите, Орденот на честа кој го доделува Националното здружение на уметниците (2008, за исклучителните остварувања во книжевноста), наградата ПЕН/Сол Белоу (2010, за посебни достигнувања во американската книжевност), наградата „Карл Сандбург“ која ја доделува Универзитетот на Илиноис во Чикаго (2012), Наградата за американска белетристика која ја доделува [[Конгресна библиотека|Конгресната библиотека]] (2013), а која им се доделува на писателите кои се одликуваат со оригиналност и со „силен, единствен и јасен глас за американското искуство“, медалот за исклучителниот придонес во американската книжевност (2015) итн. Неговите најважни дела се: романите „Американа“ (1971), „Космополис“, „Боди артист“, „Подземје“, „Паѓач“, „Точка Омега“, „Нула К“, „Тишина“, „Бел шум“ (1985), како и збирката раскази „Ангелот Есмералда“ (2012) со која бил финалист за две награди: Наградата за расказ и наградата ПЕН/Фокнер за фикција. Неговиот роман „Подземје“ од списанието „Њујорк тајмс бук ривју“ (''The New York Times Book Review'') бил прогласен за еден од триет најдобри романи што се појавиле во последните 25 години.<ref>Don DeLilo, Beli šum. Geopoetika, Beograd, 2022.</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Делило, Дон}} [[Категорија:Американски писатели]] [[Категорија:Родени во 1936 година]] 10fdte2efbnjqiefh36ql9k6crwm8wy 0 1386131 5544290 5510221 2026-04-24T13:17:42Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5544290 wikitext text/x-wiki '''Шонкин Саг''' — праисториска флувиоглацијална релјефна форма која се наоѓала по должината на северниот раб на планините Хајвуд во државата [[Монтана]] во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]]. Саг е речен канал формиран од [[Мисури (река)|реката Мисури]] и ледничка вода од топењето на ледниците што се излевале од ледничкото езеро Грејт Фолс. Тој е еден од најпознатите праисториски канали од топење на ледници во светот. == Местоположба и големина == [[Податотека:Shonkin_Sag_map.jpg|мини|350x350пкс|Карта на дел од Шонкин Саг (оцртан со црвена боја) во близина на Хајвуд, Монтана.]] Шонкин Саг се наоѓа во централна Монтана. Започнува јужно од Хајвуд, Монтана (околу 37 километри источно од градот Грејт Фолс) и тече во источен правец околу 160 километри додека не стигне до реката Џудит. Варира од 0,4 до 3,2 километри во ширина<ref name="Sag">"Societies and Academies: Geological Society of Washington." ''[[Science (journal)|Science]].'' May 7, 1895, p. 559-560.</ref> и околу 150 метри длабока. Плитки леднички езера сè уште може да се најдат по должината на сега сувиот канал. Сагот е именуван по градот Шонкин, Монтана, населен во 1870-тите. Името „Шонкин“ наводно е зборот на племето Блекфет за планините Хајвуд, или изведено од името на еден од првите доселеници на градот, Џон Шонк. == Формирање == Пред кватернерното ледење, реката Мисури се влевала на североисток во терминално езеро или [[Хадсонов Залив|Хадсоновиот залив]]. За време на последниот леден период, пред околу 17.000 до 13.000 години, ледената покривка Лаврентид ја блокирала реката Мисури и го создала леденото езеро Големи водопади. Според геологот Фред Х.Х. Калхун и други, ледената покривка ги принудила водите на глацијалното езеро Грејт Фолс да достигнат најмалку 1.200 метри надморска височина. Пред околу 15.000 години, се случила поплава предизвикана од излив на ледничко езеро.<ref name="Calhoun43">Calhoun, F.H.H. ''The Montana Lobe of the Keewatin Ice Sheet.'' Washington, D.C.: Government Printing Office, 1906], p. 42-43.</ref> Овие води и нивните придружни остатоци потоа го издлабиле Шонкин Саг под прав агол низ постојните дренажни долини, при што ледената покривка го формирала северниот раб на каналот.<ref name="Bowman">[https://books.google.com/books?id=ZxaAAAAAMAAJ&dq=%22Shonkin+Sag%22+-laccolith+-laccoliths&pg=PA413 Bowman, Isaiah. "Forest Physiography: Physiography of the United States and Principles of Soils in Relation to Forestry." ''American Environmental Studies.'' Reprint ed. Charles Gregg, ed. New York: Arno Press, 1970], p. 413.</ref> Откако ледената покривка се повлекла, Шонкин Саг останал канал за одводнување на вода од ледничкото езеро Грејт Фолс и реката Мисури, иако со многу побавно темпо и на пониско ниво.<ref name="Calhoun43" /> == Лаколит == Шонкин Саг го дава своето име на лаколитот Шонкин Саг, познат лаколит со дебелина од 61 метар и ширина од 1,6 километар во близина на западниот устие на Шонкин Саг. Лаколитот е [[Магматска карпа|магматска]] интрузија вбризгана помеѓу два слоја [[седиментна карпа]]. Значителни количини на сиенит и шонкинит може да се најдат во лаколитот. Лаколитот Шонкин Саг е наведен од геолозите како класичен пример за магматска диференцијација во една магматска интрузија. == Ниво на железничка пруга == Дел од линијата Северна Монтана на железницата Чикаго, Милвоки, Сент Пол и Пацифик била изграден во рамките на Шонкин Саг. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://home.onemain.com/~miscmail/fld_trip/sh_sag2.htm „Шонкин Саг: Детална екскурзија по должината на источната страна на планините Хајвуд.“ Џералд Т. Дејвидсон, д-р]{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - Лична веб-страница што спроведува геолошко патување по должината на Шонкин Саг од страна на познат физичар [[Категорија:Поранешни реки]] [[Категорија:Леднички земјишни облици]] q9dm786g62idpwoa50g38c26sqxei1n 0 1386899 5544298 5518470 2026-04-24T14:06:51Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 5 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5544298 wikitext text/x-wiki {{Infobox island|name=Шќедро|native_name=Šćedro|native_name_lang=hr|location=[[Јадранско Море]]|archipelago=Хрватски Јадран|country=[[Хрватска]]|country_admin_divisions_title=[[Жупании во Хрватска|Жупании]]|country_admin_divisions=[[Сплитско-далматинска жупанија]]|country_admin_divisions_title_1=Општина|country_admin_divisions_1=[[Јесла]]|area_km2=8.36|area_footnotes=<ref name="DLU2004">{{cite journal |last1=Duplančić-Leder |first1=Tea |last2=Ujević |first2=Tin |last3=Čala |first3=M. |year=2004 |title=Coastline lengths and areas of islands in the Croatian part of the Adriatic Sea determined from the topographic maps at the scale of 1:25,000 |journal=Geodetski list |volume=66 |issue=3 |pages=83–103 |url=https://hrcak.srce.hr/16472 |language=en}}</ref>|coastline_km=27.8|coastline_footnotes=<ref name="DLU2004" />|highest_mount=Zelenikova glava|elevation_m=112|coordinates={{coord|43|04|N|16|42|E|type:isle|display=inline}}|additional_info=|map=Хрватска}}'''Шќедро''' (хрватски: ''Šćedro'') — мал хрватски [[остров]] во [[Јадранско Море|Јадранското Море]], кој се наоѓа 2.7 километри јужно од [[Хвар]] спроти селото [[:hr:Zavala_(Jelsa)|Завала]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://visitjelsa.hr/en/destinacija/otok-scedro/|title=Šćedro Island|work=Visit Jelsa (Official Tourist Board)|accessdate=18 October 2025}}</ref> Се простира на 8.36 километри квадратни со длабоко вдлабнат северен брег што формира добро заштитени сидра како што се Ловишќе (Вели порат) и Мостир. Хрватското име на островот најчесто се вели дека потекнува од ''štedri'' („дарежлив/милостив“) на старословенски јазик, што се однесува на неговите заштитни заливи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://visitjelsa.hr/en/destinacija/otok-scedro/|title=Šćedro Island|work=Visit Jelsa|accessdate=18 October 2025}}</ref> Во антиката бил познат како '''Таурис''' ([[Италијански јазик|италијански]]: ''Tauricola''/''Torcola'').<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.topohvar.at/topo/orte/os/os-ip-01-1/|title=Otok Šćedro – informativna ploča|work=Topografija Hvara (informational panel transcription)|language=hr|accessdate=18 October 2025}}</ref> == Име == Веќе запишан како ''Tavris'' на [[Појтингерова табла|Појтингеровата табла]], акцентот мора да бил на {{Em|á}} во подоцнежната форма ''Táuricula'', инаку {{Em|i}} немало да биде синкопирано, како што се случило за да се добие формата ''Torcola''.<ref>{{Harvnb|Putanec|1970}}</ref> Островот била наречен ''Торкола'' на портоланската карта од 1373 година на Франческо Пицигано,<ref>[https://artsandculture.google.com/asset/portolan-francesco-pizzigano/IQGLolFVMgOTJA?hl=en&ms=%7B%22x%22%3A0.5%2C%22y%22%3A0.5%2C%22z%22%3A11%2C%22size%22%3A%7B%22width%22%3A0.4757185332011893%2C%22height%22%3A0.38238396624472576%7D%7D IT-MI0133 S.P.10/29]; {{Harvnb|Fischer|1881}}</ref> портоланот од 1490 година отпечатен од Бернардино Ризо да Новара,<ref>{{Harvnb|Rizo da Novara|1490}}</ref> картата од 1663 година ''Congregatio nationis Illyricae'',<ref>{{Harvnb|Faričić|Marelić|Dundović|2022}}</ref> картите од Винченцо Коронели од 1688 и 1694 година, картата HR-DAZD-383 од 1718 година, картата од Жак-Николас Белин од 1771 година, картата HR-SKST R-684 од 1771 година, картата од Џузепе Антонио Грандис од 1781 година и картата од Винченцо де Лучио нацртана околу 1790 година.<ref>{{Harvnb|Šenoa|1949}}; {{Harvnb|Mirošević|Faričić|2022}}</ref> == Географија == Шќедро се наоѓа во [[:hr:Korčulanski_kanal|каналот Корчула]] помеѓу [[Хвар]] и [[Корчула]]. Неговата највисока точка е Зеленикова глава (112 метри).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://visitjelsa.hr/en/destinacija/otok-scedro/|title=Šćedro Island|work=Visit Jelsa|accessdate=18 October 2025}}</ref> Островот е ретко населен сезонски, без град и само неколку реставрирани камени куќи околу заливите Мостир и Ловишќе. == Заштита на природата == Пределот на островот бил прогласен за значаен предел во 1968 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mzozt.gov.hr/UserDocsImages//UPRAVA-ZA-PROCJENU-UTJECAJA-NA-OKOLIS-ODRZIVO-GOSPODARENJE-OTPADOM/Puo//14_07_2023_Studija_DC116_Sucuraj_Knjiga_I.pdf|title=Studija o utjecaju na okoliš DC116 Sućuraj (Book I)|date=14 July 2023|publisher=Ministry of Economy and Sustainable Development (Croatia)|page=81|language=hr|accessdate=18 October 2025}}</ref> Неговите околни води го формираат морското подрачје Натура 2000, назначено за живеалишта, вклучувајќи гребени и корита со Посидонија океаника.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://vlada.gov.hr/UserDocsImages//2016/Sjednice/2015/256%20sjednica%20Vlade//256%20-%2021.pdf|title=Prijedlog odluke Vlade RH – popis područja ekološke mreže|date=2015|publisher=Government of the Republic of Croatia|page=2|language=hr|accessdate=18 October 2025}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mpa-database.org/?page=show_site&site_id=hr3000119|title=Šćedro – podmorje (HR3000119)|work=MedPAN (MPA Directory)|accessdate=18 October 2025}}{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Информациите за управување и следење на ливадите ''со Посидонија'' ги следат националните протоколи/UNEP.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rac-spa.org/sites/default/files/doc_medmpanet/monitoring_protocol_posidonia_croatia.pdf|title=Monitoring Protocol for ''Posidonia oceanica'' Beds (Croatia)|publisher=UNEP-MAP/RAC-SPA|accessdate=18 October 2025}}</ref> == Историја == === Антиката === Античките извори и современите научни трудови бележат поморски судир за време на Цезаровата граѓанска војна во близина на островот ''Таврида'' во 47 година п.н.е., помеѓу Публиј Ватиниј и Марко Октавиј. Точната идентификација на ''Таврида'' е предмет на дебата: пораната литература понекогаш го изедначувала островот со Шќедро или Шипан, додека поновите трудови се залагаат за островите Паклени кај Хвар.<ref>{{Наведена книга|url=https://resolve.cambridge.org/core/books/abs/illyricum-in-roman-politics-229-bc-ad-68/the-construction-of-illyricum-caesar-in-illyricum-and-the-civil-wars/3F6C6C2E0E3C0E2B1A0BCE68F6D0B181|title=Illyricum in Roman Politics, 229&nbsp;BC–AD&nbsp;68|last=Džino|first=Danijel|publisher=Cambridge University Press|year=2010|pages=130–133|access-date=18 October 2025}}{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Подводни наоди на амфори сведочат за интензивна античка навигација во областа, што е во согласност со регионалните истражувања.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.icua.hr/attachments/preview/67dbdec39107c/exploring-underwater-heritage-in-croatia-compressed.pdf|title=Exploring Underwater Heritage in Croatia – A Handbook|year=2016|publisher=ICUA Zadar|accessdate=18 October 2025}}</ref> === Среден век === Според Хварскиот статут од 1331 година, Шќедро бил заеднички имот резервиран првенствено за пасишта и поморска употреба.<ref>{{Наведено списание|last=Džaja|first=Pero|year=2015|title=Statut grada Hvara iz 1331. o životinjama i proizvodima životinjskog podrijetla|url=https://hrcak.srce.hr/231406|journal=Vet. stanica|language=hr|volume=46|issue=6|pages=427–434}}</ref> Доминикански манастир посветен на Св. Марија Милосрдна (''Света Марија од Милосрдја'') бил основана во Мостирскиот залив во 1465 година, а подоцна била напуштена; остатоците се заштитено културно добро.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://registar.kulturnadobra.hr/#/details/Z-3367|title=Crkva i dominikanski samostan, uvala Mostir – kulturno dobro|work=Registar kulturnih dobara RH|language=hr|accessdate=18 October 2025}}{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === 19 век до денес === По венецијанската и краткотрајната француска контрола, Шќедро потпаднал под хабсбуршка администрација во рамките на Кралството Далмација. Мали земјоделски селца (Мостир и Настане) се развиле во 19 век; денес тие се во голема мера напуштени или се користат сезонски за туризам.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://prijatelji-otoka-scedro.hr/primjer-stranice/scedro/|title=Šćedro|work=scedro|language=hr|accessdate=2025-10-18}}</ref> == Археологија == Праисториската активност на Шќедро вклучува бројни камени тумули (''гомиле'') низ целиот остров.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://prijatelji-otoka-scedro.hr/primjer-stranice/projekti/|title=Projekti|work=scedro|language=hr|accessdate=2025-10-18}}</ref> Во 2025 година, пробните ископувања во Ратинската пештера (''Ратинска шпилја'') на југоисточниот брег откриле неолитска (Хварска култура) керамика и литики, проширувајќи го населувањето на островот до 5-тиот милениум пред нашата ера.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.jpost.com/archaeology/archaeology-around-the-world/article-844314|title=7,000-year-old finds in Ratina Cave reveal Neolithic life on Šćedro|date=8 September 2025|work=The Jerusalem Post|access-date=18 October 2025}}</ref> Потопено културно наследство (расфрлани амфори и остатоци од потонати бродови) е евидентирано во блиските води; целните нуркања се регулирани бидејќи областа спаѓа во рамките на Натура. Морско наоѓалиште од 2000 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mpa-database.org/?page=show_site&site_id=hr3000119|title=Šćedro – podmorje (HR3000119)|work=MedPAN (MPA Directory)|accessdate=18 October 2025}}{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.icua.hr/attachments/preview/67dbdec39107c/exploring-underwater-heritage-in-croatia-compressed.pdf|title=Exploring Underwater Heritage in Croatia – A Handbook|year=2016|publisher=ICUA Zadar|accessdate=18 October 2025}}</ref> == Инфраструктура == Островот немал патишта од 1993 година.<ref>{{Harvnb|Magaš|1993}}</ref> == Економија и пристап == Сезонскиот поморски туризам е концентриран во безбедните сидришта Ловишќе и Мостир.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://visitjelsa.hr/en/destinacija/otok-scedro/|title=Šćedro Island|work=Visit Jelsa|accessdate=18 October 2025}}</ref> Нема ферибот за автомобили и нема јавна патна мрежа; пристапот е со приватни пловила и сезонски трансфери со брод од Завала (Хвар).<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://visitjelsa.hr/hr/9696/izlet-na-otok-scedro/|title=Izlet na otok Šćedro|last=Jelsa|first=Visit|work=visitjelsa.hr|accessdate=2025-10-18}}</ref> Основните туристички објекти (семеен ''конобе'') работат само во летните месеци.<ref name=":1" /> == Наводи == {{Наводи}} == Библиографија == * {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/portolanopertutt00unse|title=Portolano per tutti i naviganti|last=Rizo da Novara|first=Bernardino|date=1490|location=Venice|language=it}} * {{Наведена книга|title=Facsimile delle carte nautiche di Francesco Pizigani dell' anno 1373|last=Fischer|first=Friedrich Theobald|date=1881|location=[[Venice]]|language=it}} * {{Наведено списание|last=Šenoa|first=Milan|date=1949|title=Prilog poznavanju starih naziva naših otoka|trans-title=A Contribution to Learning the Old Names of Our Islands|url=https://hrcak.srce.hr/56375|journal=Hrvatski geografski glasnik|language=sh|publication-date=1950-06-15|issue=11–12|pages=75-82|issn=1331-5854}} * {{Наведено списание|last=Putanec|first=Valentin|date=1970|title=Refleksi aloglotskog diftonga au u hrvatsko-srpskom jeziku|url=https://hrcak.srce.hr/289756|journal=Filologija|language=sh|issue=6|pages=155-164|issn=0449-363X}} * {{Наведено списание|last=Magaš|first=Damir|date=1993-09-01|title=Cestovne prometnice malih jadranskih otoka|trans-title=The Local Roads on the Little Adriatic Islands|url=https://hrcak.srce.hr/63811|journal=Hrvatski geografski glasnik|language=sh|volume=55|pages=151-154|issn=1331-5854}} * {{Наведено списание|last=Faričić|first=Josip|last2=Marelić|first2=Tome|last3=Dundović|first3=Zdenko|date=2022|title=Manuscript Map of Illyricum, 1663, in the Pontifical Croatian College of St Jerome: a Supplement to Previous Knowledge|url=https://hrcak.srce.hr/290591|journal=Kartografija i geoinformacije|publication-date=2023-01-03|volume=21|issue=Special Issue|pages=27-46|doi=10.32909/kg.21.si.3|doi-access=free}} * {{Наведено списание|last=Mirošević|first=Lena|last2=Faričić|first2=Josip|date=2022|title=The Island of Korčula on Early Modern Maps|url=https://hrcak.srce.hr/290625|journal=Kartografija i geoinformacije|publication-date=2023-01-03|volume=22|issue=Special Edition|pages=98-125|doi=10.32909/kg.21.si.8|doi-access=free}} == Дополнително читање == === Археологија === * {{Наведена книга|title=Radovi XIII. međunarodnog Kongresa za Starokršćansku Arheologiju 3|last=Petrić|first=Nikša|date=1998|isbn=953962133X|series=Vjesnik za arheologiju i historiju dalmatinsku|volume=87-89|location=Vatican, Split|pages=633-637|language=sh|chapter=Ranokršćanski samostan na Šćedru (Tauris, sacra) i kasnoantički pejzaž otoka Hvara u 6./7. stoljeću}} * {{Наведено списание|last=Mihajlović|first=Igor|date=2009|title=Igor, Lokalitet: Podmorje Splitsko - dalmatinske županije - uvala Tufera (o. Šćedro), Crvene stijene (o. Hvar), o. Gojca (Paklinski otoci), Sutivan (o. Brač)|journal=Hrvatski arheološki godišnjak|language=sh|publication-date=2010|issue=6|pages=609-611|issn=1845-8408}} === Архитектура === * {{Наведено списание|last=Marijan|first=Mia|date=2022-12-21|title=O kamenim gomilama otoka Šćedra|trans-title=On the Stone Mounds of the Island of Šćedro|url=https://hrcak.srce.hr/287984|journal=Prilozi Instituta za arheologiju u Zagrebu|language=sh|volume=39|issue=2|pages=21-72|doi=10.33254/piaz.39.2.2|doi-access=free}} === Фауна === * {{Наведено списание|last=Koren|first=Toni|last2=Lauš|first2=Boris|date=2012-11-19|title=The first faunistic records of butterflies and moths from two small Adriatic islands, Olib and Šćedro, Croatia|url=https://hrcak.srce.hr/95226|journal=Entomologia Croatica|volume=16|issue=1-4|pages=115-124}} === Историја === * {{Наведено списание|last=Nikolanci|first=Mladen|date=1974-08-05|title=Pomorska bitka kod Taurisa|url=https://hrcak.srce.hr/125771|journal=Prilozi povijesti otoka Hvara|language=sh|volume=4|issue=1|pages=5-14|issn=0353-0957}} * {{Наведено списание|last=Kozličić|first=Mithad|date=1983|title=Pomorska bitka kod otoka Taurisa|journal=Dubrovački horizont|language=sh|volume=30|issue=8|pages=38-42|issn=0419-7925}} === Заштита === * {{Наведена мрежна страница|url=https://vlada.gov.hr/UserDocsImages//2016/Sjednice/2015/256%20sjednica%20Vlade//256%20-%2021.pdf|title=Prijedlog odluke Vlade RH – popis područja ekološke mreže|date=2015|publisher=Government of the Republic of Croatia|page=2|language=hr|accessdate=18 October 2025}} * {{Наведена мрежна страница|url=https://www.mpa-database.org/?page=show_site&site_id=hr3000119|title=Šćedro – podmorje (HR3000119)|work=MedPAN MPA Directory|accessdate=18 October 2025}}{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{Наведена мрежна страница|url=https://mzozt.gov.hr/UserDocsImages//UPRAVA-ZA-PROCJENU-UTJECAJA-NA-OKOLIS-ODRZIVO-GOSPODARENJE-OTPADOM/Puo//14_07_2023_Studija_DC116_Sucuraj_Knjiga_I.pdf|title=Studija o utjecaju na okoliš DC116 Sućuraj (Book I)|date=14 July 2023|publisher=Ministry of Economy and Sustainable Development (Croatia)|page=81|language=hr|accessdate=18 October 2025}} === Топонимија === * {{Наведена книга|title=Toponimija otoka bivšega života – Svetac i Šćedro|last=Božanić|first=Joško|last2=Marasović-Alujević|first2=Marina|date=2020|publisher=Filozofski fakultet Sveučilišta u Splitu|isbn=978-953-352-059-9|location=Split|language=sh|trans-title=Toponomastics Side by Side: Svetac and Šćedro}} == Надворешни врски == * [https://visitjelsa.hr/en/destinacija/otok-scedro/ Остров Шќедро – Посетете го Јелса] (официјални туристички информации) * [https://prijatelji-otoka-scedro.hr/en/home/ Пријатели на островот Шќедро] (локална невладина организација; хрватски/англиски) * [https://eunis.eea.europa.eu/sites/HR3000119 Natura 2000: HR3000119 Šćedro – podmorje] во EUNIS {{Острови во Хрватска}} [[Категорија:Острови во Јадранското Море]] fef1b38bopgq0lbdg0nor2opxq04tvz 0 1387360 5544502 5541230 2026-04-24T22:47:59Z Andrew012p 85224 5544502 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Слабиот херој 2.jpg | caption = Плакатот на втората сезона | native_name = 약한영웅 | genre = {{ubl|[[приказна за созревањето]]|акција|[[драмски трилер]]}} | based_on = вебтунот ''Слабиот херој'' | writer = {{ubl|Ју Су Мин|Ким Џин Сок}} | director = {{ubl|Ју Су Мин|Парк Дан Хи}} | creative_director = [[Хан Џун Хи]] | starring = {{ubl|[[Парк Џи Хун]]|[[Чои Хјун Вук]]|[[Хонг Кјунг]]|[[Рјон]]|[[Чои Мин Јонг]]|[[Ли Мин Џе]]|[[Ју Су Бин]]|[[Бае На Ра]]|[[Ли Џун Јонг]]}} | theme_music_composer = [[Primary (музичар)|Primary]] | open_theme = „Hero“ (прозведено од Primary) — изведува Meego | end_theme = „Homesick“ (произведено од Primary) — изведува Benzamin | country = {{знамеикона|Јужна Кореја}} [[Јужна Кореја]] | language = {{Plainlist| * [[корејски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | num_seasons = 2 | num_episodes = 16 | list_episodes = | producer = {{ubl|Парк Дан Хи|Ју Су Мин}} | editor = Парк Мин Сун | runtime = 36 — 54 минути | company = {{ubl|[[Playlist Studio]]|Shortcake}} | network = [[Wavve]] <small>(2022)</small><br>[[Netflix]] <small>(2025)</small> | network2 = | released2 = | first_aired = 18 ноември 2022 | last_aired = 25 април 2025 }} '''''Слабиот херој''''' ({{Langx|ko|약한영웅}}; {{Langx|en|Weak Hero}}) — јужнокорејска [[телевизиска серија]] напишана и режирана од Ју Су Мин, во соработка со Ким Џин Сок и Парк Дан Хи, со Парк Џи Хун во главната улога. Серијата е заснована на популарниот [[вебтун]] на Naver, ''Слабиот херој'', од авторите Сопас и Ким Џин Сок (Разен), објавен во 2018 г.<ref name="YTN">{{cite web|url=https://star.ytn.co.kr/_sn/0117_202211181019142999|title=|last1=Kim|first1=Seong-hyun|date=18 ноември 2022|publisher=[[YTN]]|language=ko|script-title=ko:[Y초점] 신예들의 기막힌 앙상블 '약한영웅'... 주목할 만한 문제작의 탄생|trans-title=[Y focus] A stunning ensemble of rookies, 'weak hero'... The birth of a notable problem|access-date=4 јануари 2023}}</ref> Првите три епизоди премиерно биле прикажани на 27-миот меѓународен кинофестивал во Пусан, кој се одржал од 5 до 14 октомври 2022 г. Првата сезона била објавена на платформата Wavve на 18 ноември 2022 г. Втората сезона била објавена на [[Netflix]] на 25 април 2025 г. == Содржина == === Клас 1 (прва сезона) === Јон Си Ун е меѓу најдобрите 1 % ученици во својата генерација и не го интересира ништо освен учењето. Иако е физички слаб, тој не отстапува пред насилниците во својата училница предводени од Џон Јонг Бин. Користејќи ги своите вештини за брзо донесување одлуки, знаењето од различни училишни предмети и предметите од неговата околина, Си Ун успева да се заштити од нивната секојдневна жестокост. Но кога ќе се најде во вистинска опасност, добива помош од Ан Су Хо, најсилниот борец во класот, и О Бом Сок, измачениот син на еден пратеник. Тројцата стануваат пријатели додека се обидуваат да го преживеат средношколскиот живот исполнет со насилство, учејќи што навистина значи да се биде силен. === Клас 2 (втора сезона) === Си Ун се префрла во ново средно училиште, „Унџанг“, но сѐ уште е прогонуван од траумите на неговите минати неуспеси. Тој гради нови пријателства со Парк Ху Мин, Со Џун Те и Го Хјун Так, но набрзо мора да се соочи со уште посурова група позната како „Сојузот“. Предводена од На Бек Џин и Гум Сонг Џе, оваа група го принудува Си Ун да се спротивстави на уште поголемо насилство и опасност. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Парк Џи Хун]] || Јон Си Ун |- | [[Чои Хјун Вук]] || Ан Су Хо |- | [[Хонг Кјунг]] || О Бом Сок |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.wavve.com/player/vod?programid=C9901_C99000000101 Матична страница] [[Категорија:Јужнокорејски телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на корејски јазик]] 1zf658xvo1xxi2kbfed2wy0sl8sbq6w 0 1387685 5544495 5517839 2026-04-24T22:25:43Z Andrew012p 85224 5544495 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Потомци на сонцето плакат 2016.webp | alt = | caption = Плакатот на серијата | native_name = 태양의 후예 | genre = {{ubl|романтика|[[мелодрама]]|[[Акција (жанр)|акција]]}} | writer = {{ubl|[[Ким Ун Сук]]|[[Ким Вон Сок (сценарист)|Ким Вон Сок]]}} | director = {{ubl|[[Ли Унг Бок]]|[[Бек Санг Хун]]}} | starring = {{ubl|[[Сонг Џунг Ки]]|[[Сонг Хје Кјо]]|[[Џин Гу]]|[[Ким Џи Вон]]}} | composer = {{ubl|Сонг Донг Вун|Gaemi}} | country = {{знамеикона|Јужна Кореја}} [[Јужна Кореја]] | language = корејски | num_episodes = 16 + 3 (специјални) | location = {{ubl|Јужна Кореја|Грција}} | runtime = 60 минути | company = {{ubl|[[KBS]]|[[Next Entertainment World]]|Barunson Inc.|Descendants of the Sun SPC}} | budget = 13 милијарди вони | network = [[KBS2]] | first_aired = 24 февруари 2016 | last_aired = 22 април 2016 | image_size = }}'''''Потомци на сонцето''''' ({{Langx|ko|태양의 후예}}, {{Langx|en|Descendants of the Sun}}) — јужнокорејска воено-драмска [[телевизиска серија]] од 2016 г., во која главните улоги ги толкуваат Сонг Џунг Ки, Сонг Хје Кјо, Џин Гу и Ким Џи Вон. Серијата се прикажувала на телевизискиот канал KBS2 од 24 февруари до 22 април 2016 г., секоја среда и четврток во 21:55 ч. по корејско време.<ref name="Lee Ji-hyun 2016.04.15">{{Cite news|url=https://m.entertain.naver.com/home/article/076/0002919058|title=|author=Lee Ji-hyun|date=15 април 2016|newspaper=Sports Chosun|access-date=13 јули 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250713113605/https://m.entertain.naver.com/home/article/076/0002919058|archive-date=July 13, 2025|language=ko|script-title=ko:[SC이슈] '태후' 태백부대 비둘기 5인방, 못잊지 말입니다|trans-title=[SC Issue] The 5 'Pigeons' of the Taebaek Unit in 'Descendants of the Sun', unforgettable|via=Naver News|url-status=live}}</ref> == Содржина == Ју Ши Џин (го глуми Сонг Џунг Ки) е капетан на единица за специјални намени на јужнокорејската армија, кој се наоѓа во мировна мисија во жариштето на измислената земја Урук. Случајната средба со докторката Канг Мо Јон (ја глуми Сонг Хје Кјо) води до заемна вљубеност, но нивните професионални дејности не дозволуваат романсата да се развива непречено. Ши Џин мора да ги извршува наредбите на воената команда и да ги предводи војниците, додека Мо Јон не успева да стане професорка поради привилегираната положба на нејзината колешка конкурентка. За време на еден од нивните состаноци, тие сфаќаат колку се разликуваат нивните погледи на животот: војникот мора да убива за да заштити други животи, додека докторката смета дека секој [[живот]] мора да биде спасен. Поради ова, тие одлучуваат да се разделат. Осум месеци подоцна, откако го одбива сексуалното вознемирување од страна на својот претпоставен, Мо Јон е принудена да замине во воена зона во Урук. Таму Ши Џин и Мо Јон повторно се среќаваат и заедно преживуваат [[земјотрес]] и [[епидемија]], што повторно ги разгорува нивните чувства. По враќањето во [[Кореја]], тие ја продолжуваат својата врска сѐ додека Ши Џин не е испратен на мисија каде што исчезнува без трага. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Сонг Џунг Ки]] || капетан Ју Ши Џин |- | [[Сонг Хје Кјо]] || Канг Мо Јон |- | [[Џин Гу]] || постариот водник Со Де Јонг |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{commons category|Descendants of the Sun}} * {{Official website|https://program.kbs.co.kr/2tv/drama/sun/pc/index.html}} [[Категорија:Јужнокорејски телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на корејски јазик]] 0pvy3i7hrpryidy89cnhxanhpxk3pmn 0 1388127 5544402 5520221 2026-04-24T18:43:24Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5544402 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|taxon=Galanthus woronowii|image=Galanthus woronowii closeup cropped.jpg|status2=CITES_A2|status2_system=CITES|status2_ref=<ref>{{Cite web|title=Appendices {{!}} CITES|url=https://cites.org/eng/app/appendices.php|access-date=2024-01-17|website=cites.org}}</ref>|authority=Losinsk.<ref name=WCSP_307617/>}}'''''Galanthus woronowii''''', '''Зелено кокиче''' или '''Вороново кокиче''' — [[Луковица|луковично]] растение по потекло од североисточна [[Турција]] и западен и централен [[Кавказ]].<ref name="WCSP_307617">{{Наведување|chapter=Galanthus woronowii|title=[[World Checklist of Selected Plant Families]]|publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]]|contribution-url=http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=307617|access-date=2014-05-13}}</ref> Особено во одгледувањето, често се меша со два други вида со широки зелени листови и една зелена ознака на внатрешните тепали: ''Galanthus ikariae'' и ''Galanthus platyphyllus'' (обично под синонимот ''G. latifolius''). == Опис == ''Galanthus woronowii'' расте од [[луковица]]. Листовите се „суперволутни“, т.е. едниот лист е цврсто споен околу другиот во пупката, обично останувајќи вака во основата на растението додека расте. Листовите се генерално 13-25 сантиметар долги, понекогаш и до 41 сантиметар, и околу 13-21 милиметар широки, иако можат да бидат потесни или пошироки. Листот се стеснува во основата, а најширокиот дел од листот е во горната третина. Листот е светло до средно зелен; долната површина е малку посјајна од горната. Средното ребро на листот е истакнато; исто така, често има два до четири видливи превиткувања по должината на листот. Обично осамените цветови се раѓаат на безлисно зелено стебло, 4-19 сантиметар долго. [[Цветна дршка|Стеблото]] на цветот е 15-26 милиметри долго. Надворешните три тепали се значително подолги од внатрешните три, обично околу 16-24 милиметри долги во споредба со 7-12 милиметри. Бидејќи цветот виси надолу, врвот на тепалите е на најниската точка. Врвот на внатрешните тепали има „синус“ (т.е. има засек во средината). Околу синусот има зелена ознака, или во облик на буквата U или поделена на два дела од двете страни. Капсулата за семе е зелена, повеќе или помалку сферична со кафеави семиња од околу 5 милиметри долги.<ref name=CITEB>{{Citation |title=''Galanthus woronowii'' Losinsk. |work=CITES Bulbs |url=http://citesbulbs.myspecies.info/taxonomy/term/152/descriptions |accessdate=2014-05-13 |archive-date=2014-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514072957/http://citesbulbs.myspecies.info/taxonomy/term/152/descriptions |url-status=dead }} (Voronov's name is transcribed here as "Georg Jurii Nikolaewitch Woronow".)</ref> == Таксономија == ''Galanthus woronowii'' првпат беше опишан во 1935 година од страна на рускиот ботаничар Агнија Лосина-Лосинскаја. Специфичниот епитет е во знак на сеќавање на ботаничарот и собирач на растенија Јуриј Николаевич Воронов.<ref name="CITEB"/> Особено во одгледувањето, често се меша со два други вида, ''Galanthus platyphyllus'' (обично под неговиот синоним ''G. latifolius'') и ''Galanthus ikariae''. Сите три вида имаат широки зелени листови распоредени во суперволтен образец (т.е. обвиткани еден околу друг во основата), и внатрешни тепали со зелена ознака само на врвот. Внатрешните тепали на ''G. platyphyllus'' немаат синус на врвот, т.е. немаат засечен раб.<ref name="CITEB"/> ''G.'' ''ikariae'' и ''Г. woronowii'' се слични, иако молекуларните студии покажаа дека тие се различни видови. Некои разлики се:<ref name="IUCN_Gi">{{Наведување|title=''Galanthus ikariae''|journal=The IUCN Red List of Threatened Species|publisher=International Union for Conservation of Nature and Natural Resources|url=http://www.iucnredlist.org/details/summary/164898/0|access-date=2014-05-13}}</ref> * Зелената ознака на врвовите на внатрешните тепали е помала и помалку задебелена во ''G.'' ''woronowii'' во споредба со ''Г. ikariae'', кај која обично зафаќа половина или повеќе од површината на тепалот. * Листовите на ''Г. woronowii'' се светло зелени; оние на ''G.&nbsp;Икаријата'' се побледи, опишани се како „темно мат-зелени“. * Попречниот пресек на листот покажува разлики во воздушните простори. Во ''G. woronowii'' воздушните простори се мали и генерално невидливи со голо око. Кај ''G.'' ''ikariae'' има големи воздушни простори, јасно видливи со голо око. == Одгледување == ''Galanthus woronowii''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/113950/Galanthus-woronowii/Details|title=RHS Plant Selector – ''Galanthus woronowii''|accessdate=5 July 2020}}</ref> ја доби наградата за заслуги на градината на Кралското хортикултурно друштво. == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Кокичиња]] mkfygdb797zwnsmlp5rz70wdqzymrb5 0 1389423 5544296 5540220 2026-04-24T13:53:41Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5544296 wikitext text/x-wiki {{Таксономија | name = Шумска незаборавка<br/>''Myosotis sylvatica'' | status = | image = Myosotis_sylvatica.jpeg | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Boraginales]] | familia = [[Boraginaceae]] | genus = ''[[Myosotis]]'' | species = '''''Myosotis sylvatica''''' | binomial = ''Myosotis sylvatica'' | binomial_authority = [[Јакоб Фридрих Ерхарт|Ehrh.]] ex [[Франц Георг Хофман|Hoffm.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} [[Податотека:Myosotis_sylvatica_3.jpg|мини]] '''Шумска незаборавка''' или '''шумско споменче (''Myosotis sylvatica)'''''<ref>{{PLANTS|id=MYSY|taxon=Myosotis sylvatica}}</ref> — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Boraginaceae]], по потекло од Европа. Ова пролетно цветно растение и неговите подвидови, обично со сини цветови, се познатите незаборавки во градините. == Подвидови == Видот е поделен на следниве подвидови:<ref name = "COL">{{нмс|url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 53596198|accessdate= 2019-11-11|archive-date= 2019-12-18|archive-url= https://web.archive.org/web/20191218203746/http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|url-status= dead}}</ref> * [[Myosotis sylvatica cyanea]] - распространет во Македонија. * [[Myosotis sylvatica elongata]] * [[Myosotis sylvatica pseudovariabilis]] * [[Myosotis sylvatica subarvensis]] * [[Вистинска шумска незаборавка|Myosotis sylvatica sylvatica]] == Опис == Шумската незаборавка е двегодишно до повеќегодишно тревесто растение, високо до 55 см. [[Стебло]]то ѝ е вертикално или подигнато, често многу разгрането, во долниот дел со полустрчести или стрчести четинести влакна, во погорните делови, особено на оската на [[соцветие]]то, со свртени нагоре прилегнати влакна. Базалните листови се собрани во розета, елиптични до издолжено лопатовидни, во основата стеснети во лисната дршка, долги 15–85 мм, широки 5–20 мм, од двете страни со прилегнати или полустрчести четинести влакна. Стеблените листови се елиптични, ланцетни до јајцевидни, приседнати, долги од 15 до 60 мм, широки од 3 до 12 мм, со слична влакнавост како и базалните листови. [[Цвет]]овите се собрани во збиени срповидни соцветија по врвовите на гранчињата, кои при образување на плодот се издолжуваат. [[Цветна дршка|Цветните дршки]] се долги од 1,5 до 2,7 мм, а при образување на плодот се долги од 3 до 8 мм, косо поставени под агол од 45о или под [[прав агол]] во однос на оската на соцветието, додека пак најдолните може лачно да се свиткани. [[Чашка]]та е yвончевидна, при цветањето е долга 1,5 до 2,5 мм, а при образување на плодот се издолжува до 3–5 мм, отворена, всечена до половината или до 2/3 на 5 линејни или издолжено-триаголни запци, со поретки или густи кукесто свиткани влакна, како и со куси прилегнати влакненца, не отпаѓа. Проширениот дел од [[венечно ливче|венчето]] рамен со пречник од 4 до 7 мм. Венчето е светло- до темносино. Оревчињата се јајцевидни или тесно јајцевидни, долги 1,6 до 1,9 мм, широки 0,9–1,2 мм, темнокафеави до црни.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА |last=Матевски |first=Владо |authorlink=Владо Матевски |author= |year=2010 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=978-608-203-052-4 |page=153 |pages=190 |url=https://www.researchgate.net/profile/Vlado-Matevski/publication/270242406_FLORA_NA_REPUBLIKA_MAKEDONIJA_II1/links/54a3affb0cf267bdb90436d5/FLORA-NA-REPUBLIKA-MAKEDONIJA-II-1.pdf |accessdate=17 март 2026}}</ref> == Одгледување == Широко одгледувана низ целиот [[Умерена клима|умерен]] свет, особено е поврзан со пролетни шеми за садење леи кои вклучуваат други пролетни цветни растенија, особено [[Нарцис (растение)|нарциси]], [[Лале|лалиња]], [[Ползавец|ползавци]] и [[јаглики]]. Типично, семето се сее една година за да цвета наредната. Иако се краткотрајни, растенијата лесно се размножуваат сами во погодни услови. Растенијата го одржуваат растот на листовите во текот на зимата. Од ''Myosotis sylvatica'' исто така произлегуваат бројни сорти во нијанси на розова, сина и бела боја.<ref name="RHSAZ">{{Наведена книга|title=RHS A-Z encyclopedia of garden plants|publisher=Dorling Kindersley|year=2008|isbn=978-1405332965|location=United Kingdom|pages=1136}}</ref> == Живеалиште == На влажни засенчени места, во влажни долови, во [[Бука|букови]] шуми, по планински [[Пасиште|пасишта]] на длабока почва, покрај грмушки, шумски патишта, на [[надморска височина]] од 700 до 2650 м.<ref name=FM/> == Распространетост == Распространета е скоро во цела Европа освен на југозапад и на крајниот север. == Галерија == <gallery> Податотека:Myosotis_sylvatica_Calyx.jpg|алт=Close up of calyx, background lines are 5mm apart| Крупен план на чашката, линиите во заднината се на растојание од 5 мм една од друга Податотека:Myosotis_sylvatica_Calyx_on_stem.JPG|алт=Calyx in its stem| Чашка на своето стебло Податотека:Myosotis_sylvatica_Flower.jpg|алт=Close up of flower, background square is 5mm across| Крупен план на цвет, квадратот во заднината е широк 5 мм Податотека:Myosotis_sylvatica_Flower_head.JPG|алт=Flower head - note how flat the petals are| Цветна глава - забележете колку се рамни ливчињата Податотека:Myosotis_sylvatica_Calyx_with_mature_fruit.jpg|алт=Calyx with mature fruit inside, background lines are 5mm apart| Чашка со зрел плод внатре, линиите во заднината се на растојание од 5 мм Податотека:Myosotis_sylvatica_Mature_fruit-side_1.jpg|алт=Side 1 of mature fruit, background lines are 5mm apart| Страна 1 од зрел плод, линиите во заднината се на растојание од 5 мм една од друга. Податотека:Myosotis_sylvatica_Mature_fruit-side_2.jpg|алт=Side 2 of mature fruit, background lines are 5mm apart| Страна 2 од зрел плод, линиите во заднината се на растојание од 5 мм една од друга. Податотека:Myosotis_sylvatica_Stem.jpg|алт=Close up of stem, background square is 5mm across| Крупен план на стеблото, квадратот во заднината е широк 5 мм </gallery> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Myosotis sylvatica}} {{Викивидови-ред|Myosotis sylvatica}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Myosotis]] gl22rqzu7c6g3fofu6dl7gkfhbwcj74 0 1389748 5544367 5528574 2026-04-24T16:53:04Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5544367 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Streets of Rage 2 action.png|мини|''Streets of Rage 2'' е популарна игра во жанрот beat ’em up од златната доба.|322x322px]] '''Beat ’em up'''<ref>Други варијанти: '''Beat ’em all''' и '''brawler'''.</ref> ([[Македонски јазик|македонски]]: П''ретепај ги сите'') — жанр [[Видеоигра|компјутерски игри]], чија главна одлика е [[Ракопашна борба|ракопашната борба]] на главниот херој против голем број непријатели. По правило, дејството во овие игри се одвива во градска средина, а дејството се заснова на теми како борба против злосторништвото или одмазда; меѓутоа, постојат и игри со историска, научнофантастична или фантастична тематика. Традиционалните игри од овој жанр се странични скролери (или сајд-скролер) во рамките на двомерни нивоа, додека подоцнежните игри преминале во поотворено тримерно опкружување со уште поголем број непријатели. Препознатлива страна на овие игри е нивниот прилично едноставен [[играчки процес]], што често е предмет на критички забелешки, па дури и на потсмев. Исто така, како карактеристична одлика на жанрот може да се издвојат кооперативниот повеќеиграчки режим и присуството на бројни ликови со кои може да се игра. Првите значајни игри во овој жанр биле ''Kung-Fu Master'' во 1984 г. и ''Renegade'' во 1986 г., во кои се користи урбанистичка средина и приказна за одмазда кон злосторничкото подземје — елементи што подоцна станале вообичаена појава. Жанрот ја доживеал својата најголема популарност по излегувањето на ''Double Dragon'' во 1987 г., која го определила кооперативниот повеќеиграчки режим како главен елемент, па сѐ до појавата на ''Street Fighter II'' во 1991 г., која го привлекла вниманието на играчите кон жанрот на боречки игри. Игрите како ''Streets of Rage 2'', ''Final Fight'' и ''Golden Axe'', кои се појавиле во тоа време, станале класици во овој жанр. Популарноста на ваквите наслови опаднала со појавата на масовните 3D-игри, но дури и денес во овој жанр се појавуваат нови игри изведени во обемни тримерни опкружувања. == Определба == „Претепај ги сите“ (понекогаш и „тепачки“) се акциони игри во кои играчот мора да се бори против голем број непријатели во [[ракопашна борба]], било со голи раце или вооружен со [[ладно оружје]].<ref>Thomas, Lucas M., [http://videogames.yahoo.com/gba/justice-league-heroes-the-flash/review-1079564 Justice League Heroes: The Flash] {{webarchive|url=https://archive.today/20120715184926/http://videogames.yahoo.com/gba/justice-league-heroes-the-flash/review-1079564|date=2012-07-15}}, ''Yahoo! Games'', 27 октомври 2007</ref><ref name="finalfight">Navarro, Alex, [http://gamespot.com/wii/action/finalfight/review.html?om_act=convert&om_clk=gssummary&tag=summary;read-review Final Fight Review], ''GameSpot'', 10 мај 2007</ref> Играчот мора да помине низ нивото, кое по правило е поделено на секции, при што за преминување во следната секција е неопходно да се уништи група непријатели. На крајот од секое ниво, играчот обично мора да се бори со [[Бос (видеоигри)|бос]]. Меѓутоа, кај верзиите на овие игри за аркадните автомати, обично е значително потешко да се постигне успех, што го принудува играчот да троши повеќе средства на играта. Жанрот „избиј ги сите“ е поврзан (но не се меша) со жанрот на боречки игри, кој се заснова на меѓусебен двобој на играчите, а не на движење низ нивото и мноштво противници. Меѓутоа, коментаторите обично не ја земаат предвид оваа терминолошка разлика, мешајќи ги жанровите. Своевремено, поимите и определбите на овие жанрови биле подложени на заемно влијание, па затоа подеднакво добро се разбираат од страна на обожавателите на двата жанра. Уште повеќе, понекогаш во една иста игра можат да бидат претставени двата типа на [[Играчки процес|играчки процеси]]. На почетокот на 1980-тите години во [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]], списанијата за компјутерски игри од типот на ''Mean Machines'' или ''Computer and Video Games'' ги опишувале сите игри со тепање со поимот beat ’em up, вклучувајќи ги и игрите од жанрот на боречки игри. Арно ама, и во оваа преса се нагласувала разликата преку дополнителен збор, па така игрите како D''ouble Dragon'' или ''Final Fight'' се нарекувале „beat ’em up со странично движење“ ([[Англиски јазик|англ]]. ''scrolling beat ’em ups''), додека игрите во духот на ''Street Fighter II'' или ''Mortal Kombat'' биле опишувани како „еден на еден beat ’em up“ (англ. ''one on one beat ’em up''). == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.mobygames.com/game-group/genre-beat-em-up-brawler Genre: Beat 'em up / Brawler] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210701153231/https://www.mobygames.com/game-group/genre-beat-em-up-brawler |date=2021-07-01 }} [[Категорија:Жанрови на видеоигри]] 4ztxtsxjr359khqglud3gb6yw0jbnll 4 1390251 5544274 5544001 2026-04-24T12:52:16Z Jtasevski123 69538 /* Претстојни денови */ 5544274 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец април 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Именувани сафири === [[Податотека:Logan Sapphire SI.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Именувани сафири“]] На 2 април 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Именувани сафири“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за именуваните сафири може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Именувани сафири|Именувани сафири]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] | {{подреден список|[[Бомбајска ѕвезда]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]] | {{подреден список|[[Индиска ѕвезда (скапоцен камен)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Baek147|Baek147]] | {{подреден список|[[Светиедвардов сафир]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Милениумски сафир]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Кралица на Азија (скапоцен камен)]] (Н)|[[Азиска ѕвезда]] (Н)|[[Џејмс Џ. Хилски сафир]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:Gorandonevski|Gorandonevski]] | {{подреден список|[[Артабанова ѕвезда]] (Н)}} |- | 7 | [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]] | {{подреден список|[[Адамова ѕвезда]] (Н)|[[Холски сафир и дијамантски ѓердан]] (Н)}} |- | 8 | [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | {{подреден список|[[Сафир на кралица Марија од Романија]] (Н)}} |- | 9 | [[Корисник:Tatabitovska007|Tatabitovska007]] | {{подреден список|[[Русполиев сафир]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Роми === [[Податотека:Flag_of_the_Romani_people.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Роми“]] На 7 април 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Роми“. Потфатот е дел од иницијативата за одбележување на Меѓународниот ден на Ромите во 2026 година во повеќе земји во светот, поттикната од страна на Викимедија Србија, којашто има за цел создавање содржини за поголема покриеност на темите поврзани со Ромите и ромската култура на Википедија. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за и во врска со Ромите е препорачано да се користи [[meta:International Roma Day Edit-a-thon 2026/Article lists#People|потсписокот на предложени личности]] во рамки на глобалната иницијатива „Меѓународен ден на Ромите 2026“. ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Фреди Иствуд]] (Н)|[[Ромски образовен фонд]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Бојаш]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:DarijanLKliment|DarijanLKliment]] | {{подреден список|[[Мелани Спита]] (Н)|[[Серви]] (Н)|[[Светски фестивал на Ромите]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:MarkoKliment|MarkoKliment]] | {{подреден список|[[Шукар Колектив]] (Н)|[[Музеј на кошничарство на Ромите]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:DeanaKliment|DeanaKliment]] | {{подреден список|[[Золи]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Мајкл Костело]] (Н)}} |- | 7 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Љатифе Шиковска]] (Н)}} |- | 8 | [[Корисник:DarioRadio55|DarioRadio55]] | {{подреден список|[[Бела Сакчи Лакатош]] (Н)|[[Анели Саули]] (Н)}} |- | 9 | [[Корисник:Damjanadzambazovska|Damjanadzambazovska]] | {{подреден список|[[Ференц Санта Помладиот]] (Н)|[[Мерцедес Бенцо]] (Н)}} |- | 10 | [[Корисник:Frosina Grozdanovska|Frosina Grozdanovska]] | {{подреден список|[[Карамел (пејач)]] (Н)|[[Елена Гороловa]] (Н)}} |- | 11 | [[Корисник:Ivana.panovska|Ivana.panovska]] | {{подреден список|[[Маргит Банго]] (н)|[[Перет]] (Н)}} |- | 12 | [[Корисник:Miaumiau.mp3|Miaumiau.mp3]] | {{подреден список|[[Ференц Снетбергер]] (Н)|[[Монтсе Кортес]] (Н)}} |- | 13 | [[Корисник:Pusoski|Pusoski]] | {{подреден список|[[Аги Салоки]] (Н)|[[Лита Кабелут]] (Н)}} |- | 14 | [[Корисник:Iskraaaaa|Iskraaaaa]] | {{подреден список|[[Ајо]] (Н)|[[Рита Ижак-Ндијае]] (Н)}} |- | 15 | [[Корисник:Eva Kovacheva|Eva Kovacheva]] | {{подреден список|[[ Аладар Рац]] (Н)|[[Каталин Барсоњи]] (Н)}} |- | 16 | [[Корисник:Iki123|Iki123]] | {{подреден список|[[Џо Завинул]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Слики на Алфред Сисли === [[Податотека:Alfred Sisley photo.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Слики на Алфред Сисли“]] На 9 април 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Слики на Алфред Сисли“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите на Алфред Сисли може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Алфред Сисли|Слики на Алфред Сисли]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Каналот Лоан (слика)]] (Н)|[[Црквата во Море]] (Н)|[[Поглед на Монмартр од Сите де Флер во Батињол]] (Н)|[[Алеја на костени во Ла Сел-Сен-Клу]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Одморање покрај поток на работ на шумата]] (Н)|[[Поглед на каналот Сен Мартен]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Авенија на тополи во близина на Море-сир-Лоан]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1940 и 1950-тите === [[Податотека:P literature.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1940 и 1950-тите]] На 14 април 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1940 и 1950-тите“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1940 и 1950-тите може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста во 1940-тите|autocollapse}}{{Книжевноста во 1950-тите|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[1940 во книжевноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Претседатели на Американското ботаничко друштво === [[Податотека:Heraldic_Acer_pseudoplatanus.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Претседатели на Американското ботаничко друштво“]] На 16 април 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Претседатели на Американското ботаничко друштво“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за претседателите на Американското ботаничко друштво може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Претседатели на Американското ботаничко друштво|Претседатели на Американското ботаничко друштво]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Мајкл Донохју]] (Н)|[[Вилијам Луис Калберсон]] (Н)}} |- | 2 |[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Карл Џ. Никлас]] (Н)|[[Вилијам Чемберс Кокер]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Милдред Е. Матијас]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[А.С. Хичкок]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]]- | {{подреден список|[[Авен Нелсон]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:EliiPodgorec|EliiPodgorec]] | {{подреден список|[[Езра Џејкоб Краус]] (Н)|[[Артур Хенри Реџиналд Бјулер]] (Н))}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела од Џорџ Орвел === [[Податотека:George Orwell press photo.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Дела од Џорџ Орвел“]] На 21 април 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Дела од Џорџ Орвел“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата од Џорџ Орвел може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Џорџ Орвел|Дела од Џорџ Орвел]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Размисли за Ганди]] (Н)|[[Бесење (Орвел)]] (Н)|[[Во борба за воздух]] (Н)|[[Лир, Толстој и будалата]] (Н)|[[Бурмански денови]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Зошто пишувам]] (Н)|[[Англискиот народ (Орвел)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Мојата земја десно или лево]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Книги наспроти цигари]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Добитници на Букеровата награда === [[Податотека:Booker Prize Logo.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Добитници на Букеровата награда“]] На 23 април 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Добитници на Букеровата награда“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за добитниците на Букеровата награда може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Букерова награда|Добитници на Букеровата награда]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Пол Линч (писател)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Уметноста во 1740 и 1750-тите === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Уметноста во 1740 и 1750-тите“]] На 28 април 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1740 и 1750-тите“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1740 и 1750-тите може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1740-тите|autocollapse}}{{Уметноста_во_1750-тите|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Џез === [[Податотека:P jazz red.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Џез“]] По повод одбележување на [[Меѓународен ден на џезот|Меѓународниот ден на џезот]] на 30 април 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Џез“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со џезот може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Jazz]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|4]] tl5g4njd7gfeg3qtqu0rldlr3asb4qe 4 1390270 5544516 5542229 2026-04-25T06:04:38Z P.Nedelkovski 47736 /* Список на учесници */ 5544516 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година во април е планирано да се одржат 4 (четири) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]] == Изминати викенди== === Меѓународни денови на Обединетите нации === [[Податотека:Flag of the United Nations.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Меѓународни денови на Обединетите нации“]] Во периодот 4-5 април 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Меѓународни денови на Обединетите нации“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со меѓународните денови на Обединетите нации може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:United Nations days]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] | {{подреден список|[[Меѓународен ден на Арганија]] (Н)|[[Светски ден на дивите животни]] (Н)|[[Светски ден на населението]] (Н)|[[Светски ден на логиката]] (Н)|[[Меѓународен ден на човечките вселенски летови]] (Н)|[[Меѓународен ден на заеднички живот во мир]] (Н)|[[Меѓународен ден на Маркор]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник: izabelaa pesovaa| izabelaa pesovaa]] | {{подреден список|[[Ден на нулта дискриминација]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Temelkoskii| Temelkoskii]] | {{подреден список|[[Светски ден на туризмот]] (H)}} |- | 4 | [[Корисник:Adouuuuu|Adouuuuu]] | {{подреден список|[[Ден на космонаутиката]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:Anidani2025!|Anidani2025!]] | {{подреден список|[[Глобален ден за миење раце]] (Н)|[[Меѓународен ден за борба против исламофобијата]] (Н)|[[Ден на розова маица]] (Н)|[[Ден на родителите]] (Н)|[[Светски ден на информации за развој]] (Н)|[[Светски ден на учителите]] (Н)|[[Светски ден на велосипедот]] (Н)|[[Меѓународен ден на јогата]] (Н)|[[Меѓународен ден на сеќавање на жртвите на ропството и трансатлантската трговија со робови]] (Н)|[[Светски ден на градовите]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:Kralevska|Kralevska]] | {{подреден список|[[Ден на шест милијарди]] (Н)|[[Ден на сеќавање на сите жртви на хемиско војување]] (Н)}} |- | 7 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Светски ден на статистиката]] (Н)|[[Ден на англискиот јазик]] (Н)}} |- | 8 | [[Корисник:Viksi123|Viksi123]] | {{подреден список|[[Светски ден на водата]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Европски филмски фестивали === [[Податотека:Camera-icon-estilizado.svg|десно|150п|Уредувачки ден „Европски филмски фестивали“]] Во периодот 11-12 април 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Европски филмски фестивали“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со европските филмски фестивали може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Film festivals in Europe]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Фестивал на европскиот филм „Палиќ“]] (Н)|[[БЕЛДОКС]] (Н)|[[Белградски фестивал на документарен и краткометражен филм]] (Н)|[[Филмски фестивал „Слободна зона“]] (Н)|[[Пулски филмски фестивал]] (Н)|[[Голема златна арена за најдобар филм]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Anidani2025!|Anidani2025!]] | {{подреден список|[[Берлински документарен форум]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Загрозени растенија=== [[Податотека:P1010946-drawing nevit 034.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Загрозени растенија]] Во периодот 18-19 април 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Загрозени растенија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со европските филмски фестивали може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Endangered plants]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Succisella andreae-molinae]] (Н)|[[Lithodora nitida]] (Н)|[[Helianthemum guerrae]] (Н)|[[Coincya monensis subsp. monensis]] (Н)|[[Abies beshanzuensis]] (Н)|[[Abies numidica]] (Н)|[[Abies pinsapo]] (Н)|[[Abies hickelii]] (Н)|[[Abies nebrodensis]] (Н)|[[Abies guatemalensis]] (Н)|[[Abies delavayi subsp. fansipanensis]] (Н)|[[Abies fanjingshanensis]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Centaurea gymnocarpa]] (Н)|[[Anthoceros neesii]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:izabelaa pesovaa|izabelaa pesovaa]] | {{подреден список|[[Ditrichum plumbicola]] (Н)|[[Eucrosia aurantiaca]] (Н)|[[Hedyosmum correanum]] (Н)|[[Eugenia haematocarpa]] (Н)| [[Gasteranthus bilsaensis]] (Н)|[[Ilex brachyphylla]] (Н)| [[Gastrodia molloyi]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] | {{подреден список|[[Aria wilmottiana]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни викенди== === Меѓународни академски награди === [[Податотека:Alfred Nobel Medal 1975 by Richard Renninger.jpg|десно|200п|Уредувачки ден „Меѓународни академски награди]] Во периодот 25-26 април 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Меѓународни академски награди“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со меѓународните академски награди може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:International academic awards]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Награда „Ендру Хајскел“]] (Н)}} |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|3]] qyufcfghfv870ti3maoco6k9e3sypnd 0 1391328 5544399 5538335 2026-04-24T17:41:17Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5544399 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Таксономија | name = ''Cynoglossum columnae'' | status = | image = Cynoglossum columnae sl3.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Boraginales]] | familia = [[Boraginaceae]] | genus = ''[[Cynoglossum]]'' | species = '''''Cynoglossum columnae''''' | binomial = ''Cynoglossum columnae'' | binomial_authority = [[Микеле Теноре|Ten.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''''Cynoglossum columnae''''' — [[вид (биологија)|вид]] [[цветно растение]].<ref name = "COL">{{нмс|url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 53596968|accessdate= 2019-11-11|archive-date= 2019-12-18|archive-url= https://web.archive.org/web/20191218203746/http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|url-status= dead}}</ref> Првпат бил опишан од [[Микеле Теноре]].<ref name = "col53596968">Ten. (1815) , In: Prodr. Fl. Napol.: 14</ref> Му припаѓа на [[род (биологија)|родот]] ''[[Cynoglossum]]'' од [[семејство (биологија)|семејството]] [[Boraginaceae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source">Hassler M. (2019). World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World (version Nov 2018). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> ==Опис== Cynoglossum columnae е [[едногодишно растение]], високо 20 до 40 см. [[Стебло]]то му е вертикално, неразгрането или во горниот дел разгрането, со густи, полустрчести или стрчести влакна. Базалните листови се собрани во розета, издолжено ланцетни или тесно елиптични, постепено стеснети во дршка, заедно со лисната дршка долги 3 до 6,5 см, широки 0,6 до 1,2 см, од двете страни препокриени со густи, меки прилегнати, прости влакна. Стеблените листови се елиптични или ланцетни, долги 1,8 до 5 см, широки 0,3 до 0,8 см, приседнати. Со срцевидната основа делумно го опфаќаат стеблото, со слична влакнавост како и базалните листови. [[Цвет]]овите се без [[прицветник|брактеи]] собрани во главичести срповидни [[соцветие|соцветија]] кои при образувањето на плодот се издолжуваат. [[Чашка]]та е долга 4 до 5 мм, при образувањето на плодот малку се издолжува, до основата разделена на 5 јајцевидни сегменти, со густи прилегнати или полустрчести влакна. [[Венечно ливче|Венчето]] е долго 5 до 6 мм, со еднаква должина или малку подолго од чашката, темносино, со широка цилиндрична трубичка. Во отворот на венечната трубичка се наоѓаат темноцрвени, проширени грлени лушпи препокриени со куси брадавичести израстоци, под кои се сместени [[антер]]ите на [[прашник|прашниците]]. Оревчињата од надворешната страна се сплескани или слабо вдлабнати, со задебелен раб, со пречник од 7 до 10 мм. На сплесканата површина од оревчињата присутни се подолги кукести четинести влакна и покуси брадавичести израстоци.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА |last=Матевски |first=Владо |authorlink=Владо Матевски |author= |year=2010 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=978-608-203-052-4 |page=169-170|pages=190 |url=https://www.researchgate.net/profile/Vlado-Matevski/publication/270242406_FLORA_NA_REPUBLIKA_MAKEDONIJA_II1/links/54a3affb0cf267bdb90436d5/FLORA-NA-REPUBLIKA-MAKEDONIJA-II-1.pdf |accessdate=13 април 2026}}</ref> ==Живеалиште== Покрај патишта, рудерални места, чистини од деградирани шуми од [[бел габер]] и во [[даб]]ови шуми, суви тревести места, особено на [[варовник|варовничка]] подлога, на [[надморска височина]] до 1500 м.<ref name=FM/> ==Распространетост== Овој вид е ендемски на:<ref name = "COL"/> * [[Сицилија]] * [[Италија]] * веројатно [[Црна Гора]] * [[Хрватска]] * [[Република Македонија]] * [[Босна и Херцеговина]] * [[Албанија]] * [[Турција]] **југозападна [[Анадолија]] * [[Грција]] * [[Крит]] *источните [[Егејски Острови]] * [[Родос]] ===Македонија=== Жеденска Клисура – с. Рашче (ЗВ); Кичево – с. Големо Црско („Габер“, „Рамништа“, „Краста“, „Лескојц“); Галичица – с. Пештани, с. Трпејца, Горица, Преслап, над Отешево.<ref name=FM/> ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Cynoglossum columnae}} {{Викивидови-ред|Cynoglossum columnae}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Cynoglossum]] tlc4wyafkah4tfigmpnjp4t7pw3b4iz 4 1391666 5544285 5542214 2026-04-24T13:03:21Z Jtasevski123 69538 5544285 wikitext text/x-wiki Корисниците на Википедија, [[ВП:КОРИСНИЦИ|Википедијанците]], понекогаш одлучуваат да се соберат заедно на едно место, да се видат и да помуабет меѓусебно. Ова е прилика за дружење, разговор на најразлични теми, запознавање со своите „колеги“ и размена на искуства и знаења. Се повикуваат сите корисници и соработници на Википедија да учествуваат во подготовката на следната вики-средба. ---- {{Википедија:Вики средба/Содржина}} {|align=right |__TOC__ |} {{кратенка|ВП:СРЕДБИ|ВП:IRL}} Се закажува следната викисредба да се одржи на 23 април 2026 година (четврток), со почеток во 18:00 ч. во „Daily Food & Wine“ во Скопје ([https://www.google.com/maps/place/Daily+Food+%26+Wine/data=!4m2!3m1!1s0x0:0xdd1c59bb1a4317c?sa=X&ved=1t:2428&ictx=111 карта]). (мој контакт ако има потреба од помош при наоѓање на местото 072580518) == Потврдено присуство == #{{За}} [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> #{{За}} [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:40, 16 април 2026 (CEST) #{{За}} [[User:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] <small>([[User talk:SirGoldenBlade|разговор]])</small> 15:58, 16 април 2026 (CEST) #{{За}} [[User:Orce Wiki|Orce Wiki]] <small>([[User talk:Orce Wiki|разговор]])</small> 09:26, 20 април 2026 (CEST) #{{За}} [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:29, 20 април 2026 (CEST) == Дискусија == Вашите коментари во врска со самата средба се добредојдени. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:16, 16 април 2026 (CEST) == Присутни == #[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] #[[Корисник:BosaFi|BosaFi]] #[[Корисник:Orce Wiki|Orce Wiki]] == Извештај == На викисредбата пристигнавме јас и Боса во 17:45 часот, а Орце неколку минути подоцна. Следеше краток општ разговор и па потоа разговаравме половина час околу темата флора што ја обработуваме годинава и бидејќи присутните сме во речиси секојдневен контакт повеќето решивме да оставиме други Википедијански теми за следната викисредба каде што очекуваме повеќе Википедијанци за поголема конструктивна дискусија. Го напуштивме угостителскиот објект нешто околу 19:00 часот. == Следна викисредба == Следната викисредба е предвидена да се одржи во мај [[Категорија:Викизаедница]] [[Категорија:Викисредби одржани во Скопје]] ny5scbklh72hetw0rddsxnc3vrw2awx 5544286 5544285 2026-04-24T13:03:46Z Jtasevski123 69538 /* Извештај */ 5544286 wikitext text/x-wiki Корисниците на Википедија, [[ВП:КОРИСНИЦИ|Википедијанците]], понекогаш одлучуваат да се соберат заедно на едно место, да се видат и да помуабет меѓусебно. Ова е прилика за дружење, разговор на најразлични теми, запознавање со своите „колеги“ и размена на искуства и знаења. Се повикуваат сите корисници и соработници на Википедија да учествуваат во подготовката на следната вики-средба. ---- {{Википедија:Вики средба/Содржина}} {|align=right |__TOC__ |} {{кратенка|ВП:СРЕДБИ|ВП:IRL}} Се закажува следната викисредба да се одржи на 23 април 2026 година (четврток), со почеток во 18:00 ч. во „Daily Food & Wine“ во Скопје ([https://www.google.com/maps/place/Daily+Food+%26+Wine/data=!4m2!3m1!1s0x0:0xdd1c59bb1a4317c?sa=X&ved=1t:2428&ictx=111 карта]). (мој контакт ако има потреба од помош при наоѓање на местото 072580518) == Потврдено присуство == #{{За}} [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> #{{За}} [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:40, 16 април 2026 (CEST) #{{За}} [[User:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] <small>([[User talk:SirGoldenBlade|разговор]])</small> 15:58, 16 април 2026 (CEST) #{{За}} [[User:Orce Wiki|Orce Wiki]] <small>([[User talk:Orce Wiki|разговор]])</small> 09:26, 20 април 2026 (CEST) #{{За}} [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:29, 20 април 2026 (CEST) == Дискусија == Вашите коментари во врска со самата средба се добредојдени. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:16, 16 април 2026 (CEST) == Присутни == #[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] #[[Корисник:BosaFi|BosaFi]] #[[Корисник:Orce Wiki|Orce Wiki]] == Извештај == На викисредбата пристигнавме јас и Боса во 17:45 часот, а Орце неколку минути подоцна. Следеше краток општ разговор и па потоа разговаравме половина час околу темата флора што ја обработуваме годинава и бидејќи присутните сме во речиси секојдневен контакт решивме да оставиме други Википедијански теми за следната викисредба каде што очекуваме повеќе Википедијанци за поголема конструктивна дискусија. Го напуштивме угостителскиот објект нешто околу 19:00 часот. == Следна викисредба == Следната викисредба е предвидена да се одржи во мај [[Категорија:Викизаедница]] [[Категорија:Викисредби одржани во Скопје]] 4stl36yh5vbna49a8up1arg94eeorh4 0 1391851 5544473 5541657 2026-04-24T21:15:35Z Andrew012p 85224 5544473 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Силос (2023).jpg | caption = | genre = {{Plainlist| * драма * [[дистопија]] * [[научна фантастика]] }} | creator = Греам Јост | based_on = {{Based on|серијалот ''Силос''|Хју Хауи}} | showrunner = Греам Јост | starring = {{Plainlist| * [[Ребека Фергусон]] * [[Рашида Џонс]] * Дејвид Ојелово * Common * [[Тим Робинс]] * Хариет Волтер * Ави Неш * Рик Гомес * Чиназа Уче * Шејн Макреј * Реми Милнер * Александрија Рајли * Клер Перкинс * Били Постлтвајт * Стив Зан }} | composer = Атли Орварсон | country = {{САД}} | language = англиски | num_seasons = 2 | num_episodes = 20 | executive_producer = {{Plainlist| * Греам Јост * Мортен Тилдум * Ребека Фергусон * Нина Џек * Хју Хауи * Фред Голан * Реми Обушон * Ингрид Ескахеда * Џоана Тапа * Мајкл Динер }} | producer = {{Plainlist| * Кеси Папас * Џесика Блер * Арик Авелино * Бен Брафман * Кетрин Дисавино }} | location = Обединето Кралство | cinematography = {{Plainlist| * Марк Патен * Дејвид Лутер * Лори Роуз * Баз Ирвин }} | editor = {{Plainlist| * Хејзел Бејли * Кристијан Сандино Тејлор * Кит Хендерсон * Жан Крапер * Харви Розенсток }} | runtime = 41 — 62 минути | company = {{plainlist| * Mímir Films * Nemo Films * AMC Studios * Apple Studios (сезона 2) }} | network = Apple TV+ | first_aired = {{Start date|2023|5|5}} | last_aired = {{End date|2025|1|17}} |native_name=Silo}} '''''Силос''''' ({{Langx|en|Silo}}) — американска научнофантастична дистописка драмска [[телевизиска серија]] создадена од Греам Јост, заснована на трилогијата романи ''Силос'' (''Волна'', ''Промена'' и ''Прашина'') од авторот Хју Хауи. Дејството е сместено во дистописка иднина, каде што заедница живее во огромен подземен [[силос]] со 144 нивоа. Во серијата глуми [[Ребека Фергусон]] како Џулиет Николс, инженерка што се вплеткува во таинствата на минатото и сегашноста на силосот.<ref name="S3+4Renewal">{{cite web|url=https://tvline.com/news/silo-renewed-season-3-ending-season-4-rebecca-ferguson-1235388800/|title=''Silo'' Renewed for 2 More Seasons — Apple TV+ Adaptation to Conclude With Season 4|last=Webb Mitovich|first=Matt|date=16 декември 2024|website=TVLine|access-date=16 декември 2024}}</ref> == Содржина == Во дистописка иднина, каде што заедница живее во огромен [[силос]] што се протега 144 нивоа под земја, 10.000 луѓе живеат во општество врзано со правила за кои веруваат дека ги штитат. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Ребека Фергусон]] || Џулиет Николс |- | Амели Чајлд-Вилиерс || младата Џулиет |- | [[Рашида Џонс]] || Алисон Бекер |- | Дејвид Ојелово || Холстон Бекер |- | Common || Роберт Симс |- | [[Тим Робинс]] || Бернард Холанд |} == Епизоди == {{Преглед на серии | боја1 = #FB7A02 | линкТ1 = Сезона 1 (2023) | епизоди1 = 10 | премиера1 = {{Start date|2023|05|05}} | финале1 = {{End date|2023|06|30}} | боја2 = #004C5C | линкТ2 = Сезона 2 (2024–25) | епизоди2 = 10 | премиера2 = {{Start date|2024|11|15}} | финале2 = {{End date|2025|01|17}} }} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://tv.apple.com/us/show/silo/umc.cmc.3yksgc857px0k0rqe5zd4jice}} {{IMDb title}} [[Категорија:Американски телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на англиски јазик]] [[Категорија:Американски научнофантастични серии]] 7v1f7pm8rdvzfqjosx198f48n00luh2 5544474 5544473 2026-04-24T21:16:04Z Andrew012p 85224 5544474 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Силос (2023).jpg | caption = | genre = {{Plainlist| * драма * [[дистопија]] * [[научна фантастика]] }} | creator = Греам Јост | based_on = {{Based on|серијалот ''Силос''|Хју Хауи}} | showrunner = Греам Јост | starring = {{Plainlist| * [[Ребека Фергусон]] * [[Рашида Џонс]] * Дејвид Ојелово * Common * [[Тим Робинс]] * Хариет Волтер * Ави Неш * Рик Гомес * Чиназа Уче * Шејн Макреј * Реми Милнер * Александрија Рајли * Клер Перкинс * Били Постлтвајт * Стив Зан }} | composer = Атли Орварсон | country = {{САД}} | language = [[англиски]] | num_seasons = 2 | num_episodes = 20 | executive_producer = {{Plainlist| * Греам Јост * Мортен Тилдум * Ребека Фергусон * Нина Џек * Хју Хауи * Фред Голан * Реми Обушон * Ингрид Ескахеда * Џоана Тапа * Мајкл Динер }} | producer = {{Plainlist| * Кеси Папас * Џесика Блер * Арик Авелино * Бен Брафман * Кетрин Дисавино }} | location = Обединето Кралство | cinematography = {{Plainlist| * Марк Патен * Дејвид Лутер * Лори Роуз * Баз Ирвин }} | editor = {{Plainlist| * Хејзел Бејли * Кристијан Сандино Тејлор * Кит Хендерсон * Жан Крапер * Харви Розенсток }} | runtime = 41 — 62 минути | company = {{plainlist| * Mímir Films * Nemo Films * AMC Studios * Apple Studios (сезона 2) }} | network = Apple TV+ | first_aired = {{Start date|2023|5|5}} | last_aired = {{End date|2025|1|17}} |native_name=Silo}} '''''Силос''''' ({{Langx|en|Silo}}) — американска научнофантастична дистописка драмска [[телевизиска серија]] создадена од Греам Јост, заснована на трилогијата романи ''Силос'' (''Волна'', ''Промена'' и ''Прашина'') од авторот Хју Хауи. Дејството е сместено во дистописка иднина, каде што заедница живее во огромен подземен [[силос]] со 144 нивоа. Во серијата глуми [[Ребека Фергусон]] како Џулиет Николс, инженерка што се вплеткува во таинствата на минатото и сегашноста на силосот.<ref name="S3+4Renewal">{{cite web|url=https://tvline.com/news/silo-renewed-season-3-ending-season-4-rebecca-ferguson-1235388800/|title=''Silo'' Renewed for 2 More Seasons — Apple TV+ Adaptation to Conclude With Season 4|last=Webb Mitovich|first=Matt|date=16 декември 2024|website=TVLine|access-date=16 декември 2024}}</ref> == Содржина == Во дистописка иднина, каде што заедница живее во огромен [[силос]] што се протега 144 нивоа под земја, 10.000 луѓе живеат во општество врзано со правила за кои веруваат дека ги штитат. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Ребека Фергусон]] || Џулиет Николс |- | Амели Чајлд-Вилиерс || младата Џулиет |- | [[Рашида Џонс]] || Алисон Бекер |- | Дејвид Ојелово || Холстон Бекер |- | Common || Роберт Симс |- | [[Тим Робинс]] || Бернард Холанд |} == Епизоди == {{Преглед на серии | боја1 = #FB7A02 | линкТ1 = Сезона 1 (2023) | епизоди1 = 10 | премиера1 = {{Start date|2023|05|05}} | финале1 = {{End date|2023|06|30}} | боја2 = #004C5C | линкТ2 = Сезона 2 (2024–25) | епизоди2 = 10 | премиера2 = {{Start date|2024|11|15}} | финале2 = {{End date|2025|01|17}} }} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://tv.apple.com/us/show/silo/umc.cmc.3yksgc857px0k0rqe5zd4jice}} {{IMDb title}} [[Категорија:Американски телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на англиски јазик]] [[Категорија:Американски научнофантастични серии]] thtkfu1i0bko4k3aa324a2phgwrbrx0 0 1392309 5544441 5543353 2026-04-24T19:53:44Z Пакко 4588 Emblem of Suvorovo.svg 5544441 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Општина Суворово | native_name = Община Суворово | native_name_lang = bg | settlement_type = [[Општини во Бугарија|Општина]] | image_skyline = Suvorovo Municipality Within Bulgaria.png | image_caption = Положба на Општина Суворово во Бугарија (означена со црвено) | image_flag = Emblem of Suvorovo.svg | flag_size = 120px | image_shield = | shield_size = 90px | pushpin_map = | latd = 43 |latm = 20 |lats = |latNS = N | longd = 27 |longm = 35 |longs = |longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = [[Земји во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Бугарија]] | subdivision_type1 = [[Области во Бугарија|Област]] | subdivision_name1 = [[Варна (област)|Варна]] | seat_type = Административен центар | seat = [[Суворово]] | leader_title = Градоначалник | leader_name = Данаил Јорданов | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 215.88 | elevation_m = | blank1_name = Населени места | blank1_info = 1 град и 8 села | population_total = 8.671 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] | utc_offset1 = +2 | timezone1_DST = [[Источноевропско летно време|EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = [[Поштенски број]] | postal_code = 9170 | area_code_type = Повикувачки број | area_code = +359 5153 | website = {{URL|https://www.suvorovo.bg}} }} '''Општина Суворово''' ({{Langx|bg|Община Суворово}}) — општина во Североисточна [[Бугарија]], една од составните [[Општини во Бугарија|општини]] на [[Варна (област)|Варненската област]]. Административен центар е градот [[Суворово]]. Има 8.671 жители (2022).<ref>{{cite web |url=https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-06-2022_2.txt |title=Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица |date=15.06.2022 |lang=bg}}</ref> == Географија == Општината се наоѓа во северниот дел на [[Варна (област)|Варненската област]]. Со својата површина од 215,877 km² го зазема 9-то место меѓу 12-те општини во областа, што претставува 5,64% од нејзината територија. Територијата ѝ е претежно рамничарска и зафаќа делови од Варненското Плато. == Самоуправа == Општината се состои од 9 [[Населено место|населени места]], од кои 1 [[град]] и 8 [[село|села]]. Список на населените места, подредени по азбучен ред: * [[Баново]] * [[Дрндар (село)|Дрндар]] * [[Изворник]] * [[Калиманци (Варненско)|Калиманци]] * [[Левски (Варненско)|Левски]] * [[Николаевка (Варненско)|Николаевка]] * [[Просечен (Варненско)|Просечен]] * '''[[Суворово]]''' * [[Чернево]] == Поврзано == * [[Варна (област)]] * [[Општини во Бугарија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.suvorovo.bg/ Мрежно место на Општина Суворово] {{bg}} {{Општина Суворово}} {{Бугарија-гео-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Суворово}} [[Категорија:Општини во областа Варна|Суворово]] fykwk28uydk45sonnc79wo32ypcivqs 5544442 5544441 2026-04-24T19:54:17Z Пакко 4588 | image_shield = Emblem of Suvorovo.svg 5544442 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Општина Суворово | native_name = Община Суворово | native_name_lang = bg | settlement_type = [[Општини во Бугарија|Општина]] | image_skyline = Suvorovo Municipality Within Bulgaria.png | image_caption = Положба на Општина Суворово во Бугарија (означена со црвено) | image_flag = | flag_size = 120px | image_shield = Emblem of Suvorovo.svg | shield_size = 90px | pushpin_map = | latd = 43 |latm = 20 |lats = |latNS = N | longd = 27 |longm = 35 |longs = |longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = [[Земји во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Бугарија]] | subdivision_type1 = [[Области во Бугарија|Област]] | subdivision_name1 = [[Варна (област)|Варна]] | seat_type = Административен центар | seat = [[Суворово]] | leader_title = Градоначалник | leader_name = Данаил Јорданов | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 215.88 | elevation_m = | blank1_name = Населени места | blank1_info = 1 град и 8 села | population_total = 8.671 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] | utc_offset1 = +2 | timezone1_DST = [[Источноевропско летно време|EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = [[Поштенски број]] | postal_code = 9170 | area_code_type = Повикувачки број | area_code = +359 5153 | website = {{URL|https://www.suvorovo.bg}} }} '''Општина Суворово''' ({{Langx|bg|Община Суворово}}) — општина во Североисточна [[Бугарија]], една од составните [[Општини во Бугарија|општини]] на [[Варна (област)|Варненската област]]. Административен центар е градот [[Суворово]]. Има 8.671 жители (2022).<ref>{{cite web |url=https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-06-2022_2.txt |title=Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица |date=15.06.2022 |lang=bg}}</ref> == Географија == Општината се наоѓа во северниот дел на [[Варна (област)|Варненската област]]. Со својата површина од 215,877 km² го зазема 9-то место меѓу 12-те општини во областа, што претставува 5,64% од нејзината територија. Територијата ѝ е претежно рамничарска и зафаќа делови од Варненското Плато. == Самоуправа == Општината се состои од 9 [[Населено место|населени места]], од кои 1 [[град]] и 8 [[село|села]]. Список на населените места, подредени по азбучен ред: * [[Баново]] * [[Дрндар (село)|Дрндар]] * [[Изворник]] * [[Калиманци (Варненско)|Калиманци]] * [[Левски (Варненско)|Левски]] * [[Николаевка (Варненско)|Николаевка]] * [[Просечен (Варненско)|Просечен]] * '''[[Суворово]]''' * [[Чернево]] == Поврзано == * [[Варна (област)]] * [[Општини во Бугарија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.suvorovo.bg/ Мрежно место на Општина Суворово] {{bg}} {{Општина Суворово}} {{Бугарија-гео-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Суворово}} [[Категорија:Општини во областа Варна|Суворово]] qir8rkrvc4tawvfz4feapr8dy5qn39u 0 1392382 5544544 5543774 2026-04-25T09:11:51Z Marco Mitrovich 114460 /* Демографија */ 5544544 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Краљевац | native_name = Cralovăț | settlement_type = Населба | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_shield = | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 45 |latm = 49 |lats = 10 |latNS = N | longd = 21 |longm = 37 |longs = 23.3 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Романија]] | subdivision_type1 = [[Окрузи во Романија|Округ]] | subdivision_name1 = Тимиш | subdivision_type2 = [[Општини во Романија|Општина]] | subdivision_name2 = Велики Тополовац | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 159 | population_footnotes = | population_total = 128 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 307421 | area_code_type = | area_code = 0256 | registration_plate = TM }} '''Краљевац''' ({{langx|ro|Cralovăț}}) е населено место во округот Тимиш, [[Романија]]. Според пописот од 2021 година имало 128 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-census.htm All places: 1992, 2002, 2011, 2021 censuses] pop-stat.mashke.org</ref> Припаѓа на општината Велики Тополовац. Во селото население мнозински е [[Срби|српско]]. == Демографија == ;Етнички состав во населба (829 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 1900 година |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|96.5}} {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|1.9}} }} ;Етнички состав во населба (152 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 2011 година<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-ethnic-loc2011.htm Ethnic composition, all places: 2011 census] pop-stat.mashke.org</ref> |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|64.5}} {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|30.9}} }} == Поврзано == * [[Банатска Црна Гора]] * [[Срби]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Тимиш (округ)]] [[Категорија:Населени места во Романија]] 2xgxg3b1yl7wl1v2mr16qoaetcm3n0e 5544545 5544544 2026-04-25T09:14:14Z Marco Mitrovich 114460 5544545 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Краљевац | native_name = Cralovăț | settlement_type = Населба | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_shield = | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 45 |latm = 49 |lats = 10 |latNS = N | longd = 21 |longm = 37 |longs = 23.3 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Романија]] | subdivision_type1 = [[Окрузи во Романија|Округ]] | subdivision_name1 = Тимиш | subdivision_type2 = [[Општини во Романија|Општина]] | subdivision_name2 = Велики Тополовац | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 159 | population_footnotes = | population_total = 128 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 307421 | area_code_type = | area_code = 0256 | registration_plate = TM }} '''Краљевац''' ({{langx|ro|Cralovăț}}) е населено место во округот Тимиш, [[Романија]]. Според пописот од 2021 година имало 128 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-census.htm All places: 1992, 2002, 2011, 2021 censuses] pop-stat.mashke.org</ref> Припаѓа на општината Велики Тополовац. Во селото население мнозински е [[Срби|српско]]. == Историја == == Демографија == ;Етнички состав во населба (829 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 1900 година |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|96.5}} {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|1.9}} }} ;Етнички состав во населба (152 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 2011 година<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-ethnic-loc2011.htm Ethnic composition, all places: 2011 census] pop-stat.mashke.org</ref> |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|64.5}} {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|30.9}} }} == Црква и училиште == == Поврзано == * [[Банатска Црна Гора]] * [[Срби]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Тимиш (округ)]] [[Категорија:Населени места во Романија]] 8vmfjmjzkhnh38px0xpz6huztlnv545 5544549 5544545 2026-04-25T09:35:32Z Marco Mitrovich 114460 /* Историја */ 5544549 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Краљевац | native_name = Cralovăț | settlement_type = Населба | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_shield = | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 45 |latm = 49 |lats = 10 |latNS = N | longd = 21 |longm = 37 |longs = 23.3 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Романија]] | subdivision_type1 = [[Окрузи во Романија|Округ]] | subdivision_name1 = Тимиш | subdivision_type2 = [[Општини во Романија|Општина]] | subdivision_name2 = Велики Тополовац | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 159 | population_footnotes = | population_total = 128 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 307421 | area_code_type = | area_code = 0256 | registration_plate = TM }} '''Краљевац''' ({{langx|ro|Cralovăț}}) е населено место во округот Тимиш, [[Романија]]. Според пописот од 2021 година имало 128 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-census.htm All places: 1992, 2002, 2011, 2021 censuses] pop-stat.mashke.org</ref> Припаѓа на општината Велики Тополовац. Во селото население мнозински е [[Срби|српско]]. == Историја == Според „Романската енциклопедија“, првото пишано историско споменување на селото е од 1598 година. Било населено од српски бегалци од [[Црна Гора]], а селото носи српско име. Во 1717 година, по ослободувањето на [[Банат]], таму биле регистрирани 10 куќи. Во периодот 1760-1761 година, нови доселеници, Срби, повторно пристигнале од Црна Гора. Претприемчивите мештани отвориле српско училиште во 1770 година и православна црква направена од цврст материјал во 1776 година за да ја заменат старата дрвена колиба. Во 1773 година, во Краљевац имало 58 куќи. Во 1774 година, австрискиот царски ревизор Ерлер забележал дека местото „Краловец“ припаѓа на округот Лунг, Лугошски округ. Населението во тоа време било претежно влашко.<ref>Ј.Ј. Ерлер: "Банат", Панчево 2003.</ref> Православното свештенство е споменато во 1776 година. Кога православното свештенство било попишано во 1797 година, имало еден свештеник. Парохискиот свештеник, свештеникот Милован Живановиќ (починал во 1793 година), служел само на романски јазик(?).<ref>"Темишварски зборник", Нови сад 9/2017.</ref> Помеѓу двата црковни пописи од 1847 и 1867 година, бројот на православни христијани драстично се намалил, од 994 на 764 души.<ref>"Гласник друштва српске словесности", Београд 1872. године</ref> Според извештајот на протопрезвитерскиот за крајот на 1891 година, парохијата „Краљевци“ има црква и пастор, а таму живеат 827 православни христијани во 147 српски куќи.<ref>"Српски сион", Карловци 1892. године</ref> Во 1905 година, Краљевац бил мала општина во округот Темешрекаш. Во тоа време, 827 жители живееле во 146 куќи; православните Срби биле апсолутно мнозинство. Од јавните згради, имало српска православна црква и српско јавно училиште. Жителите можеле да користат само телефон во своето село; за пошта и инстант пораки морале да одат во [[Рекаш]] и Велики Тополовац. Темеш-Краљевац, село во [[Банатска Црна Гора]], има своја Српска земјоделска задруга со неограничена одговорност од 1905 година. Нејзиниот капитал во тоа време изнесувал 9.670 к, а ја воделе: претседателот Сергије Јовановиќ и управителот Тодор Милитарски. Во Банатска Црна Гора, која е изолирана во романската средина и чии жители се по потекло од Црна Гора, Србите едвај зборуваат српски.<ref>"Српско коло", Загреб 1905. године</ref> == Демографија == ;Етнички состав во населба (829 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 1900 година |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|96.5}} {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|1.9}} }} ;Етнички состав во населба (152 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 2011 година<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-ethnic-loc2011.htm Ethnic composition, all places: 2011 census] pop-stat.mashke.org</ref> |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|64.5}} {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|30.9}} }} == Црква и училиште == == Поврзано == * [[Банатска Црна Гора]] * [[Срби]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Тимиш (округ)]] [[Категорија:Населени места во Романија]] fxi0wgea1i8zn7dkodvw1096d23qtzy 5544552 5544549 2026-04-25T09:55:12Z Marco Mitrovich 114460 /* Црква и училиште */ 5544552 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Краљевац | native_name = Cralovăț | settlement_type = Населба | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_shield = | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 45 |latm = 49 |lats = 10 |latNS = N | longd = 21 |longm = 37 |longs = 23.3 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Романија]] | subdivision_type1 = [[Окрузи во Романија|Округ]] | subdivision_name1 = Тимиш | subdivision_type2 = [[Општини во Романија|Општина]] | subdivision_name2 = Велики Тополовац | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 159 | population_footnotes = | population_total = 128 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 307421 | area_code_type = | area_code = 0256 | registration_plate = TM }} '''Краљевац''' ({{langx|ro|Cralovăț}}) е населено место во округот Тимиш, [[Романија]]. Според пописот од 2021 година имало 128 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-census.htm All places: 1992, 2002, 2011, 2021 censuses] pop-stat.mashke.org</ref> Припаѓа на општината Велики Тополовац. Во селото население мнозински е [[Срби|српско]]. == Историја == Според „Романската енциклопедија“, првото пишано историско споменување на селото е од 1598 година. Било населено од српски бегалци од [[Црна Гора]], а селото носи српско име. Во 1717 година, по ослободувањето на [[Банат]], таму биле регистрирани 10 куќи. Во периодот 1760-1761 година, нови доселеници, Срби, повторно пристигнале од Црна Гора. Претприемчивите мештани отвориле српско училиште во 1770 година и православна црква направена од цврст материјал во 1776 година за да ја заменат старата дрвена колиба. Во 1773 година, во Краљевац имало 58 куќи. Во 1774 година, австрискиот царски ревизор Ерлер забележал дека местото „Краловец“ припаѓа на округот Лунг, Лугошски округ. Населението во тоа време било претежно влашко.<ref>Ј.Ј. Ерлер: "Банат", Панчево 2003.</ref> Православното свештенство е споменато во 1776 година. Кога православното свештенство било попишано во 1797 година, имало еден свештеник. Парохискиот свештеник, свештеникот Милован Живановиќ (починал во 1793 година), служел само на романски јазик(?).<ref>"Темишварски зборник", Нови сад 9/2017.</ref> Помеѓу двата црковни пописи од 1847 и 1867 година, бројот на православни христијани драстично се намалил, од 994 на 764 души.<ref>"Гласник друштва српске словесности", Београд 1872. године</ref> Според извештајот на протопрезвитерскиот за крајот на 1891 година, парохијата „Краљевци“ има црква и пастор, а таму живеат 827 православни христијани во 147 српски куќи.<ref>"Српски сион", Карловци 1892. године</ref> Во 1905 година, Краљевац бил мала општина во округот Темешрекаш. Во тоа време, 827 жители живееле во 146 куќи; православните Срби биле апсолутно мнозинство. Од јавните згради, имало српска православна црква и српско јавно училиште. Жителите можеле да користат само телефон во своето село; за пошта и инстант пораки морале да одат во [[Рекаш]] и Велики Тополовац. Темеш-Краљевац, село во [[Банатска Црна Гора]], има своја Српска земјоделска задруга со неограничена одговорност од 1905 година. Нејзиниот капитал во тоа време изнесувал 9.670 к, а ја воделе: претседателот Сергије Јовановиќ и управителот Тодор Милитарски. Во Банатска Црна Гора, која е изолирана во романската средина и чии жители се по потекло од Црна Гора, Србите едвај зборуваат српски.<ref>"Српско коло", Загреб 1905. године</ref> == Демографија == ;Етнички состав во населба (829 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 1900 година |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|96.5}} {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|1.9}} }} ;Етнички состав во населба (152 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 2011 година<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-ethnic-loc2011.htm Ethnic composition, all places: 2011 census] pop-stat.mashke.org</ref> |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|64.5}} {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|30.9}} }} == Црква и училиште == Старата дрвена црква постоела во 19 век. Сегашниот православен храм, направен од цврст материјал и посветен на Свети Великомаченик Георги, бил изграден во 1883-1887 година и осветен во 1889 година. Бил реновиран во 1948 година.<ref>Милош Поповић: "Верско-црквени живот Срба у Банату", Зрењанин 2001. године</ref> Нема вистински иконостас, но икони на лим биле поставени на дрвениот храм од страна на аматерот Јоан Живанеску (Живулеску) во 1889-1895 година, кој го имитирал начинот на Константин Данил. Нема ѕидни слики. Иконите за новиот иконостас биле изработени од Даница Петков.<ref>Стеван Бугарски, Љубомир Степанов: "Историјски и културни споменици Срба у румунском Банату", Темишвар 2008. године</ref> Според митрополитскиот попис од 1865 година, 833 православни Срби живеат во парохијата Краљевац, во парохија од шеста класа.<ref>"Српски летопис", Пешта 1866. године</ref> Во 1897 година, никој не сакал да оди во Краљевац за да биде парохиски свештеник, иако биле понудени основни услови, во парохија од шеста класа.<ref>"Српски сион", Карловци 1897. године</ref> Таа година, свештеникот Елисеј Банеу бил назначен за администратор. Во 1898 година, црковната општина Краљевац добивала годишен грант од 200 ф. од хиерархискиот фонд за дополнување на свештеничката субвенција. Црковното собрание се одржувало редовно во 1905 година, под претседателство на Паја Михајлов. Парохијата е од најниската шеста плата, има парохиска куќа и нема парохиска седница. Парохиски свештеник во тоа време бил монахот Сергије Јовановиќ, роден во Карлово, кој бил на тоа место осум години. Црковниот и општинскиот имот изнесувал 37 kj, а имало и српски православни гробишта. Кикиндискиот учител Стева Петровиќ (починал во 1913 година) некогаш бил учител во Краљевац. Во 1898 година, во Краљевац се барал учител во четирикласно мешано верско училиште, со плата од 138 ф. Во 1902 година бил објавен стечај за слободно наставничко место во Краљевац, со понудена основна плата од 800 круни.<ref>"Српски сион", Карловци 1902. године</ref> Наставник во Краљевац од 1902 до 1908 година бил Тодор Милитарски, роден во Печка. Тој бил постојано вработен и, со декрет, бил вклучен во задруги. Во 1905 година, училиштето имало изградено една зграда во 1852 година. 97 ученици посетувале редовна настава, 27 постари ученици оделе во воннаставна програма, а 36 помлади ученици оделе во градинка.<ref>Мата Косовац, наведено дело</ref> Во 1908 година, во Краљевац било изградено второ основно училиште. == Поврзано == * [[Банатска Црна Гора]] * [[Срби]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Тимиш (округ)]] [[Категорија:Населени места во Романија]] al2kmo6z7v92cjc2o4dfyjdhdrjhcga 5544555 5544552 2026-04-25T09:58:31Z Marco Mitrovich 114460 /* Црква и училиште */ 5544555 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Краљевац | native_name = Cralovăț | settlement_type = Населба | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_shield = | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 45 |latm = 49 |lats = 10 |latNS = N | longd = 21 |longm = 37 |longs = 23.3 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Романија]] | subdivision_type1 = [[Окрузи во Романија|Округ]] | subdivision_name1 = Тимиш | subdivision_type2 = [[Општини во Романија|Општина]] | subdivision_name2 = Велики Тополовац | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 159 | population_footnotes = | population_total = 128 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 307421 | area_code_type = | area_code = 0256 | registration_plate = TM }} '''Краљевац''' ({{langx|ro|Cralovăț}}) е населено место во округот Тимиш, [[Романија]]. Според пописот од 2021 година имало 128 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-census.htm All places: 1992, 2002, 2011, 2021 censuses] pop-stat.mashke.org</ref> Припаѓа на општината Велики Тополовац. Во селото население мнозински е [[Срби|српско]]. == Историја == Според „Романската енциклопедија“, првото пишано историско споменување на селото е од 1598 година. Било населено од српски бегалци од [[Црна Гора]], а селото носи српско име. Во 1717 година, по ослободувањето на [[Банат]], таму биле регистрирани 10 куќи. Во периодот 1760-1761 година, нови доселеници, Срби, повторно пристигнале од Црна Гора. Претприемчивите мештани отвориле српско училиште во 1770 година и православна црква направена од цврст материјал во 1776 година за да ја заменат старата дрвена колиба. Во 1773 година, во Краљевац имало 58 куќи. Во 1774 година, австрискиот царски ревизор Ерлер забележал дека местото „Краловец“ припаѓа на округот Лунг, Лугошски округ. Населението во тоа време било претежно влашко.<ref>Ј.Ј. Ерлер: "Банат", Панчево 2003.</ref> Православното свештенство е споменато во 1776 година. Кога православното свештенство било попишано во 1797 година, имало еден свештеник. Парохискиот свештеник, свештеникот Милован Живановиќ (починал во 1793 година), служел само на романски јазик(?).<ref>"Темишварски зборник", Нови сад 9/2017.</ref> Помеѓу двата црковни пописи од 1847 и 1867 година, бројот на православни христијани драстично се намалил, од 994 на 764 души.<ref>"Гласник друштва српске словесности", Београд 1872. године</ref> Според извештајот на протопрезвитерскиот за крајот на 1891 година, парохијата „Краљевци“ има црква и пастор, а таму живеат 827 православни христијани во 147 српски куќи.<ref>"Српски сион", Карловци 1892. године</ref> Во 1905 година, Краљевац бил мала општина во округот Темешрекаш. Во тоа време, 827 жители живееле во 146 куќи; православните Срби биле апсолутно мнозинство. Од јавните згради, имало српска православна црква и српско јавно училиште. Жителите можеле да користат само телефон во своето село; за пошта и инстант пораки морале да одат во [[Рекаш]] и Велики Тополовац. Темеш-Краљевац, село во [[Банатска Црна Гора]], има своја Српска земјоделска задруга со неограничена одговорност од 1905 година. Нејзиниот капитал во тоа време изнесувал 9.670 к, а ја воделе: претседателот Сергије Јовановиќ и управителот Тодор Милитарски. Во Банатска Црна Гора, која е изолирана во романската средина и чии жители се по потекло од Црна Гора, Србите едвај зборуваат српски.<ref>"Српско коло", Загреб 1905. године</ref> == Демографија == ;Етнички состав во населба (829 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 1900 година |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|96.5}} {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|1.9}} }} ;Етнички состав во населба (152 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 2011 година<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-ethnic-loc2011.htm Ethnic composition, all places: 2011 census] pop-stat.mashke.org</ref> |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|64.5}} {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|30.9}} }} == Црква и училиште == Старата дрвена црква постоела во 19 век. Сегашниот православен храм, направен од цврст материјал и посветен на Свети Великомаченик Георги, бил изграден во 1883-1887 година и осветен во 1889 година. Бил реновиран во 1948 година.<ref>Милош Поповић: "Верско-црквени живот Срба у Банату", Зрењанин 2001. године</ref> Нема вистински иконостас, но икони на лим биле поставени на дрвениот храм од страна на аматерот Јоан Живанеску (Живулеску) во 1889-1895 година, кој го имитирал начинот на Константин Данил. Нема ѕидни слики. Иконите за новиот иконостас биле изработени од Даница Петков.<ref>Стеван Бугарски, Љубомир Степанов: "Историјски и културни споменици Срба у румунском Банату", Темишвар 2008. године</ref> Според митрополитскиот попис од 1865 година, 833 православни Срби живеат во парохијата Краљевац, во парохија од шеста класа.<ref>"Српски летопис", Пешта 1866. године</ref> Во 1897 година, никој не сакал да оди во Краљевац за да биде парохиски свештеник, иако биле понудени основни услови, во парохија од шеста класа.<ref>"Српски сион", Карловци 1897. године</ref> Таа година, свештеникот Елисеј Банеу бил назначен за администратор. Во 1898 година, црковната општина Краљевац добивала годишен грант од 200 ф. од хиерархискиот фонд за дополнување на свештеничката субвенција. Црковното собрание се одржувало редовно во 1905 година, под претседателство на Паја Михајлов. Парохијата е од најниската шеста плата, има парохиска куќа и нема парохиска седница. Парохиски свештеник во тоа време бил монахот Сергије Јовановиќ, роден во Карлово, кој бил на тоа место осум години. Црковниот и општинскиот имот изнесувал 37 kj, а имало и српски православни гробишта. Кикиндискиот учител Стева Петровиќ (починал во 1913 година) некогаш бил учител во Краљевац. Во 1898 година, во Краљевац се барал учител во четирикласно мешано верско училиште, со плата од 138 ф. Во 1902 година бил објавен стечај за слободно наставничко место во Краљевац, со понудена основна плата од 800 круни.<ref>"Српски сион", Карловци 1902. године</ref> Наставник во Краљевац од 1902 до 1908 година бил Тодор Милитарски, роден во Печка. Тој бил постојано вработен и, со декрет, бил вклучен во задруги. Во 1905 година, училиштето имало изградено една зграда во 1852 година. 97 ученици посетувале редовна настава, 27 постари ученици оделе во воннаставна програма, а 36 помлади ученици оделе во градинка.<ref>Мата Косовац: "Српска православна митрополија Карловачка по подацима из 1905. године", Карловци 1910. године</ref> Во 1908 година, во Краљевац било изградено второ основно училиште. == Поврзано == * [[Банатска Црна Гора]] * [[Срби]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Тимиш (округ)]] [[Категорија:Населени места во Романија]] jmdpyfmpa1j1zrn9w6ofew95v224fzn 0 1392386 5544297 5543794 2026-04-24T14:05:26Z Marco Mitrovich 114460 /* Демографија */ 5544297 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Лукаревац | native_name = Lucareț | settlement_type = Населба | image_skyline = RO TM Lucaret 15.jpg | image_alt = | image_caption = Лукаревац | image_shield = | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 45 |latm = 50 |lats = 19 |latNS = N | longd = 21 |longm = 40 |longs = 18 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Романија]] | subdivision_type1 = [[Окрузи во Романија|Округ]] | subdivision_name1 = Тимиш | subdivision_type2 = [[Општини во Романија|Општина]] | subdivision_name2 = Брестовац | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 129 | population_footnotes = | population_total = 105 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 307088 | area_code_type = | area_code = 0256 | registration_plate = TM }} '''Лукаревац''' ({{langx|ro|Lucareț}}) е населено место во округот Тимиш, [[Романија]]. Според пописот од 2021 година имало 105 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-census.htm All places: 1992, 2002, 2011, 2021 censuses] pop-stat.mashke.org</ref> Припаѓа на општината Брестовац. == Демографија == ;Етнички состав во населба (517 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 1910 година |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|65.4}} {{Столбен постоток|[[Унгарци]]|green|12.9}} {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|10.1}} }} ;Етнички состав во населба (106 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 2011 година<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-ethnic-loc2011.htm Ethnic composition, all places: 2011 census] pop-stat.mashke.org</ref> |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|83.9}} {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|10.4}} }} == Поврзано == * [[Банатска Црна Гора]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Тимиш (округ)]] [[Категорија:Населени места во Романија]] l6bbn3ypnqssu6l02ecx1aaavaivymc 5544299 5544297 2026-04-24T14:08:47Z Marco Mitrovich 114460 5544299 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Лукаревац | native_name = Lucareț | settlement_type = Населба | image_skyline = RO TM Lucaret 15.jpg | image_alt = | image_caption = Лукаревац | image_shield = | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 45 |latm = 50 |lats = 19 |latNS = N | longd = 21 |longm = 40 |longs = 18 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Романија]] | subdivision_type1 = [[Окрузи во Романија|Округ]] | subdivision_name1 = Тимиш | subdivision_type2 = [[Општини во Романија|Општина]] | subdivision_name2 = Брестовац | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 129 | population_footnotes = | population_total = 105 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 307088 | area_code_type = | area_code = 0256 | registration_plate = TM }} '''Лукаревац''' ({{langx|ro|Lucareț}}) е населено место во округот Тимиш, [[Романија]]. Според пописот од 2021 година имало 105 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-census.htm All places: 1992, 2002, 2011, 2021 censuses] pop-stat.mashke.org</ref> Припаѓа на општината Брестовац. == Историја == == Демографија == ;Етнички состав во населба (517 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 1910 година |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|65.4}} {{Столбен постоток|[[Унгарци]]|green|12.9}} {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|10.1}} }} ;Етнички состав во населба (106 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 2011 година<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-ethnic-loc2011.htm Ethnic composition, all places: 2011 census] pop-stat.mashke.org</ref> |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|83.9}} {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|10.4}} }} == Црква == == Училиште == == Поврзано == * [[Банатска Црна Гора]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Тимиш (округ)]] [[Категорија:Населени места во Романија]] kdeh77x0pn7cdl856jabzq12b474w5l 5544328 5544299 2026-04-24T16:15:38Z Marco Mitrovich 114460 /* Историја */ 5544328 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Лукаревац | native_name = Lucareț | settlement_type = Населба | image_skyline = RO TM Lucaret 15.jpg | image_alt = | image_caption = Лукаревац | image_shield = | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 45 |latm = 50 |lats = 19 |latNS = N | longd = 21 |longm = 40 |longs = 18 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Романија]] | subdivision_type1 = [[Окрузи во Романија|Округ]] | subdivision_name1 = Тимиш | subdivision_type2 = [[Општини во Романија|Општина]] | subdivision_name2 = Брестовац | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 129 | population_footnotes = | population_total = 105 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 307088 | area_code_type = | area_code = 0256 | registration_plate = TM }} '''Лукаревац''' ({{langx|ro|Lucareț}}) е населено место во округот Тимиш, [[Романија]]. Според пописот од 2021 година имало 105 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-census.htm All places: 1992, 2002, 2011, 2021 censuses] pop-stat.mashke.org</ref> Припаѓа на општината Брестовац. == Историја == Оваа населба првпат се споменува во 1492 година, кога српското благородничко семејство Радиќ ја изнајмило на некого. Потеклото на црквата е поврзано и со земјопоседниците Радиќ, кои ја поврзале својата судбина со Лукаревац.<ref>Стеван Бугарски, Љубомир Степанов: "Историјски и културни споменици Срба у румунском Банату", Темишвар 2008. године</ref> По 1717 година, таму пристигнала голема група српски доселеници од [[Црна Гора]], населувајќи се во Старо Село. Во 1774 година, австрискиот царски ревизор Ерлер забележал дека местото „Лукарец“ припаѓало на Лунгошкиот округ, Лугошкиот дистрикт. Населението во тоа време било претежно влашко.<ref>Ј.Ј. Ерлер: "Банат", Панчево 2003.</ref> Парохијата е основана во 1779 година (или 1788 година?) и оттогаш се водат матични книги за крштевање. Матични книги се регистрирани во 1802 година, а оние што починале во 1797 година. Кога православното свештенство било регистрирано во 1797 година, имало само еден свештеник. Парохискиот свештеник, свештеникот Марко Свирац (роден 1787 година), служи само на романски јазик(?).<ref>"Темишварски зборник", Нови Сад 9/2017.</ref> Според „Романската енциклопедија“, селото го задржало својот српски карактер со векови. Местото било купено во 1802 година од страна на српските спахии Јанковиќ и Ѓорѓе Докторовиќ. Единствениот парохиски свештеник во 1846 година бил свештеникот Виќентије Јовановиќ (1844-1847). Според државниот попис на православното свештенство во [[Унгарија]] во 1846 година, во местото „Лукареч“ (таа верзија на името) имало 321 православен жител.<ref>Reesch de Lewald, Aloysius: "Universalis schematismus ecclesiasticus venerabilis cleri orientalis ecclesiae graeci non uniti ritus regni Hungariae partiumque eidem adnexarum, necnon magni principatus Transilvaniae, item literarius, seu nomina eorum, qui rem literariam et fundationalem scholarem ejusdem ritus procurant ... pro anno ...", Buda 1846.</ref> Црковниот попис од 1865 година регистрирал 318 Срби во местото и две парохии - прва и шеста класа.<ref>"Српски летопис", Пешта 1866. године</ref> Помеѓу двата црковни пописи, во 1847 и 1867 година, бројот на православни жители во местото изненадувачки останал ист - 321. Во 1905 година, Лукаревац бил мала општина во округот Темешрекаш. Во тоа време, имал 607 жители во 90 домови. Најголемиот број православни Срби бил 362 или 60%, со 50 куќи. Од српските јавни згради, имало православна црква и јавно училиште. Селото немало ПТТ комуникации.<ref>Мата Косовац: "Српска православна митрополија Карловачка по подацима из 1905. године", Карловци 1910. године</ref Во меѓувоениот период, бројот на Срби значително се намалил; некои се преселиле во Рекаш, Лугош и [[Темишвар]], а некои биле асимилирани. == Демографија == ;Етнички состав во населба (517 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 1910 година |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|65.4}} {{Столбен постоток|[[Унгарци]]|green|12.9}} {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|10.1}} }} ;Етнички состав во населба (106 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 2011 година<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-ethnic-loc2011.htm Ethnic composition, all places: 2011 census] pop-stat.mashke.org</ref> |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|83.9}} {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|10.4}} }} == Црква == == Училиште == == Поврзано == * [[Банатска Црна Гора]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Тимиш (округ)]] [[Категорија:Населени места во Романија]] l02mxxhq0gbflwstkmlzf0ltywq0wbj 5544332 5544328 2026-04-24T16:18:15Z Marco Mitrovich 114460 5544332 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Лукаревац | native_name = Lucareț | settlement_type = Населба | image_skyline = RO TM Lucaret 15.jpg | image_alt = | image_caption = Лукаревац | image_shield = | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 45 |latm = 50 |lats = 19 |latNS = N | longd = 21 |longm = 40 |longs = 18 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Романија]] | subdivision_type1 = [[Окрузи во Романија|Округ]] | subdivision_name1 = Тимиш | subdivision_type2 = [[Општини во Романија|Општина]] | subdivision_name2 = Брестовац | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 129 | population_footnotes = | population_total = 105 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 307088 | area_code_type = | area_code = 0256 | registration_plate = TM }} '''Лукаревац''' ({{langx|ro|Lucareț}}) е населено место во округот Тимиш, [[Романија]]. Според пописот од 2021 година имало 105 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-census.htm All places: 1992, 2002, 2011, 2021 censuses] pop-stat.mashke.org</ref> Припаѓа на општината Брестовац. == Историја == Оваа населба првпат се споменува во 1492 година, кога српското благородничко семејство Радиќ ја изнајмило на некого. Потеклото на црквата е поврзано и со земјопоседниците Радиќ, кои ја поврзале својата судбина со Лукаревац.<ref>Стеван Бугарски, Љубомир Степанов: "Историјски и културни споменици Срба у румунском Банату", Темишвар 2008. године</ref> По 1717 година, таму пристигнала голема група српски доселеници од [[Црна Гора]], населувајќи се во Старо Село. Во 1774 година, австрискиот царски ревизор Ерлер забележал дека местото „Лукарец“ припаѓало на Лунгошкиот округ, Лугошкиот дистрикт. Населението во тоа време било претежно влашко.<ref>Ј.Ј. Ерлер: "Банат", Панчево 2003.</ref> Парохијата е основана во 1779 година (или 1788 година?) и оттогаш се водат матични книги за крштевање. Матични книги се регистрирани во 1802 година, а оние што починале во 1797 година. Кога православното свештенство било регистрирано во 1797 година, имало само еден свештеник. Парохискиот свештеник, свештеникот Марко Свирац (роден 1787 година), служи само на романски јазик(?).<ref>"Темишварски зборник", Нови Сад 9/2017.</ref> Според „Романската енциклопедија“, селото го задржало својот српски карактер со векови. Местото било купено во 1802 година од страна на српските спахии Јанковиќ и Ѓорѓе Докторовиќ. Единствениот парохиски свештеник во 1846 година бил свештеникот Виќентије Јовановиќ (1844-1847). Според државниот попис на православното свештенство во [[Унгарија]] во 1846 година, во местото „Лукареч“ (таа верзија на името) имало 321 православен жител.<ref>Reesch de Lewald, Aloysius: "Universalis schematismus ecclesiasticus venerabilis cleri orientalis ecclesiae graeci non uniti ritus regni Hungariae partiumque eidem adnexarum, necnon magni principatus Transilvaniae, item literarius, seu nomina eorum, qui rem literariam et fundationalem scholarem ejusdem ritus procurant ... pro anno ...", Buda 1846.</ref> Црковниот попис од 1865 година регистрирал 318 Срби во местото и две парохии - прва и шеста класа.<ref>"Српски летопис", Пешта 1866. године</ref> Помеѓу двата црковни пописи, во 1847 и 1867 година, бројот на православни жители во местото изненадувачки останал ист - 321. Во 1905 година, Лукаревац бил мала општина во округот Темешрекаш. Во тоа време, имал 607 жители во 90 домови. Најголемиот број православни Срби бил 362 или 60%, со 50 куќи. Од српските јавни згради, имало православна црква и јавно училиште. Селото немало ПТТ комуникации.<ref>Мата Косовац: "Српска православна митрополија Карловачка по подацима из 1905. године", Карловци 1910. године</ref> Во меѓувоениот период, бројот на Срби значително се намалил; некои се преселиле во Рекаш, Лугош и [[Темишвар]], а некои биле асимилирани. == Демографија == ;Етнички состав во населба (517 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 1910 година |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|65.4}} {{Столбен постоток|[[Унгарци]]|green|12.9}} {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|10.1}} }} ;Етнички состав во населба (106 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 2011 година<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-ethnic-loc2011.htm Ethnic composition, all places: 2011 census] pop-stat.mashke.org</ref> |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|83.9}} {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|10.4}} }} == Црква == == Училиште == == Поврзано == * [[Банатска Црна Гора]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Тимиш (округ)]] [[Категорија:Населени места во Романија]] gfqstkk7qmsbjfof7zuveqr23a8mckn 5544345 5544332 2026-04-24T16:35:15Z Marco Mitrovich 114460 /* Црква */ 5544345 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Лукаревац | native_name = Lucareț | settlement_type = Населба | image_skyline = RO TM Lucaret 15.jpg | image_alt = | image_caption = Лукаревац | image_shield = | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 45 |latm = 50 |lats = 19 |latNS = N | longd = 21 |longm = 40 |longs = 18 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Романија]] | subdivision_type1 = [[Окрузи во Романија|Округ]] | subdivision_name1 = Тимиш | subdivision_type2 = [[Општини во Романија|Општина]] | subdivision_name2 = Брестовац | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 129 | population_footnotes = | population_total = 105 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 307088 | area_code_type = | area_code = 0256 | registration_plate = TM }} '''Лукаревац''' ({{langx|ro|Lucareț}}) е населено место во округот Тимиш, [[Романија]]. Според пописот од 2021 година имало 105 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-census.htm All places: 1992, 2002, 2011, 2021 censuses] pop-stat.mashke.org</ref> Припаѓа на општината Брестовац. == Историја == Оваа населба првпат се споменува во 1492 година, кога српското благородничко семејство Радиќ ја изнајмило на некого. Потеклото на црквата е поврзано и со земјопоседниците Радиќ, кои ја поврзале својата судбина со Лукаревац.<ref>Стеван Бугарски, Љубомир Степанов: "Историјски и културни споменици Срба у румунском Банату", Темишвар 2008. године</ref> По 1717 година, таму пристигнала голема група српски доселеници од [[Црна Гора]], населувајќи се во Старо Село. Во 1774 година, австрискиот царски ревизор Ерлер забележал дека местото „Лукарец“ припаѓало на Лунгошкиот округ, Лугошкиот дистрикт. Населението во тоа време било претежно влашко.<ref>Ј.Ј. Ерлер: "Банат", Панчево 2003.</ref> Парохијата е основана во 1779 година (или 1788 година?) и оттогаш се водат матични книги за крштевање. Матични книги се регистрирани во 1802 година, а оние што починале во 1797 година. Кога православното свештенство било регистрирано во 1797 година, имало само еден свештеник. Парохискиот свештеник, свештеникот Марко Свирац (роден 1787 година), служи само на романски јазик(?).<ref>"Темишварски зборник", Нови Сад 9/2017.</ref> Според „Романската енциклопедија“, селото го задржало својот српски карактер со векови. Местото било купено во 1802 година од страна на српските спахии Јанковиќ и Ѓорѓе Докторовиќ. Единствениот парохиски свештеник во 1846 година бил свештеникот Виќентије Јовановиќ (1844-1847). Според државниот попис на православното свештенство во [[Унгарија]] во 1846 година, во местото „Лукареч“ (таа верзија на името) имало 321 православен жител.<ref>Reesch de Lewald, Aloysius: "Universalis schematismus ecclesiasticus venerabilis cleri orientalis ecclesiae graeci non uniti ritus regni Hungariae partiumque eidem adnexarum, necnon magni principatus Transilvaniae, item literarius, seu nomina eorum, qui rem literariam et fundationalem scholarem ejusdem ritus procurant ... pro anno ...", Buda 1846.</ref> Црковниот попис од 1865 година регистрирал 318 Срби во местото и две парохии - прва и шеста класа.<ref>"Српски летопис", Пешта 1866. године</ref> Помеѓу двата црковни пописи, во 1847 и 1867 година, бројот на православни жители во местото изненадувачки останал ист - 321. Во 1905 година, Лукаревац бил мала општина во округот Темешрекаш. Во тоа време, имал 607 жители во 90 домови. Најголемиот број православни Срби бил 362 или 60%, со 50 куќи. Од српските јавни згради, имало православна црква и јавно училиште. Селото немало ПТТ комуникации.<ref>Мата Косовац: "Српска православна митрополија Карловачка по подацима из 1905. године", Карловци 1910. године</ref> Во меѓувоениот период, бројот на Срби значително се намалил; некои се преселиле во Рекаш, Лугош и [[Темишвар]], а некои биле асимилирани. == Демографија == ;Етнички состав во населба (517 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 1910 година |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|65.4}} {{Столбен постоток|[[Унгарци]]|green|12.9}} {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|10.1}} }} ;Етнички состав во населба (106 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 2011 година<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-ethnic-loc2011.htm Ethnic composition, all places: 2011 census] pop-stat.mashke.org</ref> |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|83.9}} {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|10.4}} }} == Црква == Според извештајот на протопрезвитер од крајот на 1891 година, во „Лукаревци“ има една црква со еден свештеник. Српската православна парохија има 291 жител, кои живеат во 60 српски домови.<ref>"Српски сион", Карловци 1892. године</ref> Поради тешката финансиска состојба, во парохијата е основана нова црковна општина во 1896 година. Српската православна црковна општина е организирана во селото, а собранието било редовно во 1905 година, под претседателство на Константин Чолак. Православната парохија е од најниската шеста плата, има парохиска куќа и парохиска седница од 33 кј. Во 1907 година, епархиските власти наредиле во црквата во Лукаревци „службите да се одржуваат само на словенски јазик“.<ref>"Српски сион", Карловци 1908. године</ref> Константин Чолаковиќ служел во селото 12 години и бил свештенички администратор од 1905 до 1907 година. Црквата посветена на празникот на Свети Великомаченик Георги, очигледно е изградена пред 1742 година, а денес е единствената српска дрвена црква во Романија. Според српски извор од 1905 година, црквата е изградена во 1744 година.<ref name="#1">Мата Косовац, наведено дело</ref> Олтарската преграда е направена од штици, а потоа малтерисана. Поединечни икони од разни иконописци се закачени низ целиот храм. Царските врати со ''Благовештението'' се оригинални и датираат од 18 век. До 1947 година, таа била покриена со ќерамиди, а оттогаш со ќерамиди. Три гробишта се видливи на подот од храмот, веројатно од побожното семејство на Агора Гала, кое донирало 32 јутари земјиште на црквата во 19 век. Во 1894 година, претседател на црковната општина Лукаревци бил Јосиф Гал. На почетокот на 20 век, таму имало српски православни гробишта, а црковно-општинскиот имот изнесувал 40 кj. земјиште. == Училиште == == Поврзано == * [[Банатска Црна Гора]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Тимиш (округ)]] [[Категорија:Населени места во Романија]] 8d6aisrdognecolhnyxsbbvgps5pbb5 5544346 5544345 2026-04-24T16:45:47Z Marco Mitrovich 114460 /* Училиште */ 5544346 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Лукаревац | native_name = Lucareț | settlement_type = Населба | image_skyline = RO TM Lucaret 15.jpg | image_alt = | image_caption = Лукаревац | image_shield = | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 45 |latm = 50 |lats = 19 |latNS = N | longd = 21 |longm = 40 |longs = 18 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Романија]] | subdivision_type1 = [[Окрузи во Романија|Округ]] | subdivision_name1 = Тимиш | subdivision_type2 = [[Општини во Романија|Општина]] | subdivision_name2 = Брестовац | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 129 | population_footnotes = | population_total = 105 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 307088 | area_code_type = | area_code = 0256 | registration_plate = TM }} '''Лукаревац''' ({{langx|ro|Lucareț}}) е населено место во округот Тимиш, [[Романија]]. Според пописот од 2021 година имало 105 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-census.htm All places: 1992, 2002, 2011, 2021 censuses] pop-stat.mashke.org</ref> Припаѓа на општината Брестовац. == Историја == Оваа населба првпат се споменува во 1492 година, кога српското благородничко семејство Радиќ ја изнајмило на некого. Потеклото на црквата е поврзано и со земјопоседниците Радиќ, кои ја поврзале својата судбина со Лукаревац.<ref>Стеван Бугарски, Љубомир Степанов: "Историјски и културни споменици Срба у румунском Банату", Темишвар 2008. године</ref> По 1717 година, таму пристигнала голема група српски доселеници од [[Црна Гора]], населувајќи се во Старо Село. Во 1774 година, австрискиот царски ревизор Ерлер забележал дека местото „Лукарец“ припаѓало на Лунгошкиот округ, Лугошкиот дистрикт. Населението во тоа време било претежно влашко.<ref>Ј.Ј. Ерлер: "Банат", Панчево 2003.</ref> Парохијата е основана во 1779 година (или 1788 година?) и оттогаш се водат матични книги за крштевање. Матични книги се регистрирани во 1802 година, а оние што починале во 1797 година. Кога православното свештенство било регистрирано во 1797 година, имало само еден свештеник. Парохискиот свештеник, свештеникот Марко Свирац (роден 1787 година), служи само на романски јазик(?).<ref>"Темишварски зборник", Нови Сад 9/2017.</ref> Според „Романската енциклопедија“, селото го задржало својот српски карактер со векови. Местото било купено во 1802 година од страна на српските спахии Јанковиќ и Ѓорѓе Докторовиќ. Единствениот парохиски свештеник во 1846 година бил свештеникот Виќентије Јовановиќ (1844-1847). Според државниот попис на православното свештенство во [[Унгарија]] во 1846 година, во местото „Лукареч“ (таа верзија на името) имало 321 православен жител.<ref>Reesch de Lewald, Aloysius: "Universalis schematismus ecclesiasticus venerabilis cleri orientalis ecclesiae graeci non uniti ritus regni Hungariae partiumque eidem adnexarum, necnon magni principatus Transilvaniae, item literarius, seu nomina eorum, qui rem literariam et fundationalem scholarem ejusdem ritus procurant ... pro anno ...", Buda 1846.</ref> Црковниот попис од 1865 година регистрирал 318 Срби во местото и две парохии - прва и шеста класа.<ref>"Српски летопис", Пешта 1866. године</ref> Помеѓу двата црковни пописи, во 1847 и 1867 година, бројот на православни жители во местото изненадувачки останал ист - 321. Во 1905 година, Лукаревац бил мала општина во округот Темешрекаш. Во тоа време, имал 607 жители во 90 домови. Најголемиот број православни Срби бил 362 или 60%, со 50 куќи. Од српските јавни згради, имало православна црква и јавно училиште. Селото немало ПТТ комуникации.<ref>Мата Косовац: "Српска православна митрополија Карловачка по подацима из 1905. године", Карловци 1910. године</ref> Во меѓувоениот период, бројот на Срби значително се намалил; некои се преселиле во Рекаш, Лугош и [[Темишвар]], а некои биле асимилирани. == Демографија == ;Етнички состав во населба (517 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 1910 година |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|65.4}} {{Столбен постоток|[[Унгарци]]|green|12.9}} {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|10.1}} }} ;Етнички состав во населба (106 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 2011 година<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-ethnic-loc2011.htm Ethnic composition, all places: 2011 census] pop-stat.mashke.org</ref> |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|83.9}} {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|10.4}} }} == Црква == Според извештајот на протопрезвитер од крајот на 1891 година, во „Лукаревци“ има една црква со еден свештеник. Српската православна парохија има 291 жител, кои живеат во 60 српски домови.<ref>"Српски сион", Карловци 1892. године</ref> Поради тешката финансиска состојба, во парохијата е основана нова црковна општина во 1896 година. Српската православна црковна општина е организирана во селото, а собранието било редовно во 1905 година, под претседателство на Константин Чолак. Православната парохија е од најниската шеста плата, има парохиска куќа и парохиска седница од 33 кј. Во 1907 година, епархиските власти наредиле во црквата во Лукаревци „службите да се одржуваат само на словенски јазик“.<ref>"Српски сион", Карловци 1908. године</ref> Константин Чолаковиќ служел во селото 12 години и бил свештенички администратор од 1905 до 1907 година. Црквата посветена на празникот на Свети Великомаченик Георги, очигледно е изградена пред 1742 година, а денес е единствената српска дрвена црква во Романија. Според српски извор од 1905 година, црквата е изградена во 1744 година.<ref name="#1">Мата Косовац, наведено дело</ref> Олтарската преграда е направена од штици, а потоа малтерисана. Поединечни икони од разни иконописци се закачени низ целиот храм. Царските врати со ''Благовештението'' се оригинални и датираат од 18 век. До 1947 година, таа била покриена со ќерамиди, а оттогаш со ќерамиди. Три гробишта се видливи на подот од храмот, веројатно од побожното семејство на Агора Гала, кое донирало 32 јутари земјиште на црквата во 19 век. Во 1894 година, претседател на црковната општина Лукаревци бил Јосиф Гал. На почетокот на 20 век, таму имало српски православни гробишта, а црковно-општинскиот имот изнесувал 40 кj. земјиште. == Училиште == Во 1846 година, училиштето имало само седум ученици, под водство на Абрахам Томеску. Во 1857 година, место наставник било слободно во локалното православно училиште, со плата од 170 ф. Гаврило Ѓорѓевиќ бил учител во Лукаревац во 1867 година.<ref>"Школски лист", Сомбор 1867. године</ref> Исцрпениот стар учител, кој тогаш служел во Лукаревац, Петар Адамовиќ, бил испратен во пензија во 1884 година, со соодветна пензија од 100 ф. На конкурсот од 1889 година, никој не се пријавил за местото наставник. Наставникот Ѓорѓе Маринковиќ бил вработен подоцна, до 1891 година. Платата на наставник кој морал да знае српски и романски јазик, достигнала 300 ф. на конкурсот од 1894 година, но паднала на 166 ф. во 1898 година. Оттогаш, во тоа мешано училиште, суштински услов е кандидатот да го положи испитот по унгарски јазик. М. Стојин ја презел својата наставничка позиција во 1899 година. Претседател на Училишниот одбор во 1905 година бил свештеникот Константин Чолак, кој бил и директор на училиштето. Во 1906 година, на конкурс за наставници се понудила плата за наставник од 500 круни. Број на ученици: 59 од нив посетуваат редовна настава, а 28 од постара возраст одат во средно училиште. Наставничката на Јован Драга била заменета во 1907 година од Зорка Аќимовиќ, родена во [[Вршац]] (таму во 1905 година).<ref name="#1"/> Во 1908 година, наставничката Гордана Костиќева била назначена за привремена наставничка, сè додека не се објави нов конкурс. == Поврзано == * [[Банатска Црна Гора]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Тимиш (округ)]] [[Категорија:Населени места во Романија]] rzcw93lgn7vvqttwy7awrzupj0sgk1l 0 1392399 5544427 5544240 2026-04-24T19:26:06Z Marco Mitrovich 114460 5544427 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Станчево | native_name = Stanciova | settlement_type = Населба | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_shield = | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 45 |latm = 51 |lats = 59 |latNS = N | longd = 21 |longm = 34 |longs = 16 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Романија]] | subdivision_type1 = [[Окрузи во Романија|Округ]] | subdivision_name1 = Тимиш | subdivision_type2 = [[Општини во Романија|Град]] | subdivision_name2 = [[Рекаш]] | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 156 | population_footnotes = | population_total = 410 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 307347 | area_code_type = | area_code = 0256 | registration_plate = TM }} '''Станчево''' ({{langx|ro|Stanciova}}) е населено место во округот Тимиш, [[Романија]]. Според пописот од 2021 година имало 410 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-census.htm All places: 1992, 2002, 2011, 2021 censuses] pop-stat.mashke.org</ref> Припаѓа на гратче [[Рекаш]]. == Историја == Според „Романската енциклопедија“, селото се споменува во 1456 година како имот на Јанко де Хунедоара, романски благородник. Според усната традиција, таму се населиле тројца (двајца?) црногорски браќа: Станко, Годен (или Гојко) и Марко. Тие формирале три урбани единици: ''Станчево'', ''Годеново'' и ''Матица'' (по нивната мајка, со која живеел Марко). Овие места (освен Матица) се споменуваат во 14 и 15 век. Станчево и Годеново се одделени со тесна долина. Таму имало околу 200 домаќинства, а во средината помеѓу двете населби имало православна црква. Населението на Станчево потекнувало од [[Црна Гора]]. Се знаело дека се Црногорци, исто така и затоа што зборувале чист српски дијалект, а не банатски дијалект, како што најчесто се зборува во околните области. За време на унгарското востание, како воинствени луѓе, тие веднаш скокнале да ја одбранат својот [[Срби|српски]] народ.<ref>Милан Давид Рашић: "Војвођанин", календар, Беч 1853. године</ref> Во 1462 година се споменува населбата „Станчево“. По протерувањето на Турците, во 1717 година во Станчево биле наведени 12 куќи. Познато е дека таму живееле српски доселеници од Црна Гора во 1718-1722 година. Српска православна дрвена куќа за богослужба постоела во 1796 година, која била срушена за да се изгради нова во 1890-1894 година. Во 1774 година, царскиот ревизор Ерлер забележал дека „Stanzova“ спаѓала под Барачкиот округ, Липовскиот дистрикт. Населението било мешано, српско и влашко.<ref>Ј.Ј. Ерлер: "Банат", Панчево 2003. године</ref> Кога православното свештенство било попишано во 1797 година, во селото имало двајца свештеници. Татко и син, парохискиот свештеник Алексије Конда (роден 1772 година) и ѓаконот Јосиф Конда (1794 година), зборувале српски и романски јазик.<ref name="#1">"Темишварски зборник", Нови Сад 10/2018.</ref> Поштата била во блискиот Рекаш (1884). Словаците од Тренчин се преселиле во 1852-1853 година, но не се населиле. Помеѓу 1905-1907 година, во селото имало околу 150 унгарски семејства. Во 1925 година, се преселиле околу 200 трансилвански Романци. Според пописот од 1861 година, Станчево е во Липовачкиот округ, а таму живеат 911 Срби.<ref>"Српски летопис", Будим 1863. године</ref> Бројот на Срби се зголемил, па во 1847 година имало 973, а во 1867 година веќе имало 1005.<ref>"Гласник друштва српске словесности", Београд 1972. године</ref> Во прегледот на условите во училиштата од 1867 година, се вели дека Станчево имало мешано српско-романско население. Општината обезбедила 111 фунти за училишниот фонд. Српската земјоделска задруга во Станчево била основана и потврдена во 1906 година. Селото Годиново станало дел од Станчево во 20 век. Липовските српски благородници, Бранковиќи, биле сопственици на имотот „Годиново“ во 1610 година. Грофот [[Јован Бранковиќ]], како наследник на српскиот деспот [[Ѓорѓе Бранковиќ]], го замолил унгарскиот владетел да му го предаде наследството.<ref>"Гласник друштва србске словесности", Београд 1875.</ref> == Демографија == ;Етнички состав во населба (1.104 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 1900 година |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|92.4}} {{Столбен постоток|[[Унгарци]]|green|3.8}} {{Столбен постоток|[[Германци]]|black|2.9}} {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|0.8}} }} ;Етнички состав во населба (388 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 2011 година<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-ethnic-loc2011.htm Ethnic composition, all places: 2011 census] pop-stat.mashke.org</ref> |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|53.9}} {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|35.3}} }} == Црква и училиште == Старата дрвена црква е изградена во 1754 година, а евидентирана е во 1767 година. За време на пописот на православното свештенство во 1797 година, таму биле пронајдени парохискиот свештеник, свештеникот Алексије Конда (роден во 1772 година) и неговиот син ѓакон Јосиф Конда (роден во 1794 година), кој зборувал српски и романски јазик.<ref name="#1"/> Сегашната српска православна црква е изградена во 1887-1891 година. Таа е посветена на Свети великомаченик Георги<ref>Стеван Бугарски, Љубомир Степанов: "Историјски и клутурни споменици Срба у румунском Банату", Темишвар 2008. године</ref> и е заедничка за Станчево и Годиново, меѓу кои се наоѓа. Стариот иконостас бил демонтиран и направен од Г. Мургу во 1870 година. Црквата била поправена во 1936 година.<ref>Милош Поповић: "Верско-црквени живот Срба у Банату", Зрењанин 2001. године</ref> Нов иконостас бил насликан во 1980 година од аматерскиот сликар Георг Јакобеско од [[Темишвар]]. Бидејќи и овој иконостас бил отстранет за време на големите поправки во 2006 година, се очекува да се постави нов. Претплатник на романска книга бил Василије Петровиќ, парохискиот свештеник од Станчево, во 1832 година. Според државната шематизација на православното свештенство во [[Унгарија]] од 1846 година, Станчево е парохија во Липовскиот протопрезвитер, Темишварска епархија. Локалната православна парохиска титула е воспоставена и црковните регистри се водат од 1779 година. Постои православна црква посветена на Свети Ѓорѓи, а во 1846 година, на тоа место живееле 973 православни души, со парохискиот свештеник, свештеникот Георги Петровиќ. Таа година, работело и народно верско училиште, кое го посетувале 47 ученици, а наставникот, исто така, Георги Петровиќ.<ref>Reesch de Lewald, Aloysius: "Universalis schematismus ecclesiasticus venerabilis cleri orientalis ecclesiae graeci non uniti ritus regni Hungariae partiumque eidem adnexarum, necnon magni principatus Transilvaniae, item literarius, seu nomina eorum, qui rem literariam et fundationalem scholarem ejusdem ritus procurant ... pro anno ...", Buda 1846.</ref> Во 1865 година, Станчево имало една парохија од петта плата, со 913 православни Срби. Таму имало околу 200 домови црногорски доселеници. Според извештајот на протопрезвитерот од крајот на 1891 година, православната парохија на Станчево имала една црква со еден свештеник, а 970 православни христијани живееле во 156 српски домови.<ref>"Српски сион", Карловци 1892. године</ref> Во 1892 година, за администратор во Сантово бил назначен искусниот теолог Сава Поповиќ од [[Шид]]. Црковната општина Сантово била распуштена во 1895 година поради неред и неактивност. Во 1896 година од Станчево имало жалби против администраторот на парохијата, јеромонахот Спиридон Оберкнежевиќ. Потоа епархијата го замолила во 1897 година да се изјасни дали ќе ја напушти функцијата. Во летото 1897 година, бил објавен банкрот за парохискиот свештеник, во парохијата од шестиот степен на плата. Во 1898 година, се вели дека свештеникот Ѓорѓе Петровиќ бил поранешен парохиски свештеник на Сантова. Во 1906 година, имало конкурс за парохиски свештеник во Станчево. Дамјан Војновиќ служел како парохиски свештеник во Станчево во 1907 година. Во јануари 1866 година, Милош Војновиќ бил назначен за учител во чисто српско училиште во Станчево. Немал конкуренти, па затоа бил избран за привремен учител и имал една година да го положи испитот за учител во [[Сомбор]], во подготвителното училиште. Тоа не го сторил ниту во летото 1868 година. Тогаш бил претплатник на „Школски гласник“. Војновиќ завршил основно училиште и романско подготвително училиште во [[Арад]] и се квалификувал за учител. Кога учителот Војновиќ починал во 1884 година, неговата вдовица Јустина В. Мургуловиќ добила финансиска помош од 84 ф. од Државниот фонд за мир на наставниците. Во 1884 година бил објавен конкурс за наставник, со плата од 100 ф. Љубомир Марковиќ бил наставник во Станчево помеѓу 1885 и 1889 година. Во октомври 1889 година, во српското училиште во Станчево бил баран машки наставник.<ref>"Школски лист", Сомбор 1889. године</ref> На почетокот на 1895 година, во Станчево бил објавен конкурс за наставник, во српското училиште, со плата од 400 ф. Конкурсот за слободно наставничко место во Станчево покажува дека во селото има мешано верско училиште со четири класи. Основната плата на наставникот е 208 ф, а условот е да има доказ за положен испит по унгарски јазик. Другиот локален наставник во тоа време бил Илија Јорговановиќ. Во јули 1896 година, во Станчево бил баран наставник. Наставник се барал и во 1897 и 1898 година. По оставката на наставничката, госпоѓица Видосава Зурковиќ, на почетокот на 1900 година бил распишан конкурс за училиштето во Станчево. Наставник бил назначен во 1899 година, М. Јагеревиќ. Наставник се барал и во 1901 година, а се вели дека во пензијата биле вклучени 800-1000 круни плата. Истото важело и во август 1902 година. Во јуни 1906 година било објавено дека местата и на наставници во Станчево се слободни. Нивната плата е иста и изнесува 600к, додека наставник за работа во средно училиште добива дополнителни 6 ланци обработливо земјиште. Во 1907 година, во училиштето во Станчево предавале двајца наставници, Марија Букурова и Душанка Димитријевиќ (и 1906 година). Во 1907 година, двајцата наставници биле заменети истовремено, старите биле заменети со новите, Зорка Аќимова и Марија Журановиќ. Во 1908 година во Станчево немало постојани наставници. Наставник во Станчево во 1910 година бил Мирослав Бугарски. == Поврзано == * [[Банатска Црна Гора]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Тимиш (округ)]] [[Категорија:Населени места во Романија]] l46cm988xhi3qwkw66xq3z3w6apb5d9 0 1392402 5544430 5544203 2026-04-24T19:29:16Z Marco Mitrovich 114460 5544430 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Петрово Село | native_name = Petrovaselo | settlement_type = Населба | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_shield = | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 45 |latm = 49 |lats = 0 |latNS = N | longd = 21 |longm = 34 |longs = 52 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Романија]] | subdivision_type1 = [[Окрузи во Романија|Округ]] | subdivision_name1 = Тимиш | subdivision_type2 = [[Општини во Романија|Град]] | subdivision_name2 = [[Рекаш]] | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 125 | population_footnotes = | population_total = 286 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 307346 | area_code_type = | area_code = 0256 | registration_plate = TM }} '''Петрово Село''' ({{langx|ro|Petrovaselo}}) е населено место во округот Тимиш, [[Романија]]. Според пописот од 2021 година имало 286 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-census.htm All places: 1992, 2002, 2011, 2021 censuses] pop-stat.mashke.org</ref> Припаѓа на гратче [[Рекаш]]. Селото е мнозински [[Срби|српско]]. == Историја == Според „Романската енциклопедија“, населбата за прв пат се споменува во папските документи во 1359 година. Во 1477 година, сопственици на селото биле браќата Никола и Јаков Банфи, кнезовите. Традицијата раскажува за три српски населби во Петрово Село и неговата околина: околу 1481, 1690 и 1737 година. Први пристигнале четири семејства со нивните домаќини: Петар, Бранка, Радојица и Андрија. Семејствата се движеле низ областа (поради лошата почва) сè додека Петар и неговото семејство не пронашле големо дабово дрво и извор до него. Други семејства се населиле таму до Петар, на место кое тој го нарекол ''Ѓаковац''. Основано е село кое го добило името по Петар - ''Петрово Село'', и тоа околу 1522-1523 година.<ref>"Гласник Етнографског музеја у Београду", Београд 33/1970</ref> Помеѓу 1760 и 1770 година, таму се населила група Срби од [[Црна Гора]]. Според српски извор од 1905 година, местото било населено во 1696 година.<ref>Мата Косовац: "Српска православна митрополија Карловачка по подацима из 1905. године", Карловци 1910. године</ref> Српската населба е поврзана со воените години 1690 и 1737 година, кога навистина имало миграција на Срби од територии каде што беснееле Турците. Според народните приказни, српските доселеници донеле со себе слики - „Распетието“ и портрет на српскиот патријарх Арсениј Чарнојевиќ, кои ги поставиле во мала дрвена црква по нејзината изградба. Во 1764 година, Петрово Село било православна парохија во Темишварскиот протопресвитерат. Во 1774 година, местото, кое припаѓа на округот Буковац, Темишварски дистрикт, било населено претежно со Срби.<ref>Ј.Ј. Ерлер: "Банат", репринт, Панчево 2003. године</ref> Според пописот на православното свештенство во 1797 година, единствениот свештеник на местото бил свештеникот Алексије Поповиќ. Тој бил ракоположен во 1767 година и зборувал исклучиво српски.<ref>"Темишварски зборник", Нови Ссд 8/2015.</ref> Местото било сопственост на благородничкото семејство Андрејевиќ. Во 1784 година, Михајло Андрејевиќ изградил нова црква посветена на Успението на Пресвета Богородица, исто така дрвена колиба, во која направил семеен гроб. Георгије Андрејевиќ „од Петрово Село“ бил купувач на српска книга во 1841 година. Петрово Село во Темишварската епархија доживеало зголемување на населението во 19 век. Така, во 1847 година, таму живееле 776 православни христијани, а во 1867 година биле евидентирани 904 души.<ref>"Гласник друштва српске словесности", Београд 1872. године</ref> Според извештајот на протопрезвитерот од крајот на 1891 година, се гледа дека во парохијата има една црква со свештеник, а 1.063 православни души живеат во 185 српски домови.<ref>"Српски сион", Карловци 1892. године</ref> Во 1905 година, Петрово Село било мала општина во округот Темешрекаш. Имало 808 жители во 183 домови - сите Срби од православна вероисповед. Јавните згради вклучувале српска православна црква и српско јавно училиште. Последната пошта и служба за брза достава биле сместени во блискиот Темешрекаш (Рекаш). Во 1907 година, во селото била основана Српската штедилница како задруга со ограничена одговорност.<ref>"Школски лист", Сомбор 1907. године</ref> Српската земјоделска задруга имала капитал од 6.311 илјади долари, а ја воделе: претседателот Пантелејмон Дошен и управителот Илија Радивојевиќ.<ref name="#1">Мата Косовац, наведено дело</ref> == Демографија == ;Етнички состав во населба (988 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 1900 година |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|81.7}} {{Столбен постоток|[[Унгарци]]|green|11.8}} {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|4.3}} }} ;Етнички состав во населба (281 жител) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 2011 година<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-ethnic-loc2011.htm Ethnic composition, all places: 2011 census] pop-stat.mashke.org</ref> |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|48.4}} {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|47.7}} }} == Црква и училиште == Старата дрвена црква, поради нејзината дотраеност, била заменета со нова во 1901 година, која била изградена според проектот на архитектот Момчило Тапавица. Иконостасот е типичен, нарачан во 1909 година од трговецот со црковни добра Ивковиќ од [[Нови Сад]]. Црквата, посветена на Светиот великомаченик Георгиј, била подложена на поголеми поправки во 1936 година.<ref>Милош Поповић: "Верско-црквени живот Срба у Банату", Зрењанин 2001. године</ref> Бакнувачките икони (14) биле насликани во 1854 година од иконописецот Сава Петровиќ од [[Темишвар]].<ref>Стеван Бугарски, Љубомир Степанов: "Историјски и културни споменици Срба у румунском Банату", Темишвар 2008. године</ref> Православната парохија е основана во 1779 година, а црковните запишувања се евидентирани од 1780 година. Според митрополитскиот извештај од 1865 година, во Петрово Село имало една парохија од четврт ред, со 862 српски парохијани.<ref>"Српски летопис", Будим 1866. године</ref> Во 1905 година, местото имало црковна општина, редовно собрание, под претседателство на Пантелејмон Дошен. Тоа била парохија од најнизок шести ред, имала парохиска куќа, а парохиската сесија изнесувала 32 кј. Парохиски свештеник бил монахот Пантелејмон Дошен, роден во Почитељ, кој работел во таа парохија пет години. Таму имало и српски православен манастир, а црковно-општинскиот имот бил импресивна земја од 136 кј. Шест верници го напуштиле православието и станале Назареќани.<ref name="#1"/> Претплатник на српската книга во 1847 година во Темишвар бил Георгије Андреовиќ „од Петрова села“, судија на округот Тамиш. Учител во Петрово Село во 1825 година бил Марко Давидовиќ.<ref>"Српски летопис", Будим 1826. године</ref> Смртта на учителот во Петрово Село оставила слободно место во источноправославната наставничка професија таму. Во јуни 1858 година бил прогласен банкрот, на наставникот му била понудена годишна основна плата од 80 франци, а кандидатот морал да може да предава на српски, германски и романски јазик.<ref>"Србски дневник", Нови Сад 1858. године</ref> Учителот Димитрије Агора од Петрово Село го положил испитот за наставник во [[Сомбор]] во 1858 година. Во Петрово Село во 1905 година, директор на училиштето бил Николаје Андрејиќ, а старател Живан Живанов. Наставничкиот кадар се состоел од брачна двојка: учителот Илија Радивојевиќ, по потекло од Долово, кој работел во селото две години, и учителката Даринка Радивојевиќ, моминско име Стојановиќ, по потекло од [[Вршац]], која работела во селото четири години. 73 ученици посетувале редовна настава, а 41 постаро дете посетувало средно училиште.<ref name="#1"/> == Поврзано == * [[Банатска Црна Гора]] * [[Срби]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Тимиш (округ)]] [[Категорија:Населени места во Романија]] 0o77mqrn0uzifmgnrj294q8uvrf89qx 0 1392406 5544425 5543919 2026-04-24T19:24:19Z Marco Mitrovich 114460 5544425 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Хрњаково | native_name = Herneacova | settlement_type = Населба | image_skyline = Herneacova1.JPG | image_alt = | image_caption = Хрњаково | image_shield = | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 45 |latm = 51 |lats = 26 |latNS = N | longd = 21 |longm = 30 |longs = 57 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Романија]] | subdivision_type1 = [[Окрузи во Романија|Округ]] | subdivision_name1 = Тимиш | subdivision_type2 = [[Општини во Романија|Град]] | subdivision_name2 = [[Рекаш]] | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 166 | population_footnotes = | population_total = 381 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 307342 | area_code_type = | area_code = 0256 | registration_plate = TM }} '''Хрњаково''' ({{langx|ro|Herneacova}}) е населено место во округот Тимиш, [[Романија]]. Според пописот од 2021 година имало 381 жител.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-census.htm All places: 1992, 2002, 2011, 2021 censuses] pop-stat.mashke.org</ref> Припаѓа на гратче [[Рекаш]]. == Историја == Според „Романската енциклопедија“, најстарото споменување на селото датира од 1349 година. Во времето на Јанко Сибињан (1407-1456), романски благородник, таму живееле [[Романци]] и [[Срби]], кои го нарекувале местото Харанаг. Од 1477 година се вика Хрњаковци. На картата на [[Банат]] од 1761 година, може да се види ''Хрњаково''. Околу 1850 година, на местото имало околу 360 [[Банатска Црна Гора|црногорски]] домови, а наследен кнез бил од семејството Обрадовиќ.<ref>"Војвођанин", календар, Беч 1853.</ref> Австрискиот царски ревизор Ерлер, во својот извештај од 1774 година, навел дека на местото „Херњаково“, кое припаѓа на Барачкиот округ, од Липовскиот дистрикт, Србите и Власите живееле мешано.<ref>Ј.Ј. Ерлер: "Банат", Панчево 2003.</ref> За време на пописот на православното свештенство спроведен во 1797 година, во местото „Херњекова“ служел само парохискиот свештеник, свештеникот Александар Јовановиќ (поднел оставка во 1795 година), кој зборувал српски и романски јазик.<ref>"Темишварски зборник", Нови Сад 10/2018.</ref> Во 1866 година, Михаило Пелиќ бил назначен за учител во „мешаното“ српско-романско училиште во Хрњаково. Тој посетувал главно основно училиште и Подготвително училиште во [[Арад]]. Бил квалификуван да работи во основни селски училишта. Морал да го положи испитот во Подготвително училиште во [[Сомбор]].<ref>"Школски лист", Сомбор 1866. године</ref> Според извештајот на протопрезвитерот за состојбата по парохии од крајот на 1891 година, местото имало: една црква, еден свештеник, 903 православни Срби со 206 домови и регистрирани 352 Романци.<ref>"Српски сион", Карловци 1892. године</ref> До 1909 година, Хрњаково припаѓало на Српската православна митрополија. Според податоците од таа година, имало 37 Срби.<ref>Мата Косовац: "Српска православна митрополија Карловачка по подацима из 1905. године", Карловци 1910.</ref> == Поврзано == * [[Банатска Црна Гора]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Тимиш (округ)]] [[Категорија:Населени места во Романија]] 8nmvyg2ej2usbhbmfgr3ix74t6xnp9l 4 1392461 5544250 5544246 2026-04-24T12:09:53Z Jtasevski123 69538 5544250 wikitext text/x-wiki На 24 април 2026 година се одржа уредувачки маратон посветен на темата „Растенијата околу нас: Скопје“, со ученици членови на [[Википедија:Вики Клуб Скопје|Вики клубот во Песталоци]]. Во рамки на настанот зборуваа библиотекар Бранка и Снежана Штрковска. На присутните им беше одржана едукативна работилница за разните видови на тревки, цвеќиња, зеленчук и дргу видови растенија кои виреат во Македонија. Учениците членови од Вики Клубот од Песталоци на крајот од настанот, напишаа х статии за ботаничари со авторски кратенки. == Придонеси== {| class="wikitable sortable" |+Список на учесници !Корисничко име !Статии |- |[[Корисник:Kalina Georgievska pestaloci|Kalina Georgievska pestaloci]] |{{подреден список|[[]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)}} |- |[[Корисник:Aleksej pestaloci|Aleksej pestaloci]] |{{подреден список|[[Ернест Џеси Палмер]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)}} |- |[[Корисник:Борјан Атанасов Песталоци|Борјан Атанасов Песталоци ]] |{{подреден список|[[]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)}} |- |[[Корисник:Ilina Apostolova Pestaloci|Ilina Apostolova Pestaloci]] |{{подреден список|[[]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)}} |- |[[Корисник:SofijaPestaloci|SofijaPestaloci]] |{{подреден список|[[]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)}} |- |[[Корисник:GorjanaPestaloci |GorjanaPestaloci]] |{{подреден список|[[]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)}} |- |[[Корисник:Marija pestaloci|Marija pestaloci]] |{{подреден список|[[]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)}} |- |[[Корисник:Pestaloci.biblioteka|Pestaloci.biblioteka]] |{{подреден список|[[]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)}} |- |} ==== Галерија ==== <gallery> Песталоци работилница 2.jpg |Дел од атмосферата Песталоци работилница 1.jpg |Дел од атмосферата Песталоци работилница (3).jpg |Дел од атмосферата Песталоци работилница (5).jpg |Дел од атмосферата Песталоци работилница (7).jpg |Дел од атмосферата Песталоци работилница (6).jpg |Дел од атмосферата </gallery> == Надворешни врски == * [[:c:Category:Wikimedia MKD workshops in 2026|Галерија со фотографии од настанoт]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки маратони]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] h4scrjp4xetnbm9sn7buwxy70c9bbqz 5544251 5544250 2026-04-24T12:15:12Z Jtasevski123 69538 /* Придонеси */ 5544251 wikitext text/x-wiki На 24 април 2026 година се одржа уредувачки маратон посветен на темата „Растенијата околу нас: Скопје“, со ученици членови на [[Википедија:Вики Клуб Скопје|Вики клубот во Песталоци]]. Во рамки на настанот зборуваа библиотекар Бранка и Снежана Штрковска. На присутните им беше одржана едукативна работилница за разните видови на тревки, цвеќиња, зеленчук и дргу видови растенија кои виреат во Македонија. Учениците членови од Вики Клубот од Песталоци на крајот од настанот, напишаа х статии за ботаничари со авторски кратенки. == Придонеси== {| class="wikitable sortable" |+Список на учесници !Корисничко име !Статии |- |[[Корисник:Kalina Georgievska pestaloci|Kalina Georgievska pestaloci]] |{{подреден список|[[Хозе Л. Панеро]] (Н)|[[ Нарел Ј. Паниагва-Замбрана]] (Н)|[[Филип де Палезие]] (Н)|[[Антонио да Коста Паива]] (Н)}} |- |[[Корисник:Aleksej pestaloci|Aleksej pestaloci]] |{{подреден список|[[Ернест Џеси Палмер]] (Н)|[[Гвидо Фредерико Жоао Пабст]] (Н)|[[Вилијам Памплин]] (Н)}} |- |[[Корисник:Борјан Атанасов Песталоци|Борјан Атанасов Песталоци ]] |{{подреден список|[[Дејвид Пачер]] (Н)|[[Жан Арман Исидор Панчер]] (Н)|[[Алвар Палмгрен]] (Н)}} |- |[[Корисник:Ilina Apostolova Pestaloci|Ilina Apostolova Pestaloci]] |{{подреден список|[[Платон Панјутин]] (Н)|[[Јохан Вилхелм Палмструх]] (Н)|[[Џозеф Палитанам]] (Н)|[[Вилијам Хант Пеинтер]] (Н)}} |- |[[Корисник:SofijaPestaloci|SofijaPestaloci]] |{{подреден список|[[Јожеф Панточек]] (Н)|[[ Џон Алсоп Пејн]] (Н)}} |- |[[Корисник:GorjanaPestaloci |GorjanaPestaloci]] |{{подреден список|[[Кристофер Најџел Пејџ]] (Н)|[[Едвард Палмер (ботаничар)]] (Н)}} |- |[[Корисник:Marija pestaloci|Marija pestaloci]] |{{подреден список|[[Луис Херман Памел]] (Н)|[[Џулиус А. Палмер Помладиот]] (Н)}} |- |[[Корисник:Pestaloci.biblioteka|Pestaloci.biblioteka]] |{{подреден список|[[Винифред Мери Пејџ]] (Н)|[[Ренато Пампанини]] (Н)|[[Теодор Шерман Палмер]] (Н)}} |- |} ==== Галерија ==== <gallery> Песталоци работилница 2.jpg |Дел од атмосферата Песталоци работилница 1.jpg |Дел од атмосферата Песталоци работилница (3).jpg |Дел од атмосферата Песталоци работилница (5).jpg |Дел од атмосферата Песталоци работилница (7).jpg |Дел од атмосферата Песталоци работилница (6).jpg |Дел од атмосферата </gallery> == Надворешни врски == * [[:c:Category:Wikimedia MKD workshops in 2026|Галерија со фотографии од настанoт]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки маратони]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] rhk5kw3uz423gnngb6k5fihyeafc8jg 5544252 5544251 2026-04-24T12:16:21Z Jtasevski123 69538 5544252 wikitext text/x-wiki На 24 април 2026 година се одржа уредувачки маратон посветен на темата „Растенијата околу нас: Скопје“, со ученици членови на [[Википедија:Вики Клуб Скопје|Вики клубот во Песталоци]]. Во рамки на настанот зборуваа библиотекар Бранка и Снежана Штрковска. На присутните им беше одржана едукативна работилница за разните видови на тревки, цвеќиња, зеленчук и дргу видови растенија кои виреат во Македонија. Учениците членови од Вики Клубот од Песталоци на крајот од настанот, напишаа 23 статии за ботаничари со авторски кратенки. == Придонеси== {| class="wikitable sortable" |+Список на учесници !Корисничко име !Статии |- |[[Корисник:Kalina Georgievska pestaloci|Kalina Georgievska pestaloci]] |{{подреден список|[[Хозе Л. Панеро]] (Н)|[[ Нарел Ј. Паниагва-Замбрана]] (Н)|[[Филип де Палезие]] (Н)|[[Антонио да Коста Паива]] (Н)}} |- |[[Корисник:Aleksej pestaloci|Aleksej pestaloci]] |{{подреден список|[[Ернест Џеси Палмер]] (Н)|[[Гвидо Фредерико Жоао Пабст]] (Н)|[[Вилијам Памплин]] (Н)}} |- |[[Корисник:Борјан Атанасов Песталоци|Борјан Атанасов Песталоци ]] |{{подреден список|[[Дејвид Пачер]] (Н)|[[Жан Арман Исидор Панчер]] (Н)|[[Алвар Палмгрен]] (Н)}} |- |[[Корисник:Ilina Apostolova Pestaloci|Ilina Apostolova Pestaloci]] |{{подреден список|[[Платон Панјутин]] (Н)|[[Јохан Вилхелм Палмструх]] (Н)|[[Џозеф Палитанам]] (Н)|[[Вилијам Хант Пеинтер]] (Н)}} |- |[[Корисник:SofijaPestaloci|SofijaPestaloci]] |{{подреден список|[[Јожеф Панточек]] (Н)|[[ Џон Алсоп Пејн]] (Н)}} |- |[[Корисник:GorjanaPestaloci |GorjanaPestaloci]] |{{подреден список|[[Кристофер Најџел Пејџ]] (Н)|[[Едвард Палмер (ботаничар)]] (Н)}} |- |[[Корисник:Marija pestaloci|Marija pestaloci]] |{{подреден список|[[Луис Херман Памел]] (Н)|[[Џулиус А. Палмер Помладиот]] (Н)}} |- |[[Корисник:Pestaloci.biblioteka|Pestaloci.biblioteka]] |{{подреден список|[[Винифред Мери Пејџ]] (Н)|[[Ренато Пампанини]] (Н)|[[Теодор Шерман Палмер]] (Н)}} |- |} ==== Галерија ==== <gallery> Песталоци работилница 2.jpg |Дел од атмосферата Песталоци работилница 1.jpg |Дел од атмосферата Песталоци работилница (3).jpg |Дел од атмосферата Песталоци работилница (5).jpg |Дел од атмосферата Песталоци работилница (7).jpg |Дел од атмосферата Песталоци работилница (6).jpg |Дел од атмосферата </gallery> == Надворешни врски == * [[:c:Category:Wikimedia MKD workshops in 2026|Галерија со фотографии од настанoт]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки маратони]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] mu21ja7ysc1mqmowome8xsraw2vu3gh 2 1392462 5544483 5544144 2026-04-24T21:41:18Z Maris Dreshmanis 132548 Update babel to lv|ru-4 (remove en-3, de-1) 5544483 wikitext text/x-wiki {{#babel:lv|ru-4}} == Maris Dreshmanis == Open data researcher. Contributor to [[d:Wikidata:WikiProject Occupations|WikiProject Occupations]] on Wikidata. * '''[[d:User:Maris Dreshmanis|Wikidata contributions]]''' — 37,400+ edits * '''GSCO''' — Global Standard Classification of Occupations (27 national registries + ESCO, 57,000+ occupation entries, 26,991 Wikidata items, 152,000+ multilingual labels across 53 languages) * '''[[d:Wikidata:WikiProject Occupations|WikiProject Occupations]]''' — coordinating occupation label enrichment in 27 source languages [[Category:Wikipedians]] 1tm661nfud90u9uzogktjy8qwfpriv4 0 1392470 5544254 5544170 2026-04-24T12:22:02Z BosaFi 115936 5544254 wikitext text/x-wiki '''Хозе Л. Панеро''' (роден 1959 година) е мексиканско-американски [[Ботаника|ботаничар]]. Дипломирал на Универзитетот во Мајами во 1984 година, а магистрирал (1986) и докторирал (1990) на Универзитетот во Тенеси. Постдокторски студии завршил во Универзитетот во Тексас во Остин. Специјалист е за неотропска флора, со акцент на семејството [[Главоцветни]].{{botanist|Panero|Panero, José L.}} == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Панеро, Хозе Л. }} [[Категорија:Мексикански ботаничари]] [[Категорија:Родени во 1959 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] rwo5n7t68m6s4r021f6yxoxcoi9carb 0 1392471 5544279 5544172 2026-04-24T12:56:31Z BosaFi 115936 BosaFi ја премести страницата [[Дејвид Пачер]] на [[Давид Пахер]]: Погрешно напишан наслов 5544172 wikitext text/x-wiki '''Дејвид Пачер''' (5 септември 1816, Обервелах – 29 мај 1902 година, Обервелах) бил австриски свештеник и [[Ботаника|ботаничар]]. Студирал [[Богословие|теологија]] во [[Клагенфурт ам Вертерзе|Клагенфурт]], каде што бил ракоположен во јули 1840 година. Потоа, служел како свештеник на неколку места низ [[Корушка]]. Почнувајќи од 1862 година, станал пастор во селото Тифен, а во 1872 година бил назначен ''за декан'' и прв епископски конзисториум во Обервелах. Заедно со Маркус фон Јаборнег (1837-1910), тој е автор на ''„Флора фон Кернтен“'', дело за флората на Корушка објавено во три дела (1881-1894). Растенијата со специфичниот епитет ''пачери'' се именувани во негова чест. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.ipni.org/ipni/advPlantNameSearch.do?find_authorAbbrev=Pacher&find_includePublicationAuthors=on&find_includePublicationAuthors=off&find_includeBasionymAuthors=on&find_includeBasionymAuthors=off&find_isAPNIRecord=on&find_isAPNIRecord=false&find_isGCIRecord=on&find_isGCIRecord=false&find_isIKRecord=on&find_isIKRecord=false&find_rankToReturn=all&output_format=normal&find_sortByFamily=on&find_sortByFamily=off&query_type=by_query IPNI] Список на растенија опишани и ко-опишани од Дејвид Пачер. {{Нормативна контрола}}{{DEFAULTSORT:Pacher, David}} [[Категорија:Починати во 1902 година]] [[Категорија:Родени во 1816 година]] [[Категорија:Австриски ботаничари]] 7umobqr6n7ilw3vhsgev1m1dn9z8zyt 5544282 5544279 2026-04-24T12:58:41Z BosaFi 115936 5544282 wikitext text/x-wiki '''Давид Пахер''' (5 септември 1816, Обервелах – 29 мај 1902 година, Обервелах) бил австриски свештеник и [[Ботаника|ботаничар]]. Студирал [[Богословие|теологија]] во [[Клагенфурт ам Вертерзе|Клагенфурт]], каде што бил ракоположен во јули 1840 година. Потоа, служел како свештеник на неколку места низ [[Корушка]]. Почнувајќи од 1862 година, станал пастор во селото Тифен, а во 1872 година бил назначен ''за декан'' и прв епископски конзисториум во Обервелах. Заедно со Маркус фон Јаборнег (1837-1910), тој е автор на ''Флора од Корушка'', дело за флората на Корушка објавено во три дела (1881-1894). Растенијата со специфичниот епитет ''пачери'' се именувани во негова чест.{{Botanist|Pacher|Pacher, David}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.ipni.org/ipni/advPlantNameSearch.do?find_authorAbbrev=Pacher&find_includePublicationAuthors=on&find_includePublicationAuthors=off&find_includeBasionymAuthors=on&find_includeBasionymAuthors=off&find_isAPNIRecord=on&find_isAPNIRecord=false&find_isGCIRecord=on&find_isGCIRecord=false&find_isIKRecord=on&find_isIKRecord=false&find_rankToReturn=all&output_format=normal&find_sortByFamily=on&find_sortByFamily=off&query_type=by_query IPNI] Список на растенија опишани и ко-опишани од Дејвид Пачер. {{Нормативна контрола}}{{DEFAULTSORT:Пахер, Давид}} [[Категорија:Починати во 1902 година]] [[Категорија:Родени во 1816 година]] [[Категорија:Австриски ботаничари]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] gl6nq1b8e6y85yzqx6nfxa3iq4jtezn 0 1392472 5544263 5544173 2026-04-24T12:45:42Z BosaFi 115936 5544263 wikitext text/x-wiki '''Гвидо Фредерико Жоао Пабст''' (19 септември 1914 година во [[Порто Алегре]] - 27 април 1980 година во [[Рио де Жанеиро]]) бил бразилски [[Ботаника|ботаничар]]. Со неговиот пријател [[Едмундо Переира]], го основал Herbarium Bradeanum во Рио де Жанеиро.<ref>{{Наведено списание|last=Elton, M.C.L.|last2=Pereira, C.|year=1987|title=Edmundo Pereira (1914-1986)|journal=Taxon|volume=36|issue=1|pages=330–331|jstor=1221424}}</ref> {{Ботаничар|Pabst}} == Дела == * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=XD0lAQAAMAAJ|title=Orchidaceae Brasilienses|last=Pabst, G.F.J.|last2=Dungs, F.|last3=Mee, M.|last4=Salvado, S.|last5=Brade, A.C.|publisher=Brücke-Verlag Schmersow|year=1975|volume=1}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=pD0lAQAAMAAJ|title=Orchidaceae brasilienses|last=Pabst, G.F.J.|last2=Dungs, F.|publisher=Brücke-Verlag K. Schmersow|year=1977|volume=2}} == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Починати во 1980 година]] [[Категорија:Родени во 1914 година]] [[Категорија:Бразилски ботаничари]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] 3ll9ozykrw1bqipiiulvremj4yfal9u 0 1392476 5544306 5544181 2026-04-24T14:25:44Z BosaFi 115936 BosaFi ја премести страницата [[Жан Арман Исидор Панчер]] на [[Жан Арман Исидор Панше]]: Погрешно напишан наслов 5544181 wikitext text/x-wiki '''Жан Арман Исидор Панчер''' (1 јануари 1814, во [[Версај (град)|Версај]] - 8 март 1877) бил француски градинар и [[Ботаника|ботаничар]].<ref>[http://www.herbarien.uzh.ch/static/database/sammlerdetails_de.php?id=358 Zürcher Herbarien] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140119024930/http://www.herbarien.uzh.ch/static/database/sammlerdetails_de.php?id=358}} Sammler Details</ref> Почнувајќи од 1835 година, работел како градинар во Националниот музеј за природна историја во Париз. Од 1849 до 1856 година, работел како „жардиниер колонијал“ во [[Тахити]], а потоа како владин ботаничар во [[Нова Каледонија]], со седиште во [[Нумеја|Нумеа]] (1857–1869). Откако поминал неколку години во Франција, се вратил во Јужниот Пацифик во 1874 година како собирач на растенија во служба на белгискиот [[Хортикултура|хортикултурист]] Жан Жил Линден. Во 1877 година, починал во Нова Каледонија во област помеѓу Ла Фоа и Моинду. Многу од растенијата што ги собрал од Пацификот биле дополнително испитани од други ботаничари, меѓу кои и Адолф-Теодор Бронјар и Жан Антоан Артур Грис. Родот ''Pancheria'' (семејство Cunoniaceae) е именуван по него, како и таксоните со специфичен епитет ''pancheri'',<ref>[http://www.jardinsdefrance.org/la-collection/hors-serie-histoire-de-plantes/l-etonnante-histoire-de-la-liane-royale Jardins de France] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140201195926/http://www.jardinsdefrance.org/la-collection/hors-serie-histoire-de-plantes/l-etonnante-histoire-de-la-liane-royale|date=2014-02-01}} L'étonnante histoire de la liane royale</ref> пример е ''Acmopyle pancheri'' . Примероците собрани од Панчер се чуваат во хербариуми низ целиот свет, вклучувајќи го Националниот музеј за природна историја во Франција, Националниот хербариум на Викторија во Кралските ботанички градини Викторија, хербариумот Кју, и други.<ref name="Bionomia">{{Наведена мрежна страница|url=https://bionomia.net/Q3170415/deposited-at|title=Specimens deposited at.|work=Bionomia|accessdate=15 November 2024}}</ref> == Публикации == * ''Notice sur les bois de la Nouvelle Calédonie : suivie de considérations génerales sur les propriétés mécaniques des bois et sur les procédés employés pour les mesurer'' (со Хиполит Себерт), 1874 – За дрвото на Нова Каледонија, проследено со општи размислувања за употребеното дрво и механичките својства на процесите. {{Ботаничар|Pancher|Pancher, Jean Armand Isidore}} == Наводи == {{Наводи}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Починати во 1877 година]] [[Категорија:Родени во 1814 година]] 5x6t3ce2hmjmlaqbf6w5nlvoi3ktv54 5544313 5544306 2026-04-24T14:45:07Z BosaFi 115936 5544313 wikitext text/x-wiki '''Жан Арман Исидор Панше''' (1 јануари 1814, во [[Версај (град)|Версај]] - 8 март 1877) бил француски градинар и [[Ботаника|ботаничар]].<ref>[http://www.herbarien.uzh.ch/static/database/sammlerdetails_de.php?id=358 Zürcher Herbarien] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140119024930/http://www.herbarien.uzh.ch/static/database/sammlerdetails_de.php?id=358}} Sammler Details</ref> Почнувајќи од 1835 година, работел како градинар во Националниот музеј за природна историја во Париз. Од 1849 до 1856 година, работел како „жардиниер колонијал“ во [[Тахити]], а потоа како владин ботаничар во [[Нова Каледонија]], со седиште во [[Нумеја]] (1857–1869). Откако поминал неколку години во Франција, се вратил во Јужниот Пацифик во 1874 година како собирач на растенија во служба на белгискиот [[Хортикултура|хортикултурист]] Жан Жил Линден. Во 1877 година, починал во Нова Каледонија во област помеѓу Ла Фоа и Моинду. Многу од растенијата што ги собрал од Пацификот биле дополнително испитани од други ботаничари, меѓу кои и Адолф-Теодор Бронјар и Жан Антоан Артур Грис. Родот ''Pancheria'' (семејство Cunoniaceae) е именуван по него, како и таксоните со специфичен епитет ''pancheri'',<ref>[http://www.jardinsdefrance.org/la-collection/hors-serie-histoire-de-plantes/l-etonnante-histoire-de-la-liane-royale Jardins de France] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140201195926/http://www.jardinsdefrance.org/la-collection/hors-serie-histoire-de-plantes/l-etonnante-histoire-de-la-liane-royale|date=2014-02-01}} L'étonnante histoire de la liane royale</ref> пример е ''Acmopyle pancheri''. Примероците собрани од Панше се чуваат во хербариуми низ целиот свет, вклучувајќи го Националниот музеј за природна историја во Франција, Националниот хербариум на Викторија во Кралските ботанички градини Викторија, хербариумот Кју, и други.<ref name="Bionomia">{{Наведена мрежна страница|url=https://bionomia.net/Q3170415/deposited-at|title=Specimens deposited at.|work=Bionomia|accessdate=15 November 2024}}</ref> == Публикации == * ''Notice sur les bois de la Nouvelle Calédonie : suivie de considérations génerales sur les propriétés mécaniques des bois et sur les procédés employés pour les mesurer'' (со Хиполит Себерт), 1874 – За дрвото на Нова Каледонија, проследено со општи размислувања за употребеното дрво и механичките својства на процесите. {{Ботаничар|Pancher|Pancher, Jean Armand Isidore}} == Наводи == {{Наводи}}{{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Панше, Жан Арман Исидор }} [[Категорија:Починати во 1877 година]] [[Категорија:Родени во 1814 година]] [[Категорија:Француски ботаничари]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] lox4uk56cz7jap5ziyphxhtb11jnse6 0 1392480 5544267 5544185 2026-04-24T12:47:43Z BosaFi 115936 5544267 wikitext text/x-wiki [[Податотека:William_Pamplin_(1806–1899)_(gcf10114).jpg|мини|Портрет од Вилијам Памплин околу 1891 година]] '''Вилијам Памплин''' (5 август 1806 – 9 септември 1899) англиски книжар, издавач и ботаничар.<ref name="Dorr">{{Наведено списание|last=Dorr|first=Laurence J.|year=1997|title=Botanical Libraries and Herbaria in North America. 4. The Samuel Botsford Buckley. Rebecca Mann Dean Mystery|journal=Taxon|volume=46|issue=4|pages=661–687|doi=10.2307/1224474|jstor=1224474}}</ref><ref name="DWB">{{Наведена мрежна страница|url=https://biography.wales/article/s3-PAMP-WIL-1806|title=Pamplin, William (1806-1899), botanist|last=Evan Roberts|work=Dictionary of Welsh Biography|publisher=National Library of Wales|accessdate=16 October 2019}}</ref> Хунеман представил многу неавтохтони европски растенија во Обединетото Кралство.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ZPQ7AQAAMAAJ&pg=PA208|title=The Gardener's Magazine and Register of Rural & Domestic Improvement|publisher=Longman, Rees, Orome, Brown and Green|year=1839|pages=208–}}</ref> Роден во 1806 година во Челзи, Памплин бил син на Вилијам Памплин (1768–1844), одгледувач на растенија.<ref name="Dorr">{{Наведено списание|last=Dorr|first=Laurence J.|year=1997|title=Botanical Libraries and Herbaria in North America. 4. The Samuel Botsford Buckley. Rebecca Mann Dean Mystery|journal=Taxon|volume=46|issue=4|pages=661–687|doi=10.2307/1224474|jstor=1224474}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDorr1997">Dorr, Laurence J. (1997). "Botanical Libraries and Herbaria in North America. 4. The Samuel Botsford Buckley. Rebecca Mann Dean Mystery". ''Taxon''. '''46''' (4): <span class="nowrap">661–</span>687. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:[[doi:10.2307/1224474|10.2307/1224474]]. [[JSTOR]]&nbsp;[https://www.jstor.org/stable/1224474 1224474].</cite></ref><ref name="DWB">{{Наведена мрежна страница|url=https://biography.wales/article/s3-PAMP-WIL-1806|title=Pamplin, William (1806-1899), botanist|last=Evan Roberts|work=Dictionary of Welsh Biography|publisher=National Library of Wales|accessdate=16 October 2019}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFEvan_Roberts">Evan Roberts. [https://biography.wales/article/s3-PAMP-WIL-1806 "Pamplin, William (1806-1899), botanist"]. ''Dictionary of Welsh Biography''. National Library of Wales<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 October</span> 2019</span>.</cite></ref> Памплин пишувал за ''списанието за природна историја'' и станал уредник на ''Фитологот'', во сопственост на Џон Хунеман. Памплин се оженил со неговата ќерка Каролина и го презел списанието.<ref name="DWB">{{Наведена мрежна страница|url=https://biography.wales/article/s3-PAMP-WIL-1806|title=Pamplin, William (1806-1899), botanist|last=Evan Roberts|work=Dictionary of Welsh Biography|publisher=National Library of Wales|accessdate=16 October 2019}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFEvan_Roberts">Evan Roberts. [https://biography.wales/article/s3-PAMP-WIL-1806 "Pamplin, William (1806-1899), botanist"]. ''Dictionary of Welsh Biography''. National Library of Wales<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 October</span> 2019</span>.</cite></ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=Pks7BAAAQBAJ&pg=PA243|title=Science and Modern India: An Institutional History, c.1784-1947: Project of History of Science, Philosophy and Culture in Indian Civilization, Volume XV, Part 4|last=Das Gupta|publisher=Pearson Longman|year=2011|isbn=978-81-317-5375-0|page=243}}</ref> Во 1850-тите, дистрибуирал две серии слични на егсиката, имено ''Flora Dalmatica'' и ''Викинити Аделаидаски 1846''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=1802553343|title=Flora Dalmatica: IndExs ExsiccataID=1802553343|work=IndExs - Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=21 December 2025}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=1016924544|title=Vicinity of Adelaide 1846: IndExs ExsiccataID=1016924544|work=IndExs - Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=21 December 2025}}</ref> Памплин бил поврзан и со истражувачот Лудвиг Лајхарт.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eoas.info/biogs/P000690b.htm|title=''Pamplin, William'' - Biographical entry - Encyclopedia of Australian Science|accessdate=11 March 2017}}</ref> {{Ботаничар|Pamplin}} == Наводи == {{Наводи}}{{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Памплин, Вилијам }} [[Категорија:Англиски ботаничари]] [[Категорија:Починати во 1899 година]] [[Категорија:Родени во 1806 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] rf183gv81k9ijqh41xxdxsja0j7z90y 5544276 5544267 2026-04-24T12:53:04Z BosaFi 115936 5544276 wikitext text/x-wiki [[Податотека:William_Pamplin_(1806–1899)_(gcf10114).jpg|мини|Портрет од Вилијам Памплин околу 1891 година]] '''Вилијам Памплин''' (5 август 1806 – 9 септември 1899) англиски книжар, издавач и ботаничар.<ref name="Dorr">{{Наведено списание|last=Dorr|first=Laurence J.|year=1997|title=Botanical Libraries and Herbaria in North America. 4. The Samuel Botsford Buckley. Rebecca Mann Dean Mystery|journal=Taxon|volume=46|issue=4|pages=661–687|doi=10.2307/1224474|jstor=1224474}}</ref><ref name="DWB">{{Наведена мрежна страница|url=https://biography.wales/article/s3-PAMP-WIL-1806|title=Pamplin, William (1806-1899), botanist|last=Evan Roberts|work=Dictionary of Welsh Biography|publisher=National Library of Wales|accessdate=16 October 2019}}</ref> Хунеман представил многу неавтохтони европски растенија во Обединетото Кралство.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ZPQ7AQAAMAAJ&pg=PA208|title=The Gardener's Magazine and Register of Rural & Domestic Improvement|publisher=Longman, Rees, Orome, Brown and Green|year=1839|pages=208–}}</ref> Роден во 1806 година во Челзи, Памплин бил син на Вилијам Памплин (1768–1844), одгледувач на растенија.<ref name="Dorr"/3><ref name="DWB"/> Памплин пишувал за ''списанието за природна историја'' и станал уредник на ''Фитологот'', во сопственост на Џон Хунеман. Памплин се оженил со неговата ќерка Каролина и го презел списанието.<ref name="DWB"/><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=Pks7BAAAQBAJ&pg=PA243|title=Science and Modern India: An Institutional History, c.1784-1947: Project of History of Science, Philosophy and Culture in Indian Civilization, Volume XV, Part 4|last=Das Gupta|publisher=Pearson Longman|year=2011|isbn=978-81-317-5375-0|page=243}}</ref> Во 1850-тите, дистрибуирал две серии слични на егсиката, имено ''Flora Dalmatica'' и ''Викинити Аделаидаски 1846''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=1802553343|title=Flora Dalmatica: IndExs ExsiccataID=1802553343|work=IndExs - Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=21 December 2025}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=1016924544|title=Vicinity of Adelaide 1846: IndExs ExsiccataID=1016924544|work=IndExs - Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=21 December 2025}}</ref> Памплин бил поврзан и со истражувачот Лудвиг Лајхарт.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eoas.info/biogs/P000690b.htm|title=''Pamplin, William'' - Biographical entry - Encyclopedia of Australian Science|accessdate=11 March 2017}}</ref> {{Ботаничар|Pamplin}} == Наводи == {{Наводи}}{{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Памплин, Вилијам }} [[Категорија:Англиски ботаничари]] [[Категорија:Починати во 1899 година]] [[Категорија:Родени во 1806 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] 3evh8vvi6jkk3ycvrh9co7x6boojnkx 5544277 5544276 2026-04-24T12:53:51Z BosaFi 115936 5544277 wikitext text/x-wiki [[Податотека:William_Pamplin_(1806–1899)_(gcf10114).jpg|мини|Портрет од Вилијам Памплин околу 1891 година]] '''Вилијам Памплин''' (5 август 1806 – 9 септември 1899) англиски книжар, издавач и ботаничар.<ref name="Dorr">{{Наведено списание|last=Dorr|first=Laurence J.|year=1997|title=Botanical Libraries and Herbaria in North America. 4. The Samuel Botsford Buckley. Rebecca Mann Dean Mystery|journal=Taxon|volume=46|issue=4|pages=661–687|doi=10.2307/1224474|jstor=1224474}}</ref><ref name="DWB">{{Наведена мрежна страница|url=https://biography.wales/article/s3-PAMP-WIL-1806|title=Pamplin, William (1806-1899), botanist|last=Evan Roberts|work=Dictionary of Welsh Biography|publisher=National Library of Wales|accessdate=16 October 2019}}</ref> Хунеман представил многу неавтохтони европски растенија во Обединетото Кралство.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ZPQ7AQAAMAAJ&pg=PA208|title=The Gardener's Magazine and Register of Rural & Domestic Improvement|publisher=Longman, Rees, Orome, Brown and Green|year=1839|pages=208–}}</ref> Роден во 1806 година во Челзи, Памплин бил син на Вилијам Памплин (1768–1844), одгледувач на растенија.<ref name="Dorr"/><ref name="DWB"/> Памплин пишувал за ''списанието за природна историја'' и станал уредник на ''Фитологот'', во сопственост на Џон Хунеман. Памплин се оженил со неговата ќерка Каролина и го презел списанието.<ref name="DWB"/><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=Pks7BAAAQBAJ&pg=PA243|title=Science and Modern India: An Institutional History, c.1784-1947: Project of History of Science, Philosophy and Culture in Indian Civilization, Volume XV, Part 4|last=Das Gupta|publisher=Pearson Longman|year=2011|isbn=978-81-317-5375-0|page=243}}</ref> Во 1850-тите, дистрибуирал две серии слични на егсиката, имено ''Flora Dalmatica'' и ''Викинити Аделаидаски 1846''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=1802553343|title=Flora Dalmatica: IndExs ExsiccataID=1802553343|work=IndExs - Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=21 December 2025}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=1016924544|title=Vicinity of Adelaide 1846: IndExs ExsiccataID=1016924544|work=IndExs - Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=21 December 2025}}</ref> Памплин бил поврзан и со истражувачот Лудвиг Лајхарт.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eoas.info/biogs/P000690b.htm|title=''Pamplin, William'' - Biographical entry - Encyclopedia of Australian Science|accessdate=11 March 2017}}</ref> {{Ботаничар|Pamplin}} == Наводи == {{Наводи}}{{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Памплин, Вилијам }} [[Категорија:Англиски ботаничари]] [[Категорија:Починати во 1899 година]] [[Категорија:Родени во 1806 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] 2g35xy9j2e8efketnn7imsoz2c766pw 0 1392485 5544257 5544192 2026-04-24T12:28:42Z BosaFi 115936 5544257 wikitext text/x-wiki '''Нарел Ј. Паниагва-Замбрана''' ([[Ла Пас|Ла Паз]], 13 мај 1973) е боливиска етноботаничарка. Таа истражува употреба и заштита на традиционалното знаење за растенијата кај домородните заедници, особено во [[Анди|боливиските Анди]]. Моментално е придружен истражувач во Националниот хербарио Боливија, Институт за екологија, Универзитет на градоначалникот на Сан Андрес во Боливија. Нејзината цел е да им даде знаење за да учествуваат во донесувањето одлуки за зачувување на нивното [[нематеријално културно наследство]]. == Биографија == Паниагва-Замбрана е родена во Ла Паз, Боливија, на 13 мај 1973 година. Нејзината љубов кон природата произлегува од нејзиното детство, кога играла во планините, а нејзиниот татко работел како [[геолог]] во боливиските рудници за калај.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://es.mongabay.com/2019/03/narel-paniagua-zambrana-y-su-busqueda-del-conocimiento-tradicional-a-traves-de-las-plantas/|title=Narel Paniagua-Zambrana y su búsqueda del conocimiento tradicional a través de las plantas|date=4 March 2019}}</ref><ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://inmediaciones.org/narel-paniagua-zambrana-perdemos-mentes-brillantes-cientificos-que-podrian-realizar-investigaciones-increibles-en-bolivia/|title=Narel Paniagua: "Perdemos mentes brillantes, científicos que podrían realizar investigaciones increíbles en Bolivia"}}</ref> Подоцна, таа одлучила да изгради кариера од оваа страст, студирајќи биологија, а подоцна специјализирајќи се во етноботаника, наука што ја проучува употребата на растенијата од страна на луѓето. Во 1998 година, таа дипломирала биологија на Универзитетот градоначалник на Сан Андрес во Ла Паз, студирајќи кај познатата екологистка Робин Б. Фостер.<ref name="elsevierJourney">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.elsevier.com/connect/a-lifes-journey-comes-full-circle-for-this-woman-in-science|title=A life's journey comes full circle for this woman in science|last=Elsevier|work=Elsevier Connect|language=en|accessdate=2019-12-12}}</ref> Во 2005 година магистрирала на Универзитетот Архус. Се омажила за етноботаничарот и повремен коавтор д-р Рајнер Бусман.<ref name="elsevierJourney" /> Нејзините ботанички истражувања биле фокусирани на флората и вегетацијата во домородните заедници, особено на домородните палми на [[Анди|Андите]] и Амазонија. Во 2016 година, под водство на Моника Мораес Рамирез, таа го добила својот [[Доктор на науки|докторат]] по биологија на Автономниот универзитет во Мадрид со нејзината теза „Разновидност, модели на употреба и социоекономска вредност на видовите палми што се користеле во тропските шуми“''.''<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://es.mongabay.com/2019/03/narel-paniagua-zambrana-y-su-busqueda-del-conocimiento-tradicional-a-traves-de-las-plantas/|title=Narel Paniagua-Zambrana y su búsqueda del conocimiento tradicional a través de las plantas|date=4 March 2019}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://es.mongabay.com/2019/03/narel-paniagua-zambrana-y-su-busqueda-del-conocimiento-tradicional-a-traves-de-las-plantas/ "Narel Paniagua-Zambrana y su búsqueda del conocimiento tradicional a través de las plantas"]. 4 March 2019.</cite></ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.researchgate.net/publication/299804112|title=Tesis Doctoral: Diversidad, patrones de uso y valoración socioeconómica de las palmeras en los bosques neotropicales}}</ref> Нарел Ј. Паниагва-Замбрана моментално работи како вонреден истражувач во Боливискиот национален хербариум во Еколошкиот институт на Универзитетот во Сан Андрес. Во едно интервју во април 2020 година, Панијагва-Замбрана изразила загриженост во врска со влегувањето во домородните територии каде што вообичаено ги спроведува своите истражувања, од страв да не го донесе [[КОВИД-19]] во локалните заедници, и привремено ја прекинала својата теренска работа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://es.mongabay.com/2020/04/covid-19-trabajo-cientifico-latinoamerica/|title=El nuevo desafío de la ciencia: cómo investigar sin salir a campo {{!}} COVID-19|date=2020-04-29|work=Noticias ambientales|language=es|accessdate=2020-09-13}}</ref> [[Податотека:Narel_Y._Paniagua_Zambrana.jpg|мини|382x382пкс|Narel Y. Paniagua-Zambrana за време на една од нејзините експедиции.]] == Научна кариера и придонеси == Според регионална студија на „Елсевиер“ и „Гугл Сколар“, Паниагва-Замбрана е меѓу најобјавуваните истражувачи во Боливија. Таа има напишано повеќе од 200 научни трудови, 30 книги и повеќе од 400 поглавја од книги.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://scholar.google.es/citations?hl=es&user=_7VqyQ0AAAAJ&view_op=list_works&gmla=AJsN-F42YL0ySeKkl4-DQwm6nENqR5hNDhYCnZ6t3nIpnUS5dtwjeAxdBJnvRvWD-oIi0BpuHL4EeBFxI_bEXiGSKSEgWcbzkg&fbclid=IwAR2iI3QQcNCpyNjnZpRSIPCGGz8EhBex0Bd04tvUiwaCRCrYyEnmZ9x4Tno|title=Google Scholar - Paniagua- Zambrana}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=40761994400&fbclid=IwAR2hRGf1vmeqDcqHkvnGtBeAi7by7tU-5P-aGUuj4fuL-OYKu0hCiV-kVtE|title=Scopus Paniagua-Zambrana}}</ref> Нејзината работа вклучува домородни заедници во Боливија, [[Перу]], [[Еквадор]], [[Колумбија]] и [[Мадагаскар]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://es.mongabay.com/2019/03/narel-paniagua-zambrana-y-su-busqueda-del-conocimiento-tradicional-a-traves-de-las-plantas/|title=Narel Paniagua-Zambrana y su búsqueda del conocimiento tradicional a través de las plantas.|date=4 March 2019}}</ref> Таа е професор на Државниот универзитет „Илија“ во [[Тбилиси|Тбилиси, Грузија]] и гостин професор по биологија на Националниот универзитет во Сан Маркос во [[Лима]], [[Перу]]. Таа е исто така член на ''Друштвото за економска ботаника'' (SEB), ''Латиноамериканско ботаничко здружение (ALB), Латиноамериканска група за етноботаника - Боливија (GELA), Боливиска организација за жени во науката'' и ''Организацијата за жени во науката за земјите во развој.'' [[Податотека:Mural_Narel_Paniagua.jpg|лево|мини|279x279пкс|Мурал посветен на Паниагва-Замбрана во Ла Паз.]] == Признанија == Во 2001 година, Панијагва-Замбрана ја добила наградата „Камара Јуниор“ за еколошко лидерство на Трговската комора во Боливија.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://inmediaciones.org/narel-paniagua-zambrana-perdemos-mentes-brillantes-cientificos-que-podrian-realizar-investigaciones-increibles-en-bolivia/|title=Narel Paniagua: "Perdemos mentes brillantes, científicos que podrían realizar investigaciones increíbles en Bolivia"}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://inmediaciones.org/narel-paniagua-zambrana-perdemos-mentes-brillantes-cientificos-que-podrian-realizar-investigaciones-increibles-en-bolivia/ "Narel Paniagua: "Perdemos mentes brillantes, científicos que podrían realizar investigaciones increíbles en Bolivia""].</cite></ref> Организацијата за жени во науката за земјите во развој - Фондацијата Елсевиер ѝ ја доделила наградата за рана кариера во регионот на Латинска Америка и Карибите.<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://owsd.net/resources/news-events/2019-owsd-elsevier-foundation-award-winners-announced#Paniagua|title=2019 OWSD-Elsevier Foundation Award winners announced {{!}} OWSD|date=13 February 2019|work=owsd.net|accessdate=2020-07-21}}</ref> Оваа награда годишно им оддава признание на пет жени од земјите во развој во областа на биологијата и ја признава нивната посветеност во водењето на младите научници и подобрувањето на животот во нивните заедници и региони.<ref name=":2" /> Паниагва-Замбрана е првата боливиска научничка на која ѝ е доделена оваа награда.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://inmediaciones.org/narel-paniagua-zambrana-perdemos-mentes-brillantes-cientificos-que-podrian-realizar-investigaciones-increibles-en-bolivia/|title=Narel Paniagua: "Perdemos mentes brillantes, científicos que podrían realizar investigaciones increíbles en Bolivia"}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://inmediaciones.org/narel-paniagua-zambrana-perdemos-mentes-brillantes-cientificos-que-podrian-realizar-investigaciones-increibles-en-bolivia/ "Narel Paniagua: "Perdemos mentes brillantes, científicos que podrían realizar investigaciones increíbles en Bolivia""].</cite></ref><ref name=":2" /> Исто така, во 2019 година, по повод [[Меѓународен ден на жената|Меѓународниот ден на жената]], [[Светска програма за храна|Светската програма за храна]] нарачала мурал од Норка Паз во чест на нејзината работа, во населбата Сопокачи во Ла Паз.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.la-razon.com/sociedad/Mural-pinta-cientifica-boliviana-dia-mujer-Bolivia-narel-paniagua-norka-paz_0_3107089274.html|title=Pintan un mural de científica boliviana por el Día de la Mujer|date=8 March 2019|access-date=11 March 2019|agency=La Razón}}</ref> == Книги и публикации == * {{Наведено списание|last=Myers|first=Jonathan A.|last2=Chase|first2=Jonathan M.|last3=Jiménez|first3=Iván|last4=Jørgensen|first4=Peter M.|last5=Araujo-Murakami|first5=Alejandro|last6=Paniagua-Zambrana|first6=Narel|last7=Seidel|first7=Renate|year=2013|title=Beta-diversity in temperate and tropical forests reflects dissimilar mechanisms of community assembly|journal=Ecology Letters|volume=16|issue=2|pages=151–157|doi=10.1111/ele.12021|pmid=23113954|doi-access=free}} * {{Наведено списание|last=Bussmann|first=Rainer W.|last2=Paniagua Zambrana|first2=Narel Y.|last3=Sikharulidze|first3=Shalva|last4=Kikvidze|first4=Zaal|last5=Kikodze|first5=David|last6=Tchelidze|first6=David|last7=Khutsishvili|first7=Manana|last8=Batsatsashvili|first8=Ketevan|last9=Hart|first9=Robbie E.|year=2016|title=Your Poison in My Pie—the Use of Potato (Solanum tuberosum L.) Leaves in Sakartvelo, Republic of Georgia, Caucasus, and Gollobordo, Eastern Albania|journal=Economic Botany|volume=70|issue=4|pages=431–437|doi=10.1007/s12231-016-9366-7}} * {{Наведено списание|last=Bussmann|first=R.W.|last2=Paniagua Zambrana|first2=N.Y.|last3=Sikharulidze|first3=S.|last4=Kikvidze|first4=Z.|last5=Kikodze|first5=D.|last6=Jinjikhadze|first6=T.|last7=Shanshiashvili|first7=T.|last8=Chelidze|first8=D.|last9=Batsatsashvili|first9=K.|year=2014|title=Wine, beer, snuff, medicine, and loss of diversity-ethnobotanical travels in the Georgian Caucasus|url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/bitstream/10125/34013/Ethnobotany2014_27.pdf|journal=Ethnobotany Research and Applications|volume=12|pages=237–313|doi=10.17348/era.12.0.237-313|doi-access=free}}{{Мртва врска|date=July 2025}} * Macía MJ, Armesilla PJ, Cámara-Leret R, Paniagua-Zambrana N, Villalba S, Balslev H, Pardo-de-Santayana M. Palm uses in northwestern South America: a quantitative review.'' Botanical Review''. 2011 Dec 1;77(4):462-570. * Bussmann RW, Paniagua-Zambrana NY, Sikharulidze S, Kikvidze Z, Kikodze D, Tchelidze D, Batsatsashvili K, Hart RE. Plant and fungal use in Tusheti, Khevsureti, and Pshavi, Sakartvelo (republic of Georgia), Caucasus. Acta Societatis Botanicorum Poloniae. 2017;86(2). {{Ботаничар|Paniagua}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Google Scholar id|_7VqyQ0AAAAJ}} * Publications by Narel Y. Paniagua-Zambrana at ResearchGate {{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Паниагва-Замбрана, Нарел Ј. }} [[Категорија:Луѓе од Ла Пас]] [[Категорија:Родени во 1973 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Боливиски ботаничари]] ip57f0l4bmvdj29o5ghokhfdvwjtnag 5544258 5544257 2026-04-24T12:30:47Z BosaFi 115936 5544258 wikitext text/x-wiki '''Нарел Ј. Паниагва-Замбрана''' ([[Ла Пас|Ла Паз]], 13 мај 1973) е боливиска етноботаничарка. Таа истражува употреба и заштита на традиционалното знаење за растенијата кај домородните заедници, особено во [[Анди|боливиските Анди]]. Моментално е придружен истражувач во Националниот хербарио Боливија, Институт за екологија, Универзитет на градоначалникот на Сан Андрес во Боливија. Нејзината цел е да им даде знаење за да учествуваат во донесувањето одлуки за зачувување на нивното [[нематеријално културно наследство]]. == Биографија == Паниагва-Замбрана е родена во Ла Паз, Боливија, на 13 мај 1973 година. Нејзината љубов кон природата произлегува од нејзиното детство, кога играла во планините, а нејзиниот татко работел како [[геолог]] во боливиските рудници за калај.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://es.mongabay.com/2019/03/narel-paniagua-zambrana-y-su-busqueda-del-conocimiento-tradicional-a-traves-de-las-plantas/|title=Narel Paniagua-Zambrana y su búsqueda del conocimiento tradicional a través de las plantas|date=4 March 2019}}</ref><ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://inmediaciones.org/narel-paniagua-zambrana-perdemos-mentes-brillantes-cientificos-que-podrian-realizar-investigaciones-increibles-en-bolivia/|title=Narel Paniagua: "Perdemos mentes brillantes, científicos que podrían realizar investigaciones increíbles en Bolivia"}}</ref> Подоцна, таа одлучила да изгради кариера од оваа страст, студирајќи биологија, а подоцна специјализирајќи се во етноботаника, наука што ја проучува употребата на растенијата од страна на луѓето. Во 1998 година, таа дипломирала биологија на Универзитетот градоначалник на Сан Андрес во Ла Паз, студирајќи кај познатата екологистка Робин Б. Фостер.<ref name="elsevierJourney">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.elsevier.com/connect/a-lifes-journey-comes-full-circle-for-this-woman-in-science|title=A life's journey comes full circle for this woman in science|last=Elsevier|work=Elsevier Connect|language=en|accessdate=2019-12-12}}</ref> Во 2005 година магистрирала на Универзитетот Архус. Се омажила за етноботаничарот и повремен коавтор д-р Рајнер Бусман.<ref name="elsevierJourney" /> Нејзините ботанички истражувања биле фокусирани на флората и вегетацијата во домородните заедници, особено на домородните палми на [[Анди|Андите]] и Амазонија. Во 2016 година, под водство на Моника Мораес Рамирез, таа го добила својот [[Доктор на науки|докторат]] по биологија на Автономниот универзитет во Мадрид со нејзината теза „Разновидност, модели на употреба и социоекономска вредност на видовите палми што се користеле во тропските шуми“''.''<ref name=":0"/> Нарел Ј. Паниагва-Замбрана моментално работи како вонреден истражувач во Боливискиот национален хербариум во Еколошкиот институт на Универзитетот во Сан Андрес. Во едно интервју во април 2020 година, Панијагва-Замбрана изразила загриженост во врска со влегувањето во домородните територии каде што вообичаено ги спроведува своите истражувања, од страв да не го донесе [[КОВИД-19]] во локалните заедници, и привремено ја прекинала својата теренска работа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://es.mongabay.com/2020/04/covid-19-trabajo-cientifico-latinoamerica/|title=El nuevo desafío de la ciencia: cómo investigar sin salir a campo {{!}} COVID-19|date=2020-04-29|work=Noticias ambientales|language=es|accessdate=2020-09-13}}</ref> [[Податотека:Narel_Y._Paniagua_Zambrana.jpg|мини|382x382пкс|Нарел Ј. Паниагва-Замбрана за време на една од нејзините експедиции.]] == Научна кариера и придонеси == Според регионална студија на „Елсевиер“ и „Гугл Сколар“, Паниагва-Замбрана е меѓу најобјавуваните истражувачи во Боливија. Таа има напишано повеќе од 200 научни трудови, 30 книги и повеќе од 400 поглавја од книги.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://scholar.google.es/citations?hl=es&user=_7VqyQ0AAAAJ&view_op=list_works&gmla=AJsN-F42YL0ySeKkl4-DQwm6nENqR5hNDhYCnZ6t3nIpnUS5dtwjeAxdBJnvRvWD-oIi0BpuHL4EeBFxI_bEXiGSKSEgWcbzkg&fbclid=IwAR2iI3QQcNCpyNjnZpRSIPCGGz8EhBex0Bd04tvUiwaCRCrYyEnmZ9x4Tno|title=Google Scholar - Paniagua- Zambrana}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=40761994400&fbclid=IwAR2hRGf1vmeqDcqHkvnGtBeAi7by7tU-5P-aGUuj4fuL-OYKu0hCiV-kVtE|title=Scopus Paniagua-Zambrana}}</ref> Нејзината работа вклучува домородни заедници во Боливија, [[Перу]], [[Еквадор]], [[Колумбија]] и [[Мадагаскар]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://es.mongabay.com/2019/03/narel-paniagua-zambrana-y-su-busqueda-del-conocimiento-tradicional-a-traves-de-las-plantas/|title=Narel Paniagua-Zambrana y su búsqueda del conocimiento tradicional a través de las plantas.|date=4 March 2019}}</ref> Таа е професор на Државниот универзитет „Илија“ во [[Тбилиси|Тбилиси, Грузија]] и гостин професор по биологија на Националниот универзитет во Сан Маркос во [[Лима]], [[Перу]]. Таа е исто така член на ''Друштвото за економска ботаника'' (SEB), ''Латиноамериканско ботаничко здружение (ALB), Латиноамериканска група за етноботаника - Боливија (GELA), Боливиска организација за жени во науката'' и ''Организацијата за жени во науката за земјите во развој.'' [[Податотека:Mural_Narel_Paniagua.jpg|лево|мини|279x279пкс|Мурал посветен на Паниагва-Замбрана во Ла Паз.]] == Признанија == Во 2001 година, Панијагва-Замбрана ја добила наградата „Камара Јуниор“ за еколошко лидерство на Трговската комора во Боливија.<ref name=":1"/> Организацијата за жени во науката за земјите во развој - Фондацијата Елсевиер ѝ ја доделила наградата за рана кариера во регионот на Латинска Америка и Карибите.<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://owsd.net/resources/news-events/2019-owsd-elsevier-foundation-award-winners-announced#Paniagua|title=2019 OWSD-Elsevier Foundation Award winners announced {{!}} OWSD|date=13 February 2019|work=owsd.net|accessdate=2020-07-21}}</ref> Оваа награда годишно им оддава признание на пет жени од земјите во развој во областа на биологијата и ја признава нивната посветеност во водењето на младите научници и подобрувањето на животот во нивните заедници и региони.<ref name=":2" /> Паниагва-Замбрана е првата боливиска научничка на која ѝ е доделена оваа награда.<ref name=":1"/><ref name=":2" /> Исто така, во 2019 година, по повод [[Меѓународен ден на жената|Меѓународниот ден на жената]], [[Светска програма за храна|Светската програма за храна]] нарачала мурал од Норка Паз во чест на нејзината работа, во населбата Сопокачи во Ла Паз.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.la-razon.com/sociedad/Mural-pinta-cientifica-boliviana-dia-mujer-Bolivia-narel-paniagua-norka-paz_0_3107089274.html|title=Pintan un mural de científica boliviana por el Día de la Mujer|date=8 March 2019|access-date=11 March 2019|agency=La Razón}}</ref> == Книги и публикации == * {{Наведено списание|last=Myers|first=Jonathan A.|last2=Chase|first2=Jonathan M.|last3=Jiménez|first3=Iván|last4=Jørgensen|first4=Peter M.|last5=Araujo-Murakami|first5=Alejandro|last6=Paniagua-Zambrana|first6=Narel|last7=Seidel|first7=Renate|year=2013|title=Beta-diversity in temperate and tropical forests reflects dissimilar mechanisms of community assembly|journal=Ecology Letters|volume=16|issue=2|pages=151–157|doi=10.1111/ele.12021|pmid=23113954|doi-access=free}} * {{Наведено списание|last=Bussmann|first=Rainer W.|last2=Paniagua Zambrana|first2=Narel Y.|last3=Sikharulidze|first3=Shalva|last4=Kikvidze|first4=Zaal|last5=Kikodze|first5=David|last6=Tchelidze|first6=David|last7=Khutsishvili|first7=Manana|last8=Batsatsashvili|first8=Ketevan|last9=Hart|first9=Robbie E.|year=2016|title=Your Poison in My Pie—the Use of Potato (Solanum tuberosum L.) Leaves in Sakartvelo, Republic of Georgia, Caucasus, and Gollobordo, Eastern Albania|journal=Economic Botany|volume=70|issue=4|pages=431–437|doi=10.1007/s12231-016-9366-7}} * {{Наведено списание|last=Bussmann|first=R.W.|last2=Paniagua Zambrana|first2=N.Y.|last3=Sikharulidze|first3=S.|last4=Kikvidze|first4=Z.|last5=Kikodze|first5=D.|last6=Jinjikhadze|first6=T.|last7=Shanshiashvili|first7=T.|last8=Chelidze|first8=D.|last9=Batsatsashvili|first9=K.|year=2014|title=Wine, beer, snuff, medicine, and loss of diversity-ethnobotanical travels in the Georgian Caucasus|url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/bitstream/10125/34013/Ethnobotany2014_27.pdf|journal=Ethnobotany Research and Applications|volume=12|pages=237–313|doi=10.17348/era.12.0.237-313|doi-access=free}}{{Мртва врска|date=July 2025}} * Macía MJ, Armesilla PJ, Cámara-Leret R, Paniagua-Zambrana N, Villalba S, Balslev H, Pardo-de-Santayana M. Palm uses in northwestern South America: a quantitative review.'' Botanical Review''. 2011 Dec 1;77(4):462-570. * Bussmann RW, Paniagua-Zambrana NY, Sikharulidze S, Kikvidze Z, Kikodze D, Tchelidze D, Batsatsashvili K, Hart RE. Plant and fungal use in Tusheti, Khevsureti, and Pshavi, Sakartvelo (republic of Georgia), Caucasus. Acta Societatis Botanicorum Poloniae. 2017;86(2). {{Ботаничар|Paniagua}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Google Scholar id|_7VqyQ0AAAAJ}} * Publications by Narel Y. Paniagua-Zambrana at ResearchGate {{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Паниагва-Замбрана, Нарел Ј. }} [[Категорија:Луѓе од Ла Пас]] [[Категорија:Родени во 1973 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Боливиски ботаничари]] ip92xya9x7th6e6urenpmcnogy3bgqq 0 1392487 5544259 5544195 2026-04-24T12:35:22Z BosaFi 115936 5544259 wikitext text/x-wiki '''Филип де Палезие''' (1871, Миес &#x2013; 25 ноември 1957 година, [[Женева]]) &#x2013; швајцарски [[Ботаника|ботаничар]]. Во 1891 година Филип де Палезие започнал со изучување машинско инженерство на Циришкиот политехнички институт „Ејдгеносише“, а потоа студирал ботаника на Минхенскиот универзитет како ученик на ботаничарот Лудвиг Радикофер. Од 1900 до 1939 година бил приватен научник во Германија и поголемиот дел од времето го поминал во округот Берлин-Далем. Во 1939 година се преселил во Женева, каде што во 1943 година го наследил Константин Андреас фон Регел како [[кустос]] на „Хербариумот Боасие“. Од 1946 до 1949 година бил претседател на ''Женевското ботанично здружение.'' == Публикации == * ''Анатомско-систематско проучување на листот на Melastomaceae, со исклучок на племето Microliciae, Tibouchineae и Miconieae'', 1899 (дисертација) – Анатомско-систематска студија за листовите на Melastomaceae, со исклучок на племињата на Microlicie. * Ботаничко друштво од Женева. Записници од состаноците. Séance du 19 ноември 1923 година. ''Нов хибрид од родот Scabiosa''. Бик. Соц. Бот. Женева, 1923 година – Нов хибрид од родот ''Scabiosa.'' * ''Нови јастреби од Алпите и Јура'' (со Карл Херман Зан ); Бик. Соц. Бот. Женева, 1924 година - Нова трева од [[Јура (планински венец)|планините Јура]]. * ''Растенија од областа околу Женева, од хербариумот Паиш'' ; Бик. Соц. Бот. Женева, 1944 – Плевел од околината на Женева во хербариумот Паиче. {{Ботаничар|Palez.|Palézieux, Philippe de}} == Наводи == {{Наводи}}{{Нормативна контрола}}{{DEFAULTSORT:Палезие, Филип де}} [[Категорија:Починати во 1957 година]] [[Категорија:Родени во 1871 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Швајцарски ботаничари]] nevbezk5gep6llue0ztyj58wxnzx9op 5544260 5544259 2026-04-24T12:41:59Z BosaFi 115936 /* Публикации */ 5544260 wikitext text/x-wiki '''Филип де Палезие''' (1871, Миес &#x2013; 25 ноември 1957 година, [[Женева]]) &#x2013; швајцарски [[Ботаника|ботаничар]]. Во 1891 година Филип де Палезие започнал со изучување машинско инженерство на Циришкиот политехнички институт „Ејдгеносише“, а потоа студирал ботаника на Минхенскиот универзитет како ученик на ботаничарот Лудвиг Радикофер. Од 1900 до 1939 година бил приватен научник во Германија и поголемиот дел од времето го поминал во округот Берлин-Далем. Во 1939 година се преселил во Женева, каде што во 1943 година го наследил Константин Андреас фон Регел како [[кустос]] на „Хербариумот Боасие“. Од 1946 до 1949 година бил претседател на ''Женевското ботанично здружение.'' == Публикации == * ''Анатомско-систематско проучување на листот на Melastomaceae, со исклучок на племето Microliciae, Tibouchineae и Miconieae'', 1899 (дисертација) – Анатомско-систематска студија за листовите на Melastomaceae, со исклучок на племињата на Microlicie. * Ботаничко друштво од Женева. Записници од состаноците. Séance du 19 ноември 1923 година. ''Нов хибрид од родот Scabiosa''. Бик. Соц. Бот. Женева, 1923 година – Нов хибрид од родот ''Scabiosa.'' * ''Нови јастреби од Алпите и Јура'' (со Карл Херман Зан ); Бик. Соц. Бот. Женева, 1924 година - Нова трева од [[Јура (планински венец)|планините Јура]]. * ''Растенија од областа околу Женева, од хербариумот Паиш'' ; Бик. Соц. Бот. Женева, 1944 – Плевел од околината на Женева во хербариумот Паиче. {{Ботаничар|A.Paiva}} == Наводи == {{наводи}} == Наводи == {{Наводи}}{{Нормативна контрола}}{{DEFAULTSORT:Палезие, Филип де}} [[Категорија:Починати во 1957 година]] [[Категорија:Родени во 1871 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Швајцарски ботаничари]] fhetzze4g983hswax555u6eawdiff0v 5544262 5544260 2026-04-24T12:43:57Z BosaFi 115936 /* Публикации */ 5544262 wikitext text/x-wiki '''Филип де Палезие''' (1871, Миес &#x2013; 25 ноември 1957 година, [[Женева]]) &#x2013; швајцарски [[Ботаника|ботаничар]]. Во 1891 година Филип де Палезие започнал со изучување машинско инженерство на Циришкиот политехнички институт „Ејдгеносише“, а потоа студирал ботаника на Минхенскиот универзитет како ученик на ботаничарот Лудвиг Радикофер. Од 1900 до 1939 година бил приватен научник во Германија и поголемиот дел од времето го поминал во округот Берлин-Далем. Во 1939 година се преселил во Женева, каде што во 1943 година го наследил Константин Андреас фон Регел како [[кустос]] на „Хербариумот Боасие“. Од 1946 до 1949 година бил претседател на ''Женевското ботанично здружение.'' == Публикации == * ''Анатомско-систематско проучување на листот на Melastomaceae, со исклучок на племето Microliciae, Tibouchineae и Miconieae'', 1899 (дисертација) – Анатомско-систематска студија за листовите на Melastomaceae, со исклучок на племињата на Microlicie. * Ботаничко друштво од Женева. Записници од состаноците. Séance du 19 ноември 1923 година. ''Нов хибрид од родот Scabiosa''. Бик. Соц. Бот. Женева, 1923 година – Нов хибрид од родот ''Scabiosa.'' * ''Нови јастреби од Алпите и Јура'' (со Карл Херман Зан ); Бик. Соц. Бот. Женева, 1924 година - Нова трева од [[Јура (планински венец)|планините Јура]]. * ''Растенија од областа околу Женева, од хербариумот Паиш'' ; Бик. Соц. Бот. Женева, 1944 – Плевел од околината на Женева во хербариумот Паиче. {{Ботаничар|Palez.}} == Наводи == {{наводи}} == Наводи == {{Наводи}}{{Нормативна контрола}}{{DEFAULTSORT:Палезие, Филип де}} [[Категорија:Починати во 1957 година]] [[Категорија:Родени во 1871 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Швајцарски ботаничари]] f11419ca6twcgaq3maoq4cdxnjizpvc 0 1392494 5544309 5544205 2026-04-24T14:28:51Z BosaFi 115936 5544309 wikitext text/x-wiki '''Алвар Палмгрен''' (28 април 1880 – 30 ноември 1960) бил [[Финска|фински]] [[Ботаника|ботаничар]] и [[Екологија|еколог]] на растенијата. Палмгрен студирал [[ботаника]] на Универзитетот во Хелсинки кај професорот Ј.П. Норлин. Дипломирал во 1906 година и докторирал во 1914 година. Станал доцент по [[ботаника]] на Универзитетот во Хелсинки во 1916 година и професор по [[ботаника]] на истиот универзитет во 1928 година. Алвар Палмгрен се пензионирал во 1950 година. == Истражување == Палмгрен работел како [[Систематика|систематски]] ботаничар со микровидови ''[[Глуварче|Taraxacum]]'', ''Hieracium'' и други [[Род (биологија)|родови]]. Како еколог, работел на природата на [[Растителна заедница|растителните заедници]]. Тој ги поддржувал идеите на Хенри Глисон за индивидуалистичкото однесување на видовите во заедницата уште од 1920-тите. Палмгрен напишал рани извештаи за улогата на изолацијата и стохастичките настани во дистрибуцијата на видовите, додека неговата современа биологија била во голема мера детерминистичка. == Жакардов спор == Во 1920-тите, Палмгрен влегол во жесток спор со [[Швајцарија|швајцарскиот]] ботаничар и фитогеограф Пол Жакард околу толкувањето на односот помеѓу видовите и родот на Жакард. Палмгрен забележал намалување на богатството на видовите од запад кон исток во [[Оланд|Аланд]], неговата главна географска сцена на научно истражување. Тој го протолкувал ова како ефект на изолација од [[Шведска|шведското]] копно на запад, а поврзаниот понизок однос помеѓу видовите и родот како ефект на случајно земање примероци. Швајцарскиот [[Ботаника|ботаничар]] Артур Мајлефер статистички покажал дека [[Род (биологија)|родовите]] се акумулираат многу побрзо од [[Вид (биологија)|видовите]] и затоа биолошкото објаснување на Жакард за моделот е непотребно бидејќи може целосно да се објасни како ефект на статистичко земање примероци.<ref>{{Наведено списание|last=Maillefer|first=A.|year=1929|title=Le Coefficient générique de P. Jaccard et sa signification|journal=Mémoires de la Société Vaudoise de Sciences Naturelles|volume=3|issue=4|pages=113–183}}</ref> Аналитичко решение со ист резултат дал [[Унгарија|унгарскиот]] математичар Георг Поља.<ref>{{Наведено списание|last=Pólya|first=G.|year=1930|title=Ein Wahrscheinlichkeitsaufgabe in der Pflanzensociologie|journal=Vierteljahrsschrift der Naturforschenden Gesellschaft in Zürich|volume=75|pages=211–219}}</ref> Всушност, ова несогласување го повториле Чарлс Елтон<ref>{{Наведено списание|last=Elton|first=Charles|date=1946|title=Competition and the structure of ecological communities|url=https://www.jstor.org/stable/1625|journal=Journal of Animal Ecology|volume=15|issue=1|pages=54–68|doi=10.2307/1625|jstor=1625|url-access=subscription}}</ref> против Ц.Б. Вилијамс и повторно Питер Грант и Даниел Симберлоф во 1970-тите. == Разно == Палмгрен бил во одборот на ''Societas pro Fauna et Flora Fennica'' од 1916 година, а бил претседател од 1920 до 1957 година. Палмгрен ко-уредувал две дела, имено ''Carices fulvellae Fries'' и заедно со Л. Фагерштром ''Carices extensae exsiccatae a Museo Botanico Universitatis Helsingiensis distributae''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=502829696|title=Carices fulvellae Fries: IndExs ExsiccataID=502829696|work=IndExs – Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=22 January 2025}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=353256704|title=Carices extensae exsiccatae a Museo Botanico Universitatis Helsingiensis distributae: IndExs ExsiccataID=353256704|work=IndExs – Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=22 January 2025}}</ref> Покрај неговата ботаничка работа, Палмгрен направил импресивен политички чин како 22-годишен студент. Тој иницирал и предводел движење меѓу младите фински мажи за одбивање [[Регрутирање|на регрутација]] во [[Руска Империја|Руската царска]] армија. Рекрут од 1900 година од [[Николај II (Русија)|Николај II од Русија]], суверен на Големото војводство Финска, ги ставил финските [[Регрутирање|регрути]] под [[Руска Империја|рускиот]] воен врв. „Штрајкувачкото“ движење принудило повлекување до 1905 година. {{Ботаничар|Palmgr.|Palmgren, Alvar}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://web.abo.fi/~bwikgren/biologer/PalmgrenA.htm Шведска биографија со портрет]{{Мртва врска|date=October 2018}} {{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Палмгрен, Алвар }} [[Категорија:Починати во 1960 година]] [[Категорија:Родени во 1880 година]] [[Категорија:Ботаничари]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] gx8aflh61koncm6li5sad08jgk2fzx1 0 1392502 5544261 5544215 2026-04-24T12:42:53Z BosaFi 115936 /* Ботаничар и натуралист */ 5544261 wikitext text/x-wiki '''Антонио да Коста Паива, барон од Кастело де Паива,''' ([[Порто]], 12 октомври 1806 - Сао Педро, [[Фуншал]], 4 јуни 1879) бил [[Португалци|португалски]] [[Ботаника|ботаничар]], [[Природонаука|натуралист]], [[лекар]], [[Наставник|учител]] и [[Благородништво|благородник]], како и првиот директор на Ботаничката градина во Порто. == Кариера == Антонио да Коста Паива бил извонреден натуралист. Академските напори ги запоставил од напад на белодробна туберкулоза, па побарал лекување на [[Мадејра]] и подоцна бил прославен со титулата професор со декрет од 31 декември 1858 година и кралско писмо од 19 јануари 1859 година. Кога неговото здравје се опоравило, тој започнал интензивно научно истражување на [[Макаронезија|Макронезија]], особено архипелазите Мадејра, [[Канарски Острови|Канарските Острови]] и [[Зелен ’Рт|Зелен 'Рт]], каде што ги проучувал [[Инсекти|инсектите]] и [[Мекотели|мекотелите]], откривајќи нови видови во друштво на истакнати научници како што се [[Џон Едвард Греј]] и Вернон Воластон. Колекциите што ги собрал подоцна ги проучувале Бернардино Антонио Гомес и Барбоса ду Бокаж. Кастело де Паива донирал добро организиран мадеирски хербариум, плод на неговите континуирани ботанички екскурзии на Мадеира. Оваа колекција се состои од шестотини видови автохтони на архипелагот. На овој подарок тој додал уште еден хербариум од 372 видови, исто така забележани и собрани од него на Канарските Острови, и комплетна колекција на копнени и речни мекотели од мадеирскиот архипелаг. Антонио исто така, му подарил на Музејот на Универзитетот во Коимбра колекција на копнени, речни и морски мекотели од Мадеира и Канарските Острови, како и леток во кој се опишани нови видови на колеоптери и копнени мекотели откриени од истиот барон. За [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралските градини во Кју]], во [[Англија]], Антонио да Коста Паива исто така подарил изобилен хербариум од природни растенија од континентална Португалија и други автохтони растенија од [[Азори|Азорските]] острови, од кои повеќето ги собрал и координирал, и кој бил со благодарност прифатен од соодветниот директор, Сер В.Ј. Кукер, за да биде поставен заедно со другите хербарии што се чуваат таму од сите региони на светот.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://www.arqnet.pt/dicionario/castelopaiva1b.html|title=Portugal - Dicionário Histórico, Corográfico, Heráldico, Biográfico, Bibliográfico, Numismático e Artístico|last=|first=|publisher=João Romano Torres|year=1904–1905|volume=II|pages=893–894}}</ref> Во 1855 година, владата го ангажирала Антонио да го проучува островот Мадејра од земјоделска и економска гледна точка, а тој го објавил својот извештај. Тој исто така ја проучувал фауната и флората на [[Мадејра]] и Канарските Острови, објавувајќи во 1860, 1861, 1862 и 1866 година, на [[Португалски јазик|португалски]], [[Француски јазик|француски]] и [[англиски јазик]], различни видови класифицирани таму.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://www.arqnet.pt/dicionario/castelopaiva1b.html|title=Portugal - Dicionário Histórico, Corográfico, Heráldico, Biográfico, Bibliográfico, Numismático e Artístico|last=|first=|publisher=João Romano Torres|year=1904–1905|volume=II|pages=893–894}}</ref> {{Ботаничар|A.Paiva}} == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Паива, Антонио да Коста }} [[Категорија:Починати во 1879 година]] [[Категорија:Родени во 1806 година]] [[Категорија:Апсолвенти на Парискиот универзитет]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Португалски ботаничари]] k3y024k9d2h5r3ymxxtrub1ntm1p8ss 2 1392510 5544247 2026-04-24T12:04:56Z BosaFi 115936 Создадена страница со: {{нов корисник}} 5544247 wikitext text/x-wiki {{нов корисник}} dyzbtzne3jtn8n061qqyvfe6gib9jmy 2 1392511 5544248 2026-04-24T12:05:03Z BosaFi 115936 Создадена страница со: {{нов корисник}} 5544248 wikitext text/x-wiki {{нов корисник}} dyzbtzne3jtn8n061qqyvfe6gib9jmy 0 1392512 5544272 2026-04-24T12:50:48Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Хозе Л. Панеро]] 5544272 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Хозе Л. Панеро]] 7gsq7y7dqlbsu2r1oe6l3h2flmv15pb 0 1392513 5544280 2026-04-24T12:56:31Z BosaFi 115936 BosaFi ја премести страницата [[Дејвид Пачер]] на [[Давид Пахер]]: Погрешно напишан наслов 5544280 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Давид Пахер]] brynbudnv2mjyqegmvyp9mgrlyj8hk0 0 1392514 5544287 2026-04-24T13:03:46Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Давид Пахер]] 5544287 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Давид Пахер]] cslomiuos5z91oy7jdgnsk9hzg5ne5b 0 1392515 5544301 2026-04-24T14:17:15Z BosaFi 115936 Пренасочување кон [[Вилијам Памплин]] 5544301 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Вилијам Памплин]] j8brr9uhxs56cgzasq0gxiozt59oic2 0 1392516 5544302 2026-04-24T14:18:49Z BosaFi 115936 Пренасочување кон [[Гвидо Фредерико Жоао Пабст]] 5544302 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Гвидо Фредерико Жоао Пабст]] ivwz2q1zxxikktl8b06ryygfcypi6sg 0 1392517 5544303 2026-04-24T14:20:36Z BosaFi 115936 Пренасочување кон [[Нарел Ј. Паниагва-Замбрана]] 5544303 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Нарел Ј. Паниагва-Замбрана]] igtl4m8zfnt875glhvioyp2j87x9gl6 0 1392518 5544304 2026-04-24T14:21:28Z BosaFi 115936 Пренасочување кон [[Филип де Палезие]] 5544304 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Филип де Палезие]] o4zumaz5891sqcsejaopzaz9ntqut0r 0 1392519 5544305 2026-04-24T14:22:11Z BosaFi 115936 Пренасочување кон [[Антонио да Коста Паива]] 5544305 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Антонио да Коста Паива]] kexhmmgzmzhv3ty9o2ejswmurshxifx 0 1392520 5544307 2026-04-24T14:25:44Z BosaFi 115936 BosaFi ја премести страницата [[Жан Арман Исидор Панчер]] на [[Жан Арман Исидор Панше]]: Погрешно напишан наслов 5544307 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Жан Арман Исидор Панше]] 87kjb6w74d4ipfq9suzpm6623ztoqim 0 1392521 5544310 2026-04-24T14:29:49Z BosaFi 115936 Пренасочување кон [[Алвар Палмгрен]] 5544310 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Алвар Палмгрен]] gc5qc61g9ge15qbi86kinrbui7jv2te 0 1392522 5544314 2026-04-24T14:46:26Z IvanKonev123 98191 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1327710546|SMS Admiral Spaun]]“ 5544314 wikitext text/x-wiki   '''SMS ''Адмирал Спаун''''' {{Efn|name=SMS}} бил извиднички крстосувач изграден за [[Австроунгарска воена морнарица|Австроунгарската морнарица]], а бил именуван по Адмиралот и ''Маринско-командантот, врховниот командант на морнарицата,'' Херман фон Спаун. Бродот бил конструиран кратко пред [[Прва светска војна|Првата светска војна]] и положен на морнаричката база [[Пула|Пола]] во мај 1908 година, а крстосувачот бил пуштен во вода веќе во октомври 1909 година и една година подоцна во ноември 1910 бил пуштен во употреба во морнарицата. Претставува првиот брод на Австроунгарската морнарица изграден со парни турбини, а неговиот дизајн подоцна влијаел врз изградбата на Novara„Новара“. ''Адмиралот Спаун'' служел како водач на флотилата на Втора торпедо флотила на почетокот на [[Првата светска војна]] и бил стациониран надвор од поморската база во [[Котор|Катаро]]. Крстосувачот учествувал во ограничени акции во текот на првата година од војната. Во 1915 година со обрајување на војна против Австро-Унгарија од страна на Италија, крстосувачот учествувал во бомбардирање на италијанскиот брег, а во текот на остатокот од 1915 година, ''Адмиралот Спаун'' учествувал во разни операции низ [[Јадранско Море|Јадранското Море]] и бил вклучен во мисии центрирани главно околу [[Трст]] во северниот Јадран до крајот на војната, ''Адмиралот Спаун,'' воедно учествувал и во многу од поморските операции на Австро-Унгарија на југ, до Отрантската баража и [[Отрантска Врата|Отранскиот теснец]], заедно со крстосувачите од класата ''„Новара“''. Новоназначениот врховен командант на флотата на Австроунгарија, [[Миклош Хорти]] бил охрабрен од австроунгарската победа за време на Битката кај Отрантскиот Проток и решил да го пробие [[Отрантскиот бараж]] со голем напад врз теснецот организајќи масовен напад врз сојузничките сили со ''адмиралот Шпаун'', заедно со седум [[Борбен брод|борбени бродови]], три крстосувачи, четири разурнувачи, четири торпедо чамци и бројни подморници и авиони, но операцијата била напуштена откако [[Szent István|борбениот брод Szent István]] бил потонат од италијанскиот моторен торпедо чамец ''МАС-15'' наутро на 10 јуни. По потонувањето на ''„Сент Иштван“'', бродовите се вратиле во пристаништето каде што останале до крајот на војната, а кога Австро-Унгарија се соочувала со пораз во октомври 1918 година, австриската влада ја префрлила својата морнарица во новоформираната [[Држава на Словенци, Хрвати и Срби|држава СХС]](Кралство на Срби,Хрвати и Словенци) за да избегне предавање на бродот на [[Сојузници во Првата светска војна|сојузниците]]. Во ноември 1918 година по склучување примирјето во Вила Џусти , ''адмиралот Шпаун'' бил запленет од сојузниците и префрлен во Италија, каде што учествувала во победничка парада низ [[Венецијанска Лагуна|Венецијанската лагуна]] во март 1919 година. Конечната распределба на поранешната морнарица на Австро-Унгарија била решена според условите на [[Договор од Сен Жермен|Договорот од Сен Жермен ан Ле]] во 1920 година, а ''Адмиралот Шпаун'' бил отстапен на Обединетото Кралство пред да биде продаден за старо железо и распарчен помеѓу 1920 и 1921 година. == Позадина == [[Податотека:Rudolf_Montecuccoli.png|алт=A black-and-white photo of an elderly naval officer in full dress uniform, with several medals pinned to his left breast.|лево|мини|Рудолф Монтекуколи, ''морски командант'' на Австроунгарската морнарица од 1904 до 1913 година]] Во 1904 година, Австроунгарската морнарица се состоела од десет борбени бродови од различни типови, три оклопни крстосувачи, шест заштитени крстосувачи, осум торпедни бродови како и 68 торпедни пловила, а вкупната тонажа на морнарицата била 131 тон.{{Sfn|Vego|1996}} Иако морнарицата била способна да го брани крајбрежјето на Австроунгарија, оваа флота била драстично надмината од другите големи [[Средоземно Море|медитерански]] морнарици, имено Италија и Обединетото Кралство.{{Sfn|Vego|1996}} По основањето на [[Австриската морнаричка лига]] во септември 1904 година и октомвриското назначување на вицеадмиралот Рудолф Монтекуколи на позициите врховен командант на морнарицата (гер. ''Marinekommandant'') и началник на морнаричката секција на Министерството за војна (гер. ''Chef der Marinesektion''),{{Sfn|Sondhaus|1994}}{{Sfn|Vego|1996}} Австроунгарската морнарица започнала програма за проширување соодветна за онаа на една [[Велесила|голема сила]]. Монтекуколи веднаш продолжил со напорите што ги застапувал неговиот претходник, адмиралот Херман фон Шпаун, и се залагал за значително проширена и модернизирана морнарица.{{Sfn|Vego|1996}} Во текот на првата деценија од 20 век, поморската политика на Австро-Унгарија започнала да се префрла од едноставна крајбрежна одбрана кон проектирање на моќ во Јадранското, па дури и во Средоземното Море, а промената во политиката била мотивирана и од внатрешни и од надворешни фактори. Нови железници биле изградени низ австриските [[Централни Источни Алпи|алпски превои]] помеѓу 1906 и 1908 година, поврзувајќи го Трст и далматинскиот брег со остатокот од Империјата и обезбедувајќи ѝ на внатрешноста на Австро-Унгарија побрз пристап до морето од кога било досега. Пониските царини на пристаништето во Трст исто така помогнале во проширувањето на градот и сличен раст на трговската морнарица на Австро-Унгарија и со промените се наложил развој на нова линија борбени бродови способни за повеќе од одбраната на крајбрежјето на Австро-Унгарија.{{Sfn|Sokol|1968}} Пред почетокот на 20 век, поморската моќ не била приоритет во австриската надворешна политика, а морнарицата имала мал јавен интерес или поддршка, но со именувањето на надвојводата [[Франц Фердинанд]] како наследник на австроунгарскиот престол и истакнат и влијателен поддржувач на поморската експанзија, на позицијата [[адмирал]] во септември 1902 година значително ја зголемило важноста на морнарицата како во очите на пошироката јавност, така и на австрискиот и унгарскиот парламент.{{Sfn|Sokol|1968}}{{Sfn|Sondhaus|1994}} Интересот на Франц Фердинанд за поморските работи произлегол првенствено од неговото верување дека силна морнарица била неопходна за да се натпреваруваат со Италија, која ја сметал за најголема регионална закана за Австроунгарија.{{Sfn|Vego|1996}} === Австро-италијанска трка во вооружување на море === Како прв извиднички крстосувач на Австроунгарската морнарица, ''Адмиралот Шпаун'' бил овластен кога Австроунгарија била вклучена во трка со поморско вооружување со својот номинален сојузник, Италија{{Sfn|Sondhaus|1994}}{{Sfn|Sokol|1968}} кој воедно со својот италијански [[Реџа Марина]] се сметала за најважна поморска сила во регионот, наспроти која Австроунгарија се споредувала, честопати неповолно, a разликата помеѓу австроунгарската и италијанската морнарица постоела со децении. Наводно кон крајот на 80 години од 19 век, Италија се фалела со третата најголема флота во светот, зад [[Француска воена морнарица|Француската морнарица]] и Британската [[Кралска воена морнарица|кралска морнарица]],{{Sfn|Sondhaus|1994}}{{Sfn|Sondhaus|1994}} иако таа разлика била донекаде изедначена со тоа што Руската царска морнарица и Германската царска морнарица ја надминале Италијанската морнарица во 1893 и 1894 година,{{Sfn|Sondhaus|1994}} а до 1904 година рамнотежата повторно почнала да се поместува во корист на Италија,{{Sfn|Sondhaus|1994}}а всушност, до 1904 година, големината на италијанската Регија Марина, по тонажа, била повеќе од двојно поголема од онаа на Австро-унгарската морнарица и додека двете нации имале релативно еднаков број на борбени бродови, Италија имала повеќе од двојно повеќе крстосувачи.{{Sfn|Vego|1996}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | Морнаричка сила на Италија и Австро-Унгарија во 1904 година {{Sfn|Vego|1996}} {{Efn|name=BBs}} |- | rowspan="2" | '''Тип''' | colspan="2" | '''Италија''' | colspan="2" | '''Австро-Унгарија''' | rowspan="2" | '''италијански/австроунгарски''' '''однос на тонажа''' |- | '''Број''' | '''Тонажа''' | '''Број''' | '''Тонажа''' |- | Бојни бродови | 13 | 166,724 тони | 10 | 85,560 тони | 1,9:1 |- | Оклопни крстосувачи | 6 | 39,903 тони | 3 | 18,810 тони | 2,1:1 |- | Заштитени крстосувачи | 14 | 37,393 тони | 6 | 17,454 тони | 2,1:1 |- | Торпедо-пловила | 15 | 12,848 тони | 8 | 5,070 тони | 2,5:1 |- | Торпедо занает | 145 | 10,477 тони | 68 | 4,252 тони | 2,4:1 |- | '''Вкупно''' | '''195''' | '''267,345 тони''' | '''95''' | '''131,246 тони''' | '''2,3:1''' |} === Планот на Монтекуколи === ''Адмиралот Спаун'' првпат го замислил ова на хартија на почетокот на 1905 година, кога Монтекуколи го изготвил својот прв предлог за модерна австриска флота како дел од неговиот план за изградба на морнарица доволно голема за да се бори за Јадранското Море. Овој почетен план се состоел од 12 борбени бродови, 4 оклопни крстосувачи, 8 извиднички крстосувачи, 18 разорувачи, 36 торпедни бродови за отворено море и 6 подморници, но иако спецификите сè уште не биле изготвени, четирите крстосувачи во планот на Монтекуколи на крајот станале ''Адмирал Спаун'' и трите брода од класата ''Новара.''{{Sfn|Vego|1996}}{{Sfn|Kiszling|1934}} Поради политичка криза во унгарската влада, гласањето за предложената програма на Монтекуколи било одложено поголемиот дел од 1905 година и дури на крајот на годината австриските и унгарските делегации за заеднички работи ќе ја одобрат програмата на Монтекуколи, а според условите на буџетскиот договор биле издвоени дури 121.000.000 круни за изградба на воени бродови во период од три години, при што ратите за овој посебен кредит биле ретроактивно поместени назад до 1904 година. Буџетот немал средства за другите три крстосувачи што Монтекуколи сакал да ги изгради, но вклучувал средства за трите [[Erzherzog Karl„Ержерцог Карл“]], 6 разорувачи и ''„Адмирал Спаун“''.{{Sfn|Vego|1996}} == Дизајн == [[Податотека:Admiral_Hermann_Freiherr_von_Spaun_(Sport_und_Salon_1905).png|алт=|лево|мини|Адмирал Херман Фрајхер фон Шпаун, поранешен ''командант на маринци'' на австроунгарската морнарица и имењак на крстосувачот ''Адмирал Спаун'']] ''„Адмирал Спаун“'' бил дизајниран за извиднички мисии{{Sfn|Sondhaus|1994}} и се базирал на премисата дека театарот на операции во кој ќе дејствувал ќе бил во голема мера ограничен на Јадранското Море, а неговата намена да дејствува како брзодвижечки извиднички крстосувач способен да извршува мисии со напади и бегство, а истовремено да ги загрозува комуникациите и конвоните рути.{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}} Монтекуколи верувал дека доколку Австро-Унгарија во одреден момент би била вовлечена во поголем поморски конфликт што го опфаќа Медитеранот, ''„Адмирал Спаун“'' би бил способен успешно да ја исполни својата улога и дека класа на борбени крстосувачи не била неопходна за такво сценарио.{{Sfn|Vego|1996}} По изградбата на ''„Адмирал Спаун“'', нејзиниот дизајн бил толку добро прифатен што бил искористен за да влијае врз изградбата на трите крстосувачи од [[Класата „Новара“|класата ''„Новара“'']] што го следеле.{{Sfn|Vego|1996}}{{Sfn|Noppen|2016}} Сличностите помеѓу ''„Адмирал Спаун“'' и „ ''Новара'' “ биле толку блиски што и покрај тоа што се различни класи, и современите и модерните публикации повремено ги поврзувале сите четири брода заедно како членови на истата класа.{{Sfn|Henderson|1919}}{{Sfn|Gill|1916}}{{Sfn|Sondhaus|1994}} ''Адмиралот Спаун'' се карактеризирал со вкупна должина од 130.6м, а на линијата на водата, крстосувачот имал должина од 129.7м, додека неговата должина помеѓу нормалните линии изнесувала 125.2м. Исто така бродот имал греда од 12.8м и просечен влечен волумен од 5.3м при длабоко оптоварувањеи воедно бил дизајниран да поместува 3,500 тони при нормално оптоварување, а при целосно борбено оптоварување 4000 тони. Погонските системи на бродот се состоеле од шест парни турбини Парсонс и четири шахти. Овие турбини биле дизајнирани да обезбедат од 18,739 до 18,832kW и биле напојувани од 16 котли со водни цевки од типот Јароу, што му овозможиле ''на Адмирал Спаун'' да достигне максимална брзина од 50.13km/h за време на морските проби.{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}}{{Sfn|Greger|1976}}{{Sfn|Alger|1910}} ''Адмиралот Спаун'' имал екипаж од 320–327 офицери и луѓе.{{Sfn|Greger|1976}}{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}} ''Адмиралот Спаун'' бил вооружен со главна батерија од седум 50 калибар 10см топови во единечни држачи на пиедестал, од кои две биле поставени напред на предниот дел од бродот, а четири биле лоцирани во средината на бродот, по од двете страни по две и еден на палубата. Воедно поседувал и 47мм топ SFK L/44, а во 1916 година му биле додадени и Шкода 7см /50 противвоздушен топ K10 и четири 53.3см торпедни цевки во двојни држачи.{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}}{{Sfn|Greger|1976}} Топовите биле со помал калибар од многу други крстосувачи од таа ера,{{Sfn|Dickson|O'Hara|Worth|2013}} што довело до планови за отстранување на топовите од предниот дел од палубата и станите на бродот и нивна замена со пар 15см топови напред и назад, но овие модификации не биле во можност да се случат пред крајот на војната. Нејзиното помало вооружување делумно се должело на желбата во рамките на Австро-унгарската морнарица ''адмиралот Спаун'' да има поголема брзина и поголем оклоп од повеќето други современи крстосувачи од таа ера и како резултат на тоа, вооружувањето на крстосувачот морало да се намали.{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}} ''Адмиралот Спаун'' бил заштитен на водната линија од оклопен појас со должина од 60мм дебела средина на бродот, а топовите имале 40мм дебели штитови, додека дебелината на палубата за бродот била 20мм, а оклопот што ја штитеше кулата за управување бил 60мм.{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}}{{Sfn|Greger|1976}} == Изградба == [[Податотека:Admiral_Spaun_launched.png|алт=|мини|Лансирањето на бродот ''„Адмирал Спаун“'' од морнаричката база Пола на 30 октомври 1909 година]] На 30 мај 1908 година „''Адмирал Спаун“'' бил положен на бродоградилиштето Пола{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}}, а за време на изградбата, „Стабилименто Текнико Триестино“ склучила договор со компанијата [[„Парсонс Марин Спаун“]] која произведувала турбини се со цел овозможување на изградба на парните турбини и да се склопат во Трст со употреба на материјали пронајдени во рамките на Австроунгарската империја,{{Sfn|Sondhaus|1994}}а воедно претставувал првиот брод на Австроунгарската морнарица изграден со парни турбини.{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}} Во септември 1909 година, Монтекуколи му предложил на Австроунгарскиот совет на министри, буџет за 1910 година со кој би се одобрил изградба на три крстосувачи од [[Класата „Новара“|класата ''„Новара“'']], заедно со четирите дредноути од Tegetthoff„Тегетхоф“ и неколку торпедо чамци и подморници, но иако желбата на Монтекуколи да изгради нова класа крстосувачи била одложена, овој пат поради финансиските трошоци што ги презела Австроунгарија по [[анексијата на Босна]] и мобилизацијата на нејзината флота и армија на врвот на [[Босанска криза|босанската криза]], на морнарицата ѝ биле дадени средства за да го забрза завршувањето на борбените бродови од Radetzky„Радецки“ и ''„Адмирал Спаун“''.{{Sfn|Vego|1996}} По речиси година и пол на 30 октомври 1909 година, бродот бил пуштен во вода,{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}}{{Sfn|Vego|1996}} а потоа спроведувал морски проби во текот на една година. Кога бил нарачан ''„Адмирал Спаун“'', тој бил дизајниран да достигне брзина поголема од современите крстосувачи кои се наоѓале во други морнарици низ целиот свет, како што се [[Воена морнарица на САД|морнарицата на Соединетите Американски Држави]] и Британската [[Кралска воена морнарица|кралска морнарица]].{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}} Во септември 1910 година, било објавено дека постигнал максимална брзина од 50.31км/h кои било за 1.98км/h побрзо од првобитната договорена брзина.{{Sfn|Alger|1910}} На 15 ноември 1910 година по завршувањето на своите морски проби, ''адмиралот Спаун'' бил ангажиран во Австро-унгарската морнарица.{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}} == Историја на услуги == [[Податотека:Admiral_Spaun.jpg|алт=|лево|мини|''Адмиралот Спаун'' во мирување]] Во рок од една година од стапување на ''адмиралот Спаун'' во Астроунгарската морнарица, во септември 1911 година избувнала [[Османлиско-италијанска војна|Италијанско-турската војна]], а и покрај фактот дека Австроунгарија и Италија останале номинални сојузници под Тројниот сојуз, тензиите меѓу двете нации останале високи во текот на целата војна со што Австроунгарската морнарица била ставена во состојба на висока готовност, додека армијата била распоредена на италијанската граница.{{Sfn|Vego|1996}} Иако војната на крајот била локализирана на барање на Австроунгарија на делови од Источниот Медитеран и Либија, [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]] избувнала дури и пред Италија и [[Отоманско Царство|Отоманската империја]] да можат да склучат мировен договор, а со тоа уште еднаш, османлиската војска се покажала како недоволна за да ги победи своите противници. [[Балкански сојуз|Балканската лига]] на Бугарија, Србија, Грција и Црна Гора брзо ги освоила последните преостанати европски поседи на Отоманската империја за само неколку недели,{{Sfn|Vego|1996}} а до ноември 1912 година, Србија била подготвена да добие пристаниште на Јадранското Море на кое Австро-Унгарија остро се спротивставувала, бидејќи српското пристаниште на Јадранското Море би можело драстично да го промени балансот на моќта во регионот и да ги зближи Србија и Италија преку економски врски, а воедно и така да служи и како руска поморска база.{{Sfn|Vego|1996}} За чудо Австро-Унгарија нашла поддршка од Италија, која се спротивставила на српскиот пристап до Јадранското Море, поради сомнение дека Русија би ги искористила сите српски пристаништа за да ја стационира својата Црноморска флота, но воедно Италија исто така се плашела дека самата Австро-Унгарија еден ден ќе ја анектира Србија и со тоа би добила повеќе јадрански брег без да отстапи италијански говорни територии како што се [[Трентино]] и [[Трст]],{{Sfn|Vego|1996}} а како реакција на тоа Русија и Србија протестирале во Виена за противењето на потенцијалното српско крајбрежје и така до крајот на ноември 1912 година, закана од конфликт меѓу Австро-Унгарија, Италија, Србија и Русија, заедно со обвинувањата за српско лошо однесување кон австро-унгарскиот конзул во [[Призрен|Пришрена,]] довело до воен страв на Балканот. По сите овие настани, Русија и Австро-Унгарија почнале да мобилизираат трупи по нивните граници, додека Австро-Унгарија почнала да се мобилизира за можна инвазија на Србија. За време на кризата, целата австро-унгарска морнарица била целосно мобилизирана, а во тоа време, неколку австро-унгарски воени бродови веќе биле распоредени во Егејското Море или во градот [[Историја на Истанбул|Цариград]] како би ги заштитиле австро-унгарските интереси за време на [[Италијанско-турската војна]] и [[Првата балканска војна]]. Морнарицата потоа им наредила ''на адмиралот Спаун'' и Aspern да ги напуштат своите бази во Цариград и да се приклучат на остатокот од флотата во Егејското Море во случај на можна војна со Србија и Русија.{{Sfn|Vego|1996}} До декември 1912 година, Австроунгарската морнарица, покрај ''Адмирал Спаун'', броела вкупно 7 [[борбени бродови]], 5 [[крстосувачи]], 8 [[разорувачи]], 28 т[[орпедни чамци]], како и 6 [[Подморница|подморници]] подготвени за борба.{{Sfn|Vego|1996}}Кризата на крајот стивнала по потпишувањето на [[Лондонски договор (1913)|Лондонскиот договор]], со кој на Србија ѝ бил даден слободен пристап до морето преку меѓународно надгледувана железница, а во исто време била основана и вештачки создадена независна Албанија, а на 28 мај 1913 година австроунгарската армија и морнарица биле демобилизирани.{{Sfn|Vego|1996}} Во јуни 1914 година, на борбениот брод [[Viribus Unitis]] му била доделена задача да го транспортира надвојводата Франц Фердинанд до [[Австроунгарска Босна и Херцеговина|Кондоминиумот на Босна и Херцеговина]] за да ги следи воените маневри, а по маневрите, Фердинанд и неговата сопруга Софија планирале да го посетат [[Сараево]] за да го отворат државниот музеј во неговите нови простории.{{Sfn|Dedijer|1966}} На 24 јуни, борбениот брод го донел надвојводата од Трст до [[Неретва|реката Нарента]], каде што се качил на јахта која го однела на север кон Сараево и откако ги набљудувал воените маневри три дена, надвојводата се сретнал со својата сопруга во Сараево, а 2 дена потоа на 28 јуни 1914 година, тие биле застрелани од терористот [[Гаврило Принцип]].{{Sfn|Albertini|1953}} Откако слушнал за атентатот, ''морнаричкиот командант'' Антон Хаус отпловил на југ од Пола со придружна флота составена од ''адмиралот Спаун'', сестринскиот брод {{'}} ''[[Вирибус Унитис]]'', [[Tegetthoff]] и неколку [[торпедо-чамци]]. Веќе два дена по атентатот, телата на Фердинанд и Софија биле префрлени на бродот ''Вирибус Унитис'', кој бил закотвен чекајќи го надвојводата за неговото враќање и бил транспортиран назад во Трст.{{Sfn|Morton|1989}} ''Вирибус Унитис'' бил следен од придружната флота на Хаус за време на патувањето, при што флотата се движела бавно по далматинскиот брег, обично во видно поле на копно. Крајбрежните градови и села ѕвонеле со црковни ѕвона кога бродовите поминувале, додека гледачите ја гледале флотата од брегот,{{Sfn|Sondhaus|1994}} а Смртта на надвојводата ја предизвикала [[Јулска криза|Јулската криза]], која кулминирала со објавување војна на [[Кралство Србија|Кралството Србија]] од страна на Австро-Унгарија на 28 јули 1914 година.{{Sfn|Stevenson|1996}}{{Sfn|Sondhaus|1994}} === 1914 година === [[Податотека:Admiral_Spaun_underway.png|алт=|мини|''Адмирал Спаун'' на пат]] Настаните се одвивале брзо во наредните денови. На 30 јули 1914 година, Русија прогласила целосна мобилизација како одговор на објавувањето војна на Австро-Унгарија против Србија, а веќе следниот ден Австро-Унгарија прогласила целосна мобилизација и така веќе следниот ден на 1 август, и Германија и Франција наредиле целосна мобилизација, со што Германија и објавила војна на Русија во поддршка на Австро-Унгарија. Иако односите меѓу Австро-Унгарија и Италија значително се подобриле во двете години по обновувањето на [[Троен сојуз|Тројниот сојуз]] во 1912 година,{{Sfn|Sondhaus|1994}} сепак зголемените поморски трошоци на Австро-Унгарија, политичките спорови околу влијанието во [[Кнежевство Албанија|Албанија]] како и италијанската загриженост за потенцијалната анексија на земјиште во [[Кралство Црна Гора|Кралството Црна Гора]] предизвикало односите меѓу двете сојузни сили да се нарушат во месеците што довеле до војната.{{Sfn|Sondhaus|1994}} Прогласувањето неутралност на Италија на 1 август во војната ги уништило сите надежи на Австро-Унгарија да ги искористи своите поголеми бродови, од кои вклучувајќи го и ''Адмирал Спаун'' во големи борбени операции во Медитеранот, бидејќи морнарицата се потпирала на јаглен складиран во италијанските пристаништа за да работи заедно со Реџа Марина. До 4 август, Германија веќе го окупирала Луксембург и ја нападнала Белгија откако ѝ објавила војна на Франција, а Обединетото Кралство последователно ѝ објавило војна на Германија истиот ден во поддршка на белгиската неутралност.{{Sfn|Sondhaus|1994}} Кратко по почетокот на војната, помошта на австроунгарската флота ја повикала германската медитеранска дивизија, која се состоела од борбениот крстосувач Goeben и лесниот крстосувач Breslau{{Sfn|Halpern|1994}} кои се обидувале да се пробијат од Месина, каде што товарале јаглен пред почетокот на војната, но до првата недела од август, британските бродови почнале да се собираат во близина на Месина во обид да ги заробат Германците. Додека Австроунгарија сè уште не ја мобилизирала целосно својата флота, била собрана сила за да им помогне на германските бродови. Флотата се состоела од ''адмиралот Шпаун'' со трите ''„Радецки'' “ и трите ''„Тегетхоф'' “, како и оклопниот крстосувач Sankt Georg, 6 разорувачи и 13 торпедни чамци.{{Sfn|Sondhaus|1994}} Високата команда на Австроунгарија била мошне претпазлива со цел да не поттикне војна со Велика Британија, ѝ наредила на флотата да ги избегнува британските бродови и отворено да ги поддржува Германците само додека биле во австроунгарските води. Така на 7 август, кога Германците излегле од Месина, австроунгарската флота почна да плови кон Бриндизи за да се поврзе со Германците и да ги придружува нивните бродови до пријателско пристаниште во Австроунгарија, но сепак, германското движење кон устието на Јадранското Море било одвлекување на вниманието за да ги одврати Британците и Французите од нивната потера, па германските бродови наместо тоа го заобиколија јужниот врв на Грција и се упатиле кон [[Дарданели|Дарданелите]], каде што на крајот биле продадени на [[Отоманско Царство|Отоманската Империја]], а наместо да ги следи германските бродови кон [[Црно Море|Црното Море]], австриската флота се врати во Пола.{{Sfn|Halpern|1994}}{{Sfn|Sondhaus|1994}} Откако Франција и Велика Британија и објавиле војна на Австро-Унгарија на 11 и 12 август, соодветно, на францускиот адмирал Огистен Буе де Лаперер му било издадена наредба да ги затвори австро-унгарските бродови на влезот во Јадранското Море и да се вклучи во сите австро-унгарски бродови на кои ќе наиде неговата англо-француска флота, а Лаперер одлучил да ги нападне австро-унгарските бродови што ја блокирало Црна Гора и така во Битката кај Антивари што следеше ја заврши блокадата на Австро-Унгарија и ефикасно го ставила Отранскиот Проток цврсто во рацете на Велика Британија и Франција.{{Sfn|Koburger|2001}}{{Sfn|Sondhaus|1994}} По Битката кај Антивари и пробивот на <nowiki><i id="mwAos">Гебен</i></nowiki> и <nowiki><i id="mwAow">Бреслау</i></nowiki> од Месина, Австроунгарската морнарица доживеала многу малку акција, при што многу од нејзините бродови го поминувале поголемиот дел од своето време во пристаништето, а општата неактивност на морнарицата делумно била предизвикана од страв од мини во Јадранското Море,{{Sfn|Halpern|1994}} но други фактори придонеле за недостатокот на поморска активност во првата година од војната. Наводно Адмиралот Хаус се плашел дека директната конфронтација со француската морнарица, дури и ако би била успешна, ќе ја ослабело Австроунгарската морнарица до тој степен што Италија би имала одврзани раце во Јадранското Море.{{Sfn|Sondhaus|1994}} Оваа загриженост била толку голема за Хаус, што тој во септември 1914 година напишал: '''„Додека постои можност Италија да ни објави војна, сметам дека е моја прва должност да ја одржам нашата флота недопрена“,'''{{Sfn|Halpern|1987}}а одлуката на Хаус да ја задржи својата флота во пристаништето предизвикала остри критики од Австроунгарската армија, Германската морнарица и Австроунгарското Министерство за надворешни работи,{{Sfn|Sondhaus|1994}} но исто така довело и до тоа многу поголем број сојузнички поморски сили да бидат посветени на Медитеранот и Отранскиот Проток, а можеле да бидат искористени на друго место, како на пример против Отоманската империја за време на [[Галиполска операција|Галиполската кампања]].{{Sfn|Sondhaus|1994}} Во текот на остатокот од 1914 година, ''Адмирал Спаун'' бил меѓу најактивните бродови во Австроунгарската морнарица, и покрај хроничните проблеми со моторот.{{Sfn|Dickson|O'Hara|Worth|2013}} === 1915 година === [[File:Admiral_Spaun_underway2.png|лево|мини|''Адмирал Спаун'' на море]] До јануари 1915 година, Хаус усвоил претпазлива стратегија со која би се зачувала флотата, бидејќи Австро-Унгарија била драстично побројна од англо-француските флоти во Медитеранот, а ставот на некогашниот сојузник на Австро-Унгарија, Италија, останал непознат. Хаус одлучил дека најдобриот тек на дејствување би бил да дејствува како флота во постоечка состојба, која би ги врзала сојузничките поморски сили, додека торпедо бродовите, мини и нападите со брзи крстосувачи како ''„Адмирал Спаун“'' би биле искористени за да се намали бројната супериорност на непријателските флоти пред да се води решавачка битка.{{Sfn|Halpern|1994}} Сепак, проблемите со моторот и другите машини поврзани со нејзините погонски системи ги попречиле способностите на ''адмиралот Спаун'' да биде распореден за операции во Јадранското Море на сличен начин како бродовите од класата ''Новара''. Всушност, Гардинер и Греј пишуваат во '''''„Сите борбени бродови на светот 1906–1921“''' на Конвеј'' дека: '''„бродот претрпел толку многу почетни проблеми со своите мотори што никогаш не учествувал во крстосувачките операции на нејзините наследници, иако во воена служба учествувал во помали и помалку опасни улоги“.'''{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}} Наместо тоа, бродовите од класата ''Новара'' продолжиле со операциите во Јадранското Море, извршувајќи мисии како што било: влечење подморници во Средоземното Море или напади врз сојузнички конвои и скитници што го чувале [[Отрантска Врата|Отранскиот Проток]].{{Sfn|Sondhaus|1994}} Сепак, ''адмиралот Спаун'' учествувал во најголемата и најуспешната австро-унгарска поморска операција во војната по влегувањето на Италија во конфликтот на страната на Сојузниците во мај 1915 година.{{Sfn|Halpern|1994}}{{Sfn|Sokol|1968}} === Бомбардирање на Анкона === {{Главна|Bombardment of Ancona}} [[Податотека:Ramberg_-_Bombarding_of_Ancona,_1915,_HGM,_2017-03-08.jpg|алт=A painting depicting multiple warships in a row shelling a coastline. Smoke can be seen coming out of both the land and the guns of each ship.|десно|мини|''Бомбардирање на Анкона'' од Август фон Рамберг, на кое се прикажани австро-унгарски борбени бродови како го гранатираат италијанскиот брег во мај 1915 година.]] По неуспешните преговори со Германија и Австро-Унгарија за приклучување на Италија во војната како членка на [[Централни сили|Централните сили]], Италијанците започнале преговори со [[Антанта|Тројната антанта]] за конечното влегување на Италија во војната на нивна страна на 26 април 1915 година со потпишување на Лондонскиот договор,{{Sfn|Sondhaus|1994}} а на 4 мај Италија формално се откажала од својот сојуз со Германија и Австро-Унгарија, давајќи им на Австро-Унгарија однапред предупредување дека Италија се подготвувала да влезе во војна против нив. На 20 мај, царот [[Франц Јосиф I]] ѝ дал овластување на Австроунгарската морнарица да ги нападне италијанските бродови што конвоирале трупи во Јадранското Море или испраќале залихи во Црна Гора, а Хаус во меѓувреме правел подготовки неговата флота да излезе во Јадранското Море во масовен напад против Италијанците во моментот кога ќе беше објавена војната. На 23 мај 1915 година, помеѓу два и четири часа откако официјално италијанската објава на војна стигнала до главната австроунгарска поморска база во Пола, австроунгарската флота, вклучувајќи го и ''адмиралот Спаун'', започнала да го бомбардира италијанскиот брег.{{Sfn|Halpern|1994}}{{Sfn|Sokol|1968}} За време на австроунгарските напади долж италијанскиот брег, ''Адмирал Спаун'', крстосувачите Saida, Helgoland и Szigetvár, како и 9 разорувачи, обезбедиле заштита од можен италијански контранапад, но сепак, очекуваниот италијански контранапад не се материјализирал, а додека ''Адмирал СПаун'' извидувал во јужниот Јадран, тој воедно и го бомбардирал пристаништето Термоли, со што им нанел штета на железнички мост и товарен воз, пред да се упати кон [[Кампомарино]] каде што ги гранатирал градските товарни дворови и зградите на железничката станица, уништувајќи ги и двете.{{Sfn|Sondhaus|1994}} Во меѓувреме, јадрото на австроунгарската морнарица, предводено од бродовите од класата ''Тегетхоф'', се упатиле кон [[Анкона]], а поморската операција Бомбардирање на Анкона било голем успех за австроунгарската морнарица. Во самото пристаниште Анкона, еден италијански пароброд бил уништен, а три други оштетени, додека еден италијански разорувач - ''Турбина'' - бил потонат подалеку на југ. Инфраструктурата на пристаништето Анкона и околните градови биле сериозно оштетена, а железничката станица и пристанишните објекти во градот биле оштетени или уништени, додека локалните крајбрежни батерии што ги бранеле биле сосема уништени. Повеќе пристаништа, магацини, резервоари за нафта, радиостаници и складишта за јаглен и нафта биле запалени од бомбардирањето, а електричните, гасните и телефонските линии во градот биле прекинати. Во самиот град, полициската станица во Анкона, касарната, воената болница, рафинеријата за шеќер и канцелариите на Банката на Италија претрпеле штета, а 30 италијански војници и 38 цивили биле убиени, додека дополнителни 150 биле ранети во нападот.{{Sfn|Sokol|1968}}{{Sfn|Sondhaus|1994}} За време на нападите долж италијанската крајбрежна линија тој ден, австроунгарски хидроавиони ги бомбардирале Венеција и Анкона. {{Sfn|Sondhaus|1994}} Австроунгарската флота подоцна продолжила да го бомбардира брегот на Црна Гора без никаков отпор, а додека италијанските бродови пристигнале на местото на настанот, Австроунгарците веќе безбедно биле вратени во пристаништето.{{Sfn|Hore|2006}} Целта на бомбардирањето на крајбрежјето на Италија било да се одложи распоредувањето на италијанската армија по границата со Австроунгарија со уништување на критичните транспортни системи,{{Sfn|Sokol|1968}} а изненадувачкиот напад врз Анкона и италијанскиот јадрански брег успел да го одложи распоредувањето на Италија во [[Алпи|Алпите]] за 2 недели, а ова одложување ѝ дало на Австроунгарија драгоцено време да го зајакне италијанскиот фронт и повторно да распореди дел од своите трупи од Источниот и Балканскиот фронт.{{Sfn|Sokol|1968}} Воедно бомбардирањето и потонувањето на неколку италијански бродови, исто така, нанело тежок удар на италијанскиот воен и јавен морал. {{Sfn|Sondhaus|1994}} === 1915–1916 === [[Податотека:Admiral_Spaun_deck.png|алт=|десно|мини|Палубата на ''„Адмирал Спаун“'' во 1917 година. Четирите двојни држачи за торпедни цевки се видливи под нивните капаци.]] По влегувањето на Италија во војната во мај 1915 година, ''„Адмирал Спаун“'' бил помеѓу најредовно користените бродови во текот на остатокот од годината против Италијанците во Јадранското Море, но сепак, нејзините механички проблеми го спречиле да се вклучи во ист број напади и излети како крстосувачите од класата ''„Новара“''{{Sfn|Sondhaus|1994}} и во тоа време, ''„Адмирал Спаун“'' го поминал поголемиот дел од своето време во служба во северниот Јадранско Море, обезбедувајќи покритие за австроунгарските бродови кои вршеле операции за поставување мини и чистење мини.{{Sfn|Noppen|2016}} Сепак учествувал во некои напади во јужниот Јадранско Море во споредна улога. Во ноќта на 28 декември 1915 година, ''„Хелголанд“'' и пет разурнувачи учествувале во напад врз француски и италијански бродови, а за време на овој напад, ''„Хелголанд“'' ја удрил и потопил француската подморница {{Ship|French submarine|Monge|Q67|2}} помеѓу Бриндизи и албанското пристаниште [[Драч|Драчо]], пред да нападне бродови во Драчо следниот ден.{{Sfn|Gill|1916}} Откако потонале неколку бродови во пристаништето, два од австроунгарските разорувачи што го придружувале ''Хелголанд'' ненадејно наишле на мини и еден од нив потонал. Како одговор на овие неуспеси, ''„Новара“'', ''„Адмирал Спаун“'' и MonarchМонарх Budapest биле мобилизирани за да ги поддржат ''Хелголанд'' и австроунгарските разорувачи, а ''Хелголанд'' не бил повреден во операцијата и успеал да ја избегне сојузничката потера кога се стемнило, среќавајќи се со засилувањата испратени да го придружуваат назад во Катаро.{{Sfn|Halpern|2004}}{{Sfn|Halpern|1994}} ''Адмирал Спаун'' учествувал многу помалку во акција во текот на 1916 година, бидејќи механичките проблеми сеуште постоеле и наместо тоа, тој останал на должност во поспоредни улоги и бил подложен на реновирање за да се зајакне неговото противвоздушно и торпедско оружје.{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}}{{Sfn|Noppen|2016}} И покрај неуспесите во текот на поголемиот дел од војната, ''„Адмирал Спаун“'' и бродовите од класата ''„Новара'' “ служеле како „вистински главни бродови на Јадранот“,{{Sfn|Dickson|O'Hara|Worth|2013}} бидејќи многу од поголемите бродови на Австроунгарската морнарица - како што се борбените бродови од класата ''„Тегетхоф“'' - останале во пристаништето во Пола помеѓу мај 1915 и јуни 1918 година.{{Sfn|Sondhaus|1994}}{{Sfn|Halpern|1994}} === 1917–1918 === На 10 декември 1917 година, по торпедирањето на крајбрежниот одбранбен брод Wien, ''„Адмирал Шпаун“'', борбениот брод Árpád пред дредноут, како и 6 разорувачи биле испратени со цел да ја зајакнат одбраната на пристаништето на Австро-Унгарија во Трст. На 19 декември, овие воени бродови се поврзале со ''Будимпешта'', како и 16 торпедни чамци, 5 [[Миноловец|миничистачи]] и 5 хидроавиони за да ги бомбардираат италијанските артилериски позиции на устието на [[Пјаве|реката Пјаве]]. Оваа операција требала да обезбеди покритие за дивизија на Кралскиот унгарски Хонвед да ја премине реката, но не успеала поради лошите временски услови и така до 1 јануари, ''„Адмирал Шпаун“'' и остатокот од оваа флота се повлекле назад во Пола.{{Sfn|Sondhaus|1994}} По бунтот на Катаро, адмиралот Максимилијан Његован бил отпуштен од функцијата ''морски командант'', иако на барање на Његован било објавено дека се пензионира,{{Sfn|Sondhaus|1994}} а [[Миклош Хорти]], кој оттогаш бил унапреден во командант на борбениот брод [[Prinz Eugen]], бил унапреден во контраадмирал и именуван за ''Флотенкомандант,'' односно врховен командант на флотата. Унапредувањето на Хорти наишло на поддршка кај многу членови на поморскиот офицерски корпус, кои верувале дека тој би ја искористил морнарицата на Австро-Унгарија за борба против непријателот, но назначувањето на Хорти претставувало тешкотии поради неговата релативно млада возраст која ги отуѓила многу од постарите офицери, а поморските традиции на Австро-Унгарија вклучувале непишано правило дека ниту еден офицер не може да служи на море под некој со понизок стаж, а тоа значело дека шефовите на Првата и Втората борбена ескадрила, како и на крстосувачката флотила, сите морале да се пензионираат рано или да заземат позиции на брегот.{{Sfn|Sondhaus|1994}} === Напад во Отранто === [[Податотека:Gulf_of_Taranto_map.png|алт=A map showing the Strait of Otranto. The southeastern tip of Italy can be seen on the left, with the coast of Albania appearing on the right.|лево|мини|Карта што ја покажува локацијата на Отрантскиот Проток на јужниот крај на Јадранското Море]] Хорти бил решен да ја искористи флотата за да го нападне Отрантскиот бараж и планирал да го повтори својот успешен напад врз блокадата во мај 1917 година.{{Sfn|Koburger|2001}} Хорти замислил голем напад врз сојузничките сили со неговите 4 брода од класата ''Тегетхоф'', кои би обезбедиле најголем дел од нападот, а тие би биле придружени од 3 брода од класата пред-дредноути ''Ержерцог Карл'', 3 крстосувачи од класата ''Новара'', ''Адмирал Спаун'', 4 разорувачи од класата ''Татра,'' како и 4 торпедо чамци. Подморници и авиони исто така биле вклучени во операцијата за лов на непријателски бродови на боковите на флотата.{{Sfn|Halpern|1987}}{{Sfn|Sondhaus|1994}}{{Sfn|Sokol|1968}} На 8 јуни 1918 година, Хорти ги однел своите водечки бродови, ''Вирибус Унитис'' и ''Принц Еуген'' на југ со водечките елементи на својата флота,{{Sfn|Koburger|2001}} а веќе вечерта следниот ден на 9 јуни, ''Сент Иштван'' и ''Тегетхоф'' ги следеле со свои придружни бродови. Планот на Хорти предвидувал ''Новара'' и ''Хелголанд'' да се вклучат во Баражот со поддршка на разурнувачите од класата ''Татра,'' а во меѓувреме, ''адмиралот Спаун'' и ''Саида'' би биле придружувани од 4 торпедни бродови на флотата до Отранто со цел бомбардирање на италијанските воздухопловни и поморски станици.{{Sfn|Halpern|2004}} Германските и австроунгарските подморници би биле испратени во [[Валона]] и Бриндизи за да ги нападнат италијанските, француските, британските и американските воени бродови кои пловеле за да се вклучат во Австроунгарската флота, додека хидроавионите од Катаро би обезбедиле воздушна поддршка и би го скриле напредувањето на бродовите. Бојните бродови (особено ''Тегетхофовите)'', би ја користеле својата огнева моќ за да го уништат Баражот и да се вклучат во сите сојузнички воени бродови на кои ќе наидат. Хорти се надевал дека вклучувањето на овие бродови би се покажало како клучно во обезбедување на решителна победа.{{Sfn|Sondhaus|1994}} На пат кон пристаништето во Ислана, северно од [[Дубровник|Рагуза]], за да се сретнат со борбените бродови ''Вирибус Унитис'' и ''Принц Еуген'' за координиран напад на Отрантската баража, ''Сент Иштван'' и ''Тегетхоф'' се обиделе да постигнат максимална брзина за да го стигнат остатокот од флотата, но притоа, турбините ''Сент Иштван'' почнале да се прегреваат и брзината морала да се намали, а кога бил направен обид да се подигне повеќе пареа за да се зголеми брзината на бродот, ''Сент Иштван'' испуштил вишок чад. На 10 јуни колу 3:15 часот наутро,{{Efn|name=time of attack}} два италијански брода на MAS, ''MAS 15'' и ''MAS 21'', го забележале чадот од австриските бродови додека се враќале од мирна патрола покрај далматинскиот брег со што и двата брода успешно го пробиле придружниот екран и се поделиле за да се вклучат во секој од дредноутите, а ''MAS 15'' успешно ги испали своите два торпеда во 3:25 часот во ''Szent István, кој'' бил погоден од две 45см торпеда покрај нејзините котларници. ''Иако Тегетхоф'' се обидел да го повлече ''Сент Иштван'', не успеал{{Sfn|Sokol|1968}} и така во 6:12 наутро, со пумпите неспособни за задачата, ''Сент Иштван'' се преврте кај [[Премуда]].{{Sfn|Sieche|1991}}{{Sfn|Sondhaus|1994}}{{Sfn|Sokol|1968}} Стравувајќи од понатамошни напади од торпедо бродови или разорувачи од италијанската морнарица, како и од можни сојузнички дредноути кои реагирале на местото на настанот, Хорти верувал дека елементот на изненадување е изгубен и го откажал нападот, принудувајќи ''го адмиралот Спаун'' да се врати во пристаништето. Всушност, италијанските торпедо бродови биле на рутинска патрола, а планот на Хорти не им бил предаден на Италијанците како што се плашел, а најсмешно од се, Италијанците дури и не откриле дека австриските дредноути ја напуштиле Пола сè до 10 јуни, кога фотографиите од воздушното извидување откриле дека тие повеќе не се таму.{{Sfn|Sieche|1991}} Сепак, губењето на ''[[Сент Иштван]]'' и ударот врз моралот што го предизвикала врз морнарицата го принудиле Хорти да ги откаже своите планови за напад врз [[Отрантската баража]] и Австроунгарските бродови се вратиле во своите бази каде што останале до крајот на војната.{{Sfn|Sokol|1968}}{{Sfn|Sondhaus|1994}} === Крај на војната === До октомври 1918 година станало јасно дека Австро-Унгарија почнала да се соочува со пораз во војната и со различни обиди за смирување на националистичките чувства кои пропаднале, царот [[Карл I]] решил да го раскине сојузот на Австроунгарија со Германија и да се обрати до Сојузничките сили во обид да ја спаси империјата од целосен колапс. На 26 октомври, Австроунгарија ја информирала Германија дека нивниот сојуз е завршен, а во исто време, Австроунгарската морнарица веќе била во процес на распаѓање по етнички и националистички линии, а Хорти бил информиран наутро на 28 октомври дека примирјето е неизбежно и ја искористил оваа вест за да го одржи редот и да спречи бунт во флотата. Иако бунтот бил поштеден, сепак тензиите останале високи, а моралот бил на најниско ниво со што од целата ситуација била толку стресна за членовите на морнарицата што капетанот на ''„Принц Еуген“'', [[Александар Милошевиќ]], извршил самоубиство во својот простор на борбениот брод.{{Sfn|Sondhaus|1994}} На 29 октомври, [[Држава на Словенци, Хрвати и Срби|Националниот совет]] во [[Загреб]] објавил дека династичките врски на Хрватска со Унгарија биле формално завршени и повикал на обединување на Хрватска и Далмација, при што словенечките и босанските организации требало да се заколнат на лојалност на новоформираната влада, но оваа нова привремена влада, иако ја отфрлила унгарската власт, сè уште не прогласи независност од Австро-Унгарија. Владата на царот Карло I во Виена побарала од новоформираната Држава на [[Кралство Југославија|Словенци, Хрвати и Срби]] помош за одржување на флотата стационирана во Пола и одржување на редот во морнарицата, а националниот совет одбил да помогне доколку Австроунгарската морнарица прво не била ставена под негова команда,{{Sfn|Sondhaus|1994}} а Царот Карло I сè уште обидувајќи се да ја спаси Империјата од колапс, се согласил на трансферот, под услов другите „нации“ што ја сочинувале Австро-Унгарија да можат да го побараат својот фер дел од вредноста на флотата подоцна.{{Sfn|Sondhaus|1994}} Така сите морнари кои не беа од словенечко, хрватско, босанско или српско потекло биле ставени на отсуство засега, додека на офицерите им бил даден избор да се приклучат на новата морнарица или да се пензионираат.{{Sfn|Sondhaus|1994}}{{Sfn|Sokol|1968}} Австроунгарската влада затоа одлучила да го предаде најголемиот дел од својата флота на Државата на [[Кралство Југославија|Словенци, Хрвати и Срби]] без да биде испукан ниту еден куршум и ова се сметало за повластено во однос на предавањето на флотата на Сојузниците, бидејќи новата држава ја прогласила својата неутралност и понатаму, новоформираната држава сè уште не го детронирала јавно царот Карло I, и така ја одржувала жива можноста за реформирање на Империјата во тројна монархија. На 31 октоврим во раните утрински часови започнал трансферот кон Државата Словенци, Хрвати и Срби при што Хорти се сретнал со претставници од јужнословенските националности на неговиот флагмански брод, ''Вирибус Унитис'' во Пола, а по „кратки и ладни“ преговори, аранжманите биле договорени и предавањето било завршено тоа попладне и така Австроунгарското поморско знаме било отстрането од ''Вирибус Унитис'', а по него следеле преостанатите бродови во пристаништето.{{Sfn|Koburger|2001}} Контролата над бојниот брод и началникот на новоформираната морнарица за Државата Словенци, Хрвати и Срби, паднала на капетанот Јанко Вуковиќ, кој бил унапреден во чин адмирал и ги презел старите одговорности на Хорти како врховен командант на флотата.{{Sfn|Sondhaus|1994}}{{Sfn|Sokol|1968}}{{Sfn|Halpern|1994}} === По војната === [[Податотека:Admiral_Spaun_Venice.png|алт=|десно|мини|''Адмиралот Спаун'' учествува на прославите на италијанската победа во Венеција во март 1919 година]] На 3 ноември, австроунгарската влада го потпишала примирјето во Вила Џусти со Италија, со што завршиле борбите долж Италијанскиот фронт,{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}} а со примерјето било одбиено признавањето на трансферот на воените бродови на Австроунгарија на Државата [[Кралство Југославија|Словенци, Хрвати и Срби]] и како резултат на тоа, на 4 ноември, италијански бродови впловиле во [[Пристаниште Трст|пристаништата Трст]], [[Пола]] и [[Фјуме]], а веќе следниот ден на 5 ноември, италијанските трупи ги окупирале поморските инсталации во Пола.{{Sfn|Sieche|1985}} И додека Државата [[Кралство Југославија|Словенци, Хрвати и Срби]] се обидувала да ги задржи своите бродови, им недостасувале луѓе и офицери за тоа, бидејќи повеќето морнари кои не биле Јужни Словени веќе се вратиле дома, а Националниот совет не им наредил на ниту еден човек да им се спротивстави на Италијанците, но исто така ги осудил дејствијата на Италија како нелегитимни. На 9 ноември, на сите преостанати бродови во пристаништето Пола било кренато италијанското знаме, а на конференцијата на [[Крф]], Сојузничките сили се согласиле дека трансферот на морнарицата на Австро-Унгарија на Државата Словенци, Хрвати и Срби не можела да биде прифатена, и покрај симпатиите од Обединетото Кралство.{{Sfn|Sieche|1985}} Така соочен со можноста да му биде даден ултиматум за предавање на поранешните австро-унгарски воени бродови, Националниот совет се согласил да ги предаде бродовите почнувајќи од 10 ноември.{{Sfn|Sondhaus|1994}} Додека бил под италијанско заложништво, ''адмиралот Спаун'' отпловил во Венеција во март 1919 година како дел од италијанската парада на победата, заедно со заробените борбени бродови ''„Тегетхоф“'' и ''„Ержерцог Франц Фердинанд“''. Сите три влегле во Венецијанската лагуна веејќи го италијанското знаме и биле придружувани во пристаништето каде што биле изложени како воени трофеи од страна на Италијанците,{{Sfn|Sieche|1985}} а воедно било потребна една година за конечното распоредување на бродовите да биде решено од страна на сојузничките сили преку [[Договорот од Сен Жермен ан Ле]]{{Sfn|Sondhaus|1994}} со кое на Обединетото Кралство му бил отстапен ''„Адмирал Спаун“'' според условите на договорот,{{Sfn|Sondhaus|1994}}но сепак, слично како поголемите борбени бродови на Австро-унгарската морнарица, повоената служба на ''адмиралот Спаун'' ќе биде кратка бидејќи истата година кога на Британците им е доделена сопственоста на крстосувачот, тој бил продаден за старо железо на италијански бродоградители и бил расклопен помеѓу 1920 и 1921 година.{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}} == Белешки == {{Белешки|notes={{efn | name = ANL Name | The full name of the Austrian Naval League was "The Association for Advancement of Austrian Shipping: The Austrian Fleet's Association" }} {{efn | name = BBs | This table includes battleships which would later on be relegated to secondary roles, such as the [[Monarch-class coastal defense ship|''Monarch''-class]] [[coastal defence ship]]s }} {{efn | name = SMS | "SMS" stands for "''[[Seiner Majestät Schiff]]'' ", or "His Majesty's Ship" in German. }} {{efn | name = Ancona | Halpern states that it was four hours after the news of Italy's declaration of war reached Pola until the fleet set sail while Sokol claims that the fleet departed two hours after the declaration reached Admiral Haus. }} {{efn | name = time of attack | There is some debate on what was the exact time when the attack took place. Sieche states that the time was 3:15&nbsp;am when ''Szent István'' was hit while Sokol claims that the time was 3:30&nbsp;am. }} {{efn | name = Propulsion | There are differing accounts as to what the [[shaft horsepower]] of ''Admiral Spaun'' was. Gardiner and Gray state the cruiser had {{convert|25130|shp|kW|abbr=on}}, while Greger claims it was {{convert|25254|shp|kW|abbr=on}}. }} {{efn | name = Complement | Gardiner and Gray claim that ''Admiral Spaun'' had a crew of 327, while Greger states the cruiser's complement was 320. }}}} == Цитати == {{Наводи}} == Наводи == * {{Наведена книга|title=Origins of the War of 1914|last=Albertini|first=Luigi|date=1953|publisher=Oxford University Press|volume=II|location=Oxford|oclc=168712}} * {{Наведено списание|last=Alger|first=Philip R.|date=September 1910|title=Professional Notes|url=https://books.google.com/books?id=KSNKAAAAYAAJ|journal=United States Naval Institute Proceedings|volume=36|issue=3}} * {{Наведена книга|title=The Road to Sarajevo|last=Dedijer|first=Vladimir|date=1966|publisher=Simon and Schuster|location=New York, NY|oclc=400010}} * {{Наведена книга|title=To Crown the Waves: The Great Navies of the First World War|last=Dickson|first=W. David|last2=O'Hara|first2=Vincent|last3=Worth|first3=Richard|date=2013|publisher=Naval Institute Press|isbn=978-1612510828|location=Annapolis, MD}} * {{Наведена книга|title=Conway's All the World's Fighting Ships 1906–1921|publisher=Naval Institute Press|year=1985|isbn=978-0-85177-245-5|editor-last=Gardiner|editor-first=Robert|location=Annapolis, MD|editor-last2=Gray|editor-first2=Randal}} * {{Наведено списание|last=Gill|first=C.C.|date=November–December 1916|editor-last=Greenslade|editor-first=J.W.|title=Austrian Cruiser Torpedoed and Sunk by French Submarine in Adriatic Sea|url=https://books.google.com/books?id=LS4fAQAAMAAJ|journal=United States Naval Institute Proceedings|volume=42|issue=6}} * {{Наведено списание|last=Gill|first=C.C.|date=July 1922|editor-last=Greenslade|editor-first=J.W.|title=Professional Notes|url=https://books.google.com/books?id=IFRMAQAAMAAJ|journal=United States Naval Institute Proceedings|volume=48|issue=11}} * {{Наведена книга|title=Austro-Hungarian Warships of World War I|last=Greger|first=René|publisher=Ian Allan|year=1976|isbn=978-0-7110-0623-2|location=London}} * {{Наведена книга|title=A Naval History of World War I|last=Halpern|first=Paul G.|date=1994|publisher=Naval Institute Press|isbn=978-1-55750-352-7|location=Annapolis, MD}} * {{Наведена книга|title=The Naval War in the Mediterranean, 1914-1918|last=Halpern|first=Paul G.|date=1987|publisher=Naval Institute Press|isbn=978-0870214486|location=Annapolis, MD}} * {{Наведена книга|title=Naval Mutinies of the Twentieth Century: An International Perspective|last=Halpern|first=Paul|publisher=Frank Cass|year=2004|isbn=978-0-7146-5460-7|editor-last=Bell|editor-first=Christopher M.|location=London|pages=[https://archive.org/details/navalmutiniesoft00cbel/page/45 45–65]|chapter=The Cattaro Mutiny, 1918|editor-last2=Elleman|editor-first2=Bruce A.|chapter-url=https://archive.org/details/navalmutiniesoft00cbel/page/45}} * {{Наведено списание|last=Henderson|first=W.H.|date=30 March 1919|title=Four Months in the Adriatic|url=https://books.google.com/books?id=JKpAAQAAMAAJ|journal=The Naval Review|volume=IV}} * {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/battleships0000hore|title=Battleships|last=Hore|first=Peter|publisher=Lorena Books|year=2006|isbn=978-0-7548-1407-8|location=London|oclc=56458155|url-access=registration}} * {{Наведено списание|last=Kiszling|first=Rudolf|date=September 1934|title=Die Entwicklung der Oesterreichisch-Ungarischen Wehrmacht seit der Annexion Krise 1908|journal=Berliner Montaschefte|language=de|issue=9}} * {{Наведена книга|title=The Central Powers in the Adriatic, 1914–1918: War in a Narrow Sea|last=Koburger|first=Charles|publisher=Praeger Publishers|year=2001|isbn=978-0-313-00272-4|location=Westport}} * {{Наведена книга|title=Thunder at Twilight : Vienna 1913-1914|last=Morton|first=Frederic|date=1989|publisher=Da Capo Press|isbn=978-0-306-81021-3|edition=1st|location=New York, NY}} * {{Наведена книга|title=Austro-Hungarian Cruisers and Destroyers 1914–18|last=Noppen|first=Ryan K.|date=2016|publisher=Osprey Publishing|isbn=978-1472814708|location=Oxford}} * {{Наведено списание|last=Sieche|first=Erwin F.|year=1991|title=S.M.S. Szent István: Hungaria's Only and Ill-Fated Dreadnought|journal=Warship International|volume=XXVII|issue=2|pages=112–146|issn=0043-0374}} * {{Наведено списание|last=Sieche|first=Erwin F.|year=1985|title=Zeittafel der Vorgange rund um die Auflosung und Ubergabe der k.u.k. Kriegsmarine 1918–1923|journal=Marine—Gestern, Heute|language=de|volume=12|issue=1|pages=129–141}} * {{Наведена книга|title=The Imperial and Royal Austro-Hungarian Navy|last=Sokol|first=Anthony|publisher=United States Naval Institute|year=1968|location=Annapolis, MD|oclc=462208412}} * {{Наведена книга|title=The Naval Policy of Austria-Hungary, 1867-1918: Navalism, Industrial Development, and the Politics of Dualism|last=Sondhaus|first=Lawrence|date=1994|publisher=Purdue University Press|isbn=978-1-55753-034-9|location=West Lafayette, IN}} * {{Наведена книга|title=Armaments and the Coming of War : Europe, 1904-1914|last=Stevenson|first=David|date=1996|publisher=Clarendon Press|isbn=978-0-19-820208-0|location=Oxford}} * {{Наведена книга|title=Austro-Hungarian Naval Policy: 1904–14|last=Vego|first=Milan N.|date=1996|publisher=Routledge|isbn=978-0714642093|location=London}} == Дополнително читање == * {{Наведена книга|title=Kreuzer und Kreuzerprojekte der k.u.k. Kriegsmarine 1889–1918|last=Sieche|first=Erwin|year=2002|isbn=978-3-8132-0766-8|location=Hamburg|language=de|trans-title=Cruisers and Cruiser Projects of the Austro-Hungarian Navy, 1889–1918}} * {{Наведена книга|title=Rapidkreuzer Helgoland. Im Einsatz für Österreich-Ungarn und Italien|last=Sifferlinger|first=Nikolaus|publisher=NW Neuer Wissenschaftlicher Verlag|year=2008|isbn=9783708301334|location=Wien, Graz|language=de|trans-title=Scouting Cruiser Helgoland. In Service for Austria-Hungary and Italy}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [http://www.kuk-kriegsmarine.at/adspaun.htm Детали и фотографии од Адмирал Спаун] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081014101513/http://www.kuk-kriegsmarine.at/adspaun.htm|date=2008-10-14}} (текст на германски јазик) * [https://web.archive.org/web/20061009175320/http://www.cronab.demon.co.uk/ah3.htm Повоена распределба на австро-унгарските воени бродови] {{SMS Admiral Spaun}}{{Austro-Hungarian Navy classes}}{{DEFAULTSORT:Admiral Spaun}} [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] ckem4gxvmrw18nfa3452xwbi3o8msl0 5544317 5544314 2026-04-24T14:53:34Z IvanKonev123 98191 5544317 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="float: right; clear: right; width: 315px; border-spacing: 2px; text-align: left; font-size: 90%;" | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 90%; line-height: 1.5em;" | [[File:Admiral Spaun.jpg|300px]] |- ! height="30" style="background-color: #B0C4DE; text-align: center; vertical-align: middle; width:36%;" | Кариера ([[Австро-Угарска|Царевина Австро-Угарска]]) ! style="background-color: #B0C4DE; text-align: center; vertical-align: middle;" | [[Датотека:Austria-Hungary-flag-1869-1914-naval-1786-1869-merchant.svg|55px|врска=]] |- | Име: | „Адмирал Спаун“ |- | Именова по: | [[Херман фон Спаун|Херман фон Спауну]] |- | Бродоградилиште: | [[Поморски арсенал во Пули]] |- | Кобилица положена: | 30. свибња 1908 г. |- | Поринут: | 30. листопада 1909 г. |- | Ставлен и службу: | 15. студенога 1910 г. |- | Судбина: | Изрезан 1920 г. |- ! colspan="2" height="30" style="background-color: #B0C4DE; text-align: center; vertical-align: middle;" | Општи карактеристични |- | Класа и совет: | класа „Адмирал Спаун“ |- | Деплазман: | 3 383 тона (назначени) <br /> 3 943 тон (пуни) |- | Дужина: | 130,64 м |- | Ширина: | 12,79 м |- | Газ: | 5 м |- | Погон: | 4 пропелера<br/>16 Јарровових котлова<br/>6 Парсонсових парних турбина<br/>25 130&nbsp;КС (по пропелеру) |- | Брзина: | 27 часа (50 км/ч) |- | Посада: | 327 |- | Наоружање: | 7 топова од по 10 см <br/>1 топ од по 7 см <br/>6 торпедни цијеви од по 53,3 см |- | Оклоп: | бокови 60 мм <br/> палуба 20 мм <br/> заповједни мост 50 мм |} '''SMS ''Адмирал Спаун''''' {{Efn|name=SMS}} бил извиднички крстосувач изграден за [[Австроунгарска воена морнарица|Австроунгарската морнарица]], а бил именуван по Адмиралот и ''Маринско-командантот, врховниот командант на морнарицата,'' Херман фон Спаун. Бродот бил конструиран кратко пред [[Прва светска војна|Првата светска војна]] и положен на морнаричката база [[Пула|Пола]] во мај 1908 година, а крстосувачот бил пуштен во вода веќе во октомври 1909 година и една година подоцна во ноември 1910 бил пуштен во употреба во морнарицата. Претставува првиот брод на Австроунгарската морнарица изграден со парни турбини, а неговиот дизајн подоцна влијаел врз изградбата на Novara„Новара“. ''Адмиралот Спаун'' служел како водач на флотилата на Втора торпедо флотила на почетокот на [[Првата светска војна]] и бил стациониран надвор од поморската база во [[Котор|Катаро]]. Крстосувачот учествувал во ограничени акции во текот на првата година од војната. Во 1915 година со обрајување на војна против Австро-Унгарија од страна на Италија, крстосувачот учествувал во бомбардирање на италијанскиот брег, а во текот на остатокот од 1915 година, ''Адмиралот Спаун'' учествувал во разни операции низ [[Јадранско Море|Јадранското Море]] и бил вклучен во мисии центрирани главно околу [[Трст]] во северниот Јадран до крајот на војната, ''Адмиралот Спаун,'' воедно учествувал и во многу од поморските операции на Австро-Унгарија на југ, до Отрантската баража и [[Отрантска Врата|Отранскиот теснец]], заедно со крстосувачите од класата ''„Новара“''. Новоназначениот врховен командант на флотата на Австроунгарија, [[Миклош Хорти]] бил охрабрен од австроунгарската победа за време на Битката кај Отрантскиот Проток и решил да го пробие [[Отрантскиот бараж]] со голем напад врз теснецот организајќи масовен напад врз сојузничките сили со ''адмиралот Шпаун'', заедно со седум [[Борбен брод|борбени бродови]], три крстосувачи, четири разурнувачи, четири торпедо чамци и бројни подморници и авиони, но операцијата била напуштена откако [[Szent István|борбениот брод Szent István]] бил потонат од италијанскиот моторен торпедо чамец ''МАС-15'' наутро на 10 јуни. По потонувањето на ''„Сент Иштван“'', бродовите се вратиле во пристаништето каде што останале до крајот на војната, а кога Австро-Унгарија се соочувала со пораз во октомври 1918 година, австриската влада ја префрлила својата морнарица во новоформираната [[Држава на Словенци, Хрвати и Срби|држава СХС]](Кралство на Срби,Хрвати и Словенци) за да избегне предавање на бродот на [[Сојузници во Првата светска војна|сојузниците]]. Во ноември 1918 година по склучување примирјето во Вила Џусти , ''адмиралот Шпаун'' бил запленет од сојузниците и префрлен во Италија, каде што учествувала во победничка парада низ [[Венецијанска Лагуна|Венецијанската лагуна]] во март 1919 година. Конечната распределба на поранешната морнарица на Австро-Унгарија била решена според условите на [[Договор од Сен Жермен|Договорот од Сен Жермен ан Ле]] во 1920 година, а ''Адмиралот Шпаун'' бил отстапен на Обединетото Кралство пред да биде продаден за старо железо и распарчен помеѓу 1920 и 1921 година. == Позадина == [[Податотека:Rudolf_Montecuccoli.png|алт=A black-and-white photo of an elderly naval officer in full dress uniform, with several medals pinned to his left breast.|лево|мини|Рудолф Монтекуколи, ''морски командант'' на Австроунгарската морнарица од 1904 до 1913 година]] Во 1904 година, Австроунгарската морнарица се состоела од десет борбени бродови од различни типови, три оклопни крстосувачи, шест заштитени крстосувачи, осум торпедни бродови како и 68 торпедни пловила, а вкупната тонажа на морнарицата била 131 тон.{{Sfn|Vego|1996}} Иако морнарицата била способна да го брани крајбрежјето на Австроунгарија, оваа флота била драстично надмината од другите големи [[Средоземно Море|медитерански]] морнарици, имено Италија и Обединетото Кралство.{{Sfn|Vego|1996}} По основањето на [[Австриската морнаричка лига]] во септември 1904 година и октомвриското назначување на вицеадмиралот Рудолф Монтекуколи на позициите врховен командант на морнарицата (гер. ''Marinekommandant'') и началник на морнаричката секција на Министерството за војна (гер. ''Chef der Marinesektion''),{{Sfn|Sondhaus|1994}}{{Sfn|Vego|1996}} Австроунгарската морнарица започнала програма за проширување соодветна за онаа на една [[Велесила|голема сила]]. Монтекуколи веднаш продолжил со напорите што ги застапувал неговиот претходник, адмиралот Херман фон Шпаун, и се залагал за значително проширена и модернизирана морнарица.{{Sfn|Vego|1996}} Во текот на првата деценија од 20 век, поморската политика на Австро-Унгарија започнала да се префрла од едноставна крајбрежна одбрана кон проектирање на моќ во Јадранското, па дури и во Средоземното Море, а промената во политиката била мотивирана и од внатрешни и од надворешни фактори. Нови железници биле изградени низ австриските [[Централни Источни Алпи|алпски превои]] помеѓу 1906 и 1908 година, поврзувајќи го Трст и далматинскиот брег со остатокот од Империјата и обезбедувајќи ѝ на внатрешноста на Австро-Унгарија побрз пристап до морето од кога било досега. Пониските царини на пристаништето во Трст исто така помогнале во проширувањето на градот и сличен раст на трговската морнарица на Австро-Унгарија и со промените се наложил развој на нова линија борбени бродови способни за повеќе од одбраната на крајбрежјето на Австро-Унгарија.{{Sfn|Sokol|1968}} Пред почетокот на 20 век, поморската моќ не била приоритет во австриската надворешна политика, а морнарицата имала мал јавен интерес или поддршка, но со именувањето на надвојводата [[Франц Фердинанд]] како наследник на австроунгарскиот престол и истакнат и влијателен поддржувач на поморската експанзија, на позицијата [[адмирал]] во септември 1902 година значително ја зголемило важноста на морнарицата како во очите на пошироката јавност, така и на австрискиот и унгарскиот парламент.{{Sfn|Sokol|1968}}{{Sfn|Sondhaus|1994}} Интересот на Франц Фердинанд за поморските работи произлегол првенствено од неговото верување дека силна морнарица била неопходна за да се натпреваруваат со Италија, која ја сметал за најголема регионална закана за Австроунгарија.{{Sfn|Vego|1996}} === Австро-италијанска трка во вооружување на море === Како прв извиднички крстосувач на Австроунгарската морнарица, ''Адмиралот Шпаун'' бил овластен кога Австроунгарија била вклучена во трка со поморско вооружување со својот номинален сојузник, Италија{{Sfn|Sondhaus|1994}}{{Sfn|Sokol|1968}} кој воедно со својот италијански [[Реџа Марина]] се сметала за најважна поморска сила во регионот, наспроти која Австроунгарија се споредувала, честопати неповолно, a разликата помеѓу австроунгарската и италијанската морнарица постоела со децении. Наводно кон крајот на 80 години од 19 век, Италија се фалела со третата најголема флота во светот, зад [[Француска воена морнарица|Француската морнарица]] и Британската [[Кралска воена морнарица|кралска морнарица]],{{Sfn|Sondhaus|1994}}{{Sfn|Sondhaus|1994}} иако таа разлика била донекаде изедначена со тоа што Руската царска морнарица и Германската царска морнарица ја надминале Италијанската морнарица во 1893 и 1894 година,{{Sfn|Sondhaus|1994}} а до 1904 година рамнотежата повторно почнала да се поместува во корист на Италија,{{Sfn|Sondhaus|1994}}а всушност, до 1904 година, големината на италијанската Регија Марина, по тонажа, била повеќе од двојно поголема од онаа на Австро-унгарската морнарица и додека двете нации имале релативно еднаков број на борбени бродови, Италија имала повеќе од двојно повеќе крстосувачи.{{Sfn|Vego|1996}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | Морнаричка сила на Италија и Австро-Унгарија во 1904 година {{Sfn|Vego|1996}} {{Efn|name=BBs}} |- | rowspan="2" | '''Тип''' | colspan="2" | '''Италија''' | colspan="2" | '''Австро-Унгарија''' | rowspan="2" | '''италијански/австроунгарски''' '''однос на тонажа''' |- | '''Број''' | '''Тонажа''' | '''Број''' | '''Тонажа''' |- | Бојни бродови | 13 | 166,724 тони | 10 | 85,560 тони | 1,9:1 |- | Оклопни крстосувачи | 6 | 39,903 тони | 3 | 18,810 тони | 2,1:1 |- | Заштитени крстосувачи | 14 | 37,393 тони | 6 | 17,454 тони | 2,1:1 |- | Торпедо-пловила | 15 | 12,848 тони | 8 | 5,070 тони | 2,5:1 |- | Торпедо занает | 145 | 10,477 тони | 68 | 4,252 тони | 2,4:1 |- | '''Вкупно''' | '''195''' | '''267,345 тони''' | '''95''' | '''131,246 тони''' | '''2,3:1''' |} === Планот на Монтекуколи === ''Адмиралот Спаун'' првпат го замислил ова на хартија на почетокот на 1905 година, кога Монтекуколи го изготвил својот прв предлог за модерна австриска флота како дел од неговиот план за изградба на морнарица доволно голема за да се бори за Јадранското Море. Овој почетен план се состоел од 12 борбени бродови, 4 оклопни крстосувачи, 8 извиднички крстосувачи, 18 разорувачи, 36 торпедни бродови за отворено море и 6 подморници, но иако спецификите сè уште не биле изготвени, четирите крстосувачи во планот на Монтекуколи на крајот станале ''Адмирал Спаун'' и трите брода од класата ''Новара.''{{Sfn|Vego|1996}}{{Sfn|Kiszling|1934}} Поради политичка криза во унгарската влада, гласањето за предложената програма на Монтекуколи било одложено поголемиот дел од 1905 година и дури на крајот на годината австриските и унгарските делегации за заеднички работи ќе ја одобрат програмата на Монтекуколи, а според условите на буџетскиот договор биле издвоени дури 121.000.000 круни за изградба на воени бродови во период од три години, при што ратите за овој посебен кредит биле ретроактивно поместени назад до 1904 година. Буџетот немал средства за другите три крстосувачи што Монтекуколи сакал да ги изгради, но вклучувал средства за трите [[Erzherzog Karl„Ержерцог Карл“]], 6 разорувачи и ''„Адмирал Спаун“''.{{Sfn|Vego|1996}} == Дизајн == [[Податотека:Admiral_Hermann_Freiherr_von_Spaun_(Sport_und_Salon_1905).png|алт=|лево|мини|Адмирал Херман Фрајхер фон Шпаун, поранешен ''командант на маринци'' на австроунгарската морнарица и имењак на крстосувачот ''Адмирал Спаун'']] ''„Адмирал Спаун“'' бил дизајниран за извиднички мисии{{Sfn|Sondhaus|1994}} и се базирал на премисата дека театарот на операции во кој ќе дејствувал ќе бил во голема мера ограничен на Јадранското Море, а неговата намена да дејствува како брзодвижечки извиднички крстосувач способен да извршува мисии со напади и бегство, а истовремено да ги загрозува комуникациите и конвоните рути.{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}} Монтекуколи верувал дека доколку Австро-Унгарија во одреден момент би била вовлечена во поголем поморски конфликт што го опфаќа Медитеранот, ''„Адмирал Спаун“'' би бил способен успешно да ја исполни својата улога и дека класа на борбени крстосувачи не била неопходна за такво сценарио.{{Sfn|Vego|1996}} По изградбата на ''„Адмирал Спаун“'', нејзиниот дизајн бил толку добро прифатен што бил искористен за да влијае врз изградбата на трите крстосувачи од [[Класата „Новара“|класата ''„Новара“'']] што го следеле.{{Sfn|Vego|1996}}{{Sfn|Noppen|2016}} Сличностите помеѓу ''„Адмирал Спаун“'' и „ ''Новара'' “ биле толку блиски што и покрај тоа што се различни класи, и современите и модерните публикации повремено ги поврзувале сите четири брода заедно како членови на истата класа.{{Sfn|Henderson|1919}}{{Sfn|Gill|1916}}{{Sfn|Sondhaus|1994}} ''Адмиралот Спаун'' се карактеризирал со вкупна должина од 130.6м, а на линијата на водата, крстосувачот имал должина од 129.7м, додека неговата должина помеѓу нормалните линии изнесувала 125.2м. Исто така бродот имал греда од 12.8м и просечен влечен волумен од 5.3м при длабоко оптоварувањеи воедно бил дизајниран да поместува 3,500 тони при нормално оптоварување, а при целосно борбено оптоварување 4000 тони. Погонските системи на бродот се состоеле од шест парни турбини Парсонс и четири шахти. Овие турбини биле дизајнирани да обезбедат од 18,739 до 18,832kW и биле напојувани од 16 котли со водни цевки од типот Јароу, што му овозможиле ''на Адмирал Спаун'' да достигне максимална брзина од 50.13km/h за време на морските проби.{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}}{{Sfn|Greger|1976}}{{Sfn|Alger|1910}} ''Адмиралот Спаун'' имал екипаж од 320–327 офицери и луѓе.{{Sfn|Greger|1976}}{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}} ''Адмиралот Спаун'' бил вооружен со главна батерија од седум 50 калибар 10см топови во единечни држачи на пиедестал, од кои две биле поставени напред на предниот дел од бродот, а четири биле лоцирани во средината на бродот, по од двете страни по две и еден на палубата. Воедно поседувал и 47мм топ SFK L/44, а во 1916 година му биле додадени и Шкода 7см /50 противвоздушен топ K10 и четири 53.3см торпедни цевки во двојни држачи.{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}}{{Sfn|Greger|1976}} Топовите биле со помал калибар од многу други крстосувачи од таа ера,{{Sfn|Dickson|O'Hara|Worth|2013}} што довело до планови за отстранување на топовите од предниот дел од палубата и станите на бродот и нивна замена со пар 15см топови напред и назад, но овие модификации не биле во можност да се случат пред крајот на војната. Нејзиното помало вооружување делумно се должело на желбата во рамките на Австро-унгарската морнарица ''адмиралот Спаун'' да има поголема брзина и поголем оклоп од повеќето други современи крстосувачи од таа ера и како резултат на тоа, вооружувањето на крстосувачот морало да се намали.{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}} ''Адмиралот Спаун'' бил заштитен на водната линија од оклопен појас со должина од 60мм дебела средина на бродот, а топовите имале 40мм дебели штитови, додека дебелината на палубата за бродот била 20мм, а оклопот што ја штитеше кулата за управување бил 60мм.{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}}{{Sfn|Greger|1976}} == Изградба == [[Податотека:Admiral_Spaun_launched.png|алт=|мини|Лансирањето на бродот ''„Адмирал Спаун“'' од морнаричката база Пола на 30 октомври 1909 година]] На 30 мај 1908 година „''Адмирал Спаун“'' бил положен на бродоградилиштето Пола{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}}, а за време на изградбата, „Стабилименто Текнико Триестино“ склучила договор со компанијата [[„Парсонс Марин Спаун“]] која произведувала турбини се со цел овозможување на изградба на парните турбини и да се склопат во Трст со употреба на материјали пронајдени во рамките на Австроунгарската империја,{{Sfn|Sondhaus|1994}}а воедно претставувал првиот брод на Австроунгарската морнарица изграден со парни турбини.{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}} Во септември 1909 година, Монтекуколи му предложил на Австроунгарскиот совет на министри, буџет за 1910 година со кој би се одобрил изградба на три крстосувачи од [[Класата „Новара“|класата ''„Новара“'']], заедно со четирите дредноути од Tegetthoff„Тегетхоф“ и неколку торпедо чамци и подморници, но иако желбата на Монтекуколи да изгради нова класа крстосувачи била одложена, овој пат поради финансиските трошоци што ги презела Австроунгарија по [[анексијата на Босна]] и мобилизацијата на нејзината флота и армија на врвот на [[Босанска криза|босанската криза]], на морнарицата ѝ биле дадени средства за да го забрза завршувањето на борбените бродови од Radetzky„Радецки“ и ''„Адмирал Спаун“''.{{Sfn|Vego|1996}} По речиси година и пол на 30 октомври 1909 година, бродот бил пуштен во вода,{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}}{{Sfn|Vego|1996}} а потоа спроведувал морски проби во текот на една година. Кога бил нарачан ''„Адмирал Спаун“'', тој бил дизајниран да достигне брзина поголема од современите крстосувачи кои се наоѓале во други морнарици низ целиот свет, како што се [[Воена морнарица на САД|морнарицата на Соединетите Американски Држави]] и Британската [[Кралска воена морнарица|кралска морнарица]].{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}} Во септември 1910 година, било објавено дека постигнал максимална брзина од 50.31км/h кои било за 1.98км/h побрзо од првобитната договорена брзина.{{Sfn|Alger|1910}} На 15 ноември 1910 година по завршувањето на своите морски проби, ''адмиралот Спаун'' бил ангажиран во Австро-унгарската морнарица.{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}} == Историја на услуги == [[Податотека:Admiral_Spaun.jpg|алт=|лево|мини|''Адмиралот Спаун'' во мирување]] Во рок од една година од стапување на ''адмиралот Спаун'' во Астроунгарската морнарица, во септември 1911 година избувнала [[Османлиско-италијанска војна|Италијанско-турската војна]], а и покрај фактот дека Австроунгарија и Италија останале номинални сојузници под Тројниот сојуз, тензиите меѓу двете нации останале високи во текот на целата војна со што Австроунгарската морнарица била ставена во состојба на висока готовност, додека армијата била распоредена на италијанската граница.{{Sfn|Vego|1996}} Иако војната на крајот била локализирана на барање на Австроунгарија на делови од Источниот Медитеран и Либија, [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]] избувнала дури и пред Италија и [[Отоманско Царство|Отоманската империја]] да можат да склучат мировен договор, а со тоа уште еднаш, османлиската војска се покажала како недоволна за да ги победи своите противници. [[Балкански сојуз|Балканската лига]] на Бугарија, Србија, Грција и Црна Гора брзо ги освоила последните преостанати европски поседи на Отоманската империја за само неколку недели,{{Sfn|Vego|1996}} а до ноември 1912 година, Србија била подготвена да добие пристаниште на Јадранското Море на кое Австро-Унгарија остро се спротивставувала, бидејќи српското пристаниште на Јадранското Море би можело драстично да го промени балансот на моќта во регионот и да ги зближи Србија и Италија преку економски врски, а воедно и така да служи и како руска поморска база.{{Sfn|Vego|1996}} За чудо Австро-Унгарија нашла поддршка од Италија, која се спротивставила на српскиот пристап до Јадранското Море, поради сомнение дека Русија би ги искористила сите српски пристаништа за да ја стационира својата Црноморска флота, но воедно Италија исто така се плашела дека самата Австро-Унгарија еден ден ќе ја анектира Србија и со тоа би добила повеќе јадрански брег без да отстапи италијански говорни територии како што се [[Трентино]] и [[Трст]],{{Sfn|Vego|1996}} а како реакција на тоа Русија и Србија протестирале во Виена за противењето на потенцијалното српско крајбрежје и така до крајот на ноември 1912 година, закана од конфликт меѓу Австро-Унгарија, Италија, Србија и Русија, заедно со обвинувањата за српско лошо однесување кон австро-унгарскиот конзул во [[Призрен|Пришрена,]] довело до воен страв на Балканот. По сите овие настани, Русија и Австро-Унгарија почнале да мобилизираат трупи по нивните граници, додека Австро-Унгарија почнала да се мобилизира за можна инвазија на Србија. За време на кризата, целата австро-унгарска морнарица била целосно мобилизирана, а во тоа време, неколку австро-унгарски воени бродови веќе биле распоредени во Егејското Море или во градот [[Историја на Истанбул|Цариград]] како би ги заштитиле австро-унгарските интереси за време на [[Италијанско-турската војна]] и [[Првата балканска војна]]. Морнарицата потоа им наредила ''на адмиралот Спаун'' и Aspern да ги напуштат своите бази во Цариград и да се приклучат на остатокот од флотата во Егејското Море во случај на можна војна со Србија и Русија.{{Sfn|Vego|1996}} До декември 1912 година, Австроунгарската морнарица, покрај ''Адмирал Спаун'', броела вкупно 7 [[борбени бродови]], 5 [[крстосувачи]], 8 [[разорувачи]], 28 т[[орпедни чамци]], како и 6 [[Подморница|подморници]] подготвени за борба.{{Sfn|Vego|1996}}Кризата на крајот стивнала по потпишувањето на [[Лондонски договор (1913)|Лондонскиот договор]], со кој на Србија ѝ бил даден слободен пристап до морето преку меѓународно надгледувана железница, а во исто време била основана и вештачки создадена независна Албанија, а на 28 мај 1913 година австроунгарската армија и морнарица биле демобилизирани.{{Sfn|Vego|1996}} Во јуни 1914 година, на борбениот брод [[Viribus Unitis]] му била доделена задача да го транспортира надвојводата Франц Фердинанд до [[Австроунгарска Босна и Херцеговина|Кондоминиумот на Босна и Херцеговина]] за да ги следи воените маневри, а по маневрите, Фердинанд и неговата сопруга Софија планирале да го посетат [[Сараево]] за да го отворат државниот музеј во неговите нови простории.{{Sfn|Dedijer|1966}} На 24 јуни, борбениот брод го донел надвојводата од Трст до [[Неретва|реката Нарента]], каде што се качил на јахта која го однела на север кон Сараево и откако ги набљудувал воените маневри три дена, надвојводата се сретнал со својата сопруга во Сараево, а 2 дена потоа на 28 јуни 1914 година, тие биле застрелани од терористот [[Гаврило Принцип]].{{Sfn|Albertini|1953}} Откако слушнал за атентатот, ''морнаричкиот командант'' Антон Хаус отпловил на југ од Пола со придружна флота составена од ''адмиралот Спаун'', сестринскиот брод {{'}} ''[[Вирибус Унитис]]'', [[Tegetthoff]] и неколку [[торпедо-чамци]]. Веќе два дена по атентатот, телата на Фердинанд и Софија биле префрлени на бродот ''Вирибус Унитис'', кој бил закотвен чекајќи го надвојводата за неговото враќање и бил транспортиран назад во Трст.{{Sfn|Morton|1989}} ''Вирибус Унитис'' бил следен од придружната флота на Хаус за време на патувањето, при што флотата се движела бавно по далматинскиот брег, обично во видно поле на копно. Крајбрежните градови и села ѕвонеле со црковни ѕвона кога бродовите поминувале, додека гледачите ја гледале флотата од брегот,{{Sfn|Sondhaus|1994}} а Смртта на надвојводата ја предизвикала [[Јулска криза|Јулската криза]], која кулминирала со објавување војна на [[Кралство Србија|Кралството Србија]] од страна на Австро-Унгарија на 28 јули 1914 година.{{Sfn|Stevenson|1996}}{{Sfn|Sondhaus|1994}} === 1914 година === [[Податотека:Admiral_Spaun_underway.png|алт=|мини|''Адмирал Спаун'' на пат]] Настаните се одвивале брзо во наредните денови. На 30 јули 1914 година, Русија прогласила целосна мобилизација како одговор на објавувањето војна на Австро-Унгарија против Србија, а веќе следниот ден Австро-Унгарија прогласила целосна мобилизација и така веќе следниот ден на 1 август, и Германија и Франција наредиле целосна мобилизација, со што Германија и објавила војна на Русија во поддршка на Австро-Унгарија. Иако односите меѓу Австро-Унгарија и Италија значително се подобриле во двете години по обновувањето на [[Троен сојуз|Тројниот сојуз]] во 1912 година,{{Sfn|Sondhaus|1994}} сепак зголемените поморски трошоци на Австро-Унгарија, политичките спорови околу влијанието во [[Кнежевство Албанија|Албанија]] како и италијанската загриженост за потенцијалната анексија на земјиште во [[Кралство Црна Гора|Кралството Црна Гора]] предизвикало односите меѓу двете сојузни сили да се нарушат во месеците што довеле до војната.{{Sfn|Sondhaus|1994}} Прогласувањето неутралност на Италија на 1 август во војната ги уништило сите надежи на Австро-Унгарија да ги искористи своите поголеми бродови, од кои вклучувајќи го и ''Адмирал Спаун'' во големи борбени операции во Медитеранот, бидејќи морнарицата се потпирала на јаглен складиран во италијанските пристаништа за да работи заедно со Реџа Марина. До 4 август, Германија веќе го окупирала Луксембург и ја нападнала Белгија откако ѝ објавила војна на Франција, а Обединетото Кралство последователно ѝ објавило војна на Германија истиот ден во поддршка на белгиската неутралност.{{Sfn|Sondhaus|1994}} Кратко по почетокот на војната, помошта на австроунгарската флота ја повикала германската медитеранска дивизија, која се состоела од борбениот крстосувач Goeben и лесниот крстосувач Breslau{{Sfn|Halpern|1994}} кои се обидувале да се пробијат од Месина, каде што товарале јаглен пред почетокот на војната, но до првата недела од август, британските бродови почнале да се собираат во близина на Месина во обид да ги заробат Германците. Додека Австроунгарија сè уште не ја мобилизирала целосно својата флота, била собрана сила за да им помогне на германските бродови. Флотата се состоела од ''адмиралот Шпаун'' со трите ''„Радецки'' “ и трите ''„Тегетхоф'' “, како и оклопниот крстосувач Sankt Georg, 6 разорувачи и 13 торпедни чамци.{{Sfn|Sondhaus|1994}} Високата команда на Австроунгарија била мошне претпазлива со цел да не поттикне војна со Велика Британија, ѝ наредила на флотата да ги избегнува британските бродови и отворено да ги поддржува Германците само додека биле во австроунгарските води. Така на 7 август, кога Германците излегле од Месина, австроунгарската флота почна да плови кон Бриндизи за да се поврзе со Германците и да ги придружува нивните бродови до пријателско пристаниште во Австроунгарија, но сепак, германското движење кон устието на Јадранското Море било одвлекување на вниманието за да ги одврати Британците и Французите од нивната потера, па германските бродови наместо тоа го заобиколија јужниот врв на Грција и се упатиле кон [[Дарданели|Дарданелите]], каде што на крајот биле продадени на [[Отоманско Царство|Отоманската Империја]], а наместо да ги следи германските бродови кон [[Црно Море|Црното Море]], австриската флота се врати во Пола.{{Sfn|Halpern|1994}}{{Sfn|Sondhaus|1994}} Откако Франција и Велика Британија и објавиле војна на Австро-Унгарија на 11 и 12 август, соодветно, на францускиот адмирал Огистен Буе де Лаперер му било издадена наредба да ги затвори австро-унгарските бродови на влезот во Јадранското Море и да се вклучи во сите австро-унгарски бродови на кои ќе наиде неговата англо-француска флота, а Лаперер одлучил да ги нападне австро-унгарските бродови што ја блокирало Црна Гора и така во Битката кај Антивари што следеше ја заврши блокадата на Австро-Унгарија и ефикасно го ставила Отранскиот Проток цврсто во рацете на Велика Британија и Франција.{{Sfn|Koburger|2001}}{{Sfn|Sondhaus|1994}} По Битката кај Антивари и пробивот на <nowiki><i id="mwAos">Гебен</i></nowiki> и <nowiki><i id="mwAow">Бреслау</i></nowiki> од Месина, Австроунгарската морнарица доживеала многу малку акција, при што многу од нејзините бродови го поминувале поголемиот дел од своето време во пристаништето, а општата неактивност на морнарицата делумно била предизвикана од страв од мини во Јадранското Море,{{Sfn|Halpern|1994}} но други фактори придонеле за недостатокот на поморска активност во првата година од војната. Наводно Адмиралот Хаус се плашел дека директната конфронтација со француската морнарица, дури и ако би била успешна, ќе ја ослабело Австроунгарската морнарица до тој степен што Италија би имала одврзани раце во Јадранското Море.{{Sfn|Sondhaus|1994}} Оваа загриженост била толку голема за Хаус, што тој во септември 1914 година напишал: '''„Додека постои можност Италија да ни објави војна, сметам дека е моја прва должност да ја одржам нашата флота недопрена“,'''{{Sfn|Halpern|1987}}а одлуката на Хаус да ја задржи својата флота во пристаништето предизвикала остри критики од Австроунгарската армија, Германската морнарица и Австроунгарското Министерство за надворешни работи,{{Sfn|Sondhaus|1994}} но исто така довело и до тоа многу поголем број сојузнички поморски сили да бидат посветени на Медитеранот и Отранскиот Проток, а можеле да бидат искористени на друго место, како на пример против Отоманската империја за време на [[Галиполска операција|Галиполската кампања]].{{Sfn|Sondhaus|1994}} Во текот на остатокот од 1914 година, ''Адмирал Спаун'' бил меѓу најактивните бродови во Австроунгарската морнарица, и покрај хроничните проблеми со моторот.{{Sfn|Dickson|O'Hara|Worth|2013}} === 1915 година === [[File:Admiral_Spaun_underway2.png|лево|мини|''Адмирал Спаун'' на море]] До јануари 1915 година, Хаус усвоил претпазлива стратегија со која би се зачувала флотата, бидејќи Австро-Унгарија била драстично побројна од англо-француските флоти во Медитеранот, а ставот на некогашниот сојузник на Австро-Унгарија, Италија, останал непознат. Хаус одлучил дека најдобриот тек на дејствување би бил да дејствува како флота во постоечка состојба, која би ги врзала сојузничките поморски сили, додека торпедо бродовите, мини и нападите со брзи крстосувачи како ''„Адмирал Спаун“'' би биле искористени за да се намали бројната супериорност на непријателските флоти пред да се води решавачка битка.{{Sfn|Halpern|1994}} Сепак, проблемите со моторот и другите машини поврзани со нејзините погонски системи ги попречиле способностите на ''адмиралот Спаун'' да биде распореден за операции во Јадранското Море на сличен начин како бродовите од класата ''Новара''. Всушност, Гардинер и Греј пишуваат во '''''„Сите борбени бродови на светот 1906–1921“''' на Конвеј'' дека: '''„бродот претрпел толку многу почетни проблеми со своите мотори што никогаш не учествувал во крстосувачките операции на нејзините наследници, иако во воена служба учествувал во помали и помалку опасни улоги“.'''{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}} Наместо тоа, бродовите од класата ''Новара'' продолжиле со операциите во Јадранското Море, извршувајќи мисии како што било: влечење подморници во Средоземното Море или напади врз сојузнички конвои и скитници што го чувале [[Отрантска Врата|Отранскиот Проток]].{{Sfn|Sondhaus|1994}} Сепак, ''адмиралот Спаун'' учествувал во најголемата и најуспешната австро-унгарска поморска операција во војната по влегувањето на Италија во конфликтот на страната на Сојузниците во мај 1915 година.{{Sfn|Halpern|1994}}{{Sfn|Sokol|1968}} === Бомбардирање на Анкона === {{Главна|Bombardment of Ancona}} [[Податотека:Ramberg_-_Bombarding_of_Ancona,_1915,_HGM,_2017-03-08.jpg|алт=A painting depicting multiple warships in a row shelling a coastline. Smoke can be seen coming out of both the land and the guns of each ship.|десно|мини|''Бомбардирање на Анкона'' од Август фон Рамберг, на кое се прикажани австро-унгарски борбени бродови како го гранатираат италијанскиот брег во мај 1915 година.]] По неуспешните преговори со Германија и Австро-Унгарија за приклучување на Италија во војната како членка на [[Централни сили|Централните сили]], Италијанците започнале преговори со [[Антанта|Тројната антанта]] за конечното влегување на Италија во војната на нивна страна на 26 април 1915 година со потпишување на Лондонскиот договор,{{Sfn|Sondhaus|1994}} а на 4 мај Италија формално се откажала од својот сојуз со Германија и Австро-Унгарија, давајќи им на Австро-Унгарија однапред предупредување дека Италија се подготвувала да влезе во војна против нив. На 20 мај, царот [[Франц Јосиф I]] ѝ дал овластување на Австроунгарската морнарица да ги нападне италијанските бродови што конвоирале трупи во Јадранското Море или испраќале залихи во Црна Гора, а Хаус во меѓувреме правел подготовки неговата флота да излезе во Јадранското Море во масовен напад против Италијанците во моментот кога ќе беше објавена војната. На 23 мај 1915 година, помеѓу два и четири часа откако официјално италијанската објава на војна стигнала до главната австроунгарска поморска база во Пола, австроунгарската флота, вклучувајќи го и ''адмиралот Спаун'', започнала да го бомбардира италијанскиот брег.{{Sfn|Halpern|1994}}{{Sfn|Sokol|1968}} За време на австроунгарските напади долж италијанскиот брег, ''Адмирал Спаун'', крстосувачите Saida, Helgoland и Szigetvár, како и 9 разорувачи, обезбедиле заштита од можен италијански контранапад, но сепак, очекуваниот италијански контранапад не се материјализирал, а додека ''Адмирал СПаун'' извидувал во јужниот Јадран, тој воедно и го бомбардирал пристаништето Термоли, со што им нанел штета на железнички мост и товарен воз, пред да се упати кон [[Кампомарино]] каде што ги гранатирал градските товарни дворови и зградите на железничката станица, уништувајќи ги и двете.{{Sfn|Sondhaus|1994}} Во меѓувреме, јадрото на австроунгарската морнарица, предводено од бродовите од класата ''Тегетхоф'', се упатиле кон [[Анкона]], а поморската операција Бомбардирање на Анкона било голем успех за австроунгарската морнарица. Во самото пристаниште Анкона, еден италијански пароброд бил уништен, а три други оштетени, додека еден италијански разорувач - ''Турбина'' - бил потонат подалеку на југ. Инфраструктурата на пристаништето Анкона и околните градови биле сериозно оштетена, а железничката станица и пристанишните објекти во градот биле оштетени или уништени, додека локалните крајбрежни батерии што ги бранеле биле сосема уништени. Повеќе пристаништа, магацини, резервоари за нафта, радиостаници и складишта за јаглен и нафта биле запалени од бомбардирањето, а електричните, гасните и телефонските линии во градот биле прекинати. Во самиот град, полициската станица во Анкона, касарната, воената болница, рафинеријата за шеќер и канцелариите на Банката на Италија претрпеле штета, а 30 италијански војници и 38 цивили биле убиени, додека дополнителни 150 биле ранети во нападот.{{Sfn|Sokol|1968}}{{Sfn|Sondhaus|1994}} За време на нападите долж италијанската крајбрежна линија тој ден, австроунгарски хидроавиони ги бомбардирале Венеција и Анкона. {{Sfn|Sondhaus|1994}} Австроунгарската флота подоцна продолжила да го бомбардира брегот на Црна Гора без никаков отпор, а додека италијанските бродови пристигнале на местото на настанот, Австроунгарците веќе безбедно биле вратени во пристаништето.{{Sfn|Hore|2006}} Целта на бомбардирањето на крајбрежјето на Италија било да се одложи распоредувањето на италијанската армија по границата со Австроунгарија со уништување на критичните транспортни системи,{{Sfn|Sokol|1968}} а изненадувачкиот напад врз Анкона и италијанскиот јадрански брег успел да го одложи распоредувањето на Италија во [[Алпи|Алпите]] за 2 недели, а ова одложување ѝ дало на Австроунгарија драгоцено време да го зајакне италијанскиот фронт и повторно да распореди дел од своите трупи од Источниот и Балканскиот фронт.{{Sfn|Sokol|1968}} Воедно бомбардирањето и потонувањето на неколку италијански бродови, исто така, нанело тежок удар на италијанскиот воен и јавен морал. {{Sfn|Sondhaus|1994}} === 1915–1916 === [[Податотека:Admiral_Spaun_deck.png|алт=|десно|мини|Палубата на ''„Адмирал Спаун“'' во 1917 година. Четирите двојни држачи за торпедни цевки се видливи под нивните капаци.]] По влегувањето на Италија во војната во мај 1915 година, ''„Адмирал Спаун“'' бил помеѓу најредовно користените бродови во текот на остатокот од годината против Италијанците во Јадранското Море, но сепак, нејзините механички проблеми го спречиле да се вклучи во ист број напади и излети како крстосувачите од класата ''„Новара“''{{Sfn|Sondhaus|1994}} и во тоа време, ''„Адмирал Спаун“'' го поминал поголемиот дел од своето време во служба во северниот Јадранско Море, обезбедувајќи покритие за австроунгарските бродови кои вршеле операции за поставување мини и чистење мини.{{Sfn|Noppen|2016}} Сепак учествувал во некои напади во јужниот Јадранско Море во споредна улога. Во ноќта на 28 декември 1915 година, ''„Хелголанд“'' и пет разурнувачи учествувале во напад врз француски и италијански бродови, а за време на овој напад, ''„Хелголанд“'' ја удрил и потопил француската подморница {{Ship|French submarine|Monge|Q67|2}} помеѓу Бриндизи и албанското пристаниште [[Драч|Драчо]], пред да нападне бродови во Драчо следниот ден.{{Sfn|Gill|1916}} Откако потонале неколку бродови во пристаништето, два од австроунгарските разорувачи што го придружувале ''Хелголанд'' ненадејно наишле на мини и еден од нив потонал. Како одговор на овие неуспеси, ''„Новара“'', ''„Адмирал Спаун“'' и MonarchМонарх Budapest биле мобилизирани за да ги поддржат ''Хелголанд'' и австроунгарските разорувачи, а ''Хелголанд'' не бил повреден во операцијата и успеал да ја избегне сојузничката потера кога се стемнило, среќавајќи се со засилувањата испратени да го придружуваат назад во Катаро.{{Sfn|Halpern|2004}}{{Sfn|Halpern|1994}} ''Адмирал Спаун'' учествувал многу помалку во акција во текот на 1916 година, бидејќи механичките проблеми сеуште постоеле и наместо тоа, тој останал на должност во поспоредни улоги и бил подложен на реновирање за да се зајакне неговото противвоздушно и торпедско оружје.{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}}{{Sfn|Noppen|2016}} И покрај неуспесите во текот на поголемиот дел од војната, ''„Адмирал Спаун“'' и бродовите од класата ''„Новара'' “ служеле како „вистински главни бродови на Јадранот“,{{Sfn|Dickson|O'Hara|Worth|2013}} бидејќи многу од поголемите бродови на Австроунгарската морнарица - како што се борбените бродови од класата ''„Тегетхоф“'' - останале во пристаништето во Пола помеѓу мај 1915 и јуни 1918 година.{{Sfn|Sondhaus|1994}}{{Sfn|Halpern|1994}} === 1917–1918 === На 10 декември 1917 година, по торпедирањето на крајбрежниот одбранбен брод Wien, ''„Адмирал Шпаун“'', борбениот брод Árpád пред дредноут, како и 6 разорувачи биле испратени со цел да ја зајакнат одбраната на пристаништето на Австро-Унгарија во Трст. На 19 декември, овие воени бродови се поврзале со ''Будимпешта'', како и 16 торпедни чамци, 5 [[Миноловец|миничистачи]] и 5 хидроавиони за да ги бомбардираат италијанските артилериски позиции на устието на [[Пјаве|реката Пјаве]]. Оваа операција требала да обезбеди покритие за дивизија на Кралскиот унгарски Хонвед да ја премине реката, но не успеала поради лошите временски услови и така до 1 јануари, ''„Адмирал Шпаун“'' и остатокот од оваа флота се повлекле назад во Пола.{{Sfn|Sondhaus|1994}} По бунтот на Катаро, адмиралот Максимилијан Његован бил отпуштен од функцијата ''морски командант'', иако на барање на Његован било објавено дека се пензионира,{{Sfn|Sondhaus|1994}} а [[Миклош Хорти]], кој оттогаш бил унапреден во командант на борбениот брод [[Prinz Eugen]], бил унапреден во контраадмирал и именуван за ''Флотенкомандант,'' односно врховен командант на флотата. Унапредувањето на Хорти наишло на поддршка кај многу членови на поморскиот офицерски корпус, кои верувале дека тој би ја искористил морнарицата на Австро-Унгарија за борба против непријателот, но назначувањето на Хорти претставувало тешкотии поради неговата релативно млада возраст која ги отуѓила многу од постарите офицери, а поморските традиции на Австро-Унгарија вклучувале непишано правило дека ниту еден офицер не може да служи на море под некој со понизок стаж, а тоа значело дека шефовите на Првата и Втората борбена ескадрила, како и на крстосувачката флотила, сите морале да се пензионираат рано или да заземат позиции на брегот.{{Sfn|Sondhaus|1994}} === Напад во Отранто === [[Податотека:Gulf_of_Taranto_map.png|алт=A map showing the Strait of Otranto. The southeastern tip of Italy can be seen on the left, with the coast of Albania appearing on the right.|лево|мини|Карта што ја покажува локацијата на Отрантскиот Проток на јужниот крај на Јадранското Море]] Хорти бил решен да ја искористи флотата за да го нападне Отрантскиот бараж и планирал да го повтори својот успешен напад врз блокадата во мај 1917 година.{{Sfn|Koburger|2001}} Хорти замислил голем напад врз сојузничките сили со неговите 4 брода од класата ''Тегетхоф'', кои би обезбедиле најголем дел од нападот, а тие би биле придружени од 3 брода од класата пред-дредноути ''Ержерцог Карл'', 3 крстосувачи од класата ''Новара'', ''Адмирал Спаун'', 4 разорувачи од класата ''Татра,'' како и 4 торпедо чамци. Подморници и авиони исто така биле вклучени во операцијата за лов на непријателски бродови на боковите на флотата.{{Sfn|Halpern|1987}}{{Sfn|Sondhaus|1994}}{{Sfn|Sokol|1968}} На 8 јуни 1918 година, Хорти ги однел своите водечки бродови, ''Вирибус Унитис'' и ''Принц Еуген'' на југ со водечките елементи на својата флота,{{Sfn|Koburger|2001}} а веќе вечерта следниот ден на 9 јуни, ''Сент Иштван'' и ''Тегетхоф'' ги следеле со свои придружни бродови. Планот на Хорти предвидувал ''Новара'' и ''Хелголанд'' да се вклучат во Баражот со поддршка на разурнувачите од класата ''Татра,'' а во меѓувреме, ''адмиралот Спаун'' и ''Саида'' би биле придружувани од 4 торпедни бродови на флотата до Отранто со цел бомбардирање на италијанските воздухопловни и поморски станици.{{Sfn|Halpern|2004}} Германските и австроунгарските подморници би биле испратени во [[Валона]] и Бриндизи за да ги нападнат италијанските, француските, британските и американските воени бродови кои пловеле за да се вклучат во Австроунгарската флота, додека хидроавионите од Катаро би обезбедиле воздушна поддршка и би го скриле напредувањето на бродовите. Бојните бродови (особено ''Тегетхофовите)'', би ја користеле својата огнева моќ за да го уништат Баражот и да се вклучат во сите сојузнички воени бродови на кои ќе наидат. Хорти се надевал дека вклучувањето на овие бродови би се покажало како клучно во обезбедување на решителна победа.{{Sfn|Sondhaus|1994}} На пат кон пристаништето во Ислана, северно од [[Дубровник|Рагуза]], за да се сретнат со борбените бродови ''Вирибус Унитис'' и ''Принц Еуген'' за координиран напад на Отрантската баража, ''Сент Иштван'' и ''Тегетхоф'' се обиделе да постигнат максимална брзина за да го стигнат остатокот од флотата, но притоа, турбините ''Сент Иштван'' почнале да се прегреваат и брзината морала да се намали, а кога бил направен обид да се подигне повеќе пареа за да се зголеми брзината на бродот, ''Сент Иштван'' испуштил вишок чад. На 10 јуни колу 3:15 часот наутро,{{Efn|name=time of attack}} два италијански брода на MAS, ''MAS 15'' и ''MAS 21'', го забележале чадот од австриските бродови додека се враќале од мирна патрола покрај далматинскиот брег со што и двата брода успешно го пробиле придружниот екран и се поделиле за да се вклучат во секој од дредноутите, а ''MAS 15'' успешно ги испали своите два торпеда во 3:25 часот во ''Szent István, кој'' бил погоден од две 45см торпеда покрај нејзините котларници. ''Иако Тегетхоф'' се обидел да го повлече ''Сент Иштван'', не успеал{{Sfn|Sokol|1968}} и така во 6:12 наутро, со пумпите неспособни за задачата, ''Сент Иштван'' се преврте кај [[Премуда]].{{Sfn|Sieche|1991}}{{Sfn|Sondhaus|1994}}{{Sfn|Sokol|1968}} Стравувајќи од понатамошни напади од торпедо бродови или разорувачи од италијанската морнарица, како и од можни сојузнички дредноути кои реагирале на местото на настанот, Хорти верувал дека елементот на изненадување е изгубен и го откажал нападот, принудувајќи ''го адмиралот Спаун'' да се врати во пристаништето. Всушност, италијанските торпедо бродови биле на рутинска патрола, а планот на Хорти не им бил предаден на Италијанците како што се плашел, а најсмешно од се, Италијанците дури и не откриле дека австриските дредноути ја напуштиле Пола сè до 10 јуни, кога фотографиите од воздушното извидување откриле дека тие повеќе не се таму.{{Sfn|Sieche|1991}} Сепак, губењето на ''[[Сент Иштван]]'' и ударот врз моралот што го предизвикала врз морнарицата го принудиле Хорти да ги откаже своите планови за напад врз [[Отрантската баража]] и Австроунгарските бродови се вратиле во своите бази каде што останале до крајот на војната.{{Sfn|Sokol|1968}}{{Sfn|Sondhaus|1994}} === Крај на војната === До октомври 1918 година станало јасно дека Австро-Унгарија почнала да се соочува со пораз во војната и со различни обиди за смирување на националистичките чувства кои пропаднале, царот [[Карл I]] решил да го раскине сојузот на Австроунгарија со Германија и да се обрати до Сојузничките сили во обид да ја спаси империјата од целосен колапс. На 26 октомври, Австроунгарија ја информирала Германија дека нивниот сојуз е завршен, а во исто време, Австроунгарската морнарица веќе била во процес на распаѓање по етнички и националистички линии, а Хорти бил информиран наутро на 28 октомври дека примирјето е неизбежно и ја искористил оваа вест за да го одржи редот и да спречи бунт во флотата. Иако бунтот бил поштеден, сепак тензиите останале високи, а моралот бил на најниско ниво со што од целата ситуација била толку стресна за членовите на морнарицата што капетанот на ''„Принц Еуген“'', [[Александар Милошевиќ]], извршил самоубиство во својот простор на борбениот брод.{{Sfn|Sondhaus|1994}} На 29 октомври, [[Држава на Словенци, Хрвати и Срби|Националниот совет]] во [[Загреб]] објавил дека династичките врски на Хрватска со Унгарија биле формално завршени и повикал на обединување на Хрватска и Далмација, при што словенечките и босанските организации требало да се заколнат на лојалност на новоформираната влада, но оваа нова привремена влада, иако ја отфрлила унгарската власт, сè уште не прогласи независност од Австро-Унгарија. Владата на царот Карло I во Виена побарала од новоформираната Држава на [[Кралство Југославија|Словенци, Хрвати и Срби]] помош за одржување на флотата стационирана во Пола и одржување на редот во морнарицата, а националниот совет одбил да помогне доколку Австроунгарската морнарица прво не била ставена под негова команда,{{Sfn|Sondhaus|1994}} а Царот Карло I сè уште обидувајќи се да ја спаси Империјата од колапс, се согласил на трансферот, под услов другите „нации“ што ја сочинувале Австро-Унгарија да можат да го побараат својот фер дел од вредноста на флотата подоцна.{{Sfn|Sondhaus|1994}} Така сите морнари кои не беа од словенечко, хрватско, босанско или српско потекло биле ставени на отсуство засега, додека на офицерите им бил даден избор да се приклучат на новата морнарица или да се пензионираат.{{Sfn|Sondhaus|1994}}{{Sfn|Sokol|1968}} Австроунгарската влада затоа одлучила да го предаде најголемиот дел од својата флота на Државата на [[Кралство Југославија|Словенци, Хрвати и Срби]] без да биде испукан ниту еден куршум и ова се сметало за повластено во однос на предавањето на флотата на Сојузниците, бидејќи новата држава ја прогласила својата неутралност и понатаму, новоформираната држава сè уште не го детронирала јавно царот Карло I, и така ја одржувала жива можноста за реформирање на Империјата во тројна монархија. На 31 октоврим во раните утрински часови започнал трансферот кон Државата Словенци, Хрвати и Срби при што Хорти се сретнал со претставници од јужнословенските националности на неговиот флагмански брод, ''Вирибус Унитис'' во Пола, а по „кратки и ладни“ преговори, аранжманите биле договорени и предавањето било завршено тоа попладне и така Австроунгарското поморско знаме било отстрането од ''Вирибус Унитис'', а по него следеле преостанатите бродови во пристаништето.{{Sfn|Koburger|2001}} Контролата над бојниот брод и началникот на новоформираната морнарица за Државата Словенци, Хрвати и Срби, паднала на капетанот Јанко Вуковиќ, кој бил унапреден во чин адмирал и ги презел старите одговорности на Хорти како врховен командант на флотата.{{Sfn|Sondhaus|1994}}{{Sfn|Sokol|1968}}{{Sfn|Halpern|1994}} === По војната === [[Податотека:Admiral_Spaun_Venice.png|алт=|десно|мини|''Адмиралот Спаун'' учествува на прославите на италијанската победа во Венеција во март 1919 година]] На 3 ноември, австроунгарската влада го потпишала примирјето во Вила Џусти со Италија, со што завршиле борбите долж Италијанскиот фронт,{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}} а со примерјето било одбиено признавањето на трансферот на воените бродови на Австроунгарија на Државата [[Кралство Југославија|Словенци, Хрвати и Срби]] и како резултат на тоа, на 4 ноември, италијански бродови впловиле во [[Пристаниште Трст|пристаништата Трст]], [[Пола]] и [[Фјуме]], а веќе следниот ден на 5 ноември, италијанските трупи ги окупирале поморските инсталации во Пола.{{Sfn|Sieche|1985}} И додека Државата [[Кралство Југославија|Словенци, Хрвати и Срби]] се обидувала да ги задржи своите бродови, им недостасувале луѓе и офицери за тоа, бидејќи повеќето морнари кои не биле Јужни Словени веќе се вратиле дома, а Националниот совет не им наредил на ниту еден човек да им се спротивстави на Италијанците, но исто така ги осудил дејствијата на Италија како нелегитимни. На 9 ноември, на сите преостанати бродови во пристаништето Пола било кренато италијанското знаме, а на конференцијата на [[Крф]], Сојузничките сили се согласиле дека трансферот на морнарицата на Австро-Унгарија на Државата Словенци, Хрвати и Срби не можела да биде прифатена, и покрај симпатиите од Обединетото Кралство.{{Sfn|Sieche|1985}} Така соочен со можноста да му биде даден ултиматум за предавање на поранешните австро-унгарски воени бродови, Националниот совет се согласил да ги предаде бродовите почнувајќи од 10 ноември.{{Sfn|Sondhaus|1994}} Додека бил под италијанско заложништво, ''адмиралот Спаун'' отпловил во Венеција во март 1919 година како дел од италијанската парада на победата, заедно со заробените борбени бродови ''„Тегетхоф“'' и ''„Ержерцог Франц Фердинанд“''. Сите три влегле во Венецијанската лагуна веејќи го италијанското знаме и биле придружувани во пристаништето каде што биле изложени како воени трофеи од страна на Италијанците,{{Sfn|Sieche|1985}} а воедно било потребна една година за конечното распоредување на бродовите да биде решено од страна на сојузничките сили преку [[Договорот од Сен Жермен ан Ле]]{{Sfn|Sondhaus|1994}} со кое на Обединетото Кралство му бил отстапен ''„Адмирал Спаун“'' според условите на договорот,{{Sfn|Sondhaus|1994}}но сепак, слично како поголемите борбени бродови на Австро-унгарската морнарица, повоената служба на ''адмиралот Спаун'' ќе биде кратка бидејќи истата година кога на Британците им е доделена сопственоста на крстосувачот, тој бил продаден за старо железо на италијански бродоградители и бил расклопен помеѓу 1920 и 1921 година.{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}} == Белешки == {{Белешки|notes={{efn | name = ANL Name | The full name of the Austrian Naval League was "The Association for Advancement of Austrian Shipping: The Austrian Fleet's Association" }} {{efn | name = BBs | This table includes battleships which would later on be relegated to secondary roles, such as the [[Monarch-class coastal defense ship|''Monarch''-class]] [[coastal defence ship]]s }} {{efn | name = SMS | "SMS" stands for "''[[Seiner Majestät Schiff]]'' ", or "His Majesty's Ship" in German. }} {{efn | name = Ancona | Halpern states that it was four hours after the news of Italy's declaration of war reached Pola until the fleet set sail while Sokol claims that the fleet departed two hours after the declaration reached Admiral Haus. }} {{efn | name = time of attack | There is some debate on what was the exact time when the attack took place. Sieche states that the time was 3:15&nbsp;am when ''Szent István'' was hit while Sokol claims that the time was 3:30&nbsp;am. }} {{efn | name = Propulsion | There are differing accounts as to what the [[shaft horsepower]] of ''Admiral Spaun'' was. Gardiner and Gray state the cruiser had {{convert|25130|shp|kW|abbr=on}}, while Greger claims it was {{convert|25254|shp|kW|abbr=on}}. }} {{efn | name = Complement | Gardiner and Gray claim that ''Admiral Spaun'' had a crew of 327, while Greger states the cruiser's complement was 320. }}}} == Цитати == {{Наводи}} == Наводи == * {{Наведена книга|title=Origins of the War of 1914|last=Albertini|first=Luigi|date=1953|publisher=Oxford University Press|volume=II|location=Oxford|oclc=168712}} * {{Наведено списание|last=Alger|first=Philip R.|date=September 1910|title=Professional Notes|url=https://books.google.com/books?id=KSNKAAAAYAAJ|journal=United States Naval Institute Proceedings|volume=36|issue=3}} * {{Наведена книга|title=The Road to Sarajevo|last=Dedijer|first=Vladimir|date=1966|publisher=Simon and Schuster|location=New York, NY|oclc=400010}} * {{Наведена книга|title=To Crown the Waves: The Great Navies of the First World War|last=Dickson|first=W. David|last2=O'Hara|first2=Vincent|last3=Worth|first3=Richard|date=2013|publisher=Naval Institute Press|isbn=978-1612510828|location=Annapolis, MD}} * {{Наведена книга|title=Conway's All the World's Fighting Ships 1906–1921|publisher=Naval Institute Press|year=1985|isbn=978-0-85177-245-5|editor-last=Gardiner|editor-first=Robert|location=Annapolis, MD|editor-last2=Gray|editor-first2=Randal}} * {{Наведено списание|last=Gill|first=C.C.|date=November–December 1916|editor-last=Greenslade|editor-first=J.W.|title=Austrian Cruiser Torpedoed and Sunk by French Submarine in Adriatic Sea|url=https://books.google.com/books?id=LS4fAQAAMAAJ|journal=United States Naval Institute Proceedings|volume=42|issue=6}} * {{Наведено списание|last=Gill|first=C.C.|date=July 1922|editor-last=Greenslade|editor-first=J.W.|title=Professional Notes|url=https://books.google.com/books?id=IFRMAQAAMAAJ|journal=United States Naval Institute Proceedings|volume=48|issue=11}} * {{Наведена книга|title=Austro-Hungarian Warships of World War I|last=Greger|first=René|publisher=Ian Allan|year=1976|isbn=978-0-7110-0623-2|location=London}} * {{Наведена книга|title=A Naval History of World War I|last=Halpern|first=Paul G.|date=1994|publisher=Naval Institute Press|isbn=978-1-55750-352-7|location=Annapolis, MD}} * {{Наведена книга|title=The Naval War in the Mediterranean, 1914-1918|last=Halpern|first=Paul G.|date=1987|publisher=Naval Institute Press|isbn=978-0870214486|location=Annapolis, MD}} * {{Наведена книга|title=Naval Mutinies of the Twentieth Century: An International Perspective|last=Halpern|first=Paul|publisher=Frank Cass|year=2004|isbn=978-0-7146-5460-7|editor-last=Bell|editor-first=Christopher M.|location=London|pages=[https://archive.org/details/navalmutiniesoft00cbel/page/45 45–65]|chapter=The Cattaro Mutiny, 1918|editor-last2=Elleman|editor-first2=Bruce A.|chapter-url=https://archive.org/details/navalmutiniesoft00cbel/page/45}} * {{Наведено списание|last=Henderson|first=W.H.|date=30 March 1919|title=Four Months in the Adriatic|url=https://books.google.com/books?id=JKpAAQAAMAAJ|journal=The Naval Review|volume=IV}} * {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/battleships0000hore|title=Battleships|last=Hore|first=Peter|publisher=Lorena Books|year=2006|isbn=978-0-7548-1407-8|location=London|oclc=56458155|url-access=registration}} * {{Наведено списание|last=Kiszling|first=Rudolf|date=September 1934|title=Die Entwicklung der Oesterreichisch-Ungarischen Wehrmacht seit der Annexion Krise 1908|journal=Berliner Montaschefte|language=de|issue=9}} * {{Наведена книга|title=The Central Powers in the Adriatic, 1914–1918: War in a Narrow Sea|last=Koburger|first=Charles|publisher=Praeger Publishers|year=2001|isbn=978-0-313-00272-4|location=Westport}} * {{Наведена книга|title=Thunder at Twilight : Vienna 1913-1914|last=Morton|first=Frederic|date=1989|publisher=Da Capo Press|isbn=978-0-306-81021-3|edition=1st|location=New York, NY}} * {{Наведена книга|title=Austro-Hungarian Cruisers and Destroyers 1914–18|last=Noppen|first=Ryan K.|date=2016|publisher=Osprey Publishing|isbn=978-1472814708|location=Oxford}} * {{Наведено списание|last=Sieche|first=Erwin F.|year=1991|title=S.M.S. Szent István: Hungaria's Only and Ill-Fated Dreadnought|journal=Warship International|volume=XXVII|issue=2|pages=112–146|issn=0043-0374}} * {{Наведено списание|last=Sieche|first=Erwin F.|year=1985|title=Zeittafel der Vorgange rund um die Auflosung und Ubergabe der k.u.k. Kriegsmarine 1918–1923|journal=Marine—Gestern, Heute|language=de|volume=12|issue=1|pages=129–141}} * {{Наведена книга|title=The Imperial and Royal Austro-Hungarian Navy|last=Sokol|first=Anthony|publisher=United States Naval Institute|year=1968|location=Annapolis, MD|oclc=462208412}} * {{Наведена книга|title=The Naval Policy of Austria-Hungary, 1867-1918: Navalism, Industrial Development, and the Politics of Dualism|last=Sondhaus|first=Lawrence|date=1994|publisher=Purdue University Press|isbn=978-1-55753-034-9|location=West Lafayette, IN}} * {{Наведена книга|title=Armaments and the Coming of War : Europe, 1904-1914|last=Stevenson|first=David|date=1996|publisher=Clarendon Press|isbn=978-0-19-820208-0|location=Oxford}} * {{Наведена книга|title=Austro-Hungarian Naval Policy: 1904–14|last=Vego|first=Milan N.|date=1996|publisher=Routledge|isbn=978-0714642093|location=London}} == Дополнително читање == * {{Наведена книга|title=Kreuzer und Kreuzerprojekte der k.u.k. Kriegsmarine 1889–1918|last=Sieche|first=Erwin|year=2002|isbn=978-3-8132-0766-8|location=Hamburg|language=de|trans-title=Cruisers and Cruiser Projects of the Austro-Hungarian Navy, 1889–1918}} * {{Наведена книга|title=Rapidkreuzer Helgoland. Im Einsatz für Österreich-Ungarn und Italien|last=Sifferlinger|first=Nikolaus|publisher=NW Neuer Wissenschaftlicher Verlag|year=2008|isbn=9783708301334|location=Wien, Graz|language=de|trans-title=Scouting Cruiser Helgoland. In Service for Austria-Hungary and Italy}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [http://www.kuk-kriegsmarine.at/adspaun.htm Детали и фотографии од Адмирал Спаун] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081014101513/http://www.kuk-kriegsmarine.at/adspaun.htm|date=2008-10-14}} (текст на германски јазик) * [https://web.archive.org/web/20061009175320/http://www.cronab.demon.co.uk/ah3.htm Повоена распределба на австро-унгарските воени бродови] {{SMS Admiral Spaun}}{{Austro-Hungarian Navy classes}}{{DEFAULTSORT:Admiral Spaun}} [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] e6lneihf0d4hesqmojfasneq4f6cixo 0 1392523 5544315 2026-04-24T14:46:38Z BosaFi 115936 Пренасочување кон [[Жан Арман Исидор Панше]] 5544315 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Жан Арман Исидор Панше]] dkw86fzh8k30qtvq7rm0ipzjg7mcetp 0 1392524 5544318 2026-04-24T15:05:34Z IvanKonev123 98191 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1323306252|SMS Donau (1893)]]“ 5544318 wikitext text/x-wiki   '''СМС ''Донау''''' бил корвета со шрафцигер на [[Австроунгарска воена морнарица|Австроунгарската морнарица]] изградена кон крајот на 80 години и почетокот на 90 години од 19 век и како единствен член од неговата класа, бил последна корвета со шрафцигер изградена за Австроунгарската флота. == Дизајн == Бродот се карактеризирал со 70м долго на линијата на водата, греда од 12.84м како и нацрт од 5.56м, а воедно имал и депласман од 2,343 тони со екипаж од 333 офицери и регрутирани морнари.{{Sfn|Sieche & Bilzer}} Бродот бил напојуван од еден двоцилиндричен, вертикален морски парен мотор кој придвижувал завртен пропелер, а бројот и видот на котлите не биле познати, но чадот од котлите се испуштал преку еден инка која била сместена во средината на бродот, помеѓу предниот и [[Јарбол|главниот јарбол]]. Исто така бродот бил опремен со едрилица со три јарболи за да ја надополни парната машина на долги патувања.{{Sfn|Sieche & Bilzer}} Воедно бил вооружен со главна батерија од десет 12см пушки од калибар 35 и два 7см, пиштоли од калибар 15 и четири од 25мм [[Митралез|митралези]].{{Sfn|Sieche & Bilzer}} == Историја на услуги == Бил изграден во морнаричката база Пола, а нејзиниот кил бил поставен во октомври 1888 година, се претпоставува дека бил реконструкција на претходната корвета Donau, но ова било правна фикција со цел прикривање на изградбата на нов воен брод кој не бил овластен од парламентот.Постариот брод бил распаднат и само некои компоненти биле повторно употребени во новиот брод. Тој бил спуштен на 18 јуни 1893 година, а бил завршен во август 1894 година,{{Sfn|Sieche & Bilzer}} а веќе во 1896 година, ''Донау'' го качил [[Франц Фердинанд|надвојводата Франц Фердинанд]] на крстарење за закрепнување во Египет во кое време, капетан на бродот бил [[Leodegar Kneissler|Леодегар Кнајслер]], кој подоцна служел како заменик-командант на Австроунгарската морнарица под водство на Рудолф Монтекуколи.{{Sfn|Sondhaus}} Во 1900 година, ''Донау'' се впуштил во обиколка на светот со дипломираната класа поморски кадети од поморската академија. Веќе во првата половина од крстарењето, со него командувал капетанот Антон Хаус. Откако пристигнал во кинеските води во пролетта 1901 година, Хаус се префрлил на оклопниот крстосувач Kaiserin und Königin Maria Theresia и ''Донау'' продолжил понатаму{{Sfn|Sondhaus}} и се вратил дома подоцна истата година, откако го завршил седмото обиколување на брод на Австроунгарската морнарица. Тоа бил и последен пат кога австроунгарски целосно опремен брод направил прекуокеанско крстарење.{{Sfn|Sondhaus}} ''Донау'' бил надвор од функција веќе во 1902 година,{{Sfn|Sondhaus}} а вил разоружан во 1906 година и претворен во касарен брод и стационарен брод за обука за поморски кадети, со седиште во Поморското училиште Себенико во [[Шибеник|Себенико]]. Останал во инвентарот на флотата во текот на [[Прва светска војна|Првата светска војна]] и бил отстапен на новата Кралска југословенска морнарица во 1920 година, каде што бил преименуван ''во Шибеник''.{{Sfn|Sieche & Bilzer}}{{Sfn|Greger}} == Белешки == {{Наводи|20em}} == Наводи == * {{Наведена книга|title=Austro-Hungarian Warships of World War I|last=Greger|first=René|publisher=Ian Allan|year=1976|isbn=978-0-7110-0623-2|location=London|ref={{sfnRef|Greger}}}} * {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/conwaysallworlds0000unse_l2e2|title=Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905|last=Sieche|first=Erwin|last2=Bilzer|first2=Ferdinand|publisher=Conway Maritime Press|year=1979|isbn=978-0-85177-133-5|editor-last=Gardiner|editor-first=Robert|location=London|pages=266–283|chapter=Austria-Hungary|ref={{sfnref|Sieche & Bilzer}}|editor-last2=Chesneau|editor-first2=Roger|editor-last3=Kolesnik|editor-first3=Eugene M.|url-access=registration}} * {{Наведена книга|title=The Naval Policy of Austria-Hungary, 1867–1918|last=Sondhaus|first=Lawrence|publisher=Purdue University Press|year=1994|isbn=978-1-55753-034-9|location=West Lafayette|ref={{sfnref|Sondhaus}}}} {{SMS Donau2}}{{DEFAULTSORT:Donau, SMS 1893}} [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 2mnc9vd01q9ws1js6hzh2wxh5frdvrq 5544319 5544318 2026-04-24T15:06:16Z IvanKonev123 98191 5544319 wikitext text/x-wiki  {{other ships|SMS Donau}} {{Infobox ship |section1={{Infobox ship/image | image = SMS Donau NH 46862.jpg | image_caption=''Donau'' }} |section2={{Infobox ship/class overview | operators={{Navy|Austria-Hungary}} | class_before={{SMS|Saida|1878|6}} | class_after=None }} |section3={{Infobox ship/career | name= SMS ''Donau'' | namesake= | ordered= | builder= [[Pola Navy Yard]], [[Pula|Pola]] | laid_down=October 1888 | launched=28 June 1893 | completed=August 1894 | commissioned= | decommissioned= | struck= | fate= Ceded to Yugoslavia, 1920 }} |section4={{Infobox ship/career | name= ''Sibenik'' | acquired= 1920 | fate= }} |section5={{Infobox ship/characteristics | type= [[Screw corvette]] | displacement= {{convert|2306|LT|lk=on}} | length= {{cvt|70|m|ftin}} | beam= {{cvt|12.84|m|ftin}} | draft= {{cvt|5.56|m|ftin}} | propulsion= *1 × [[marine steam engine]] *1 × [[screw propeller]] | power= | speed= | range= | sail_plan= | complement=333 | armament= *10 × {{cvt|12|cm}} guns *1 × {{cvt|7|cm}} gun *4 × {{cvt|25|mm}} [[machine gun]]s | notes= }} }} '''СМС ''Донау''''' бил корвета со шрафцигер на [[Австроунгарска воена морнарица|Австроунгарската морнарица]] изградена кон крајот на 80 години и почетокот на 90 години од 19 век и како единствен член од неговата класа, бил последна корвета со шрафцигер изградена за Австроунгарската флота. == Дизајн == Бродот се карактеризирал со 70м долго на линијата на водата, греда од 12.84м како и нацрт од 5.56м, а воедно имал и депласман од 2,343 тони со екипаж од 333 офицери и регрутирани морнари.{{Sfn|Sieche & Bilzer}} Бродот бил напојуван од еден двоцилиндричен, вертикален морски парен мотор кој придвижувал завртен пропелер, а бројот и видот на котлите не биле познати, но чадот од котлите се испуштал преку еден инка која била сместена во средината на бродот, помеѓу предниот и [[Јарбол|главниот јарбол]]. Исто така бродот бил опремен со едрилица со три јарболи за да ја надополни парната машина на долги патувања.{{Sfn|Sieche & Bilzer}} Воедно бил вооружен со главна батерија од десет 12см пушки од калибар 35 и два 7см, пиштоли од калибар 15 и четири од 25мм [[Митралез|митралези]].{{Sfn|Sieche & Bilzer}} == Историја на услуги == Бил изграден во морнаричката база Пола, а нејзиниот кил бил поставен во октомври 1888 година, се претпоставува дека бил реконструкција на претходната корвета Donau, но ова било правна фикција со цел прикривање на изградбата на нов воен брод кој не бил овластен од парламентот.Постариот брод бил распаднат и само некои компоненти биле повторно употребени во новиот брод. Тој бил спуштен на 18 јуни 1893 година, а бил завршен во август 1894 година,{{Sfn|Sieche & Bilzer}} а веќе во 1896 година, ''Донау'' го качил [[Франц Фердинанд|надвојводата Франц Фердинанд]] на крстарење за закрепнување во Египет во кое време, капетан на бродот бил [[Leodegar Kneissler|Леодегар Кнајслер]], кој подоцна служел како заменик-командант на Австроунгарската морнарица под водство на Рудолф Монтекуколи.{{Sfn|Sondhaus}} Во 1900 година, ''Донау'' се впуштил во обиколка на светот со дипломираната класа поморски кадети од поморската академија. Веќе во првата половина од крстарењето, со него командувал капетанот Антон Хаус. Откако пристигнал во кинеските води во пролетта 1901 година, Хаус се префрлил на оклопниот крстосувач Kaiserin und Königin Maria Theresia и ''Донау'' продолжил понатаму{{Sfn|Sondhaus}} и се вратил дома подоцна истата година, откако го завршил седмото обиколување на брод на Австроунгарската морнарица. Тоа бил и последен пат кога австроунгарски целосно опремен брод направил прекуокеанско крстарење.{{Sfn|Sondhaus}} ''Донау'' бил надвор од функција веќе во 1902 година,{{Sfn|Sondhaus}} а вил разоружан во 1906 година и претворен во касарен брод и стационарен брод за обука за поморски кадети, со седиште во Поморското училиште Себенико во [[Шибеник|Себенико]]. Останал во инвентарот на флотата во текот на [[Прва светска војна|Првата светска војна]] и бил отстапен на новата Кралска југословенска морнарица во 1920 година, каде што бил преименуван ''во Шибеник''.{{Sfn|Sieche & Bilzer}}{{Sfn|Greger}} == Белешки == {{Наводи|20em}} == Наводи == * {{Наведена книга|title=Austro-Hungarian Warships of World War I|last=Greger|first=René|publisher=Ian Allan|year=1976|isbn=978-0-7110-0623-2|location=London|ref={{sfnRef|Greger}}}} * {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/conwaysallworlds0000unse_l2e2|title=Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905|last=Sieche|first=Erwin|last2=Bilzer|first2=Ferdinand|publisher=Conway Maritime Press|year=1979|isbn=978-0-85177-133-5|editor-last=Gardiner|editor-first=Robert|location=London|pages=266–283|chapter=Austria-Hungary|ref={{sfnref|Sieche & Bilzer}}|editor-last2=Chesneau|editor-first2=Roger|editor-last3=Kolesnik|editor-first3=Eugene M.|url-access=registration}} * {{Наведена книга|title=The Naval Policy of Austria-Hungary, 1867–1918|last=Sondhaus|first=Lawrence|publisher=Purdue University Press|year=1994|isbn=978-1-55753-034-9|location=West Lafayette|ref={{sfnref|Sondhaus}}}} {{SMS Donau2}}{{DEFAULTSORT:Donau, SMS 1893}} [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 8m0mlmn5t45m9twegtsb46hnu5q74ly 0 1392525 5544320 2026-04-24T15:18:06Z Sheafification 125344 Создавање, корекции следат 5544320 wikitext text/x-wiki Тополошките простори се [[Математика|математички]] објекти кои се состојат од едно [[множество]] заедно со [[Геометрија|геометриска]] структура врз истото множество, која овозможува да се разгледува блискоста на точки во истото множество. Тополошките простори можат да се сметаат како обоштување [[Метрички простор|метричките простори]]. Тие наоѓаат примени во голем број гранки на математиката, како на пример во [[Диференцијална геометрија|диференцијалната геометрија]], [[Алгебарска геометрија|алгебарската геометрија]], [[Функционална анализа|функционалната анализа]], [[Теорија на броевите|теоријата на броеви]] и други гранки. == Мотивација == Нека <math>(X,d_X), (Y,d_Y)</math> е [[метрички простор]]. Најчесто, интересните функции меѓу метрички простори се тие што се [[Непрекината функција|непрекинати]]. Една функција <math>f : X \to Y</math> се нарекува непрекината во <math>x \in X</math>, ако за секој <math>\varepsilon \in \mathbb{R}_{>0}</math> постои <math>\delta \in \mathbb{R}_{>0}</math> така што за секој <math>x' \in X</math> со <math>d_X(x,x') < \delta</math> важи <math>d_Y(f(x),f(x')) < \varepsilon</math>. Таа се нарекува непрекината ако истата е непрекината во секој <math>x \in X</math>. Оваа дефиниција го концизира својстовото дека ако две точки се доволно блиски во <math>X</math>, нивните слики во <math>Y</math> се исто така доволно блиски. Тоа занчи дека функцијата не прави гореми одрипувања во нејзината слика. Не е тешко да се види дека оваа дефиниција е еквивалентна со својството дека за секое отворено подмножество <math>V \subseteq Y</math>, предсликата <math>f^{-1}(V) = \{x \in X \mid f(x) \in V\}</math> е отворена во <math>X</math>. Ова значи дека за да може да се дефинираат непрекинати пресчикувања меѓу два простори, доволно е само да се знае кои подмножества на истите простори се отворени. Исто така не е тешко да се докаже дека во метрички простори, произволни соединувања и конечни пресеци на отворени подмножества се исто така отворени. Овие својства ја мотивираат дефиницијата на тополошките простори. == Дефиниција и поими== Нека <math>X</math> е множество. Една '''топологија''' врз <math>X</math> е множество <math>\mathcal{T}</math> кое се состои од подмножества на <math>X</math>, така што: * <math>\varnothing, X \in \mathcal{T}</math>; * за секое индекс-множество <math>I</math> и <math>U_i \in \mathcal{T}</math> за сите <math>i \in I</math> важи <math>\bigcup_{i \in I} U_i \in \mathcal{T}</math>; * за секое ''конечно'' индекс-множество <math>I</math> и <math>U_i \in \mathcal{T}</math> за сите <math>i \in I</math> важи <math>\bigcap_{i \in I} U_i \in \mathcal{T}</math>. Множествата во <math>\mathcal{T}</math> се нарекуваат '''отворени подмножества''' на <math>X</math>. Еден '''тополошки простор''' е пар <math>(X,\mathcal{T})</math> така што <math>X</math> е множество, а <math>\mathcal{T}</math> е топологија врз <math>X</math>. Ако тополгијата врз <math>X</math> е позната од контекстот, истата се испушта, така да тополошкиот простор го означуваме само со <math>X</math>. === Поими === Едно подмножество <math>V \subseteq X</math> се нарекува '''затворено''', ако <math>X \setminus V</math> е отворено подмножество на <math>X</math>. Очигледно се произволни пресеци и конечни соединувања на затворени подмножества исто така затворени. Бидејќи отворените множества во еден тополошки простор можат да се придобијат од затворените (и обратно), еден тополошки простор исто така може да биде дефиниран преку неговите затворени подмножества. Нека <math>M \subseteq X</math> е произволно подмножество на <math>X</math>. Тогаш ги дефинираме * '''внатрешноста''' <math>M^{\mathrm{o}}</math> на <math>M</math> во <math>X</math> како соединувањето на сите отворени подмножества <math>U \subseteq X</math>, така што <math>U \subseteq M</math>; * '''затворот''' <math>\overline{M}</math> на <math>M</math> во <math>X</math> како пресекот на сите затворени подмножества <math>V \subseteq X</math>, така што <math>V \supseteq M</math>. == Примери == Главен и првичен пример претставуваат метричките простори. Нека <math>(X,d)</math> е метрички простор. Од <math>(X,d)</math> индуциранта топологија <math>\mathcal{T}_d</math> ја дефинираме како множеството на сите отворени продмножества на <math>(X,d)</math>. Потсетуваме дека едно подмножество <math>U</math> на метрички простор <math>(X,d)</math> се нарекува отворено, ако за секој <math>x \in X</math> постои <math>\varepsilon \in \mathbb{R}_{>0}</math> така што <math>B_\varepsilon(x) = \{x' \in X \mid d(x,x') < \varepsilon\} \subseteq U</math>. Според овој принцип, [[Реален број|реалните броеви]] <math>\mathbb{R}</math> и [[Комплексен број|комплексните броеви]] <math>\mathbb{C}</math>, како и <math>\mathbb{R}^n</math> и <math>\mathbb{C}^n</math> заедно со метричката топологија дефинираат тополошки простори. === Дискретен простор === Нека <math>X</math> е произволно множество. '''Дискретната топологија''' <math>\mathcal{T}_{\mathrm{disc}}</math> врз <math>X</math> е топологијата, така што секое подмножество на <math>X</math> е отворено, т.е. <math>\mathcal{T}_{\mathrm{disc}} = \mathcal{P}(X)</math>, каде <math>\mathcal{P}(X)</math> е множеството на сите подмножества на <math>X</math>. Ваквите тополошки простори играат улога во алгебарската геометрија и алгебарската теорија на броеви. 09rsmo1uq90emrjj5ypxbq5sj4u569q 5544576 5544320 2026-04-25T11:35:36Z Sheafification 125344 /* Дефиниција и поими */ 5544576 wikitext text/x-wiki Тополошките простори се [[Математика|математички]] објекти кои се состојат од едно [[множество]] заедно со [[Геометрија|геометриска]] структура врз истото множество, која овозможува да се разгледува блискоста на точки во истото множество. Тополошките простори можат да се сметаат како обоштување [[Метрички простор|метричките простори]]. Тие наоѓаат примени во голем број гранки на математиката, како на пример во [[Диференцијална геометрија|диференцијалната геометрија]], [[Алгебарска геометрија|алгебарската геометрија]], [[Функционална анализа|функционалната анализа]], [[Теорија на броевите|теоријата на броеви]] и други гранки. == Мотивација == Нека <math>(X,d_X), (Y,d_Y)</math> е [[метрички простор]]. Најчесто, интересните функции меѓу метрички простори се тие што се [[Непрекината функција|непрекинати]]. Една функција <math>f : X \to Y</math> се нарекува непрекината во <math>x \in X</math>, ако за секој <math>\varepsilon \in \mathbb{R}_{>0}</math> постои <math>\delta \in \mathbb{R}_{>0}</math> така што за секој <math>x' \in X</math> со <math>d_X(x,x') < \delta</math> важи <math>d_Y(f(x),f(x')) < \varepsilon</math>. Таа се нарекува непрекината ако истата е непрекината во секој <math>x \in X</math>. Оваа дефиниција го концизира својстовото дека ако две точки се доволно блиски во <math>X</math>, нивните слики во <math>Y</math> се исто така доволно блиски. Тоа занчи дека функцијата не прави гореми одрипувања во нејзината слика. Не е тешко да се види дека оваа дефиниција е еквивалентна со својството дека за секое отворено подмножество <math>V \subseteq Y</math>, предсликата <math>f^{-1}(V) = \{x \in X \mid f(x) \in V\}</math> е отворена во <math>X</math>. Ова значи дека за да може да се дефинираат непрекинати пресчикувања меѓу два простори, доволно е само да се знае кои подмножества на истите простори се отворени. Исто така не е тешко да се докаже дека во метрички простори, произволни соединувања и конечни пресеци на отворени подмножества се исто така отворени. Овие својства ја мотивираат дефиницијата на тополошките простори. == Дефиниција и поими== Нека <math>X</math> е множество. Една '''топологија''' врз <math>X</math> е множество <math>\mathcal{T}</math> кое се состои од подмножества на <math>X</math>, така што: * <math>\varnothing, X \in \mathcal{T}</math>; * за секое индекс-множество <math>I</math> и <math>U_i \in \mathcal{T}</math> за сите <math>i \in I</math> важи <math>\bigcup_{i \in I} U_i \in \mathcal{T}</math>; * за секое ''конечно'' индекс-множество <math>I</math> и <math>U_i \in \mathcal{T}</math> за сите <math>i \in I</math> важи <math>\bigcap_{i \in I} U_i \in \mathcal{T}</math>. Множествата во <math>\mathcal{T}</math> се нарекуваат '''отворени подмножества''' на <math>X</math>. Еден '''тополошки простор''' е пар <math>(X,\mathcal{T})</math> така што <math>X</math> е множество, а <math>\mathcal{T}</math> е топологија врз <math>X</math>. Ако тополгијата врз <math>X</math> е позната од контекстот, истата се испушта, така да тополошкиот простор го означуваме само со <math>X</math>. === Поими === Едно подмножество <math>V \subseteq X</math> се нарекува '''затворено''', ако <math>X \setminus V</math> е отворено подмножество на <math>X</math>. Очигледно се произволни пресеци и конечни соединувања на затворени подмножества исто така затворени. Бидејќи отворените множества во еден тополошки простор можат да се придобијат од затворените (и обратно), еден тополошки простор исто така може да биде дефиниран преку неговите затворени подмножества. Нека <math>M \subseteq X</math> е произволно подмножество на <math>X</math>. Тогаш ги дефинираме * '''внатрешноста''' <math>M^{\mathrm{o}}</math> на <math>M</math> во <math>X</math> како соединувањето на сите отворени подмножества <math>U \subseteq X</math>, така што <math>U \subseteq M</math>; * '''затворот''' <math>\overline{M}</math> на <math>M</math> во <math>X</math> како пресекот на сите затворени подмножества <math>V \subseteq X</math>, така што <math>V \supseteq M</math>. == Примери == Главен и првичен пример претставуваат метричките простори. Нека <math>(X,d)</math> е метрички простор. Од <math>(X,d)</math> индуциранта топологија <math>\mathcal{T}_d</math> ја дефинираме како множеството на сите отворени продмножества на <math>(X,d)</math>. Потсетуваме дека едно подмножество <math>U</math> на метрички простор <math>(X,d)</math> се нарекува отворено, ако за секој <math>x \in X</math> постои <math>\varepsilon \in \mathbb{R}_{>0}</math> така што <math>B_\varepsilon(x) = \{x' \in X \mid d(x,x') < \varepsilon\} \subseteq U</math>. Според овој принцип, [[Реален број|реалните броеви]] <math>\mathbb{R}</math> и [[Комплексен број|комплексните броеви]] <math>\mathbb{C}</math>, како и <math>\mathbb{R}^n</math> и <math>\mathbb{C}^n</math> заедно со метричката топологија дефинираат тополошки простори. === Дискретен простор === Нека <math>X</math> е произволно множество. '''Дискретната топологија''' <math>\mathcal{T}_{\mathrm{disc}}</math> врз <math>X</math> е топологијата, така што секое подмножество на <math>X</math> е отворено, т.е. <math>\mathcal{T}_{\mathrm{disc}} = \mathcal{P}(X)</math>, каде <math>\mathcal{P}(X)</math> е множеството на сите подмножества на <math>X</math>. Ваквите тополошки простори играат улога во алгебарската геометрија и алгебарската теорија на броеви. nw9k7f3716i873eam9qiu0fxnutp2vz 5544578 5544576 2026-04-25T11:43:36Z Sheafification 125344 /* Мотивација */Поправки 5544578 wikitext text/x-wiki Тополошките простори се [[Математика|математички]] објекти кои се состојат од едно [[множество]] заедно со [[Геометрија|геометриска]] структура врз истото множество, која овозможува да се разгледува блискоста на точки во истото множество. Тополошките простори можат да се сметаат како обоштување [[Метрички простор|метричките простори]]. Тие наоѓаат примени во голем број гранки на математиката, како на пример во [[Диференцијална геометрија|диференцијалната геометрија]], [[Алгебарска геометрија|алгебарската геометрија]], [[Функционална анализа|функционалната анализа]], [[Теорија на броевите|теоријата на броеви]] и други гранки. == Мотивација == Нека <math>(X,d_X), (Y,d_Y)</math> се [[Метрички простор | метрички простори]]. Најчесто, интересните функции меѓу метрички простори се тие што се [[Непрекината функција|непрекинати]]. Една функција <math>f : X \to Y</math> се нарекува непрекината во <math>x \in X</math>, ако за секој <math>\varepsilon \in \mathbb{R}_{>0}</math> постои <math>\delta \in \mathbb{R}_{>0}</math> така што за секој <math>x' \in X</math> со <math>d_X(x,x') < \delta</math> важи <math>d_Y(f(x),f(x')) < \varepsilon</math>. Таа се нарекува непрекината ако истата е непрекината во секој <math>x \in X</math>. Оваа дефиниција го концизира својстовото дека ако две точки се доволно блиски во <math>X</math>, нивните слики во <math>Y</math> се исто така доволно блиски. Тоа занчи дека функцијата не прави гореми одрипувања во нејзината слика. Не е тешко да се види дека оваа дефиниција е еквивалентна со својството дека за секое отворено подмножество <math>V \subseteq Y</math>, предсликата <math>f^{-1}(V) = \{x \in X \mid f(x) \in V\}</math> е отворена во <math>X</math>. Ова значи дека за да може да се дефинираат непрекинати пресчикувања меѓу два простори, доволно е само да се знае кои подмножества на истите простори се отворени. Исто така не е тешко да се докаже дека во метрички простори, произволни соединенија и конечни пресеци на отворени подмножества се исто така отворени. Овие својства ја мотивираат дефиницијата на тополошките простори. == Дефиниција и поими== Нека <math>X</math> е множество. Една '''топологија''' врз <math>X</math> е множество <math>\mathcal{T}</math> кое се состои од подмножества на <math>X</math>, така што: * <math>\varnothing, X \in \mathcal{T}</math>; * за секое индекс-множество <math>I</math> и <math>U_i \in \mathcal{T}</math> за сите <math>i \in I</math> важи <math>\bigcup_{i \in I} U_i \in \mathcal{T}</math>; * за секое ''конечно'' индекс-множество <math>I</math> и <math>U_i \in \mathcal{T}</math> за сите <math>i \in I</math> важи <math>\bigcap_{i \in I} U_i \in \mathcal{T}</math>. Множествата во <math>\mathcal{T}</math> се нарекуваат '''отворени подмножества''' на <math>X</math>. Еден '''тополошки простор''' е пар <math>(X,\mathcal{T})</math> така што <math>X</math> е множество, а <math>\mathcal{T}</math> е топологија врз <math>X</math>. Ако тополгијата врз <math>X</math> е позната од контекстот, истата се испушта, така да тополошкиот простор го означуваме само со <math>X</math>. === Поими === Едно подмножество <math>V \subseteq X</math> се нарекува '''затворено''', ако <math>X \setminus V</math> е отворено подмножество на <math>X</math>. Очигледно се произволни пресеци и конечни соединувања на затворени подмножества исто така затворени. Бидејќи отворените множества во еден тополошки простор можат да се придобијат од затворените (и обратно), еден тополошки простор исто така може да биде дефиниран преку неговите затворени подмножества. Нека <math>M \subseteq X</math> е произволно подмножество на <math>X</math>. Тогаш ги дефинираме * '''внатрешноста''' <math>M^{\mathrm{o}}</math> на <math>M</math> во <math>X</math> како соединувањето на сите отворени подмножества <math>U \subseteq X</math>, така што <math>U \subseteq M</math>; * '''затворот''' <math>\overline{M}</math> на <math>M</math> во <math>X</math> како пресекот на сите затворени подмножества <math>V \subseteq X</math>, така што <math>V \supseteq M</math>. == Примери == Главен и првичен пример претставуваат метричките простори. Нека <math>(X,d)</math> е метрички простор. Од <math>(X,d)</math> индуциранта топологија <math>\mathcal{T}_d</math> ја дефинираме како множеството на сите отворени продмножества на <math>(X,d)</math>. Потсетуваме дека едно подмножество <math>U</math> на метрички простор <math>(X,d)</math> се нарекува отворено, ако за секој <math>x \in X</math> постои <math>\varepsilon \in \mathbb{R}_{>0}</math> така што <math>B_\varepsilon(x) = \{x' \in X \mid d(x,x') < \varepsilon\} \subseteq U</math>. Според овој принцип, [[Реален број|реалните броеви]] <math>\mathbb{R}</math> и [[Комплексен број|комплексните броеви]] <math>\mathbb{C}</math>, како и <math>\mathbb{R}^n</math> и <math>\mathbb{C}^n</math> заедно со метричката топологија дефинираат тополошки простори. === Дискретен простор === Нека <math>X</math> е произволно множество. '''Дискретната топологија''' <math>\mathcal{T}_{\mathrm{disc}}</math> врз <math>X</math> е топологијата, така што секое подмножество на <math>X</math> е отворено, т.е. <math>\mathcal{T}_{\mathrm{disc}} = \mathcal{P}(X)</math>, каде <math>\mathcal{P}(X)</math> е множеството на сите подмножества на <math>X</math>. Ваквите тополошки простори играат улога во алгебарската геометрија и алгебарската теорија на броеви. b6pucabl1mbohw65535po9rcdxz47t1 0 1392526 5544323 2026-04-24T16:06:52Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:sl:Special:Redirect/revision/6252538|Etimološki slovar slovanskih jezikov]]“ 5544323 wikitext text/x-wiki '''''Етимолошки речник на словенските јазици. Прасловенски лексички фонд''''' ({{Lang-ru|Этимологический словарь славянских языков. Праславянский лексический фонд}}) - [[Етимологија|етимолошки]] [[Речник (вокабулар)|речник]] на [[Јазична реконструкција|реконструиран]] [[прасловенски јазик]]. Редовно се издава од 1974 година и досега има објавено 42 свески. == Историја == Идејата за објавување на ваков етимолошки речник се појавила во 1950-тите.<ref>''[[Oleg Trubachyov|Трубачёв О. Н.]]'' [ftp://www.istorichka.ru/Periodika/Voprosy_Jazykoznanija/1957/1957_5.pdf Принципы построения этимологических словарей славянских языков]{{Мртва врска|date=september 2022}} // Вопросы языкознания. — 1957. — № 5. — С. 58—72.</ref> Во 1961 година, подготовките започнале под водство на Олег Трубачов во Институтот за руски јазик на [[Руска академија на науките|Руската академија на науките]] на поранешниот [[Советски Сојуз]]. Првата пробна свеска била објавена во 1963 година , а првата права свеска била објавена во 1974 година. Речникот го издава Одделот за етимологија и ономастика на Институтот за руски јазик. Помеѓу 1974 и 2002 година, уредник бил Олег Трубачов, а од 2002 година, Анатолиј Журавлев. Првиот етимолошки речник на словенските јазици бил објавен во 19 век од Словенецот [[Франц Миклошич]] со германски наслов ''Etymologisches Wörterbuch der slawischen Sprachen'' (1886). == Речник == Речникот нуди споредби на сите словенски зборови со други [[индоевропски јазици]] . Прасловенскиот [[акцент]] не е реконструиран. Етимолошкиот речник на словенските јазици содржи референци на повеќе од 2.100 научни списанија и книги. Рецензенти на речникот во различни времиња биле: А.С. Мелничук, В.Н. Топоров, В.В. Мартинов, О.Б. Ткаченко, А.Ф. Журавлев, И.Г. == Список на веќе објавени свески == == Наводи == == Надворешни врски == * [http://etymolog.ruslang.ru/index.php?act=essja Етимолошки речник на словенски јазици. Прасловенски лексички фонд] // http://etymolog.ruslang.ru/ [[Категорија:Речници]] [[Категорија:Словени]] [[Категорија:Словенска култура]] [[Категорија:Етимологија]] femvvlp01fw47srm09x4ik6x124lc3t 5544324 5544323 2026-04-24T16:09:04Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5544324 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Книга | name = Етимолошки речник на словенските јазици. Прасловенски лексички фонд | image = | image_size = 200px | caption = Свеска 35 | author = [[Олег Трубачев]], Анатолиј Журавлев ''и др.'' | country = [[Русија]] | language = [[Руски јазик|Руски]] | subject = [[Прасловенски јазик]] | media_type = Печатен ([[тврд повез]]) | published = Наука | pub_date = 1974 | pages = | isbn = }} '''''Етимолошки речник на словенските јазици. Прасловенски лексички фонд''''' ({{Lang-ru|Этимологический словарь славянских языков. Праславянский лексический фонд}}) — [[Етимологија|етимолошки]] [[Речник (вокабулар)|речник]] на [[Јазична реконструкција|реконструиран]] [[прасловенски јазик]]. Редовно се издава од 1974 година и досега има објавено 42 свески. == Историја == Идејата за објавување на ваков етимолошки речник се појавила во 1950-тите.<ref>''Трубачёв О. Н.'' [ftp://www.istorichka.ru/Periodika/Voprosy_Jazykoznanija/1957/1957_5.pdf Принципы построения этимологических словарей славянских языков]{{Мртва врска|date=september 2022}} // Вопросы языкознания. — 1957. — № 5. — С. 58—72.</ref> Во 1961 година, подготовките започнале под водство на Олег Трубачов во Институтот за руски јазик на [[Руска академија на науките|Руската академија на науките]] на поранешниот [[Советски Сојуз]]. Првата пробна свеска била објавена во 1963 година , а првата права свеска била објавена во 1974 година. Речникот го издава Одделот за етимологија и ономастика на Институтот за руски јазик. Помеѓу 1974 и 2002 година, уредник бил Олег Трубачов, а од 2002 година, Анатолиј Журавлев. Првиот етимолошки речник на словенските јазици бил објавен во 19 век од Словенецот [[Франц Миклошич]] со германски наслов ''Etymologisches Wörterbuch der slawischen Sprachen'' (1886). == Речник == Речникот нуди споредби на сите словенски зборови со други [[индоевропски јазици]] . Прасловенскиот [[акцент]] не е реконструиран. Етимолошкиот речник на словенските јазици содржи референци на повеќе од 2.100 научни списанија и книги. Рецензенти на речникот во различни времиња биле: А.С. Мелничук, В.Н. Топоров, В.В. Мартинов, О.Б. Ткаченко, А.Ф. Журавлев, И.Г. == Список на веќе објавени свески == == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://etymolog.ruslang.ru/index.php?act=essja Етимолошки речник на словенски јазици. Прасловенски лексички фонд] // http://etymolog.ruslang.ru/ [[Категорија:Речници]] [[Категорија:Словени]] [[Категорија:Словенска култура]] [[Категорија:Етимологија]] hogjbyn8ja2z9tskgkbcvuot57pc6ah 5544325 5544324 2026-04-24T16:09:33Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5544325 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Книга | name = Етимолошки речник на словенските јазици. Прасловенски лексички фонд | image = | image_size = 200px | caption = Свеска 35 | author = [[Олег Трубачев]], Анатолиј Журавлев ''и др.'' | country = [[Русија]] | language = [[Руски јазик|Руски]] | subject = [[Прасловенски јазик]] | media_type = Печатен ([[тврд повез]]) | published = Наука | pub_date = 1974 | pages = | isbn = }} '''''Етимолошки речник на словенските јазици. Прасловенски лексички фонд''''' ({{Lang-ru|Этимологический словарь славянских языков. Праславянский лексический фонд}}) — [[Етимологија|етимолошки]] [[Речник (вокабулар)|речник]] на [[Јазична реконструкција|реконструиран]] [[прасловенски јазик]]. Редовно се издава од 1974 година и досега има објавено 42 свески. == Историја == Идејата за објавување на ваков етимолошки речник се појавила во 1950-тите.<ref>''Трубачёв О. Н.'' [ftp://www.istorichka.ru/Periodika/Voprosy_Jazykoznanija/1957/1957_5.pdf Принципы построения этимологических словарей славянских языков]{{Мртва врска|date=september 2022}} // Вопросы языкознания. — 1957. — № 5. — С. 58—72.</ref> Во 1961 година, подготовките започнале под водство на Олег Трубачов во Институтот за руски јазик на [[Руска академија на науките|Руската академија на науките]] на поранешниот [[Советски Сојуз]]. Првата пробна свеска била објавена во 1963 година , а првата права свеска била објавена во 1974 година. Речникот го издава Одделот за етимологија и ономастика на Институтот за руски јазик. Помеѓу 1974 и 2002 година, уредник бил Олег Трубачов, а од 2002 година, Анатолиј Журавлев. Првиот етимолошки речник на словенските јазици бил објавен во 19 век од Словенецот [[Франц Миклошич]] со германски наслов ''Etymologisches Wörterbuch der slawischen Sprachen'' (1886). == Речник == Речникот нуди споредби на сите словенски зборови со други [[индоевропски јазици]] . Прасловенскиот [[акцент]] не е реконструиран. Етимолошкиот речник на словенските јазици содржи референци на повеќе од 2.100 научни списанија и книги. Рецензенти на речникот во различни времиња биле: А.С. Мелничук, В.Н. Топоров, В.В. Мартинов, О.Б. Ткаченко, А.Ф. Журавлев, И.Г. == Список на веќе објавени свески == == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://etymolog.ruslang.ru/index.php?act=essja Етимолошки речник на словенски јазици. Прасловенски лексички фонд] // http://etymolog.ruslang.ru/ [[Категорија:Речници]] [[Категорија:Словени]] [[Категорија:Словенска култура]] [[Категорија:Етимологија]] 4pu0j6nxfpa25jirb5p6a93lnadmly6 5544326 5544325 2026-04-24T16:14:43Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5544326 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Книга | name = Етимолошки речник на словенските јазици. Прасловенски лексички фонд | image = | image_size = 200px | caption = Свеска 35 | author = [[Олег Трубачев]], Анатолиј Журавлев ''и др.'' | country = [[Русија]] | language = [[Руски јазик|Руски]] | subject = [[Прасловенски јазик]] | media_type = Печатен ([[тврд повез]]) | published = Наука | pub_date = 1974 | pages = | isbn = }} '''''Етимолошки речник на словенските јазици. Прасловенски лексички фонд''''' ({{Lang-ru|Этимологический словарь славянских языков. Праславянский лексический фонд}}) — [[Етимологија|етимолошки]] [[Речник (вокабулар)|речник]] на [[Јазична реконструкција|реконструиран]] [[прасловенски јазик]]. Редовно се издава од 1974 година и досега има објавено 42 свески. == Историја == Идејата за објавување на ваков етимолошки речник се појавила во 1950-тите.<ref>''Трубачёв О. Н.'' [ftp://www.istorichka.ru/Periodika/Voprosy_Jazykoznanija/1957/1957_5.pdf Принципы построения этимологических словарей славянских языков]{{Мртва врска|date=september 2022}} // Вопросы языкознания. — 1957. — № 5. — С. 58—72.</ref> Во 1961 година, подготовките започнале под водство на Олег Трубачов во Институтот за руски јазик на [[Руска академија на науките|Руската академија на науките]] на поранешниот [[Советски Сојуз]]. Првата пробна свеска била објавена во 1963 година , а првата права свеска била објавена во 1974 година. Речникот го издава Одделот за етимологија и ономастика на Институтот за руски јазик. Помеѓу 1974 и 2002 година, уредник бил Олег Трубачов, а од 2002 година, Анатолиј Журавлев. Првиот етимолошки речник на словенските јазици бил објавен во 19 век од Словенецот [[Франц Миклошич]] со германски наслов ''Etymologisches Wörterbuch der slawischen Sprachen'' (1886). == Речник == Речникот нуди споредби на сите словенски зборови со други [[индоевропски јазици]] . Прасловенскиот [[акцент]] не е реконструиран. Етимолошкиот речник на словенските јазици содржи референци на повеќе од 2.100 научни списанија и книги. Рецензенти на речникот во различни времиња биле: А.С. Мелничук, В.Н. Топоров, В.В. Мартинов, О.Б. Ткаченко, А.Ф. Журавлев, И.Г. == Список на веќе објавени свески == {| class="wikitable" |- !Бр.||Наслов||Статии во свеската||Број на страни||Тираж||Година||[[Меѓународен стандарден книжен број|ISBN]], [[Универзална децимална класификација|УДК]], [[Библиотечно-библиографска класификација|ББК]] |- |[0]||''[проспект]''||{{N/a}}||94||300||1963|| |- |1||''*a — *besědьlivъ''||466||214||6500||1974|| |- |2||''*bez — *bratrъ''||624||238||6500||1975|| |- |3||''*bratrьсь — *cьrky''||583||199||6600||1976|| |- |4||''*čaběniti — *děl’a''||565||235||6550||1977|| |- |5||''*dělo — *dьržьlь''||588||232||6000||1978|| |- |6||''*e — *golva''||526||222||5550||1979|| |- |7||''*golvačь — *gyžati''||485||224||5200||1980|| |- |8||''*xa — *jьvlьga''||560||252||5250||1981|| |- |9||''*jьz — *klenьje''||494||197||5350||1983|| |- |10||''*klepačь — *konь''||350||198||4450||1983|| |- |11||''*konьсь — *kotьna(ja)''||336||220||4150||1984|| |- |12||''*koulъkъ — *kroma / *kromъ''||389||186||4300||1985|| |- |13||''*kroměžirъ — *kyžiti''||730||285||4650||1987|| |- |14||''*labati — *lěteplъjь''||599||268||5300||1987|| |- |15||''*lětina — *lokač''||641||263||4800||1988||ISBN 5-02-010862-6, ББК 81-4 Э 90 |- |16||''*lokadlo — *lъživьсь''||623||264||3100||1990||ISBN 5-02-010920-7, ББК 81 Э90 |- |17||''*lъžь — *matješьnъjь''||569||269||3250||1990||ISBN 5-02-010995-9, ББК 81-4 Э 90 |- |18||''*matoga — *mękyšъka''||559||254||2500||1992||ISBN 5-02-011039-6, ББК 81-4 Э 90 |- |19||''*męs⁽’⁾arь — *morzakъ''||578||255||1535||1992||ISBN 5-02-011121-X, ББК 81-4 Э 90 |- |20||''*morzatъjь — *mъrsknǫti''||572||256||3000||1994||ISBN 5-02-011145-7, ББК 81-4 Э 90 |- |21||''*mъrskovatъjь — *nadějьnъjь''||679||236||3000||1994||ISBN 5-02-011172-4, ББК 81-4 Э 90 |- |22||''*naděliti — *narodъ''||725||255||3000||1995||ISBN 5-02-011252-6, ББК 81-4 Э 90 |- |23||''*nаrоdьnъjь — *nаvijаkъ''||507||239||3000||1996||ISBN 5-02-011214-3, ББК 81-4 Э 90 |- |24||''*navijati(sę) / *navivati(sę) — *nerodimъ(jь)''||628||234||2000||1997||ISBN 5-02-011206-2, УДК 800/801, ББК 81-4 Э 90 |- |25||''*neroditi — *novotьnъ(jь)''||615||238||2000||1999||ISBN 5-02-011672-6, УДК 800/801, ББК 81-4 Э 90 |- |26||''*novoukъ(jь) — *obgorditi''||587||237||1000||1999||ISBN 5-02-011590-8, УДК 800/801, ББК 81.2-3 Э-90 |- |27||''*obgordja / *obgordjь — *oblězati''||602||247||1500||2000||ISBN 5-02-011793-5, УДК 800/801, ББК 81.2-3 Э-90 |- |28||''*oblězti — *obpovědanьje''||694||266||1500||2001||ISBN 5-02-022627-0, УДК 800/801, ББК 81.2-3 Э-90 |- |29||''*obpovědati — *obsojьnica''||562||266||1360||2002||ISBN 978-5-02-011808-9, УДК 800/801, ББК 81.2-3 Э90 |- |30||''*obsojьnikъ — *obvedьnъjь''||825||269||1360||2003||ISBN 5-02-006386-X, УДК 800/801, ББК 81.2-3 Э90 |- |31||''*obvelčenьje — *obžьniviny''||503||258||1450||2005||ISBN 5-02-033251-8, УДК 811.16(038), ББК 81.2-4 Э90 |- |32||''*obžьnъ — *orzbotati''||519||261||1650||2005||ISBN 5-02-033868-0, УДК 811.16(38), ББК 81.2-4 Э90 |- |33||''*orzbotěti — *orzmajati(sę)''||623||388||1500||2007||ISBN 5-02-035689-1, УДК 811.16(38), ББК 81.224 Э90 |- |34||''*orzmajь — *orzstegajь''||901||307||1050||2008||ISBN 978-5-02-036286-4, УДК 811.16/38, ББК 81.2-4 Э90 |- |35||''*orzstegati(sę) — *orzъjьti(sę)''||368||233||960||2009||ISBN 978-5-02-036883-5, УДК 811.16/38, ББК 81.2-4 Э90 |- |36||''*orz(ъ)zeleněti / *orz(ъ)zeleniti — *otъgrěbati(sę)''||419||260||1000||2010||ISBN 978-5-02-037371-6, УДК 811.16/38, ББК 81.2-4 Э90 |- |37||''*otъgryzati(sę) — *otъpasti''||364||250||900||2011||ISBN 978-5-02-037516-1, УДК 811.16/38, ББК 81.2-4 Э90 |- |38||''*otъpečatati / *otъpečatiti(sę) — *otъtęgnǫti(sę)''||431||248||1010||2012||ISBN 978-5-02-037545-1, УДК 811.16/38, ББК 81.2-4 Э90 |- |39||''*otъtęti — *ozgǫba''||{{N/a}}||242||900||2014||ISBN 978-5-02-039092-8, УДК 811.16/38, ББК 81.2-4 Э90 |- |40<ref>[http://grant.rfh.ru/sys/a/?colfilter=0&context=_anonymous~&pgoffset=0&ro_filter=_main.enrfh_tasks.syrecordidw%20%3D%202nzE000KTkmo1-bHJU2gc_y0~&table=main.enrfh_tasks&target=show_template&template=prg_card.htm Карточка проекта номер: 16-04-16092, Этимологический словарь славянских языков. Праславянский лексический фонд. Вып. 40. 20 а.л., рук. — Варбот Ж. Ж.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160423204540/http://grant.rfh.ru/sys/a/?colfilter=0&context=_anonymous~&pgoffset=0&ro_filter=_main.enrfh_tasks.syrecordidw%20%3D%202nzE000KTkmo1-bHJU2gc_y0~&table=main.enrfh_tasks&target=show_template&template=prg_card.htm |date=2016-04-23 }} // Карточка проекта, поддержанного Российским гуманитарным научным фондом. — 20 декабря 2014</ref>||''*ǫborъkъ — *pakъla''||{{N/a}}||236, [4]||650||2016||ISBN 978-5-02-039954-9, УДК 811.16/38, ББК 81.2-4 Э90 |- |41<ref>{{нмс|title=Этимологический словарь славянских языков. Вып. 41|url=http://www.naukabooks.ru/knigi/katalog/etimologicheskiy_slovar_slavyanskikh_yazykov-_vyp-41-_2018g/|publisher=Издательство "Наука"|date=2018-12-11|work=naukabooks.ru|accessdate=2018-12-22}}</ref>||''*pala — *pažьnъ(jь)''||287||278, [2]||350||2018||{{ISBN|978-5-02-040069-6}}, УДК 811.16/38, ББК 81.2-4 Э90 |- |42||''*peča — *реrzъ''||298||343||300||2021||{{ISBN|978-5-02-040878-4}}, УДК 811.16/38, ББК 81.2-4 Э90 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://etymolog.ruslang.ru/index.php?act=essja Етимолошки речник на словенски јазици. Прасловенски лексички фонд] // http://etymolog.ruslang.ru/ [[Категорија:Речници]] [[Категорија:Словени]] [[Категорија:Словенска култура]] [[Категорија:Етимологија]] snn51mj4btike8fdel6cmrfsyasfvmw 1 1392527 5544327 2026-04-24T16:15:07Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5544327 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1392528 5544329 2026-04-24T16:16:11Z 19user99 72391 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1349222698|Marta Kos]]“ 5544329 wikitext text/x-wiki '''Марта Кос''' (родена на 28 јуни 1965 година) — словенечка дипломатка и политичарка. Таа била амбасадорка во Германија од 2013 до 2017 година и амбасадорка во Швајцарија од 2017 до 2020 година. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sloveniatimes.com/33613/marta-kos-freedom-movements-candidate-for-president|title=Marta Kos Freedom Movement's candidate for president|date=29 June 2022|work=[[The Slovenia Times]]}}</ref> Во декември 2024 година, таа станала европски комесар за проширување во втората Комисија на фон дер Лајен. Од април до септември 2022 година, таа била една од потпретседателките на [[Движење Слобода (Словенија)|Движењето за слобода]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://n1info.si/novice/slovenija/zakaj-je-marta-kos-izstopila-iz-predsedniske-tekme-in-odstopila-kot-podpredsednica-svobode/|title=Po umiku še odstop: kaj je zapisala Marta Kos in kaj naj bi se dogajalo pred tem|date=13 September 2022|publisher=[[N1 (TV channel)|N1]]|language=sl}}</ref> Пред претседателските избори во 2022 година, таа била кандидатка на Движењето за слобода за [[претседател на Словенија]] сè до нејзиното повлекување во август. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rtvslo.si/slovenija/marta-kos-se-umika-iz-predsedniske-tekme/638780|title=Marta Kos se umika iz predsedniške tekme|date=30 August 2022|publisher=[[Radiotelevizija Slovenija]]|language=sl}}</ref> По повлекувањето, таа поднела оставка од функцијата потпретседател на Движењето за слобода. По оставката на Татјана Бобнар како министер за внатрешни работи, таа исто така поднела оставка од Движењето за слобода, наведувајќи дека тоа повеќе не е нејзина партија. <ref name="rtvslo.si">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rtvslo.si/slovenija/marta-kos-po-dogajanju-glede-ministrice-tatjane-bobnar-izstopila-iz-gibanja-svoboda/650719|title=Marta Kos po dogajanju glede ministrice Tatjane Bobnar izstopila iz Gibanja Svoboda|last=S|first=A.|work=RTVS|language=sl|accessdate=2024-09-13}}</ref> == Ран живот и кариера == == Личен живот == Кос е во брак со Анри Жетаз, кој бил генерален секретар на [[Европска асоцијација за слободна трговија|Европската асоцијација за слободна трговија]] до 2023 година. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://svet24.si/revija/jana/clanek/ljudje/62952c7789e0f/henri-je-moja-skala-in-najvecja-podpora|title=Henri je moja skala in največja podpora!|last=Comino|first=Andreja|date=30 May 2022|work=Svet24|language=sl}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Носители на Заповедничкиот крст на Орденот за заслуги за СР Германија]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1965 година]] arpzycgzvdt7ru33q5r5fqc40wsp0ps 5544343 5544329 2026-04-24T16:32:58Z 19user99 72391 5544343 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Марта Кос | image = Kos EC Portrait 2024 (cropped).jpg | caption = Официјален портрет, 2024 година | office = [[Европски комесар за проширување]] | term_start = 1 декември 2024 | term_end = | 1blankname = Комисија | 1namedata = [[Втора Комисија на фон дер Лејен]] | predecessor = [[Оливер Валхерги]] | office1 = Потпретседател на [[Движење за слобода (Словенија)|Движење за слобода]] | term_start1 = 21 април 2022 | term_end1 = 13 септември 2022 | predecessor1 = | successor1 = | office2 = [[Амбасадор]] на [[Словенија]] во [[Швајцарија]] | term_start2 = 12 септември 2017 | term_end2 = 30 јуни 2020 | predecessor2 = Франк Микша | successor2 = Исток Грмек | party = [[Независен политичар|Независна]] (2023–денес) | other_party = [[Лига на комунистите на Југославија|ЛКЈ]] (порано)<br>[[Движење за слобода (Словенија)|Движење за слобода]] (2022–2023) | birth_date = {{Birth date and age|28 June 1965|df=yes}} | birth_place = [[Словењ Градец]], [[Социјалистичка Република Словенија|СР Словенија]], [[Југославија]] | alma_mater = [[Факултет за општествени науки (Љубљана)|Факултет за општествени науки]] | spouse = Арон Марко (2002-2018)<br>Хенри Гетаз | birth_name = Марта Кос | occupation = Новинар • Дипломат • Политичар | office4 = Потпретседател на [[Трговско-индустриска комора на Словенија|Трговско-индустриската комора на Словенија]] | term_start4 = 2000 | term_end4 = 2003 | office3 = [[Амбасадор]] на [[Словенија]] во [[Германија]] | term_start3 = 27 септември 2013 | term_end3 = 12 септември 2017 | president1 = [[Роберт Голоб]] | relatives = Драго Кос (брат) | successor3 = Франк Бут | predecessor3 = Митја Дробониќ }} '''Марта Кос''' (родена на 28 јуни 1965 година) — словенечка дипломатка и политичарка. Таа била амбасадорка во Германија од 2013 до 2017 година и амбасадорка во Швајцарија од 2017 до 2020 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sloveniatimes.com/33613/marta-kos-freedom-movements-candidate-for-president|title=Marta Kos Freedom Movement's candidate for president|date=29 June 2022|work=[[The Slovenia Times]]}}</ref> Во декември 2024 година, таа станала европски комесар за проширување во втората Комисија на фон дер Лајен. Од април до септември 2022 година, таа била една од потпретседателките на [[Движење Слобода (Словенија)|Движењето за слобода]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://n1info.si/novice/slovenija/zakaj-je-marta-kos-izstopila-iz-predsedniske-tekme-in-odstopila-kot-podpredsednica-svobode/|title=Po umiku še odstop: kaj je zapisala Marta Kos in kaj naj bi se dogajalo pred tem|date=13 September 2022|publisher=[[N1 (TV channel)|N1]]|language=sl}}</ref> Пред претседателските избори во 2022 година, таа била кандидатка на Движењето за слобода за [[претседател на Словенија]] сè до нејзиното повлекување во август.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rtvslo.si/slovenija/marta-kos-se-umika-iz-predsedniske-tekme/638780|title=Marta Kos se umika iz predsedniške tekme|date=30 August 2022|publisher=[[Radiotelevizija Slovenija]]|language=sl}}</ref> По повлекувањето, таа поднела оставка од функцијата потпретседател на Движењето за слобода. По оставката на Татјана Бобнар како министер за внатрешни работи, таа исто така поднела оставка од Движењето за слобода, наведувајќи дека тоа повеќе не е нејзина партија.<ref name="rtvslo.si">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rtvslo.si/slovenija/marta-kos-po-dogajanju-glede-ministrice-tatjane-bobnar-izstopila-iz-gibanja-svoboda/650719|title=Marta Kos po dogajanju glede ministrice Tatjane Bobnar izstopila iz Gibanja Svoboda|last=S|first=A.|work=RTVS|language=sl|accessdate=2024-09-13}}</ref> == Ран живот и кариера == Во младоста, Кос била рекордерка во пливање во Југославија и Словенија. Студирала новинарство и се приклучила на спортската дивизија на РТВ, а подоцна се преселила во Германија каде што работела за Дојче Веле и како дописник од Бон за РТВ почнувајќи од 1993 година. Од 1997 до 1999 година, таа била директорка на информативната канцеларија на словенечката влада и портпаролка на владата.<ref>{{cite web|url=https://vecer.com/pogledi/portret-tedna-marta-kos-ne-zenska-iz-ozadja-temvec-iz-ospredja-zmagoslavja-goloba-10280955|title=(Portret tedna) Marta Kos: Ne ženska iz ozadja, temveč iz ospredja zmagoslavja Goloba|work=[[Večer (Slovenia)|Večer]]|date=30 April 2022|language=sl}}</ref> Во 2000 година, таа била назначена за потпретседател на Трговската и индустриската комора.<ref name="Sobotainfo">{{cite web|url=https://sobotainfo.com/novica/intervjuji/marta-kos-marko-predsednica-morda-cez-stiri-leta/111250|title=Marta Kos Marko: Predsednica? Morda čez štiri leta!|publisher=Sobotainfo.com|date=6 May 2017|language=sl}}</ref> Во 2013 година, владата на Аленка Братушек ја назначила за амбасадор во Берлин, Германија, како дел од политичка квота (не-кариерни дипломати).[7] Во 2017 година, таа била назначена за амбасадор во Берн, Швајцарија.[8] Во 2020 година, таа поднесе оставка од функцијата амбасадор поради несогласување со надворешната политика на владата, како и обвинувања за мобинг и последователна внатрешна контрола врз работата на амбасадата.<ref>{{Cite web |title=Uradno: Marta Kos Marko za veleposlanico v Berlinu |url=https://www.finance.si/finance/uradno-marta-kos-marko-za-veleposlanico-v-berlinu/a/8340317 |access-date=2024-09-13 |website=Finance |language=sl-SI}}</ref><ref>{{Cite web |title=Borut Pahor postavil Marto Kos Marko za veleposlanico v Švici |url=https://siol.net/novice/slovenija/borut-pahor-postavil-marto-kos-marko-za-veleposlanico-v-svici-448946 |access-date=2024-09-13 |website=siol.net |language=sl}}</ref><ref>{{Cite web |title=Zakaj je odstopila Marta Kos |url=https://www.mladina.si/199548/zakaj-je-odstopila-marta-kos/ |access-date=2024-09-13 |website=Mladina.si}}</ref> Во 2022 година, таа ја објави својата кандидатура за претседател на Републиката. Под необјаснети околности, таа се откажа од својата кандидатура и од функцијата потпретседател на Движењето за слобода. По оставката на Татјана Бобнар како министер за внатрешни работи, поради конфликт со премиерот Роберт Голоб, таа поднела оставка и од партијата Движење за слобода во 2023 година, објаснувајќи дека тоа повеќе не е нејзина партија, со што ја поддржа Татјана Бобнар.<ref>{{Cite web |title=Tudi Marta Kos napoveduje, da bo njeno delovanje drugačno od Pahorjevega |url=https://svet24.si/clanek/novice/slovenija/62bab94578d34/marta-kos-najavila-kandidaturo-ugotovili-smo-da-je-to-odlicen-cas-za-prvo-predsednico-drzave2 |access-date=2024-09-13 |website=Novice Svet24 |language=sl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Roglič |first=Meta |date=2022-09-13 |title=Po umiku še odstop: kaj je zapisala Marta Kos in kaj naj bi se dogajalo pred tem |url=https://n1info.si/novice/slovenija/zakaj-je-marta-kos-izstopila-iz-predsedniske-tekme-in-odstopila-kot-podpredsednica-svobode/ |access-date=2024-09-13 |website=N1 |language=sl-SI}}</ref> Во септември 2024 година, таа беше предложена за кандидат за член на европскиот комесар за проширување, одговорен за надгледување на односите со источните соседи, на местото на Томаж Весел, кој поднесе оставка од кандидатурата за европски комесар.[12] На 17 септември 2024 година, Урсула фон дер Лајен објави дека Кос ќе биде задолжена за европското проширување, во исчекување на одобрување од Европскиот парламент, со што ќе се проценат барањата за членство на Украина и Молдавија и други земји за пристапување кон Европската Унија.[13] Во септември 2024 година, Кос беше обвинета од десничарската Словенечка демократска партија за нејзината наводна вмешаност со поранешната југословенска комунистичка тајна служба, УДБА.[14] Во март 2026 година, Кос се соочи со обновени обвинувања за соработка со УДБА.<ref>{{Cite web |last=Wax |first=Eddy |date=2024-09-09 |title=Slovenia chooses new commissioner nominee as von der Leyen pushes for more women |url=https://www.politico.eu/article/slovenia-new-commissioner-eu-nominee-marta-kos-female-candidate-ursula-von-der-leyen/ |access-date=2024-09-09 |website=POLITICO |language=en-GB}}</ref> On 17 September 2024, [[Ursula von der Leyen]] announced Kos would be in charge of the [[Enlargement of the European Union|European enlargement]], pending approval of the [[European Parliament]], thus assessing [[Accession of Ukraine to the European Union|membership applications of Ukraine]] and [[Accession of Moldova to the European Union|Moldova]] and other countries to join the European Union.<ref>{{Cite web |last=Vinocur |first=Nicholas |last2=Hajdari |first2=Una |date=2024-09-18 |title=What Europe's new enlargement czar, Marta Kos, means for Ukraine |url=https://www.politico.eu/article/europe-enlargement-slovenia-marta-kos-russia-ukraine-moldova-accession/ |access-date=2024-09-23 |website=POLITICO |language=en-GB}}</ref><ref>Aleksandar Brezar, What was UDBA, the Yugoslav secret service casting a shadow over Slovenia's new Commissioner? [https://www.euronews.com/my-europe/2024/09/13/what-was-the-udba-the-yugoslav-secret-service-casting-a-shadow-over-slovenias-new-commissi Euronews, 13/09/2024]</ref><ref>[https://thewesternbalkans.com/marta-kos-and-udba/ Emil Goranov, Marta Kos and UDBA. March 18, 2026; The Western Balkans.]</ref> == Личен живот == Кос е во брак со Анри Жетаз, кој бил генерален секретар на [[Европска асоцијација за слободна трговија|Европската асоцијација за слободна трговија]] до 2023 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://svet24.si/revija/jana/clanek/ljudje/62952c7789e0f/henri-je-moja-skala-in-najvecja-podpora|title=Henri je moja skala in največja podpora!|last=Comino|first=Andreja|date=30 May 2022|work=Svet24|language=sl}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Носители на Заповедничкиот крст на Орденот за заслуги за СР Германија]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1965 година]] 7wotayqvtzaj8qsf4zenfd5ufjr0q5i 5544344 5544343 2026-04-24T16:33:45Z 19user99 72391 меѓујазични врски 5544344 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Марта Кос | image = Kos EC Portrait 2024 (cropped).jpg | caption = Официјален портрет, 2024 година | office = [[Европски комесар за проширување]] | term_start = 1 декември 2024 | term_end = | 1blankname = Комисија | 1namedata = [[Втора Комисија на фон дер Лејен]] | predecessor = [[Оливер Валхерги]] | office1 = Потпретседател на [[Движење за слобода (Словенија)|Движење за слобода]] | term_start1 = 21 април 2022 | term_end1 = 13 септември 2022 | predecessor1 = | successor1 = | office2 = [[Амбасадор]] на [[Словенија]] во [[Швајцарија]] | term_start2 = 12 септември 2017 | term_end2 = 30 јуни 2020 | predecessor2 = Франк Микша | successor2 = Исток Грмек | party = [[Независен политичар|Независна]] (2023–денес) | other_party = [[Лига на комунистите на Југославија|ЛКЈ]] (порано)<br>[[Движење за слобода (Словенија)|Движење за слобода]] (2022–2023) | birth_date = 28 јуни 1965 | birth_place = [[Словењ Градец]], [[Социјалистичка Република Словенија|СР Словенија]], [[Југославија]] | alma_mater = [[Факултет за општествени науки (Љубљана)|Факултет за општествени науки]] | spouse = Арон Марко (2002-2018)<br>Хенри Гетаз | birth_name = Марта Кос | occupation = Новинар • Дипломат • Политичар | office4 = Потпретседател на [[Трговско-индустриска комора на Словенија|Трговско-индустриската комора на Словенија]] | term_start4 = 2000 | term_end4 = 2003 | office3 = [[Амбасадор]] на [[Словенија]] во [[Германија]] | term_start3 = 27 септември 2013 | term_end3 = 12 септември 2017 | president1 = [[Роберт Голоб]] | relatives = Драго Кос (брат) | successor3 = Франк Бут | predecessor3 = Митја Дробониќ }} '''Марта Кос''' (родена на 28 јуни 1965 година) — словенечка дипломатка и политичарка. Таа била амбасадорка во Германија од 2013 до 2017 година и амбасадорка во Швајцарија од 2017 до 2020 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sloveniatimes.com/33613/marta-kos-freedom-movements-candidate-for-president|title=Marta Kos Freedom Movement's candidate for president|date=29 June 2022|work=[[The Slovenia Times]]}}</ref> Во декември 2024 година, таа станала европски комесар за проширување во втората Комисија на фон дер Лајен. Од април до септември 2022 година, таа била една од потпретседателките на [[Движење Слобода (Словенија)|Движењето за слобода]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://n1info.si/novice/slovenija/zakaj-je-marta-kos-izstopila-iz-predsedniske-tekme-in-odstopila-kot-podpredsednica-svobode/|title=Po umiku še odstop: kaj je zapisala Marta Kos in kaj naj bi se dogajalo pred tem|date=13 September 2022|publisher=[[N1 (TV channel)|N1]]|language=sl}}</ref> Пред претседателските избори во 2022 година, таа била кандидатка на Движењето за слобода за [[претседател на Словенија]] сè до нејзиното повлекување во август.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rtvslo.si/slovenija/marta-kos-se-umika-iz-predsedniske-tekme/638780|title=Marta Kos se umika iz predsedniške tekme|date=30 August 2022|publisher=[[Radiotelevizija Slovenija]]|language=sl}}</ref> По повлекувањето, таа поднела оставка од функцијата потпретседател на Движењето за слобода. По оставката на Татјана Бобнар како министер за внатрешни работи, таа исто така поднела оставка од Движењето за слобода, наведувајќи дека тоа повеќе не е нејзина партија.<ref name="rtvslo.si">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rtvslo.si/slovenija/marta-kos-po-dogajanju-glede-ministrice-tatjane-bobnar-izstopila-iz-gibanja-svoboda/650719|title=Marta Kos po dogajanju glede ministrice Tatjane Bobnar izstopila iz Gibanja Svoboda|last=S|first=A.|work=RTVS|language=sl|accessdate=2024-09-13}}</ref> == Ран живот и кариера == Во младоста, Кос била рекордерка во пливање во Југославија и Словенија. Студирала новинарство и се приклучила на спортската дивизија на РТВ, а подоцна се преселила во Германија каде што работела за Дојче Веле и како дописник од Бон за РТВ почнувајќи од 1993 година. Од 1997 до 1999 година, таа била директорка на информативната канцеларија на словенечката влада и портпаролка на владата.<ref>{{cite web|url=https://vecer.com/pogledi/portret-tedna-marta-kos-ne-zenska-iz-ozadja-temvec-iz-ospredja-zmagoslavja-goloba-10280955|title=(Portret tedna) Marta Kos: Ne ženska iz ozadja, temveč iz ospredja zmagoslavja Goloba|work=[[Večer (Slovenia)|Večer]]|date=30 April 2022|language=sl}}</ref> Во 2000 година, таа била назначена за потпретседател на Трговската и индустриската комора.<ref name="Sobotainfo">{{cite web|url=https://sobotainfo.com/novica/intervjuji/marta-kos-marko-predsednica-morda-cez-stiri-leta/111250|title=Marta Kos Marko: Predsednica? Morda čez štiri leta!|publisher=Sobotainfo.com|date=6 May 2017|language=sl}}</ref> Во 2013 година, владата на Аленка Братушек ја назначила за амбасадор во Берлин, Германија, како дел од политичка квота (не-кариерни дипломати).[7] Во 2017 година, таа била назначена за амбасадор во Берн, Швајцарија.[8] Во 2020 година, таа поднесе оставка од функцијата амбасадор поради несогласување со надворешната политика на владата, како и обвинувања за мобинг и последователна внатрешна контрола врз работата на амбасадата.<ref>{{Cite web |title=Uradno: Marta Kos Marko za veleposlanico v Berlinu |url=https://www.finance.si/finance/uradno-marta-kos-marko-za-veleposlanico-v-berlinu/a/8340317 |access-date=2024-09-13 |website=Finance |language=sl-SI}}</ref><ref>{{Cite web |title=Borut Pahor postavil Marto Kos Marko za veleposlanico v Švici |url=https://siol.net/novice/slovenija/borut-pahor-postavil-marto-kos-marko-za-veleposlanico-v-svici-448946 |access-date=2024-09-13 |website=siol.net |language=sl}}</ref><ref>{{Cite web |title=Zakaj je odstopila Marta Kos |url=https://www.mladina.si/199548/zakaj-je-odstopila-marta-kos/ |access-date=2024-09-13 |website=Mladina.si}}</ref> Во 2022 година, таа ја објави својата кандидатура за претседател на Републиката. Под необјаснети околности, таа се откажа од својата кандидатура и од функцијата потпретседател на Движењето за слобода. По оставката на Татјана Бобнар како министер за внатрешни работи, поради конфликт со премиерот Роберт Голоб, таа поднела оставка и од партијата Движење за слобода во 2023 година, објаснувајќи дека тоа повеќе не е нејзина партија, со што ја поддржа Татјана Бобнар.<ref>{{Cite web |title=Tudi Marta Kos napoveduje, da bo njeno delovanje drugačno od Pahorjevega |url=https://svet24.si/clanek/novice/slovenija/62bab94578d34/marta-kos-najavila-kandidaturo-ugotovili-smo-da-je-to-odlicen-cas-za-prvo-predsednico-drzave2 |access-date=2024-09-13 |website=Novice Svet24 |language=sl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Roglič |first=Meta |date=2022-09-13 |title=Po umiku še odstop: kaj je zapisala Marta Kos in kaj naj bi se dogajalo pred tem |url=https://n1info.si/novice/slovenija/zakaj-je-marta-kos-izstopila-iz-predsedniske-tekme-in-odstopila-kot-podpredsednica-svobode/ |access-date=2024-09-13 |website=N1 |language=sl-SI}}</ref> Во септември 2024 година, таа била предложена за кандидат за член на европскиот комесар за проширување, одговорен за надгледување на односите со источните соседи, на местото на Томаж Весел, кој поднесе оставка од кандидатурата за европски комесар.[12] На 17 септември 2024 година, Урсула фон дер Лајен објави дека Кос ќе биде задолжена за европското проширување, во исчекување на одобрување од Европскиот парламент, со што ќе се проценат барањата за членство на Украина и Молдавија и други земји за пристапување кон Европската Унија.[13] Во септември 2024 година, Кос била обвинета од десничарската Словенечка демократска партија за нејзината наводна вмешаност со поранешната југословенска комунистичка тајна служба, УДБА.[14] Во март 2026 година, Кос се соочи со обновени обвинувања за соработка со УДБА.<ref>{{Cite web |last=Wax |first=Eddy |date=2024-09-09 |title=Slovenia chooses new commissioner nominee as von der Leyen pushes for more women |url=https://www.politico.eu/article/slovenia-new-commissioner-eu-nominee-marta-kos-female-candidate-ursula-von-der-leyen/ |access-date=2024-09-09 |website=POLITICO |language=en-GB}}</ref> On 17 September 2024, [[Ursula von der Leyen]] announced Kos would be in charge of the [[Enlargement of the European Union|European enlargement]], pending approval of the [[European Parliament]], thus assessing [[Accession of Ukraine to the European Union|membership applications of Ukraine]] and [[Accession of Moldova to the European Union|Moldova]] and other countries to join the European Union.<ref>{{Cite web |last=Vinocur |first=Nicholas |last2=Hajdari |first2=Una |date=2024-09-18 |title=What Europe's new enlargement czar, Marta Kos, means for Ukraine |url=https://www.politico.eu/article/europe-enlargement-slovenia-marta-kos-russia-ukraine-moldova-accession/ |access-date=2024-09-23 |website=POLITICO |language=en-GB}}</ref><ref>Aleksandar Brezar, What was UDBA, the Yugoslav secret service casting a shadow over Slovenia's new Commissioner? [https://www.euronews.com/my-europe/2024/09/13/what-was-the-udba-the-yugoslav-secret-service-casting-a-shadow-over-slovenias-new-commissi Euronews, 13/09/2024]</ref><ref>[https://thewesternbalkans.com/marta-kos-and-udba/ Emil Goranov, Marta Kos and UDBA. March 18, 2026; The Western Balkans.]</ref> == Личен живот == Кос е во брак со Анри Жетаз, кој бил генерален секретар на [[Европска асоцијација за слободна трговија|Европската асоцијација за слободна трговија]] до 2023 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://svet24.si/revija/jana/clanek/ljudje/62952c7789e0f/henri-je-moja-skala-in-najvecja-podpora|title=Henri je moja skala in največja podpora!|last=Comino|first=Andreja|date=30 May 2022|work=Svet24|language=sl}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Носители на Заповедничкиот крст на Орденот за заслуги за СР Германија]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1965 година]] krbypg0foslrb7adpqd1oegvzr0ox58 5544428 5544344 2026-04-24T19:27:37Z 19user99 72391 5544428 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Марта Кос | image = Kos EC Portrait 2024 (cropped).jpg | caption = Официјален портрет, 2024 година | office = [[Европски комесар за проширување]] | term_start = 1 декември 2024 | term_end = | 1blankname = Комисија | 1namedata = [[Втора Комисија на фон дер Лејен]] | predecessor = [[Оливер Валхерги]] | office1 = Потпретседател на [[Движење за слобода (Словенија)|Движење за слобода]] | term_start1 = 21 април 2022 | term_end1 = 13 септември 2022 | predecessor1 = | successor1 = | office2 = [[Амбасадор]] на [[Словенија]] во [[Швајцарија]] | term_start2 = 12 септември 2017 | term_end2 = 30 јуни 2020 | predecessor2 = Франк Микша | successor2 = Исток Грмек | party = [[Независен политичар|Независна]] (2023–денес) | other_party = [[Лига на комунистите на Југославија|ЛКЈ]] (порано)<br>[[Движење за слобода (Словенија)|Движење за слобода]] (2022–2023) | birth_date = 28 јуни 1965 | birth_place = [[Словењ Градец]], [[Социјалистичка Република Словенија|СР Словенија]], [[Југославија]] | alma_mater = [[Факултет за општествени науки (Љубљана)|Факултет за општествени науки]] | spouse = Арон Марко (2002-2018)<br>Хенри Гетаз | birth_name = Марта Кос | occupation = Новинар • Дипломат • Политичар | office4 = Потпретседател на [[Трговско-индустриска комора на Словенија|Трговско-индустриската комора на Словенија]] | term_start4 = 2000 | term_end4 = 2003 | office3 = [[Амбасадор]] на [[Словенија]] во [[Германија]] | term_start3 = 27 септември 2013 | term_end3 = 12 септември 2017 | president1 = [[Роберт Голоб]] | relatives = Драго Кос (брат) | successor3 = Франк Бут | predecessor3 = Митја Дробониќ }} '''Марта Кос''' (родена на 28 јуни 1965 година) — [[Словенија|словенечка]] дипломатка и политичарка. Таа била амбасадорка во Германија од 2013 до 2017 година и амбасадорка во Швајцарија од 2017 до 2020 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sloveniatimes.com/33613/marta-kos-freedom-movements-candidate-for-president|title=Marta Kos Freedom Movement's candidate for president|date=29 June 2022|work=[[The Slovenia Times]]}}</ref> Во декември 2024 година, таа станала европски комесар за проширување во втората комисија на Урсула фон дер Лајен. Од април до септември 2022 година, таа била една од потпретседателките на [[Движење Слобода (Словенија)|Движењето за слобода]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://n1info.si/novice/slovenija/zakaj-je-marta-kos-izstopila-iz-predsedniske-tekme-in-odstopila-kot-podpredsednica-svobode/|title=Po umiku še odstop: kaj je zapisala Marta Kos in kaj naj bi se dogajalo pred tem|date=13 September 2022|publisher=[[N1 (TV channel)|N1]]|language=sl}}</ref> Пред претседателските избори во 2022 година, таа била кандидатка на Движењето за слобода за [[претседател на Словенија]] сè до нејзиното повлекување во август.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rtvslo.si/slovenija/marta-kos-se-umika-iz-predsedniske-tekme/638780|title=Marta Kos se umika iz predsedniške tekme|date=30 August 2022|publisher=[[Radiotelevizija Slovenija]]|language=sl}}</ref> По повлекувањето, таа поднела оставка од функцијата потпретседател на Движењето за слобода. По оставката на Татјана Бобнар како министер за внатрешни работи, таа исто така поднела оставка од Движењето за слобода, наведувајќи дека тоа повеќе не е нејзина партија.<ref name="rtvslo.si">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rtvslo.si/slovenija/marta-kos-po-dogajanju-glede-ministrice-tatjane-bobnar-izstopila-iz-gibanja-svoboda/650719|title=Marta Kos po dogajanju glede ministrice Tatjane Bobnar izstopila iz Gibanja Svoboda|last=S|first=A.|work=RTVS|language=sl|accessdate=2024-09-13}}</ref> == Ран живот и кариера == Во младоста, Кос била рекордерка во пливање во Југославија и Словенија. Студирала новинарство и се приклучила на спортската дивизија на РТВ, а подоцна се преселила во Германија каде што работела за Дојче Веле и како дописник од Бон за РТВ почнувајќи од 1993 година. Од 1997 до 1999 година, таа била директорка на информативната канцеларија на словенечката влада и портпаролка на владата.<ref>{{cite web|url=https://vecer.com/pogledi/portret-tedna-marta-kos-ne-zenska-iz-ozadja-temvec-iz-ospredja-zmagoslavja-goloba-10280955|title=(Portret tedna) Marta Kos: Ne ženska iz ozadja, temveč iz ospredja zmagoslavja Goloba|work=[[Večer (Slovenia)|Večer]]|date=30 April 2022|language=sl}}</ref> Во 2000 година, таа била назначена за потпретседател на Трговската и индустриската комора.<ref name="Sobotainfo">{{cite web|url=https://sobotainfo.com/novica/intervjuji/marta-kos-marko-predsednica-morda-cez-stiri-leta/111250|title=Marta Kos Marko: Predsednica? Morda čez štiri leta!|publisher=Sobotainfo.com|date=6 May 2017|language=sl}}</ref> Во 2013 година, владата на [[Аленка Братушек]] ја назначила за амбасадор во Берлин, Германија, како дел од политичка квота (не-кариерни дипломати). Во 2017 година, таа била назначена за амбасадор во Берн, Швајцарија. Во 2020 година, таа поднела оставка од функцијата амбасадор поради несогласување со надворешната политика на владата, како и обвинувања за мобинг и последователна внатрешна контрола врз работата на амбасадата.<ref>{{Cite web |title=Uradno: Marta Kos Marko za veleposlanico v Berlinu |url=https://www.finance.si/finance/uradno-marta-kos-marko-za-veleposlanico-v-berlinu/a/8340317 |access-date=2024-09-13 |website=Finance |language=sl-SI}}</ref><ref>{{Cite web |title=Borut Pahor postavil Marto Kos Marko za veleposlanico v Švici |url=https://siol.net/novice/slovenija/borut-pahor-postavil-marto-kos-marko-za-veleposlanico-v-svici-448946 |access-date=2024-09-13 |website=siol.net |language=sl}}</ref><ref>{{Cite web |title=Zakaj je odstopila Marta Kos |url=https://www.mladina.si/199548/zakaj-je-odstopila-marta-kos/ |access-date=2024-09-13 |website=Mladina.si}}</ref> Во 2022 година, таа ја објавила својата кандидатура за претседател на Републиката. Под необјаснети околности таа се откажала од својата кандидатура и од функцијата потпретседател на Движењето за слобода. По оставката на [[Татјана Бобнар]] како министер за внатрешни работи, поради конфликт со премиерот Роберт Голоб, таа поднела оставка и од партијата Движење за слобода во 2023 година, објаснувајќи дека тоа повеќе не е нејзина партија, со што ја поддржала Татјана Бобнар.<ref>{{Cite web |title=Tudi Marta Kos napoveduje, da bo njeno delovanje drugačno od Pahorjevega |url=https://svet24.si/clanek/novice/slovenija/62bab94578d34/marta-kos-najavila-kandidaturo-ugotovili-smo-da-je-to-odlicen-cas-za-prvo-predsednico-drzave2 |access-date=2024-09-13 |website=Novice Svet24 |language=sl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Roglič |first=Meta |date=2022-09-13 |title=Po umiku še odstop: kaj je zapisala Marta Kos in kaj naj bi se dogajalo pred tem |url=https://n1info.si/novice/slovenija/zakaj-je-marta-kos-izstopila-iz-predsedniske-tekme-in-odstopila-kot-podpredsednica-svobode/ |access-date=2024-09-13 |website=N1 |language=sl-SI}}</ref> Во септември 2024 година, таа била предложена за кандидат за член на европскиот комесар за проширување, одговорен за надгледување на односите со источните соседи, на местото на Томаж Весел, кој поднел оставка од кандидатурата за европски комесар. На 17 септември 2024 година, [[Урсула фон дер Лајен]] објавила дека Кос ќе биде задолжена за европското проширување, во исчекување на одобрување од Европскиот парламент, со што ќе се проценат барањата за членство на Украина и Молдавија и други земји за пристапување кон Европската Унија. Во септември 2024 година, Кос била обвинета од десничарската Словенечка демократска партија за наводна вмешаност со поранешната југословенска комунистичка тајна служба, УДБА. Во март 2026 година, Кос се соочила со обновени обвинувања за соработка со УДБА.<ref>{{Cite web |last=Wax |first=Eddy |date=2024-09-09 |title=Slovenia chooses new commissioner nominee as von der Leyen pushes for more women |url=https://www.politico.eu/article/slovenia-new-commissioner-eu-nominee-marta-kos-female-candidate-ursula-von-der-leyen/ |access-date=2024-09-09 |website=POLITICO |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Vinocur |first=Nicholas |last2=Hajdari |first2=Una |date=2024-09-18 |title=What Europe's new enlargement czar, Marta Kos, means for Ukraine |url=https://www.politico.eu/article/europe-enlargement-slovenia-marta-kos-russia-ukraine-moldova-accession/ |access-date=2024-09-23 |website=POLITICO |language=en-GB}}</ref><ref>Aleksandar Brezar, What was UDBA, the Yugoslav secret service casting a shadow over Slovenia's new Commissioner? [https://www.euronews.com/my-europe/2024/09/13/what-was-the-udba-the-yugoslav-secret-service-casting-a-shadow-over-slovenias-new-commissi Euronews, 13/09/2024]</ref><ref>[https://thewesternbalkans.com/marta-kos-and-udba/ Emil Goranov, Marta Kos and UDBA. March 18, 2026; The Western Balkans.]</ref> == Личен живот == Кос стапила во брак со Анри Жетаз, кој бил генерален секретар на [[Европска асоцијација за слободна трговија|Европската асоцијација за слободна трговија]] до 2023 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://svet24.si/revija/jana/clanek/ljudje/62952c7789e0f/henri-je-moja-skala-in-najvecja-podpora|title=Henri je moja skala in največja podpora!|last=Comino|first=Andreja|date=30 May 2022|work=Svet24|language=sl}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Носители на Заповедничкиот крст на Орденот за заслуги за СР Германија]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1965 година]] 28avx8alzpt8zcm4tqltt1tgqf16hks 0 1392529 5544330 2026-04-24T16:16:42Z IvanKonev123 98191 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1345139427|SMS Helgoland (1867)]]“ 5544330 wikitext text/x-wiki   '''СМС ''Хелголанд''''' претставувал корвета со навој како дел на [[Австроунгарска воена морнарица|Австро-унгарската морнарица]] изграден кон крајот на 60 години од 19 век и бил единствениот член од својата класа. == Дизајн == ''Хелголанд'' претставувал корвета со завртки,{{Sfn|Sondhaus}} понекогаш нарекуван и слуп, кој бил дел од [[Австроунгарска воена морнарица|Австро-унгарската морнарица]]. Корветата се карактеризирала со 74.26м вкупна должина, со греда од 11.38м и нацрт од 5.3м, а воедно имал и депласман од 1,827 тон.{{Sfn|Sieche & Bilzer}} Дрвениот труп бил обложен со бакар за да го штител дрвото од биоогаснување и оштетување од морски паразити како што се бродските црви.{{Sfn|Benko 1873}} Бројката на екипажот изнесувала 235 лица офицери и регрутирани морнари.{{Sfn|Sieche & Bilzer}} Бродот бил напојуван од еден двоцилиндричен, хоризонтален морски парен мотор кој придвижувал завртен пропелер, а бројот и видот на котлите не биле познати, но чадот од котлите се испуштал преку една инка сместена во средината на бродот помеѓу предниот и [[Јарбол|главниот јарбол]]. Погонскиот систем бил способен да генерира дури 840kW, за максимална брзина од 19.5km/h, а воедно бродот бил опремен со тријарболска едрилица како дополнување на парната машина на долги патувања.{{Sfn|Sieche & Bilzer}} Вооружувањето се состоело од главна батерија со два 178мм куршуми пушки со полнење од цевка произведени од Армстронг, како и четири пушки од 8 фунти и еден пушка од 3 фунти.{{Sfn|Sieche & Bilzer}} == Историја == === Изградба и операции во Медитеранот === ''Хелголанд'' бил изграден на морнаричката база Пола, а килот бил поставен на 17 септември 1866 година, додека веќе следната година на 23 декември 1867 година бил пуштен во вода, а завршен на 3 април 1869 година.{{Sfn|Sieche & Bilzer}} По стапувањето во служба, во 1869 година, ''Хелголанд'' бил доделен на ескадрила која била испратена да патролира низ [[Левант]] во источниот Медитеран под команда на контраадмиралот Фридрих фон Пек , а Ескадрилата ги вклучувала и железно облечените воени бродови Erzherzog Ferdinand Max и Salamander, топовските чамци Streiter, Reka и Hum, како и шхуната Kerka. Во август, ''Хелголанд'' отпловил кон [[Александрија]] во [[Египетски пашалак|отомански Египет]], каде што се сретнал со транспортниот брод ''Браво'' и каде Исмаил-паша од Египет дал четири антички египетски колони како подарок на [[Франц Јосиф|кајзерот Франц Јосиф]], а ''Браво'' требало да ги однесе во Австро-Унгарија. ''Хелголанд'' го зел ''Браво'' под влечење за првата етапа од патувањето, тргнувајќи од Александрија на 27 август, но силните бури за време на патувањето ги принудиле бродовите да се засолнат на ’ртот Крио и островот [[Гавдос]], а потоа поминале низ [[Закинтос]] пред да стигнат до [[Крф]] на 7 септември. Оттаму, ''Браво'' продолжил сам да плови, дозволувајќи му ''на Хелголанд'' да се врати во ескадрилата по осумдневен престој на Крф.{{Sfn|Ziegler 1870}} Откако се качил на пошта за други бродови, се сретнал со двајцата железни војници во Смирна подоцна истиот месец. ''Ержерцог Фердинанд Макс'' заминал на 28 септември за да ја посетат Митилена, пристигнувајќи на 2 октомври, а веќе од таму бродовите отпловиле кон Урла пред да се вратат во Смирна. На 21 октомври, Пек се качил на ''Хелголанд'', заедно со четири пилоти што ''Хум'' ги донел во Смирна и тој ден ''Хелголанд'' заминал за [[Варна]] за да се сретне со јахтата на Франц Јозеф Greif. ''Хелголанд'' им се придружил на ''Грајф'' и паробродите ''„Кајзерин Елизабет“'' и ''„Гарњано“'' на патување до [[Цариград]], главниот град на [[Отоманско Царство|Отоманската империја]] каде тие биле придружувани од Варна од отоманската царска јахта „{{Ship|Ottoman yacht|Sultaniye||2}}. Таму требало да се сретнат со Франц Јозеф, кој потоа се качил на ''Грајф'' за да го обиколи источниот Медитеран, а ''Хелголанд'' останал надвор од Дарданелите, а на почетокот на ноември, Pöck , кој потоа се вратил во ''Ержерцог'', им наредил ''на Хелголанд'' и ''Хум'' да отпловат кон [[Бејрут]] во [[Отоманска Сирија]] . Во текот на следните денови, Франц Јосиф посетил голем број градови во Египет и Сирија, вклучувајќи ги Порт Саид, Јафа и Ерусалим. Откако ''Грајф'', ''Гарњано'' и ''Кајзерин Елизабет'' пристигнале во Бејрут, но бурното море ги спречило бродовите да тргнат, па ''Хелголанд'' го испратил ''Грајф'' назад на југ до Порт Саид на 15 ноември. По церемонијата на отворање на [[Суецки Канал|Суецкиот канал]], ''Хелголанд'' ја испратил придружбата на Кајзер назад преку Медитеранот, напуштајќи ја Александрија на 25 ноември и застанувајќи на Крф за да натовари јаглен. Бродовите пристигнале во [[Трст]] на 3 декември, а ''Хелголанд'' заминал за Пола на 6 декември за поправки по нејзиното крстарење.{{Sfn|Ziegler 1870}} ''Хелголанд'' останал на поправка во Пола до 1870 година, а откако работата била завршена подоцна истата година, направил пробно патување од Пола до Кумбор, а по завршувањето на тестот, се придружил на железно облечените Habsburg, ''Хум'' и ''Керка'' во Гравоса на 20 мај. Бродовите наскоро се распрснале, а ''Хелголанд'' го следел ''Хабсбург'' до Фасана, каде што тие спровеле пробни стрелачки вежби, а по некое време ''Хелголанд'' се вратил во Пола, но повторно тргнал на пат на 18 јуни, упатувајќи се кон Порт Саид, каде што стигнал на 16 јули. По шестдневен престој, отпловил северно кон брегот на Сирија, вклучувајќи и застанување во Бејрут, а потоа бродот се вратил во Порт Саид на 4 август.{{Sfn|Ziegler 1870}} На почетокот на септември, ''Хелголанд'' го напуштил Порт Саид и се вратил на Крф на 9 септември, каде што се придружил на остатокот од активната ескадрила. Дотогаш, ескадрилата ила малку изменета и сега се состоела од ''Хабсбург'', корветата Dandolo, ''Хум'', ''Река'' и ''Керка''. ''Хелголанд'' продолжил кон Пола, пристигнувајќи на 27 септември и откако останал таму речиси еден месец, бил назначен да служи како станица во [[Марсеј]], Франција, заминувајќи на 20 октомври. На патот, помина низ бројни пристаништа, вклучувајќи ги [[Лошињ|Лусин]], Австро-Унгарија; Месина, [[Сицилија]] ; и Каљари, [[Сардинија]], а втората станица не била наменета, но додека пловел од Месина до Марсеј, ''Хелголанд'' наишол на силна бура што го уништил неговиот џибум и го оштетил [[Кормило|кормилото]], а екипажот направил поправки на бродот додека бил во [[Каљари]], дозволувајќи му да продолжи кон Марсеј, конечно пристигнувајќи на 16 ноември. ''Хелголанд'' останал во Марсеј до 1 април, кога започнал долга турнеја низ Медитеранот и прво отпловил на запад кон [[Барселона]], Шпанија, пред да сврти на југ кон Махон на островот [[Менорка]] и оттаму да отплови кон исток, застанувајќи во [[Неапол]] и [[Палермо]], Италија, пред да продолжи кон [[Смирна]]. Таму, командантот на австроунгарската ескадрила го прегледал бродот и открил дека му се потребни поправки и така ''Хелголанд'' заминал за одржување во Пола, пристигнувајќи таму на 2 јуни и бил деактивиран три дена подоцна.{{Sfn|Ziegler 1871}} === Обучувачко крстарење 1872–1873 === ''Хелголанд'' бил приставен на суво во Пола на 7 март 1872 година, за да започнел серија обемни поправки, од кои прво, нејзиното бакарно дно било исчистено и завртката била заменета со нова, а потоа бил вратена во вода. На 30 март, повторно бил приставена на суво за понатамошни работи, што вклучуваше поправки на јарболите, од кои некои требало да се заменат, поправки и повторно заптивање на трупот, општи поправки на нејзините внатрешни простори и топови, како и инсталација на нова [[Каита|палуба]] на крмата.{{Sfn|Benko 1873}} До тогаш, остро намалените поморски буџети ги ограничили повеќето активности на Австроунгарската морнарица, освен повремените крстарења за обука за крстосувачките бродови на флотата, кои започнале во 1869 година по наредба на Кајзерот. ''Хелголанд'' бил повторно активиран за едно такво патување подоцна, на 22 октомври 1872 година, а пред да замине, екипажот го однел бродот на кратко пробно патување и направил други подготовки за долгото крстарење, но лошото време дополнително го одложило заминувањето на бродот за неколку дена.{{Sfn|Sondhaus}}{{Sfn|Benko 1874}} На 3 ноември, ''Хелголанд'' тргнал на пат и пловел кон запад преку Медитеранот, главно само со едра, а спротивните ветрови и лошото време го забавиле напредокот и стигна до [[Картахена (Шпанија)|Картахена]], Шпанија, дури на 8 декември. Бродот застанал таму за да го истовари тешко болен морнар, а потоа продолжил кон запад на 10 декември, но силните бури на 14 декември повторно го принудиле да се засолни, овој пат во сидрото кај [[Рокетас де Мар]], заедно со педесет други бродови што биле во областа, а времето се смирило следниот ден, дозволувајќи му ''на Хелголанд'' да продолжи кон Гибралтар. Тој пристигнал таму во раните часови на 16 декември и додека бил таму, неговиот екипаж надополнил храна и други залихи и им било дозволено да ги обиколат британските утврдувања на колонијата. Тој повторно тргна на пат на 22 декември, а до 4 февруари 1873 година стигнал до брегот на [[Баија]], Бразил, а застана во [[Салвадор (Бразил)|Салвадор]], каде што неколку бродови на бразилската морнарица го пречекале бродот. Екипажот направил поправки на ''Хелголанд'' и ги надополнил залихите пред да замине на 12 февруари, пловејќи на север кон [[Барбадос]] за по речиси еден месец пловење да пристигне на 11 март.{{Sfn|Benko 1874}} ''Хелголанд'' останал на Барбадос до 17 март и истиот ден отпловил кон својата следна станица во [[Кингстон (Јамајка)|Кингстон]], Јамајка, пристигнувајќи таму на 23 март, а каде биле извршени дополнителни поправки. Веќе на 31 март, бродот се преселил во Порт Ројал, Јамајка, за да го надополни снабдувањето со вода за пиење на екипажот и отпловил подоцна истиот ден, упатувајќи се кон [[Хавана]], Куба каде бил пречекан од шпанскиот контраадмирал Дон Мануел де ла Ригада, а неговиот предводник, фрегатата {{Ship|Spanish frigate|Gerona||2}}, разменил поздрави со ''Хелголанд''. На 26 април бродот повторно тргнал на пат продолжувајќи го своето патување кон север и пристигнувајќи на источниот брег на Соединетите Американски Држави до почетокот на мај. На 8 мај стигнал до својата дестинација, [[Њујорк (град)|Њујорк]], а Австроунгарците биле пречекани од вицеадмиралот Стивен Клег Роуан на неговиот предводник, {{USS|Frolic|1862|6}}, кој воедно бил командант на бродоградилиштето на морнарицата во Њујорк и ги поканил офицерите на ''Хелголанд'' да го разгледаат бродоградилиштето, а додека биле во Њујорк, австроунгарскиот амбасадор во Соединетите Држави, [[Karl von Lederer|Карл фон Ледерер]], го посетил бродот. ''На 3 јуни'' го напуштил Њујорк и следниот пат застанал во Њупорт, Род Ајленд, два дена подоцна.{{Sfn|Benko 1874}} На 21 јуни бродот отпловил од Њупорт и го започнал своето патување назад преку Атлантикот и по еден месец крстарење се приближи до брегот на Португалија и го заобиколи ’ртот Сент Винсент на 21 јули. Два дена подоцна на 23 јули пристигнал во Гибралтар за да надополни гориво и залихи, а екипажот, исто така, направил поправки на опремата и го префарбал трупот по нивното долго патување. Додека бродот сè уште беше таму на 28 јули, капетанот добил наредба да отплови за [[Кадис|Кадиз]], бидејќи револуционерните немири им се заканувале на Австроунгарците и другите странски државјани во градот, а н''а Хелголанд'' таму му се придружил топовниот чамец Velebich, британскиот железнооружен брод HMS Триумф, американската корвета {{USS|Shenandoah|1862|6}}, германската корвета SMS Елизабет, меѓу другите бродови. До 4 август, ситуацијата се смирила во градот, дозволувајќи му ''на Хелголанд'' да замине и да се врати во Гибралтар следниот ден, но останал таму само неколку часа пред повторно да тргне на пат за да се врати дома и конечно стигнал до Пола на 29 август, каде што бил деактивирана на 3 септември.{{Sfn|Benko 1874}} === Крстарење за обука 1873–1874 === ''Хелголанд'' бил повторно пуштен во употреба на 3 ноември 1873 година за уште едно прекуокеанско крстарење за обука на кое тргнал на 11 ноември 1873 година, а по застанувањата во Фасана и Лиса, стигнал во Порт Саид на 23 ноември и откако поминал низ [[Суецкиот канал]] отпловил од Суец на 3 декември и застана во Аден на 16 декември, каде што биле извршени поправки на котлите и која траела до 25 декември, кога отплови, пловејќи на југ за да го посети [[Занзибар]] пристигнувајќи таму утрото на 13 јануари 1874 година, и по пристигнувањето размени поздрави со крајбрежната тврдина надвор од пристаништето. ''Хелголанд'' останал во пристаништето неколку дена, а на 15 јануари, командантот и неговиот персонал биле поканети да се сретнат со султанот Баргаш бин Саид, а два дена подоцна, бродот добил вест дека француската [[барка]] ''Бенеција'' се насукала на [[корален гребен]] надвор од пристаништето и ''Хелголанд'' испратил брод со триесет и пет луѓе, кои успеале повторно да ја изнесат барката. ''Хелголанд'' го напушти Занзибар на 31 јануари и преминал во Багамојо на копното, закотвувајќи се на устието на [[Kingani River|реката Кингани]] три дена по што бродот се врати накратко во Занзибар пред да продолжи понатаму на југ.{{Sfn|Bewegungen}} До 10 февруари, бродот стигнал до Коморските Острови, а четири дена подоцна, екипажот го забележал брегот на [[Мадагаскар]]. Подоцна истиот ден, ''Хелголанд'' се закотвил кај Носи Бе, останувајќи таму до 22 февруари. Тој продолжил по должината на брегот, застанувајќи во [[Sulara|Сулара]], Махаџанга и [[Tullear|Тулер]] кон крајот на февруари и средината на март, а на 26 март ''Хелголанд'' тргнал од Тулер упатувајќи се кон [[Маврициус]] каде пристигнал на 16 мај и каде останал повеќе од еден месец, правејќи поправки на котлите и дестилаторот за вода, а неговиот преден јарбол бил заменет, бидејќи се утврдило дека почнал да скапува. ''На 17 јуни'' отпловил, но морал да се врати на 22 јуни кога станало очигледно дека дестилаторот не работи сигурно за да му овозможи на бродот да стигне до британската колонија Натал . Еден од бункерите за јаглен на бродот бил претворен во резервоар за вода, што му овозможило на бродот да плови 17 дена и така повторно тргнал на 18 јули, а веќе на 18 август пристигнал во Сајмонс Таун, Колонија Кејп{{Sfn|Bewegungen}} и оттаму, продолжил северно во Атлантскиот Океан. Додека пловел покрај [[Азори|Азорските Острови]] на 17 ноември, бродот бил погоден од силен циклон, кој го оштетил неговото кормило, оставајќи го неспособен да управува, но успеал да стигне до [[Саун Мигел (остров)|островот Сао Мигел]], Азорски Острови, каде што останал околу 4 месеци за да му се поправи кормилото. Конечно можел да го продолжи своето патување на 14 март 1875 година и по застанувањата во [[Тангер]] и [[Гибралтар]], стигнал до Пола на 7 мај. Во текот на патувањето, бродот отплови 45,743км.{{Sfn|Chavanne}} === Подоцнежна кариера === Бродот потоа отпатувал во странство во 1879 година на крстарење до Австралија, каде што ја претставувал Австро-Унгарија на Меѓународниот саем во Сиднеј, кој траел до 1880 година и потоа се вратил во Пола.{{Sfn|Sondhaus}} ''Во 1886 година Хелголанд'' се впуштил во уште едно прекуокеанско крстарење, повторно посетувајќи пристаништа во западна и јужна Африка.{{Sfn|Sondhaus}} ''Хелголанд'' бил деактивиран во 1890 година,{{Sfn|Sondhaus}} и бил распарчен за старо железо во 1897 година.{{Sfn|Sieche & Bilzer}} == Белешки == {{Наводи|20em}} == Наводи == * {{Наведено списание|date=1873|editor-last=Benko|editor-first=Jerolim Freiherrn von|title=Die Thätigkeit des K.K. See-Arsenals zu Pola vom September 1871 bis September 1872|trans-title=Activities of the K.K. Naval Arsenal at Pola from September 1871 to September 1872|url=https://books.google.com/books?id=ovlNJOdO7e4C|journal=Jahrbuch der Kais. Kön. Kriegsmarine|location=Vienna|publisher=Carl Gerold's Sohn|pages=115–132|ref={{sfnref|Benko 1873}}}} * {{Наведено списание|date=1874|editor-last=Benko|editor-first=Jerolim Freiherrn von|title=Bewegungen S. M. Kriegsschiffe vom 1. September 1872 bis 31. August 1873|trans-title=Movements of S. M. Warships from 1 September 1872 to 31 August 1873|url=https://books.google.com/books?id=FitBARJMwkEC|journal=Jahrbuch der Kais. Kön. Kriegsmarine|location=Vienna|publisher=Carl Gerold's Sohn|pages=15–58|ref={{sfnref|Benko 1874}}}} * {{Наведено списание|date=1874|title=Bewegungen S. M. Kriegsschiffe vom 1. September 1873 bis 31. August 1874|trans-title=Movements of S. M. Warships from 1 September 1873 to 31 August 1874|url=https://books.google.com/books?id=91Zg6F-5Cw8C&pg=PA22|journal=Jahrbuch der Kais. Kön. Kriegsmarine|location=Pola|publisher=Verlag der Redaction|pages=15–26|ref={{sfnref|Bewegungen}}}} * {{Наведено списание|last=Chavanne|first=Josef|date=1877|title=Geographische Literatur|trans-title=Geographic Literature|url=https://books.google.com/books?id=xwxBAQAAMAAJ|journal=Mittheilungen der kais. und kön. geographischen Gesellschaft|location=Vienna|publisher=Drunk und Verlag von L. C. Zamarski|pages=185–192|ref={{sfnref|Chavanne}}}} * {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/conwaysallworlds0000unse_l2e2|title=Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905|last=Sieche|first=Erwin|last2=Bilzer|first2=Ferdinand|publisher=Conway Maritime Press|year=1979|isbn=978-0-85177-133-5|editor-last=Gardiner|editor-first=Robert|location=London|pages=266–283|chapter=Austria-Hungary|ref={{sfnref|Sieche & Bilzer}}|editor-last2=Chesneau|editor-first2=Roger|editor-last3=Kolesnik|editor-first3=Eugene M.|url-access=registration}} * {{Наведена книга|title=The Naval Policy of Austria-Hungary, 1867–1918|last=Sondhaus|first=Lawrence|publisher=Purdue University Press|year=1994|isbn=978-1-55753-034-9|location=West Lafayette|ref={{sfnref|Sondhaus}}}} * {{Наведено списание|date=1870|editor-last=Ziegler|editor-first=Johannes|title=Bewegungen S. M. Kriegsschiffe vom 1. September 1869 bis 1 September 1870|trans-title=Movements of S. M. Warships from 1 September 1869 to 1 September 1870|url=https://books.google.com/books?id=le7R5v895A0C|journal=Jahrbuch der Kais. Kön. Kriegsmarine|location=Vienna|publisher=Carl Gerold's Sohn|pages=14–33|ref={{sfnref|Ziegler 1870}}}} * {{Наведено списание|date=1871|editor-last=Ziegler|editor-first=Johannes|title=Bewegungen S. M. Kriegsschiffe vom September 1870 bis September 1871|trans-title=Movements of S. M. Warships from September 1870 to September 1871|url=https://books.google.com/books?id=S1tkueCojLcC|journal=Jahrbuch der Kais. Kön. Kriegsmarine|location=Vienna|publisher=Carl Gerold's Sohn|pages=13–27|ref={{sfnref|Ziegler 1871}}}} == Дополнително читање == * {{Наведена книга|title=Um Afrika: Skizzen von der Reise Se. Majestät Corvette Helgoland in den Jahren 1873–1875|last=Jedina|first=Leopold|publisher=A. Hartleben's Verlag|year=1877|location=Vienna|trans-title=Around Africa: Sketches From the Voyage of His Majesty's Corvette Helgoland in the Years 1873–1875}} {{SMS Helgoland}}{{DEFAULTSORT:Helgoland, SMS}} [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 2fyk7b4dg2azmequvgtj02q3ytib043 5544331 5544330 2026-04-24T16:17:22Z IvanKonev123 98191 5544331 wikitext text/x-wiki  {{other ships|SMS Helgoland}} {{Infobox ship |section1={{Infobox ship/image | image = | image_caption= }} |section2={{Infobox ship/class overview | operators={{Navy|Austria-Hungary}} | class_before={{sclass|Erzherzog Friedrich|corvette|4}} | class_after={{SMS|Fasana}} }} |section3={{Infobox ship/career | name= SMS ''Helgoland'' | namesake= | ordered= | builder= [[Pola Navy Yard]], [[Pula|Pola]] | laid_down=17 September 1866 | launched=23 December 1867 | completed=3 April 1869 | commissioned= | decommissioned=1890 | struck= | fate= Scrapped, 1897 }} |section4={{Infobox ship/characteristics | type= [[Screw corvette]] | displacement= {{convert|1798|LT|lk=on}} | length= {{cvt|74.26|m|ftin}} | beam= {{cvt|11.38|m|ftin}} | draft= {{cvt|5.3|m|ftin}} | propulsion= *1 × [[marine steam engine]] *1 × [[screw propeller]] | power={{cvt|1127|ihp|lk=on}} | speed= {{convert|10.5|kn|lk=in}} | range= | sail_plan= | complement=235 | armament= *2 × {{cvt|7|in|0}} [[Elswick Ordnance Company|Armstrong]] guns *4 × 8-pounder guns *1 × 3-pounder gun | notes= }} }} '''СМС ''Хелголанд''''' претставувал корвета со навој како дел на [[Австроунгарска воена морнарица|Австро-унгарската морнарица]] изграден кон крајот на 60 години од 19 век и бил единствениот член од својата класа. == Дизајн == ''Хелголанд'' претставувал корвета со завртки,{{Sfn|Sondhaus}} понекогаш нарекуван и слуп, кој бил дел од [[Австроунгарска воена морнарица|Австро-унгарската морнарица]]. Корветата се карактеризирала со 74.26м вкупна должина, со греда од 11.38м и нацрт од 5.3м, а воедно имал и депласман од 1,827 тон.{{Sfn|Sieche & Bilzer}} Дрвениот труп бил обложен со бакар за да го штител дрвото од биоогаснување и оштетување од морски паразити како што се бродските црви.{{Sfn|Benko 1873}} Бројката на екипажот изнесувала 235 лица офицери и регрутирани морнари.{{Sfn|Sieche & Bilzer}} Бродот бил напојуван од еден двоцилиндричен, хоризонтален морски парен мотор кој придвижувал завртен пропелер, а бројот и видот на котлите не биле познати, но чадот од котлите се испуштал преку една инка сместена во средината на бродот помеѓу предниот и [[Јарбол|главниот јарбол]]. Погонскиот систем бил способен да генерира дури 840kW, за максимална брзина од 19.5km/h, а воедно бродот бил опремен со тријарболска едрилица како дополнување на парната машина на долги патувања.{{Sfn|Sieche & Bilzer}} Вооружувањето се состоело од главна батерија со два 178мм куршуми пушки со полнење од цевка произведени од Армстронг, како и четири пушки од 8 фунти и еден пушка од 3 фунти.{{Sfn|Sieche & Bilzer}} == Историја == === Изградба и операции во Медитеранот === ''Хелголанд'' бил изграден на морнаричката база Пола, а килот бил поставен на 17 септември 1866 година, додека веќе следната година на 23 декември 1867 година бил пуштен во вода, а завршен на 3 април 1869 година.{{Sfn|Sieche & Bilzer}} По стапувањето во служба, во 1869 година, ''Хелголанд'' бил доделен на ескадрила која била испратена да патролира низ [[Левант]] во источниот Медитеран под команда на контраадмиралот Фридрих фон Пек , а Ескадрилата ги вклучувала и железно облечените воени бродови Erzherzog Ferdinand Max и Salamander, топовските чамци Streiter, Reka и Hum, како и шхуната Kerka. Во август, ''Хелголанд'' отпловил кон [[Александрија]] во [[Египетски пашалак|отомански Египет]], каде што се сретнал со транспортниот брод ''Браво'' и каде Исмаил-паша од Египет дал четири антички египетски колони како подарок на [[Франц Јосиф|кајзерот Франц Јосиф]], а ''Браво'' требало да ги однесе во Австро-Унгарија. ''Хелголанд'' го зел ''Браво'' под влечење за првата етапа од патувањето, тргнувајќи од Александрија на 27 август, но силните бури за време на патувањето ги принудиле бродовите да се засолнат на ’ртот Крио и островот [[Гавдос]], а потоа поминале низ [[Закинтос]] пред да стигнат до [[Крф]] на 7 септември. Оттаму, ''Браво'' продолжил сам да плови, дозволувајќи му ''на Хелголанд'' да се врати во ескадрилата по осумдневен престој на Крф.{{Sfn|Ziegler 1870}} Откако се качил на пошта за други бродови, се сретнал со двајцата железни војници во Смирна подоцна истиот месец. ''Ержерцог Фердинанд Макс'' заминал на 28 септември за да ја посетат Митилена, пристигнувајќи на 2 октомври, а веќе од таму бродовите отпловиле кон Урла пред да се вратат во Смирна. На 21 октомври, Пек се качил на ''Хелголанд'', заедно со четири пилоти што ''Хум'' ги донел во Смирна и тој ден ''Хелголанд'' заминал за [[Варна]] за да се сретне со јахтата на Франц Јозеф Greif. ''Хелголанд'' им се придружил на ''Грајф'' и паробродите ''„Кајзерин Елизабет“'' и ''„Гарњано“'' на патување до [[Цариград]], главниот град на [[Отоманско Царство|Отоманската империја]] каде тие биле придружувани од Варна од отоманската царска јахта „{{Ship|Ottoman yacht|Sultaniye||2}}. Таму требало да се сретнат со Франц Јозеф, кој потоа се качил на ''Грајф'' за да го обиколи источниот Медитеран, а ''Хелголанд'' останал надвор од Дарданелите, а на почетокот на ноември, Pöck , кој потоа се вратил во ''Ержерцог'', им наредил ''на Хелголанд'' и ''Хум'' да отпловат кон [[Бејрут]] во [[Отоманска Сирија]] . Во текот на следните денови, Франц Јосиф посетил голем број градови во Египет и Сирија, вклучувајќи ги Порт Саид, Јафа и Ерусалим. Откако ''Грајф'', ''Гарњано'' и ''Кајзерин Елизабет'' пристигнале во Бејрут, но бурното море ги спречило бродовите да тргнат, па ''Хелголанд'' го испратил ''Грајф'' назад на југ до Порт Саид на 15 ноември. По церемонијата на отворање на [[Суецки Канал|Суецкиот канал]], ''Хелголанд'' ја испратил придружбата на Кајзер назад преку Медитеранот, напуштајќи ја Александрија на 25 ноември и застанувајќи на Крф за да натовари јаглен. Бродовите пристигнале во [[Трст]] на 3 декември, а ''Хелголанд'' заминал за Пола на 6 декември за поправки по нејзиното крстарење.{{Sfn|Ziegler 1870}} ''Хелголанд'' останал на поправка во Пола до 1870 година, а откако работата била завршена подоцна истата година, направил пробно патување од Пола до Кумбор, а по завршувањето на тестот, се придружил на железно облечените Habsburg, ''Хум'' и ''Керка'' во Гравоса на 20 мај. Бродовите наскоро се распрснале, а ''Хелголанд'' го следел ''Хабсбург'' до Фасана, каде што тие спровеле пробни стрелачки вежби, а по некое време ''Хелголанд'' се вратил во Пола, но повторно тргнал на пат на 18 јуни, упатувајќи се кон Порт Саид, каде што стигнал на 16 јули. По шестдневен престој, отпловил северно кон брегот на Сирија, вклучувајќи и застанување во Бејрут, а потоа бродот се вратил во Порт Саид на 4 август.{{Sfn|Ziegler 1870}} На почетокот на септември, ''Хелголанд'' го напуштил Порт Саид и се вратил на Крф на 9 септември, каде што се придружил на остатокот од активната ескадрила. Дотогаш, ескадрилата ила малку изменета и сега се состоела од ''Хабсбург'', корветата Dandolo, ''Хум'', ''Река'' и ''Керка''. ''Хелголанд'' продолжил кон Пола, пристигнувајќи на 27 септември и откако останал таму речиси еден месец, бил назначен да служи како станица во [[Марсеј]], Франција, заминувајќи на 20 октомври. На патот, помина низ бројни пристаништа, вклучувајќи ги [[Лошињ|Лусин]], Австро-Унгарија; Месина, [[Сицилија]] ; и Каљари, [[Сардинија]], а втората станица не била наменета, но додека пловел од Месина до Марсеј, ''Хелголанд'' наишол на силна бура што го уништил неговиот џибум и го оштетил [[Кормило|кормилото]], а екипажот направил поправки на бродот додека бил во [[Каљари]], дозволувајќи му да продолжи кон Марсеј, конечно пристигнувајќи на 16 ноември. ''Хелголанд'' останал во Марсеј до 1 април, кога започнал долга турнеја низ Медитеранот и прво отпловил на запад кон [[Барселона]], Шпанија, пред да сврти на југ кон Махон на островот [[Менорка]] и оттаму да отплови кон исток, застанувајќи во [[Неапол]] и [[Палермо]], Италија, пред да продолжи кон [[Смирна]]. Таму, командантот на австроунгарската ескадрила го прегледал бродот и открил дека му се потребни поправки и така ''Хелголанд'' заминал за одржување во Пола, пристигнувајќи таму на 2 јуни и бил деактивиран три дена подоцна.{{Sfn|Ziegler 1871}} === Обучувачко крстарење 1872–1873 === ''Хелголанд'' бил приставен на суво во Пола на 7 март 1872 година, за да започнел серија обемни поправки, од кои прво, нејзиното бакарно дно било исчистено и завртката била заменета со нова, а потоа бил вратена во вода. На 30 март, повторно бил приставена на суво за понатамошни работи, што вклучуваше поправки на јарболите, од кои некои требало да се заменат, поправки и повторно заптивање на трупот, општи поправки на нејзините внатрешни простори и топови, како и инсталација на нова [[Каита|палуба]] на крмата.{{Sfn|Benko 1873}} До тогаш, остро намалените поморски буџети ги ограничили повеќето активности на Австроунгарската морнарица, освен повремените крстарења за обука за крстосувачките бродови на флотата, кои започнале во 1869 година по наредба на Кајзерот. ''Хелголанд'' бил повторно активиран за едно такво патување подоцна, на 22 октомври 1872 година, а пред да замине, екипажот го однел бродот на кратко пробно патување и направил други подготовки за долгото крстарење, но лошото време дополнително го одложило заминувањето на бродот за неколку дена.{{Sfn|Sondhaus}}{{Sfn|Benko 1874}} На 3 ноември, ''Хелголанд'' тргнал на пат и пловел кон запад преку Медитеранот, главно само со едра, а спротивните ветрови и лошото време го забавиле напредокот и стигна до [[Картахена (Шпанија)|Картахена]], Шпанија, дури на 8 декември. Бродот застанал таму за да го истовари тешко болен морнар, а потоа продолжил кон запад на 10 декември, но силните бури на 14 декември повторно го принудиле да се засолни, овој пат во сидрото кај [[Рокетас де Мар]], заедно со педесет други бродови што биле во областа, а времето се смирило следниот ден, дозволувајќи му ''на Хелголанд'' да продолжи кон Гибралтар. Тој пристигнал таму во раните часови на 16 декември и додека бил таму, неговиот екипаж надополнил храна и други залихи и им било дозволено да ги обиколат британските утврдувања на колонијата. Тој повторно тргна на пат на 22 декември, а до 4 февруари 1873 година стигнал до брегот на [[Баија]], Бразил, а застана во [[Салвадор (Бразил)|Салвадор]], каде што неколку бродови на бразилската морнарица го пречекале бродот. Екипажот направил поправки на ''Хелголанд'' и ги надополнил залихите пред да замине на 12 февруари, пловејќи на север кон [[Барбадос]] за по речиси еден месец пловење да пристигне на 11 март.{{Sfn|Benko 1874}} ''Хелголанд'' останал на Барбадос до 17 март и истиот ден отпловил кон својата следна станица во [[Кингстон (Јамајка)|Кингстон]], Јамајка, пристигнувајќи таму на 23 март, а каде биле извршени дополнителни поправки. Веќе на 31 март, бродот се преселил во Порт Ројал, Јамајка, за да го надополни снабдувањето со вода за пиење на екипажот и отпловил подоцна истиот ден, упатувајќи се кон [[Хавана]], Куба каде бил пречекан од шпанскиот контраадмирал Дон Мануел де ла Ригада, а неговиот предводник, фрегатата {{Ship|Spanish frigate|Gerona||2}}, разменил поздрави со ''Хелголанд''. На 26 април бродот повторно тргнал на пат продолжувајќи го своето патување кон север и пристигнувајќи на источниот брег на Соединетите Американски Држави до почетокот на мај. На 8 мај стигнал до својата дестинација, [[Њујорк (град)|Њујорк]], а Австроунгарците биле пречекани од вицеадмиралот Стивен Клег Роуан на неговиот предводник, {{USS|Frolic|1862|6}}, кој воедно бил командант на бродоградилиштето на морнарицата во Њујорк и ги поканил офицерите на ''Хелголанд'' да го разгледаат бродоградилиштето, а додека биле во Њујорк, австроунгарскиот амбасадор во Соединетите Држави, [[Karl von Lederer|Карл фон Ледерер]], го посетил бродот. ''На 3 јуни'' го напуштил Њујорк и следниот пат застанал во Њупорт, Род Ајленд, два дена подоцна.{{Sfn|Benko 1874}} На 21 јуни бродот отпловил од Њупорт и го започнал своето патување назад преку Атлантикот и по еден месец крстарење се приближи до брегот на Португалија и го заобиколи ’ртот Сент Винсент на 21 јули. Два дена подоцна на 23 јули пристигнал во Гибралтар за да надополни гориво и залихи, а екипажот, исто така, направил поправки на опремата и го префарбал трупот по нивното долго патување. Додека бродот сè уште беше таму на 28 јули, капетанот добил наредба да отплови за [[Кадис|Кадиз]], бидејќи револуционерните немири им се заканувале на Австроунгарците и другите странски државјани во градот, а н''а Хелголанд'' таму му се придружил топовниот чамец Velebich, британскиот железнооружен брод HMS Триумф, американската корвета {{USS|Shenandoah|1862|6}}, германската корвета SMS Елизабет, меѓу другите бродови. До 4 август, ситуацијата се смирила во градот, дозволувајќи му ''на Хелголанд'' да замине и да се врати во Гибралтар следниот ден, но останал таму само неколку часа пред повторно да тргне на пат за да се врати дома и конечно стигнал до Пола на 29 август, каде што бил деактивирана на 3 септември.{{Sfn|Benko 1874}} === Крстарење за обука 1873–1874 === ''Хелголанд'' бил повторно пуштен во употреба на 3 ноември 1873 година за уште едно прекуокеанско крстарење за обука на кое тргнал на 11 ноември 1873 година, а по застанувањата во Фасана и Лиса, стигнал во Порт Саид на 23 ноември и откако поминал низ [[Суецкиот канал]] отпловил од Суец на 3 декември и застана во Аден на 16 декември, каде што биле извршени поправки на котлите и која траела до 25 декември, кога отплови, пловејќи на југ за да го посети [[Занзибар]] пристигнувајќи таму утрото на 13 јануари 1874 година, и по пристигнувањето размени поздрави со крајбрежната тврдина надвор од пристаништето. ''Хелголанд'' останал во пристаништето неколку дена, а на 15 јануари, командантот и неговиот персонал биле поканети да се сретнат со султанот Баргаш бин Саид, а два дена подоцна, бродот добил вест дека француската [[барка]] ''Бенеција'' се насукала на [[корален гребен]] надвор од пристаништето и ''Хелголанд'' испратил брод со триесет и пет луѓе, кои успеале повторно да ја изнесат барката. ''Хелголанд'' го напушти Занзибар на 31 јануари и преминал во Багамојо на копното, закотвувајќи се на устието на [[Kingani River|реката Кингани]] три дена по што бродот се врати накратко во Занзибар пред да продолжи понатаму на југ.{{Sfn|Bewegungen}} До 10 февруари, бродот стигнал до Коморските Острови, а четири дена подоцна, екипажот го забележал брегот на [[Мадагаскар]]. Подоцна истиот ден, ''Хелголанд'' се закотвил кај Носи Бе, останувајќи таму до 22 февруари. Тој продолжил по должината на брегот, застанувајќи во [[Sulara|Сулара]], Махаџанга и [[Tullear|Тулер]] кон крајот на февруари и средината на март, а на 26 март ''Хелголанд'' тргнал од Тулер упатувајќи се кон [[Маврициус]] каде пристигнал на 16 мај и каде останал повеќе од еден месец, правејќи поправки на котлите и дестилаторот за вода, а неговиот преден јарбол бил заменет, бидејќи се утврдило дека почнал да скапува. ''На 17 јуни'' отпловил, но морал да се врати на 22 јуни кога станало очигледно дека дестилаторот не работи сигурно за да му овозможи на бродот да стигне до британската колонија Натал . Еден од бункерите за јаглен на бродот бил претворен во резервоар за вода, што му овозможило на бродот да плови 17 дена и така повторно тргнал на 18 јули, а веќе на 18 август пристигнал во Сајмонс Таун, Колонија Кејп{{Sfn|Bewegungen}} и оттаму, продолжил северно во Атлантскиот Океан. Додека пловел покрај [[Азори|Азорските Острови]] на 17 ноември, бродот бил погоден од силен циклон, кој го оштетил неговото кормило, оставајќи го неспособен да управува, но успеал да стигне до [[Саун Мигел (остров)|островот Сао Мигел]], Азорски Острови, каде што останал околу 4 месеци за да му се поправи кормилото. Конечно можел да го продолжи своето патување на 14 март 1875 година и по застанувањата во [[Тангер]] и [[Гибралтар]], стигнал до Пола на 7 мај. Во текот на патувањето, бродот отплови 45,743км.{{Sfn|Chavanne}} === Подоцнежна кариера === Бродот потоа отпатувал во странство во 1879 година на крстарење до Австралија, каде што ја претставувал Австро-Унгарија на Меѓународниот саем во Сиднеј, кој траел до 1880 година и потоа се вратил во Пола.{{Sfn|Sondhaus}} ''Во 1886 година Хелголанд'' се впуштил во уште едно прекуокеанско крстарење, повторно посетувајќи пристаништа во западна и јужна Африка.{{Sfn|Sondhaus}} ''Хелголанд'' бил деактивиран во 1890 година,{{Sfn|Sondhaus}} и бил распарчен за старо железо во 1897 година.{{Sfn|Sieche & Bilzer}} == Белешки == {{Наводи|20em}} == Наводи == * {{Наведено списание|date=1873|editor-last=Benko|editor-first=Jerolim Freiherrn von|title=Die Thätigkeit des K.K. See-Arsenals zu Pola vom September 1871 bis September 1872|trans-title=Activities of the K.K. Naval Arsenal at Pola from September 1871 to September 1872|url=https://books.google.com/books?id=ovlNJOdO7e4C|journal=Jahrbuch der Kais. Kön. Kriegsmarine|location=Vienna|publisher=Carl Gerold's Sohn|pages=115–132|ref={{sfnref|Benko 1873}}}} * {{Наведено списание|date=1874|editor-last=Benko|editor-first=Jerolim Freiherrn von|title=Bewegungen S. M. Kriegsschiffe vom 1. September 1872 bis 31. August 1873|trans-title=Movements of S. M. Warships from 1 September 1872 to 31 August 1873|url=https://books.google.com/books?id=FitBARJMwkEC|journal=Jahrbuch der Kais. Kön. Kriegsmarine|location=Vienna|publisher=Carl Gerold's Sohn|pages=15–58|ref={{sfnref|Benko 1874}}}} * {{Наведено списание|date=1874|title=Bewegungen S. M. Kriegsschiffe vom 1. September 1873 bis 31. August 1874|trans-title=Movements of S. M. Warships from 1 September 1873 to 31 August 1874|url=https://books.google.com/books?id=91Zg6F-5Cw8C&pg=PA22|journal=Jahrbuch der Kais. Kön. Kriegsmarine|location=Pola|publisher=Verlag der Redaction|pages=15–26|ref={{sfnref|Bewegungen}}}} * {{Наведено списание|last=Chavanne|first=Josef|date=1877|title=Geographische Literatur|trans-title=Geographic Literature|url=https://books.google.com/books?id=xwxBAQAAMAAJ|journal=Mittheilungen der kais. und kön. geographischen Gesellschaft|location=Vienna|publisher=Drunk und Verlag von L. C. Zamarski|pages=185–192|ref={{sfnref|Chavanne}}}} * {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/conwaysallworlds0000unse_l2e2|title=Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905|last=Sieche|first=Erwin|last2=Bilzer|first2=Ferdinand|publisher=Conway Maritime Press|year=1979|isbn=978-0-85177-133-5|editor-last=Gardiner|editor-first=Robert|location=London|pages=266–283|chapter=Austria-Hungary|ref={{sfnref|Sieche & Bilzer}}|editor-last2=Chesneau|editor-first2=Roger|editor-last3=Kolesnik|editor-first3=Eugene M.|url-access=registration}} * {{Наведена книга|title=The Naval Policy of Austria-Hungary, 1867–1918|last=Sondhaus|first=Lawrence|publisher=Purdue University Press|year=1994|isbn=978-1-55753-034-9|location=West Lafayette|ref={{sfnref|Sondhaus}}}} * {{Наведено списание|date=1870|editor-last=Ziegler|editor-first=Johannes|title=Bewegungen S. M. Kriegsschiffe vom 1. September 1869 bis 1 September 1870|trans-title=Movements of S. M. Warships from 1 September 1869 to 1 September 1870|url=https://books.google.com/books?id=le7R5v895A0C|journal=Jahrbuch der Kais. Kön. Kriegsmarine|location=Vienna|publisher=Carl Gerold's Sohn|pages=14–33|ref={{sfnref|Ziegler 1870}}}} * {{Наведено списание|date=1871|editor-last=Ziegler|editor-first=Johannes|title=Bewegungen S. M. Kriegsschiffe vom September 1870 bis September 1871|trans-title=Movements of S. M. Warships from September 1870 to September 1871|url=https://books.google.com/books?id=S1tkueCojLcC|journal=Jahrbuch der Kais. Kön. Kriegsmarine|location=Vienna|publisher=Carl Gerold's Sohn|pages=13–27|ref={{sfnref|Ziegler 1871}}}} == Дополнително читање == * {{Наведена книга|title=Um Afrika: Skizzen von der Reise Se. Majestät Corvette Helgoland in den Jahren 1873–1875|last=Jedina|first=Leopold|publisher=A. Hartleben's Verlag|year=1877|location=Vienna|trans-title=Around Africa: Sketches From the Voyage of His Majesty's Corvette Helgoland in the Years 1873–1875}} {{SMS Helgoland}}{{DEFAULTSORT:Helgoland, SMS}} [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 6ohvz09n3603h1ui8xd7cfz01yh738p 1 1392530 5544335 2026-04-24T16:26:36Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5544335 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1392531 5544336 2026-04-24T16:27:26Z P.Nedelkovski 47736 Пренасочување кон [[Ситопечат]] 5544336 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Ситопечат]] bdinevezz9603cvkjwnu4smi8l4yyqr 1 1392532 5544372 2026-04-24T16:55:53Z Marco Mitrovich 114460 Создадена страница со: {{СИЕ Пролет 2026|корисник=Marco Mitrovich|тема=Географија|земја=Црна Гора}} 5544372 wikitext text/x-wiki {{СИЕ Пролет 2026|корисник=Marco Mitrovich|тема=Географија|земја=Црна Гора}} diqpubf6i7jh1zqer8kgec54vo4jsiv 0 1392533 5544376 2026-04-24T16:56:48Z Carshalton 30527 Создадена страница со: {{Infobox football biography 3 | name = Адријан Труфер | image = [[File:Adrien Truffert.jpg|200px|]] | fullname = Адријан Лилијан Труфер<ref>{{Cite web |date=12 September 2025 |title=2025/26 Premier League squad lists|url=https://www.premierleague.com/en/news/4407896/202526-premier-league-squad-lists |access-date=16 September 2025|publisher=Premier League}}</ref> | birth_date = {{birth da... 5544376 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Адријан Труфер | image = [[File:Adrien Truffert.jpg|200px|]] | fullname = Адријан Лилијан Труфер<ref>{{Cite web |date=12 September 2025 |title=2025/26 Premier League squad lists|url=https://www.premierleague.com/en/news/4407896/202526-premier-league-squad-lists |access-date=16 September 2025|publisher=Premier League}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|2001|11|20|df=yes}}<ref name="Paris 2024">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce158/pdf/SquadLists-English.pdf |title=Squad List: Men's Olympic Football Tournament Paris 2024: France (FRA) |publisher=FIFA |page=4 |date=27 July 2024 |access-date=3 March 2025}}</ref> | birth_place = [[Лиеж]], [[Белгија]] | nationality = {{flagsport|FRA}} [[Франција]] | height = {{height|m=1.76}}<ref>{{cite web |url=https://www.staderennais.com/fiche/adrien-truffert |title=Adrien Truffert |publisher=Stade Rennais F.C. |access-date=1 August 2022}}</ref> | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = {{Fb team AFC Bournemouth}} | clubnumber = 3 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|600px Rosso e Blu3-Flag.svg}} Шартр | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Rennes}} | years1 = 2018-2020 | caps1 = 15 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Rennes 2}} | years2 = 2020-2025 | caps2 = 150 | goals2 = 7 | clubs2 = {{Fb team Rennes}} | years3 = 2025- | caps3 = 34 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team AFC Bournemouth}} | nationalyears1 = 2019 | nationalcaps1 = 6 | nationalgoals1 = 1 |nationalteam1 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 18 години|Франција 18]] | nationalyears2 = 2019 | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 3 |nationalteam2 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 19 години|Франција 19]] | nationalyears3 = 2021-2023 | nationalcaps3 = 15 | nationalgoals3 = 0 |nationalteam3 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 21 година|Франција 21]] | nationalyears4 = 2024 | nationalcaps4 = 10 | nationalgoals4 = 0 |nationalteam4 = {{flagsport|FRA}} [[Олимписка фудбалска репрезентација на Франција|Франција (олимп.)]] | nationalyears5 = 2022- | nationalcaps5 = 1 | nationalgoals5 = 0 |nationalteam5 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] }} '''Адријан Лилијан Труфер''' (роден на [[20 ноември]] [[2001]], во [[Лиеж]]) — [[Франција|француски]] [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]] на {{Fb team (N) AFC Bournemouth}} и на [[Фудбалска репрезентација на Франција|француската репрезентација]]. ==Биографија== Роден е на 20 ноември 2001 година во [[Лиеж]], [[Белгија]], од француски родители Лоренс и Жан-Кристоф Труфер.<ref>{{Cite web |title=Adrien Truffert: 5 things you didn't know |url=https://www.afcb.co.uk/news/2025/june/16/adrien-truffert--5-things-you-didn-t-know/ |access-date=2025-11-08 |website=www.afcb.co.uk}}</ref> Кога Адријан имал шест месеци, неговото семејство се преселило во [[Саутхемптон]] бидејќи неговиот татко бил директор на лабораторија. Семејството потоа се вратило во Белгија и емигрирало во Франција шест месеци подоцна.<ref>{{Cite news |last=Fisher |first=Ben |date=2025-10-03 |title=Bournemouth’s Adrien Truffert: ‘It is important to do something outside of football, change your mindset’ |url=https://www.theguardian.com/football/2025/oct/03/bournemouths-adrien-truffert-it-is-important-to-do-something-outside-of-football-change-your-mindset |access-date=2025-11-08 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Loïc Badé}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Франција |image3= Flag of France.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/truffert-adrien/WQprkBYj/ Адријан Труфер на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/adrien-truffert/profil/spieler/654539 Адријан Труфер на transfermakt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/305684/adrien-truffert Адријан Труфер на espn] *[https://www.whoscored.com/players/398301/show/adrien-truffert Адријан Труфер на whoscored] {{Состав на АФК Борнмут}} {{Состав на Франција на ЛОИ фудбал 2024 (м)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Труфер, Адријан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рен]] [[Категорија:Фудбалери на АФК Борнмут]] [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Родени во 2001 година]] b31j2ybi7z90nc7d0m9gb7obb9l5w6s 5544393 5544376 2026-04-24T17:06:36Z Carshalton 30527 5544393 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Адријан Труфер | image = [[File:Adrien Truffert.jpg|200px|]] | fullname = Адријан Лилијан Труфер<ref>{{Cite web |date=12 September 2025 |title=2025/26 Premier League squad lists|url=https://www.premierleague.com/en/news/4407896/202526-premier-league-squad-lists |access-date=16 September 2025|publisher=Premier League}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|2001|11|20|df=yes}}<ref name="Paris 2024">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce158/pdf/SquadLists-English.pdf |title=Squad List: Men's Olympic Football Tournament Paris 2024: France (FRA) |publisher=FIFA |page=4 |date=27 July 2024 |access-date=3 March 2025}}</ref> | birth_place = [[Лиеж]], [[Белгија]] | nationality = {{flagsport|FRA}} [[Франција]] | height = {{height|m=1.76}}<ref>{{cite web |url=https://www.staderennais.com/fiche/adrien-truffert |title=Adrien Truffert |publisher=Stade Rennais F.C. |access-date=1 August 2022}}</ref> | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = {{Fb team AFC Bournemouth}} | clubnumber = 3 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|600px Rosso e Blu3-Flag.svg}} Шартр | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Rennes}} | years1 = 2018-2020 | caps1 = 15 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Rennes 2}} | years2 = 2020-2025 | caps2 = 150 | goals2 = 7 | clubs2 = {{Fb team Rennes}} | years3 = 2025- | caps3 = 34 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team AFC Bournemouth}} | nationalyears1 = 2019 | nationalcaps1 = 6 | nationalgoals1 = 1 |nationalteam1 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 18 години|Франција 18]] | nationalyears2 = 2019 | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 3 |nationalteam2 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 19 години|Франција 19]] | nationalyears3 = 2021-2023 | nationalcaps3 = 15 | nationalgoals3 = 0 |nationalteam3 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 21 година|Франција 21]] | nationalyears4 = 2024 | nationalcaps4 = 10 | nationalgoals4 = 0 |nationalteam4 = {{flagsport|FRA}} [[Олимписка фудбалска репрезентација на Франција|Франција (олимп.)]] | nationalyears5 = 2022- | nationalcaps5 = 1 | nationalgoals5 = 0 |nationalteam5 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] }} '''Адријан Лилијан Труфер''' (роден на [[20 ноември]] [[2001]], во [[Лиеж]]) — [[Франција|француски]] [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]] на {{Fb team (N) AFC Bournemouth}} и на [[Фудбалска репрезентација на Франција|француската репрезентација]]. ==Биографија== Роден е на 20 ноември 2001 година во [[Лиеж]], [[Белгија]], од француски родители Лоренс и Жан-Кристоф Труфер.<ref>{{Cite web |title=Adrien Truffert: 5 things you didn't know |url=https://www.afcb.co.uk/news/2025/june/16/adrien-truffert--5-things-you-didn-t-know/ |access-date=2025-11-08 |website=www.afcb.co.uk}}</ref> Кога Адријан имал шест месеци, неговото семејство се преселило во [[Саутхемптон]] бидејќи неговиот татко бил директор на лабораторија. Семејството потоа се вратило во Белгија и емигрирало во Франција шест месеци подоцна.<ref>{{Cite news |last=Fisher |first=Ben |date=2025-10-03 |title=Bournemouth’s Adrien Truffert: ‘It is important to do something outside of football, change your mindset’ |url=https://www.theguardian.com/football/2025/oct/03/bournemouths-adrien-truffert-it-is-important-to-do-something-outside-of-football-change-your-mindset |access-date=2025-11-08 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> ==Технички карактеристики== [[Одбранбен играч (фудбал)#Страничен бек|Лев бек]], кој се истакнува со одличен продор и поседува многу добар удар. Иако е одбранбен играч, тој може да дејствува и на понапредна позиција како [[Среден ред (фудбал)#Крило|крило]] или како [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]].<ref>{{Cite web|url=http://www.worldfootballscouting.com/schede-giovani-talenti/adrien-truffert-talento-francese-classe-2001/|title=Adrien Truffert: talento francese classe 2001|date=24 септември 2020}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Adrien Truffert}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Франција |image3= Flag of France.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/truffert-adrien/WQprkBYj/ Адријан Труфер на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/adrien-truffert/profil/spieler/654539 Адријан Труфер на transfermakt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/305684/adrien-truffert Адријан Труфер на espn] *[https://www.whoscored.com/players/398301/show/adrien-truffert Адријан Труфер на whoscored] {{Состав на АФК Борнмут}} {{Состав на Франција на ЛОИ фудбал 2024 (м)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Труфер, Адријан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рен]] [[Категорија:Фудбалери на АФК Борнмут]] [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Родени во 2001 година]] 2ccj95ijognneu01e8luege6o7jf0t2 5544394 5544393 2026-04-24T17:09:01Z Carshalton 30527 5544394 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Адријан Труфер | image = [[File:Truffert asse srfc 2425.png|160px|]] | fullname = Адријан Лилијан Труфер<ref>{{Cite web |date=12 September 2025 |title=2025/26 Premier League squad lists|url=https://www.premierleague.com/en/news/4407896/202526-premier-league-squad-lists |access-date=16 September 2025|publisher=Premier League}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|2001|11|20|df=yes}}<ref name="Paris 2024">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce158/pdf/SquadLists-English.pdf |title=Squad List: Men's Olympic Football Tournament Paris 2024: France (FRA) |publisher=FIFA |page=4 |date=27 July 2024 |access-date=3 March 2025}}</ref> | birth_place = [[Лиеж]], [[Белгија]] | nationality = {{flagsport|FRA}} [[Франција]] | height = {{height|m=1.76}}<ref>{{cite web |url=https://www.staderennais.com/fiche/adrien-truffert |title=Adrien Truffert |publisher=Stade Rennais F.C. |access-date=1 August 2022}}</ref> | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = {{Fb team AFC Bournemouth}} | clubnumber = 3 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|600px Rosso e Blu3-Flag.svg}} Шартр | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Rennes}} | years1 = 2018-2020 | caps1 = 15 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Rennes 2}} | years2 = 2020-2025 | caps2 = 150 | goals2 = 7 | clubs2 = {{Fb team Rennes}} | years3 = 2025- | caps3 = 34 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team AFC Bournemouth}} | nationalyears1 = 2019 | nationalcaps1 = 6 | nationalgoals1 = 1 |nationalteam1 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 18 години|Франција 18]] | nationalyears2 = 2019 | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 3 |nationalteam2 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 19 години|Франција 19]] | nationalyears3 = 2021-2023 | nationalcaps3 = 15 | nationalgoals3 = 0 |nationalteam3 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 21 година|Франција 21]] | nationalyears4 = 2024 | nationalcaps4 = 10 | nationalgoals4 = 0 |nationalteam4 = {{flagsport|FRA}} [[Олимписка фудбалска репрезентација на Франција|Франција (олимп.)]] | nationalyears5 = 2022- | nationalcaps5 = 1 | nationalgoals5 = 0 |nationalteam5 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] }} '''Адријан Лилијан Труфер''' (роден на [[20 ноември]] [[2001]], во [[Лиеж]]) — [[Франција|француски]] [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]] на {{Fb team (N) AFC Bournemouth}} и на [[Фудбалска репрезентација на Франција|француската репрезентација]]. ==Биографија== Роден е на 20 ноември 2001 година во [[Лиеж]], [[Белгија]], од француски родители Лоренс и Жан-Кристоф Труфер.<ref>{{Cite web |title=Adrien Truffert: 5 things you didn't know |url=https://www.afcb.co.uk/news/2025/june/16/adrien-truffert--5-things-you-didn-t-know/ |access-date=2025-11-08 |website=www.afcb.co.uk}}</ref> Кога Адријан имал шест месеци, неговото семејство се преселило во [[Саутхемптон]] бидејќи неговиот татко бил директор на лабораторија. Семејството потоа се вратило во Белгија и емигрирало во Франција шест месеци подоцна.<ref>{{Cite news |last=Fisher |first=Ben |date=2025-10-03 |title=Bournemouth’s Adrien Truffert: ‘It is important to do something outside of football, change your mindset’ |url=https://www.theguardian.com/football/2025/oct/03/bournemouths-adrien-truffert-it-is-important-to-do-something-outside-of-football-change-your-mindset |access-date=2025-11-08 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> ==Технички карактеристики== [[Одбранбен играч (фудбал)#Страничен бек|Лев бек]], кој се истакнува со одличен продор и поседува многу добар удар. Иако е одбранбен играч, тој може да дејствува и на понапредна позиција како [[Среден ред (фудбал)#Крило|крило]] или како [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]].<ref>{{Cite web|url=http://www.worldfootballscouting.com/schede-giovani-talenti/adrien-truffert-talento-francese-classe-2001/|title=Adrien Truffert: talento francese classe 2001|date=24 септември 2020}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Adrien Truffert}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Франција |image3= Flag of France.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/truffert-adrien/WQprkBYj/ Адријан Труфер на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/adrien-truffert/profil/spieler/654539 Адријан Труфер на transfermakt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/305684/adrien-truffert Адријан Труфер на espn] *[https://www.whoscored.com/players/398301/show/adrien-truffert Адријан Труфер на whoscored] {{Состав на АФК Борнмут}} {{Состав на Франција на ЛОИ фудбал 2024 (м)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Труфер, Адријан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рен]] [[Категорија:Фудбалери на АФК Борнмут]] [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Родени во 2001 година]] 9ctmcmx50jpxm8rrw33vynakwh9ur7r 5544450 5544394 2026-04-24T20:14:32Z Carshalton 30527 5544450 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Адријан Труфер | image = [[File:Truffert asse srfc 2425.png|160px|]] | fullname = Адријан Лилијан Труфер<ref>{{Cite web |date=12 September 2025 |title=2025/26 Premier League squad lists|url=https://www.premierleague.com/en/news/4407896/202526-premier-league-squad-lists |access-date=16 September 2025|publisher=Premier League}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|2001|11|20|df=yes}}<ref name="Paris 2024">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce158/pdf/SquadLists-English.pdf |title=Squad List: Men's Olympic Football Tournament Paris 2024: France (FRA) |publisher=FIFA |page=4 |date=27 July 2024 |access-date=3 March 2025}}</ref> | birth_place = [[Лиеж]], [[Белгија]] | nationality = {{flagsport|FRA}} [[Франција]] | height = {{height|m=1.76}}<ref>{{cite web |url=https://www.staderennais.com/fiche/adrien-truffert |title=Adrien Truffert |publisher=Stade Rennais F.C. |access-date=1 August 2022}}</ref> | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = {{Fb team AFC Bournemouth}} | clubnumber = 3 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|600px Rosso e Blu3-Flag.svg}} Шартр | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Rennes}} | years1 = 2018-2020 | caps1 = 15 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Rennes 2}} | years2 = 2020-2025 | caps2 = 150 | goals2 = 7 | clubs2 = {{Fb team Rennes}} | years3 = 2025- | caps3 = 34 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team AFC Bournemouth}} | nationalyears1 = 2019 | nationalcaps1 = 6 | nationalgoals1 = 1 |nationalteam1 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 18 години|Франција 18]] | nationalyears2 = 2019 | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 3 |nationalteam2 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 19 години|Франција 19]] | nationalyears3 = 2021-2023 | nationalcaps3 = 15 | nationalgoals3 = 0 |nationalteam3 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 21 година|Франција 21]] | nationalyears4 = 2024 | nationalcaps4 = 10 | nationalgoals4 = 0 |nationalteam4 = {{flagsport|FRA}} [[Олимписка фудбалска репрезентација на Франција|Франција (олимп.)]] | nationalyears5 = 2022- | nationalcaps5 = 1 | nationalgoals5 = 0 |nationalteam5 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] }} '''Адријан Лилијан Труфер''' (роден на [[20 ноември]] [[2001]], во [[Лиеж]]) — [[Франција|француски]] [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]] на {{Fb team (N) AFC Bournemouth}} и на [[Фудбалска репрезентација на Франција|француската репрезентација]]. ==Биографија== Роден е на 20 ноември 2001 година во [[Лиеж]], [[Белгија]], од француски родители Лоренс и Жан-Кристоф Труфер.<ref>{{Cite web |title=Adrien Truffert: 5 things you didn't know |url=https://www.afcb.co.uk/news/2025/june/16/adrien-truffert--5-things-you-didn-t-know/ |access-date=2025-11-08 |website=www.afcb.co.uk}}</ref> Кога Адријан имал шест месеци, неговото семејство се преселило во [[Саутхемптон]] бидејќи неговиот татко бил директор на лабораторија. Семејството потоа се вратило во Белгија и емигрирало во Франција шест месеци подоцна.<ref>{{Cite news |last=Fisher |first=Ben |date=2025-10-03 |title=Bournemouth’s Adrien Truffert: ‘It is important to do something outside of football, change your mindset’ |url=https://www.theguardian.com/football/2025/oct/03/bournemouths-adrien-truffert-it-is-important-to-do-something-outside-of-football-change-your-mindset |access-date=2025-11-08 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> ==Технички карактеристики== [[Одбранбен играч (фудбал)#Страничен бек|Лев бек]], кој се истакнува со одличен продор и поседува многу добар удар. Иако е одбранбен играч, тој може да дејствува и на понапредна позиција како [[Среден ред (фудбал)#Крило|крило]] или како [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]].<ref>{{Cite web|url=http://www.worldfootballscouting.com/schede-giovani-talenti/adrien-truffert-talento-francese-classe-2001/|title=Adrien Truffert: talento francese classe 2001|date=24 септември 2020}}</ref> ==Клупска кариера== ===Рен=== Откако израснал во младинскиот сектор на {{Fb team (N) Rennes}}, на 28 мај 2020 година, го потпишал својот прв професионален договор со клубот.<ref>{{Cite web|url=https://www.staderennais.com/premier-contrat-professionnel-pour-adrien-truffert|title=Premier contrat professionnel pour Adrien Truffert|date=28 мај 2020|language=fr}}</ref> На 19 септември, тој го имал своето деби во победата со 2–1 во [[Лига 1 (Франција) 2020-2021|Лига 1]] над {{Fb team (N) Monaco}}, заменувајќи го [[Фету Мауаса]] во првото полувреме и постигнувајќи го решавачкиот гол во 91-вата минута.<ref>{{Cite web|url=https://www.footbola.it/adrien-truffert-il-nuovo-gioiellino-del-rennes/|title=Adrien Truffert, il nuovo gioiellino del Rennes|date=23 септември 2020}}</ref> На 20 октомври, тој го имал и своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] во ремито 1-1 против [[ФК Краснодар|Краснодар]] во групната фаза. По 5 сезони играње во дресот на Рен, тој го завршил своето искуство во овој клуб со вкупно 191 одигран натпревар, 9 гола и 16 асистенции во сите натпреварувања. ===Борнмут=== На 16 јуни 2025 година, Труфер потпишал петгодишен договор со [[Англија|англискиот]] клуб од [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]], [[АФК Борнмут|Борнмут]], во трансфер вреден 17 милиони евра (13.5М фиксно и 3.5М во бонуси).<ref>{{cite web | last=Sanghera | first=Mandeep | title=Bournemouth sign Adrian Truffert from Rennes | website=BBC Sport | date=16 June 2025 | url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/c4grg1nwznqo | access-date=17 June 2025}}</ref> Дебитирал за клубот на 15 август, во првенствениот натпревар против {{Fb team (N) Liverpool}} на [[Анфилд]], загубен со 4-2. ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Adrien Truffert}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Франција |image3= Flag of France.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/truffert-adrien/WQprkBYj/ Адријан Труфер на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/adrien-truffert/profil/spieler/654539 Адријан Труфер на transfermakt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/305684/adrien-truffert Адријан Труфер на espn] *[https://www.whoscored.com/players/398301/show/adrien-truffert Адријан Труфер на whoscored] {{Состав на АФК Борнмут}} {{Состав на Франција на ЛОИ фудбал 2024 (м)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Труфер, Адријан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рен]] [[Категорија:Фудбалери на АФК Борнмут]] [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Родени во 2001 година]] 5284gkuhjnhyhbsup53725ronsq6kj3 5544453 5544450 2026-04-24T20:25:36Z Carshalton 30527 5544453 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Адријан Труфер | image = [[File:Truffert asse srfc 2425.png|160px|]] | fullname = Адријан Лилијан Труфер<ref>{{Cite web |date=12 September 2025 |title=2025/26 Premier League squad lists|url=https://www.premierleague.com/en/news/4407896/202526-premier-league-squad-lists |access-date=16 September 2025|publisher=Premier League}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|2001|11|20|df=yes}}<ref name="Paris 2024">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce158/pdf/SquadLists-English.pdf |title=Squad List: Men's Olympic Football Tournament Paris 2024: France (FRA) |publisher=FIFA |page=4 |date=27 July 2024 |access-date=3 March 2025}}</ref> | birth_place = [[Лиеж]], [[Белгија]] | nationality = {{flagsport|FRA}} [[Франција]] | height = {{height|m=1.76}}<ref>{{cite web |url=https://www.staderennais.com/fiche/adrien-truffert |title=Adrien Truffert |publisher=Stade Rennais F.C. |access-date=1 August 2022}}</ref> | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = {{Fb team AFC Bournemouth}} | clubnumber = 3 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|600px Rosso e Blu3-Flag.svg}} Шартр | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Rennes}} | years1 = 2018-2020 | caps1 = 15 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Rennes 2}} | years2 = 2020-2025 | caps2 = 150 | goals2 = 7 | clubs2 = {{Fb team Rennes}} | years3 = 2025- | caps3 = 34 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team AFC Bournemouth}} | nationalyears1 = 2019 | nationalcaps1 = 6 | nationalgoals1 = 1 |nationalteam1 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 18 години|Франција 18]] | nationalyears2 = 2019 | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 3 |nationalteam2 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 19 години|Франција 19]] | nationalyears3 = 2021-2023 | nationalcaps3 = 15 | nationalgoals3 = 0 |nationalteam3 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 21 година|Франција 21]] | nationalyears4 = 2024 | nationalcaps4 = 10 | nationalgoals4 = 0 |nationalteam4 = {{flagsport|FRA}} [[Олимписка фудбалска репрезентација на Франција|Франција (олимп.)]] | nationalyears5 = 2022- | nationalcaps5 = 1 | nationalgoals5 = 0 |nationalteam5 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] }} '''Адријан Лилијан Труфер''' (роден на [[20 ноември]] [[2001]], во [[Лиеж]]) — [[Франција|француски]] [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]] на {{Fb team (N) AFC Bournemouth}} и на [[Фудбалска репрезентација на Франција|француската репрезентација]]. ==Биографија== Роден е на 20 ноември 2001 година во [[Лиеж]], [[Белгија]], од француски родители Лоренс и Жан-Кристоф Труфер.<ref>{{Cite web |title=Adrien Truffert: 5 things you didn't know |url=https://www.afcb.co.uk/news/2025/june/16/adrien-truffert--5-things-you-didn-t-know/ |access-date=2025-11-08 |website=www.afcb.co.uk}}</ref> Кога Адријан имал шест месеци, неговото семејство се преселило во [[Саутхемптон]] бидејќи неговиот татко бил директор на лабораторија. Семејството потоа се вратило во Белгија и емигрирало во Франција шест месеци подоцна.<ref>{{Cite news |last=Fisher |first=Ben |date=2025-10-03 |title=Bournemouth’s Adrien Truffert: ‘It is important to do something outside of football, change your mindset’ |url=https://www.theguardian.com/football/2025/oct/03/bournemouths-adrien-truffert-it-is-important-to-do-something-outside-of-football-change-your-mindset |access-date=2025-11-08 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> ==Технички карактеристики== [[Одбранбен играч (фудбал)#Страничен бек|Лев бек]], кој се истакнува со одличен продор и поседува многу добар удар. Иако е одбранбен играч, тој може да дејствува и на понапредна позиција како [[Среден ред (фудбал)#Крило|крило]] или како [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]].<ref>{{Cite web|url=http://www.worldfootballscouting.com/schede-giovani-talenti/adrien-truffert-talento-francese-classe-2001/|title=Adrien Truffert: talento francese classe 2001|date=24 септември 2020}}</ref> ==Клупска кариера== ===Рен=== Откако израснал во младинскиот сектор на {{Fb team (N) Rennes}}, на 28 мај 2020 година, го потпишал својот прв професионален договор со клубот.<ref>{{Cite web|url=https://www.staderennais.com/premier-contrat-professionnel-pour-adrien-truffert|title=Premier contrat professionnel pour Adrien Truffert|date=28 мај 2020|language=fr}}</ref> На 19 септември, тој го имал своето деби во победата со 2–1 во [[Лига 1 (Франција) 2020-2021|Лига 1]] над {{Fb team (N) Monaco}}, заменувајќи го [[Фету Мауаса]] во првото полувреме и постигнувајќи го решавачкиот гол во 91-вата минута.<ref>{{Cite web|url=https://www.footbola.it/adrien-truffert-il-nuovo-gioiellino-del-rennes/|title=Adrien Truffert, il nuovo gioiellino del Rennes|date=23 септември 2020}}</ref> На 20 октомври, тој го имал и своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] во ремито 1-1 против [[ФК Краснодар|Краснодар]] во групната фаза. По 5 сезони играње во дресот на Рен, тој го завршил своето искуство во овој клуб со вкупно 191 одигран натпревар, 9 гола и 16 асистенции во сите натпреварувања. ===Борнмут=== На 16 јуни 2025 година, Труфер потпишал петгодишен договор со [[Англија|англискиот]] клуб од [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]], [[АФК Борнмут|Борнмут]], во трансфер вреден 17 милиони евра (13.5М фиксно и 3.5М во бонуси).<ref>{{cite web | last=Sanghera | first=Mandeep | title=Bournemouth sign Adrian Truffert from Rennes | website=BBC Sport | date=16 June 2025 | url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/c4grg1nwznqo | access-date=17 June 2025}}</ref> Дебитирал за клубот на 15 август, во првенствениот натпревар против {{Fb team (N) Liverpool}} на [[Анфилд]], загубен со 4-2. ==Репрезентативна кариера== Труфер играл за младите француски репрезентации [[Фудбалска репрезентација на Франција под 18 години|под 18]], [[Фудбалска репрезентација на Франција под 19 години|под 19]] и [[Фудбалска репрезентација на Франција под 21 година|под 21 година]]. На 25 септември 2022 година, дебитирал за [[Фудбалска репрезентација на Франција|сениорската репрезентација]] во поразот со 2-0 од {{NazNB|FUrep|DEN}} во [[УЕФА Лига на нации|Лигата на нации]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fff.fr/article/8164-rendez-vous-a-doha.html|title=Rendez-vous à Doha|language=fr|access-date=2022-09-27}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Adrien Truffert}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Франција |image3= Flag of France.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/truffert-adrien/WQprkBYj/ Адријан Труфер на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/adrien-truffert/profil/spieler/654539 Адријан Труфер на transfermakt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/305684/adrien-truffert Адријан Труфер на espn] *[https://www.whoscored.com/players/398301/show/adrien-truffert Адријан Труфер на whoscored] {{Состав на АФК Борнмут}} {{Состав на Франција на ЛОИ фудбал 2024 (м)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Труфер, Адријан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рен]] [[Категорија:Фудбалери на АФК Борнмут]] [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Родени во 2001 година]] k33tm2zyfvyilfhev2ekwojcxq56eoq 5544455 5544453 2026-04-24T20:31:38Z Carshalton 30527 5544455 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Адријан Труфер | image = [[File:Truffert asse srfc 2425.png|160px|]] | fullname = Адријан Лилијан Труфер<ref>{{Cite web |date=12 September 2025 |title=2025/26 Premier League squad lists|url=https://www.premierleague.com/en/news/4407896/202526-premier-league-squad-lists |access-date=16 September 2025|publisher=Premier League}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|2001|11|20|df=yes}}<ref name="Paris 2024">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce158/pdf/SquadLists-English.pdf |title=Squad List: Men's Olympic Football Tournament Paris 2024: France (FRA) |publisher=FIFA |page=4 |date=27 July 2024 |access-date=3 March 2025}}</ref> | birth_place = [[Лиеж]], [[Белгија]] | nationality = {{flagsport|FRA}} [[Франција]] | height = {{height|m=1.76}}<ref>{{cite web |url=https://www.staderennais.com/fiche/adrien-truffert |title=Adrien Truffert |publisher=Stade Rennais F.C. |access-date=1 August 2022}}</ref> | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = {{Fb team AFC Bournemouth}} | clubnumber = 3 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|600px Rosso e Blu3-Flag.svg}} Шартр | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Rennes}} | years1 = 2018-2020 | caps1 = 15 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Rennes 2}} | years2 = 2020-2025 | caps2 = 150 | goals2 = 7 | clubs2 = {{Fb team Rennes}} | years3 = 2025- | caps3 = 34 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team AFC Bournemouth}} | nationalyears1 = 2019 | nationalcaps1 = 6 | nationalgoals1 = 1 |nationalteam1 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 18 години|Франција 18]] | nationalyears2 = 2019 | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 3 |nationalteam2 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 19 години|Франција 19]] | nationalyears3 = 2021-2023 | nationalcaps3 = 15 | nationalgoals3 = 0 |nationalteam3 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 21 година|Франција 21]] | nationalyears4 = 2024 | nationalcaps4 = 10 | nationalgoals4 = 0 |nationalteam4 = {{flagsport|FRA}} [[Олимписка фудбалска репрезентација на Франција|Франција (олимп.)]] | nationalyears5 = 2022- | nationalcaps5 = 1 | nationalgoals5 = 0 |nationalteam5 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] }} '''Адријан Лилијан Труфер''' (роден на [[20 ноември]] [[2001]], во [[Лиеж]]) — [[Франција|француски]] [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]] на {{Fb team (N) AFC Bournemouth}} и на [[Фудбалска репрезентација на Франција|француската репрезентација]]. ==Биографија== Роден е на 20 ноември 2001 година во [[Лиеж]], [[Белгија]], од француски родители Лоренс и Жан-Кристоф Труфер.<ref>{{Cite web |title=Adrien Truffert: 5 things you didn't know |url=https://www.afcb.co.uk/news/2025/june/16/adrien-truffert--5-things-you-didn-t-know/ |access-date=2025-11-08 |website=www.afcb.co.uk}}</ref> Кога Адријан имал шест месеци, неговото семејство се преселило во [[Саутхемптон]] бидејќи неговиот татко бил директор на лабораторија. Семејството потоа се вратило во Белгија и емигрирало во Франција шест месеци подоцна.<ref>{{Cite news |last=Fisher |first=Ben |date=2025-10-03 |title=Bournemouth’s Adrien Truffert: ‘It is important to do something outside of football, change your mindset’ |url=https://www.theguardian.com/football/2025/oct/03/bournemouths-adrien-truffert-it-is-important-to-do-something-outside-of-football-change-your-mindset |access-date=2025-11-08 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> ==Технички карактеристики== [[Одбранбен играч (фудбал)#Страничен бек|Лев бек]], кој се истакнува со одличен продор и поседува многу добар удар. Иако е одбранбен играч, тој може да дејствува и на понапредна позиција како [[Среден ред (фудбал)#Крило|крило]] или како [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]].<ref>{{Cite web|url=http://www.worldfootballscouting.com/schede-giovani-talenti/adrien-truffert-talento-francese-classe-2001/|title=Adrien Truffert: talento francese classe 2001|date=24 септември 2020}}</ref> ==Клупска кариера== ===Рен=== Откако израснал во младинскиот сектор на {{Fb team (N) Rennes}}, на 28 мај 2020 година, го потпишал својот прв професионален договор со клубот.<ref>{{Cite web|url=https://www.staderennais.com/premier-contrat-professionnel-pour-adrien-truffert|title=Premier contrat professionnel pour Adrien Truffert|date=28 мај 2020|language=fr}}</ref> На 19 септември, тој го имал своето деби во победата со 2–1 во [[Лига 1 (Франција) 2020-2021|Лига 1]] над {{Fb team (N) Monaco}}, заменувајќи го [[Фету Мауаса]] во првото полувреме и постигнувајќи го решавачкиот гол во 91-вата минута.<ref>{{Cite web|url=https://www.footbola.it/adrien-truffert-il-nuovo-gioiellino-del-rennes/|title=Adrien Truffert, il nuovo gioiellino del Rennes|date=23 септември 2020}}</ref> На 20 октомври, тој го имал и своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] во ремито 1-1 против [[ФК Краснодар|Краснодар]] во групната фаза. По 5 сезони играње во дресот на Рен, тој го завршил своето искуство во овој клуб со вкупно 191 одигран натпревар, 9 гола и 16 асистенции во сите натпреварувања. ===Борнмут=== На 16 јуни 2025 година, Труфер потпишал петгодишен договор со [[Англија|англискиот]] клуб од [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]], [[АФК Борнмут|Борнмут]], во трансфер вреден 17 милиони евра (13.5М фиксно и 3.5М во бонуси).<ref>{{cite web | last=Sanghera | first=Mandeep | title=Bournemouth sign Adrian Truffert from Rennes | website=BBC Sport | date=16 June 2025 | url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/c4grg1nwznqo | access-date=17 June 2025}}</ref> Дебитирал за клубот на 15 август, во првенствениот натпревар против {{Fb team (N) Liverpool}} на [[Анфилд]], загубен со 4-2. ==Репрезентативна кариера== Труфер играл за младите француски репрезентации [[Фудбалска репрезентација на Франција под 18 години|под 18]], [[Фудбалска репрезентација на Франција под 19 години|под 19]] и [[Фудбалска репрезентација на Франција под 21 година|под 21 година]]. На 25 септември 2022 година, дебитирал за [[Фудбалска репрезентација на Франција|сениорската репрезентација]] во поразот со 2-0 од {{NazNB|FUrep|DEN}} во [[УЕФА Лига на нации|Лигата на нации]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fff.fr/article/8164-rendez-vous-a-doha.html|title=Rendez-vous à Doha|language=fr|access-date=2022-09-27}}</ref> === Хронологија на репрезентативните настапи === ; Франција - сениорска репрезентација {{Репрезентативни настапи|FRA}} {{Cronopar|25-9-2022|Копенхаген|DNK|2|0|FRA|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|65}}}} {{Cronofin|1|0}} ; Франција - олимписка репрезентација {{Репрезентативни настапиО|FRA}} {{CronoparO|24-7-2024|Марсеј|FRA|3|0|USA|-|Олимписки игри|2024|Прва фаза}} {{CronoparO|27-7-2024|Ница|FRA|1|0|GUI|-|Олимписки игри|2024|Прва фаза}} {{CronoparO|2-8-2024|Бордо|FRA|1|0|ARG|-|Олимписки игри|2024|Четвртфинале|13={{suboff|63}}}} {{CronoparO|5-8-2024|Лион|FRA|3|1|EGY|-|Олимписки игри|2024|Полуфинале|dts}} {{CronoparO|9-8-2024|Париз|FRA|3|5|ESP|-|Олимписки игри|2024|Финале|dts|13={{suboff|90}}}} {{cronofin|5|1}} ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Adrien Truffert}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Франција |image3= Flag of France.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/truffert-adrien/WQprkBYj/ Адријан Труфер на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/adrien-truffert/profil/spieler/654539 Адријан Труфер на transfermakt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/305684/adrien-truffert Адријан Труфер на espn] *[https://www.whoscored.com/players/398301/show/adrien-truffert Адријан Труфер на whoscored] {{Состав на АФК Борнмут}} {{Состав на Франција на ЛОИ фудбал 2024 (м)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Труфер, Адријан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рен]] [[Категорија:Фудбалери на АФК Борнмут]] [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Родени во 2001 година]] 2l9c1n03qjg6gbktl0f7plm32laiuaw 1 1392534 5544378 2026-04-24T16:57:22Z Marco Mitrovich 114460 Создадена страница со: {{СИЕ Пролет 2026|корисник=Marco Mitrovich|тема=Географија|земја=Црна Гора}} 5544378 wikitext text/x-wiki {{СИЕ Пролет 2026|корисник=Marco Mitrovich|тема=Географија|земја=Црна Гора}} diqpubf6i7jh1zqer8kgec54vo4jsiv 1 1392535 5544384 2026-04-24T16:59:02Z Marco Mitrovich 114460 Создадена страница со: {{СИЕ Пролет 2026|корисник=Marco Mitrovich|тема=Биографија|земја=Црна Гора}} 5544384 wikitext text/x-wiki {{СИЕ Пролет 2026|корисник=Marco Mitrovich|тема=Биографија|земја=Црна Гора}} ld5r6yyc788evx3spmajg64vb7879u1 5544388 5544384 2026-04-24T17:01:21Z Marco Mitrovich 114460 5544388 wikitext text/x-wiki {{СИЕ Пролет 2026|корисник=Marco Mitrovich|тема=Историја|земја=Црна Гора}} hvmp08kts1y6054x4jfqrb3at7995v8 1 1392536 5544390 2026-04-24T17:04:14Z Marco Mitrovich 114460 Создадена страница со: {{СИЕ Пролет 2026|корисник=Marco Mitrovich|тема=Историја|земја=Црна Гора}} 5544390 wikitext text/x-wiki {{СИЕ Пролет 2026|корисник=Marco Mitrovich|тема=Историја|земја=Црна Гора}} hvmp08kts1y6054x4jfqrb3at7995v8 0 1392537 5544396 2026-04-24T17:23:16Z IvanKonev123 98191 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1327879612|SMS Huszár (1910)]]“ 5544396 wikitext text/x-wiki   '''SMS ''Хусар''''' бил изграден како замена за водечкиот брод од [[HuszárHuszár]] уништувачи на [[Австроунгарска воена морнарица|Австро-унгарската морнарица]] откако тој брод се насукал и бил уништен во 1908 година. Тој бил завршен во 1911 година и учествувал во [[Прва светска војна|Првата светска војна]] и воедно бил отстапен на Италија како воена репарација во 1920 година, а кратко потоа бил расходуван. == Дизајн и опис == Бродовите од класата ''„Хусар“'' имале рамна палуба со препознатлив преден дел од бродот „турлбек“ кој бил наменет за чистење на водата од [[Нос (брод)|предниот дел]] за време на брза навигација, но бил лошо дизајниран за високи бранови ил лошо време. Бродовите нормално имале депласман од 390 тони и 420 тони при полн товар, а воедно биле 68.39м вкупна должина со греда од 6.25м и провев од 1.78м до 1.85м. Бродовите биле движени со два 4-цилиндрични парни мотори со тројна експанзија од кои секоја придвижувала по едно елисно вратило користејќи пареа од четири котли Јароу, а секој котел имал индивидуална инка, а турбините биле дизајнирани да произведат вкупно 4,500kW за предвидена максимална брзина од 50км/h. За време на морските испитувања на бродовите, тие генерално ја надминувале оваа бројка и достигнувале дури 51.9km/h до 52.8km/h, а носеле доволно [[јаглен]] за да имаат дострел од 930км со 28 јазли. Нивниот екипаж броел 70 офицери и луѓе. Главното вооружување на класата ''Хусар'' се состоело од еден Škoda SFK ({{Langx|de|Schnell-Feuer Kanone}}) од калибар 45 66мм топ кој бил поставен на платформа на прогнозата, а задниот дел од топката водел право кон него. Секундарно вооружување вклучувало седум 47мм топови, два топа кои биле поставени на главната палуба веднаш зад држачот на лачниот топ, а четири други биле на палубата во средината на бродот и сите овие топови биле на страната, додека седмиот топ бил на [[Крма (брод)|крмата]]. Топовите биле опремени со штитници за топови, а бродовите со два 450мм торпедни цевки во два единечни, ротирачки држачи од кои едниот бил сместен помеѓу предниот држач за топ и надградбата, додека другиот помеѓу задниот цевковод и крмниот топ. Во 1913 година, бродовите ги размениле своите седум 47мм пиштоли за пет Шкода 66мм со калибар 30 топови кои ги замениле оружјата на крмата и средината на бродот. За да се заштеди тежина, на овие топови не биле вградени штитници за топови, а две години подоцна, „''Хусарите'' биле опремени со 8мм противвоздушен митралез Шварцлос М.7/12. Во 1917 година, бродовите требало да ги разменат своите 66мм топови SFK со нови топови K07 на противвоздушни држачи и еден топ од 30 калибар требало да бидат инсталирани на противвоздушна држач, но не е сигурно колку од ова всушност е направено. == Градежништво и кариера == Изградбата на новиот ''„Хусар“'' била класифицирана како голема реконструкција за да може морнарицата да користи средства за поправка и реконструкција, наместо средства за нова изградба, а спасеното вооружување и опрема од оригиналниот брод биле искористени колку што е можно повеќе, но неговиот труп останал таму каде што се лизнал од карпите. Бродот бил поставен на 29 ноември 1909 година од страна на Морнаричкиот арсенал во [[Пула]] и бил пуштен во употреба на 20 декември 1910 година. Бил завршен на 8 февруари 1911 година,а потоа бил отстапен на Италија во 1920 година и кратко потоа распарчен. == Наводи == {{Наводи}} == Библиографија == * {{Наведена книга|title=Warship 2015|last=Cernuschi|first=Enrico|last2=O'Hara|first2=Vincent|publisher=Conway|year=2015|isbn=978-1-84486-276-4|editor-last=Jordan|editor-first=John|location=London|pages=161–173|chapter=The Naval War in the Adriatic Part 1: 1914–1916}} * {{Наведена книга|title=Warship 2016|last=Cernuschi|first=Enrico|last2=O'Hara|first2=Vincent|publisher=Conway|year=2016|isbn=978-1-84486-326-6|editor-last=Jordan|editor-first=John|location=London|pages=62–75|chapter=The Naval War in the Adriatic, Part 2: 1917–1918}} * {{Наведена книга|title=Spoils of War: The Fate of Enemy Fleets after Two World Wars|last=Dodson|first=Aidan|last2=Cant|first2=Serena|date=2020|publisher=Seaforth Publishing|isbn=978-1-5267-4198-1}} * {{Наведена книга|title=Austro-Hungarian Destroyers in World War One|last=Freivogel|first=Zvonimir|date=2021|publisher=Despot Infinitus|isbn=978-953-366-051-6}} * {{Наведена книга|title=Austro-Hungarian Cruisers and Destroyers 1914-18|last=Noppen|first=Ryan K.|date=2016|publisher=Osprey Publishing|isbn=978-1-4728-1470-8|series=New Vanguard|volume=241}} * {{Наведена книга|title=Clash of Fleets: Naval Battles of the Great War, 1914-18|last=O'Hara|first=Vincent P.|last2=Heinz|first2=Leonard R.|date=2017|publisher=Naval Institute Press|isbn=978-1-68247-008-4}} * {{Наведена книга|title=Conway's All the World's Fighting Ships 1906–1921|last=Sieche|first=Erwin|publisher=Naval Institute Press|year=1985|isbn=0-85177-245-5|editor-last=Gardiner|editor-first=Robert|chapter=Austria-Hungary|editor-last2=Gray|editor-first2=Randal}} {{Huszár-class destroyer}} [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] k6i9dggu9u66lqlwhs4tr8cmicghpzp 5544397 5544396 2026-04-24T17:23:47Z IvanKonev123 98191 5544397 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=January 2022}} {{Infobox ship |section1={{Infobox ship/image |image= |image_caption= }} |section2={{Infobox ship/career |country=[[Austria-Hungary]] |flag={{shipboxflag|Austria-Hungary|naval}} |name=''Huszár'' |namesake= |builder=Naval Arsenal, [[Pula]] |laid_down=29 November 1909 |launched=20 December 1910 |completed=8 February 1911 |renamed= |reclassified= |decommissioned= |fate=Ceded to Italy, 1920, and [[ship breaking|scrapped]] }} |section3={{Infobox ship/characteristics |header_caption=(as built) |class={{sclass|Huszár|destroyer}} |displacement=*{{cvt|390|t|LT|lk=on}} |length=*{{convert|68.39|m|ftin|abbr=on}} ([[length overall|o/a]]) |beam={{convert|6.25|m|ftin|abbr=on}} |draught={{convert|1.8|m|ftin|abbr=on}} |power=*4 × [[Yarrow boiler]]s *{{cvt|6000|ihp|kW|lk=on}} |propulsion=2 shafts; 2 [[Marine steam engine#Triple or multiple expansion|triple-expansion engines]] |speed={{convert|28|kn|lk=in}} |range={{convert|500|nmi|abbr=on}} at {{convert|28|kn}} |complement=70 |armament=*1 × single [[Škoda 7 cm guns|{{cvt|66|mm|in}} gun]] *7 × single [[QF 3-pounder Hotchkiss#Austro-Hungarian service|{{cvt|47|mm|in}} guns]] *2 × single 45&nbsp;cm (17.7 in) [[torpedo tube]]s }} }}   '''SMS ''Хусар''''' бил изграден како замена за водечкиот брод од [[HuszárHuszár]] уништувачи на [[Австроунгарска воена морнарица|Австро-унгарската морнарица]] откако тој брод се насукал и бил уништен во 1908 година. Тој бил завршен во 1911 година и учествувал во [[Прва светска војна|Првата светска војна]] и воедно бил отстапен на Италија како воена репарација во 1920 година, а кратко потоа бил расходуван. == Дизајн и опис == Бродовите од класата ''„Хусар“'' имале рамна палуба со препознатлив преден дел од бродот „турлбек“ кој бил наменет за чистење на водата од [[Нос (брод)|предниот дел]] за време на брза навигација, но бил лошо дизајниран за високи бранови ил лошо време. Бродовите нормално имале депласман од 390 тони и 420 тони при полн товар, а воедно биле 68.39м вкупна должина со греда од 6.25м и провев од 1.78м до 1.85м. Бродовите биле движени со два 4-цилиндрични парни мотори со тројна експанзија од кои секоја придвижувала по едно елисно вратило користејќи пареа од четири котли Јароу, а секој котел имал индивидуална инка, а турбините биле дизајнирани да произведат вкупно 4,500kW за предвидена максимална брзина од 50км/h. За време на морските испитувања на бродовите, тие генерално ја надминувале оваа бројка и достигнувале дури 51.9km/h до 52.8km/h, а носеле доволно [[јаглен]] за да имаат дострел од 930км со 28 јазли. Нивниот екипаж броел 70 офицери и луѓе. Главното вооружување на класата ''Хусар'' се состоело од еден Škoda SFK ({{Langx|de|Schnell-Feuer Kanone}}) од калибар 45 66мм топ кој бил поставен на платформа на прогнозата, а задниот дел од топката водел право кон него. Секундарно вооружување вклучувало седум 47мм топови, два топа кои биле поставени на главната палуба веднаш зад држачот на лачниот топ, а четири други биле на палубата во средината на бродот и сите овие топови биле на страната, додека седмиот топ бил на [[Крма (брод)|крмата]]. Топовите биле опремени со штитници за топови, а бродовите со два 450мм торпедни цевки во два единечни, ротирачки држачи од кои едниот бил сместен помеѓу предниот држач за топ и надградбата, додека другиот помеѓу задниот цевковод и крмниот топ. Во 1913 година, бродовите ги размениле своите седум 47мм пиштоли за пет Шкода 66мм со калибар 30 топови кои ги замениле оружјата на крмата и средината на бродот. За да се заштеди тежина, на овие топови не биле вградени штитници за топови, а две години подоцна, „''Хусарите'' биле опремени со 8мм противвоздушен митралез Шварцлос М.7/12. Во 1917 година, бродовите требало да ги разменат своите 66мм топови SFK со нови топови K07 на противвоздушни држачи и еден топ од 30 калибар требало да бидат инсталирани на противвоздушна држач, но не е сигурно колку од ова всушност е направено. == Градежништво и кариера == Изградбата на новиот ''„Хусар“'' била класифицирана како голема реконструкција за да може морнарицата да користи средства за поправка и реконструкција, наместо средства за нова изградба, а спасеното вооружување и опрема од оригиналниот брод биле искористени колку што е можно повеќе, но неговиот труп останал таму каде што се лизнал од карпите. Бродот бил поставен на 29 ноември 1909 година од страна на Морнаричкиот арсенал во [[Пула]] и бил пуштен во употреба на 20 декември 1910 година. Бил завршен на 8 февруари 1911 година,а потоа бил отстапен на Италија во 1920 година и кратко потоа распарчен. == Наводи == {{Наводи}} == Библиографија == * {{Наведена книга|title=Warship 2015|last=Cernuschi|first=Enrico|last2=O'Hara|first2=Vincent|publisher=Conway|year=2015|isbn=978-1-84486-276-4|editor-last=Jordan|editor-first=John|location=London|pages=161–173|chapter=The Naval War in the Adriatic Part 1: 1914–1916}} * {{Наведена книга|title=Warship 2016|last=Cernuschi|first=Enrico|last2=O'Hara|first2=Vincent|publisher=Conway|year=2016|isbn=978-1-84486-326-6|editor-last=Jordan|editor-first=John|location=London|pages=62–75|chapter=The Naval War in the Adriatic, Part 2: 1917–1918}} * {{Наведена книга|title=Spoils of War: The Fate of Enemy Fleets after Two World Wars|last=Dodson|first=Aidan|last2=Cant|first2=Serena|date=2020|publisher=Seaforth Publishing|isbn=978-1-5267-4198-1}} * {{Наведена книга|title=Austro-Hungarian Destroyers in World War One|last=Freivogel|first=Zvonimir|date=2021|publisher=Despot Infinitus|isbn=978-953-366-051-6}} * {{Наведена книга|title=Austro-Hungarian Cruisers and Destroyers 1914-18|last=Noppen|first=Ryan K.|date=2016|publisher=Osprey Publishing|isbn=978-1-4728-1470-8|series=New Vanguard|volume=241}} * {{Наведена книга|title=Clash of Fleets: Naval Battles of the Great War, 1914-18|last=O'Hara|first=Vincent P.|last2=Heinz|first2=Leonard R.|date=2017|publisher=Naval Institute Press|isbn=978-1-68247-008-4}} * {{Наведена книга|title=Conway's All the World's Fighting Ships 1906–1921|last=Sieche|first=Erwin|publisher=Naval Institute Press|year=1985|isbn=0-85177-245-5|editor-last=Gardiner|editor-first=Robert|chapter=Austria-Hungary|editor-last2=Gray|editor-first2=Randal}} {{Huszár-class destroyer}} [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] tew7mdme7qt59cwvnjh1uorwqn3sigp 0 1392538 5544403 2026-04-24T18:45:42Z Marco Mitrovich 114460 Создадена страница со: {{Инфокутија Населено место | name = Рекаш | native_name = Recaş | settlement_type = Населба и Град | image_skyline = Orasul Recaş - Casa de Cultura si Biblioteca oraseneasca.jpeg | image_alt = | image_caption = Дом на култура и градската библиотека во Рекаш | image_shield = ROU TM Reca... 5544403 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Рекаш | native_name = Recaş | settlement_type = Населба и Град | image_skyline = Orasul Recaş - Casa de Cultura si Biblioteca oraseneasca.jpeg | image_alt = | image_caption = Дом на култура и градската библиотека во Рекаш | image_shield = ROU TM Recas CoA.png | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 45 |latm = 48 |lats = 5 |latNS = N | longd = 21 |longm = 30 |longs = 48 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Романија]] | subdivision_type1 = [[Окрузи во Романија|Округ]] | subdivision_name1 = Тимиш | subdivision_type2 = [[Општини во Романија|Град]] | subdivision_name2 = Рекаш | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 103 | population_footnotes = | population_as_of = 2021 | population_blank1_title = Населба | population_blank1 = 4.812 | population_density_blank1_km2 = auto | population_blank2_title = Град | population_blank2 = 8.347 | population_density_blank2_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 30734 | area_code_type = | area_code = 0256 | registration_plate = TM }} '''Рекаш''' ({{langx|ro|Recaș}}) е гратче во округот Тимиш, [[Романија]]. Според пописот од 2021 година имало 4.812 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-census.htm All places: 1992, 2002, 2011, 2021 censuses] pop-stat.mashke.org</ref> Гратчето Рекаш ги опфаќа и населените места [[Станчево]], [[Петрово Село (Романија)|Петрово Село]], [[Хрњаково]], Извин, Базош и Надаш. Со нив ги има 8.347 жители. == Историја == == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Градови во Романија]] [[Категорија:Општини во Романија]] [[Категорија:Тимиш (округ)]] 0xdn6eo9alwptcszcjy25a29n000j9x 5544404 5544403 2026-04-24T18:47:45Z Marco Mitrovich 114460 5544404 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Рекаш | native_name = Recaş | settlement_type = Населба и Гратче | image_skyline = Orasul Recaş - Casa de Cultura si Biblioteca oraseneasca.jpeg | image_alt = | image_caption = Дом на култура и градската библиотека во Рекаш | image_shield = ROU TM Recas CoA.png | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 45 |latm = 48 |lats = 5 |latNS = N | longd = 21 |longm = 30 |longs = 48 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Романија]] | subdivision_type1 = [[Окрузи во Романија|Округ]] | subdivision_name1 = Тимиш | subdivision_type2 = [[Општини во Романија|Град]] | subdivision_name2 = Рекаш | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 103 | population_footnotes = | population_as_of = 2021 | population_blank1_title = Населба | population_blank1 = 4.812 | population_density_blank1_km2 = auto | population_blank2_title = Гратче | population_blank2 = 8.347 | population_density_blank2_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 30734 | area_code_type = | area_code = 0256 | registration_plate = TM }} '''Рекаш''' ({{langx|ro|Recaș}}) е гратче во округот Тимиш, [[Романија]]. Според пописот од 2021 година имало 4.812 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-census.htm All places: 1992, 2002, 2011, 2021 censuses] pop-stat.mashke.org</ref> Гратчето Рекаш ги опфаќа и населените места [[Станчево]], [[Петрово Село (Романија)|Петрово Село]], [[Хрњаково]], Извин, Базош и Надаш. Со нив ги има 8.347 жители. == Историја == == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Градови во Романија]] [[Категорија:Општини во Романија]] [[Категорија:Тимиш (округ)]] i3g5huqlnnno025oz930k4th89lxnin 5544421 5544404 2026-04-24T19:21:24Z Marco Mitrovich 114460 /* Историја */ 5544421 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Рекаш | native_name = Recaş | settlement_type = Населба и Гратче | image_skyline = Orasul Recaş - Casa de Cultura si Biblioteca oraseneasca.jpeg | image_alt = | image_caption = Дом на култура и градската библиотека во Рекаш | image_shield = ROU TM Recas CoA.png | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 45 |latm = 48 |lats = 5 |latNS = N | longd = 21 |longm = 30 |longs = 48 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Романија]] | subdivision_type1 = [[Окрузи во Романија|Округ]] | subdivision_name1 = Тимиш | subdivision_type2 = [[Општини во Романија|Град]] | subdivision_name2 = Рекаш | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 103 | population_footnotes = | population_as_of = 2021 | population_blank1_title = Населба | population_blank1 = 4.812 | population_density_blank1_km2 = auto | population_blank2_title = Гратче | population_blank2 = 8.347 | population_density_blank2_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 30734 | area_code_type = | area_code = 0256 | registration_plate = TM }} '''Рекаш''' ({{langx|ro|Recaș}}) е гратче во округот Тимиш, [[Романија]]. Според пописот од 2021 година имало 4.812 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-census.htm All places: 1992, 2002, 2011, 2021 censuses] pop-stat.mashke.org</ref> Гратчето Рекаш ги опфаќа и населените места [[Станчево]], [[Петрово Село (Романија)|Петрово Село]], [[Хрњаково]], Извин, Базош и Надаш. Со нив ги има 8.347 жители. == Историја == [[Податотека:Recas jud Timis.png|мини|лево|250п|Гратче Рекаш во карта на округот Тимиш]] Според „Романската енциклопедија“, првото споменување на селото е од 1318 година. Во 1470 година, Рекаш бил пазарен град, кон кој гравитирале 20 околни села. Мехмед-паша Соколовиќ го основал својот вакуф во Банат во 1573 година. Како дел од оваа религиозна фондација, која имала седиште во Бечкерек, постоел и градот Рекаш со воденица со два камена на реката Тамиш.<ref>"Гласник Историјског друштва у Новом Саду", Нови Сад 1928.</ref> Во 1650 година, таму живееле Хрвати, кои ги нарекувале „Шокци“. Во средината на 17 век, таму биле формирани три населби: романска (Влашница), шокачка и бугарска. Наводно, поради честите поплави и кавги со Шокците, Романците се преселиле од нивната населба во Извин (Јазвин), а нивната населба станала напуштена. Од 1760 година, Германците почнале плански да ја колонизираат областа, менувајќи го карактерот на селото. Унгарците почнале интензивно да се населуваат кон крајот на 19 век. Според австрискиот царски ревизор Ерлер од 1774 година, Рекаш е место во округот Буковац, округ Темишвар. Има административно седиште, римокатоличка црква и население од мешани шокачки Хрвати и Германци.<ref>Ј.Ј. Ерлер: "Банат", Панчево 2003.</ref> Локален управник бил Михаило Себени, делегат на Српското црковно-народно собрание во Темишвар во 1790 година.<ref>"Србски летопис", Будим 1863. године</ref> Речаш е важно место на патот од Темишвар до Лугош. Три годишни државни панаѓури се одржале таму во 1847 година, на 24 февруари, 24 јуни и 1 ноември,<ref>"Зимзелен", Сегедин 1846. године</ref> а во 1827 година се одржал и говедарски панаѓур.<ref>"Даница", Беч 1826. године</ref> Во Рекаш имало многу Шокци, Бугари и Германци. Во 1551 година, Шокците и другите Словени во Рекаш биле наречени „Рашцијани“ (Рашани). Шокците во Рекаш се имигранти од северна Босна во Банат. Римските папи ги нарекувале ''Срби'' во 16 и 17 век. Тие зборуваат икавски, но не се Хрвати, туку православни Срби кои се преобратиле во католицизам, според некои автори.<ref>"Политика", 21. август 1929. године</ref> Во 1927 година, во местото имало 722 Шокци. Тие имаат „Шокачко пејачко друштво и читална“ во Рекаш.<ref>"Политика", Београд 16. јул 1929. године</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Градови во Романија]] [[Категорија:Општини во Романија]] [[Категорија:Тимиш (округ)]] 87ud249o73tsbhcfmhptbtjn2myjz7f 5544444 5544421 2026-04-24T19:56:44Z Marco Mitrovich 114460 /* Историја */ 5544444 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Рекаш | native_name = Recaş | settlement_type = Населба и Гратче | image_skyline = Orasul Recaş - Casa de Cultura si Biblioteca oraseneasca.jpeg | image_alt = | image_caption = Дом на култура и градската библиотека во Рекаш | image_shield = ROU TM Recas CoA.png | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 45 |latm = 48 |lats = 5 |latNS = N | longd = 21 |longm = 30 |longs = 48 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Романија]] | subdivision_type1 = [[Окрузи во Романија|Округ]] | subdivision_name1 = Тимиш | subdivision_type2 = [[Општини во Романија|Град]] | subdivision_name2 = Рекаш | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 103 | population_footnotes = | population_as_of = 2021 | population_blank1_title = Населба | population_blank1 = 4.812 | population_density_blank1_km2 = auto | population_blank2_title = Гратче | population_blank2 = 8.347 | population_density_blank2_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 30734 | area_code_type = | area_code = 0256 | registration_plate = TM }} '''Рекаш''' ({{langx|ro|Recaș}}) е гратче во округот Тимиш, [[Романија]]. Според пописот од 2021 година имало 4.812 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-census.htm All places: 1992, 2002, 2011, 2021 censuses] pop-stat.mashke.org</ref> Гратчето Рекаш ги опфаќа и населените места [[Станчево]], [[Петрово Село (Романија)|Петрово Село]], [[Хрњаково]], Извин, Базош и Надаш. Со нив ги има 8.347 жители. == Историја == [[Податотека:Recas jud Timis.png|мини|лево|250п|Гратче Рекаш во карта на округот Тимиш]] Според „Романската енциклопедија“, првото споменување на селото е од 1318 година. Во 1470 година, Рекаш бил пазарен град, кон кој гравитирале 20 околни села. [[Мехмед-паша Соколовиќ]] го основал својот вакуф во [[Банат]] во 1573 година. Како дел од оваа религиозна фондација, која имала седиште во [[Зрењанин|Бечкерек]], постоел и градот Рекаш со воденица со два камена на реката [[Тамиш]].<ref>"Гласник Историјског друштва у Новом Саду", Нови Сад 1928.</ref> Во 1650 година, таму живееле [[Хрвати]], кои ги нарекувале „Шокци“. Во средината на 17 век, таму биле формирани три населби: [[Романци|романска]] (Влашница), шокачка и [[Банатски Бугари|бугарска]]. Наводно, поради честите поплави и кавги со Шокците, Романците се преселиле од нивната населба во Извин (Јазвин), а нивната населба станала напуштена. Од 1760 година, [[Германци|Германците]] почнале плански да ја колонизираат областа, менувајќи го карактерот на селото. [[Унгарци]]те почнале интензивно да се населуваат кон крајот на 19 век. Според австрискиот царски ревизор Ерлер од 1774 година, Рекаш е место во округот Буковац, округ Темишвар. Има административно седиште, римокатоличка црква и население од мешани шокачки Хрвати и Германци.<ref>Ј.Ј. Ерлер: "Банат", Панчево 2003.</ref> Локален управник бил Михаило Себени, делегат на Српското црковно-народно собрание во [[Темишвар]] во 1790 година.<ref>"Србски летопис", Будим 1863. године</ref> Речаш е важно место на патот од Темишвар до Лугош. Три годишни државни панаѓури се одржале таму во 1847 година, на 24 февруари, 24 јуни и 1 ноември,<ref>"Зимзелен", Сегедин 1846. године</ref> а во 1827 година се одржал и говедарски панаѓур.<ref>"Даница", Беч 1826. године</ref> Во Рекаш имало многу Шокци, Бугари и Германци. Во 1551 година, Шокците и другите Словени во Рекаш биле наречени „Рашцијани“ (Рашани). Шокците во Рекаш се имигранти од северна [[Босна]] во Банат. Римските папи ги нарекувале ''Срби'' во 16 и 17 век. Тие зборуваат икавски, но не се Хрвати, туку православни Срби кои се преобратиле во католицизам, според некои автори.<ref>"Политика", 21. август 1929. године</ref> Во 1927 година, во местото имало 722 Шокци. Тие имаат „Шокачко пејачко друштво и читална“ во Рекаш.<ref>"Политика", Београд 16. јул 1929. године</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Градови во Романија]] [[Категорија:Општини во Романија]] [[Категорија:Тимиш (округ)]] k1ve8g0vvsj72xwxol43lh6nfu809uu 0 1392539 5544406 2026-04-24T18:59:50Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{Infobox television | image = Trigger (South Korean TV series).png | image_alt = 1.15 | caption = Плакатот на серијата | native_name = 트리거 | genre = акционен трилер | writer = Квон О Сунг | director = Квон О Сунг | music = Хванг Санг Џун<ref>{{cite Instagram |postid=DLTZPtHTxvh |... 5544406 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Trigger (South Korean TV series).png | image_alt = 1.15 | caption = Плакатот на серијата | native_name = 트리거 | genre = акционен трилер | writer = Квон О Сунг | director = Квон О Сунг | music = Хванг Санг Џун<ref>{{cite Instagram |postid=DLTZPtHTxvh |user=hwang_sang_jun |title=Netflix series <Trigger> |date=25 јуни 2025 |access-date=10 јули 2025 |language=ko}}</ref> | starring = {{Plainlist| * [[Ким Нам Гил]] * [[Ким Јунг Кванг]] }} | country = {{знамеикона|Јужна Кореја}} [[Јужна Кореја]] | language = [[корејски]] | num_episodes = 10 | runtime = 37 — 61 минути | company = Bidangil Pictures | network = [[Netflix]] | budget = {{!}}30 милијарди вони | first_aired = {{Start date|2025|07|25}} }} '''''Чкрапало''''' ({{Langx|ko|트리거}}, {{Langx|en|Trigger}}) — јужнокорејска [[телевизиска серија]] во жанрот акционен трилер од 2025 г., напишана и режирана од Квон О Сунг. Со Ким Нам Гил и Ким Јунг Кванг во главните улоги, серијата била објавена на [[Netflix]] на 25 јули 2025 г.<ref name="mbcent0625">{{cite web |author=Kim |first=Source |date=25 јуни 2025 |title=ко: 김남길X김영광 뭉친 '트리거' 액션 스릴러 갈증 채워주на? 7월 25일 공개 확정 |trans-title=Дали акциониот трилер „Чкрапало“ со Ким Нам Гил и Ким Јунг Кванг ќе ја задоволи вашата жед за акција? Потврдена премиерата за 25 јули |url=https://m.entertain.naver.com/home/article/408/0000270717 |access-date=25 јуни 2025 |website=MBC Entertainment |language=ko |via=[[Naver]] |archive-date=25 јуни 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625052821/https://m.entertain.naver.com/home/article/408/0000270717 |url-status=live }}</ref> == Содржина == Во Јужна Кореја, каде што огненото оружје е строго забрането, одеднаш почнуваат да се случуваат серија масовни пукања. Поранешниот професионален војник Ли До, кој сега работи како обичен патролен полицаец, ги истражува овие случаи и забележува нешто необично: оружјето на мистериозен начин завршува во рацете на очајни и незаштитени граѓани, кои се веќе подготвени да го повлечат чкрапецот. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Ким Нам-гил]] || Ли До |- | [[Ким Јунг-кванг]] || Мун Бек |- | [[Парк Хун]] || Ку Џонг-ман |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{IMDb title}} [[Категорија:Јужнокорејски телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на корејски јазик]] [[Категорија:Оригинални програми на Netflix]] kdux91kp63jwa5ca0z3ox1ug0hitfbd 5544408 5544406 2026-04-24T19:00:43Z Andrew012p 85224 5544408 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Trigger (South Korean TV series).png | image_alt = 1.15 | caption = Плакатот на серијата | native_name = 트리거 | genre = акционен трилер | writer = Квон О Сунг | director = Квон О Сунг | music = Хванг Санг Џун<ref>{{cite Instagram |postid=DLTZPtHTxvh |user=hwang_sang_jun |title=Netflix series <Trigger> |date=25 јуни 2025 |access-date=10 јули 2025 |language=ko}}</ref> | starring = {{Plainlist| * [[Ким Нам Гил]] * [[Ким Јунг Кванг]] }} | country = {{знамеикона|Јужна Кореја}} [[Јужна Кореја]] | language = [[корејски]] | num_episodes = 10 | runtime = 37 — 61 минути | company = Bidangil Pictures | network = [[Netflix]] | budget = 30 милијарди вони | first_aired = {{Start date|2025|07|25}} }} '''''Чкрапало''''' ({{Langx|ko|트리거}}, {{Langx|en|Trigger}}) — јужнокорејска [[телевизиска серија]] во жанрот акционен трилер од 2025 г., напишана и режирана од Квон О Сунг. Со Ким Нам Гил и Ким Јунг Кванг во главните улоги, серијата била објавена на [[Netflix]] на 25 јули 2025 г.<ref name="mbcent0625">{{cite web |author=Kim |first=Source |date=25 јуни 2025 |title=ко: 김남길X김영광 뭉친 '트리거' 액션 스릴러 갈증 채워주на? 7월 25일 공개 확정 |trans-title=Дали акциониот трилер „Чкрапало“ со Ким Нам Гил и Ким Јунг Кванг ќе ја задоволи вашата жед за акција? Потврдена премиерата за 25 јули |url=https://m.entertain.naver.com/home/article/408/0000270717 |access-date=25 јуни 2025 |website=MBC Entertainment |language=ko |via=[[Naver]] |archive-date=25 јуни 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625052821/https://m.entertain.naver.com/home/article/408/0000270717 |url-status=live }}</ref> == Содржина == Во Јужна Кореја, каде што огненото оружје е строго забрането, одеднаш почнуваат да се случуваат серија масовни пукања. Поранешниот професионален војник Ли До, кој сега работи како обичен патролен полицаец, ги истражува овие случаи и забележува нешто необично: оружјето на мистериозен начин завршува во рацете на очајни и незаштитени граѓани, кои се веќе подготвени да го повлечат чкрапецот. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Ким Нам-гил]] || Ли До |- | [[Ким Јунг-кванг]] || Мун Бек |- | [[Парк Хун]] || Ку Џонг-ман |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{IMDb title}} [[Категорија:Јужнокорејски телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на корејски јазик]] [[Категорија:Оригинални програми на Netflix]] fc8nn0amryropcwaegcsrzatq2lxb70 5544417 5544408 2026-04-24T19:16:18Z Andrew012p 85224 /* Улоги */ 5544417 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Trigger (South Korean TV series).png | image_alt = 1.15 | caption = Плакатот на серијата | native_name = 트리거 | genre = акционен трилер | writer = Квон О Сунг | director = Квон О Сунг | music = Хванг Санг Џун<ref>{{cite Instagram |postid=DLTZPtHTxvh |user=hwang_sang_jun |title=Netflix series <Trigger> |date=25 јуни 2025 |access-date=10 јули 2025 |language=ko}}</ref> | starring = {{Plainlist| * [[Ким Нам Гил]] * [[Ким Јунг Кванг]] }} | country = {{знамеикона|Јужна Кореја}} [[Јужна Кореја]] | language = [[корејски]] | num_episodes = 10 | runtime = 37 — 61 минути | company = Bidangil Pictures | network = [[Netflix]] | budget = 30 милијарди вони | first_aired = {{Start date|2025|07|25}} }} '''''Чкрапало''''' ({{Langx|ko|트리거}}, {{Langx|en|Trigger}}) — јужнокорејска [[телевизиска серија]] во жанрот акционен трилер од 2025 г., напишана и режирана од Квон О Сунг. Со Ким Нам Гил и Ким Јунг Кванг во главните улоги, серијата била објавена на [[Netflix]] на 25 јули 2025 г.<ref name="mbcent0625">{{cite web |author=Kim |first=Source |date=25 јуни 2025 |title=ко: 김남길X김영광 뭉친 '트리거' 액션 스릴러 갈증 채워주на? 7월 25일 공개 확정 |trans-title=Дали акциониот трилер „Чкрапало“ со Ким Нам Гил и Ким Јунг Кванг ќе ја задоволи вашата жед за акција? Потврдена премиерата за 25 јули |url=https://m.entertain.naver.com/home/article/408/0000270717 |access-date=25 јуни 2025 |website=MBC Entertainment |language=ko |via=[[Naver]] |archive-date=25 јуни 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625052821/https://m.entertain.naver.com/home/article/408/0000270717 |url-status=live }}</ref> == Содржина == Во Јужна Кореја, каде што огненото оружје е строго забрането, одеднаш почнуваат да се случуваат серија масовни пукања. Поранешниот професионален војник Ли До, кој сега работи како обичен патролен полицаец, ги истражува овие случаи и забележува нешто необично: оружјето на мистериозен начин завршува во рацете на очајни и незаштитени граѓани, кои се веќе подготвени да го повлечат чкрапецот. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Ким Нам Гил]] || Ли До |- | [[Ким Јунг Кванг]] || Мун Бек |- | [[Парк Хун]] || Ку Џонг Ман |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{IMDb title}} [[Категорија:Јужнокорејски телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на корејски јазик]] [[Категорија:Оригинални програми на Netflix]] 83s6gbdsue40l0w6hgv614xw51dp54q 5544420 5544417 2026-04-24T19:19:22Z Andrew012p 85224 5544420 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Trigger 2025.jpg | image_alt = 1.15 | caption = Плакатот на серијата | native_name = 트리거 | genre = акционен трилер | writer = Квон О Сунг | director = Квон О Сунг | music = Хванг Санг Џун<ref>{{cite Instagram |postid=DLTZPtHTxvh |user=hwang_sang_jun |title=Netflix series <Trigger> |date=25 јуни 2025 |access-date=10 јули 2025 |language=ko}}</ref> | starring = {{Plainlist| * [[Ким Нам Гил]] * [[Ким Јунг Кванг]] }} | country = {{знамеикона|Јужна Кореја}} [[Јужна Кореја]] | language = [[корејски]] | num_episodes = 10 | runtime = 37 — 61 минути | company = Bidangil Pictures | network = [[Netflix]] | budget = 30 милијарди вони | first_aired = {{Start date|2025|07|25}} }} '''''Чкрапало''''' ({{Langx|ko|트리거}}, {{Langx|en|Trigger}}) — јужнокорејска [[телевизиска серија]] во жанрот акционен трилер од 2025 г., напишана и режирана од Квон О Сунг. Со Ким Нам Гил и Ким Јунг Кванг во главните улоги, серијата била објавена на [[Netflix]] на 25 јули 2025 г.<ref name="mbcent0625">{{cite web |author=Kim |first=Source |date=25 јуни 2025 |title=ко: 김남길X김영광 뭉친 '트리거' 액션 스릴러 갈증 채워주на? 7월 25일 공개 확정 |trans-title=Дали акциониот трилер „Чкрапало“ со Ким Нам Гил и Ким Јунг Кванг ќе ја задоволи вашата жед за акција? Потврдена премиерата за 25 јули |url=https://m.entertain.naver.com/home/article/408/0000270717 |access-date=25 јуни 2025 |website=MBC Entertainment |language=ko |via=[[Naver]] |archive-date=25 јуни 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625052821/https://m.entertain.naver.com/home/article/408/0000270717 |url-status=live }}</ref> == Содржина == Во Јужна Кореја, каде што огненото оружје е строго забрането, одеднаш почнуваат да се случуваат серија масовни пукања. Поранешниот професионален војник Ли До, кој сега работи како обичен патролен полицаец, ги истражува овие случаи и забележува нешто необично: оружјето на мистериозен начин завршува во рацете на очајни и незаштитени граѓани, кои се веќе подготвени да го повлечат чкрапецот. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Ким Нам Гил]] || Ли До |- | [[Ким Јунг Кванг]] || Мун Бек |- | [[Парк Хун]] || Ку Џонг Ман |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{IMDb title}} [[Категорија:Јужнокорејски телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на корејски јазик]] [[Категорија:Оригинални програми на Netflix]] lt85d0jvu2txhimgieyt5uk3g3ccuqt 5544422 5544420 2026-04-24T19:22:06Z Andrew012p 85224 /* Содржина */ 5544422 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Trigger 2025.jpg | image_alt = 1.15 | caption = Плакатот на серијата | native_name = 트리거 | genre = акционен трилер | writer = Квон О Сунг | director = Квон О Сунг | music = Хванг Санг Џун<ref>{{cite Instagram |postid=DLTZPtHTxvh |user=hwang_sang_jun |title=Netflix series <Trigger> |date=25 јуни 2025 |access-date=10 јули 2025 |language=ko}}</ref> | starring = {{Plainlist| * [[Ким Нам Гил]] * [[Ким Јунг Кванг]] }} | country = {{знамеикона|Јужна Кореја}} [[Јужна Кореја]] | language = [[корејски]] | num_episodes = 10 | runtime = 37 — 61 минути | company = Bidangil Pictures | network = [[Netflix]] | budget = 30 милијарди вони | first_aired = {{Start date|2025|07|25}} }} '''''Чкрапало''''' ({{Langx|ko|트리거}}, {{Langx|en|Trigger}}) — јужнокорејска [[телевизиска серија]] во жанрот акционен трилер од 2025 г., напишана и режирана од Квон О Сунг. Со Ким Нам Гил и Ким Јунг Кванг во главните улоги, серијата била објавена на [[Netflix]] на 25 јули 2025 г.<ref name="mbcent0625">{{cite web |author=Kim |first=Source |date=25 јуни 2025 |title=ко: 김남길X김영광 뭉친 '트리거' 액션 스릴러 갈증 채워주на? 7월 25일 공개 확정 |trans-title=Дали акциониот трилер „Чкрапало“ со Ким Нам Гил и Ким Јунг Кванг ќе ја задоволи вашата жед за акција? Потврдена премиерата за 25 јули |url=https://m.entertain.naver.com/home/article/408/0000270717 |access-date=25 јуни 2025 |website=MBC Entertainment |language=ko |via=[[Naver]] |archive-date=25 јуни 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625052821/https://m.entertain.naver.com/home/article/408/0000270717 |url-status=live }}</ref> == Содржина == Во [[Јужна Кореја]], каде што огненото оружје е строго забрането, одеднаш почнуваат да се случуваат серија масовни пукања. Поранешниот професионален војник Ли До, кој сега работи како обичен патролен полицаец, ги истражува овие случаи и забележува нешто необично: оружјето на таинствен начин завршува во рацете на очајни и незаштитени граѓани, кои се веќе подготвени да го повлечат чкрапалото. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Ким Нам Гил]] || Ли До |- | [[Ким Јунг Кванг]] || Мун Бек |- | [[Парк Хун]] || Ку Џонг Ман |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{IMDb title}} [[Категорија:Јужнокорејски телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на корејски јазик]] [[Категорија:Оригинални програми на Netflix]] o91kuvdnn5ekmnrn7o0ulzcohaido72 5544423 5544422 2026-04-24T19:22:36Z Andrew012p 85224 5544423 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Trigger 2025.jpg | image_alt = 1.15 | caption = Плакатот на серијата | native_name = 트리거 | genre = акционен трилер | writer = Квон О Сунг | director = Квон О Сунг | music = Хванг Санг Џун<ref>{{cite Instagram |postid=DLTZPtHTxvh |user=hwang_sang_jun |title=Netflix series <Trigger> |date=25 јуни 2025 |access-date=10 јули 2025 |language=ko}}</ref> | starring = {{Plainlist| * [[Ким Нам Гил]] * [[Ким Јунг Кванг]] }} | country = {{знамеикона|Јужна Кореја}} [[Јужна Кореја]] | language = [[корејски]] | num_episodes = 10 | runtime = 37 — 61 минути | company = Bidangil Pictures | network = [[Netflix]] | budget = 30 милијарди вони | first_aired = {{Start date|2025|07|25}} }} '''''Чкрапало''''' ({{Langx|ko|트리거}}, {{Langx|en|Trigger}}) — јужнокорејска [[телевизиска серија]] во жанрот акционен трилер од 2025 г., напишана и режирана од Квон О Сунг. Со Ким Нам Гил и Ким Јунг Кванг во главните улоги, серијата била објавена на [[Netflix]] на 25 јули 2025 г.<ref name="mbcent0625">{{cite web |author=Kim |first=Source |date=25 јуни 2025 |title=ко: 김남길X김영광 뭉친 '트리거' 액션 스릴러 갈증 채워주на? 7월 25일 공개 확정 |trans-title=Дали акциониот трилер „Чкрапало“ со Ким Нам Гил и Ким Јунг Кванг ќе ја задоволи вашата жед за акција? Потврдена премиерата за 25 јули |url=https://m.entertain.naver.com/home/article/408/0000270717 |access-date=25 јуни 2025 |website=MBC Entertainment |language=ko |via=[[Naver]] |archive-date=25 јуни 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625052821/https://m.entertain.naver.com/home/article/408/0000270717 |url-status=live }}</ref> == Содржина == Во [[Јужна Кореја]], каде што огненото оружје е строго забрането, одеднаш почнуваат да се случуваат серија масовни пукања. Поранешниот професионален војник Ли До, кој сега работи како обичен патролен полицаец, ги истражува овие случаи и забележува нешто необично: оружјето на таинствен начин завршува во рацете на очајни и незаштитени граѓани, кои се веќе подготвени да го повлечат [[Чкрапало|чкрапалото]]. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Ким Нам Гил]] || Ли До |- | [[Ким Јунг Кванг]] || Мун Бек |- | [[Парк Хун]] || Ку Џонг Ман |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{IMDb title}} [[Категорија:Јужнокорејски телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на корејски јазик]] [[Категорија:Оригинални програми на Netflix]] rkh4kb8v5ro9gvmqramubpdkbky7w8i 5544438 5544423 2026-04-24T19:47:07Z Andrew012p 85224 5544438 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Trigger 2025.jpg | image_alt = 1.15 | caption = Плакатот на серијата | native_name = 트리거 | genre = акционен трилер | writer = Квон О Сунг | director = Квон О Сунг | music = Хванг Санг Џун<ref>{{cite Instagram |postid=DLTZPtHTxvh |user=hwang_sang_jun |title=Netflix series <Trigger> |date=25 јуни 2025 |access-date=10 јули 2025 |language=ko}}</ref> | starring = {{Plainlist| * [[Ким Нам Гил]] * [[Ким Јунг Кванг]] }} | country = {{знамеикона|Јужна Кореја}} [[Јужна Кореја]] | language = [[корејски]] | num_episodes = 10 | runtime = 37 — 61 минути | company = Bidangil Pictures | network = [[Netflix]] | budget = 30 милијарди вони | first_aired = {{Start date|2025|07|25}} }} '''''Чкрапало''''' ({{Langx|ko|트리거}}, {{Langx|en|Trigger}}) — јужнокорејска [[телевизиска серија]] во жанрот акционен трилер од 2025 г., напишана и режирана од Квон О Сунг. Со Ким Нам Гил и Ким Јунг Кванг во главните улоги, серијата била објавена на [[Netflix]] на 25 јули 2025 г.<ref name="mbcent0625">{{cite web |author=Kim |first=Source |date=25 јуни 2025 |title=ко: 김남길X김영광 뭉친 '트리거' 액션 스릴러 갈증 채워주на? 7월 25일 공개 확정 |trans-title=Дали акциониот трилер „Чкрапало“ со Ким Нам Гил и Ким Јунг Кванг ќе ја задоволи вашата жед за акција? Потврдена премиерата за 25 јули |url=https://m.entertain.naver.com/home/article/408/0000270717 |access-date=25 јуни 2025 |website=MBC Entertainment |language=ko |via=[[Naver]] |archive-date=25 јуни 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625052821/https://m.entertain.naver.com/home/article/408/0000270717 |url-status=live }}</ref> == Содржина == Во [[Јужна Кореја]], каде што огненото оружје е строго забрането, одеднаш почнуваат да се случуваат серија масовни престрелки. Поранешниот професионален војник Ли До, кој сега работи како обичен патролен полицаец, ги истражува овие случаи и забележува нешто необично: оружјето на таинствен начин завршува во рацете на очајни и незаштитени граѓани, кои се веќе подготвени да го повлечат [[Чкрапало|чкрапалото]]. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Ким Нам Гил]] || Ли До |- | [[Ким Јунг Кванг]] || Мун Бек |- | [[Парк Хун]] || Ку Џонг Ман |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{IMDb title}} [[Категорија:Јужнокорејски телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на корејски јазик]] [[Категорија:Оригинални програми на Netflix]] jazyk2yf5unzqz9vnfahyxi46aozs9p 5544467 5544438 2026-04-24T20:51:05Z Andrew012p 85224 5544467 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Trigger 2025.jpg | image_alt = 1.15 | caption = Плакатот на серијата | native_name = 트리거 | genre = акционен трилер | writer = Квон О Сунг | director = Квон О Сунг | music = Хванг Санг Џун<ref>{{cite Instagram |postid=DLTZPtHTxvh |user=hwang_sang_jun |title=Netflix series <Trigger> |date=25 јуни 2025 |access-date=10 јули 2025 |language=ko}}</ref> | starring = {{Plainlist| * [[Ким Нам Гил]] * [[Ким Јунг Кванг]] }} | country = {{знамеикона|Јужна Кореја}} [[Јужна Кореја]] | language = [[корејски]] | num_episodes = 10 | runtime = 37 — 61 минути | company = Bidangil Pictures | network = [[Netflix]] | budget = 30 милијарди вони | first_aired = {{Start date|2025|07|25}} }} '''''Чкрапало''''' ({{Langx|ko|트리거}}, {{Langx|en|Trigger}}) — јужнокорејска [[телевизиска серија]] во жанрот акционен трилер од 2025 г., напишана и режирана од Квон О Сунг. Со Ким Нам Гил и Ким Јунг Кванг во главните улоги, серијата била објавена на [[Netflix]] на 25 јули 2025 г.<ref name="mbcent0625">{{cite web |author=Kim |first=Source |date=25 јуни 2025 |title=ко: 김남길X김영광 뭉친 '트리거' 액션 스릴러 갈증 채워주на? 7월 25일 공개 확정 |trans-title=Дали акциониот трилер „Чкрапало“ со Ким Нам Гил и Ким Јунг Кванг ќе ја задоволи вашата жед за акција? Потврдена премиерата за 25 јули |url=https://m.entertain.naver.com/home/article/408/0000270717 |access-date=25 јуни 2025 |website=MBC Entertainment |language=ko |via=[[Naver]] |archive-date=25 јуни 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625052821/https://m.entertain.naver.com/home/article/408/0000270717 |url-status=live }}</ref> == Содржина == Во [[Јужна Кореја]], каде што огненото оружје е строго забрането, одеднаш почнуваат да се случуваат серија масовни престрелки. Поранешниот професионален војник Ли До, кој сега работи како обичен патролен полицаец, ги истражува овие случаи и забележува нешто необично: оружјето на таинствен начин завршува во рацете на очајни и незаштитени граѓани, кои се веќе подготвени да го повлечат [[Чкрапало|чкрапалото]]. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Ким Нам Гил]] || Ли До |- | [[Ким Јонг Кванг]] || Мун Бек |- | [[Парк Хун]] || Ку Џонг Ман |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{IMDb title}} [[Категорија:Јужнокорејски телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на корејски јазик]] [[Категорија:Оригинални програми на Netflix]] ngm6k4djcfgdd3hs2kb5ov6dohkekba 5544468 5544467 2026-04-24T20:51:22Z Andrew012p 85224 5544468 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Trigger 2025.jpg | image_alt = 1.15 | caption = Плакатот на серијата | native_name = 트리거 | genre = акционен трилер | writer = Квон О Сунг | director = Квон О Сунг | music = Хванг Санг Џун<ref>{{cite Instagram |postid=DLTZPtHTxvh |user=hwang_sang_jun |title=Netflix series <Trigger> |date=25 јуни 2025 |access-date=10 јули 2025 |language=ko}}</ref> | starring = {{Plainlist| * [[Ким Нам Гил]] * [[Ким Јонг Кванг]] }} | country = {{знамеикона|Јужна Кореја}} [[Јужна Кореја]] | language = [[корејски]] | num_episodes = 10 | runtime = 37 — 61 минути | company = Bidangil Pictures | network = [[Netflix]] | budget = 30 милијарди вони | first_aired = {{Start date|2025|07|25}} }} '''''Чкрапало''''' ({{Langx|ko|트리거}}, {{Langx|en|Trigger}}) — јужнокорејска [[телевизиска серија]] во жанрот акционен трилер од 2025 г., напишана и режирана од Квон О Сунг. Со Ким Нам Гил и Ким Јонг Кванг во главните улоги, серијата била објавена на [[Netflix]] на 25 јули 2025 г.<ref name="mbcent0625">{{cite web |author=Kim |first=Source |date=25 јуни 2025 |title=ко: 김남길X김영광 뭉친 '트리거' 액션 스릴러 갈증 채워주на? 7월 25일 공개 확정 |trans-title=Дали акциониот трилер „Чкрапало“ со Ким Нам Гил и Ким Јунг Кванг ќе ја задоволи вашата жед за акција? Потврдена премиерата за 25 јули |url=https://m.entertain.naver.com/home/article/408/0000270717 |access-date=25 јуни 2025 |website=MBC Entertainment |language=ko |via=[[Naver]] |archive-date=25 јуни 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625052821/https://m.entertain.naver.com/home/article/408/0000270717 |url-status=live }}</ref> == Содржина == Во [[Јужна Кореја]], каде што огненото оружје е строго забрането, одеднаш почнуваат да се случуваат серија масовни престрелки. Поранешниот професионален војник Ли До, кој сега работи како обичен патролен полицаец, ги истражува овие случаи и забележува нешто необично: оружјето на таинствен начин завршува во рацете на очајни и незаштитени граѓани, кои се веќе подготвени да го повлечат [[Чкрапало|чкрапалото]]. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Ким Нам Гил]] || Ли До |- | [[Ким Јонг Кванг]] || Мун Бек |- | [[Парк Хун]] || Ку Џонг Ман |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{IMDb title}} [[Категорија:Јужнокорејски телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на корејски јазик]] [[Категорија:Оригинални програми на Netflix]] crnoxy8zvc1n9lu6g9m30rcgfrwkhok 1 1392540 5544407 2026-04-24T19:00:06Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5544407 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 10 1392541 5544410 2026-04-24T19:04:16Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{cite web |url = {{#ifeq: {{{postid|}}} | {{{postid}}} | https://www.instagram.com/p/{{{postid}}}/ | https://www.instagram.com/ }} |title = {{#invoke:String|replace|source={{{title|<noinclude>&#123;&#123;&#123;title&#125;&#125;&#125;</noinclude>}}} |pattern=https*:// |replace=|plain=false}} |lang = {{{language|{{{lang|{{{јазик|}}}}}}}}} | author = {{#if: {{{last|}}} | {{#if: {{{first|}}} | {{{last}}}, {{{first}... 5544410 wikitext text/x-wiki {{cite web |url = {{#ifeq: {{{postid|}}} | {{{postid}}} | https://www.instagram.com/p/{{{postid}}}/ | https://www.instagram.com/ }} |title = {{#invoke:String|replace|source={{{title|<noinclude>&#123;&#123;&#123;title&#125;&#125;&#125;</noinclude>}}} |pattern=https*:// |replace=|plain=false}} |lang = {{{language|{{{lang|{{{јазик|}}}}}}}}} | author = {{#if: {{{last|}}} | {{#if: {{{first|}}} | {{{last}}}, {{{first}}} [@{{{user|}}}] | {{{last}}} [@{{{user|}}}] }} | {{#if: {{{author|}}} | {{{author}}} [@{{{user|}}}] | {{#if: {{{author-link|}}} | {{{author-link}}} [@{{{user|}}}] | @{{{user|<noinclude>{{{user}}} ({{HumanizeDate|{{{date}}}}})</noinclude>}}} }} }} }} |authorlink = {{{author-link|{{{authorlink|}}}}}} |date = {{{date|}}} |website = [[Instagram]] |subtitle = [Instagram] |access-date = {{{access-date|{{{accessdate|}}}}}} |archive-date = {{{archive-date|{{{archivedate|}}}}}} |archive-url = {{{archive-url|{{{archiveurl|}}}}}} |url-status = {{{url-status|}}} }}<includeonly>{{#if:{{{title|}}}{{{script-title|}}}||{{#ifeq: {{{user|}}}{{{postid|}}}{{{date|}}} | {{{user}}}{{{postid}}}{{{date}}}||<span style="font-size:100%" class="error citation-comment">&#59;</span>}}{{main other|[[Категорија:Страници со неправилно користење на предлошката Cite instagram]]}} }}{{#if:{{{user|}}}||<span style="font-size:100%" class="error citation-comment">Недостасува или е празно полето <kbd>&#124;user=</kbd> ([[Предлошка:Cite instagram#Помош|помош]]){{#ifeq: {{{postid|}}}{{{date|}}} | {{{postid}}}{{{date}}}||&#59;}}</span>{{main other|[[Категорија:Страници со неправилно користење на предлошката Cite instagram]]}} }}{{#if:{{{postid|}}}||<span style="font-size:100%" class="error citation-comment">Недостасува или е празно полето <kbd>&#124;postid=</kbd> ([[Предлошка:Cite instagram#Помош|помош]]){{#if:{{{date|}}}||&#59;}}</span>{{main other|[[Категорија:Страници со неправилно користење на предлошката Cite instagram]]}} }}{{#if:{{{date|}}}||<span style="font-size:100%" class="error citation-comment">Недостасува или е празно полето <kbd>&#124;date=</kbd> ([[Предлошка:Cite instagram#Помош|помош]])</span>{{main other|[[Категорија:Страници со неправилно користење на предлошката Cite instagram]]}} }}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> 6o6lf17pnimqvxg6f6wp1q1abrkqz7q 5544412 5544410 2026-04-24T19:07:49Z Andrew012p 85224 5544412 wikitext text/x-wiki {{cite web | url = {{#ifeq: {{{postid|}}} | {{{postid}}} | https://www.instagram.com/p/{{{postid}}}/ | https://www.instagram.com/ }} | title = {{#invoke:String|replace|source={{{title|<noinclude>&#123;&#123;&#123;title&#125;&#125;&#125;</noinclude>}}} |pattern=https*:// |replace=|plain=false}} | script-title = {{{script-title|}}} | trans-title = {{{trans-title|}}} | language = {{{language|{{{lang|{{{јазик|}}}}}}}}} | last = {{{last|}}} | first = {{{first|}}} | author = {{#if: {{{last|}}} | |{{#if: {{{author|}}} |{{{author}}} |{{#if: {{{user|}}} |(({{{user|}}}))}} }} }} | author-mask = {{#if: {{{last|}}} | {{#if: {{{first|}}} | {{{last}}}, {{{first}}} [@{{{user|}}}]{{#if:{{{user2}}}|&#59;|}} | {{{last}}} [@{{{user|}}}]{{#if:{{{user2}}}|&#59;|}} }} | {{#if: {{{author|}}} | {{{author}}} [@{{{user|}}}]{{#if:{{{user2}}}|&#59;|}} | {{#if: {{{author-link|{{{authorlink|}}} }}} | {{{author-link|{{{authorlink|}}} }}} [@{{{user|}}}]{{#if:{{{user2}}}|&#59;|}} | @{{{user|}}}{{#if:{{{user2}}}|&#59;|}} }} }} }} | author-link = {{{author-link|{{{authorlink|}}} }}} | last2 = {{{last2|}}} | first2 = {{{first2|}}} | author2 = {{#if: {{{last2|}}} | |{{#if: {{{author2|}}} |{{{author2}}} |{{#if: {{{user2|}}} |(({{{user2|}}}))}} }} }} | author-mask2 = {{#if: {{{last2|}}} | {{#if: {{{first2|}}} | {{{last2}}}, {{{first2}}} [@{{{user2|}}}] | {{{last2}}} [@{{{user2|}}}] }} | {{#if: {{{author2|}}} | {{{author2}}} [@{{{user2|}}}] | {{#if: {{{author-link2|{{{authorlink2|}}} }}} | {{{author-link2|{{{authorlink2|}}} }}} [@{{{user2|}}}]| @{{{user2|}}} }} }} }} | author-link2 = {{{author-link2|{{{authorlink2|}}} }}} | date = {{{date|}}} | via = {{#ifeq:{{{link|}}}|no|Instagram|[[Instagram]]}} | location = {{{location|}}} | access-date = {{{access-date|{{{accessdate|}}} }}} | archive-date = {{{archive-date|{{{archivedate|}}} }}} | archive-url = {{{archive-url|{{{archiveurl|}}} }}} | url-status = {{{url-status|{{{dead-url|{{{deadurl|}}}}}}}}} | ref = {{{ref|}}} | df = {{{df|}}} }}<includeonly>{{#if:{{{title|}}}{{{script-title|}}}||{{#ifeq: {{{user|}}}{{{postid|}}}{{{date|}}} | {{{user}}}{{{postid}}}{{{date}}}||<span style="font-size:100%" class="error citation-comment">&#59;</span>}}{{main other|[[Категорија:Страници со неправилно користење на предлошката Cite instagram]]}} }}{{#if:{{{user|}}}||<span style="font-size:100%" class="error citation-comment"><code class="cs1-code">{{((}}[[Предлошка:Cite Instagram|Cite Instagram]]{{))}}</code>: Недостасува или е празно полето <kbd>&#124;user=</kbd> ([[Предлошка:Cite instagram#Помош|помош]]){{#ifeq: {{{postid|}}}{{{date|}}} | {{{postid}}}{{{date}}}||&#59;}}</span>{{main other|[[Категорија:Страници со неправилно користење на предлошката Cite instagram]]}} }}{{#if:{{{user2|}}}||{{#ifeq:{{#expr: {{#if:{{{first2|}}}|1|0}} or {{#if:{{{last2|}}}|1|0}} or {{#if:{{{author2|}}}|1|0}} or {{#if:{{{author-link2|{{{authorlink2|}}} }}}|1|0}} }}|1|<span style="font-size:100%" class="error citation-comment"><code class="cs1-code">{{((}}[[Предлошка:Cite Instagram|Cite Instagram]]{{))}}</code>: Недостасува или е празно полето <kbd>&#124;user2=</kbd> ([[Предлошка:Cite instagram#Помош|помош]]){{#ifeq: {{{postid|}}}{{{date|}}} | {{{postid}}}{{{date}}}||&#59;}}</span>{{main other|[[Категорија:Страници со неправилно користење на предлошката Cite instagram]]}} }} }}{{#if:{{{postid|}}}||<span style="font-size:100%" class="error citation-comment"><code class="cs1-code">{{((}}[[Предлошка:Cite Instagram|Cite Instagram]]{{))}}</code>: Недостасува или е празно полето <kbd>&#124;postid=</kbd> ([[Предлошка:Cite instagram#Помош|помош]]){{#if:{{{date|}}}||&#59;}}</span>{{main other|[[Категорија:Страници со неправилно користење на предлошката Cite instagram]]}} }}{{#if:{{{date|}}}||<span style="font-size:100%" class="error citation-comment"><code class="cs1-code">{{((}}[[Предлошка:Cite Instagram|Cite Instagram]]{{))}}</code>: Недостасува или е празно полето <kbd>&#124;date=</kbd> ([[Предлошка:Cite instagram#Помош|помош]])</span>{{main other|[[Категорија:Страници со неправилно користење на предлошката Cite instagram]]}} }}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> diu3beo2gud7o9i4onr57v3l812jvog 5544414 5544412 2026-04-24T19:11:15Z Andrew012p 85224 5544414 wikitext text/x-wiki {{cite web | url = {{#ifeq: {{{postid|}}} | {{{postid}}} | https://www.instagram.com/p/{{{postid}}}/ | https://www.instagram.com/ }} | title = {{#invoke:String|replace|source={{{title|<noinclude>&#123;&#123;&#123;title&#125;&#125;&#125;</noinclude>}}} |pattern=https*:// |replace=|plain=false}} | script-title = {{{script-title|}}} | trans-title = {{{trans-title|}}} | language = {{{language|{{{lang|{{{јазик|}}}}}}}}} | last = {{{last|}}} | first = {{{first|}}} | author = {{#if: {{{last|}}} | |{{#if: {{{author|}}} |{{{author}}} |{{#if: {{{user|}}} |(({{{user|}}}))}} }} }} | author-mask = {{#if: {{{last|}}} | {{#if: {{{first|}}} | {{{last}}}, {{{first}}} [@{{{user|}}}]{{#if:{{{user2}}}|&#59;|}} | {{{last}}} [@{{{user|}}}]{{#if:{{{user2}}}|&#59;|}} }} | {{#if: {{{author|}}} | {{{author}}} [@{{{user|}}}]{{#if:{{{user2}}}|&#59;|}} | {{#if: {{{author-link|{{{authorlink|}}} }}} | {{{author-link|{{{authorlink|}}} }}} [@{{{user|}}}]{{#if:{{{user2}}}|&#59;|}} | @{{{user|}}}{{#if:{{{user2}}}|&#59;|}} }} }} }} | author-link = {{{author-link|{{{authorlink|}}} }}} | last2 = {{{last2|}}} | first2 = {{{first2|}}} | author2 = {{#if: {{{last2|}}} | |{{#if: {{{author2|}}} |{{{author2}}} |{{#if: {{{user2|}}} |(({{{user2|}}}))}} }} }} | author-mask2 = {{#if: {{{last2|}}} | {{#if: {{{first2|}}} | {{{last2}}}, {{{first2}}} [@{{{user2|}}}] | {{{last2}}} [@{{{user2|}}}] }} | {{#if: {{{author2|}}} | {{{author2}}} [@{{{user2|}}}] | {{#if: {{{author-link2|{{{authorlink2|}}} }}} | {{{author-link2|{{{authorlink2|}}} }}} [@{{{user2|}}}]| @{{{user2|}}} }} }} }} | author-link2 = {{{author-link2|{{{authorlink2|}}} }}} | date = {{{date|}}} | via = Instagram | location = {{{location|}}} | access-date = {{{access-date|{{{accessdate|}}} }}} | archive-date = {{{archive-date|{{{archivedate|}}} }}} | archive-url = {{{archive-url|{{{archiveurl|}}} }}} | url-status = {{{url-status|{{{dead-url|{{{deadurl|}}}}}}}}} | ref = {{{ref|}}} | df = {{{df|}}} | postscript = — преку [[Instagram]]. }}<includeonly>{{#if:{{{title|}}}{{{script-title|}}}||{{#ifeq: {{{user|}}}{{{postid|}}}{{{date|}}} | {{{user}}}{{{postid}}}{{{date}}}||<span style="font-size:100%" class="error citation-comment">&#59;</span>}}{{main other|[[Категорија:Страници со неправилно користење на предлошката Cite instagram]]}} }}{{#if:{{{user|}}}||<span style="font-size:100%" class="error citation-comment"><code class="cs1-code">{{((}}[[Предлошка:Cite Instagram|Cite Instagram]]{{))}}</code>: Недостасува или е празно полето <kbd>&#124;user=</kbd> ([[Предлошка:Cite instagram#Помош|помош]]){{#ifeq: {{{postid|}}}{{{date|}}} | {{{postid}}}{{{date}}}||&#59;}}</span>{{main other|[[Категорија:Страници со неправилно користење на предлошката Cite instagram]]}} }}{{#if:{{{user2|}}}||{{#ifeq:{{#expr: {{#if:{{{first2|}}}|1|0}} or {{#if:{{{last2|}}}|1|0}} or {{#if:{{{author2|}}}|1|0}} or {{#if:{{{author-link2|{{{authorlink2|}}} }}}|1|0}} }}|1|<span style="font-size:100%" class="error citation-comment"><code class="cs1-code">{{((}}[[Предлошка:Cite Instagram|Cite Instagram]]{{))}}</code>: Недостасува или е празно полето <kbd>&#124;user2=</kbd> ([[Предлошка:Cite instagram#Помош|помош]]){{#ifeq: {{{postid|}}}{{{date|}}} | {{{postid}}}{{{date}}}||&#59;}}</span>{{main other|[[Категорија:Страници со неправилно користење на предлошката Cite instagram]]}} }} }}{{#if:{{{postid|}}}||<span style="font-size:100%" class="error citation-comment"><code class="cs1-code">{{((}}[[Предлошка:Cite Instagram|Cite Instagram]]{{))}}</code>: Недостасува или е празно полето <kbd>&#124;postid=</kbd> ([[Предлошка:Cite instagram#Помош|помош]]){{#if:{{{date|}}}||&#59;}}</span>{{main other|[[Категорија:Страници со неправилно користење на предлошката Cite instagram]]}} }}{{#if:{{{date|}}}||<span style="font-size:100%" class="error citation-comment"><code class="cs1-code">{{((}}[[Предлошка:Cite Instagram|Cite Instagram]]{{))}}</code>: Недостасува или е празно полето <kbd>&#124;date=</kbd> ([[Предлошка:Cite instagram#Помош|помош]])</span>{{main other|[[Категорија:Страници со неправилно користење на предлошката Cite instagram]]}} }}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> rrr3dwc14ylqo98dxokr13bymo0pios 5544415 5544414 2026-04-24T19:12:36Z Andrew012p 85224 5544415 wikitext text/x-wiki {{cite web | url = {{#ifeq: {{{postid|}}} | {{{postid}}} | https://www.instagram.com/p/{{{postid}}}/ | https://www.instagram.com/ }} | title = {{#invoke:String|replace|source={{{title|<noinclude>&#123;&#123;&#123;title&#125;&#125;&#125;</noinclude>}}} |pattern=https*:// |replace=|plain=false}} | script-title = {{{script-title|}}} | trans-title = {{{trans-title|}}} | language = {{{language|{{{lang|{{{јазик|}}}}}}}}} | last = {{{last|}}} | first = {{{first|}}} | author = {{#if: {{{last|}}} | |{{#if: {{{author|}}} |{{{author}}} |{{#if: {{{user|}}} |(({{{user|}}}))}} }} }} | author-mask = {{#if: {{{last|}}} | {{#if: {{{first|}}} | {{{last}}}, {{{first}}} [@{{{user|}}}]{{#if:{{{user2}}}|&#59;|}} | {{{last}}} [@{{{user|}}}]{{#if:{{{user2}}}|&#59;|}} }} | {{#if: {{{author|}}} | {{{author}}} [@{{{user|}}}]{{#if:{{{user2}}}|&#59;|}} | {{#if: {{{author-link|{{{authorlink|}}} }}} | {{{author-link|{{{authorlink|}}} }}} [@{{{user|}}}]{{#if:{{{user2}}}|&#59;|}} | @{{{user|}}}{{#if:{{{user2}}}|&#59;|}} }} }} }} | author-link = {{{author-link|{{{authorlink|}}} }}} | last2 = {{{last2|}}} | first2 = {{{first2|}}} | author2 = {{#if: {{{last2|}}} | |{{#if: {{{author2|}}} |{{{author2}}} |{{#if: {{{user2|}}} |(({{{user2|}}}))}} }} }} | author-mask2 = {{#if: {{{last2|}}} | {{#if: {{{first2|}}} | {{{last2}}}, {{{first2}}} [@{{{user2|}}}] | {{{last2}}} [@{{{user2|}}}] }} | {{#if: {{{author2|}}} | {{{author2}}} [@{{{user2|}}}] | {{#if: {{{author-link2|{{{authorlink2|}}} }}} | {{{author-link2|{{{authorlink2|}}} }}} [@{{{user2|}}}]| @{{{user2|}}} }} }} }} | author-link2 = {{{author-link2|{{{authorlink2|}}} }}} | date = {{{date|}}} | location = {{{location|}}} | access-date = {{{access-date|{{{accessdate|}}} }}} | archive-date = {{{archive-date|{{{archivedate|}}} }}} | archive-url = {{{archive-url|{{{archiveurl|}}} }}} | url-status = {{{url-status|{{{dead-url|{{{deadurl|}}}}}}}}} | ref = {{{ref|}}} | df = {{{df|}}} | postscript = — преку [[Instagram]]. }}<includeonly>{{#if:{{{title|}}}{{{script-title|}}}||{{#ifeq: {{{user|}}}{{{postid|}}}{{{date|}}} | {{{user}}}{{{postid}}}{{{date}}}||<span style="font-size:100%" class="error citation-comment">&#59;</span>}}{{main other|[[Категорија:Страници со неправилно користење на предлошката Cite instagram]]}} }}{{#if:{{{user|}}}||<span style="font-size:100%" class="error citation-comment"><code class="cs1-code">{{((}}[[Предлошка:Cite Instagram|Cite Instagram]]{{))}}</code>: Недостасува или е празно полето <kbd>&#124;user=</kbd> ([[Предлошка:Cite instagram#Помош|помош]]){{#ifeq: {{{postid|}}}{{{date|}}} | {{{postid}}}{{{date}}}||&#59;}}</span>{{main other|[[Категорија:Страници со неправилно користење на предлошката Cite instagram]]}} }}{{#if:{{{user2|}}}||{{#ifeq:{{#expr: {{#if:{{{first2|}}}|1|0}} or {{#if:{{{last2|}}}|1|0}} or {{#if:{{{author2|}}}|1|0}} or {{#if:{{{author-link2|{{{authorlink2|}}} }}}|1|0}} }}|1|<span style="font-size:100%" class="error citation-comment"><code class="cs1-code">{{((}}[[Предлошка:Cite Instagram|Cite Instagram]]{{))}}</code>: Недостасува или е празно полето <kbd>&#124;user2=</kbd> ([[Предлошка:Cite instagram#Помош|помош]]){{#ifeq: {{{postid|}}}{{{date|}}} | {{{postid}}}{{{date}}}||&#59;}}</span>{{main other|[[Категорија:Страници со неправилно користење на предлошката Cite instagram]]}} }} }}{{#if:{{{postid|}}}||<span style="font-size:100%" class="error citation-comment"><code class="cs1-code">{{((}}[[Предлошка:Cite Instagram|Cite Instagram]]{{))}}</code>: Недостасува или е празно полето <kbd>&#124;postid=</kbd> ([[Предлошка:Cite instagram#Помош|помош]]){{#if:{{{date|}}}||&#59;}}</span>{{main other|[[Категорија:Страници со неправилно користење на предлошката Cite instagram]]}} }}{{#if:{{{date|}}}||<span style="font-size:100%" class="error citation-comment"><code class="cs1-code">{{((}}[[Предлошка:Cite Instagram|Cite Instagram]]{{))}}</code>: Недостасува или е празно полето <kbd>&#124;date=</kbd> ([[Предлошка:Cite instagram#Помош|помош]])</span>{{main other|[[Категорија:Страници со неправилно користење на предлошката Cite instagram]]}} }}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> 6xe1ervxyrlhmccvxr1le50vcbr3jmc 5544416 5544415 2026-04-24T19:13:26Z Andrew012p 85224 5544416 wikitext text/x-wiki {{cite web | url = {{#ifeq: {{{postid|}}} | {{{postid}}} | https://www.instagram.com/p/{{{postid}}}/ | https://www.instagram.com/ }} | title = {{#invoke:String|replace|source={{{title|<noinclude>&#123;&#123;&#123;title&#125;&#125;&#125;</noinclude>}}} |pattern=https*:// |replace=|plain=false}} | script-title = {{{script-title|}}} | trans-title = {{{trans-title|}}} | language = {{{language|{{{lang|{{{јазик|}}}}}}}}} | last = {{{last|}}} | first = {{{first|}}} | author = {{#if: {{{last|}}} | |{{#if: {{{author|}}} |{{{author}}} |{{#if: {{{user|}}} |(({{{user|}}}))}} }} }} | author-mask = {{#if: {{{last|}}} | {{#if: {{{first|}}} | {{{last}}}, {{{first}}} [@{{{user|}}}]{{#if:{{{user2}}}|&#59;|}} | {{{last}}} [@{{{user|}}}]{{#if:{{{user2}}}|&#59;|}} }} | {{#if: {{{author|}}} | {{{author}}} [@{{{user|}}}]{{#if:{{{user2}}}|&#59;|}} | {{#if: {{{author-link|{{{authorlink|}}} }}} | {{{author-link|{{{authorlink|}}} }}} [@{{{user|}}}]{{#if:{{{user2}}}|&#59;|}} | @{{{user|}}}{{#if:{{{user2}}}|&#59;|}} }} }} }} | author-link = {{{author-link|{{{authorlink|}}} }}} | last2 = {{{last2|}}} | first2 = {{{first2|}}} | author2 = {{#if: {{{last2|}}} | |{{#if: {{{author2|}}} |{{{author2}}} |{{#if: {{{user2|}}} |(({{{user2|}}}))}} }} }} | author-mask2 = {{#if: {{{last2|}}} | {{#if: {{{first2|}}} | {{{last2}}}, {{{first2}}} [@{{{user2|}}}] | {{{last2}}} [@{{{user2|}}}] }} | {{#if: {{{author2|}}} | {{{author2}}} [@{{{user2|}}}] | {{#if: {{{author-link2|{{{authorlink2|}}} }}} | {{{author-link2|{{{authorlink2|}}} }}} [@{{{user2|}}}]| @{{{user2|}}} }} }} }} | author-link2 = {{{author-link2|{{{authorlink2|}}} }}} | date = {{{date|}}} | location = {{{location|}}} | access-date = {{{access-date|{{{accessdate|}}} }}} | archive-date = {{{archive-date|{{{archivedate|}}} }}} | archive-url = {{{archive-url|{{{archiveurl|}}} }}} | url-status = {{{url-status|{{{dead-url|{{{deadurl|}}}}}}}}} | ref = {{{ref|}}} | df = {{{df|}}} | postscript =&nbsp;— преку [[Instagram]]. }}<includeonly>{{#if:{{{title|}}}{{{script-title|}}}||{{#ifeq: {{{user|}}}{{{postid|}}}{{{date|}}} | {{{user}}}{{{postid}}}{{{date}}}||<span style="font-size:100%" class="error citation-comment">&#59;</span>}}{{main other|[[Категорија:Страници со неправилно користење на предлошката Cite instagram]]}} }}{{#if:{{{user|}}}||<span style="font-size:100%" class="error citation-comment"><code class="cs1-code">{{((}}[[Предлошка:Cite Instagram|Cite Instagram]]{{))}}</code>: Недостасува или е празно полето <kbd>&#124;user=</kbd> ([[Предлошка:Cite instagram#Помош|помош]]){{#ifeq: {{{postid|}}}{{{date|}}} | {{{postid}}}{{{date}}}||&#59;}}</span>{{main other|[[Категорија:Страници со неправилно користење на предлошката Cite instagram]]}} }}{{#if:{{{user2|}}}||{{#ifeq:{{#expr: {{#if:{{{first2|}}}|1|0}} or {{#if:{{{last2|}}}|1|0}} or {{#if:{{{author2|}}}|1|0}} or {{#if:{{{author-link2|{{{authorlink2|}}} }}}|1|0}} }}|1|<span style="font-size:100%" class="error citation-comment"><code class="cs1-code">{{((}}[[Предлошка:Cite Instagram|Cite Instagram]]{{))}}</code>: Недостасува или е празно полето <kbd>&#124;user2=</kbd> ([[Предлошка:Cite instagram#Помош|помош]]){{#ifeq: {{{postid|}}}{{{date|}}} | {{{postid}}}{{{date}}}||&#59;}}</span>{{main other|[[Категорија:Страници со неправилно користење на предлошката Cite instagram]]}} }} }}{{#if:{{{postid|}}}||<span style="font-size:100%" class="error citation-comment"><code class="cs1-code">{{((}}[[Предлошка:Cite Instagram|Cite Instagram]]{{))}}</code>: Недостасува или е празно полето <kbd>&#124;postid=</kbd> ([[Предлошка:Cite instagram#Помош|помош]]){{#if:{{{date|}}}||&#59;}}</span>{{main other|[[Категорија:Страници со неправилно користење на предлошката Cite instagram]]}} }}{{#if:{{{date|}}}||<span style="font-size:100%" class="error citation-comment"><code class="cs1-code">{{((}}[[Предлошка:Cite Instagram|Cite Instagram]]{{))}}</code>: Недостасува или е празно полето <kbd>&#124;date=</kbd> ([[Предлошка:Cite instagram#Помош|помош]])</span>{{main other|[[Категорија:Страници со неправилно користење на предлошката Cite instagram]]}} }}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> lwhi5lrlghnawap7j0jcergvlfupc9v 0 1392542 5544418 2026-04-24T19:18:05Z Тиверополник 1815 нс 5544418 wikitext text/x-wiki '''Корупцијата во Узбекистан''' — сериозен проблем. Постојат закони за спречување на корупцијата, но нивното спроведување во однос на законите што се однесуваат на корупцијата е многу слабо. Ниските стапки на гонење на корумпирани службеници се уште еден фактор што придонесува за раширената корупција во Узбекистан. Не е кривично дело службено лице кое не е јавен службеник да влијае врз дискреционото право на јавен службеник. Судскиот систем се соочува со сериозни функционални дефицити поради ограничените ресурси и корупцијата.<ref>{{cite web|title=Uzbekistan Corruption Profile|url=http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/europe-central-asia/uzbekistan/show-all.aspx|publisher=Business Anti-Corruption Portal|access-date=14 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305123721/http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/europe-central-asia/uzbekistan/show-all.aspx|archive-date=5 March 2016|url-status=dead}}</ref> Во [[Узбекистан]], корупцијата е присутна на речиси секое ниво на општеството, бизнисот и владата. Узбекистан е исто така една од најкорумпираните земји во светот,<ref name=biz>{{cite web| title =Business Corruption in Uzbekistan| work =Business Anti-Corruption Portal| url =http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/europe-central-asia/uzbekistan/show-all.aspx| access-date =27 March 2014| archive-url =https://web.archive.org/web/20160305123721/http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/europe-central-asia/uzbekistan/show-all.aspx| archive-date =5 March 2016| url-status =dead}}</ref> а меѓу придонесувачките фактори се тоа што ја поседува втората по големина економија во [[Средна Азија]], има големи резерви на [[природен гас]] и нејзината географска положба меѓу ривалските сили (САД и Русија) од т.н. [[Втора студена војна]].<ref name="spieg">{{cite web |last=Follath |first=Erich |date=3 Apr 2015 |title=Tashkent's Shakespearean Drama: Scandal Shakes Uzbekistan's Ruling Family |url=http://www.spiegel.de/international/world/scandal-envelops-family-of-uzbekistan-dictator-karimov-a-1026885.html |work=Der Spiegel}}</ref> [[Транспаренси интернешнл]] во својот [[показател на перцепција на корупцијата]] за 2024 година, објавен на почетокот на 2025 година, оценил 180 земји на скала од 0 („многу корумпирани“) до 100 („многу чисти“). Узбекистан добил оценка 32. Кога се рангира според резултатот, Узбекистан се нашол на 121-во место меѓу 180-те земји според показателот, каде што земјата на првото место се смета дека има најчесен јавен сектор.<ref>{{Cite web |title=The ABCs of the CPI: How the Corruption Perceptions Index is calculated |url=https://www.transparency.org/en/news/how-cpi-scores-are-calculated |date=11 February 2025 |access-date=23 March 2025 |website=Transparency.org|language=en}}</ref> За споредба со регионалните резултати, најдобриот резултат меѓу земјите од Источна Европа и Средна Азија{{refn |Албанија, Ерменија, Азербејџан, Белорусија, Босна и Херцеговина, Грузија, Казахстан, Косово, Киргистан, Молдавија, Црна Гора, Северна Македонија, Русија, Србија, Таџикистан, Турција, Туркменистан, Украина, Узбекистан |group="Note"}} бил 53, просечниот резултат бил 35, а најлошиот резултат бил 17.<ref>{{Cite web |title=CPI 2024 for Eastern Europe & Central Asia: Vicious cycle of weak democracy and flourishing corruption |url=https://www.transparency.org/en/news/cpi-2024-eastern-europe-central-asia--vicious-cycle-weak-democracy-flourishing-corruption |first=Altynai |last=Myrzabekova |first2=Lidija |last2=Prokic |date=11 February 2025 |access-date=23 March 2025 |website=Transparency.org|language=en}}</ref> За споредба со светските резултати, најдобриот резултат бил 90 (ранг 1), просечниот резултат бил 43, а најлошиот резултат бил 8 (ранг 180).<ref name=CPI2024-Uzbekistan>{{Cite web |title=Corruption Perceptions Index 2024: Uzbekistan |url=https://www.transparency.org/en/cpi/2024/index/uzb |access-date=23 March 2025 |website=Transparency.org |language=en}}</ref> [[Транспаренси интернешнл]] во 2024 година напишал дека иако авторитарната влада на Узбекистан се спротивставува на напредокот во борбата против корупцијата,<ref name=CPI2023-Region>{{Cite web |title=CPI 2023 for Eastern Europe & Central Asia: Autocracy & weak justice systems enabling widespread corruption |url=https://www.transparency.org/en/news/cpi-2023-eastern-europe-central-asia-autocracy-weak-justice-systems-widespread-enabling-corruption |access-date=7 April 2024 |website=Transparency.org|language=en}}</ref> и иако резултатот на Узбекистан останува под глобалниот и регионалниот просек, сепак е постигнат постојан и значаен напредок: резултатот на Узбекистан на Показателот на перцепција на корупцијата се подобрувал секоја година помеѓу 2013 и 2023 година, од 17 на 33, пред да се намали за еден поен во 2024 година.<ref name=CPI2024-Uzbekistan/> Транспаренси интернешнл наведува: „Клучните чекори вклучуваат создавање агенција за борба против корупцијата, зајакнување на законодавството и либерализација на економијата. Важно е што се воспоставени политики и процедури за спроведување на овие закони и поднесени се кривични пријави против бројни корумпирани службеници. Владата исто така воведе посилни внатрешни контроли и алатки за ревизија во различни министерства и локални владини канцеларии, како што се системи за управување против [[anti-bribery|поткуп]].“<ref name=CPI2023-Region/> „Проневерата и поткупот меѓу службениците од пониско и средно ниво се дел од секојдневниот живот и понекогаш се дури и транспарентни“, наведува [[Фридом хаус]] во 2015 година. Фридом хаус додава дека распространетоста на корупцијата помага да се „ограничи еднаквоста на можностите“.<ref name="freed">{{cite web| title =Uzbekistan| work =Freedom House| url =https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2014/uzbekistan| access-date =22 December 2015| archive-date =16 March 2015| archive-url =https://web.archive.org/web/20150316185606/https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2014/uzbekistan| url-status =dead}}</ref> Извештај од 2015 година на [[Амнести интернешенал]] цитира бизнисмен кој бил уапсен и мачен во 2011 година, кој изјавил дека корупцијата во Узбекистан е „рак што се проширил насекаде“.<ref name=amn>{{cite web| title =Uzbekistan: Torture, corruption and lies| work =Amnesty International| date =13 Apr 2015| url =https://www.amnesty.org.uk/uzbekistan-torture-corruption-and-lies#.VnnqQOOfrGd}}</ref> j3v0epu0ig453v4cueeh8k5etwr1wf8 5544429 5544418 2026-04-24T19:28:23Z Тиверополник 1815 5544429 wikitext text/x-wiki '''Корупцијата во Узбекистан''' — сериозен проблем. Постојат закони за спречување на корупцијата, но нивното спроведување во однос на законите што се однесуваат на корупцијата е многу слабо. Ниските стапки на гонење на корумпирани службеници се уште еден фактор што придонесува за раширената корупција во Узбекистан. Не е кривично дело службено лице кое не е јавен службеник да влијае врз дискреционото право на јавен службеник. Судскиот систем се соочува со сериозни функционални дефицити поради ограничените ресурси и корупцијата.<ref>{{cite web|title=Uzbekistan Corruption Profile|url=http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/europe-central-asia/uzbekistan/show-all.aspx|publisher=Business Anti-Corruption Portal|access-date=14 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305123721/http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/europe-central-asia/uzbekistan/show-all.aspx|archive-date=5 March 2016|url-status=dead}}</ref> Во [[Узбекистан]], корупцијата е присутна на речиси секое ниво на општеството, бизнисот и владата. Узбекистан е исто така една од најкорумпираните земји во светот,<ref name=biz>{{cite web| title =Business Corruption in Uzbekistan| work =Business Anti-Corruption Portal| url =http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/europe-central-asia/uzbekistan/show-all.aspx| access-date =27 March 2014| archive-url =https://web.archive.org/web/20160305123721/http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/europe-central-asia/uzbekistan/show-all.aspx| archive-date =5 March 2016| url-status =dead}}</ref> а меѓу придонесувачките фактори се тоа што ја поседува втората по големина економија во [[Средна Азија]], има големи резерви на [[природен гас]] и нејзината географска положба меѓу ривалските сили (САД и Русија) од т.н. [[Втора студена војна]].<ref name="spieg">{{cite web |last=Follath |first=Erich |date=3 Apr 2015 |title=Tashkent's Shakespearean Drama: Scandal Shakes Uzbekistan's Ruling Family |url=http://www.spiegel.de/international/world/scandal-envelops-family-of-uzbekistan-dictator-karimov-a-1026885.html |work=Der Spiegel}}</ref> [[Транспаренси интернешнл]] во својот [[показател на перцепција на корупцијата]] за 2024 година, објавен на почетокот на 2025 година, оценил 180 земји на скала од 0 („многу корумпирани“) до 100 („многу чисти“). Узбекистан добил оценка 32. Кога се рангира според резултатот, Узбекистан се нашол на 121-во место меѓу 180-те земји според показателот, каде што земјата на првото место се смета дека има најчесен јавен сектор.<ref>{{Cite web |title=The ABCs of the CPI: How the Corruption Perceptions Index is calculated |url=https://www.transparency.org/en/news/how-cpi-scores-are-calculated |date=11 February 2025 |access-date=23 March 2025 |website=Transparency.org|language=en}}</ref> За споредба со регионалните резултати, најдобриот резултат меѓу земјите од Источна Европа и Средна Азија{{refn |Албанија, Ерменија, Азербејџан, Белорусија, Босна и Херцеговина, Грузија, Казахстан, Косово, Киргистан, Молдавија, Црна Гора, Северна Македонија, Русија, Србија, Таџикистан, Турција, Туркменистан, Украина, Узбекистан |group="Note"}} бил 53, просечниот резултат бил 35, а најлошиот резултат бил 17.<ref>{{Cite web |title=CPI 2024 for Eastern Europe & Central Asia: Vicious cycle of weak democracy and flourishing corruption |url=https://www.transparency.org/en/news/cpi-2024-eastern-europe-central-asia--vicious-cycle-weak-democracy-flourishing-corruption |first=Altynai |last=Myrzabekova |first2=Lidija |last2=Prokic |date=11 February 2025 |access-date=23 March 2025 |website=Transparency.org|language=en}}</ref> За споредба со светските резултати, најдобриот резултат бил 90 (ранг 1), просечниот резултат бил 43, а најлошиот резултат бил 8 (ранг 180).<ref name=CPI2024-Uzbekistan>{{Cite web |title=Corruption Perceptions Index 2024: Uzbekistan |url=https://www.transparency.org/en/cpi/2024/index/uzb |access-date=23 March 2025 |website=Transparency.org |language=en}}</ref> [[Транспаренси интернешнл]] во 2024 година напишал дека иако авторитарната влада на Узбекистан се спротивставува на напредокот во борбата против корупцијата,<ref name=CPI2023-Region>{{Cite web |title=CPI 2023 for Eastern Europe & Central Asia: Autocracy & weak justice systems enabling widespread corruption |url=https://www.transparency.org/en/news/cpi-2023-eastern-europe-central-asia-autocracy-weak-justice-systems-widespread-enabling-corruption |access-date=7 April 2024 |website=Transparency.org|language=en}}</ref> и иако резултатот на Узбекистан останува под глобалниот и регионалниот просек, сепак е постигнат постојан и значаен напредок: резултатот на Узбекистан на Показателот на перцепција на корупцијата се подобрувал секоја година помеѓу 2013 и 2023 година, од 17 на 33, пред да се намали за еден поен во 2024 година.<ref name=CPI2024-Uzbekistan/> Транспаренси интернешнл наведува: „Клучните чекори вклучуваат создавање агенција за борба против корупцијата, зајакнување на законодавството и либерализација на економијата. Важно е што се воспоставени политики и процедури за спроведување на овие закони и поднесени се кривични пријави против бројни корумпирани службеници. Владата исто така воведе посилни внатрешни контроли и алатки за ревизија во различни министерства и локални владини канцеларии, како што се системи за управување против [[anti-bribery|поткуп]].“<ref name=CPI2023-Region/> „Проневерата и поткупот меѓу службениците од пониско и средно ниво се дел од секојдневниот живот и понекогаш се дури и транспарентни“, наведува [[Фридом хаус]] во 2015 година. Фридом хаус додава дека распространетоста на корупцијата помага да се „ограничи еднаквоста на можностите“.<ref name="freed">{{cite web| title =Uzbekistan| work =Freedom House| url =https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2014/uzbekistan| access-date =22 December 2015| archive-date =16 March 2015| archive-url =https://web.archive.org/web/20150316185606/https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2014/uzbekistan| url-status =dead}}</ref> Извештај од 2015 година на [[Амнести интернешенал]] цитира бизнисмен кој бил уапсен и мачен во 2011 година, кој изјавил дека корупцијата во Узбекистан е „рак што се проширил насекаде“.<ref name=amn>{{cite web| title =Uzbekistan: Torture, corruption and lies| work =Amnesty International| date =13 Apr 2015| url =https://www.amnesty.org.uk/uzbekistan-torture-corruption-and-lies#.VnnqQOOfrGd}}</ref> == Корупција во владата == [[Поткуп|Поткупот]], [[непотизам|непотизмот]] и [[изнуда|изнудата]] се чести во целиот узбекистански јавен сектор.<ref name=biz/> === Претседателска моќ === [[File:Islam Karimov (2009).jpg|thumb|Поранешниот претседател [[Ислам Каримов]]]] Узбечкиот уметник Вјачеслав Охунов изјавил за ''[[Der Spiegel]]'' во 2015 година дека покојниот [[Ислам Каримов]], тогашен претседател на Узбекистан, бил „диктатор“<ref name=spieg/> кој покажувал [[мафија|мафијашки]] тенденции. Каримов бил обвинуван дека владеел со Узбекистан со железна рака четврт век, создавајќи култура која „повеќе наликува на [[Северна Кореја]] отколку на [[Кина]]“.<ref name=spieg/> Критичарите саркастично забележале дека речиси нема телевизиски вести во кои Каримов не се појавува како „''сече лента за некој нов објект некаде''“.<ref name=spieg/> Според [[Херитиџ фондацијата]], апсолутната моќ на Каримов се протегала и врз судските назначувања.<ref name=her>{{cite web| title =Uzbekistan| work= The Heritage Foundation| url =http://www.heritage.org/index/country/uzbekistan| archive-url =https://archive.today/20131015234001/http://www.heritage.org/index/country/uzbekistan| url-status =unfit| archive-date =15 October 2013}}</ref> [[Фридом хаус]] известува дека Каримов имал целосна контрола врз законодавната власт, која функционирала како „формална институција за потврдување“ што ги одобрувала неговите одлуки. Организацијата наведува дека неговата речиси апсолутна моќ му овозможувала да ја искористува секоја сфера на активност во државата за лична економска корист.<ref name=freed/> Дури и по неговата смрт на функција во септември 2016 година, влијанието на Каримов останало доволно силно за да му овозможи на неговиот избран наследник, премиерот [[Шавкат Мирзијоев]], да стане вршител на должноста претседател во пресрет на претседателските избори во декември 2016 година, што било очигледно игнорирање на Уставот, кој ја доделува таа надлежност на претседателот на Сенатот. === Телефонски корупциски скандал на Гулнара Каримова === Ќерката на претседателот, Гулнара Каримова, била (како и самиот претседател) поврзувана со големи корупциски скандали.<ref name=feed>{{cite web| last =Boehler| first =Patrick| title =Where Corruption in King: 2012 Rankings| work =Time NewsFeed| date =5 Dec 2012| url =https://newsfeed.time.com/2012/12/06/where-corruption-is-king-2012-rankings/slide/uzbekistan/}}</ref> Кривична истрага во [[Швајцарија]] започната во 2012 година првично била насочена против четворица узбекистански државјани поврзани со Каримова. Двајца од нив биле уапсени истата година и подоцна пуштени со кауција.<ref>{{cite web| title =Swiss open money-laundering probe of Uzbek figure|work=AP News| date =12 Mar 2014| url =https://apnews.com/6f8d27e069e14d8ba876b22bc3af2660}}</ref> Исто така во 2012 година, шведски [[документарна програма|телевизиски документарец]] објавил дека шведската [[телекомуникации|телекомуникациска]] компанија [[TeliaSonera AB]] платила 320 милиони долари на Takilant (офшор компанија со седиште во [[Гибралтар]], наводно поврзана со Каримова) во замена за лиценци и фреквенции во Узбекистан.<ref name=irish>{{cite web| last =Keena| first =Colm| title = US wants to seize allegedly corrupt funds in Irish banks| work =Irish Times| date =1 Jul 2015| url =http://www.irishtimes.com/business/retail-and-services/us-wants-to-seize-allegedly-corrupt-funds-in-irish-banks-1.2268660}}</ref> Во јануари 2013 година, истражителите од [[Шведска]] објавиле нови документи кои наводно покажуваат дека TeliaSonera се обидела директно да преговара со Каримова.<ref name=freed/><ref name=isr>{{cite web| title =Uzbek first daughter, a prisoner in her home, probed for corruption| work =Times of Israel| date =27 Mar 2014| url =http://www.timesofisrael.com/uzbek-first-daughter-a-prisoner-in-her-home-probed-for-corruption/}}</ref> Во истата година, американските и холандските власти започнале истраги против Каримова.<ref name=dagbl>{{cite web| title =Presidentdatteren mistenkes for å ha fått Vimpelcom-penger – nå kan hun være på frifot| work =Dagbladet| url =http://www.dagbladet.no/2015/11/08/nyheter/vimpelcom/telenor/41828162}}</ref> Во февруари 2014 година, извршниот директор на TeliaSonera бил принуден да поднесе оставка поради сериозни пропусти во длабинската проверка. Во мај, шведските медиуми објавиле документи кои сугерираат дека Каримова агресивно ги диктирала условите на договорот со TeliaSonera и ѝ се заканувала со опструкции. Поврзаните истраги за перење пари во Швајцарија и Шведска продолжиле во текот на годината, при што стотици милиони долари на сметки поврзани со случајот биле замрзнати од страна на властите.<ref name=freed/><ref name=irish/> [[File:Gulnora I. Karimova - World Economic Forum on the Middle East 2009.jpg|thumb|150px|left|Гулнара Каримова]] Во март 2014 година, швајцарските власти започнале истрага за перење пари против Каримова, а обвинителите во [[Берн]] изјавиле дека доказите ја прошириле нивната истрага и кон Шведска и [[Франција]] и дека „заплениле средства во вредност од над 800 милиони швајцарски франци (912 милиони долари)“.<ref name=isr/> Според швајцарскиот весник ''[[Le Temps]]'', од запленетите средства 500 милиони франци биле поврзани со TeliaSonera, а остатокот „се однесувал на личниот имот на Каримова“.<ref name=irish/><ref name=isr/> Во 2014 година, [[Министерство за правда на САД|Министерството за правда на САД]] и [[Комисија за хартии од вредност и берза|Комисијата за хартии од вредност и берза]] (SEC) ги истражувале TeliaSonera, како и компанијата Vimpelcom Ltd. со седиште во [[Амстердам]] и [[Русија|руската]] фирма [[MTS (мрежен оператор)|Mobile TeleSystems PJSC]] (MTS), поради сомневање дека овие три компании префрлиле стотици милиони долари кон фирми контролирани од Каримова. Во извештај од август 2015 година се наведува дека американските обвинители побарале од властите во [[Ирска]], [[Белгија]], [[Луксембург]], Шведска и Швајцарија да запленат средства во вредност од околу 1 милијарда долари поврзани со истрагата.<ref>{{cite web| last =Patterson| first =Scott| title =U.S. Seeks to Seize $1 Billion in Telecom Probe| work =Wall Street Journal| date =13 Aug 2015| url =https://www.wsj.com/articles/u-s-seeks-to-seize-1-billion-in-telecom-probe-1439497898}}</ref> [[Радио Слободна Европа]] во јануари 2015 година известил дека извршните директори на норвешката телекомуникациска компанија Telenor, која поседува една третина од Vimpelcom, имале сознанија за милиони долари поткуп.<ref name=rferl>{{cite web| last =Kates| first =Glenn| title ='Whistle-Blower' Details Alleged Corruption By Western Telecoms In Uzbekistan| work =Radio Free Europe| date =17 Jan 2015| url =https://www.rferl.org/a/telenor-uzbekistan-corruption-gulnara-vimpelcom-takilant/26799342.html}}</ref> Во март 2015 година, Министерството за правда побарал од Шведска да замрзне 30 милиони долари средства кои се чуваат во [[стокхолм]]ската [[Банка Нордеја]].<ref name=content/> Истрагата открила дека компаниите „плаќале поткуп на узбекистански службеници за да добијат бизнис со мобилни телекомуникации во Узбекистан“.<ref name=content/> Европските истражители откриле дека Takilant била управувана од поранешен соработник на Каримова.<ref name=content>{{cite web| last =Eckel| first =Mike| title =US Asks Sweden to Freeze $30M Linked to Uzbek Corruption Case| work =Voice of America| date =1 Apr 2015| url =https://www.voanews.com/a/us-uzbekistan-telecom-corruption/2702600.html}}</ref> Извештај од јули 2015 година наведува дека американските власти настојувале да запленат 300 милиони долари од банкарски сметки во Ирска, Луксембург и Белгија, тврдејќи дека средствата биле поткуп исплатен на Каримова.<ref name=irish/><ref>{{cite web| last =Lillis| first =Joanna| title =Uzbekistan: US Seeks Recovery of Millions from Corruption 'Conspiracy'| work =Eurasia Net| date =1 Jul 2015| url =http://www.eurasianet.org/node/74101}}</ref> Во август 2015 година, Радио Слободна Европа/Радио Слобода известило дека узбекистанските власти уапсиле девет осомничени во врска со истрагите, вклучувајќи двајца високи директори во фабрика за полнење на [[Coca-Cola]] во Узбекистан, која претходно била во сопственост на Каримова.<ref>{{cite web| title =Uzbekistan: More Karimova Associates Arrested in Corruption Probe| work =[[Organized Crime and Corruption Reporting Project]]| date =24 Aug 2015| url =https://www.occrp.org/en/daily/4324-uzbekistan-more-karimova-associates-arrested-in-corruption-probe}}</ref> === Корупција во изборите === „Во Узбекистан нема слободни избори“, според [[Фридом хаус]].<ref name=freed/> На изборите во април 2015 година, Каримов освоил 90,39% од гласовите, освојувајќи четврти мандат, иако уставот ги ограничува претседателите на два мандата. Набљудувачите на изборите од [[ОБСЕ|Организацијата за безбедност и соработка во Европа]] биле критични кон спроведувањето на изборите, а Стив Свердлоу од [[Хјуман рајтс воч]] ги нарекол „фарса“.<ref>{{cite web| last =Luhn| first =Alec| title =Human rights activists' dismay as Uzbekistan autocrat clings to power| work =The Guardian| date =4 Apr 2015| url =https://www.theguardian.com/world/2015/apr/04/uzbekistan-islam-karimov-fourth-term-corruption}}</ref> lxevzah8cttn4rmhoslbavuy6zs48bg 5544435 5544429 2026-04-24T19:43:46Z Тиверополник 1815 /* Корупција во изборите */ 5544435 wikitext text/x-wiki '''Корупцијата во Узбекистан''' — сериозен проблем. Постојат закони за спречување на корупцијата, но нивното спроведување во однос на законите што се однесуваат на корупцијата е многу слабо. Ниските стапки на гонење на корумпирани службеници се уште еден фактор што придонесува за раширената корупција во Узбекистан. Не е кривично дело службено лице кое не е јавен службеник да влијае врз дискреционото право на јавен службеник. Судскиот систем се соочува со сериозни функционални дефицити поради ограничените ресурси и корупцијата.<ref>{{cite web|title=Uzbekistan Corruption Profile|url=http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/europe-central-asia/uzbekistan/show-all.aspx|publisher=Business Anti-Corruption Portal|access-date=14 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305123721/http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/europe-central-asia/uzbekistan/show-all.aspx|archive-date=5 March 2016|url-status=dead}}</ref> Во [[Узбекистан]], корупцијата е присутна на речиси секое ниво на општеството, бизнисот и владата. Узбекистан е исто така една од најкорумпираните земји во светот,<ref name=biz>{{cite web| title =Business Corruption in Uzbekistan| work =Business Anti-Corruption Portal| url =http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/europe-central-asia/uzbekistan/show-all.aspx| access-date =27 March 2014| archive-url =https://web.archive.org/web/20160305123721/http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/europe-central-asia/uzbekistan/show-all.aspx| archive-date =5 March 2016| url-status =dead}}</ref> а меѓу придонесувачките фактори се тоа што ја поседува втората по големина економија во [[Средна Азија]], има големи резерви на [[природен гас]] и нејзината географска положба меѓу ривалските сили (САД и Русија) од т.н. [[Втора студена војна]].<ref name="spieg">{{cite web |last=Follath |first=Erich |date=3 Apr 2015 |title=Tashkent's Shakespearean Drama: Scandal Shakes Uzbekistan's Ruling Family |url=http://www.spiegel.de/international/world/scandal-envelops-family-of-uzbekistan-dictator-karimov-a-1026885.html |work=Der Spiegel}}</ref> [[Транспаренси интернешнл]] во својот [[показател на перцепција на корупцијата]] за 2024 година, објавен на почетокот на 2025 година, оценил 180 земји на скала од 0 („многу корумпирани“) до 100 („многу чисти“). Узбекистан добил оценка 32. Кога се рангира според резултатот, Узбекистан се нашол на 121-во место меѓу 180-те земји според показателот, каде што земјата на првото место се смета дека има најчесен јавен сектор.<ref>{{Cite web |title=The ABCs of the CPI: How the Corruption Perceptions Index is calculated |url=https://www.transparency.org/en/news/how-cpi-scores-are-calculated |date=11 February 2025 |access-date=23 March 2025 |website=Transparency.org|language=en}}</ref> За споредба со регионалните резултати, најдобриот резултат меѓу земјите од Источна Европа и Средна Азија{{refn |Албанија, Ерменија, Азербејџан, Белорусија, Босна и Херцеговина, Грузија, Казахстан, Косово, Киргистан, Молдавија, Црна Гора, Северна Македонија, Русија, Србија, Таџикистан, Турција, Туркменистан, Украина, Узбекистан |group="Note"}} бил 53, просечниот резултат бил 35, а најлошиот резултат бил 17.<ref>{{Cite web |title=CPI 2024 for Eastern Europe & Central Asia: Vicious cycle of weak democracy and flourishing corruption |url=https://www.transparency.org/en/news/cpi-2024-eastern-europe-central-asia--vicious-cycle-weak-democracy-flourishing-corruption |first=Altynai |last=Myrzabekova |first2=Lidija |last2=Prokic |date=11 February 2025 |access-date=23 March 2025 |website=Transparency.org|language=en}}</ref> За споредба со светските резултати, најдобриот резултат бил 90 (ранг 1), просечниот резултат бил 43, а најлошиот резултат бил 8 (ранг 180).<ref name=CPI2024-Uzbekistan>{{Cite web |title=Corruption Perceptions Index 2024: Uzbekistan |url=https://www.transparency.org/en/cpi/2024/index/uzb |access-date=23 March 2025 |website=Transparency.org |language=en}}</ref> [[Транспаренси интернешнл]] во 2024 година напишал дека иако авторитарната влада на Узбекистан се спротивставува на напредокот во борбата против корупцијата,<ref name=CPI2023-Region>{{Cite web |title=CPI 2023 for Eastern Europe & Central Asia: Autocracy & weak justice systems enabling widespread corruption |url=https://www.transparency.org/en/news/cpi-2023-eastern-europe-central-asia-autocracy-weak-justice-systems-widespread-enabling-corruption |access-date=7 April 2024 |website=Transparency.org|language=en}}</ref> и иако резултатот на Узбекистан останува под глобалниот и регионалниот просек, сепак е постигнат постојан и значаен напредок: резултатот на Узбекистан на Показателот на перцепција на корупцијата се подобрувал секоја година помеѓу 2013 и 2023 година, од 17 на 33, пред да се намали за еден поен во 2024 година.<ref name=CPI2024-Uzbekistan/> Транспаренси интернешнл наведува: „Клучните чекори вклучуваат создавање агенција за борба против корупцијата, зајакнување на законодавството и либерализација на економијата. Важно е што се воспоставени политики и процедури за спроведување на овие закони и поднесени се кривични пријави против бројни корумпирани службеници. Владата исто така воведе посилни внатрешни контроли и алатки за ревизија во различни министерства и локални владини канцеларии, како што се системи за управување против [[anti-bribery|поткуп]].“<ref name=CPI2023-Region/> „Проневерата и поткупот меѓу службениците од пониско и средно ниво се дел од секојдневниот живот и понекогаш се дури и транспарентни“, наведува [[Фридом хаус]] во 2015 година. Фридом хаус додава дека распространетоста на корупцијата помага да се „ограничи еднаквоста на можностите“.<ref name="freed">{{cite web| title =Uzbekistan| work =Freedom House| url =https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2014/uzbekistan| access-date =22 December 2015| archive-date =16 March 2015| archive-url =https://web.archive.org/web/20150316185606/https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2014/uzbekistan| url-status =dead}}</ref> Извештај од 2015 година на [[Амнести интернешенал]] цитира бизнисмен кој бил уапсен и мачен во 2011 година, кој изјавил дека корупцијата во Узбекистан е „рак што се проширил насекаде“.<ref name=amn>{{cite web| title =Uzbekistan: Torture, corruption and lies| work =Amnesty International| date =13 Apr 2015| url =https://www.amnesty.org.uk/uzbekistan-torture-corruption-and-lies#.VnnqQOOfrGd}}</ref> == Корупција во владата == [[Поткуп|Поткупот]], [[непотизам|непотизмот]] и [[изнуда|изнудата]] се чести во целиот узбекистански јавен сектор.<ref name=biz/> === Претседателска моќ === [[File:Islam Karimov (2009).jpg|thumb|Поранешниот претседател [[Ислам Каримов]]]] Узбечкиот уметник Вјачеслав Охунов изјавил за ''[[Der Spiegel]]'' во 2015 година дека покојниот [[Ислам Каримов]], тогашен претседател на Узбекистан, бил „диктатор“<ref name=spieg/> кој покажувал [[мафија|мафијашки]] тенденции. Каримов бил обвинуван дека владеел со Узбекистан со железна рака четврт век, создавајќи култура која „повеќе наликува на [[Северна Кореја]] отколку на [[Кина]]“.<ref name=spieg/> Критичарите саркастично забележале дека речиси нема телевизиски вести во кои Каримов не се појавува како „''сече лента за некој нов објект некаде''“.<ref name=spieg/> Според [[Херитиџ фондацијата]], апсолутната моќ на Каримов се протегала и врз судските назначувања.<ref name=her>{{cite web| title =Uzbekistan| work= The Heritage Foundation| url =http://www.heritage.org/index/country/uzbekistan| archive-url =https://archive.today/20131015234001/http://www.heritage.org/index/country/uzbekistan| url-status =unfit| archive-date =15 October 2013}}</ref> [[Фридом хаус]] известува дека Каримов имал целосна контрола врз законодавната власт, која функционирала како „формална институција за потврдување“ што ги одобрувала неговите одлуки. Организацијата наведува дека неговата речиси апсолутна моќ му овозможувала да ја искористува секоја сфера на активност во државата за лична економска корист.<ref name=freed/> Дури и по неговата смрт на функција во септември 2016 година, влијанието на Каримов останало доволно силно за да му овозможи на неговиот избран наследник, премиерот [[Шавкат Мирзијоев]], да стане вршител на должноста претседател во пресрет на претседателските избори во декември 2016 година, што било очигледно игнорирање на Уставот, кој ја доделува таа надлежност на претседателот на Сенатот. === Телефонски корупциски скандал на Гулнара Каримова === Ќерката на претседателот, Гулнара Каримова, била (како и самиот претседател) поврзувана со големи корупциски скандали.<ref name=feed>{{cite web| last =Boehler| first =Patrick| title =Where Corruption in King: 2012 Rankings| work =Time NewsFeed| date =5 Dec 2012| url =https://newsfeed.time.com/2012/12/06/where-corruption-is-king-2012-rankings/slide/uzbekistan/}}</ref> Кривична истрага во [[Швајцарија]] започната во 2012 година првично била насочена против четворица узбекистански државјани поврзани со Каримова. Двајца од нив биле уапсени истата година и подоцна пуштени со кауција.<ref>{{cite web| title =Swiss open money-laundering probe of Uzbek figure|work=AP News| date =12 Mar 2014| url =https://apnews.com/6f8d27e069e14d8ba876b22bc3af2660}}</ref> Исто така во 2012 година, шведски [[документарна програма|телевизиски документарец]] објавил дека шведската [[телекомуникации|телекомуникациска]] компанија [[TeliaSonera AB]] платила 320 милиони долари на Takilant (офшор компанија со седиште во [[Гибралтар]], наводно поврзана со Каримова) во замена за лиценци и фреквенции во Узбекистан.<ref name=irish>{{cite web| last =Keena| first =Colm| title = US wants to seize allegedly corrupt funds in Irish banks| work =Irish Times| date =1 Jul 2015| url =http://www.irishtimes.com/business/retail-and-services/us-wants-to-seize-allegedly-corrupt-funds-in-irish-banks-1.2268660}}</ref> Во јануари 2013 година, истражителите од [[Шведска]] објавиле нови документи кои наводно покажуваат дека TeliaSonera се обидела директно да преговара со Каримова.<ref name=freed/><ref name=isr>{{cite web| title =Uzbek first daughter, a prisoner in her home, probed for corruption| work =Times of Israel| date =27 Mar 2014| url =http://www.timesofisrael.com/uzbek-first-daughter-a-prisoner-in-her-home-probed-for-corruption/}}</ref> Во истата година, американските и холандските власти започнале истраги против Каримова.<ref name=dagbl>{{cite web| title =Presidentdatteren mistenkes for å ha fått Vimpelcom-penger – nå kan hun være på frifot| work =Dagbladet| url =http://www.dagbladet.no/2015/11/08/nyheter/vimpelcom/telenor/41828162}}</ref> Во февруари 2014 година, извршниот директор на TeliaSonera бил принуден да поднесе оставка поради сериозни пропусти во длабинската проверка. Во мај, шведските медиуми објавиле документи кои сугерираат дека Каримова агресивно ги диктирала условите на договорот со TeliaSonera и ѝ се заканувала со опструкции. Поврзаните истраги за перење пари во Швајцарија и Шведска продолжиле во текот на годината, при што стотици милиони долари на сметки поврзани со случајот биле замрзнати од страна на властите.<ref name=freed/><ref name=irish/> [[File:Gulnora I. Karimova - World Economic Forum on the Middle East 2009.jpg|thumb|150px|left|Гулнара Каримова]] Во март 2014 година, швајцарските власти започнале истрага за перење пари против Каримова, а обвинителите во [[Берн]] изјавиле дека доказите ја прошириле нивната истрага и кон Шведска и [[Франција]] и дека „заплениле средства во вредност од над 800 милиони швајцарски франци (912 милиони долари)“.<ref name=isr/> Според швајцарскиот весник ''[[Le Temps]]'', од запленетите средства 500 милиони франци биле поврзани со TeliaSonera, а остатокот „се однесувал на личниот имот на Каримова“.<ref name=irish/><ref name=isr/> Во 2014 година, [[Министерство за правда на САД|Министерството за правда на САД]] и [[Комисија за хартии од вредност и берза|Комисијата за хартии од вредност и берза]] (SEC) ги истражувале TeliaSonera, како и компанијата Vimpelcom Ltd. со седиште во [[Амстердам]] и [[Русија|руската]] фирма [[MTS (мрежен оператор)|Mobile TeleSystems PJSC]] (MTS), поради сомневање дека овие три компании префрлиле стотици милиони долари кон фирми контролирани од Каримова. Во извештај од август 2015 година се наведува дека американските обвинители побарале од властите во [[Ирска]], [[Белгија]], [[Луксембург]], Шведска и Швајцарија да запленат средства во вредност од околу 1 милијарда долари поврзани со истрагата.<ref>{{cite web| last =Patterson| first =Scott| title =U.S. Seeks to Seize $1 Billion in Telecom Probe| work =Wall Street Journal| date =13 Aug 2015| url =https://www.wsj.com/articles/u-s-seeks-to-seize-1-billion-in-telecom-probe-1439497898}}</ref> [[Радио Слободна Европа]] во јануари 2015 година известил дека извршните директори на норвешката телекомуникациска компанија Telenor, која поседува една третина од Vimpelcom, имале сознанија за милиони долари поткуп.<ref name=rferl>{{cite web| last =Kates| first =Glenn| title ='Whistle-Blower' Details Alleged Corruption By Western Telecoms In Uzbekistan| work =Radio Free Europe| date =17 Jan 2015| url =https://www.rferl.org/a/telenor-uzbekistan-corruption-gulnara-vimpelcom-takilant/26799342.html}}</ref> Во март 2015 година, Министерството за правда побарал од Шведска да замрзне 30 милиони долари средства кои се чуваат во [[стокхолм]]ската [[Банка Нордеја]].<ref name=content/> Истрагата открила дека компаниите „плаќале поткуп на узбекистански службеници за да добијат бизнис со мобилни телекомуникации во Узбекистан“.<ref name=content/> Европските истражители откриле дека Takilant била управувана од поранешен соработник на Каримова.<ref name=content>{{cite web| last =Eckel| first =Mike| title =US Asks Sweden to Freeze $30M Linked to Uzbek Corruption Case| work =Voice of America| date =1 Apr 2015| url =https://www.voanews.com/a/us-uzbekistan-telecom-corruption/2702600.html}}</ref> Извештај од јули 2015 година наведува дека американските власти настојувале да запленат 300 милиони долари од банкарски сметки во Ирска, Луксембург и Белгија, тврдејќи дека средствата биле поткуп исплатен на Каримова.<ref name=irish/><ref>{{cite web| last =Lillis| first =Joanna| title =Uzbekistan: US Seeks Recovery of Millions from Corruption 'Conspiracy'| work =Eurasia Net| date =1 Jul 2015| url =http://www.eurasianet.org/node/74101}}</ref> Во август 2015 година, Радио Слободна Европа/Радио Слобода известило дека узбекистанските власти уапсиле девет осомничени во врска со истрагите, вклучувајќи двајца високи директори во фабрика за полнење на [[Coca-Cola]] во Узбекистан, која претходно била во сопственост на Каримова.<ref>{{cite web| title =Uzbekistan: More Karimova Associates Arrested in Corruption Probe| work =[[Organized Crime and Corruption Reporting Project]]| date =24 Aug 2015| url =https://www.occrp.org/en/daily/4324-uzbekistan-more-karimova-associates-arrested-in-corruption-probe}}</ref> === Корупција во изборите === „Во Узбекистан нема слободни избори“, според [[Фридом хаус]].<ref name=freed/> На изборите во април 2015 година, Каримов освоил 90,39% од гласовите, освојувајќи четврти мандат, иако уставот ги ограничува претседателите на два мандата. Набљудувачите на изборите од [[ОБСЕ|Организацијата за безбедност и соработка во Европа]] биле критични кон спроведувањето на изборите, а Стив Свердлоу од [[Хјуман рајтс воч]] ги нарекол „фарса“.<ref>{{cite web| last =Luhn| first =Alec| title =Human rights activists' dismay as Uzbekistan autocrat clings to power| work =The Guardian| date =4 Apr 2015| url =https://www.theguardian.com/world/2015/apr/04/uzbekistan-islam-karimov-fourth-term-corruption}}</ref> === Судство === Корупцијата е широко распространета во судството на Узбекистан. Судскиот систем формално е независен, но корупцијата е раширена, а законот всушност дозволува одредени форми на владино мешање и „двосмисленост“.<ref name=state/> Јавните службеници, адвокатите и судиите често „ја толкуваат локалната легислатива неусогласено и во меѓусебен конфликт“.<ref name=state/> Корупцијата е стандардна појава во судските постапки, особено во спорови меѓу компании.<ref name=state>{{cite web| title =2014 Investment Climate Statement – Uzbekistan| work =U.S. State Department| date =Jun 2014| url =https://2009-2017.state.gov/e/eb/rls/othr/ics/2014/229091.htm}}</ref> Се вели дека судиите примаат поткуп и провизии од поединци и компании во замена за поволни пресуди. Судството е под контрола на извршната власт, исполнето со [[непотизам]], [[кронизам]] и провизии, и се карактеризира со „неверодостојни и нетранспарентни“<ref name=biz/> жалбени постапки. „[[Поткуп]], злоупотреба на службената положба и нејасно толкување на законите“<ref name=biz/> резултираат со неправедни одлуки. Во трговските спорови, судовите наводно ги фаворизираат домашните компании во однос на странските фирми. Исто така се тврди дека судовите разгледуваат случаи на корупција против високи функционери само по наредба на претседателот.<ref name=biz/> Иако судскиот систем треба да ги штити „правата на инвеститорите и неприкосновеноста на договорите“, во практика се вели дека често ги фаворизира „државните или со владата поврзани субјекти“.<ref name=state/> Судските постапки во Узбекистан, според [[Херитиџ фондацијата]], „не ги исполнуваат меѓународните стандарди, а моќните личности можат неказнето да експроприраат имот“.<ref name=her/> Покрај тоа, приватниот имот може да биде конфискуван од државата без причина, без постоење на систем за регистрација на [[заложно право]] врз [[движен имот]].<ref name=her/> === Кривично-правен систем === Според [[Амнести интернешенал]], корупцијата е длабоко вкоренета во правосудниот систем на Узбекистан. [[Мачење|Мачењето]] (во форма на „тепање, задушување, силување и сексуален напад“) е широко користена од страна на органите за спроведување на законот и властите.<ref name=amn/> Мачењето се користи за „[[извлекување признание]], заплашување на цели семејства или изнудување поткуп“.<ref name=amn/> Членови на семејства се мачат за да се извлечат признанија, а „врз основа на овие признанија, [жртвите на тортура] се осудуваат на долги затворски казни по неправедни судења“.<ref name=amn/> Се известува дека [[Национална служба за безбедност на Узбекистан|Националната служба за безбедност на Узбекистан]] била вклучена во практикување тортура.<ref name=amn/> === Полиција === Корупцијата во узбекистанската полиција е опишана како „сеопфатна“.<ref name=biz/> Изнудата е честа, а полицијата редовно користи лажни обвиненија за да ги одврати луѓето од пријавување на корупцијата во повисоките институции. Извештај од 2014 година наведува дека полициската корупција се зголемила поради тоа што девизниот пазар дошол под контрола на познати криминални групи.<ref name=biz/> === Јавни услуги === Корупцијата е честа и во секторот на јавните услуги. Државните службеници се слабо платени и затоа се склони кон барање и изнудување поткуп, според ''Business Anti-Corruption Portal''. Службениците изнудуваат плаќања од компании во врска со издавање дозволи и лиценци и „користат произволни инспекции и казнени мерки за да ги вознемируваат компаниите, да се мешаат во нивното работење и да ја намалат пазарната конкуренција“.<ref name=biz/> === Управување со земјиште === Судската корупција го спречува заштитувањето и спроведувањето на правата на сопственост. ''Business Anti-Corruption Portal'' известува дека државата рутински експроприра приватен имот, создавајќи можности за изнуда и корупција.<ref name=biz/> === Присилна работа === Иако над 2–3 милиони [[Узбеци]] (главно студенти како полно работно време повеќе од 3 месеци, наставници, професори и лекари како делумно работно време повеќе од 3 месеци) „биле принудени да работат на полиња со [[памук]]“<ref name=forced/> за време на жетвата во 2014 година, според Проектот за известување за организиран криминал и корупција (ПИОКК), се тврди дека службениците проневериле значителни средства од оваа активност. „Нереално високи квоти биле поставени, при што работниците биле принудени да плаќаат казни за да ги покријат недостатоците.“<ref name=forced/> Узбечко-германскиот форум за човекови права ги нарекол квотите „невиден степен на изнуда“, бидејќи работниците биле принудени да продолжат да работат во замена за храна и сместување.<ref name=forced>{{cite web| title =Uzbekistan: More Than A Million Forced to Harvest Cotton in 2014, says NGO| work =OCCRP| date =16 Apr 2015| url =https://www.occrp.org/en/daily/3868-uzbekistan-more-than-a-million-forced-to-harvest-cotton-in-2014-says-ngo}}</ref> === Даночна администрација === Корупцијата се смета за честа појава во узбекистанската даночна администрација. Нејасните и двосмислени даночни закони овозможуваат службена корупција, често во форма на поткуп и изнуда на штета на странските компании. Компаниите вклучени во судски спорови се изложени на заплена на имот од страна на даночните службеници, според ''Business Anti-Corruption Portal''.<ref name=biz/> === Царинска администрација === Царинскиот сектор на Узбекистан е исполнет со корупција. Се известува дека царинските службеници и граничарите примаат поткуп од шверцери, поради што обемот на шверц расте секоја година.<ref name=biz/> Неколку високи службеници на Државниот царински комитет на Ташкентската област биле уапсени под обвинение за поткуп во октомври 2014 година. Тие биле обвинети за изнуда на поткуп, учество во организиран криминал и барање услуги во замена за вработување во царинските канцеларии. Таксите за царинење на стоки преку границите се произволни, а странските компании наведуваат дека царинските ограничувања се „меѓу најголемите предизвици за водење бизнис во Узбекистан“.<ref name=biz/> === Јавни набавки === Корупцијата е широко распространета во секторот на јавни набавки, кој се карактеризира со чести судири на интереси, недостаток на транспарентност и изнуда на поткуп во замена за државни договори. Се известува за недостиг на транспарентност при процесот на наддавање за државни договори.<ref name=biz/> == Странски инвестиции == Според антикорупциските организации, повеќето странски компании што добиваат профитабилни договори имаат врски со владејачката елита на Узбекистан.<ref name=biz/> Странските компании, според еден извор, „редовно се соочуваат со експропријации, политички мотивирани инспекции и дискриминација од страна на властите“ во Узбекистан.<ref name=biz/> Според [[Стејт департмент|Стејт департментот]] на САД, странските компании „пријавиле бројни процедурални прекршувања и во економските и во кривичните судови на Узбекистан, а амбасадата знае за повеќе случаи во кои странските компании не добиле навремени плаќања од локалните партнери“.<ref name=state/> Во извештајот на [[Светска банка]] за 2013 година, [[Doing Business Report|Doing Business Report]], Узбекистан бил рангиран на 149-то место од 189 земји според леснотијата на водење бизнис.<ref>{{cite web| title =Economy Rankings| work =Doing Business| url =http://www.doingbusiness.org/rankings}}</ref> Американските компании наведуваат дека корупцијата е главната пречка за [[странски директни инвестиции]] во Узбекистан. Овие компании укажуваат на „недостаток на транспарентност во бирократските процеси, вклучително и тендерите за јавни набавки и аукциите, како и ограничен пристап до конверзија на валута, што поттикнува економско извлекување рента, кое службениците во јавниот сектор често го оправдуваат со нивните ниски плати“.<ref name=state/> За обезбедување професионални позиции, добивање државни договори, стекнување изземања од правила, избегнување кривично гонење, добивање јавни услуги и остварување поволности, поткупот е неопходен, според Стејт департментот на САД. Многу случаи на барање поткуп се пријавени во американската амбасада, а „странските инвеститори кои одбиваат да платат поткуп се соочуваат со тешкотии во работењето како директна последица“.<ref name=state/> Списанието ''[[Тајм (списание)|Тајм]]'' известува дека тендерите и државните работни места лесно се добиваат преку поткуп, што доведува до тоа неквалификувани лица да напредуваат на позиции.<ref name=feed/> Стејт департментот наведува неколку поплаки од инвеститори дека процесот на наддавање не е транспарентен. „Во некои случаи, понудувачите биле странски регистрирани компании поврзани со влијателни узбекистански семејства со сомнителни странски адреси.“<ref name=state/> Дополнително, државата може по своја волја да ја откаже регистрацијата или лиценцата на било која компанија или да наметне казнени мерки. Министерствата имаат овластување да одлучуваат дали компаниите под нивна надлежност имаат потреба од лиценци. Економскиот суд може да затвора бизниси, кои имаат право на жалба, но процесот е бавен, непредвидлив и нетранспарентен. Профитабилните странски компании се изложени на поголем ризик од експропријација, иако и помалите компании се изложени на ризик. Експропријации се случиле во повеќе индустрии, вклучувајќи прехранбена индустрија, рударство, трговија на мало и телекомуникации.<ref name=state/> Во период од осумнаесет месеци почнувајќи од октомври 2011 година, владата ја спречила производството и дистрибуцијата на една [[пиварница]] во сопственост на данската компанија [[Carlsberg Group]]. Во истата година, владата започнала ликвидација на Amantaytau Goldfields, заедничко вложување во кое учествувала британската компанија Oxus Gold.<ref name=state/> Во септември 2012 година, Кривичниот суд во Ташкент го прогласил [[Уздунробита]] (компанија за мобилна телефонија во целосна сопственост на руската MTS за виновна за финансиски криминал и го запленил нејзиниот имот. Два месеци подоцна, апелациониот суд ја поништил оваа пресуда, но ја задржал казната од 600 милиони долари. MTS го напуштила пазарот, отпишувајќи ги сите свои средства во Узбекистан во вредност од 1,1 милијарда долари. Во 2013 година, владата ги префрлила овие средства на државна телекомуникациска компанија.<ref name=state/> Во 2013 година, владините власти започнале кривична истрага против Muzimpex Company, локален партнер на [[Кока-Кола компанија]], кој поседувал 43% од уделот. Во февруари 2014 година, владата ја ликвидирала Muzimpex и ја презела.<ref name=state/> Во март 2025 година, Белгија префрлила 108 милиони долари запленети средства во својата државна каса, по истрага поврзана со корупција во Узбекистан.<ref>{{cite web |title=Over €100 million confiscated in Belgium after investigation in Uzbekistan |url=https://www.brusselstimes.com/belgium-news/1514625/over-e100-million-confiscated-in-belgium-after-investigation-in-uzbekistan |website=The Brussels Times |access-date=24 November 2025}}</ref> Средствата биле дел од поширока истрага за незаконски плаќања поврзани со телекомуникациски договори во Узбекистан, што довело до замрзнување на околу 200 милиони долари. Истрагата, која вклучувала меѓународна правна соработка, резултирала со одлука на суд во [[Брисел]] средствата да бидат конфискувани и поделени меѓу Белгија и Узбекистан. Во 2022 година, заменик-министерот за правда на Узбекистан открил дека 240 милиони долари средства поврзани со криминална група ПОВРЗАНА со [[Гулнара Каримова]] биле лоцирани во Белгија, со напори за нивно враќање во Узбекистан.<ref>{{Cite web |date=2025-04-04 |title=Belgium Transfers $108 Million in Seized Assets to State Treasury Following Uzbek Corruption Probe - The Times Of Central Asia |url=https://timesca.com/belgium-transfers-108-million-in-seized-assets-to-state-treasury-following-uzbek-corruption-probe/ |access-date=2025-04-07 |language=en-US}}</ref> == Граѓанско општество == Гаранцијата на узбекистанскиот Устав за [[слобода на печатот]] практично не постои, бидејќи речиси сите медиуми функционираат под контрола на владата. Новинарите кои го критикуваат режимот наводно биле изложени на „физичко насилство, кривично гонење, притвор и парични казни“,<ref name=biz/> често под обвиненија за [[клевета]]. Новинарите кои истражуваат корупција се принудени на самоцензура за да избегнат проблеми. На локалните организации на граѓанското општество им е забрането да следат или известуваат за корупцијата.<ref name=biz/> == Антикорупција == Кривичниот законик на земјата ги забранува „сите главни форми на корупција“<ref name=state/>, но ''Business Anti-Corruption Portal'' известува дека овој закон слабо се спроведува. Високите владини функционери наводно дејствуваат неказнето. Самото претседателско семејство е вклучено во неколку меѓународни истраги. Лицата кои пријавуваат корупција не се заштитени од одмазда. Узбекистан е потписник на [[Конвенција на Обединетите нации против корупцијата|Конвенцијата на Обединетите нации против корупцијата]] (UNCAC) и Истанбулскиот акциски план,<ref name=biz/> но не и на Конвенцијата на ОЕЦД за борба против поткуп на странски јавни службеници во меѓународни деловни трансакции. Владата е обвинувана дека ги занемарува регионалните и локалните иницијативи за сериозна борба против корупцијата.<ref name=state/> До денес, ниту една меѓународна или локална организација нема добиено дозвола да ја следи или анализира корупцијата во Узбекистан, освен Генералното обвинителство, кое е под контрола на владејачкиот режим.<ref name=state/> Секоја година се гонат одреден број службеници според антикорупциските закони, при што казните варираат „од парична казна до затвор со конфискација на имот“.<ref name=state/> Обвинетите обично се политички неистомисленици, наместо корумпирани функционери поврзани со владејачката елита.<ref name=state/> == Меѓународна толеранција на узбекистанската корупција == Поради неговата стратешка положба и резервите на [[природен гас]], многу држави избегнуваат да вршат притисок врз Узбекистан да ја подобри својата состојба со корупцијата. На пример, и покрај високото ниво на корупција и прекршувањата на човековите права, Каримов добил топол прием од претседателот на Европската комисија.<ref name=spieg/> [[Германија]] е опишана како земја што игнорира голем дел од корупцијата и прекршувањата на узбекистанскиот режим, спротивставувајќи се на санкциите на ЕУ воведени во 2005 година по [[Масакр во Андижан|масакрот во Андижан]], во кој загинале од 200 до 1.500 луѓе, обучувајќи узбекистански офицери и вршејќи годишни плаќања кон узбекистанската влада во замена за пристап до воена база во Термез. ''Der Spiegel'' сугерира дека германската влада можеби ги гледа односите со Узбекистан како можност за профит од планираните гасоводи што се разгледуваат за изградба.<ref name=spieg/> aopar0h4tat2j2qsmtu9sn52dkrafpx 5544439 5544435 2026-04-24T19:47:11Z Тиверополник 1815 5544439 wikitext text/x-wiki '''Корупцијата во Узбекистан''' — сериозен проблем. Постојат закони за спречување на корупцијата, но нивното спроведување во однос на законите што се однесуваат на корупцијата е многу слабо. Ниските стапки на гонење на корумпирани службеници се уште еден фактор што придонесува за раширената корупција во Узбекистан. Не е кривично дело службено лице кое не е јавен службеник да влијае врз дискреционото право на јавен службеник. Судскиот систем се соочува со сериозни функционални дефицити поради ограничените ресурси и корупцијата.<ref>{{cite web|title=Uzbekistan Corruption Profile|url=http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/europe-central-asia/uzbekistan/show-all.aspx|publisher=Business Anti-Corruption Portal|access-date=14 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305123721/http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/europe-central-asia/uzbekistan/show-all.aspx|archive-date=5 March 2016|url-status=dead}}</ref> Во [[Узбекистан]], корупцијата е присутна на речиси секое ниво на општеството, бизнисот и владата. Узбекистан е исто така една од најкорумпираните земји во светот,<ref name=biz>{{cite web| title =Business Corruption in Uzbekistan| work =Business Anti-Corruption Portal| url =http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/europe-central-asia/uzbekistan/show-all.aspx| access-date =27 March 2014| archive-url =https://web.archive.org/web/20160305123721/http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/europe-central-asia/uzbekistan/show-all.aspx| archive-date =5 March 2016| url-status =dead}}</ref> а меѓу придонесувачките фактори се тоа што ја поседува втората по големина економија во [[Средна Азија]], има големи резерви на [[природен гас]] и нејзината географска положба меѓу ривалските сили (САД и Русија) од т.н. [[Втора студена војна]].<ref name="spieg">{{cite web |last=Follath |first=Erich |date=3 Apr 2015 |title=Tashkent's Shakespearean Drama: Scandal Shakes Uzbekistan's Ruling Family |url=http://www.spiegel.de/international/world/scandal-envelops-family-of-uzbekistan-dictator-karimov-a-1026885.html |work=Der Spiegel}}</ref> [[Транспаренси интернешнл]] во својот [[показател на перцепција на корупцијата]] за 2024 година, објавен на почетокот на 2025 година, оценил 180 земји на скала од 0 („многу корумпирани“) до 100 („многу чисти“). Узбекистан добил оценка 32. Кога се рангира според резултатот, Узбекистан се нашол на 121-во место меѓу 180-те земји според показателот, каде што земјата на првото место се смета дека има најчесен јавен сектор.<ref>{{Cite web |title=The ABCs of the CPI: How the Corruption Perceptions Index is calculated |url=https://www.transparency.org/en/news/how-cpi-scores-are-calculated |date=11 February 2025 |access-date=23 March 2025 |website=Transparency.org|language=en}}</ref> За споредба со регионалните резултати, најдобриот резултат меѓу земјите од Источна Европа и Средна Азија{{refn |Албанија, Ерменија, Азербејџан, Белорусија, Босна и Херцеговина, Грузија, Казахстан, Косово, Киргистан, Молдавија, Црна Гора, Северна Македонија, Русија, Србија, Таџикистан, Турција, Туркменистан, Украина, Узбекистан |group="Note"}} бил 53, просечниот резултат бил 35, а најлошиот резултат бил 17.<ref>{{Cite web |title=CPI 2024 for Eastern Europe & Central Asia: Vicious cycle of weak democracy and flourishing corruption |url=https://www.transparency.org/en/news/cpi-2024-eastern-europe-central-asia--vicious-cycle-weak-democracy-flourishing-corruption |first=Altynai |last=Myrzabekova |first2=Lidija |last2=Prokic |date=11 February 2025 |access-date=23 March 2025 |website=Transparency.org|language=en}}</ref> За споредба со светските резултати, најдобриот резултат бил 90 (ранг 1), просечниот резултат бил 43, а најлошиот резултат бил 8 (ранг 180).<ref name=CPI2024-Uzbekistan>{{Cite web |title=Corruption Perceptions Index 2024: Uzbekistan |url=https://www.transparency.org/en/cpi/2024/index/uzb |access-date=23 March 2025 |website=Transparency.org |language=en}}</ref> [[Транспаренси интернешнл]] во 2024 година напишал дека иако авторитарната влада на Узбекистан се спротивставува на напредокот во борбата против корупцијата,<ref name=CPI2023-Region>{{Cite web |title=CPI 2023 for Eastern Europe & Central Asia: Autocracy & weak justice systems enabling widespread corruption |url=https://www.transparency.org/en/news/cpi-2023-eastern-europe-central-asia-autocracy-weak-justice-systems-widespread-enabling-corruption |access-date=7 April 2024 |website=Transparency.org|language=en}}</ref> и иако резултатот на Узбекистан останува под глобалниот и регионалниот просек, сепак е постигнат постојан и значаен напредок: резултатот на Узбекистан на Показателот на перцепција на корупцијата се подобрувал секоја година помеѓу 2013 и 2023 година, од 17 на 33, пред да се намали за еден поен во 2024 година.<ref name=CPI2024-Uzbekistan/> Транспаренси интернешнл наведува: „Клучните чекори вклучуваат создавање агенција за борба против корупцијата, зајакнување на законодавството и либерализација на економијата. Важно е што се воспоставени политики и процедури за спроведување на овие закони и поднесени се кривични пријави против бројни корумпирани службеници. Владата исто така воведе посилни внатрешни контроли и алатки за ревизија во различни министерства и локални владини канцеларии, како што се системи за управување против [[anti-bribery|поткуп]].“<ref name=CPI2023-Region/> „Проневерата и поткупот меѓу службениците од пониско и средно ниво се дел од секојдневниот живот и понекогаш се дури и транспарентни“, наведува [[Фридом хаус]] во 2015 година. Фридом хаус додава дека распространетоста на корупцијата помага да се „ограничи еднаквоста на можностите“.<ref name="freed">{{cite web| title =Uzbekistan| work =Freedom House| url =https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2014/uzbekistan| access-date =22 December 2015| archive-date =16 March 2015| archive-url =https://web.archive.org/web/20150316185606/https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2014/uzbekistan| url-status =dead}}</ref> Извештај од 2015 година на [[Амнести интернешенал]] цитира бизнисмен кој бил уапсен и мачен во 2011 година, кој изјавил дека корупцијата во Узбекистан е „рак што се проширил насекаде“.<ref name=amn>{{cite web| title =Uzbekistan: Torture, corruption and lies| work =Amnesty International| date =13 Apr 2015| url =https://www.amnesty.org.uk/uzbekistan-torture-corruption-and-lies#.VnnqQOOfrGd}}</ref> == Корупција во владата == [[Поткуп|Поткупот]], [[непотизам|непотизмот]] и [[изнуда|изнудата]] се чести во целиот узбекистански јавен сектор.<ref name=biz/> === Претседателска моќ === [[File:Islam Karimov (2009).jpg|thumb|Поранешниот претседател [[Ислам Каримов]]]] Узбечкиот уметник Вјачеслав Охунов изјавил за ''[[Der Spiegel]]'' во 2015 година дека покојниот [[Ислам Каримов]], тогашен претседател на Узбекистан, бил „диктатор“<ref name=spieg/> кој покажувал [[мафија|мафијашки]] тенденции. Каримов бил обвинуван дека владеел со Узбекистан со железна рака четврт век, создавајќи култура која „повеќе наликува на [[Северна Кореја]] отколку на [[Кина]]“.<ref name=spieg/> Критичарите саркастично забележале дека речиси нема телевизиски вести во кои Каримов не се појавува како „''сече лента за некој нов објект некаде''“.<ref name=spieg/> Според [[Херитиџ фондацијата]], апсолутната моќ на Каримов се протегала и врз судските назначувања.<ref name=her>{{cite web| title =Uzbekistan| work= The Heritage Foundation| url =http://www.heritage.org/index/country/uzbekistan| archive-url =https://archive.today/20131015234001/http://www.heritage.org/index/country/uzbekistan| url-status =unfit| archive-date =15 October 2013}}</ref> [[Фридом хаус]] известува дека Каримов имал целосна контрола врз законодавната власт, која функционирала како „формална институција за потврдување“ што ги одобрувала неговите одлуки. Организацијата наведува дека неговата речиси апсолутна моќ му овозможувала да ја искористува секоја сфера на активност во државата за лична економска корист.<ref name=freed/> Дури и по неговата смрт на функција во септември 2016 година, влијанието на Каримов останало доволно силно за да му овозможи на неговиот избран наследник, премиерот [[Шавкат Мирзијоев]], да стане вршител на должноста претседател во пресрет на претседателските избори во декември 2016 година, што било очигледно игнорирање на Уставот, кој ја доделува таа надлежност на претседателот на Сенатот. === Телефонски корупциски скандал на Гулнара Каримова === Ќерката на претседателот, Гулнара Каримова, била (како и самиот претседател) поврзувана со големи корупциски скандали.<ref name=feed>{{cite web| last =Boehler| first =Patrick| title =Where Corruption in King: 2012 Rankings| work =Time NewsFeed| date =5 Dec 2012| url =https://newsfeed.time.com/2012/12/06/where-corruption-is-king-2012-rankings/slide/uzbekistan/}}</ref> Кривична истрага во [[Швајцарија]] започната во 2012 година првично била насочена против четворица узбекистански државјани поврзани со Каримова. Двајца од нив биле уапсени истата година и подоцна пуштени со кауција.<ref>{{cite web| title =Swiss open money-laundering probe of Uzbek figure|work=AP News| date =12 Mar 2014| url =https://apnews.com/6f8d27e069e14d8ba876b22bc3af2660}}</ref> Исто така во 2012 година, шведски [[документарна програма|телевизиски документарец]] објавил дека шведската [[телекомуникации|телекомуникациска]] компанија [[TeliaSonera AB]] платила 320 милиони долари на Takilant (офшор компанија со седиште во [[Гибралтар]], наводно поврзана со Каримова) во замена за лиценци и фреквенции во Узбекистан.<ref name=irish>{{cite web| last =Keena| first =Colm| title = US wants to seize allegedly corrupt funds in Irish banks| work =Irish Times| date =1 Jul 2015| url =http://www.irishtimes.com/business/retail-and-services/us-wants-to-seize-allegedly-corrupt-funds-in-irish-banks-1.2268660}}</ref> Во јануари 2013 година, истражителите од [[Шведска]] објавиле нови документи кои наводно покажуваат дека TeliaSonera се обидела директно да преговара со Каримова.<ref name=freed/><ref name=isr>{{cite web| title =Uzbek first daughter, a prisoner in her home, probed for corruption| work =Times of Israel| date =27 Mar 2014| url =http://www.timesofisrael.com/uzbek-first-daughter-a-prisoner-in-her-home-probed-for-corruption/}}</ref> Во истата година, американските и холандските власти започнале истраги против Каримова.<ref name=dagbl>{{cite web| title =Presidentdatteren mistenkes for å ha fått Vimpelcom-penger – nå kan hun være på frifot| work =Dagbladet| url =http://www.dagbladet.no/2015/11/08/nyheter/vimpelcom/telenor/41828162}}</ref> Во февруари 2014 година, извршниот директор на TeliaSonera бил принуден да поднесе оставка поради сериозни пропусти во длабинската проверка. Во мај, шведските медиуми објавиле документи кои сугерираат дека Каримова агресивно ги диктирала условите на договорот со TeliaSonera и ѝ се заканувала со опструкции. Поврзаните истраги за перење пари во Швајцарија и Шведска продолжиле во текот на годината, при што стотици милиони долари на сметки поврзани со случајот биле замрзнати од страна на властите.<ref name=freed/><ref name=irish/> [[File:Gulnora I. Karimova - World Economic Forum on the Middle East 2009.jpg|thumb|150px|left|Гулнара Каримова]] Во март 2014 година, швајцарските власти започнале истрага за перење пари против Каримова, а обвинителите во [[Берн]] изјавиле дека доказите ја прошириле нивната истрага и кон Шведска и [[Франција]] и дека „заплениле средства во вредност од над 800 милиони швајцарски франци (912 милиони долари)“.<ref name=isr/> Според швајцарскиот весник ''[[Le Temps]]'', од запленетите средства 500 милиони франци биле поврзани со TeliaSonera, а остатокот „се однесувал на личниот имот на Каримова“.<ref name=irish/><ref name=isr/> Во 2014 година, [[Министерство за правда на САД|Министерството за правда на САД]] и [[Комисија за хартии од вредност и берза|Комисијата за хартии од вредност и берза]] (SEC) ги истражувале TeliaSonera, како и компанијата Vimpelcom Ltd. со седиште во [[Амстердам]] и [[Русија|руската]] фирма [[MTS (мрежен оператор)|Mobile TeleSystems PJSC]] (MTS), поради сомневање дека овие три компании префрлиле стотици милиони долари кон фирми контролирани од Каримова. Во извештај од август 2015 година се наведува дека американските обвинители побарале од властите во [[Ирска]], [[Белгија]], [[Луксембург]], Шведска и Швајцарија да запленат средства во вредност од околу 1 милијарда долари поврзани со истрагата.<ref>{{cite web| last =Patterson| first =Scott| title =U.S. Seeks to Seize $1 Billion in Telecom Probe| work =Wall Street Journal| date =13 Aug 2015| url =https://www.wsj.com/articles/u-s-seeks-to-seize-1-billion-in-telecom-probe-1439497898}}</ref> [[Радио Слободна Европа]] во јануари 2015 година известил дека извршните директори на норвешката телекомуникациска компанија Telenor, која поседува една третина од Vimpelcom, имале сознанија за милиони долари поткуп.<ref name=rferl>{{cite web| last =Kates| first =Glenn| title ='Whistle-Blower' Details Alleged Corruption By Western Telecoms In Uzbekistan| work =Radio Free Europe| date =17 Jan 2015| url =https://www.rferl.org/a/telenor-uzbekistan-corruption-gulnara-vimpelcom-takilant/26799342.html}}</ref> Во март 2015 година, Министерството за правда побарал од Шведска да замрзне 30 милиони долари средства кои се чуваат во [[стокхолм]]ската [[Банка Нордеја]].<ref name=content/> Истрагата открила дека компаниите „плаќале поткуп на узбекистански службеници за да добијат бизнис со мобилни телекомуникации во Узбекистан“.<ref name=content/> Европските истражители откриле дека Takilant била управувана од поранешен соработник на Каримова.<ref name=content>{{cite web| last =Eckel| first =Mike| title =US Asks Sweden to Freeze $30M Linked to Uzbek Corruption Case| work =Voice of America| date =1 Apr 2015| url =https://www.voanews.com/a/us-uzbekistan-telecom-corruption/2702600.html}}</ref> Извештај од јули 2015 година наведува дека американските власти настојувале да запленат 300 милиони долари од банкарски сметки во Ирска, Луксембург и Белгија, тврдејќи дека средствата биле поткуп исплатен на Каримова.<ref name=irish/><ref>{{cite web| last =Lillis| first =Joanna| title =Uzbekistan: US Seeks Recovery of Millions from Corruption 'Conspiracy'| work =Eurasia Net| date =1 Jul 2015| url =http://www.eurasianet.org/node/74101}}</ref> Во август 2015 година, Радио Слободна Европа/Радио Слобода известило дека узбекистанските власти уапсиле девет осомничени во врска со истрагите, вклучувајќи двајца високи директори во фабрика за полнење на [[Coca-Cola]] во Узбекистан, која претходно била во сопственост на Каримова.<ref>{{cite web| title =Uzbekistan: More Karimova Associates Arrested in Corruption Probe| work =[[Organized Crime and Corruption Reporting Project]]| date =24 Aug 2015| url =https://www.occrp.org/en/daily/4324-uzbekistan-more-karimova-associates-arrested-in-corruption-probe}}</ref> === Корупција во изборите === „Во Узбекистан нема слободни избори“, според [[Фридом хаус]].<ref name=freed/> На изборите во април 2015 година, Каримов освоил 90,39% од гласовите, освојувајќи четврти мандат, иако уставот ги ограничува претседателите на два мандата. Набљудувачите на изборите од [[ОБСЕ|Организацијата за безбедност и соработка во Европа]] биле критични кон спроведувањето на изборите, а Стив Свердлоу од [[Хјуман рајтс воч]] ги нарекол „фарса“.<ref>{{cite web| last =Luhn| first =Alec| title =Human rights activists' dismay as Uzbekistan autocrat clings to power| work =The Guardian| date =4 Apr 2015| url =https://www.theguardian.com/world/2015/apr/04/uzbekistan-islam-karimov-fourth-term-corruption}}</ref> === Судство === Корупцијата е широко распространета во судството на Узбекистан. Судскиот систем формално е независен, но корупцијата е раширена, а законот всушност дозволува одредени форми на владино мешање и „двосмисленост“.<ref name=state/> Јавните службеници, адвокатите и судиите често „ја толкуваат локалната легислатива неусогласено и во меѓусебен конфликт“.<ref name=state/> Корупцијата е стандардна појава во судските постапки, особено во спорови меѓу компании.<ref name=state>{{cite web| title =2014 Investment Climate Statement – Uzbekistan| work =U.S. State Department| date =Jun 2014| url =https://2009-2017.state.gov/e/eb/rls/othr/ics/2014/229091.htm}}</ref> Се вели дека судиите примаат поткуп и провизии од поединци и компании во замена за поволни пресуди. Судството е под контрола на извршната власт, исполнето со [[непотизам]], [[кронизам]] и провизии, и се карактеризира со „неверодостојни и нетранспарентни“<ref name=biz/> жалбени постапки. „[[Поткуп]], злоупотреба на службената положба и нејасно толкување на законите“<ref name=biz/> резултираат со неправедни одлуки. Во трговските спорови, судовите наводно ги фаворизираат домашните компании во однос на странските фирми. Исто така се тврди дека судовите разгледуваат случаи на корупција против високи функционери само по наредба на претседателот.<ref name=biz/> Иако судскиот систем треба да ги штити „правата на инвеститорите и неприкосновеноста на договорите“, во практика се вели дека често ги фаворизира „државните или со владата поврзани субјекти“.<ref name=state/> Судските постапки во Узбекистан, според [[Херитиџ фондацијата]], „не ги исполнуваат меѓународните стандарди, а моќните личности можат неказнето да експроприраат имот“.<ref name=her/> Покрај тоа, приватниот имот може да биде конфискуван од државата без причина, без постоење на систем за регистрација на [[заложно право]] врз [[движен имот]].<ref name=her/> === Кривично-правен систем === Според [[Амнести интернешенал]], корупцијата е длабоко вкоренета во правосудниот систем на Узбекистан. [[Мачење|Мачењето]] (во форма на „тепање, задушување, силување и сексуален напад“) е широко користена од страна на органите за спроведување на законот и властите.<ref name=amn/> Мачењето се користи за „[[извлекување признание]], заплашување на цели семејства или изнудување поткуп“.<ref name=amn/> Членови на семејства се мачат за да се извлечат признанија, а „врз основа на овие признанија, [жртвите на тортура] се осудуваат на долги затворски казни по неправедни судења“.<ref name=amn/> Се известува дека [[Национална служба за безбедност на Узбекистан|Националната служба за безбедност на Узбекистан]] била вклучена во практикување тортура.<ref name=amn/> === Полиција === Корупцијата во узбекистанската полиција е опишана како „сеопфатна“.<ref name=biz/> Изнудата е честа, а полицијата редовно користи лажни обвиненија за да ги одврати луѓето од пријавување на корупцијата во повисоките институции. Извештај од 2014 година наведува дека полициската корупција се зголемила поради тоа што девизниот пазар дошол под контрола на познати криминални групи.<ref name=biz/> === Јавни услуги === Корупцијата е честа и во секторот на јавните услуги. Државните службеници се слабо платени и затоа се склони кон барање и изнудување поткуп, според ''Business Anti-Corruption Portal''. Службениците изнудуваат плаќања од компании во врска со издавање дозволи и лиценци и „користат произволни инспекции и казнени мерки за да ги вознемируваат компаниите, да се мешаат во нивното работење и да ја намалат пазарната конкуренција“.<ref name=biz/> === Управување со земјиште === Судската корупција го спречува заштитувањето и спроведувањето на правата на сопственост. ''Business Anti-Corruption Portal'' известува дека државата рутински експроприра приватен имот, создавајќи можности за изнуда и корупција.<ref name=biz/> === Присилна работа === Иако над 2–3 милиони [[Узбеци]] (главно студенти како полно работно време повеќе од 3 месеци, наставници, професори и лекари како делумно работно време повеќе од 3 месеци) „биле принудени да работат на полиња со [[памук]]“<ref name=forced/> за време на жетвата во 2014 година, според Проектот за известување за организиран криминал и корупција (ПИОКК), се тврди дека службениците проневериле значителни средства од оваа активност. „Нереално високи квоти биле поставени, при што работниците биле принудени да плаќаат казни за да ги покријат недостатоците.“<ref name=forced/> Узбечко-германскиот форум за човекови права ги нарекол квотите „невиден степен на изнуда“, бидејќи работниците биле принудени да продолжат да работат во замена за храна и сместување.<ref name=forced>{{cite web| title =Uzbekistan: More Than A Million Forced to Harvest Cotton in 2014, says NGO| work =OCCRP| date =16 Apr 2015| url =https://www.occrp.org/en/daily/3868-uzbekistan-more-than-a-million-forced-to-harvest-cotton-in-2014-says-ngo}}</ref> === Даночна администрација === Корупцијата се смета за честа појава во узбекистанската даночна администрација. Нејасните и двосмислени даночни закони овозможуваат службена корупција, често во форма на поткуп и изнуда на штета на странските компании. Компаниите вклучени во судски спорови се изложени на заплена на имот од страна на даночните службеници, според ''Business Anti-Corruption Portal''.<ref name=biz/> === Царинска администрација === Царинскиот сектор на Узбекистан е исполнет со корупција. Се известува дека царинските службеници и граничарите примаат поткуп од шверцери, поради што обемот на шверц расте секоја година.<ref name=biz/> Неколку високи службеници на Државниот царински комитет на Ташкентската област биле уапсени под обвинение за поткуп во октомври 2014 година. Тие биле обвинети за изнуда на поткуп, учество во организиран криминал и барање услуги во замена за вработување во царинските канцеларии. Таксите за царинење на стоки преку границите се произволни, а странските компании наведуваат дека царинските ограничувања се „меѓу најголемите предизвици за водење бизнис во Узбекистан“.<ref name=biz/> === Јавни набавки === Корупцијата е широко распространета во секторот на јавни набавки, кој се карактеризира со чести судири на интереси, недостаток на транспарентност и изнуда на поткуп во замена за државни договори. Се известува за недостиг на транспарентност при процесот на наддавање за државни договори.<ref name=biz/> == Странски инвестиции == Според антикорупциските организации, повеќето странски компании што добиваат профитабилни договори имаат врски со владејачката елита на Узбекистан.<ref name=biz/> Странските компании, според еден извор, „редовно се соочуваат со експропријации, политички мотивирани инспекции и дискриминација од страна на властите“ во Узбекистан.<ref name=biz/> Според [[Стејт департмент|Стејт департментот]] на САД, странските компании „пријавиле бројни процедурални прекршувања и во економските и во кривичните судови на Узбекистан, а амбасадата знае за повеќе случаи во кои странските компании не добиле навремени плаќања од локалните партнери“.<ref name=state/> Во извештајот на [[Светска банка]] за 2013 година, [[Doing Business Report|Doing Business Report]], Узбекистан бил рангиран на 149-то место од 189 земји според леснотијата на водење бизнис.<ref>{{cite web| title =Economy Rankings| work =Doing Business| url =http://www.doingbusiness.org/rankings}}</ref> Американските компании наведуваат дека корупцијата е главната пречка за [[странски директни инвестиции]] во Узбекистан. Овие компании укажуваат на „недостаток на транспарентност во бирократските процеси, вклучително и тендерите за јавни набавки и аукциите, како и ограничен пристап до конверзија на валута, што поттикнува економско извлекување рента, кое службениците во јавниот сектор често го оправдуваат со нивните ниски плати“.<ref name=state/> За обезбедување професионални позиции, добивање државни договори, стекнување изземања од правила, избегнување кривично гонење, добивање јавни услуги и остварување поволности, поткупот е неопходен, според Стејт департментот на САД. Многу случаи на барање поткуп се пријавени во американската амбасада, а „странските инвеститори кои одбиваат да платат поткуп се соочуваат со тешкотии во работењето како директна последица“.<ref name=state/> Списанието ''[[Тајм (списание)|Тајм]]'' известува дека тендерите и државните работни места лесно се добиваат преку поткуп, што доведува до тоа неквалификувани лица да напредуваат на позиции.<ref name=feed/> Стејт департментот наведува неколку поплаки од инвеститори дека процесот на наддавање не е транспарентен. „Во некои случаи, понудувачите биле странски регистрирани компании поврзани со влијателни узбекистански семејства со сомнителни странски адреси.“<ref name=state/> Дополнително, државата може по своја волја да ја откаже регистрацијата или лиценцата на било која компанија или да наметне казнени мерки. Министерствата имаат овластување да одлучуваат дали компаниите под нивна надлежност имаат потреба од лиценци. Економскиот суд може да затвора бизниси, кои имаат право на жалба, но процесот е бавен, непредвидлив и нетранспарентен. Профитабилните странски компании се изложени на поголем ризик од експропријација, иако и помалите компании се изложени на ризик. Експропријации се случиле во повеќе индустрии, вклучувајќи прехранбена индустрија, рударство, трговија на мало и телекомуникации.<ref name=state/> Во период од осумнаесет месеци почнувајќи од октомври 2011 година, владата ја спречила производството и дистрибуцијата на една [[пиварница]] во сопственост на данската компанија [[Carlsberg Group]]. Во истата година, владата започнала ликвидација на Amantaytau Goldfields, заедничко вложување во кое учествувала британската компанија Oxus Gold.<ref name=state/> Во септември 2012 година, Кривичниот суд во Ташкент го прогласил [[Уздунробита]] (компанија за мобилна телефонија во целосна сопственост на руската MTS за виновна за финансиски криминал и го запленил нејзиниот имот. Два месеци подоцна, апелациониот суд ја поништил оваа пресуда, но ја задржал казната од 600 милиони долари. MTS го напуштила пазарот, отпишувајќи ги сите свои средства во Узбекистан во вредност од 1,1 милијарда долари. Во 2013 година, владата ги префрлила овие средства на државна телекомуникациска компанија.<ref name=state/> Во 2013 година, владините власти започнале кривична истрага против Muzimpex Company, локален партнер на [[Кока-Кола компанија]], кој поседувал 43% од уделот. Во февруари 2014 година, владата ја ликвидирала Muzimpex и ја презела.<ref name=state/> Во март 2025 година, Белгија префрлила 108 милиони долари запленети средства во својата државна каса, по истрага поврзана со корупција во Узбекистан.<ref>{{cite web |title=Over €100 million confiscated in Belgium after investigation in Uzbekistan |url=https://www.brusselstimes.com/belgium-news/1514625/over-e100-million-confiscated-in-belgium-after-investigation-in-uzbekistan |website=The Brussels Times |access-date=24 November 2025}}</ref> Средствата биле дел од поширока истрага за незаконски плаќања поврзани со телекомуникациски договори во Узбекистан, што довело до замрзнување на околу 200 милиони долари. Истрагата, која вклучувала меѓународна правна соработка, резултирала со одлука на суд во [[Брисел]] средствата да бидат конфискувани и поделени меѓу Белгија и Узбекистан. Во 2022 година, заменик-министерот за правда на Узбекистан открил дека 240 милиони долари средства поврзани со криминална група ПОВРЗАНА со [[Гулнара Каримова]] биле лоцирани во Белгија, со напори за нивно враќање во Узбекистан.<ref>{{Cite web |date=2025-04-04 |title=Belgium Transfers $108 Million in Seized Assets to State Treasury Following Uzbek Corruption Probe - The Times Of Central Asia |url=https://timesca.com/belgium-transfers-108-million-in-seized-assets-to-state-treasury-following-uzbek-corruption-probe/ |access-date=2025-04-07 |language=en-US}}</ref> == Граѓанско општество == Гаранцијата на узбекистанскиот Устав за [[слобода на печатот]] практично не постои, бидејќи речиси сите медиуми функционираат под контрола на владата. Новинарите кои го критикуваат режимот наводно биле изложени на „физичко насилство, кривично гонење, притвор и парични казни“,<ref name=biz/> често под обвиненија за [[клевета]]. Новинарите кои истражуваат корупција се принудени на самоцензура за да избегнат проблеми. На локалните организации на граѓанското општество им е забрането да следат или известуваат за корупцијата.<ref name=biz/> == Антикорупција == Кривичниот законик на земјата ги забранува „сите главни форми на корупција“<ref name=state/>, но ''Business Anti-Corruption Portal'' известува дека овој закон слабо се спроведува. Високите владини функционери наводно дејствуваат неказнето. Самото претседателско семејство е вклучено во неколку меѓународни истраги. Лицата кои пријавуваат корупција не се заштитени од одмазда. Узбекистан е потписник на [[Конвенција на Обединетите нации против корупцијата|Конвенцијата на Обединетите нации против корупцијата]] (UNCAC) и Истанбулскиот акциски план,<ref name=biz/> но не и на Конвенцијата на ОЕЦД за борба против поткуп на странски јавни службеници во меѓународни деловни трансакции. Владата е обвинувана дека ги занемарува регионалните и локалните иницијативи за сериозна борба против корупцијата.<ref name=state/> До денес, ниту една меѓународна или локална организација нема добиено дозвола да ја следи или анализира корупцијата во Узбекистан, освен Генералното обвинителство, кое е под контрола на владејачкиот режим.<ref name=state/> Секоја година се гонат одреден број службеници според антикорупциските закони, при што казните варираат „од парична казна до затвор со конфискација на имот“.<ref name=state/> Обвинетите обично се политички неистомисленици, наместо корумпирани функционери поврзани со владејачката елита.<ref name=state/> == Меѓународна толеранција на узбекистанската корупција == Поради неговата стратешка положба и резервите на [[природен гас]], многу држави избегнуваат да вршат притисок врз Узбекистан да ја подобри својата состојба со корупцијата. На пример, и покрај високото ниво на корупција и прекршувањата на човековите права, Каримов добил топол прием од претседателот на Европската комисија.<ref name=spieg/> [[Германија]] е опишана како земја што игнорира голем дел од корупцијата и прекршувањата на узбекистанскиот режим, спротивставувајќи се на санкциите на ЕУ воведени во 2005 година по [[Масакр во Андижан|масакрот во Андижан]], во кој загинале од 200 до 1.500 луѓе, обучувајќи узбекистански офицери и вршејќи годишни плаќања кон узбекистанската влада во замена за пристап до воена база во Термез. ''Der Spiegel'' сугерира дека германската влада можеби ги гледа односите со Узбекистан како можност за профит од планираните гасоводи што се разгледуваат за изградба.<ref name=spieg/> ==Белешки== {{reflist|group=Note}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[https://web.archive.org/web/20160305123721/http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/europe-central-asia/uzbekistan/show-all.aspx Uzbekistan Corruption Profile] from the Business Anti-Corruption Portal [[Category:Corruption in Uzbekistan| ]] [[Категорија:Узбекистанско општество|Corruption]] [[Категорија:Политика на Узбекистан]] ovm3ko7i5mv2ttoy953wvdkvq8aszne 6 1392543 5544419 2026-04-24T19:19:04Z Andrew012p 85224 {{Податоци за неслободна слика |Опис = плакат на серија |Извор = https://m.entertain.naver.com/now/article/445/0000319116 |Дел = цел |Ниска_резолуција = да |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Чкрапало (ТВ-серија) |Намена = прикажување |Заменливост = нема }} 5544419 wikitext text/x-wiki == Опис == {{Податоци за неслободна слика |Опис = плакат на серија |Извор = https://m.entertain.naver.com/now/article/445/0000319116 |Дел = цел |Ниска_резолуција = да |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Чкрапало (ТВ-серија) |Намена = прикажување |Заменливост = нема }} == Лиценцирање == {{Неслободна екранска снимка од ТВ}} 1ux0wtrm2tdpx57tk9f51dpqrff0d99 0 1392544 5544424 2026-04-24T19:23:53Z SpectralWiz 106165 Создадена страница со: {{Инфокутија Место во Грција |name_local=Ιωνικό |image_skyline= |caption_skyline= |image_map={{ПолКарта|Грција Скеча | ширина = | опис = <center>Местоположба на Хусеинќој во општината [[Скеча (општина)|Скеча]] и областа [[Источна Македонија и Тракија]]</center> | релјефна = | нат... 5544424 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name_local=Ιωνικό |image_skyline= |caption_skyline= |image_map={{ПолКарта|Грција Скеча | ширина = | опис = <center>Местоположба на Хусеинќој во општината [[Скеча (општина)|Скеча]] и областа [[Источна Македонија и Тракија]]</center> | релјефна = | натпис = Хусеинќој | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 41 | ГШ_мин = 14 | ГШ_сек = 26 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 24 | ГД_мин = 37 | ГД_сек = 56 | ГД_прав = E }} |periph=[[Источна Македонија и Тракија]] |periphunit=[[Скеча (округ)|Скечански]] |municipality=[[Скеча (општина)|Скеча]] |municunit=Крстополе |lat_deg=41 |lat_min=15 |lon_deg=24 |lon_min=38 |elevation=240 |population_as_of=2021 |population=23 }} '''Хусеинќој''' или '''Горно Хусеинќој''' ({{Langx|el|Ιωνικό}}, ''Јонико''; до 1928 г. ''Χουσεΐν Κιόι'', ''Хусеин Ќој<ref name=":0">{{нмс|url=https://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/168596|title=Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας|publisher=Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece|access-date=24 април 2026}}</ref>'') — село во [[Скеча (округ)|Скечанско]], [[Западна Тракија]], денес во општината [[Скеча (општина)|Скеча]] на [[Скеча (округ)|истоимениот округ]]{{efn|Хусеинќој, како и целата поранешна општина Ново Село, до 1923 г. спаѓало во Драмскиот округ, но со наредба од 24 ноември 1923, Вл. в/к бр. 349/1923 е одвоено од Драма и приклучено кон Скечанскиот округ.<ref name=":1">{{НМЕМ|дел=I|страници=200}}</ref>|name="Драма"}} во областа [[Источна Македонија и Тракија]], [[Грција]]. Населението брои 23 жители (2021). == Географија и местоположба == Селото се наоѓа 38 км северозападно [[Скеча]] и 55 км источно од [[Драма (град)|Драма]], во падините на [[Западни Родопи|Западните Родопи]], непосредно до државниот пат [[Државен пат 14 (Грција)|ЕО14]] ([[Драма]]–[[Скеча]]), на надморска височина од 240 м.<ref name=":1" /> == Историја == === Во Отоманското Царство === Во минатото, Хусеинќој било македонско село и се нарекувало '''Ботишево'''. По наредба на султан [[Махмуд I]], пролетта 1705 г. тука биле колонизирани поголем број [[Турци]] од [[Мала Азија]], кои присилно го протерале македонското население. Оттогаш, селото е познато под сегашниот назив.<ref>{{Наведено списание|last=Митринов|first=Георги|date=2010|title=За достоверността на една летописна бележка от XVII век в "Исторически бележник", свързана с историята на Среднородопието|url=https://archive.org/details/xvii_20240513|journal=Родопи|issue=3-4|pages=9|issn=1312-4552}}</ref> Кон крајот на XIX век Хусеинќој било турско село во Скечанската Каза на [[Ѓумурџински Санџак|Ѓумурџинскиот Санџак]]. === Во Грција === За време на [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]] во 1912 г. селото е окупирано од бугарска војска. По [[Втора балканска војна|Втората балканска војна]] во 1913 г. истото е припоено кон Грција. Таа година селото броело 490 жители, кои во 1920 г. се свеле на 403 лица.<ref name=":1" /> Во 1923 г. сите жители се иселени во [[Турција]] по сила на [[Лозански договор|Лозанскиот договор]]. На нивно место се доведени 96 бегалски семејства (вкупно 461 бегалец), така што селото станало чиста бегалска населба.<ref name=":1" /> За дел од нив била подигната новата населба [[Долно Хусеинќој]], која се наоѓа непосредно до старото село, на пониска надморска височина.<ref name=":1" /> Во 1928 г. селото е преименувано во ''Јонико'' (Ιωνικό).''<ref name=":0" />'' == Стопанство == Населението произведува [[тутун]], [[жито]], [[пченка]], [[Фуражни култури|фуражни]] и други култури, а внимание му посветува и на [[сточарството]].<ref name=":1" /> == Население == {{Пописи-ЕМ|398|334|213|91|94|60|78|45|23}} == Наводи == {{Наводи}} ;Забелешки {{notelist}} {{Скеча}} [[Категорија:Скеча (општина)]] ai8j115wttyns10dzjof7u0731kslx7 5544426 5544424 2026-04-24T19:25:04Z SpectralWiz 106165 5544426 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name_local=Ιωνικό |image_skyline= |caption_skyline= |image_map={{ПолКарта|Грција Скеча | ширина = | опис = <center>Местоположба на Хусеинќој во општината [[Скеча (општина)|Скеча]] и областа [[Источна Македонија и Тракија]]</center> | релјефна = | натпис = Хусеинќој | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 41 | ГШ_мин = 14 | ГШ_сек = 26 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 24 | ГД_мин = 37 | ГД_сек = 56 | ГД_прав = E }} |periph=[[Источна Македонија и Тракија]] |periphunit=[[Скеча (округ)|Скечански]] |municipality=[[Скеча (општина)|Скеча]] |municunit=Крстополе |lat_deg=41 |lat_min=15 |lon_deg=24 |lon_min=38 |elevation=240 |population_as_of=2021 |population=23 }} '''Хусеинќој''' или '''Горно Хусеинќој''' ({{Langx|el|Ιωνικό}}, ''Јонико''; до 1928 г. ''Χουσεΐν Κιόι'', ''Хусеин Ќој<ref name=":0">{{нмс|url=https://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/168596|title=Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας|publisher=Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece|access-date=24 април 2026}}</ref>'') — село во [[Скеча (округ)|Скечанско]], [[Западна Тракија]], денес во општината [[Скеча (општина)|Скеча]] на [[Скеча (округ)|истоимениот округ]]{{efn|Хусеинќој, како и целата поранешна општина Ново Село, до 1923 г. спаѓало во Драмскиот округ, но со наредба од 24 ноември 1923, Вл. в/к бр. 349/1923 е одвоено од Драма и приклучено кон Скечанскиот округ.<ref name=":1">{{НМЕМ|дел=I|страници=200}}</ref>|name="Драма"}} во областа [[Источна Македонија и Тракија]], [[Грција]]. Населението брои 23 жители (2021). == Географија и местоположба == Селото се наоѓа 38 км северозападно [[Скеча]] и 55 км источно од [[Драма (град)|Драма]], во падините на [[Западни Родопи|Западните Родопи]], непосредно до државниот пат [[Државен пат 14 (Грција)|ЕО14]] ([[Драма (град)|Драма]]–[[Скеча]]), на надморска височина од 240 м.<ref name=":1" /> == Историја == === Во Отоманското Царство === Во минатото, Хусеинќој било македонско село и се нарекувало '''Ботишево'''. По наредба на султан [[Махмуд I]], пролетта 1705 г. тука биле колонизирани поголем број [[Турци]] од [[Мала Азија]], кои присилно го протерале македонското население. Оттогаш, селото е познато како Хусеинќој.<ref>{{Наведено списание|last=Митринов|first=Георги|date=2010|title=За достоверността на една летописна бележка от XVII век в "Исторически бележник", свързана с историята на Среднородопието|url=https://archive.org/details/xvii_20240513|journal=Родопи|issue=3-4|pages=9|issn=1312-4552}}</ref> Кон крајот на XIX век Хусеинќој било турско село во Скечанската Каза на [[Ѓумурџински Санџак|Ѓумурџинскиот Санџак]]. === Во Грција === За време на [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]] во 1912 г. селото е окупирано од бугарска војска. По [[Втора балканска војна|Втората балканска војна]] во 1913 г. истото е припоено кон Грција. Таа година селото броело 490 жители, кои во 1920 г. се свеле на 403 лица.<ref name=":1" /> Во 1923 г. сите жители се иселени во [[Турција]] по сила на [[Лозански договор|Лозанскиот договор]]. На нивно место се доведени 96 бегалски семејства (вкупно 461 бегалец), така што селото станало чиста бегалска населба.<ref name=":1" /> За дел од нив била подигната новата населба [[Долно Хусеинќој]], која се наоѓа непосредно до старото село, на пониска надморска височина.<ref name=":1" /> Во 1928 г. селото е преименувано во ''Јонико'' (Ιωνικό).''<ref name=":0" />'' == Стопанство == Населението произведува [[тутун]], [[жито]], [[пченка]], [[Фуражни култури|фуражни]] и други култури, а внимание му посветува и на [[сточарството]].<ref name=":1" /> == Население == {{Пописи-ЕМ|398|334|213|91|94|60|78|45|23}} == Наводи == {{Наводи}} ;Забелешки {{notelist}} {{Скеча}} [[Категорија:Скеча (општина)]] 9unsx1w848ffb5du4jprkqqqtbl7jvv 0 1392545 5544431 2026-04-24T19:30:37Z 19user99 72391 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1283819121|Actor (miniseries)]]“ 5544431 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за телевизија|language=Czech|location=}}'''Глумец''' (чешки: ''Herec'' ) — чешка драмска телевизиска серија во режија на Петер Бебјак. Се одвива во [[Чехословачка]] во 1950-тите години. <ref name="MediaGuru 9 9 20">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mediaguru.cz/clanky/2020/09/ct-nasadi-v-rijnu-dramatickou-miniserii-herec/|title=ČT nasadí v říjnu dramatickou minisérii Herec|work=MediaGuru.cz|language=cs|accessdate=20 February 2023}}</ref> Насловната улога во серијата, младиот актер Станислав Ланик, ја игра Јан Чина. Ланик работи за Државната безбедност која го користи како мамка за компромитирање на влијателни личности, во замена за помош во неговата актерска кариера. <ref name="Lupa 31 8 20">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lupa.cz/clanky/ct-na-podzim-drama-herec-zdravotni-test-naroda-a-motorky-v-africe/|title=ČT na podzim: drama Herec, Zdravotní test národa a motorky v Africe|last=Rožánek|first=Filip|work=Lupa.cz|language=cs|accessdate=20 February 2023}}</ref> Во серијата глумат и Јеновефа Бокова, Емилија Вашарјова, Мартин Фингер и [[Adrian Jastraban|Адриан Јастрабан]]. Серијата од три дела се емитувала секоја недела навечер на каналот ČT1 од 11 до 25 октомври 2020 година. <ref name="MediaGuru 9 9 20">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mediaguru.cz/clanky/2020/09/ct-nasadi-v-rijnu-dramatickou-miniserii-herec/|title=ČT nasadí v říjnu dramatickou minisérii Herec|work=MediaGuru.cz|language=cs|accessdate=20 February 2023}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.mediaguru.cz/clanky/2020/09/ct-nasadi-v-rijnu-dramatickou-miniserii-herec/ "ČT nasadí v říjnu dramatickou minisérii Herec"]. ''MediaGuru.cz'' (in Czech)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 February</span> 2023</span>.</cite> [[Category:CS1 Czech-language sources (cs)]]</ref> == Екипа == * Јан Чина како Станда Ланик * Јеновефа Бокова како Анежка Ланикова, сестрата на Станда * Емилија Вашарјова како Божена Хруба, баба на Станда и Анежка * Мартин Фингер како капетан Jindřich Korčák, офицер на StB * [[Adrian Jastraban|Адријан Јастрабан]] како Карел Штепански, сопственик и комунист * [[Jan Nedbal|Јан Недбал]] како Зденек Шпорк, свршеницата на Анежка * [[Luboš Veselý|Лубош Весели]] како професор Виктор Хел * [[Pavel Batěk|Павел Батек]] како полковник Владимир Кемпни * Елизавета Максимова како Марта Шварцова, актерка * Јудит Бардос како Ева Долежалова, актерка аматерка * [[Alexander Bárta (actor)|Александар Барта]] како Данеш * [[Julius Oračko|Јулиус Орачко]] како Фаркаш * [[Vasil Fridrich|Васил Фридрих]] како Вањек * [[Jevgenij Libezňuk|Јевгениј Либезук]] како полковник Блочин * Лукаш Латинак како Пашак * [[Dana Černá|Дана Черна]] како секретарка * [[Jiří Šimek|Јиржи Шимек]] како Карел Семерад == Епизоди == == Рецепција == === Награди и номинации === == Наводи == <references /> [[Категорија:Статии со извори на чешки (cs)]] 5wy7pe1uqvjhcm39g7qlz3jskvcxknf 5544434 5544431 2026-04-24T19:40:27Z 19user99 72391 5544434 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = | caption = | alt_name = | genre = Драма | creator = | developer = | writer = Петр Бик, Павел Бокхард | director = [[Петер Бебјак]] | creative_director = | starring = [[Јан Чина]] | opentheme = | country = [[Чешка]] | language = [[Чешки јазик|Чешки]] | num_seasons = 1 | num_episodes = 3 | runtime = 76 минути | company = | network = [[ČT1]] | first_aired = {{Start date|2020|10|11}} | last_aired = {{End date|2020|10|25}} }} '''Глумец''' (чешки: ''Herec'') — чешка драмска телевизиска серија во режија на Петер Бебјак. Се одвива во [[Чехословачка]] во 1950-тите години.<ref name="MediaGuru 9 9 20"/> Насловната улога во серијата, младиот актер Станислав Ланик, ја игра Јан Чина. Ланик работи за Државната безбедност која го користи како мамка за компромитирање на влијателни личности, во замена за помош во неговата актерска кариера. <ref name="Lupa 31 8 20">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lupa.cz/clanky/ct-na-podzim-drama-herec-zdravotni-test-naroda-a-motorky-v-africe/|title=ČT na podzim: drama Herec, Zdravotní test národa a motorky v Africe|last=Rožánek|first=Filip|work=Lupa.cz|language=cs|accessdate=20 February 2023}}</ref> Во серијата глумат и Јеновефа Бокова, Емилија Вашарјова, Мартин Фингер и [[Adrian Jastraban|Адриан Јастрабан]]. Серијата од три дела се емитувала секоја недела навечер на каналот ČT1 од 11 до 25 октомври 2020 година. <ref name="MediaGuru 9 9 20">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mediaguru.cz/clanky/2020/09/ct-nasadi-v-rijnu-dramatickou-miniserii-herec/|title=ČT nasadí v říjnu dramatickou minisérii Herec|work=MediaGuru.cz|language=cs|accessdate=20 February 2023}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.mediaguru.cz/clanky/2020/09/ct-nasadi-v-rijnu-dramatickou-miniserii-herec/ "ČT nasadí v říjnu dramatickou minisérii Herec"]. ''MediaGuru.cz'' (in Czech)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 February</span> 2023</span>.</cite> [[Category:CS1 Czech-language sources (cs)]]</ref> == Екипа == * Јан Чина како Станда Ланик * Јеновефа Бокова како Анежка Ланикова, сестрата на Станда * Емилија Вашарјова како Божена Хруба, баба на Станда и Анежка * Мартин Фингер како капетан Јиндрич Корчак, офицер на СтБ * [[Адријан Јастрабан]] како Карел Штепански, сопственик и комунист * [[Јан Недбал]] како Зденек Шпорк, свршеницата на Анежка * [[Лубош Весели]] како професор Виктор Хел * [[Павел Батек]] како полковник Владимир Кемпни * Елизавета Максимова како Марта Шварцова, актерка * Јудит Бардос како Ева Долежалова, актерка аматерка * [[Александар Барта]] како Данеш * [[Јулиус Орачко]] како Фаркаш * [[Васил Фридрих]] како Вањек * [[Јевгениј Либезук]] како полковник Блочин * Лукаш Латинак како Пашак * [[Дана Черна]] како секретарка * [[Јиржи Шимек]] како Карел Семерад == Рецепција == === Награди и номинации === Серијата била номинирана за престижната ТВ награда ''Prix Europa'', заедно со добро познати европски серии како „Мојот брилијантен пријател“ и „Калифат“.<ref name="iDnes 101020">{{cite web |last1=Spáčilová |first1=Mirka |title=TELEVIZIONÁŘ: Velká ctižádost, ještě větší strach. Prostě Herec |url=https://www.idnes.cz/kultura/film-televize/televizionar-herec-jan-cina.A201008_114317_filmvideo_spm |website=iDNES.cz |access-date=24 May 2023 |language=cs |date=10 October 2020}}</ref> Во јануари 2021 година, серијата беше номинирана за наградата на чешките филмски критичари во категоријата нефилмски серии.<ref name="filmovakritika">{{cite web |title=Ceny české filmové kritiky 2020 – Ceny české filmové kritiky |url=http://filmovakritika.cz/ceny-ceske-filmove-kritiky-2020/ |website=filmovakritika.cz |access-date=24 May 2023}}</ref> Истиот месец, Чешката филмска и телевизиска академија ги објавила и номинациите за „Чешки лавови“. Серијата добила 7 номинации во следниве категории: најдобра актерка во главна улога (Јеновефа Бокова), најдобар актер во главна улога (Јан Чина), најдобра актерка во споредна улога (Елизавета Максимова), најдобро сценарио (Петр Бок и Павел Готхард), најдобра кинематографија (Мартин Жијаран), најдобра монтажа (Марек Краљовски) и најдобар телевизиски филм или мини-серија. Победила во категоријата за најдобар телевизиски филм или мини-серија.<ref>{{cite web |title=Nominace na 28. Českého lva |url=http://www.filmovaakademie.cz/cz/novinky/nominace-na-28-ceskeho-lva |website=filmovaakademie.cz |access-date=24 May 2023 |language=cs}}</ref> It has won in best television film or miniseries category.<ref name="iDNES060321">{{cite web |last1=Spáčilová |first1=Mirka |title=České lvy vyhrál Šarlatán, z herců Trojan, Borová, Mádl a Špalková |url=https://www.idnes.cz/kultura/film-televize/28-cesky-lev-vysledky-sarlatan-krajina-ve-stinu.A210306_164139_filmvideo_spm |website=iDNES.cz |access-date=24 May 2023 |language=cs |date=6 March 2021}}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Статии со извори на чешки (cs)]] gaqly725z3ho7nyoqy4hu8g9meam1zc 5544437 5544434 2026-04-24T19:47:04Z 19user99 72391 5544437 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = | caption = | alt_name = | genre = Драма | creator = | developer = | writer = Петр Бик, Павел Бокхард | director = [[Петер Бебјак]] | creative_director = | starring = [[Јан Чина]] | opentheme = | country = [[Чешка]] | language = [[Чешки јазик|Чешки]] | num_seasons = 1 | num_episodes = 3 | runtime = 76 минути | company = | network = [[ČT1]] | first_aired = {{Start date|2020|10|11}} | last_aired = {{End date|2020|10|25}} }} '''Глумец''' (чешки: ''Herec'') — чешка драмска телевизиска серија во режија на Петер Бебјак. Се одвива во [[Чехословачка]] во 1950-тите години.<ref name="MediaGuru 9 9 20"/> Насловната улога во серијата, младиот актер Станислав Ланик, ја игра Јан Чина. Ланик работи за Државната безбедност која го користи како мамка за компромитирање на влијателни личности, во замена за помош во неговата актерска кариера.<ref name="Lupa 31 8 20">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lupa.cz/clanky/ct-na-podzim-drama-herec-zdravotni-test-naroda-a-motorky-v-africe/|title=ČT na podzim: drama Herec, Zdravotní test národa a motorky v Africe|last=Rožánek|first=Filip|work=Lupa.cz|language=cs|accessdate=20 February 2023}}</ref> Во серијата глумат и Јеновефа Бокова, Емилија Вашарјова, Мартин Фингер и Адриан Јастрабан. Серијата од три дела се емитувала секоја недела навечер на каналот ČT1 од 11 до 25 октомври 2020 година.<ref name="MediaGuru 9 9 20">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mediaguru.cz/clanky/2020/09/ct-nasadi-v-rijnu-dramatickou-miniserii-herec/|title=ČT nasadí v říjnu dramatickou minisérii Herec|work=MediaGuru.cz|language=cs|accessdate=20 February 2023}} </ref> == Екипа == * Јан Чина како Станда Ланик * Јеновефа Бокова како Анежка Ланикова, сестрата на Станда * Емилија Вашарјова како Божена Хруба, баба на Станда и Анежка * Мартин Фингер како капетан Јиндрич Корчак, офицер во СтБ * [[Адријан Јастрабан]] како Карел Штепански, сопственик и комунист * [[Јан Недбал]] како Зденек Шпорк, свршеник на Анежка * [[Лубош Весели]] како професор Виктор Хел * [[Павел Батек]] како полковник Владимир Кемпни * Елизавета Максимова како Марта Шварцова, актерка * Јудит Бардос како Ева Долежалова, актерка аматерка * [[Александар Барта]] како Данеш * [[Јулиус Орачко]] како Фаркаш * [[Васил Фридрих]] како Вањек * [[Јевгениј Либезук]] како полковник Блочин * Лукаш Латинак како Пашак * [[Дана Черна]] како секретарка * [[Јиржи Шимек]] како Карел Семерад == Рецепција == === Награди и номинации === Серијата била номинирана за престижната ТВ награда ''Prix Europa'', заедно со добро познати европски серии како „Мојот брилијантен пријател“ и „Калифат“.<ref name="iDnes 101020">{{cite web |last1=Spáčilová |first1=Mirka |title=TELEVIZIONÁŘ: Velká ctižádost, ještě větší strach. Prostě Herec |url=https://www.idnes.cz/kultura/film-televize/televizionar-herec-jan-cina.A201008_114317_filmvideo_spm |website=iDNES.cz |access-date=24 May 2023 |language=cs |date=10 October 2020}}</ref> Во јануари 2021 година, серијата била номинирана за наградата на Чешките филмски критичари во категоријата за серии.<ref name="filmovakritika">{{cite web |title=Ceny české filmové kritiky 2020 – Ceny české filmové kritiky |url=http://filmovakritika.cz/ceny-ceske-filmove-kritiky-2020/ |website=filmovakritika.cz |access-date=24 May 2023}}</ref> Истиот месец, Чешката филмска и телевизиска академија ги објавила и номинациите за „Чешки лавови“. Серијата добила 7 номинации во следниве категории: најдобра актерка во главна улога (Јеновефа Бокова), најдобар актер во главна улога (Јан Чина), најдобра актерка во споредна улога (Елизавета Максимова), најдобро сценарио (Петр Бок и Павел Готхард), најдобра кинематографија (Мартин Жијаран), најдобра монтажа (Марек Краљовски) и најдобар телевизиски филм или мини-серија. Победила во категоријата за најдобар телевизиски филм или мини-серија.<ref>{{cite web |title=Nominace na 28. Českého lva |url=http://www.filmovaakademie.cz/cz/novinky/nominace-na-28-ceskeho-lva |website=filmovaakademie.cz |access-date=24 May 2023 |language=cs}}</ref><ref name="iDNES060321">{{cite web |last1=Spáčilová |first1=Mirka |title=České lvy vyhrál Šarlatán, z herců Trojan, Borová, Mádl a Špalková |url=https://www.idnes.cz/kultura/film-televize/28-cesky-lev-vysledky-sarlatan-krajina-ve-stinu.A210306_164139_filmvideo_spm |website=iDNES.cz |access-date=24 May 2023 |language=cs |date=6 March 2021}}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Статии со извори на чешки (cs)]] [[Категорија:Телевизиски серии]] gwhux0jj1j8tfmxwylgz6tbuvgpfxxu 5544470 5544437 2026-04-24T21:02:54Z Andrew012p 85224 5544470 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = | caption = | alt_name = | genre = драма | creator = | developer = | writer = Петр Бик, Павел Бокхард | director = [[Петер Бебјак]] | creative_director = | starring = [[Јан Чина]] | opentheme = | country = {{знамеикона|Чешка}} [[Чешка]] | language = [[Чешки јазик|чешки]] | num_seasons = 1 | num_episodes = 3 | runtime = 76 минути | company = | network = [[ČT1]] | first_aired = {{Start date|2020|10|11}} | last_aired = {{End date|2020|10|25}} }} '''''Глумец''''' ([[Чешки јазик|чешки]]: ''Herec'') — чешка драмска телевизиска серија во режија на Петер Бебјак. Се одвива во [[Чехословачка]] во 1950-тите години.<ref name="MediaGuru 9 9 20"/> Насловната улога во серијата, младиот глумец Станислав Ланик, ја игра Јан Чина. Ланик работи за Државната безбедност што го користи како мамка за компромитирање на влијателни личности, во замена за помош во неговата актерска кариера.<ref name="Lupa 31 8 20">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lupa.cz/clanky/ct-na-podzim-drama-herec-zdravotni-test-naroda-a-motorky-v-africe/|title=ČT na podzim: drama Herec, Zdravotní test národa a motorky v Africe|last=Rožánek|first=Filip|work=Lupa.cz|language=cs|accessdate=20 February 2023}}</ref> Во серијата глумат и Јеновефа Бокова, Емилија Вашарјова, Мартин Фингер и Адријан Јастрабан. Серијата од три дела се прикажувала секоја недела навечер на каналот ČT1 од 11 до 25 октомври 2020 година.<ref name="MediaGuru 9 9 20">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mediaguru.cz/clanky/2020/09/ct-nasadi-v-rijnu-dramatickou-miniserii-herec/|title=ČT nasadí v říjnu dramatickou minisérii Herec|work=MediaGuru.cz|language=cs|accessdate=20 February 2023}} </ref> == Екипа == * Јан Чина како Станда Ланик * Јеновефа Бокова како Анежка Ланикова, сестрата на Станда * Емилија Вашарјова како Божена Хруба, баба на Станда и Анежка * Мартин Фингер како капетан Јиндрич Корчак, офицер во СтБ * [[Адријан Јастрабан]] како Карел Штепански, сопственик и комунист * [[Јан Недбал]] како Зденек Шпорк, свршеник на Анежка * [[Лубош Весели]] како професор Виктор Хел * [[Павел Батек]] како полковник Владимир Кемпни * Елизавета Максимова како Марта Шварцова, актерка * Јудит Бардос како Ева Долежалова, актерка аматерка * [[Александар Барта]] како Данеш * [[Јулиус Орачко]] како Фаркаш * [[Васил Фридрих]] како Вањек * [[Јевгениј Либезук]] како полковник Блочин * Лукаш Латинак како Пашак * [[Дана Черна]] како секретарка * [[Јиржи Шимек]] како Карел Семерад == Рецепција == === Награди и номинации === Серијата била номинирана за престижната ТВ награда ''Prix Europa'', заедно со добро познати европски серии како „Мојот брилијантен пријател“ и „Калифат“.<ref name="iDnes 101020">{{cite web |last1=Spáčilová |first1=Mirka |title=TELEVIZIONÁŘ: Velká ctižádost, ještě větší strach. Prostě Herec |url=https://www.idnes.cz/kultura/film-televize/televizionar-herec-jan-cina.A201008_114317_filmvideo_spm |website=iDNES.cz |access-date=24 May 2023 |language=cs |date=10 October 2020}}</ref> Во јануари 2021 година, серијата била номинирана за наградата на Чешките филмски критичари во категоријата за серии.<ref name="filmovakritika">{{cite web |title=Ceny české filmové kritiky 2020 – Ceny české filmové kritiky |url=http://filmovakritika.cz/ceny-ceske-filmove-kritiky-2020/ |website=filmovakritika.cz |access-date=24 May 2023}}</ref> Истиот месец, Чешката филмска и телевизиска академија ги објавила и номинациите за „Чешки лавови“. Серијата добила 7 номинации во следниве категории: најдобра актерка во главна улога (Јеновефа Бокова), најдобар актер во главна улога (Јан Чина), најдобра актерка во споредна улога (Елизавета Максимова), најдобро сценарио (Петр Бок и Павел Готхард), најдобра кинематографија (Мартин Жијаран), најдобра монтажа (Марек Краљовски) и најдобар телевизиски филм или мини-серија. Победила во категоријата за најдобар телевизиски филм или мини-серија.<ref>{{cite web |title=Nominace na 28. Českého lva |url=http://www.filmovaakademie.cz/cz/novinky/nominace-na-28-ceskeho-lva |website=filmovaakademie.cz |access-date=24 May 2023 |language=cs}}</ref><ref name="iDNES060321">{{cite web |last1=Spáčilová |first1=Mirka |title=České lvy vyhrál Šarlatán, z herců Trojan, Borová, Mádl a Špalková |url=https://www.idnes.cz/kultura/film-televize/28-cesky-lev-vysledky-sarlatan-krajina-ve-stinu.A210306_164139_filmvideo_spm |website=iDNES.cz |access-date=24 May 2023 |language=cs |date=6 March 2021}}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Статии со извори на чешки (cs)]] [[Категорија:Телевизиски серии]] imr4sc4iy5ud07b5srjl9sle0301832 1 1392546 5544436 2026-04-24T19:44:46Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: {{СЗР}}{{СИЕ Пролет 2026|корисник=Тиверополник|тема=Економија|земја=Узбекистан}} 5544436 wikitext text/x-wiki {{СЗР}}{{СИЕ Пролет 2026|корисник=Тиверополник|тема=Економија|земја=Узбекистан}} efnhw2mp8v23e30dig8o5eqdfbozs56 0 1392547 5544440 2026-04-24T19:49:31Z 19user99 72391 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1254342463|Sorbian studies]]“ 5544440 wikitext text/x-wiki '''Лужички студии''' — академска дисциплина која се занимава со [[Лужички јазици|лужичкиот јазик]] и литература. <ref name=":0">{{Наведени вести|url=https://www.spiegel.de/lebenundlernen/uni/orchideenfach-sorabistik-bloss-keine-ostereier-a-356457.html|title=Orchideenfach Sorabistik: Bloß keine Ostereier|last=Werner|first=Christian|date=27 May 2005|work=Der Spiegel|access-date=11 March 2023|language=de-DE|issn=2195-1349}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sueddeutsche.de/bildung/studium-studienfaecher-sorabistik-leipzig-1.4940719|title=Ungewöhnliche Studienfächer: Sorabistik|last=Dignös|first=Eva|date=25 August 2020|work=Süddeutsche Zeitung|language=de|accessdate=11 March 2023}}</ref> Тоа претставува подобласт на [[Славистика|славистиката]]. == Моментална ситуација == == Значајни луѓе == * Адолф Черни (1864–1952) од Чешка; * [[Јан Арношт Смолер]] (1816–1884) од Германија; * Хајнц Шустер-Шевц (1927–2021) од Германија; * [[:de:Edward Wornar|Едвард Ворнар]] (роден 1966) од Германија. == За понатамошно читање == == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Наведена мрежна страница|url=https://sorb.philol.uni-leipzig.de/start/|title=Institut für Sorabistik an der Universität Leipzig|accessdate=16 July 2016}} * {{Наведена мрежна страница|url=https://www.spiegel.de/lebenundlernen/uni/orchideenfach-sorabistik-bloss-keine-ostereier-a-356457.html|title=Orchideenfach Sorabistik: Bloß keine Ostereier|last=Christian|first=Werner|date=27 May 2005|work=Der Spiegel|language=de-DE|accessdate=11 March 2023}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://usvs.ff.cuni.cz/sorabistika-serbsce.php/|title=Karlsuniversität in Prag, Sorabistik|accessdate=13 March 2011}} [[Категорија:Славистика]] [[Категорија:Словенска култура]] [[Категорија:Културологија]] 3faelegf94lja9j265mg312rdgoi8x3 5544443 5544440 2026-04-24T19:56:14Z 19user99 72391 5544443 wikitext text/x-wiki '''Лужички студии''' — академска дисциплина која се занимава со [[Лужички јазици|лужичкиот јазик]] и литература.<ref name=":0">{{Наведени вести|url=https://www.spiegel.de/lebenundlernen/uni/orchideenfach-sorabistik-bloss-keine-ostereier-a-356457.html|title=Orchideenfach Sorabistik: Bloß keine Ostereier|last=Werner|first=Christian|date=27 May 2005|work=Der Spiegel|access-date=11 March 2023|language=de-DE|issn=2195-1349}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sueddeutsche.de/bildung/studium-studienfaecher-sorabistik-leipzig-1.4940719|title=Ungewöhnliche Studienfächer: Sorabistik|last=Dignös|first=Eva|date=25 August 2020|work=Süddeutsche Zeitung|language=de|accessdate=11 March 2023}}</ref> Тоа претставува подобласт на [[Славистика|славистиката]]. == Моментална ситуација == Единствениот институт за студии по лужички јазик се наоѓа на Универзитетот во Лајпциг (германски: ''Institut für Sorabistik''; горнолужички: ''Institut za sorabistiku'').<ref name=":0">{{Cite news |last=Werner |first=Christian |date=27 May 2005 |title=Orchideenfach Sorabistik: Bloß keine Ostereier |language=de-DE |work=Der Spiegel |url=https://www.spiegel.de/lebenundlernen/uni/orchideenfach-sorabistik-bloss-keine-ostereier-a-356457.html |access-date=11 March 2023 |issn=2195-1349}}</ref> Универзитетот во Потсдам ја објавува серијата Potsdamer Beiträge zur Sorabistik. Дополнително, лужичкиот институт спроведува истражувања во студиите по лужички јазик и на секои две години го објавува ''Lětopis'', единственото списание за студии по лужички јазик.<ref>{{Cite web |title=Podstupimske pśinoski k Sorabistice = Potsdamer Beiträge zur Sorabistik |url=https://publishup.uni-potsdam.de/opus4-ubp/solrsearch/index/search/searchtype/series/id/1 |access-date=11 March 2023 |website=Universität Potsdam}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Scholze |first=Dietrich |title=Sorabistik |url=https://www.sorabicon.de/hsb/kulturlexikon/artikel/prov_o4j_lbj_f3b/ |access-date=11 March 2023 |website=Sorabicon |publisher=Serbski Institut |language=de}}</ref><ref name="Sorabistik">{{Cite web |last= |first= |title=Sorabistik |url=https://www.kleinefaecher.de/kartierung/kleine-faecher-von-a-z.html?tx_dmdb_monitoring%5BdisciplineTaxonomy%5D=111&cHash=7018d63ab210487b9743c30ed0b2833d |access-date=11 March 2023 |website=Portal Kleine Fächer |language=de}}</ref> Студентите можат да стекнат диплома или да магистрираат по студии по лужички јазик на Универзитетот во Лајпциг. Понатаму, достапни се и степени за образование на лужички јазик.<ref>{{Cite web |title=Studienangebot |url=https://www.philol.uni-leipzig.de/sorabistik/studium/studienangebot |access-date=11 March 2023 |website=Universität Leipzig |language=de}}</ref> ==Историја== Иницирана од [[Адолф Черни]], лужичката литература се предава на Карловиот универзитет во Прага уште од 19 век. Од 1933 година, постела катедра за лужичка литература, првично држена од Јозеф Пата. Во 1842 година, Јан Петр Јордан, лужички лингвист, станал предавач по славистика со посебен фокус на лужичкиот јазик во [[Лајпциг]].<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Instituts |url=https://www.philol.uni-leipzig.de/sorabistik/institut/geschichte |access-date=11 March 2023 |website=Universität Leipzig |language=de}}</ref><ref name=":1" /> Историјата на институционализираните студии по лужички јазик започнала во 1950-тите години со создавањето на [[Лужички етнолошки институт|Лужичкиот етнолошки институт]] во Бауцен и Институтот за студии по лужички јазик во Лајпциг.<ref name="Sorabistik"/><ref name=":0"/> За разлика од студентите од повеќето помали академски дисциплини, дипломираните студенти по лужички јазик се барани во Лужица, бидејќи покраините [[Саксонија]] и [[Бранденбург]] гарантираат дека се достапни часови по лужички јазик.<ref>{{Cite web |last=Michael |first=Mark |date=1 August 2010 |title=Sorabistik - ein Studienfach mit Jobgarantie |url=https://www.dw.com/de/sorabistik-ein-studienfach-mit-jobgarantie/a-5849326 |access-date=11 March 2023 |website=Deutsche Welle |language=de-DE}}</ref><ref>{{Cite web |title=Profil |url=https://www.philol.uni-leipzig.de/sorabistik/institut/profil |access-date=11 March 2023 |website=Universität Leipzig |language=de}}</ref> == Значајни луѓе == * Адолф Черни (1864–1952) од Чешка; * [[Јан Арношт Смолер]] (1816–1884) од Германија; * [[Хајнц Шустер-Шевц]] (1927–2021) од Германија; * [[:de:Edward Wornar|Едвард Ворнар]] (роден 1966) од Германија. == За понатамошно читање == * {{Cite book |last=Zeil |first=Wilhelm |title=Sorabistik in Deutschland: eine wissenschaftsgeschichtliche Bilanz aus fünf Jahrhunderten |publisher=Domowina-Verlag |year=1996 |isbn=3-7420-1679-2 |series=Schriften des Sorbischen Instituts |volume=12 |location=Bautzen |language=de-DE}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Наведена мрежна страница|url=https://sorb.philol.uni-leipzig.de/start/|title=Institut für Sorabistik an der Universität Leipzig|accessdate=16 July 2016}} * {{Наведена мрежна страница|url=https://www.spiegel.de/lebenundlernen/uni/orchideenfach-sorabistik-bloss-keine-ostereier-a-356457.html|title=Orchideenfach Sorabistik: Bloß keine Ostereier|last=Christian|first=Werner|date=27 May 2005|work=Der Spiegel|language=de-DE|accessdate=11 March 2023}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://usvs.ff.cuni.cz/sorabistika-serbsce.php/|title=Karlsuniversität in Prag, Sorabistik|accessdate=13 March 2011}} [[Категорија:Славистика]] [[Категорија:Словенска култура]] [[Категорија:Културологија]] q96t09l179o0txnfqhjf0vojraa5bhb 5544445 5544443 2026-04-24T19:56:57Z 19user99 72391 /* Надворешни врски */ 5544445 wikitext text/x-wiki '''Лужички студии''' — академска дисциплина која се занимава со [[Лужички јазици|лужичкиот јазик]] и литература.<ref name=":0">{{Наведени вести|url=https://www.spiegel.de/lebenundlernen/uni/orchideenfach-sorabistik-bloss-keine-ostereier-a-356457.html|title=Orchideenfach Sorabistik: Bloß keine Ostereier|last=Werner|first=Christian|date=27 May 2005|work=Der Spiegel|access-date=11 March 2023|language=de-DE|issn=2195-1349}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sueddeutsche.de/bildung/studium-studienfaecher-sorabistik-leipzig-1.4940719|title=Ungewöhnliche Studienfächer: Sorabistik|last=Dignös|first=Eva|date=25 August 2020|work=Süddeutsche Zeitung|language=de|accessdate=11 March 2023}}</ref> Тоа претставува подобласт на [[Славистика|славистиката]]. == Моментална ситуација == Единствениот институт за студии по лужички јазик се наоѓа на Универзитетот во Лајпциг (германски: ''Institut für Sorabistik''; горнолужички: ''Institut za sorabistiku'').<ref name=":0">{{Cite news |last=Werner |first=Christian |date=27 May 2005 |title=Orchideenfach Sorabistik: Bloß keine Ostereier |language=de-DE |work=Der Spiegel |url=https://www.spiegel.de/lebenundlernen/uni/orchideenfach-sorabistik-bloss-keine-ostereier-a-356457.html |access-date=11 March 2023 |issn=2195-1349}}</ref> Универзитетот во Потсдам ја објавува серијата Potsdamer Beiträge zur Sorabistik. Дополнително, лужичкиот институт спроведува истражувања во студиите по лужички јазик и на секои две години го објавува ''Lětopis'', единственото списание за студии по лужички јазик.<ref>{{Cite web |title=Podstupimske pśinoski k Sorabistice = Potsdamer Beiträge zur Sorabistik |url=https://publishup.uni-potsdam.de/opus4-ubp/solrsearch/index/search/searchtype/series/id/1 |access-date=11 March 2023 |website=Universität Potsdam}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Scholze |first=Dietrich |title=Sorabistik |url=https://www.sorabicon.de/hsb/kulturlexikon/artikel/prov_o4j_lbj_f3b/ |access-date=11 March 2023 |website=Sorabicon |publisher=Serbski Institut |language=de}}</ref><ref name="Sorabistik">{{Cite web |last= |first= |title=Sorabistik |url=https://www.kleinefaecher.de/kartierung/kleine-faecher-von-a-z.html?tx_dmdb_monitoring%5BdisciplineTaxonomy%5D=111&cHash=7018d63ab210487b9743c30ed0b2833d |access-date=11 March 2023 |website=Portal Kleine Fächer |language=de}}</ref> Студентите можат да стекнат диплома или да магистрираат по студии по лужички јазик на Универзитетот во Лајпциг. Понатаму, достапни се и степени за образование на лужички јазик.<ref>{{Cite web |title=Studienangebot |url=https://www.philol.uni-leipzig.de/sorabistik/studium/studienangebot |access-date=11 March 2023 |website=Universität Leipzig |language=de}}</ref> ==Историја== Иницирана од [[Адолф Черни]], лужичката литература се предава на Карловиот универзитет во Прага уште од 19 век. Од 1933 година, постела катедра за лужичка литература, првично држена од Јозеф Пата. Во 1842 година, Јан Петр Јордан, лужички лингвист, станал предавач по славистика со посебен фокус на лужичкиот јазик во [[Лајпциг]].<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Instituts |url=https://www.philol.uni-leipzig.de/sorabistik/institut/geschichte |access-date=11 March 2023 |website=Universität Leipzig |language=de}}</ref><ref name=":1" /> Историјата на институционализираните студии по лужички јазик започнала во 1950-тите години со создавањето на [[Лужички етнолошки институт|Лужичкиот етнолошки институт]] во Бауцен и Институтот за студии по лужички јазик во Лајпциг.<ref name="Sorabistik"/><ref name=":0"/> За разлика од студентите од повеќето помали академски дисциплини, дипломираните студенти по лужички јазик се барани во Лужица, бидејќи покраините [[Саксонија]] и [[Бранденбург]] гарантираат дека се достапни часови по лужички јазик.<ref>{{Cite web |last=Michael |first=Mark |date=1 August 2010 |title=Sorabistik - ein Studienfach mit Jobgarantie |url=https://www.dw.com/de/sorabistik-ein-studienfach-mit-jobgarantie/a-5849326 |access-date=11 March 2023 |website=Deutsche Welle |language=de-DE}}</ref><ref>{{Cite web |title=Profil |url=https://www.philol.uni-leipzig.de/sorabistik/institut/profil |access-date=11 March 2023 |website=Universität Leipzig |language=de}}</ref> == Значајни луѓе == * Адолф Черни (1864–1952) од Чешка; * [[Јан Арношт Смолер]] (1816–1884) од Германија; * [[Хајнц Шустер-Шевц]] (1927–2021) од Германија; * [[:de:Edward Wornar|Едвард Ворнар]] (роден 1966) од Германија. == За понатамошно читање == * {{Cite book |last=Zeil |first=Wilhelm |title=Sorabistik in Deutschland: eine wissenschaftsgeschichtliche Bilanz aus fünf Jahrhunderten |publisher=Domowina-Verlag |year=1996 |isbn=3-7420-1679-2 |series=Schriften des Sorbischen Instituts |volume=12 |location=Bautzen |language=de-DE}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Наведена мрежна страница|url=https://sorb.philol.uni-leipzig.de/start/|title=Institut für Sorabistik an der Universität Leipzig|accessdate=16 July 2016}} * {{Наведена мрежна страница|url=https://www.spiegel.de/lebenundlernen/uni/orchideenfach-sorabistik-bloss-keine-ostereier-a-356457.html|title=Orchideenfach Sorabistik: Bloß keine Ostereier|last=Christian|first=Werner|date=27 мај 2005|work=Der Spiegel|language=de-DE|accessdate=11 March 2023}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://usvs.ff.cuni.cz/sorabistika-serbsce.php/|title=Karlsuniversität in Prag, Sorabistik|accessdate=13 March 2011}} [[Категорија:Славистика]] [[Категорија:Словенска култура]] [[Категорија:Културологија]] qcof3yowi5jx67uc64fz2w9mhegcrys 5544446 5544445 2026-04-24T19:57:58Z 19user99 72391 5544446 wikitext text/x-wiki '''Лужички студии''' — академска дисциплина која се занимава со [[Лужички јазици|лужичкиот јазик]] и [[Лужичка литература|литература]].<ref name=":0">{{Наведени вести|url=https://www.spiegel.de/lebenundlernen/uni/orchideenfach-sorabistik-bloss-keine-ostereier-a-356457.html|title=Orchideenfach Sorabistik: Bloß keine Ostereier|last=Werner|first=Christian|date=27 May 2005|work=Der Spiegel|access-date=11 March 2023|language=de-DE|issn=2195-1349}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sueddeutsche.de/bildung/studium-studienfaecher-sorabistik-leipzig-1.4940719|title=Ungewöhnliche Studienfächer: Sorabistik|last=Dignös|first=Eva|date=25 August 2020|work=Süddeutsche Zeitung|language=de|accessdate=11 March 2023}}</ref> Тоа претставува подобласт на [[Славистика|славистиката]]. == Моментална ситуација == Единствениот институт за студии по лужички јазик се наоѓа на Универзитетот во Лајпциг (германски: ''Institut für Sorabistik''; горнолужички: ''Institut za sorabistiku'').<ref name=":0">{{Cite news |last=Werner |first=Christian |date=27 May 2005 |title=Orchideenfach Sorabistik: Bloß keine Ostereier |language=de-DE |work=Der Spiegel |url=https://www.spiegel.de/lebenundlernen/uni/orchideenfach-sorabistik-bloss-keine-ostereier-a-356457.html |access-date=11 March 2023 |issn=2195-1349}}</ref> Универзитетот во Потсдам ја објавува серијата ''Potsdamer Beiträge'' zur Sorabistik. Дополнително, лужичкиот институт спроведува истражувања во студиите по лужички јазик и на секои две години го објавува ''Lětopis'', единственото списание за студии по лужички јазик.<ref>{{Cite web |title=Podstupimske pśinoski k Sorabistice = Potsdamer Beiträge zur Sorabistik |url=https://publishup.uni-potsdam.de/opus4-ubp/solrsearch/index/search/searchtype/series/id/1 |access-date=11 March 2023 |website=Universität Potsdam}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Scholze |first=Dietrich |title=Sorabistik |url=https://www.sorabicon.de/hsb/kulturlexikon/artikel/prov_o4j_lbj_f3b/ |access-date=11 March 2023 |website=Sorabicon |publisher=Serbski Institut |language=de}}</ref><ref name="Sorabistik">{{Cite web |last= |first= |title=Sorabistik |url=https://www.kleinefaecher.de/kartierung/kleine-faecher-von-a-z.html?tx_dmdb_monitoring%5BdisciplineTaxonomy%5D=111&cHash=7018d63ab210487b9743c30ed0b2833d |access-date=11 March 2023 |website=Portal Kleine Fächer |language=de}}</ref> Студентите можат да стекнат диплома или да магистрираат по студии по лужички јазик на Универзитетот во Лајпциг. Понатаму, достапни се и степени за образование на лужички јазик.<ref>{{Cite web |title=Studienangebot |url=https://www.philol.uni-leipzig.de/sorabistik/studium/studienangebot |access-date=11 March 2023 |website=Universität Leipzig |language=de}}</ref> ==Историја== Иницирана од [[Адолф Черни]], лужичката литература се предава на Карловиот универзитет во Прага уште од 19 век. Од 1933 година, постела катедра за лужичка литература, првично држена од Јозеф Пата. Во 1842 година, Јан Петр Јордан, лужички лингвист, станал предавач по славистика со посебен фокус на лужичкиот јазик во [[Лајпциг]].<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Instituts |url=https://www.philol.uni-leipzig.de/sorabistik/institut/geschichte |access-date=11 March 2023 |website=Universität Leipzig |language=de}}</ref><ref name=":1" /> Историјата на институционализираните студии по лужички јазик започнала во 1950-тите години со создавањето на [[Лужички етнолошки институт|Лужичкиот етнолошки институт]] во Бауцен и Институтот за студии по лужички јазик во Лајпциг.<ref name="Sorabistik"/><ref name=":0"/> За разлика од студентите од повеќето помали академски дисциплини, дипломираните студенти по лужички јазик се барани во Лужица, бидејќи покраините [[Саксонија]] и [[Бранденбург]] гарантираат дека се достапни часови по лужички јазик.<ref>{{Cite web |last=Michael |first=Mark |date=1 August 2010 |title=Sorabistik - ein Studienfach mit Jobgarantie |url=https://www.dw.com/de/sorabistik-ein-studienfach-mit-jobgarantie/a-5849326 |access-date=11 March 2023 |website=Deutsche Welle |language=de-DE}}</ref><ref>{{Cite web |title=Profil |url=https://www.philol.uni-leipzig.de/sorabistik/institut/profil |access-date=11 March 2023 |website=Universität Leipzig |language=de}}</ref> == Значајни луѓе == * Адолф Черни (1864–1952) од Чешка; * [[Јан Арношт Смолер]] (1816–1884) од Германија; * [[Хајнц Шустер-Шевц]] (1927–2021) од Германија; * [[:de:Edward Wornar|Едвард Ворнар]] (роден 1966) од Германија. == За понатамошно читање == * {{Cite book |last=Zeil |first=Wilhelm |title=Sorabistik in Deutschland: eine wissenschaftsgeschichtliche Bilanz aus fünf Jahrhunderten |publisher=Domowina-Verlag |year=1996 |isbn=3-7420-1679-2 |series=Schriften des Sorbischen Instituts |volume=12 |location=Bautzen |language=de-DE}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Наведена мрежна страница|url=https://sorb.philol.uni-leipzig.de/start/|title=Institut für Sorabistik an der Universität Leipzig|accessdate=16 July 2016}} * {{Наведена мрежна страница|url=https://www.spiegel.de/lebenundlernen/uni/orchideenfach-sorabistik-bloss-keine-ostereier-a-356457.html|title=Orchideenfach Sorabistik: Bloß keine Ostereier|last=Christian|first=Werner|date=27 мај 2005|work=Der Spiegel|language=de-DE|accessdate=11 March 2023}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://usvs.ff.cuni.cz/sorabistika-serbsce.php/|title=Karlsuniversität in Prag, Sorabistik|accessdate=13 March 2011}} [[Категорија:Славистика]] [[Категорија:Словенска култура]] [[Категорија:Културологија]] 5k5f16s9m5a1gpl8baergqyfeq0mz6j 0 1392548 5544448 2026-04-24T20:04:01Z Тиверополник 1815 нс 5544448 wikitext text/x-wiki [[Устав на Узбекистан|Уставот на Узбекистан]] предвидува [[слобода на вероисповед]] и [[одвојување на црквата од државата]], иако во пракса тоа не е секогаш случај. Според [[Хјуман рајтс воч]] „властите ја ограничуваат верската слобода преку спречување на регистрација на верски заедници, подложување на поранешни верски затвореници на произволни контроли и гонење на муслимани врз основа на широки и нејасно формулирани обвиненија поврзани со екстремизам.“<ref>{{cite web |title=Uzbekistan Events of 2024 |url=https://www.hrw.org/world-report/2025/country-chapters/uzbekistan#ada87c |website=Human Rights Watch |access-date=18 November 2025}}</ref> Нема ограничувања за главната верска практика на [[Муслимани|муслиманите]], [[Евреи|Евреите]] и [[Христијанство|христијаните]]. [[Узбеци|Узбечкото]] општество е толерантно кон христијанските цркви сè додека тие не се обидуваат да придобијат следбеници меѓу етничките Узбеци; законот забранува или строго ограничува [[прозелитизам]], увоз и ширење на верска литература и нудење приватна [[верска настава]]. Со користење на нови кривични одредби донесени во 2006 година, биле покренати кривични постапки против двајца пастори. Едниот бил осуден на 4 години во работен логор; другиот добил условна казна и пробација. Владата водела кампања против исламски групи осомничени за екстремизам, осудувајќи ги членовите на овие групи на долги затворски казни. Многумина биле осомничени членови на [[Хизб ут-Тахрир]] (ХТ), забрането екстремистичко исламско политичко движење, забранетата исламска група [[Акромија]] (Акромијлар), или [[вахабизам|вахабистички]] групи. Педесетнички ѓакон бил претепан откако неговата црква била прикажана во документарец на државната телевизија против христијанските евангелисти. Од изборот на [[Шавкат Мирзијоев]], Узбекистан ужива поголема верска слобода и земјата била отстранета од американската листа на проблематични земји во однос на верската толеранција.<ref>{{cite web| url = https://thediplomat.com/2020/04/us-religious-freedom-report-signals-improvements-in-uzbekistan/| title = US Religious Freedom Report Signals Improvements in Uzbekistan – The Diplomat}} </ref> ==Верска демографија== {{main|Религија во Узбекистан}} Земјата има површина од {{convert|172742|sqmi|km2|order=flip}} и проценето население од околу 34 милиони. Меѓународните експерти сметаат дека населението претрпело намалување од 2 до 3 милиони во последниве години поради растечкиот тренд на работна миграција од [[Узбекистан]] во соседните земји, [[Русија]], [[Јужна Кореја]] и [[Блискиот Исток]]. Приближно 80 проценти од населението се етнички Узбеци; 5,5 проценти Руси; 5 проценти [[Таџици]]; 3 проценти [[Казаци]]; 2,5 проценти [[Каракалпаци]]; и 1,5 проценти [[Татари]]. Нема официјални статистики за припадноста на различни верски групи; сепак, се проценува дека до 90 проценти од населението номинално се [[сунитски ислам|сунитски муслимани]], од [[ханафиски мазхаб|ханафиската]] школа. Шиитските муслимани, кои се концентрирани во провинциите [[Бухара]] и [[Самарканд]], сочинуваат околу 1 процент од населението. Околу 5 проценти од населението се православни Руси, процент што се намалува како што бројот на етнички Руси и други [[Словени]] продолжува да емигрира. Сè поголем број муслимани и руски православни верници активно ја практикуваат својата религија. Надвор од [[Ташкент]], практикувачките муслимани денес се мнозинство. Во периодот опфатен со овој извештај, посетеноста на [[џамија|џамиите]] значително се зголемила, особено меѓу помладите мажи, кои обично го сочинуваат мнозинството верници. Преостанатите 3 проценти од населението вклучуваат мали заедници на римокатолици, [[Христијанство во Кореја|корејски христијани]], [[Баптисти]], [[Лутерани]], [[Адвентисти од седмиот ден]], евангелски и [[Пентекостализам|педесетнички христијани]], [[Јеховини сведоци]], [[Зороастризам|зороастријци]], [[Будизам|будисти]], [[Бахаизам|бахаисти]] и [[Харе Кришна]], како и [[атеизам|атеисти]]. Покрај тоа, се проценува дека 15.000 до 20.000 [[Ашкенази]] и [[Бухарски Евреи|бухарски Евреи]] остануваат во земјата, концентрирани во градовите Ташкент, Бухара и Самарканд. Најмалку 80.000 други емигрирале во [[Израел]] и [[Соединетите Американски Држави]] во изминатите две децении. ==Состојба на верската слобода== ===Правна и политичка рамка=== Уставот предвидува слобода на религија; сепак, Владата и законите ги ограничуваат овие права во пракса. Уставот, исто така, го утврдува принципот на одвојување на црквата од државата. Владата им забранува на верските групи да формираат политички партии и општествени движења. [[Закон за слобода на совеста и верските организации]] (Законот за религија од 1998 година) предвидува слобода на богослужба, слобода од верски прогон, одвојување на црквата од државата и право на основање училишта и обука на свештенство; сепак, законот ги доделува овие права само на регистрирани групи. Исто така, ги ограничува верските права што се сметаат за во спротивност со националната безбедност, забранува прозелитизам, забранува верски предмети во јавните училишта, забранува приватно подучување на верски принципи и бара верските групи да добијат дозвола за објавување или дистрибуција на материјали. [[Комитет за верски прашања]] (КВП), агенција одговорна пред Советот на министри, мора да ја одобри целата верска литература. [[Закон за религија од 1998 година|Законот за религија]] бара сите верски групи и заедници да се регистрираат и предвидува строги и оптоварувачки критериуми за нивна регистрација. Меѓу неговите барања, законот предвидува секоја група да поднесе список од најмалку сто членови-граѓани до локалната канцеларија на [[Министерство за правда (Узбекистан)|Министерството за правда]] (МП). Оваа одредба ѝ овозможува на Владата да забрани било која група со пронаоѓање технички причини за одбивање на нејзината пријава за регистрација. КВП ја надгледува регистрираната верска активност. Новите џамии продолжиле да се соочуваат со тешкотии при добивање регистрација, како и оние што претходно биле затворени и повторно аплицирале. Законот им забранува на верските групи да обучуваат верски кадар доколку немаат регистрирано централно административно тело. Регистрацијата на централно тело бара постоење на регистрирани верски групи во 8 од 13-те провинции во земјата, што е речиси невозможно барање за повеќето верски групи. Постојат шест такви субјекти кои законски можат да обучуваат верски кадар. Законот ја ограничува верската настава на официјално одобрени верски училишта и наставници одобрени од државата. Законот не дозволува приватна настава и предвидува казни за прекршувања. Законот забранува предавање верски предмети во [[Јавно училиште|јавните училишта]]. Член 14 од Законот за религија забранува носење „култни облеки“ (верска облека) на јавни места за сите, освен за „лица кои служат во верски организации“. Кривичниот и граѓанскиот законик содржат строги казни за прекршување на Законот за религија и други прописи за верските активности. Покрај забранетите активности што вклучуваат организирање нелегална верска група, законот исто така забранува убедување други да се приклучат на таква група и вклучување малолетници во верска организација без дозвола од нивните родители. Секоја верска служба што ја спроведува нерегистрирана верска организација е нелегална. Кривичниот законик формално прави разлика помеѓу „нелегални“ групи, односно оние што не се правилно регистрирани, и „забранети“ групи, како што е екстремистичката исламистичка политичка партија [[Хизб ут-Тахрир]] (ХТ), [[Таблиг Џамат]], и други групи означени со општиот термин „вахабистички“ кои се целосно забранети. Законикот го прави кривично дело, казниво со до 5 години затвор, организирањето нелегална верска група или продолжувањето на нејзините активности откако ѝ била одбиена регистрација или ѝ било наредено распуштање. Дополнително, законикот го казнува учеството во таква група со до 3 години затвор. Законикот исто така предвидува казни до 20 години затвор (доколку делото предизвика „тешки последици“) за „организирање или учество“ во активности на верски екстремистички, фундаменталистички, сепаратистички или други забранети групи. Во минатото, судовите често ја игнорирале разликата меѓу нелегални и забранети групи и често ги осудувале членовите на неодобрени муслимански групи според двата прописа. Во извештајниот период немало извештаи за такви практики. Главните закони според кои властите ги обвинуваат граѓаните за верска активност се член 159 (антиуставна активност); член 216 (нелегално формирање јавни здруженија или верски организации); член 216, став 2 (прекршување на законодавството за верските организации, вклучително и прозелитизам); член 244, став 1 (производство и дистрибуција на материјали што претставуваат закана за јавната безбедност и јавниот ред); и член 244, став 2 (основање, раководење или учество во верски екстремистички, сепаратистички, фундаменталистички или други забранети организации) од Кривичниот законик. Граѓаните обвинети според овие одредби (особено член 244, став 2) често се обвинети дека се членови на ХТ. c5px9lyiwl0berbrav8ut7q2obd478s 5544449 5544448 2026-04-24T20:10:38Z Тиверополник 1815 5544449 wikitext text/x-wiki [[Устав на Узбекистан|Уставот на Узбекистан]] предвидува [[слобода на вероисповед]] и [[одвојување на црквата од државата]], иако во пракса тоа не е секогаш случај. Според [[Хјуман рајтс воч]] „властите ја ограничуваат верската слобода преку спречување на регистрација на верски заедници, подложување на поранешни верски затвореници на произволни контроли и гонење на муслимани врз основа на широки и нејасно формулирани обвиненија поврзани со екстремизам.“<ref>{{cite web |title=Uzbekistan Events of 2024 |url=https://www.hrw.org/world-report/2025/country-chapters/uzbekistan#ada87c |website=Human Rights Watch |access-date=18 November 2025}}</ref> Нема ограничувања за главната верска практика на [[Муслимани|муслиманите]], [[Евреи|Евреите]] и [[Христијанство|христијаните]]. [[Узбеци|Узбечкото]] општество е толерантно кон христијанските цркви сè додека тие не се обидуваат да придобијат следбеници меѓу етничките Узбеци; законот забранува или строго ограничува [[прозелитизам]], увоз и ширење на верска литература и нудење приватна [[верска настава]]. Со користење на нови кривични одредби донесени во 2006 година, биле покренати кривични постапки против двајца пастори. Едниот бил осуден на 4 години во работен логор; другиот добил условна казна и пробација. Владата водела кампања против исламски групи осомничени за екстремизам, осудувајќи ги членовите на овие групи на долги затворски казни. Многумина биле осомничени членови на [[Хизб ут-Тахрир]] (ХТ), забрането екстремистичко исламско политичко движење, забранетата исламска група [[Акромија]] (Акромијлар), или [[вахабизам|вахабистички]] групи. Педесетнички ѓакон бил претепан откако неговата црква била прикажана во документарец на државната телевизија против христијанските евангелисти. Од изборот на [[Шавкат Мирзијоев]], Узбекистан ужива поголема верска слобода и земјата била отстранета од американската листа на проблематични земји во однос на верската толеранција.<ref>{{cite web| url = https://thediplomat.com/2020/04/us-religious-freedom-report-signals-improvements-in-uzbekistan/| title = US Religious Freedom Report Signals Improvements in Uzbekistan – The Diplomat}} </ref> ==Верска демографија== {{main|Религија во Узбекистан}} Земјата има површина од {{convert|172742|sqmi|km2|order=flip}} и проценето население од околу 34 милиони. Меѓународните експерти сметаат дека населението претрпело намалување од 2 до 3 милиони во последниве години поради растечкиот тренд на работна миграција од [[Узбекистан]] во соседните земји, [[Русија]], [[Јужна Кореја]] и [[Блискиот Исток]]. Приближно 80 проценти од населението се етнички Узбеци; 5,5 проценти Руси; 5 проценти [[Таџици]]; 3 проценти [[Казаци]]; 2,5 проценти [[Каракалпаци]]; и 1,5 проценти [[Татари]]. Нема официјални статистики за припадноста на различни верски групи; сепак, се проценува дека до 90 проценти од населението номинално се [[сунитски ислам|сунитски муслимани]], од [[ханафиски мазхаб|ханафиската]] школа. Шиитските муслимани, кои се концентрирани во провинциите [[Бухара]] и [[Самарканд]], сочинуваат околу 1 процент од населението. Околу 5 проценти од населението се православни Руси, процент што се намалува како што бројот на етнички Руси и други [[Словени]] продолжува да емигрира. Сè поголем број муслимани и руски православни верници активно ја практикуваат својата религија. Надвор од [[Ташкент]], практикувачките муслимани денес се мнозинство. Во периодот опфатен со овој извештај, посетеноста на [[џамија|џамиите]] значително се зголемила, особено меѓу помладите мажи, кои обично го сочинуваат мнозинството верници. Преостанатите 3 проценти од населението вклучуваат мали заедници на римокатолици, [[Христијанство во Кореја|корејски христијани]], [[Баптисти]], [[Лутерани]], [[Адвентисти од седмиот ден]], евангелски и [[Пентекостализам|педесетнички христијани]], [[Јеховини сведоци]], [[Зороастризам|зороастријци]], [[Будизам|будисти]], [[Бахаизам|бахаисти]] и [[Харе Кришна]], како и [[атеизам|атеисти]]. Покрај тоа, се проценува дека 15.000 до 20.000 [[Ашкенази]] и [[Бухарски Евреи|бухарски Евреи]] остануваат во земјата, концентрирани во градовите Ташкент, Бухара и Самарканд. Најмалку 80.000 други емигрирале во [[Израел]] и [[Соединетите Американски Држави]] во изминатите две децении. ==Состојба на верската слобода== ===Правна и политичка рамка=== Уставот предвидува слобода на религија; сепак, Владата и законите ги ограничуваат овие права во пракса. Уставот, исто така, го утврдува принципот на одвојување на црквата од државата. Владата им забранува на верските групи да формираат политички партии и општествени движења. [[Закон за слобода на совеста и верските организации]] (Законот за религија од 1998 година) предвидува слобода на богослужба, слобода од верски прогон, одвојување на црквата од државата и право на основање училишта и обука на свештенство; сепак, законот ги доделува овие права само на регистрирани групи. Исто така, ги ограничува верските права што се сметаат за во спротивност со националната безбедност, забранува прозелитизам, забранува верски предмети во јавните училишта, забранува приватно подучување на верски принципи и бара верските групи да добијат дозвола за објавување или дистрибуција на материјали. [[Комитет за верски прашања]] (КВП), агенција одговорна пред Советот на министри, мора да ја одобри целата верска литература. [[Закон за религија од 1998 година|Законот за религија]] бара сите верски групи и заедници да се регистрираат и предвидува строги и оптоварувачки критериуми за нивна регистрација. Меѓу неговите барања, законот предвидува секоја група да поднесе список од најмалку сто членови-граѓани до локалната канцеларија на [[Министерство за правда (Узбекистан)|Министерството за правда]] (МП). Оваа одредба ѝ овозможува на Владата да забрани било која група со пронаоѓање технички причини за одбивање на нејзината пријава за регистрација. КВП ја надгледува регистрираната верска активност. Новите џамии продолжиле да се соочуваат со тешкотии при добивање регистрација, како и оние што претходно биле затворени и повторно аплицирале. Законот им забранува на верските групи да обучуваат верски кадар доколку немаат регистрирано централно административно тело. Регистрацијата на централно тело бара постоење на регистрирани верски групи во 8 од 13-те провинции во земјата, што е речиси невозможно барање за повеќето верски групи. Постојат шест такви субјекти кои законски можат да обучуваат верски кадар. Законот ја ограничува верската настава на официјално одобрени верски училишта и наставници одобрени од државата. Законот не дозволува приватна настава и предвидува казни за прекршувања. Законот забранува предавање верски предмети во [[Јавно училиште|јавните училишта]]. Член 14 од Законот за религија забранува носење „култни облеки“ (верска облека) на јавни места за сите, освен за „лица кои служат во верски организации“. Кривичниот и граѓанскиот законик содржат строги казни за прекршување на Законот за религија и други прописи за верските активности. Покрај забранетите активности што вклучуваат организирање нелегална верска група, законот исто така забранува убедување други да се приклучат на таква група и вклучување малолетници во верска организација без дозвола од нивните родители. Секоја верска служба што ја спроведува нерегистрирана верска организација е нелегална. Кривичниот законик формално прави разлика помеѓу „нелегални“ групи, односно оние што не се правилно регистрирани, и „забранети“ групи, како што е екстремистичката исламистичка политичка партија [[Хизб ут-Тахрир]] (ХТ), [[Таблиг Џамат]], и други групи означени со општиот термин „вахабистички“ кои се целосно забранети. Законикот го прави кривично дело, казниво со до 5 години затвор, организирањето нелегална верска група или продолжувањето на нејзините активности откако ѝ била одбиена регистрација или ѝ било наредено распуштање. Дополнително, законикот го казнува учеството во таква група со до 3 години затвор. Законикот исто така предвидува казни до 20 години затвор (доколку делото предизвика „тешки последици“) за „организирање или учество“ во активности на верски екстремистички, фундаменталистички, сепаратистички или други забранети групи. Во минатото, судовите често ја игнорирале разликата меѓу нелегални и забранети групи и често ги осудувале членовите на неодобрени муслимански групи според двата прописа. Во извештајниот период немало извештаи за такви практики. Главните закони според кои властите ги обвинуваат граѓаните за верска активност се член 159 (антиуставна активност); член 216 (нелегално формирање јавни здруженија или верски организации); член 216, став 2 (прекршување на законодавството за верските организации, вклучително и прозелитизам); член 244, став 1 (производство и дистрибуција на материјали што претставуваат закана за јавната безбедност и јавниот ред); и член 244, став 2 (основање, раководење или учество во верски екстремистички, сепаратистички, фундаменталистички или други забранети организации) од Кривичниот законик. Граѓаните обвинети според овие одредби (особено член 244, став 2) често се обвинети дека се членови на ХТ. Измените од декември 2005 година на Кривичниот законик (член 217 дел 2) и Административниот законик (член 201) ги зголемиле казните за повторени прекршоци на законот за верска активност, зголемувајќи ги на 200 до 300 пати од минималната месечна плата од 10 долари (12.420 суми) според Кривичниот законик и 50 до 100 пати од минималната плата според Административниот законик. Измените од јуни 2006 година на Административниот законик го казнуваа „нелегалното производство, складирање, увоз или дистрибуција на материјали со верска содржина“ со парична казна од 20 до 100 пати од минималната месечна плата за поединци, или 50 до 100 пати од минималната месечна плата за службени лица на организации, заедно со конфискација на материјалите и „соодветните средства за нивно производство и дистрибуција“. Член 244-3 од Кривичниот законик го опфаќало истото дело, казнувајќи ги лицата кои веќе биле осудени според соодветниот член од Административниот законик со парична казна од 100 до 200 пати од минималната месечна плата или со поправен труд до 3 години. Други измени, воведени истовремено во Кривичниот и Административниот законик, го казнуваа производството и дистрибуцијата на „литература што поттикнува расна и верска омраза“. Иако законот ги третирал сите регистрирани верски деноминации еднакво, Владата финансирала исламски универзитет и зачувување на исламските историски локалитети. Во 2007 година, за да се одбележи прогласувањето на Ташкент како една од четирите [[Престолнини на исламската култура]] од страна на [[Исламска образовна, научна и културна организација]] (ИСЕСКО), Владата финансираше значително проширување на канцелариите на [[Муслимански одбор на Узбекистан|Муслиманскиот одбор]] (Муфтијатот) и изградба на голема нова џамија и библиотека во комплексот. Владата обезбедила логистичка поддршка за 5.000 избрани муслимани да учествуваат на [[Аџилак|хаџот]], што претставувало зголемување од 4.200 претходната година, но аџиите сами ги покривале своите трошоци. Владата го контролираше [[Муфтија|муфтијатот]], кој пак ја контролираше исламската хиерархија, содржината на проповедите на [[Имам|имамите]] и обемот и содржината на објавените исламски материјали. [[Курбан Бајрам]] и [[Рамазан Бајрам]] биле одбележувани како национални празници. Владата сè уште не имплементирала ниту една од препораките на експертскиот панел на [[Организација за безбедност и соработка во Европа|ОБСЕ]] од 2003 година, преку [[Канцеларија за демократски институции и човекови права]] (ОДИХР), кој го разгледувал Законот за религија од 1998 година и поврзаните прописи и заклучил дека тие биле во спротивност со меѓународните норми за верска слобода. ОБСЕ препорачала укинување на забраните за прозелитизам и приватна верска настава и декриминализација на активностите на нерегистрираните верски организации. ===Ограничувања на верската слобода=== Постоеле значителни владини ограничувања на верската слобода во периодот опфатен со овој извештај. Владата, со тоа што продолжувала да одбива регистрација на некои верски групи и да дерегистрира други, им го одземала нивното законско право на богослужба. Владата ограничувала многу верски практики и активности, казнувајќи некои граѓани затоа што се занимавале со верски активности спротивно на законите за регистрација. Иако во одредена мера ги поддржувала умерените муслимани, Владата, повикувајќи се на загриженост за националната безбедност, забранувала исламски организации кои ги сметала за екстремистички и го криминализирала членството во нив. Меѓу главните забранети организации биле Хизб ут-Тахрир (ХТ), [[Исламско движење на Узбекистан]] (ИДУ), [[Акромија]], [[Таблиг Џамаат]] и различни групи кои Владата широко ги означувала како вахабистички. Владата изјавувала дека не го смета репресирањето на лица или групи осомничени за екстремизам како прашање на верска слобода, туку како спречување на вооружен отпор против Владата. ХТ била екстремистичка исламистичка политичка организација која промовирала омраза и ги оправдувала актите на тероризам, додека тврдела дека се залага за ненасилство. Партијата, преку силно антисемитската и антизападната литература и мрежни страници, повикувала на соборување на секуларните влади, вклучително и оние во Централна Азија, и нивна замена со глобална исламска власт позната како Калифат. Бидејќи ХТ првенствено била политичка организација, иако мотивирана од религиозна идеологија, и бидејќи не ги осудувала терористичките дејствија на други групи, мерките на властите за ограничување на ХТ и гонење на нејзините членови не се сметале за ограничување на верската слобода како таква. Исто така, ограничувањата врз ИДУ, група со потекло од Наманган која се наоѓала на американската листа на меѓународни терористички организации и за која се верувало дека е одговорна за серија смртоносни бомбашки напади во земјата во 1999 и 2004 година, не се сметале за ограничување на верската слобода. Загриженост за верската слобода се појавувала кога невини лица биле обвинувани за членство во овие групи само врз основа на нивните верски убедувања или практика и биле осудувани без соодветна судска постапка. Владата ги репресирала и гонела членовите на Акромија ([[Акромијлар]]) уште од 1997 година. Верските експерти тврделе дека Акромија била неформално здружение кое промовирало бизнис според исламски верски принципи, додека Владата тврдела дека групата била огранок на ХТ и дека, заедно со ИДУ, се обидела да ја собори Владата преку вооружен бунт во Андиџан во мај 2005 година. Таблиг Џамаат била исламска мисионерска група со потекло од Јужна Азија, чии обреди, облека и навики на уредување биле засновани на практиките од времето на [[Мухамед]]; нејзините членови тврделе дека се исклучиво религиозни и аполитични. Други забранети групи вклучувале наводни „вахабисти“, термин што во земјата се користел широко за секој конзервативен муслиман. Особено, Владата го користела терминот „вахабист“ за да ги опише муслиманите кои се молеле надвор од институциите одобрени од државата, кои биле образувани во [[медреса]] во странство или следбениците на [[Имам Абдували Мирзаев од Андиџан]], кој исчезнал во 1995 година, или [[Имам Абидхан Назаров]] од Ташкент, кој избегал во Казахстан во 1998 година за да избегне апсење и добил статус на бегалец од [[Висок комесар на Обединетите нации за бегалци|Високиот комесар на Обединетите нации за бегалци]] на 15 март 2006 година. Во претходните извештајни периоди, извори тврделе дека властите барале од имамите на регистрираните џамии да доставуваат списоци на лица од нивните заедници кои можеле да имаат екстремистички стремежи. Во овој извештаен период немало такви извештаи, но имало информации дека Владата им наложувала на некои махалски (соседски) комитети и имами да идентификуваат локални жители кои би можеле потенцијално да се вклучат во екстремистички активности или групи, вклучително и оние кои секојдневно се молеле или на друг начин покажувале активна побожност. Владата ја контролирала содржината на проповедите на имамите и обемот и суштината на објавените исламски материјали. Строгиот третман од страна на Владата кон осомничените верски екстремисти обесхрабрувал многу верници да покажуваат надворешни изрази на религиозна побожност. По насилствата во мај 2005 година во [[Андиџан]], властите уапсиле многу жители од регионот на Андиџан под обвинение за верски екстремизам. Во овој извештаен период, исто така, имало веродостојни извештаи дека претседателите на [[махала]] комитетите активно ги обесхрабрувале жителите да присуствуваат на богослужби во џамиите. „Forum 18 News Service“ исто така известил во ноември 2006 година дека властите дистрибуирале упатства до имамите за непожелноста децата да посетуваат џамии и дека полицијата повремено спречувала деца да присуствуваат на петочните молитви. Многу извори известувале дека атмосферата во муслиманската заедница оттогаш се подобрила, при што многу џамии биле преполни до улиците поради недостиг на простор за време на петочните молитви. Владата го олабавила својот надзор врз побожните муслимани, дозволувајќи им на поединците да ја практикуваат својата вера во контролирана средина. Сепак, имало извештаи дека органите за спроведување на законот и службите за национална безбедност активно ги следеле и известувале за активностите во џамиите и за верниците. Исто така, имало извештаи дека локалните власти во Ташкент одржувале серија состаноци со лидерите на махалите за да ги обесхрабрат исламистичките тенденции. На овие состаноци, наводно, службениците ги повикувале семејствата да ги обесхрабрат своите синови да одат во џамија, а своите ќерки да носат [[хиџаб]], и исто така им наложувале на лидерите во соседството да го обесхрабрат одржувањето на традиционалните [[исламски свадбени церемонии]]. Владата го ограничувала бројот на аџии на 5.000, или приближно 20 проценти од вкупниот можен број аџии во земјата (проценет на околу 25.000 аџии или 1.000 аџии на секој 1 милион жители). Потенцијалните аџии, наводно, биле одобрувани од локалните махалски комитети, окружните администрации, [[Национална служба за безбедност (Узбекистан)|Националната служба за безбедност]] и државната [[Комисија за аџилак]]. Многумина во Владата изразувале сомнеж кон [[Јеховини сведоци]], гледајќи ги како екстремистичка група. Внатрешните документи за обука на полицијата продолжувале да ги наведуваат Јеховините сведоци, заедно со ИДУ и ХТ, како закана за безбедноста. Локалните власти и претставниците на верските институции продолжувале да изразуваат загриженост за мисионерските активности на групата. На 30 ноември и 1 декември 2006 година, државната телевизија емитувала документарец со наслов „Лицемерие“, кој ги поврзувал Јеховините сведоци со јапонскиот [[култ]] [[Аум Шинрикјо]]. 55cz54cpag3mux1smqpjnnquyk682fy 5544451 5544449 2026-04-24T20:18:44Z Тиверополник 1815 5544451 wikitext text/x-wiki [[Устав на Узбекистан|Уставот на Узбекистан]] предвидува [[слобода на вероисповед]] и [[одвојување на црквата од државата]], иако во пракса тоа не е секогаш случај. Според [[Хјуман рајтс воч]] „властите ја ограничуваат верската слобода преку спречување на регистрација на верски заедници, подложување на поранешни верски затвореници на произволни контроли и гонење на муслимани врз основа на широки и нејасно формулирани обвиненија поврзани со екстремизам.“<ref>{{cite web |title=Uzbekistan Events of 2024 |url=https://www.hrw.org/world-report/2025/country-chapters/uzbekistan#ada87c |website=Human Rights Watch |access-date=18 November 2025}}</ref> Нема ограничувања за главната верска практика на [[Муслимани|муслиманите]], [[Евреи|Евреите]] и [[Христијанство|христијаните]]. [[Узбеци|Узбечкото]] општество е толерантно кон христијанските цркви сè додека тие не се обидуваат да придобијат следбеници меѓу етничките Узбеци; законот забранува или строго ограничува [[прозелитизам]], увоз и ширење на верска литература и нудење приватна [[верска настава]]. Со користење на нови кривични одредби донесени во 2006 година, биле покренати кривични постапки против двајца пастори. Едниот бил осуден на 4 години во работен логор; другиот добил условна казна и пробација. Владата водела кампања против исламски групи осомничени за екстремизам, осудувајќи ги членовите на овие групи на долги затворски казни. Многумина биле осомничени членови на [[Хизб ут-Тахрир]] (ХТ), забрането екстремистичко исламско политичко движење, забранетата исламска група [[Акромија]] (Акромијлар), или [[вахабизам|вахабистички]] групи. Педесетнички ѓакон бил претепан откако неговата црква била прикажана во документарец на државната телевизија против христијанските евангелисти. Од изборот на [[Шавкат Мирзијоев]], Узбекистан ужива поголема верска слобода и земјата била отстранета од американската листа на проблематични земји во однос на верската толеранција.<ref>{{cite web| url = https://thediplomat.com/2020/04/us-religious-freedom-report-signals-improvements-in-uzbekistan/| title = US Religious Freedom Report Signals Improvements in Uzbekistan – The Diplomat}} </ref> ==Верска демографија== {{main|Религија во Узбекистан}} Земјата има површина од {{convert|172742|sqmi|km2|order=flip}} и проценето население од околу 34 милиони. Меѓународните експерти сметаат дека населението претрпело намалување од 2 до 3 милиони во последниве години поради растечкиот тренд на работна миграција од [[Узбекистан]] во соседните земји, [[Русија]], [[Јужна Кореја]] и [[Блискиот Исток]]. Приближно 80 проценти од населението се етнички Узбеци; 5,5 проценти Руси; 5 проценти [[Таџици]]; 3 проценти [[Казаци]]; 2,5 проценти [[Каракалпаци]]; и 1,5 проценти [[Татари]]. Нема официјални статистики за припадноста на различни верски групи; сепак, се проценува дека до 90 проценти од населението номинално се [[сунитски ислам|сунитски муслимани]], од [[ханафиски мазхаб|ханафиската]] школа. Шиитските муслимани, кои се концентрирани во провинциите [[Бухара]] и [[Самарканд]], сочинуваат околу 1 процент од населението. Околу 5 проценти од населението се православни Руси, процент што се намалува како што бројот на етнички Руси и други [[Словени]] продолжува да емигрира. Сè поголем број муслимани и руски православни верници активно ја практикуваат својата религија. Надвор од [[Ташкент]], практикувачките муслимани денес се мнозинство. Во периодот опфатен со овој извештај, посетеноста на [[џамија|џамиите]] значително се зголемила, особено меѓу помладите мажи, кои обично го сочинуваат мнозинството верници. Преостанатите 3 проценти од населението вклучуваат мали заедници на римокатолици, [[Христијанство во Кореја|корејски христијани]], [[Баптисти]], [[Лутерани]], [[Адвентисти од седмиот ден]], евангелски и [[Пентекостализам|педесетнички христијани]], [[Јеховини сведоци]], [[Зороастризам|зороастријци]], [[Будизам|будисти]], [[Бахаизам|бахаисти]] и [[Харе Кришна]], како и [[атеизам|атеисти]]. Покрај тоа, се проценува дека 15.000 до 20.000 [[Ашкенази]] и [[Бухарски Евреи|бухарски Евреи]] остануваат во земјата, концентрирани во градовите Ташкент, Бухара и Самарканд. Најмалку 80.000 други емигрирале во [[Израел]] и [[Соединетите Американски Држави]] во изминатите две децении. ==Состојба на верската слобода== ===Правна и политичка рамка=== Уставот предвидува слобода на религија; сепак, Владата и законите ги ограничуваат овие права во пракса. Уставот, исто така, го утврдува принципот на одвојување на црквата од државата. Владата им забранува на верските групи да формираат политички партии и општествени движења. [[Закон за слобода на совеста и верските организации]] (Законот за религија од 1998 година) предвидува слобода на богослужба, слобода од верски прогон, одвојување на црквата од државата и право на основање училишта и обука на свештенство; сепак, законот ги доделува овие права само на регистрирани групи. Исто така, ги ограничува верските права што се сметаат за во спротивност со националната безбедност, забранува прозелитизам, забранува верски предмети во јавните училишта, забранува приватно подучување на верски принципи и бара верските групи да добијат дозвола за објавување или дистрибуција на материјали. [[Комитет за верски прашања]] (КВП), агенција одговорна пред Советот на министри, мора да ја одобри целата верска литература. [[Закон за религија од 1998 година|Законот за религија]] бара сите верски групи и заедници да се регистрираат и предвидува строги и оптоварувачки критериуми за нивна регистрација. Меѓу неговите барања, законот предвидува секоја група да поднесе список од најмалку сто членови-граѓани до локалната канцеларија на [[Министерство за правда (Узбекистан)|Министерството за правда]] (МП). Оваа одредба ѝ овозможува на Владата да забрани било која група со пронаоѓање технички причини за одбивање на нејзината пријава за регистрација. КВП ја надгледува регистрираната верска активност. Новите џамии продолжиле да се соочуваат со тешкотии при добивање регистрација, како и оние што претходно биле затворени и повторно аплицирале. Законот им забранува на верските групи да обучуваат верски кадар доколку немаат регистрирано централно административно тело. Регистрацијата на централно тело бара постоење на регистрирани верски групи во 8 од 13-те провинции во земјата, што е речиси невозможно барање за повеќето верски групи. Постојат шест такви субјекти кои законски можат да обучуваат верски кадар. Законот ја ограничува верската настава на официјално одобрени верски училишта и наставници одобрени од државата. Законот не дозволува приватна настава и предвидува казни за прекршувања. Законот забранува предавање верски предмети во [[Јавно училиште|јавните училишта]]. Член 14 од Законот за религија забранува носење „култни облеки“ (верска облека) на јавни места за сите, освен за „лица кои служат во верски организации“. Кривичниот и граѓанскиот законик содржат строги казни за прекршување на Законот за религија и други прописи за верските активности. Покрај забранетите активности што вклучуваат организирање нелегална верска група, законот исто така забранува убедување други да се приклучат на таква група и вклучување малолетници во верска организација без дозвола од нивните родители. Секоја верска служба што ја спроведува нерегистрирана верска организација е нелегална. Кривичниот законик формално прави разлика помеѓу „нелегални“ групи, односно оние што не се правилно регистрирани, и „забранети“ групи, како што е екстремистичката исламистичка политичка партија [[Хизб ут-Тахрир]] (ХТ), [[Таблиг Џамат]], и други групи означени со општиот термин „вахабистички“ кои се целосно забранети. Законикот го прави кривично дело, казниво со до 5 години затвор, организирањето нелегална верска група или продолжувањето на нејзините активности откако ѝ била одбиена регистрација или ѝ било наредено распуштање. Дополнително, законикот го казнува учеството во таква група со до 3 години затвор. Законикот исто така предвидува казни до 20 години затвор (доколку делото предизвика „тешки последици“) за „организирање или учество“ во активности на верски екстремистички, фундаменталистички, сепаратистички или други забранети групи. Во минатото, судовите често ја игнорирале разликата меѓу нелегални и забранети групи и често ги осудувале членовите на неодобрени муслимански групи според двата прописа. Во извештајниот период немало извештаи за такви практики. Главните закони според кои властите ги обвинуваат граѓаните за верска активност се член 159 (антиуставна активност); член 216 (нелегално формирање јавни здруженија или верски организации); член 216, став 2 (прекршување на законодавството за верските организации, вклучително и прозелитизам); член 244, став 1 (производство и дистрибуција на материјали што претставуваат закана за јавната безбедност и јавниот ред); и член 244, став 2 (основање, раководење или учество во верски екстремистички, сепаратистички, фундаменталистички или други забранети организации) од Кривичниот законик. Граѓаните обвинети според овие одредби (особено член 244, став 2) често се обвинети дека се членови на ХТ. Измените од декември 2005 година на Кривичниот законик (член 217 дел 2) и Административниот законик (член 201) ги зголемиле казните за повторени прекршоци на законот за верска активност, зголемувајќи ги на 200 до 300 пати од минималната месечна плата од 10 долари (12.420 суми) според Кривичниот законик и 50 до 100 пати од минималната плата според Административниот законик. Измените од јуни 2006 година на Административниот законик го казнуваа „нелегалното производство, складирање, увоз или дистрибуција на материјали со верска содржина“ со парична казна од 20 до 100 пати од минималната месечна плата за поединци, или 50 до 100 пати од минималната месечна плата за службени лица на организации, заедно со конфискација на материјалите и „соодветните средства за нивно производство и дистрибуција“. Член 244-3 од Кривичниот законик го опфаќало истото дело, казнувајќи ги лицата кои веќе биле осудени според соодветниот член од Административниот законик со парична казна од 100 до 200 пати од минималната месечна плата или со поправен труд до 3 години. Други измени, воведени истовремено во Кривичниот и Административниот законик, го казнуваа производството и дистрибуцијата на „литература што поттикнува расна и верска омраза“. Иако законот ги третирал сите регистрирани верски деноминации еднакво, Владата финансирала исламски универзитет и зачувување на исламските историски локалитети. Во 2007 година, за да се одбележи прогласувањето на Ташкент како една од четирите [[Престолнини на исламската култура]] од страна на [[Исламска образовна, научна и културна организација]] (ИСЕСКО), Владата финансираше значително проширување на канцелариите на [[Муслимански одбор на Узбекистан|Муслиманскиот одбор]] (Муфтијатот) и изградба на голема нова џамија и библиотека во комплексот. Владата обезбедила логистичка поддршка за 5.000 избрани муслимани да учествуваат на [[Аџилак|хаџот]], што претставувало зголемување од 4.200 претходната година, но аџиите сами ги покривале своите трошоци. Владата го контролираше [[Муфтија|муфтијатот]], кој пак ја контролираше исламската хиерархија, содржината на проповедите на [[Имам|имамите]] и обемот и содржината на објавените исламски материјали. [[Курбан Бајрам]] и [[Рамазан Бајрам]] биле одбележувани како национални празници. Владата сè уште не имплементирала ниту една од препораките на експертскиот панел на [[Организација за безбедност и соработка во Европа|ОБСЕ]] од 2003 година, преку [[Канцеларија за демократски институции и човекови права]] (ОДИХР), кој го разгледувал Законот за религија од 1998 година и поврзаните прописи и заклучил дека тие биле во спротивност со меѓународните норми за верска слобода. ОБСЕ препорачала укинување на забраните за прозелитизам и приватна верска настава и декриминализација на активностите на нерегистрираните верски организации. ===Ограничувања на верската слобода=== Постоеле значителни владини ограничувања на верската слобода во периодот опфатен со овој извештај. Владата, со тоа што продолжувала да одбива регистрација на некои верски групи и да дерегистрира други, им го одземала нивното законско право на богослужба. Владата ограничувала многу верски практики и активности, казнувајќи некои граѓани затоа што се занимавале со верски активности спротивно на законите за регистрација. Иако во одредена мера ги поддржувала умерените муслимани, Владата, повикувајќи се на загриженост за националната безбедност, забранувала исламски организации кои ги сметала за екстремистички и го криминализирала членството во нив. Меѓу главните забранети организации биле Хизб ут-Тахрир (ХТ), [[Исламско движење на Узбекистан]] (ИДУ), [[Акромија]], [[Таблиг Џамаат]] и различни групи кои Владата широко ги означувала како вахабистички. Владата изјавувала дека не го смета репресирањето на лица или групи осомничени за екстремизам како прашање на верска слобода, туку како спречување на вооружен отпор против Владата. ХТ била екстремистичка исламистичка политичка организација која промовирала омраза и ги оправдувала актите на тероризам, додека тврдела дека се залага за ненасилство. Партијата, преку силно антисемитската и антизападната литература и мрежни страници, повикувала на соборување на секуларните влади, вклучително и оние во Централна Азија, и нивна замена со глобална исламска власт позната како Калифат. Бидејќи ХТ првенствено била политичка организација, иако мотивирана од религиозна идеологија, и бидејќи не ги осудувала терористичките дејствија на други групи, мерките на властите за ограничување на ХТ и гонење на нејзините членови не се сметале за ограничување на верската слобода како таква. Исто така, ограничувањата врз ИДУ, група со потекло од Наманган која се наоѓала на американската листа на меѓународни терористички организации и за која се верувало дека е одговорна за серија смртоносни бомбашки напади во земјата во 1999 и 2004 година, не се сметале за ограничување на верската слобода. Загриженост за верската слобода се појавувала кога невини лица биле обвинувани за членство во овие групи само врз основа на нивните верски убедувања или практика и биле осудувани без соодветна судска постапка. Владата ги репресирала и гонела членовите на Акромија ([[Акромијлар]]) уште од 1997 година. Верските експерти тврделе дека Акромија била неформално здружение кое промовирало бизнис според исламски верски принципи, додека Владата тврдела дека групата била огранок на ХТ и дека, заедно со ИДУ, се обидела да ја собори Владата преку вооружен бунт во Андиџан во мај 2005 година. Таблиг Џамаат била исламска мисионерска група со потекло од Јужна Азија, чии обреди, облека и навики на уредување биле засновани на практиките од времето на [[Мухамед]]; нејзините членови тврделе дека се исклучиво религиозни и аполитични. Други забранети групи вклучувале наводни „вахабисти“, термин што во земјата се користел широко за секој конзервативен муслиман. Особено, Владата го користела терминот „вахабист“ за да ги опише муслиманите кои се молеле надвор од институциите одобрени од државата, кои биле образувани во [[медреса]] во странство или следбениците на [[Имам Абдували Мирзаев од Андиџан]], кој исчезнал во 1995 година, или [[Имам Абидхан Назаров]] од Ташкент, кој избегал во Казахстан во 1998 година за да избегне апсење и добил статус на бегалец од [[Висок комесар на Обединетите нации за бегалци|Високиот комесар на Обединетите нации за бегалци]] на 15 март 2006 година. Во претходните извештајни периоди, извори тврделе дека властите барале од имамите на регистрираните џамии да доставуваат списоци на лица од нивните заедници кои можеле да имаат екстремистички стремежи. Во овој извештаен период немало такви извештаи, но имало информации дека Владата им наложувала на некои махалски (соседски) комитети и имами да идентификуваат локални жители кои би можеле потенцијално да се вклучат во екстремистички активности или групи, вклучително и оние кои секојдневно се молеле или на друг начин покажувале активна побожност. Владата ја контролирала содржината на проповедите на имамите и обемот и суштината на објавените исламски материјали. Строгиот третман од страна на Владата кон осомничените верски екстремисти обесхрабрувал многу верници да покажуваат надворешни изрази на религиозна побожност. По насилствата во мај 2005 година во [[Андиџан]], властите уапсиле многу жители од регионот на Андиџан под обвинение за верски екстремизам. Во овој извештаен период, исто така, имало веродостојни извештаи дека претседателите на [[махала]] комитетите активно ги обесхрабрувале жителите да присуствуваат на богослужби во џамиите. „Forum 18 News Service“ исто така известил во ноември 2006 година дека властите дистрибуирале упатства до имамите за непожелноста децата да посетуваат џамии и дека полицијата повремено спречувала деца да присуствуваат на петочните молитви. Многу извори известувале дека атмосферата во муслиманската заедница оттогаш се подобрила, при што многу џамии биле преполни до улиците поради недостиг на простор за време на петочните молитви. Владата го олабавила својот надзор врз побожните муслимани, дозволувајќи им на поединците да ја практикуваат својата вера во контролирана средина. Сепак, имало извештаи дека органите за спроведување на законот и службите за национална безбедност активно ги следеле и известувале за активностите во џамиите и за верниците. Исто така, имало извештаи дека локалните власти во Ташкент одржувале серија состаноци со лидерите на махалите за да ги обесхрабрат исламистичките тенденции. На овие состаноци, наводно, службениците ги повикувале семејствата да ги обесхрабрат своите синови да одат во џамија, а своите ќерки да носат [[хиџаб]], и исто така им наложувале на лидерите во соседството да го обесхрабрат одржувањето на традиционалните [[исламски свадбени церемонии]]. Владата го ограничувала бројот на аџии на 5.000, или приближно 20 проценти од вкупниот можен број аџии во земјата (проценет на околу 25.000 аџии или 1.000 аџии на секој 1 милион жители). Потенцијалните аџии, наводно, биле одобрувани од локалните махалски комитети, окружните администрации, [[Национална служба за безбедност (Узбекистан)|Националната служба за безбедност]] и државната [[Комисија за аџилак]]. Многумина во Владата изразувале сомнеж кон [[Јеховини сведоци]], гледајќи ги како екстремистичка група. Внатрешните документи за обука на полицијата продолжувале да ги наведуваат Јеховините сведоци, заедно со ИДУ и ХТ, како закана за безбедноста. Локалните власти и претставниците на верските институции продолжувале да изразуваат загриженост за мисионерските активности на групата. На 30 ноември и 1 декември 2006 година, државната телевизија емитувала документарец со наслов „Лицемерие“, кој ги поврзувал Јеховините сведоци со јапонскиот [[култ]] [[Аум Шинрикјо]]. Некои џамии продолжиле да имаат тешкотии при регистрација. „Forum 18“ известил во 2003 година дека [[Џамија Панџера]] во [[Наманган]], каде што околу 500 лица порано се собирале за молитва за време на празници, била затворена од властите во 1998 година и неуспешно се обидувала неколку години да се регистрира. Неколку џамии во јужната и источната [[Ферганска долина]], кои во претходните години пријавувале слични проблеми со регистрацијата, останале нерегистрирани и покрај тоа што имале потребен број верници за регистрација. Верниците на локално финансираната [[Џамија Туман]] во округот Ахунбабаев во Фергана продолжиле да функционираат по судски наложена регистрација во почетокот на 2004 година. Мал број неофицијални, независни џамии биле дозволени да работат тивко под надзор на официјалните имами. Јеховините сведоци аплицирале за регистрација на локално, регионално и национално ниво и или добиле одбивање или немале официјален одговор во периодот опфатен со овој извештај. Други цркви останале нерегистрирани по неуспешни обиди во претходните години. Меѓу нив биле [[Бетанска Баптистичка Црква (Ташкент)|Бетанската Баптистичка црква]] во Мирзо-Улугбек во Ташкент, Педесетничката црква во [[Чирчик]], [[Голема Христова црква]] во Самарканд и [[Емануелова црква во Нукус]] во [[Каракалпакстан]]. И покрај голем број меѓународни и правни жалби во претходните извештајни периоди, и Црквата „Мир“ж во Нукус, црквата „Хушхабар“ во Гулистон, Педесетничката црква во Андиџан и Баптистичката црква во Газалкент, исто така останале нерегистрирани. Приближно 20 протестантски цркви претходно функционирале во Каракалпакстан; меѓутоа, не било познато колку од нив сè уште биле активни. Ниту една баптистичка црква не успеала да се регистрира од 1999 година. Од 11 групи на Јеховини сведоци во земјата, само една, во Чирчик, била регистрирана на крајот од извештајниот период. На 24 август 2006 година, Владата ја укинала регистрацијата на заедницата на Јеховините сведоци во Фергана, наведувајќи неколку прекршувања на Законот за религија, вклучувајќи прозелитизам, поттикнување верска омраза и одржување состаноци во приватен дом. Јеховините сведоци поднеле жалба на одлуката, но останале нерегистрирани до крајот на извештајниот период. До 1 мај 2007 година, Владата имала регистрирано 2.227 верски заедници и организации—зголемување од 3 во однос на 2.224 регистрирани во јули 2006 година. Џамиите, исламските образовни институции и исламските центри сочинувале 2.046 од вкупниот број регистрирани, зголемување од 4. Меѓу муслиманските групи имало и неколку шиитски заедници. Бројот на регистрирани христијански групи се намалил за 1. 181-те регистрирани малцински верски групи вклучувале 58 корејски христијански, 36 руски православни, 23 баптистички, 21 педесетнички („целосно евангелие“), 10 адвентистички, 8 еврејски, 5 римокатолички, 6 бахаистички, 3 лутерански, 4 „[[Новоапостолска црква|новоапостолски]]“, 2 [[Арменска апостолска црква|ерменски апостолски]], 1 Јеховини сведоци, 1 група за свесност за Кришна, 1 „Храм на Буда“ и 1 [[Христијанска црква „Божји Глас“]]. Во текот на извештајниот период, некои цркви, особено евангелски цркви со етнички узбечки членови, не аплицирале за регистрација затоа што не очекувале локалните власти да ги регистрираат. Други групи, вклучително и оние со премалку членови, пријавиле дека претпочитале да не се изложуваат на властите со поднесување апликација за регистрација која очигледно не ги исполнувала законските барања. Некои групи исто така не сакале да им дадат на властите список на членови, особено етнички Узбеци, бидејќи биле вознемирувани при претходни обиди за регистрација. Неколку групи одбиле по принцип да бараат регистрација затоа што го оспорувале правото на Владата да бара таква регистрација. За регистрација, групите исто така морале да пријават важечка правна адреса во нивниот статут. Во овој извештаен период, локалните власти одбивале да одобрат правни адреси или не одговарале на такви барања, со што спречувале регистрација на верските групи. Министерството за правда исто така се повикувало на овој услов при објаснување на одлуките на локалните власти. На 11 мај 2007 година, администрацијата на округот Сергели во Ташкент одбила да одобри правна адреса за заедницата на Јеховините сведоци во Ташкент. Во текот на овој извештаен период, Јеховините сведоци во Самарканд, Каган (Бухарска област), [[Џизак]] и [[Ангрен, Узбекистан|Ангрен]] исто така барале одобрување на правни адреси, но не добиле одговор. На 24 август 2006 година, Министерството за правда на Фергана ја дерегистрирало заедницата на Јеховините сведоци делумно поради неуспех да регистрира промена на правната адреса. Заедницата објаснила дека купила нова куќа и била во процес на регистрација на новата адреса кога нивната регистрација била укината. Членовите на заедницата исто така биле обвинети за прозелитизам. На 12 јуни 2007 година, заедницата во Фергана повторно побарала одобрување на правна адреса, но барањето било одбиено. Некои групи, како „Ташкент Интернационална црква“, биле претпазливи да купуваат имот без гаранција дека ќе бидат регистрирани. Други тврделе дека локалните власти произволно ги задржуваат одобрувањата затоа што се против постоењето на христијански цркви со етнички узбечки членови. Други проблеми што во минатото го спречувале регистрирањето вклучувале наводи за фалсификувани списоци на верници; проблеми со потврдување на адреси; неправилна сертификација од пожарникари, санитарни служби и епидемиолози; граматички грешки во узбечкиот текст на статутот на групите; и други технички пречки. [[Меѓународна црква на Ташкент|Меѓународната црква на Ташкент]] била протестантска не-деноминациска црква која служела исклучиво на меѓународната заедница во [[Ташкент]] и не можела да се квалификува за регистрација бидејќи не го исполнувала законскиот услов од 100 граѓани-членови. Таа одржувала редовни богослужби, без попречување, во регистрирана баптистичка црква. Локалните власти продолжиле да вршат притисок врз баптистичките цркви поврзани со Меѓународниот совет на цркви на евангелистички христијани/баптисти, деноминација која по принцип одбивала регистрација, со барања за регистрација на нивните заедници. Поради политиката на Владата против [[прозелитизам]], етничките Руси, Евреи и немуслиманските странци уживале поголема верска слобода да избираат и менуваат религија од муслиманските етнички групи, особено етничките Узбеци. Повеќето христијански цркви можеле да функционираат слободно сè додека не се обидувале да придобијат нови членови меѓу етничките Узбеци. Етничките узбечки христијани често ја криеле својата вера и понекогаш не се обидувале да се регистрираат поради страв од репресии, како што е следење на нивните состаноци без регистрација, што можело да доведе до апсење под кривични обвиненија. Христијанските заедници со мешан етнички состав често се соочувале со тешкотии, вклучувајќи одбивање или одложување на регистрација, или избегнувале да ги наведат етничките узбечки членови од страв од вознемирување од локалните власти. Приватното учење на верски принципи и учењето религија на малолетници без согласност од родители било нелегално. Само верски групи со регистрирано централно седиште можеле законски да обезбедуваат верска настава. Постоеле 11 медреси (вклучително и 2 за жени), кои обезбедувале [[средно образование]] со целосен спектар на секуларни предмети. Покрај тоа, Исламскиот институт и [[Исламски универзитет (Ташкент)|Исламскиот универзитет]] обезбедувале високо образование. Советот на министри ги сметал дипломите од медресите за еквивалентни на други дипломи, што им овозможувало на дипломираните да продолжат со образование на универзитетско ниво. Наставната програма во медресите и Исламскиот институт била ориентирана кон оние кои планирале да станат имами или верски наставници. Тоа не било случај со државно финансираниот Исламски универзитет, каде студентите студирале религија од секуларна перспектива. Иако студирањето на Исламскиот универзитет не квалификувало за работа како имам, некои дипломци подоцна биле назначени за имами по дополнителна обука во медреса. Освен редовното образование во овие институции, немало официјално одобрена верска настава за лица заинтересирани да учат ислам. Сè поголем број имами неформално давале верска едукација; иако тоа технички било нелегално, локалните власти ретко преземале правни мерки. Две медреси во густо населената и религиозно активна Ферганска долина останале затворени откако Владата ги претворила во медицински установи. 7ymozgv2sy0c5jwlxw79l2o54z4257f 5544452 5544451 2026-04-24T20:23:19Z Тиверополник 1815 5544452 wikitext text/x-wiki [[Устав на Узбекистан|Уставот на Узбекистан]] предвидува [[слобода на вероисповед]] и [[одвојување на црквата од државата]], иако во пракса тоа не е секогаш случај. Според [[Хјуман рајтс воч]] „властите ја ограничуваат верската слобода преку спречување на регистрација на верски заедници, подложување на поранешни верски затвореници на произволни контроли и гонење на муслимани врз основа на широки и нејасно формулирани обвиненија поврзани со екстремизам.“<ref>{{cite web |title=Uzbekistan Events of 2024 |url=https://www.hrw.org/world-report/2025/country-chapters/uzbekistan#ada87c |website=Human Rights Watch |access-date=18 November 2025}}</ref> Нема ограничувања за главната верска практика на [[Муслимани|муслиманите]], [[Евреи|Евреите]] и [[Христијанство|христијаните]]. [[Узбеци|Узбечкото]] општество е толерантно кон христијанските цркви сè додека тие не се обидуваат да придобијат следбеници меѓу етничките Узбеци; законот забранува или строго ограничува [[прозелитизам]], увоз и ширење на верска литература и нудење приватна [[верска настава]]. Со користење на нови кривични одредби донесени во 2006 година, биле покренати кривични постапки против двајца пастори. Едниот бил осуден на 4 години во работен логор; другиот добил условна казна и пробација. Владата водела кампања против исламски групи осомничени за екстремизам, осудувајќи ги членовите на овие групи на долги затворски казни. Многумина биле осомничени членови на [[Хизб ут-Тахрир]] (ХТ), забрането екстремистичко исламско политичко движење, забранетата исламска група [[Акромија]] (Акромијлар), или [[вахабизам|вахабистички]] групи. Педесетнички ѓакон бил претепан откако неговата црква била прикажана во документарец на државната телевизија против христијанските евангелисти. Од изборот на [[Шавкат Мирзијоев]], Узбекистан ужива поголема верска слобода и земјата била отстранета од американската листа на проблематични земји во однос на верската толеранција.<ref>{{cite web| url = https://thediplomat.com/2020/04/us-religious-freedom-report-signals-improvements-in-uzbekistan/| title = US Religious Freedom Report Signals Improvements in Uzbekistan – The Diplomat}} </ref> ==Верска демографија== {{main|Религија во Узбекистан}} Земјата има површина од {{convert|172742|sqmi|km2|order=flip}} и проценето население од околу 34 милиони. Меѓународните експерти сметаат дека населението претрпело намалување од 2 до 3 милиони во последниве години поради растечкиот тренд на работна миграција од [[Узбекистан]] во соседните земји, [[Русија]], [[Јужна Кореја]] и [[Блискиот Исток]]. Приближно 80 проценти од населението се етнички Узбеци; 5,5 проценти Руси; 5 проценти [[Таџици]]; 3 проценти [[Казаци]]; 2,5 проценти [[Каракалпаци]]; и 1,5 проценти [[Татари]]. Нема официјални статистики за припадноста на различни верски групи; сепак, се проценува дека до 90 проценти од населението номинално се [[сунитски ислам|сунитски муслимани]], од [[ханафиски мазхаб|ханафиската]] школа. Шиитските муслимани, кои се концентрирани во провинциите [[Бухара]] и [[Самарканд]], сочинуваат околу 1 процент од населението. Околу 5 проценти од населението се православни Руси, процент што се намалува како што бројот на етнички Руси и други [[Словени]] продолжува да емигрира. Сè поголем број муслимани и руски православни верници активно ја практикуваат својата религија. Надвор од [[Ташкент]], практикувачките муслимани денес се мнозинство. Во периодот опфатен со овој извештај, посетеноста на [[џамија|џамиите]] значително се зголемила, особено меѓу помладите мажи, кои обично го сочинуваат мнозинството верници. Преостанатите 3 проценти од населението вклучуваат мали заедници на римокатолици, [[Христијанство во Кореја|корејски христијани]], [[Баптисти]], [[Лутерани]], [[Адвентисти од седмиот ден]], евангелски и [[Пентекостализам|педесетнички христијани]], [[Јеховини сведоци]], [[Зороастризам|зороастријци]], [[Будизам|будисти]], [[Бахаизам|бахаисти]] и [[Харе Кришна]], како и [[атеизам|атеисти]]. Покрај тоа, се проценува дека 15.000 до 20.000 [[Ашкенази]] и [[Бухарски Евреи|бухарски Евреи]] остануваат во земјата, концентрирани во градовите Ташкент, Бухара и Самарканд. Најмалку 80.000 други емигрирале во [[Израел]] и [[Соединетите Американски Држави]] во изминатите две децении. ==Состојба на верската слобода== ===Правна и политичка рамка=== Уставот предвидува слобода на религија; сепак, Владата и законите ги ограничуваат овие права во пракса. Уставот, исто така, го утврдува принципот на одвојување на црквата од државата. Владата им забранува на верските групи да формираат политички партии и општествени движења. [[Закон за слобода на совеста и верските организации]] (Законот за религија од 1998 година) предвидува слобода на богослужба, слобода од верски прогон, одвојување на црквата од државата и право на основање училишта и обука на свештенство; сепак, законот ги доделува овие права само на регистрирани групи. Исто така, ги ограничува верските права што се сметаат за во спротивност со националната безбедност, забранува прозелитизам, забранува верски предмети во јавните училишта, забранува приватно подучување на верски принципи и бара верските групи да добијат дозвола за објавување или дистрибуција на материјали. [[Комитет за верски прашања]] (КВП), агенција одговорна пред Советот на министри, мора да ја одобри целата верска литература. [[Закон за религија од 1998 година|Законот за религија]] бара сите верски групи и заедници да се регистрираат и предвидува строги и оптоварувачки критериуми за нивна регистрација. Меѓу неговите барања, законот предвидува секоја група да поднесе список од најмалку сто членови-граѓани до локалната канцеларија на [[Министерство за правда (Узбекистан)|Министерството за правда]] (МП). Оваа одредба ѝ овозможува на Владата да забрани било која група со пронаоѓање технички причини за одбивање на нејзината пријава за регистрација. КВП ја надгледува регистрираната верска активност. Новите џамии продолжиле да се соочуваат со тешкотии при добивање регистрација, како и оние што претходно биле затворени и повторно аплицирале. Законот им забранува на верските групи да обучуваат верски кадар доколку немаат регистрирано централно административно тело. Регистрацијата на централно тело бара постоење на регистрирани верски групи во 8 од 13-те провинции во земјата, што е речиси невозможно барање за повеќето верски групи. Постојат шест такви субјекти кои законски можат да обучуваат верски кадар. Законот ја ограничува верската настава на официјално одобрени верски училишта и наставници одобрени од државата. Законот не дозволува приватна настава и предвидува казни за прекршувања. Законот забранува предавање верски предмети во [[Јавно училиште|јавните училишта]]. Член 14 од Законот за религија забранува носење „култни облеки“ (верска облека) на јавни места за сите, освен за „лица кои служат во верски организации“. Кривичниот и граѓанскиот законик содржат строги казни за прекршување на Законот за религија и други прописи за верските активности. Покрај забранетите активности што вклучуваат организирање нелегална верска група, законот исто така забранува убедување други да се приклучат на таква група и вклучување малолетници во верска организација без дозвола од нивните родители. Секоја верска служба што ја спроведува нерегистрирана верска организација е нелегална. Кривичниот законик формално прави разлика помеѓу „нелегални“ групи, односно оние што не се правилно регистрирани, и „забранети“ групи, како што е екстремистичката исламистичка политичка партија [[Хизб ут-Тахрир]] (ХТ), [[Таблиг Џамат]], и други групи означени со општиот термин „вахабистички“ кои се целосно забранети. Законикот го прави кривично дело, казниво со до 5 години затвор, организирањето нелегална верска група или продолжувањето на нејзините активности откако ѝ била одбиена регистрација или ѝ било наредено распуштање. Дополнително, законикот го казнува учеството во таква група со до 3 години затвор. Законикот исто така предвидува казни до 20 години затвор (доколку делото предизвика „тешки последици“) за „организирање или учество“ во активности на верски екстремистички, фундаменталистички, сепаратистички или други забранети групи. Во минатото, судовите често ја игнорирале разликата меѓу нелегални и забранети групи и често ги осудувале членовите на неодобрени муслимански групи според двата прописа. Во извештајниот период немало извештаи за такви практики. Главните закони според кои властите ги обвинуваат граѓаните за верска активност се член 159 (антиуставна активност); член 216 (нелегално формирање јавни здруженија или верски организации); член 216, став 2 (прекршување на законодавството за верските организации, вклучително и прозелитизам); член 244, став 1 (производство и дистрибуција на материјали што претставуваат закана за јавната безбедност и јавниот ред); и член 244, став 2 (основање, раководење или учество во верски екстремистички, сепаратистички, фундаменталистички или други забранети организации) од Кривичниот законик. Граѓаните обвинети според овие одредби (особено член 244, став 2) често се обвинети дека се членови на ХТ. Измените од декември 2005 година на Кривичниот законик (член 217 дел 2) и Административниот законик (член 201) ги зголемиле казните за повторени прекршоци на законот за верска активност, зголемувајќи ги на 200 до 300 пати од минималната месечна плата од 10 долари (12.420 суми) според Кривичниот законик и 50 до 100 пати од минималната плата според Административниот законик. Измените од јуни 2006 година на Административниот законик го казнуваа „нелегалното производство, складирање, увоз или дистрибуција на материјали со верска содржина“ со парична казна од 20 до 100 пати од минималната месечна плата за поединци, или 50 до 100 пати од минималната месечна плата за службени лица на организации, заедно со конфискација на материјалите и „соодветните средства за нивно производство и дистрибуција“. Член 244-3 од Кривичниот законик го опфаќало истото дело, казнувајќи ги лицата кои веќе биле осудени според соодветниот член од Административниот законик со парична казна од 100 до 200 пати од минималната месечна плата или со поправен труд до 3 години. Други измени, воведени истовремено во Кривичниот и Административниот законик, го казнуваа производството и дистрибуцијата на „литература што поттикнува расна и верска омраза“. Иако законот ги третирал сите регистрирани верски деноминации еднакво, Владата финансирала исламски универзитет и зачувување на исламските историски локалитети. Во 2007 година, за да се одбележи прогласувањето на Ташкент како една од четирите [[Престолнини на исламската култура]] од страна на [[Исламска образовна, научна и културна организација]] (ИСЕСКО), Владата финансираше значително проширување на канцелариите на [[Муслимански одбор на Узбекистан|Муслиманскиот одбор]] (Муфтијатот) и изградба на голема нова џамија и библиотека во комплексот. Владата обезбедила логистичка поддршка за 5.000 избрани муслимани да учествуваат на [[Аџилак|хаџот]], што претставувало зголемување од 4.200 претходната година, но аџиите сами ги покривале своите трошоци. Владата го контролираше [[Муфтија|муфтијатот]], кој пак ја контролираше исламската хиерархија, содржината на проповедите на [[Имам|имамите]] и обемот и содржината на објавените исламски материјали. [[Курбан Бајрам]] и [[Рамазан Бајрам]] биле одбележувани како национални празници. Владата сè уште не имплементирала ниту една од препораките на експертскиот панел на [[Организација за безбедност и соработка во Европа|ОБСЕ]] од 2003 година, преку [[Канцеларија за демократски институции и човекови права]] (ОДИХР), кој го разгледувал Законот за религија од 1998 година и поврзаните прописи и заклучил дека тие биле во спротивност со меѓународните норми за верска слобода. ОБСЕ препорачала укинување на забраните за прозелитизам и приватна верска настава и декриминализација на активностите на нерегистрираните верски организации. ===Ограничувања на верската слобода=== Постоеле значителни владини ограничувања на верската слобода во периодот опфатен со овој извештај. Владата, со тоа што продолжувала да одбива регистрација на некои верски групи и да дерегистрира други, им го одземала нивното законско право на богослужба. Владата ограничувала многу верски практики и активности, казнувајќи некои граѓани затоа што се занимавале со верски активности спротивно на законите за регистрација. Иако во одредена мера ги поддржувала умерените муслимани, Владата, повикувајќи се на загриженост за националната безбедност, забранувала исламски организации кои ги сметала за екстремистички и го криминализирала членството во нив. Меѓу главните забранети организации биле Хизб ут-Тахрир (ХТ), [[Исламско движење на Узбекистан]] (ИДУ), [[Акромија]], [[Таблиг Џамаат]] и различни групи кои Владата широко ги означувала како вахабистички. Владата изјавувала дека не го смета репресирањето на лица или групи осомничени за екстремизам како прашање на верска слобода, туку како спречување на вооружен отпор против Владата. ХТ била екстремистичка исламистичка политичка организација која промовирала омраза и ги оправдувала актите на тероризам, додека тврдела дека се залага за ненасилство. Партијата, преку силно антисемитската и антизападната литература и мрежни страници, повикувала на соборување на секуларните влади, вклучително и оние во Централна Азија, и нивна замена со глобална исламска власт позната како Калифат. Бидејќи ХТ првенствено била политичка организација, иако мотивирана од религиозна идеологија, и бидејќи не ги осудувала терористичките дејствија на други групи, мерките на властите за ограничување на ХТ и гонење на нејзините членови не се сметале за ограничување на верската слобода како таква. Исто така, ограничувањата врз ИДУ, група со потекло од Наманган која се наоѓала на американската листа на меѓународни терористички организации и за која се верувало дека е одговорна за серија смртоносни бомбашки напади во земјата во 1999 и 2004 година, не се сметале за ограничување на верската слобода. Загриженост за верската слобода се појавувала кога невини лица биле обвинувани за членство во овие групи само врз основа на нивните верски убедувања или практика и биле осудувани без соодветна судска постапка. Владата ги репресирала и гонела членовите на Акромија ([[Акромијлар]]) уште од 1997 година. Верските експерти тврделе дека Акромија била неформално здружение кое промовирало бизнис според исламски верски принципи, додека Владата тврдела дека групата била огранок на ХТ и дека, заедно со ИДУ, се обидела да ја собори Владата преку вооружен бунт во Андиџан во мај 2005 година. Таблиг Џамаат била исламска мисионерска група со потекло од Јужна Азија, чии обреди, облека и навики на уредување биле засновани на практиките од времето на [[Мухамед]]; нејзините членови тврделе дека се исклучиво религиозни и аполитични. Други забранети групи вклучувале наводни „вахабисти“, термин што во земјата се користел широко за секој конзервативен муслиман. Особено, Владата го користела терминот „вахабист“ за да ги опише муслиманите кои се молеле надвор од институциите одобрени од државата, кои биле образувани во [[медреса]] во странство или следбениците на [[Имам Абдували Мирзаев од Андиџан]], кој исчезнал во 1995 година, или [[Имам Абидхан Назаров]] од Ташкент, кој избегал во Казахстан во 1998 година за да избегне апсење и добил статус на бегалец од [[Висок комесар на Обединетите нации за бегалци|Високиот комесар на Обединетите нации за бегалци]] на 15 март 2006 година. Во претходните извештајни периоди, извори тврделе дека властите барале од имамите на регистрираните џамии да доставуваат списоци на лица од нивните заедници кои можеле да имаат екстремистички стремежи. Во овој извештаен период немало такви извештаи, но имало информации дека Владата им наложувала на некои махалски (соседски) комитети и имами да идентификуваат локални жители кои би можеле потенцијално да се вклучат во екстремистички активности или групи, вклучително и оние кои секојдневно се молеле или на друг начин покажувале активна побожност. Владата ја контролирала содржината на проповедите на имамите и обемот и суштината на објавените исламски материјали. Строгиот третман од страна на Владата кон осомничените верски екстремисти обесхрабрувал многу верници да покажуваат надворешни изрази на религиозна побожност. По насилствата во мај 2005 година во [[Андиџан]], властите уапсиле многу жители од регионот на Андиџан под обвинение за верски екстремизам. Во овој извештаен период, исто така, имало веродостојни извештаи дека претседателите на [[махала]] комитетите активно ги обесхрабрувале жителите да присуствуваат на богослужби во џамиите. „Forum 18 News Service“ исто така известил во ноември 2006 година дека властите дистрибуирале упатства до имамите за непожелноста децата да посетуваат џамии и дека полицијата повремено спречувала деца да присуствуваат на петочните молитви. Многу извори известувале дека атмосферата во муслиманската заедница оттогаш се подобрила, при што многу џамии биле преполни до улиците поради недостиг на простор за време на петочните молитви. Владата го олабавила својот надзор врз побожните муслимани, дозволувајќи им на поединците да ја практикуваат својата вера во контролирана средина. Сепак, имало извештаи дека органите за спроведување на законот и службите за национална безбедност активно ги следеле и известувале за активностите во џамиите и за верниците. Исто така, имало извештаи дека локалните власти во Ташкент одржувале серија состаноци со лидерите на махалите за да ги обесхрабрат исламистичките тенденции. На овие состаноци, наводно, службениците ги повикувале семејствата да ги обесхрабрат своите синови да одат во џамија, а своите ќерки да носат [[хиџаб]], и исто така им наложувале на лидерите во соседството да го обесхрабрат одржувањето на традиционалните [[исламски свадбени церемонии]]. Владата го ограничувала бројот на аџии на 5.000, или приближно 20 проценти од вкупниот можен број аџии во земјата (проценет на околу 25.000 аџии или 1.000 аџии на секој 1 милион жители). Потенцијалните аџии, наводно, биле одобрувани од локалните махалски комитети, окружните администрации, [[Национална служба за безбедност (Узбекистан)|Националната служба за безбедност]] и државната [[Комисија за аџилак]]. Многумина во Владата изразувале сомнеж кон [[Јеховини сведоци]], гледајќи ги како екстремистичка група. Внатрешните документи за обука на полицијата продолжувале да ги наведуваат Јеховините сведоци, заедно со ИДУ и ХТ, како закана за безбедноста. Локалните власти и претставниците на верските институции продолжувале да изразуваат загриженост за мисионерските активности на групата. На 30 ноември и 1 декември 2006 година, државната телевизија емитувала документарец со наслов „Лицемерие“, кој ги поврзувал Јеховините сведоци со јапонскиот [[култ]] [[Аум Шинрикјо]]. Некои џамии продолжиле да имаат тешкотии при регистрација. „Forum 18“ известил во 2003 година дека [[Џамија Панџера]] во [[Наманган]], каде што околу 500 лица порано се собирале за молитва за време на празници, била затворена од властите во 1998 година и неуспешно се обидувала неколку години да се регистрира. Неколку џамии во јужната и источната [[Ферганска долина]], кои во претходните години пријавувале слични проблеми со регистрацијата, останале нерегистрирани и покрај тоа што имале потребен број верници за регистрација. Верниците на локално финансираната [[Џамија Туман]] во округот Ахунбабаев во Фергана продолжиле да функционираат по судски наложена регистрација во почетокот на 2004 година. Мал број неофицијални, независни џамии биле дозволени да работат тивко под надзор на официјалните имами. Јеховините сведоци аплицирале за регистрација на локално, регионално и национално ниво и или добиле одбивање или немале официјален одговор во периодот опфатен со овој извештај. Други цркви останале нерегистрирани по неуспешни обиди во претходните години. Меѓу нив биле [[Бетанска Баптистичка Црква (Ташкент)|Бетанската Баптистичка црква]] во Мирзо-Улугбек во Ташкент, Педесетничката црква во [[Чирчик]], [[Голема Христова црква]] во Самарканд и [[Емануелова црква во Нукус]] во [[Каракалпакстан]]. И покрај голем број меѓународни и правни жалби во претходните извештајни периоди, и Црквата „Мир“ж во Нукус, црквата „Хушхабар“ во Гулистон, Педесетничката црква во Андиџан и Баптистичката црква во Газалкент, исто така останале нерегистрирани. Приближно 20 протестантски цркви претходно функционирале во Каракалпакстан; меѓутоа, не било познато колку од нив сè уште биле активни. Ниту една баптистичка црква не успеала да се регистрира од 1999 година. Од 11 групи на Јеховини сведоци во земјата, само една, во Чирчик, била регистрирана на крајот од извештајниот период. На 24 август 2006 година, Владата ја укинала регистрацијата на заедницата на Јеховините сведоци во Фергана, наведувајќи неколку прекршувања на Законот за религија, вклучувајќи прозелитизам, поттикнување верска омраза и одржување состаноци во приватен дом. Јеховините сведоци поднеле жалба на одлуката, но останале нерегистрирани до крајот на извештајниот период. До 1 мај 2007 година, Владата имала регистрирано 2.227 верски заедници и организации—зголемување од 3 во однос на 2.224 регистрирани во јули 2006 година. Џамиите, исламските образовни институции и исламските центри сочинувале 2.046 од вкупниот број регистрирани, зголемување од 4. Меѓу муслиманските групи имало и неколку шиитски заедници. Бројот на регистрирани христијански групи се намалил за 1. 181-те регистрирани малцински верски групи вклучувале 58 корејски христијански, 36 руски православни, 23 баптистички, 21 педесетнички („целосно евангелие“), 10 адвентистички, 8 еврејски, 5 римокатолички, 6 бахаистички, 3 лутерански, 4 „[[Новоапостолска црква|новоапостолски]]“, 2 [[Арменска апостолска црква|ерменски апостолски]], 1 Јеховини сведоци, 1 група за свесност за Кришна, 1 „Храм на Буда“ и 1 [[Христијанска црква „Божји Глас“]]. Во текот на извештајниот период, некои цркви, особено евангелски цркви со етнички узбечки членови, не аплицирале за регистрација затоа што не очекувале локалните власти да ги регистрираат. Други групи, вклучително и оние со премалку членови, пријавиле дека претпочитале да не се изложуваат на властите со поднесување апликација за регистрација која очигледно не ги исполнувала законските барања. Некои групи исто така не сакале да им дадат на властите список на членови, особено етнички Узбеци, бидејќи биле вознемирувани при претходни обиди за регистрација. Неколку групи одбиле по принцип да бараат регистрација затоа што го оспорувале правото на Владата да бара таква регистрација. За регистрација, групите исто така морале да пријават важечка правна адреса во нивниот статут. Во овој извештаен период, локалните власти одбивале да одобрат правни адреси или не одговарале на такви барања, со што спречувале регистрација на верските групи. Министерството за правда исто така се повикувало на овој услов при објаснување на одлуките на локалните власти. На 11 мај 2007 година, администрацијата на округот Сергели во Ташкент одбила да одобри правна адреса за заедницата на Јеховините сведоци во Ташкент. Во текот на овој извештаен период, Јеховините сведоци во Самарканд, Каган (Бухарска област), [[Џизак]] и [[Ангрен, Узбекистан|Ангрен]] исто така барале одобрување на правни адреси, но не добиле одговор. На 24 август 2006 година, Министерството за правда на Фергана ја дерегистрирало заедницата на Јеховините сведоци делумно поради неуспех да регистрира промена на правната адреса. Заедницата објаснила дека купила нова куќа и била во процес на регистрација на новата адреса кога нивната регистрација била укината. Членовите на заедницата исто така биле обвинети за прозелитизам. На 12 јуни 2007 година, заедницата во Фергана повторно побарала одобрување на правна адреса, но барањето било одбиено. Некои групи, како „Ташкент Интернационална црква“, биле претпазливи да купуваат имот без гаранција дека ќе бидат регистрирани. Други тврделе дека локалните власти произволно ги задржуваат одобрувањата затоа што се против постоењето на христијански цркви со етнички узбечки членови. Други проблеми што во минатото го спречувале регистрирањето вклучувале наводи за фалсификувани списоци на верници; проблеми со потврдување на адреси; неправилна сертификација од пожарникари, санитарни служби и епидемиолози; граматички грешки во узбечкиот текст на статутот на групите; и други технички пречки. [[Меѓународна црква на Ташкент|Меѓународната црква на Ташкент]] била протестантска не-деноминациска црква која служела исклучиво на меѓународната заедница во [[Ташкент]] и не можела да се квалификува за регистрација бидејќи не го исполнувала законскиот услов од 100 граѓани-членови. Таа одржувала редовни богослужби, без попречување, во регистрирана баптистичка црква. Локалните власти продолжиле да вршат притисок врз баптистичките цркви поврзани со Меѓународниот совет на цркви на евангелистички христијани/баптисти, деноминација која по принцип одбивала регистрација, со барања за регистрација на нивните заедници. Поради политиката на Владата против [[прозелитизам]], етничките Руси, Евреи и немуслиманските странци уживале поголема верска слобода да избираат и менуваат религија од муслиманските етнички групи, особено етничките Узбеци. Повеќето христијански цркви можеле да функционираат слободно сè додека не се обидувале да придобијат нови членови меѓу етничките Узбеци. Етничките узбечки христијани често ја криеле својата вера и понекогаш не се обидувале да се регистрираат поради страв од репресии, како што е следење на нивните состаноци без регистрација, што можело да доведе до апсење под кривични обвиненија. Христијанските заедници со мешан етнички состав често се соочувале со тешкотии, вклучувајќи одбивање или одложување на регистрација, или избегнувале да ги наведат етничките узбечки членови од страв од вознемирување од локалните власти. Приватното учење на верски принципи и учењето религија на малолетници без согласност од родители било нелегално. Само верски групи со регистрирано централно седиште можеле законски да обезбедуваат верска настава. Постоеле 11 медреси (вклучително и 2 за жени), кои обезбедувале [[средно образование]] со целосен спектар на секуларни предмети. Покрај тоа, Исламскиот институт и [[Исламски универзитет (Ташкент)|Исламскиот универзитет]] обезбедувале високо образование. Советот на министри ги сметал дипломите од медресите за еквивалентни на други дипломи, што им овозможувало на дипломираните да продолжат со образование на универзитетско ниво. Наставната програма во медресите и Исламскиот институт била ориентирана кон оние кои планирале да станат имами или верски наставници. Тоа не било случај со државно финансираниот Исламски универзитет, каде студентите студирале религија од секуларна перспектива. Иако студирањето на Исламскиот универзитет не квалификувало за работа како имам, некои дипломци подоцна биле назначени за имами по дополнителна обука во медреса. Освен редовното образование во овие институции, немало официјално одобрена верска настава за лица заинтересирани да учат ислам. Сè поголем број имами неформално давале верска едукација; иако тоа технички било нелегално, локалните власти ретко преземале правни мерки. Две медреси во густо населената и религиозно активна Ферганска долина останале затворени откако Владата ги претворила во медицински установи. Владата ја ограничувала [[шиитски ислам|шиитската]] исламска настава со тоа што не дозволувала посебна обука на шиитски имами во земјата и не ја признавале таквата настава добиена во странство. Сепак, шиитските имами биле образувани во сунитски медреси, кои нуделе одредени курсеви по шиитска јуриспруденција. [[Руската православна црква]] управувала со два манастири (еден за жени, еден за мажи) и со семинарија и нудела неделно верско образование преку многу од своите цркви. Други верски групи нуделе верска настава преку своите религиозни центри. Еврејската заедница немала рабинат затоа што немала синагоги во осум различни провинции и затоа не можела да ги исполни барањата за регистрирано централно седиште; сепак, еврејското училиште во ташкентскиот округ Јакасарој обезбедувало настава по еврејска култура. Министерството за правда (МП) ја контролирало акредитацијата, која била неопходна за секој што се обидувал да работи за невладина организација (НВО) во земјата, и имало можност да ги отстрани, без формални обвиненија, оние за кои сметало дека вршат прозелитизам. Законот за религија од 1998 година забранувал каков било вид мисионерска активност. Неколку меѓународни верски организации биле принудени да се затворат во 2006 и 2007 година како дел од бран затворања на меѓународни НВО. На 6 септември 2006 година, Градскиот суд во Ташкент ја ликвидирал узбечката филијала на американската НВО Партнерство за академија и развој (ПАД) откако нејзиниот странски персонал бил обвинет за прозелитизам. На 23 август 2006 година, Градскиот суд во Ташкент наредил затворање на локалната филијала на американската хуманитарна организација ''Crosslink Development International'', откако Министерството за правда ги обвинило нејзините вработени за спроведување мисионерски активности меѓу муслимани и православни верници. Американско-еврејскиот ''Joint Distribution Committee'' се соочувал со административни тешкотии при регистрација на локални партнерски организации поради нивната поврзаност со верска организација. Декрет од 2003 година на Советот на министри, кој вовел промени во регистрацијата на НВО, ги ограничил активностите на верските организации. Во јуни 2006 година Владата ги затворила меѓународните ''НВО Central Asia Free Exchange'' (CAFE) и [[Global Involvement Through Education]], откако нивни вработени биле обвинети за прозелитизам, а властите им припишале и други прекршувања на законот. Двете организации тврделе дека нивните активности биле исклучиво хуманитарни. Владините службеници генерално покажувале помала верска посветеност од граѓаните во приватниот сектор. Државата одржувала политика на секуларизам, а владините службеници биле под поголем надзор од другите со цел да се одржи одвојувањето меѓу религијата и државните структури. За разлика од претходните години, немало веродостојни извештаи дека раководители на махалски комитети им се заканувале на христијанските конвертити дека нема да добијат погреб на гробишта ако не престанат да посетуваат црква. Државно контролираните медиуми во некои случаи поттикнувале општествени предрасуди против евангелистичките христијани. На 30 ноември и 1 декември 2006 година, државната телевизија емитувала документарец со наслов „Лицемерие“, кој ги предупредувал граѓаните да не се поврзуваат со евангелистички христијани, особено со Педесетничари. Телевизиската програма била проследена со серија статии во државниот печат и интернет-страници кои ја засилувале оваа порака. Иако Владата барала КВП да ја одобрува целата верска литература, во пракса и други државни органи, вклучувајќи го Министерството за внатрешни работи (МВР), Националната служба за безбедност (НСС), Царинската служба и полицијата, можеле да запрат или конфискуваат верска литература што не ја одобрувале. КВП го ограничувала правото на печатење, увоз и распространување на верска литература исклучиво на регистрирани централни канцеларии на верски организации, од кои тогаш постоеле седум: меѓуденоминациско [[Библиско друштво]]; [[Муслимански одбор на Узбекистан]]; два исламски центри; и руската православна, целосно евангелска, баптистичка и римокатоличка канцеларија. Во овој извештаен период, Владата ја ограничувала количината на христијанска литература на [[узбечки јазик]] што регистрираните централни верски организации можеле да ја увезуваат во земјата. Властите исто така конфискувале христијанска литература на узбечки јазик која била легално увезена. Во претходни извештајни периоди, државните власти им кажувале на црковните лидери дека целата христијанска литература на узбечки јазик се сметала за шверц, дури и кога била легално увезена. Поради историски и културни причини, евангелистичките пастори главно проповедале на руски јазик, додека нуделе ограничени служби на узбечки јазик — официјален национален јазик и јазик поврзан со мнозинството муслиманско население. Во овој период, КВП дозволил некои материјали, како ограничени количини на узбечки преводи на одредени библиски книги. Владата побарала Библиското друштво редовно да известува за своите активности на печатење, увоз и превод. Владата можела да конфискува, а во некои случаи и да уништи нелегално увезена верска литература. Во јули 2006 година Царинската служба задржала пратка од 500 руски [[Библија|Библии]] и друга литература испратена до заедницата на Јеховините сведоци во Чирчик, врз основа на оценката на КВП дека литературата не била неопходна. Литературата била задржана до крајот на извештајниот период и подлежела на трошоци за складирање што требале да ги платат Јеховините сведоци, и покрај нивното барање пратката да биде пренасочена во Казахстан. Властите понекогаш ја палеле литературата, вклучувајќи Библии конфискувани од членови на нерегистрирани верски заедници. „Forum 18 News Agency“ известил дека по рација во баптистичка црква во Карши на 27 август 2006 година, суд наредил палење на запленета христијанска литература, вклучувајќи Библија, химни и повеќе примероци од Стариот завет на [[Книга на поговорки]] на узбечки јазик. Меѓународната пошта во Ташкент ја проверувала секоја дојдовна пратка и испраќала примероци од секој религиозен материјал до КВП за понатамошна проверка и одобрување. Во случај КВП да ги забрани материјалите, испраќала писмо до примачот и испраќачот со објаснување за одбивањето. КВП забранувал влез во Узбекистан и на христијански и на муслимански наслови. Владата строго ја контролирала пристапноста до муслимански публикации и барала изјава во секоја домашна публикација (книги, брошури, ЦД-а и филмови) со која се наведувал изворот на одобрување. Многу книги биле објавувани со фрази како „дозволата за оваа книга била издадена од КВП“ или „оваа книга е препорачана од КВП“, што укажувало на официјално одобрување. Општо, само книгите издадени од Муслиманскиот одбор под името „''Movarounnahr''“ ги содржеле овие фрази. Други дела објавени од државните издавачки куќи „Шарк“ или „Адолат“ не барале одобрување од КВП, дури и кога обработувале [[шеријат|исламско право]]. Неколку дела на арапски увезени од странство понекогаш биле достапни кај книжари. Поконтроверзна литература, доколку постоела, не била јавно изложена, туку била достапна само на барање. Поседување литература од автори сметани за екстремисти, или било каква нелегално увезена или произведена литература, можело да доведе до апсење и кривично гонење. Владата категорично ги забранувала летоците на ХТ. 4rz28lnuwty12afdl4mkrqdncuzw00q 5544454 5544452 2026-04-24T20:31:36Z Тиверополник 1815 5544454 wikitext text/x-wiki [[Устав на Узбекистан|Уставот на Узбекистан]] предвидува [[слобода на вероисповед]] и [[одвојување на црквата од државата]], иако во пракса тоа не е секогаш случај. Според [[Хјуман рајтс воч]] „властите ја ограничуваат верската слобода преку спречување на регистрација на верски заедници, подложување на поранешни верски затвореници на произволни контроли и гонење на муслимани врз основа на широки и нејасно формулирани обвиненија поврзани со екстремизам.“<ref>{{cite web |title=Uzbekistan Events of 2024 |url=https://www.hrw.org/world-report/2025/country-chapters/uzbekistan#ada87c |website=Human Rights Watch |access-date=18 November 2025}}</ref> Нема ограничувања за главната верска практика на [[Муслимани|муслиманите]], [[Евреи|Евреите]] и [[Христијанство|христијаните]]. [[Узбеци|Узбечкото]] општество е толерантно кон христијанските цркви сè додека тие не се обидуваат да придобијат следбеници меѓу етничките Узбеци; законот забранува или строго ограничува [[прозелитизам]], увоз и ширење на верска литература и нудење приватна [[верска настава]]. Со користење на нови кривични одредби донесени во 2006 година, биле покренати кривични постапки против двајца пастори. Едниот бил осуден на 4 години во работен логор; другиот добил условна казна и пробација. Владата водела кампања против исламски групи осомничени за екстремизам, осудувајќи ги членовите на овие групи на долги затворски казни. Многумина биле осомничени членови на [[Хизб ут-Тахрир]] (ХТ), забрането екстремистичко исламско политичко движење, забранетата исламска група [[Акромија]] (Акромијлар), или [[вахабизам|вахабистички]] групи. Педесетнички ѓакон бил претепан откако неговата црква била прикажана во документарец на државната телевизија против христијанските евангелисти. Од изборот на [[Шавкат Мирзијоев]], Узбекистан ужива поголема верска слобода и земјата била отстранета од американската листа на проблематични земји во однос на верската толеранција.<ref>{{cite web| url = https://thediplomat.com/2020/04/us-religious-freedom-report-signals-improvements-in-uzbekistan/| title = US Religious Freedom Report Signals Improvements in Uzbekistan – The Diplomat}} </ref> ==Верска демографија== {{main|Религија во Узбекистан}} Земјата има површина од {{convert|172742|sqmi|km2|order=flip}} и проценето население од околу 34 милиони. Меѓународните експерти сметаат дека населението претрпело намалување од 2 до 3 милиони во последниве години поради растечкиот тренд на работна миграција од [[Узбекистан]] во соседните земји, [[Русија]], [[Јужна Кореја]] и [[Блискиот Исток]]. Приближно 80 проценти од населението се етнички Узбеци; 5,5 проценти Руси; 5 проценти [[Таџици]]; 3 проценти [[Казаци]]; 2,5 проценти [[Каракалпаци]]; и 1,5 проценти [[Татари]]. Нема официјални статистики за припадноста на различни верски групи; сепак, се проценува дека до 90 проценти од населението номинално се [[сунитски ислам|сунитски муслимани]], од [[ханафиски мазхаб|ханафиската]] школа. Шиитските муслимани, кои се концентрирани во провинциите [[Бухара]] и [[Самарканд]], сочинуваат околу 1 процент од населението. Околу 5 проценти од населението се православни Руси, процент што се намалува како што бројот на етнички Руси и други [[Словени]] продолжува да емигрира. Сè поголем број муслимани и руски православни верници активно ја практикуваат својата религија. Надвор од [[Ташкент]], практикувачките муслимани денес се мнозинство. Во периодот опфатен со овој извештај, посетеноста на [[џамија|џамиите]] значително се зголемила, особено меѓу помладите мажи, кои обично го сочинуваат мнозинството верници. Преостанатите 3 проценти од населението вклучуваат мали заедници на римокатолици, [[Христијанство во Кореја|корејски христијани]], [[Баптисти]], [[Лутерани]], [[Адвентисти од седмиот ден]], евангелски и [[Пентекостализам|педесетнички христијани]], [[Јеховини сведоци]], [[Зороастризам|зороастријци]], [[Будизам|будисти]], [[Бахаизам|бахаисти]] и [[Харе Кришна]], како и [[атеизам|атеисти]]. Покрај тоа, се проценува дека 15.000 до 20.000 [[Ашкенази]] и [[Бухарски Евреи|бухарски Евреи]] остануваат во земјата, концентрирани во градовите Ташкент, Бухара и Самарканд. Најмалку 80.000 други емигрирале во [[Израел]] и [[Соединетите Американски Држави]] во изминатите две децении. ==Состојба на верската слобода== ===Правна и политичка рамка=== Уставот предвидува слобода на религија; сепак, Владата и законите ги ограничуваат овие права во пракса. Уставот, исто така, го утврдува принципот на одвојување на црквата од државата. Владата им забранува на верските групи да формираат политички партии и општествени движења. [[Закон за слобода на совеста и верските организации]] (Законот за религија од 1998 година) предвидува слобода на богослужба, слобода од верски прогон, одвојување на црквата од државата и право на основање училишта и обука на свештенство; сепак, законот ги доделува овие права само на регистрирани групи. Исто така, ги ограничува верските права што се сметаат за во спротивност со националната безбедност, забранува прозелитизам, забранува верски предмети во јавните училишта, забранува приватно подучување на верски принципи и бара верските групи да добијат дозвола за објавување или дистрибуција на материјали. [[Комитет за верски прашања]] (КВП), агенција одговорна пред Советот на министри, мора да ја одобри целата верска литература. [[Закон за религија од 1998 година|Законот за религија]] бара сите верски групи и заедници да се регистрираат и предвидува строги и оптоварувачки критериуми за нивна регистрација. Меѓу неговите барања, законот предвидува секоја група да поднесе список од најмалку сто членови-граѓани до локалната канцеларија на [[Министерство за правда (Узбекистан)|Министерството за правда]] (МП). Оваа одредба ѝ овозможува на Владата да забрани било која група со пронаоѓање технички причини за одбивање на нејзината пријава за регистрација. КВП ја надгледува регистрираната верска активност. Новите џамии продолжиле да се соочуваат со тешкотии при добивање регистрација, како и оние што претходно биле затворени и повторно аплицирале. Законот им забранува на верските групи да обучуваат верски кадар доколку немаат регистрирано централно административно тело. Регистрацијата на централно тело бара постоење на регистрирани верски групи во 8 од 13-те провинции во земјата, што е речиси невозможно барање за повеќето верски групи. Постојат шест такви субјекти кои законски можат да обучуваат верски кадар. Законот ја ограничува верската настава на официјално одобрени верски училишта и наставници одобрени од државата. Законот не дозволува приватна настава и предвидува казни за прекршувања. Законот забранува предавање верски предмети во [[Јавно училиште|јавните училишта]]. Член 14 од Законот за религија забранува носење „култни облеки“ (верска облека) на јавни места за сите, освен за „лица кои служат во верски организации“. Кривичниот и граѓанскиот законик содржат строги казни за прекршување на Законот за религија и други прописи за верските активности. Покрај забранетите активности што вклучуваат организирање нелегална верска група, законот исто така забранува убедување други да се приклучат на таква група и вклучување малолетници во верска организација без дозвола од нивните родители. Секоја верска служба што ја спроведува нерегистрирана верска организација е нелегална. Кривичниот законик формално прави разлика помеѓу „нелегални“ групи, односно оние што не се правилно регистрирани, и „забранети“ групи, како што е екстремистичката исламистичка политичка партија [[Хизб ут-Тахрир]] (ХТ), [[Таблиг Џамат]], и други групи означени со општиот термин „вахабистички“ кои се целосно забранети. Законикот го прави кривично дело, казниво со до 5 години затвор, организирањето нелегална верска група или продолжувањето на нејзините активности откако ѝ била одбиена регистрација или ѝ било наредено распуштање. Дополнително, законикот го казнува учеството во таква група со до 3 години затвор. Законикот исто така предвидува казни до 20 години затвор (доколку делото предизвика „тешки последици“) за „организирање или учество“ во активности на верски екстремистички, фундаменталистички, сепаратистички или други забранети групи. Во минатото, судовите често ја игнорирале разликата меѓу нелегални и забранети групи и често ги осудувале членовите на неодобрени муслимански групи според двата прописа. Во извештајниот период немало извештаи за такви практики. Главните закони според кои властите ги обвинуваат граѓаните за верска активност се член 159 (антиуставна активност); член 216 (нелегално формирање јавни здруженија или верски организации); член 216, став 2 (прекршување на законодавството за верските организации, вклучително и прозелитизам); член 244, став 1 (производство и дистрибуција на материјали што претставуваат закана за јавната безбедност и јавниот ред); и член 244, став 2 (основање, раководење или учество во верски екстремистички, сепаратистички, фундаменталистички или други забранети организации) од Кривичниот законик. Граѓаните обвинети според овие одредби (особено член 244, став 2) често се обвинети дека се членови на ХТ. Измените од декември 2005 година на Кривичниот законик (член 217 дел 2) и Административниот законик (член 201) ги зголемиле казните за повторени прекршоци на законот за верска активност, зголемувајќи ги на 200 до 300 пати од минималната месечна плата од 10 долари (12.420 суми) според Кривичниот законик и 50 до 100 пати од минималната плата според Административниот законик. Измените од јуни 2006 година на Административниот законик го казнуваа „нелегалното производство, складирање, увоз или дистрибуција на материјали со верска содржина“ со парична казна од 20 до 100 пати од минималната месечна плата за поединци, или 50 до 100 пати од минималната месечна плата за службени лица на организации, заедно со конфискација на материјалите и „соодветните средства за нивно производство и дистрибуција“. Член 244-3 од Кривичниот законик го опфаќало истото дело, казнувајќи ги лицата кои веќе биле осудени според соодветниот член од Административниот законик со парична казна од 100 до 200 пати од минималната месечна плата или со поправен труд до 3 години. Други измени, воведени истовремено во Кривичниот и Административниот законик, го казнуваа производството и дистрибуцијата на „литература што поттикнува расна и верска омраза“. Иако законот ги третирал сите регистрирани верски деноминации еднакво, Владата финансирала исламски универзитет и зачувување на исламските историски локалитети. Во 2007 година, за да се одбележи прогласувањето на Ташкент како една од четирите [[Престолнини на исламската култура]] од страна на [[Исламска образовна, научна и културна организација]] (ИСЕСКО), Владата финансираше значително проширување на канцелариите на [[Муслимански одбор на Узбекистан|Муслиманскиот одбор]] (Муфтијатот) и изградба на голема нова џамија и библиотека во комплексот. Владата обезбедила логистичка поддршка за 5.000 избрани муслимани да учествуваат на [[Аџилак|хаџот]], што претставувало зголемување од 4.200 претходната година, но аџиите сами ги покривале своите трошоци. Владата го контролираше [[Муфтија|муфтијатот]], кој пак ја контролираше исламската хиерархија, содржината на проповедите на [[Имам|имамите]] и обемот и содржината на објавените исламски материјали. [[Курбан Бајрам]] и [[Рамазан Бајрам]] биле одбележувани како национални празници. Владата сè уште не имплементирала ниту една од препораките на експертскиот панел на [[Организација за безбедност и соработка во Европа|ОБСЕ]] од 2003 година, преку [[Канцеларија за демократски институции и човекови права]] (ОДИХР), кој го разгледувал Законот за религија од 1998 година и поврзаните прописи и заклучил дека тие биле во спротивност со меѓународните норми за верска слобода. ОБСЕ препорачала укинување на забраните за прозелитизам и приватна верска настава и декриминализација на активностите на нерегистрираните верски организации. ===Ограничувања на верската слобода=== Постоеле значителни владини ограничувања на верската слобода во периодот опфатен со овој извештај. Владата, со тоа што продолжувала да одбива регистрација на некои верски групи и да дерегистрира други, им го одземала нивното законско право на богослужба. Владата ограничувала многу верски практики и активности, казнувајќи некои граѓани затоа што се занимавале со верски активности спротивно на законите за регистрација. Иако во одредена мера ги поддржувала умерените муслимани, Владата, повикувајќи се на загриженост за националната безбедност, забранувала исламски организации кои ги сметала за екстремистички и го криминализирала членството во нив. Меѓу главните забранети организации биле Хизб ут-Тахрир (ХТ), [[Исламско движење на Узбекистан]] (ИДУ), [[Акромија]], [[Таблиг Џамаат]] и различни групи кои Владата широко ги означувала како вахабистички. Владата изјавувала дека не го смета репресирањето на лица или групи осомничени за екстремизам како прашање на верска слобода, туку како спречување на вооружен отпор против Владата. ХТ била екстремистичка исламистичка политичка организација која промовирала омраза и ги оправдувала актите на тероризам, додека тврдела дека се залага за ненасилство. Партијата, преку силно антисемитската и антизападната литература и мрежни страници, повикувала на соборување на секуларните влади, вклучително и оние во Централна Азија, и нивна замена со глобална исламска власт позната како Калифат. Бидејќи ХТ првенствено била политичка организација, иако мотивирана од религиозна идеологија, и бидејќи не ги осудувала терористичките дејствија на други групи, мерките на властите за ограничување на ХТ и гонење на нејзините членови не се сметале за ограничување на верската слобода како таква. Исто така, ограничувањата врз ИДУ, група со потекло од Наманган која се наоѓала на американската листа на меѓународни терористички организации и за која се верувало дека е одговорна за серија смртоносни бомбашки напади во земјата во 1999 и 2004 година, не се сметале за ограничување на верската слобода. Загриженост за верската слобода се појавувала кога невини лица биле обвинувани за членство во овие групи само врз основа на нивните верски убедувања или практика и биле осудувани без соодветна судска постапка. Владата ги репресирала и гонела членовите на Акромија ([[Акромијлар]]) уште од 1997 година. Верските експерти тврделе дека Акромија била неформално здружение кое промовирало бизнис според исламски верски принципи, додека Владата тврдела дека групата била огранок на ХТ и дека, заедно со ИДУ, се обидела да ја собори Владата преку вооружен бунт во Андиџан во мај 2005 година. Таблиг Џамаат била исламска мисионерска група со потекло од Јужна Азија, чии обреди, облека и навики на уредување биле засновани на практиките од времето на [[Мухамед]]; нејзините членови тврделе дека се исклучиво религиозни и аполитични. Други забранети групи вклучувале наводни „вахабисти“, термин што во земјата се користел широко за секој конзервативен муслиман. Особено, Владата го користела терминот „вахабист“ за да ги опише муслиманите кои се молеле надвор од институциите одобрени од државата, кои биле образувани во [[медреса]] во странство или следбениците на [[Имам Абдували Мирзаев од Андиџан]], кој исчезнал во 1995 година, или [[Имам Абидхан Назаров]] од Ташкент, кој избегал во Казахстан во 1998 година за да избегне апсење и добил статус на бегалец од [[Висок комесар на Обединетите нации за бегалци|Високиот комесар на Обединетите нации за бегалци]] на 15 март 2006 година. Во претходните извештајни периоди, извори тврделе дека властите барале од имамите на регистрираните џамии да доставуваат списоци на лица од нивните заедници кои можеле да имаат екстремистички стремежи. Во овој извештаен период немало такви извештаи, но имало информации дека Владата им наложувала на некои махалски (соседски) комитети и имами да идентификуваат локални жители кои би можеле потенцијално да се вклучат во екстремистички активности или групи, вклучително и оние кои секојдневно се молеле или на друг начин покажувале активна побожност. Владата ја контролирала содржината на проповедите на имамите и обемот и суштината на објавените исламски материјали. Строгиот третман од страна на Владата кон осомничените верски екстремисти обесхрабрувал многу верници да покажуваат надворешни изрази на религиозна побожност. По насилствата во мај 2005 година во [[Андиџан]], властите уапсиле многу жители од регионот на Андиџан под обвинение за верски екстремизам. Во овој извештаен период, исто така, имало веродостојни извештаи дека претседателите на [[махала]] комитетите активно ги обесхрабрувале жителите да присуствуваат на богослужби во џамиите. „Forum 18 News Service“ исто така известил во ноември 2006 година дека властите дистрибуирале упатства до имамите за непожелноста децата да посетуваат џамии и дека полицијата повремено спречувала деца да присуствуваат на петочните молитви. Многу извори известувале дека атмосферата во муслиманската заедница оттогаш се подобрила, при што многу џамии биле преполни до улиците поради недостиг на простор за време на петочните молитви. Владата го олабавила својот надзор врз побожните муслимани, дозволувајќи им на поединците да ја практикуваат својата вера во контролирана средина. Сепак, имало извештаи дека органите за спроведување на законот и службите за национална безбедност активно ги следеле и известувале за активностите во џамиите и за верниците. Исто така, имало извештаи дека локалните власти во Ташкент одржувале серија состаноци со лидерите на махалите за да ги обесхрабрат исламистичките тенденции. На овие состаноци, наводно, службениците ги повикувале семејствата да ги обесхрабрат своите синови да одат во џамија, а своите ќерки да носат [[хиџаб]], и исто така им наложувале на лидерите во соседството да го обесхрабрат одржувањето на традиционалните [[исламски свадбени церемонии]]. Владата го ограничувала бројот на аџии на 5.000, или приближно 20 проценти од вкупниот можен број аџии во земјата (проценет на околу 25.000 аџии или 1.000 аџии на секој 1 милион жители). Потенцијалните аџии, наводно, биле одобрувани од локалните махалски комитети, окружните администрации, [[Национална служба за безбедност (Узбекистан)|Националната служба за безбедност]] и државната [[Комисија за аџилак]]. Многумина во Владата изразувале сомнеж кон [[Јеховини сведоци]], гледајќи ги како екстремистичка група. Внатрешните документи за обука на полицијата продолжувале да ги наведуваат Јеховините сведоци, заедно со ИДУ и ХТ, како закана за безбедноста. Локалните власти и претставниците на верските институции продолжувале да изразуваат загриженост за мисионерските активности на групата. На 30 ноември и 1 декември 2006 година, државната телевизија емитувала документарец со наслов „Лицемерие“, кој ги поврзувал Јеховините сведоци со јапонскиот [[култ]] [[Аум Шинрикјо]]. Некои џамии продолжиле да имаат тешкотии при регистрација. „Forum 18“ известил во 2003 година дека [[Џамија Панџера]] во [[Наманган]], каде што околу 500 лица порано се собирале за молитва за време на празници, била затворена од властите во 1998 година и неуспешно се обидувала неколку години да се регистрира. Неколку џамии во јужната и источната [[Ферганска долина]], кои во претходните години пријавувале слични проблеми со регистрацијата, останале нерегистрирани и покрај тоа што имале потребен број верници за регистрација. Верниците на локално финансираната [[Џамија Туман]] во округот Ахунбабаев во Фергана продолжиле да функционираат по судски наложена регистрација во почетокот на 2004 година. Мал број неофицијални, независни џамии биле дозволени да работат тивко под надзор на официјалните имами. Јеховините сведоци аплицирале за регистрација на локално, регионално и национално ниво и или добиле одбивање или немале официјален одговор во периодот опфатен со овој извештај. Други цркви останале нерегистрирани по неуспешни обиди во претходните години. Меѓу нив биле [[Бетанска Баптистичка Црква (Ташкент)|Бетанската Баптистичка црква]] во Мирзо-Улугбек во Ташкент, Педесетничката црква во [[Чирчик]], [[Голема Христова црква]] во Самарканд и [[Емануелова црква во Нукус]] во [[Каракалпакстан]]. И покрај голем број меѓународни и правни жалби во претходните извештајни периоди, и Црквата „Мир“ж во Нукус, црквата „Хушхабар“ во Гулистон, Педесетничката црква во Андиџан и Баптистичката црква во Газалкент, исто така останале нерегистрирани. Приближно 20 протестантски цркви претходно функционирале во Каракалпакстан; меѓутоа, не било познато колку од нив сè уште биле активни. Ниту една баптистичка црква не успеала да се регистрира од 1999 година. Од 11 групи на Јеховини сведоци во земјата, само една, во Чирчик, била регистрирана на крајот од извештајниот период. На 24 август 2006 година, Владата ја укинала регистрацијата на заедницата на Јеховините сведоци во Фергана, наведувајќи неколку прекршувања на Законот за религија, вклучувајќи прозелитизам, поттикнување верска омраза и одржување состаноци во приватен дом. Јеховините сведоци поднеле жалба на одлуката, но останале нерегистрирани до крајот на извештајниот период. До 1 мај 2007 година, Владата имала регистрирано 2.227 верски заедници и организации—зголемување од 3 во однос на 2.224 регистрирани во јули 2006 година. Џамиите, исламските образовни институции и исламските центри сочинувале 2.046 од вкупниот број регистрирани, зголемување од 4. Меѓу муслиманските групи имало и неколку шиитски заедници. Бројот на регистрирани христијански групи се намалил за 1. 181-те регистрирани малцински верски групи вклучувале 58 корејски христијански, 36 руски православни, 23 баптистички, 21 педесетнички („целосно евангелие“), 10 адвентистички, 8 еврејски, 5 римокатолички, 6 бахаистички, 3 лутерански, 4 „[[Новоапостолска црква|новоапостолски]]“, 2 [[Арменска апостолска црква|ерменски апостолски]], 1 Јеховини сведоци, 1 група за свесност за Кришна, 1 „Храм на Буда“ и 1 [[Христијанска црква „Божји Глас“]]. Во текот на извештајниот период, некои цркви, особено евангелски цркви со етнички узбечки членови, не аплицирале за регистрација затоа што не очекувале локалните власти да ги регистрираат. Други групи, вклучително и оние со премалку членови, пријавиле дека претпочитале да не се изложуваат на властите со поднесување апликација за регистрација која очигледно не ги исполнувала законските барања. Некои групи исто така не сакале да им дадат на властите список на членови, особено етнички Узбеци, бидејќи биле вознемирувани при претходни обиди за регистрација. Неколку групи одбиле по принцип да бараат регистрација затоа што го оспорувале правото на Владата да бара таква регистрација. За регистрација, групите исто така морале да пријават важечка правна адреса во нивниот статут. Во овој извештаен период, локалните власти одбивале да одобрат правни адреси или не одговарале на такви барања, со што спречувале регистрација на верските групи. Министерството за правда исто така се повикувало на овој услов при објаснување на одлуките на локалните власти. На 11 мај 2007 година, администрацијата на округот Сергели во Ташкент одбила да одобри правна адреса за заедницата на Јеховините сведоци во Ташкент. Во текот на овој извештаен период, Јеховините сведоци во Самарканд, Каган (Бухарска област), [[Џизак]] и [[Ангрен, Узбекистан|Ангрен]] исто така барале одобрување на правни адреси, но не добиле одговор. На 24 август 2006 година, Министерството за правда на Фергана ја дерегистрирало заедницата на Јеховините сведоци делумно поради неуспех да регистрира промена на правната адреса. Заедницата објаснила дека купила нова куќа и била во процес на регистрација на новата адреса кога нивната регистрација била укината. Членовите на заедницата исто така биле обвинети за прозелитизам. На 12 јуни 2007 година, заедницата во Фергана повторно побарала одобрување на правна адреса, но барањето било одбиено. Некои групи, како „Ташкент Интернационална црква“, биле претпазливи да купуваат имот без гаранција дека ќе бидат регистрирани. Други тврделе дека локалните власти произволно ги задржуваат одобрувањата затоа што се против постоењето на христијански цркви со етнички узбечки членови. Други проблеми што во минатото го спречувале регистрирањето вклучувале наводи за фалсификувани списоци на верници; проблеми со потврдување на адреси; неправилна сертификација од пожарникари, санитарни служби и епидемиолози; граматички грешки во узбечкиот текст на статутот на групите; и други технички пречки. [[Меѓународна црква на Ташкент|Меѓународната црква на Ташкент]] била протестантска не-деноминациска црква која служела исклучиво на меѓународната заедница во [[Ташкент]] и не можела да се квалификува за регистрација бидејќи не го исполнувала законскиот услов од 100 граѓани-членови. Таа одржувала редовни богослужби, без попречување, во регистрирана баптистичка црква. Локалните власти продолжиле да вршат притисок врз баптистичките цркви поврзани со Меѓународниот совет на цркви на евангелистички христијани/баптисти, деноминација која по принцип одбивала регистрација, со барања за регистрација на нивните заедници. Поради политиката на Владата против [[прозелитизам]], етничките Руси, Евреи и немуслиманските странци уживале поголема верска слобода да избираат и менуваат религија од муслиманските етнички групи, особено етничките Узбеци. Повеќето христијански цркви можеле да функционираат слободно сè додека не се обидувале да придобијат нови членови меѓу етничките Узбеци. Етничките узбечки христијани често ја криеле својата вера и понекогаш не се обидувале да се регистрираат поради страв од репресии, како што е следење на нивните состаноци без регистрација, што можело да доведе до апсење под кривични обвиненија. Христијанските заедници со мешан етнички состав често се соочувале со тешкотии, вклучувајќи одбивање или одложување на регистрација, или избегнувале да ги наведат етничките узбечки членови од страв од вознемирување од локалните власти. Приватното учење на верски принципи и учењето религија на малолетници без согласност од родители било нелегално. Само верски групи со регистрирано централно седиште можеле законски да обезбедуваат верска настава. Постоеле 11 медреси (вклучително и 2 за жени), кои обезбедувале [[средно образование]] со целосен спектар на секуларни предмети. Покрај тоа, Исламскиот институт и [[Исламски универзитет (Ташкент)|Исламскиот универзитет]] обезбедувале високо образование. Советот на министри ги сметал дипломите од медресите за еквивалентни на други дипломи, што им овозможувало на дипломираните да продолжат со образование на универзитетско ниво. Наставната програма во медресите и Исламскиот институт била ориентирана кон оние кои планирале да станат имами или верски наставници. Тоа не било случај со државно финансираниот Исламски универзитет, каде студентите студирале религија од секуларна перспектива. Иако студирањето на Исламскиот универзитет не квалификувало за работа како имам, некои дипломци подоцна биле назначени за имами по дополнителна обука во медреса. Освен редовното образование во овие институции, немало официјално одобрена верска настава за лица заинтересирани да учат ислам. Сè поголем број имами неформално давале верска едукација; иако тоа технички било нелегално, локалните власти ретко преземале правни мерки. Две медреси во густо населената и религиозно активна Ферганска долина останале затворени откако Владата ги претворила во медицински установи. Владата ја ограничувала [[шиитски ислам|шиитската]] исламска настава со тоа што не дозволувала посебна обука на шиитски имами во земјата и не ја признавале таквата настава добиена во странство. Сепак, шиитските имами биле образувани во сунитски медреси, кои нуделе одредени курсеви по шиитска јуриспруденција. [[Руската православна црква]] управувала со два манастири (еден за жени, еден за мажи) и со семинарија и нудела неделно верско образование преку многу од своите цркви. Други верски групи нуделе верска настава преку своите религиозни центри. Еврејската заедница немала рабинат затоа што немала синагоги во осум различни провинции и затоа не можела да ги исполни барањата за регистрирано централно седиште; сепак, еврејското училиште во ташкентскиот округ Јакасарој обезбедувало настава по еврејска култура. Министерството за правда (МП) ја контролирало акредитацијата, која била неопходна за секој што се обидувал да работи за невладина организација (НВО) во земјата, и имало можност да ги отстрани, без формални обвиненија, оние за кои сметало дека вршат прозелитизам. Законот за религија од 1998 година забранувал каков било вид мисионерска активност. Неколку меѓународни верски организации биле принудени да се затворат во 2006 и 2007 година како дел од бран затворања на меѓународни НВО. На 6 септември 2006 година, Градскиот суд во Ташкент ја ликвидирал узбечката филијала на американската НВО Партнерство за академија и развој (ПАД) откако нејзиниот странски персонал бил обвинет за прозелитизам. На 23 август 2006 година, Градскиот суд во Ташкент наредил затворање на локалната филијала на американската хуманитарна организација ''Crosslink Development International'', откако Министерството за правда ги обвинило нејзините вработени за спроведување мисионерски активности меѓу муслимани и православни верници. Американско-еврејскиот ''Joint Distribution Committee'' се соочувал со административни тешкотии при регистрација на локални партнерски организации поради нивната поврзаност со верска организација. Декрет од 2003 година на Советот на министри, кој вовел промени во регистрацијата на НВО, ги ограничил активностите на верските организации. Во јуни 2006 година Владата ги затворила меѓународните ''НВО Central Asia Free Exchange'' (CAFE) и [[Global Involvement Through Education]], откако нивни вработени биле обвинети за прозелитизам, а властите им припишале и други прекршувања на законот. Двете организации тврделе дека нивните активности биле исклучиво хуманитарни. Владините службеници генерално покажувале помала верска посветеност од граѓаните во приватниот сектор. Државата одржувала политика на секуларизам, а владините службеници биле под поголем надзор од другите со цел да се одржи одвојувањето меѓу религијата и државните структури. За разлика од претходните години, немало веродостојни извештаи дека раководители на махалски комитети им се заканувале на христијанските конвертити дека нема да добијат погреб на гробишта ако не престанат да посетуваат црква. Државно контролираните медиуми во некои случаи поттикнувале општествени предрасуди против евангелистичките христијани. На 30 ноември и 1 декември 2006 година, државната телевизија емитувала документарец со наслов „Лицемерие“, кој ги предупредувал граѓаните да не се поврзуваат со евангелистички христијани, особено со Педесетничари. Телевизиската програма била проследена со серија статии во државниот печат и интернет-страници кои ја засилувале оваа порака. Иако Владата барала КВП да ја одобрува целата верска литература, во пракса и други државни органи, вклучувајќи го Министерството за внатрешни работи (МВР), Националната служба за безбедност (НСС), Царинската служба и полицијата, можеле да запрат или конфискуваат верска литература што не ја одобрувале. КВП го ограничувала правото на печатење, увоз и распространување на верска литература исклучиво на регистрирани централни канцеларии на верски организации, од кои тогаш постоеле седум: меѓуденоминациско [[Библиско друштво]]; [[Муслимански одбор на Узбекистан]]; два исламски центри; и руската православна, целосно евангелска, баптистичка и римокатоличка канцеларија. Во овој извештаен период, Владата ја ограничувала количината на христијанска литература на [[узбечки јазик]] што регистрираните централни верски организации можеле да ја увезуваат во земјата. Властите исто така конфискувале христијанска литература на узбечки јазик која била легално увезена. Во претходни извештајни периоди, државните власти им кажувале на црковните лидери дека целата христијанска литература на узбечки јазик се сметала за шверц, дури и кога била легално увезена. Поради историски и културни причини, евангелистичките пастори главно проповедале на руски јазик, додека нуделе ограничени служби на узбечки јазик — официјален национален јазик и јазик поврзан со мнозинството муслиманско население. Во овој период, КВП дозволил некои материјали, како ограничени количини на узбечки преводи на одредени библиски книги. Владата побарала Библиското друштво редовно да известува за своите активности на печатење, увоз и превод. Владата можела да конфискува, а во некои случаи и да уништи нелегално увезена верска литература. Во јули 2006 година Царинската служба задржала пратка од 500 руски [[Библија|Библии]] и друга литература испратена до заедницата на Јеховините сведоци во Чирчик, врз основа на оценката на КВП дека литературата не била неопходна. Литературата била задржана до крајот на извештајниот период и подлежела на трошоци за складирање што требале да ги платат Јеховините сведоци, и покрај нивното барање пратката да биде пренасочена во Казахстан. Властите понекогаш ја палеле литературата, вклучувајќи Библии конфискувани од членови на нерегистрирани верски заедници. „Forum 18 News Agency“ известил дека по рација во баптистичка црква во Карши на 27 август 2006 година, суд наредил палење на запленета христијанска литература, вклучувајќи Библија, химни и повеќе примероци од Стариот завет на [[Книга на поговорки]] на узбечки јазик. Меѓународната пошта во Ташкент ја проверувала секоја дојдовна пратка и испраќала примероци од секој религиозен материјал до КВП за понатамошна проверка и одобрување. Во случај КВП да ги забрани материјалите, испраќала писмо до примачот и испраќачот со објаснување за одбивањето. КВП забранувал влез во Узбекистан и на христијански и на муслимански наслови. Владата строго ја контролирала пристапноста до муслимански публикации и барала изјава во секоја домашна публикација (книги, брошури, ЦД-а и филмови) со која се наведувал изворот на одобрување. Многу книги биле објавувани со фрази како „дозволата за оваа книга била издадена од КВП“ или „оваа книга е препорачана од КВП“, што укажувало на официјално одобрување. Општо, само книгите издадени од Муслиманскиот одбор под името „''Movarounnahr''“ ги содржеле овие фрази. Други дела објавени од државните издавачки куќи „Шарк“ или „Адолат“ не барале одобрување од КВП, дури и кога обработувале [[шеријат|исламско право]]. Неколку дела на арапски увезени од странство понекогаш биле достапни кај книжари. Поконтроверзна литература, доколку постоела, не била јавно изложена, туку била достапна само на барање. Поседување литература од автори сметани за екстремисти, или било каква нелегално увезена или произведена литература, можело да доведе до апсење и кривично гонење. Владата категорично ги забранувала летоците на ХТ. === Злоупотреби со верската слобода === Владата продолжила да извршува сериозни злоупотреби на верската слобода. Кампањата на Владата против екстремистички муслимански групи резултирала со бројни сериозни кршења на човековите права во периодот опфатен со овој извештај. Кампањата главно била насочена против осомничени членови на ИДУ или други терористи, како и против осомничени членови на ХТ. Оваа тековна кампања резултирала со апсење на многу побожни, но неекстремистички муслимани, како и со обвинувања, од кои десетици биле потврдени, дека службеници за спроведување на законот физички малтретирале или мачеле стотици, можеби илјадници луѓе низ годините. Властите често сериозно ги малтретирале лицата уапсени под сомнение за екстремизам, користејќи мачење, тепање и особено тешки затворски услови, обично изрекувајќи им казни од 7 до 12 години затвор. Некои обвинети, особено оние обвинети и за терористички активности, добивале казни до 20 години. Дури и минимална поврзаност со ХТ, како присуство на Курански студиски сеси или поседување леток од ХТ, можела да доведе до неколкугодишна затворска казна. Немало понатамошни случувања во смртта во септември 2005 година на исламскиот свештеник [[Шавкат Мадумаров]], кој починал во притвор три дена откако бил осуден на 7 години затвор за членство во забранета исламска група. Иако конкретни информации било тешко да се добијат, организациите за човекови права и други набљудувачи тврделе дека затворениците често умирале од болести како [[туберкулоза]], заразени за време на притворот. Во 2004 година Врховниот суд издал декрет со кој дефинитивно се забранувала употребата на докази добиени со мачење или други незаконски средства. Владата потоа презела ограничени административни мерки за да ја елиминира тортурата во притворите, но имало бројни извештаи дека таквото постапување останало вообичаено и систематско. Немало развој во случајот од 19 април 2006 година против осум мажи од градот [[Јангијул]], [[Ташкентска Област]], кои биле осудени за членство во нерегистрирана верска организација, по судење на кое обвинетите изјавиле дека биле тепани и мачени. Исто така немало нови случувања во случајот на девет лица осудени во април 2005 година на затворски казни од 6 до 13 години под обвинение за верски екстремизам, при што се тврдело дека биле мачени за да дадат признанија. Немало нови случувања во следните случаи: осудата од февруари 2005 година на двајца [[суфизам|суфиски]] муслимани кои тврделе дека властите им подметнале летоци од ХТ и ги мачеле; 23 наводни екстремисти чии осуди во октомври 2004 година биле засновани на сведочења добиени под тортура; како и кривичната осуда од октомври 2004 година на имамот на една џамија во Карши (погрешно наведена во извештаите од 2005 и 2006 година како џамија во Навои) и 16 членови кои признале само дека се следбеници на исламот. Кампањата против екстремизам на Владата ги таргетирала следбениците на поранешниот ташкентски имам Абидхан Назаров, од кои девет биле депортирани од Казахстан кон крајот на ноември 2005 година. Судовите во Узбекистан им суделе, ги осудиле и изрекле казни на 7 од нив во просек од 6 години затвор за обвиненија за исламски екстремизам. Властите го сместиле осмиот, Шоирмат Шорахметов, во институција за кривично неурамнотежени лица. Деветтиот, поранешниот ташкентски [[Имам Рухитдин Фахрутдинов]], бил осуден на 6 септември 2006 година на 17 години затвор за екстремизам и учество во бомбашките напади со автомобили во Ташкент од 1999 година. Судските стражари не им дозволиле на набљудувачи да присуствуваат на процесот. Немало развој во исчезнувањето во мај 2004 година на најстариот син на имамот Назаров, [[Хуснудин Назаров]]. Во илјадници случаи од претходните извештајни периоди, властите тврделе дека постои членство во ХТ само врз основа на надворешни изрази на побожна вера или давале лажни тврдења за членство во ХТ како изговор за гонење на лица со умерени верски убедувања. Во овој извештаен период, властите таргетирале лица чии роднини веќе биле во затвор по обвиненија за екстремизам или служеле како сведоци во други судења. Проценките од кредибилни извори во претходни периоди укажувале дека дури 4.500 од околу 5.000 до 5.500 политички затвореници биле затворени поради наводно членство во ХТ. Во текот на извештајниот период, најмалку 77 лица, а можеби и многу повеќе, биле осудени за членство во ХТ. Во многу од овие случаи имало тврдења за тортура и принуда или таргетирање на лица чии членови на семејството биле во затвор. Околностите на другите осуди биле нејасни бидејќи набљудувачите не можеле да присуствуваат на многу од судењата. На 18 април 2007 година, Градскиот кривичен суд во Ташкент ја осудил Гулнора Валијонова за членство во ХТ и ѝ изрекол казна од 6 години затвор. Според [[Хјуман рајтс воч]] и независен активист за човекови права, кои го следеле судењето, Владата не обезбедила убедливи докази за нејзино членство во ХТ и изгледало дека била таргетирана затоа што неколку членови од нејзиното семејство биле во затвор по обвиненија за екстремизам. На 25 октомври 2006 година, Кривичниот суд во [[Самаркандса Област|Самаркандска Област]] осудил осум мажи за членство во ХТ и им изрекол казни од 5 до 8 години затвор на три обвинети; останатите добиле условни казни. Неколку обвинети тврделе дека нивните изјави биле изнудени под тортура, а пресудата го забележала постоењето на такви тврдења. На 22 септември 2006 година, во судење затворено за новинари и активисти за човекови права, Градскиот суд во Ташкент осудил седум мажи за членство во ХТ и им изрекол казни од 10 до 13 години затвор. Иако мажите признале вина, нивните адвокати тврделе дека признанијата биле дадени под закани од властите. На 3 и 11 август 2006 година, судови во Ташкентска област осудиле вкупно 29 мажи за членство во ХТ во две одделни судења и им изрекле казни од 1 до 13 години затвор. Неколку обвинети сведочеле дека признанијата биле изнудени со тешки тепања. На 10 август 2006 година, Градскиот кривичен суд во Ташкент осудил 5 мажи за членство во ХТ и им изрекол казни од 12 до 15 години затвор. Петте обвинети во отворен суд изјавиле дека биле мачени, но судот не ги истражил тие тврдења. Роднините на мажите исто така изјавиле дека биле заплашувани од властите и им било наредено да не зборуваат за случајот. Шесте жени од Андијон кои биле уапсени на 20 април 2006 година и обвинети за поседување и распространување на материјали од ХТ биле осудени на 14 август 2006 година според Кривичниот законик и секоја од нив добила казна затвор од 5 до 6 години. Било тешко прецизно да се процени бројот на лица уапсени под лажни обвиненија за екстремизам и било тешко да се знае колку од нив биле под сомнеж поради нивната религиозна побожност. Во претходни извештајни периоди, постоеле извештаи дека властите произволно апселе голем процент од лицата притворени под обвинение за екстремизам. Властите изгледале дека ги сомничеле лицата кои припаѓале на муслимански организации и муслиманите кои приватно се собирале да се молат или да учат ислам за екстремизам. Лицата обвинети за „[[Вахабизам|вахабизам]]“ се соочувале со злоупотреби кои се движеле од губење на работа до физичко малтретирање и долги затворски казни. Во текот на извештајниот период, најмалку 25 обвинети биле осудени на нејасни обвиненија за поврзаност со „вахабистички“ групи во девет одделни судења само во град Ташкент и Ташкентска Област. Во април 2007 година, 6 мажи од [[Сурхандаринска Област]] биле осудени за припадност на вахабистичка секта и добиле казни од 3 до 6 години затвор. Според доверлив извор, признанијата на обвинетите биле извлечени преку тортура. На 14 февруари 2007 година, Кривичниот суд во Ташкент осудил две жени за „вахабизам“ и им изрекол парични казни. На 19 декември 2006 година, Кривичниот суд во Ташкент ги осудил Шоакмал Носиров и Фарход Муминов за припадност на вахабистичка секта и им изрекол казни од 6 до 9 години затвор. Мажите биле уапсени откако организирале камп за 50 деца што вклучувал натпревари за читање Куран. Повеќето од родителите на децата биле во затвор по обвиненија за верски екстремизам. Во одделно судење на 12 септември 2006 година, Кривичниот суд во Ташкент осудил девет обвинети и на 8 од нив им изрекол казни од 6 години затвор; деветтиот добил казна од 8 години. Владата продолжила да ги гони лицата осомничени за учество во исламската група Акромија. Според религиозни експерти, Акромија била религиозно движење кое промовирало бизнис, а не екстремизам. На 28 февруари 2007 година, Кривичниот суд во Ташкентска Област го осудил Абдумалик Ибрагимов за членство во Акромија и му изрекол казна од 8 години затвор. На 21 јули 2006 година, Кривичниот суд во Ташкент осудил најмалку осум, а можеби и до 45 мажи како група за членство во Акромија. Абдусамат Каримов бил осуден на 8 години затвор. Илхомјон Јулдашев бил осуден на 5 години затвор. Казните на останатите обвинети не биле објавени. Во текот на извештајниот период, властите за првпат осудиле христијански пастор по кривични обвиненија за религиозна активност. На 21 јануари 2007 година, властите во Андијон го уапсиле пасторот [[Дмитриј Шестаков]], водач на регистрирана црква „Цело Евангелие“. На 9 март 2007 година, Кривичниот суд во Андијон го осудил Шестаков и му изрекол казна од 4 години во работен логор за организирање нерегистрирана верска група, поттикнување верска омраза и распространување на верска екстремистичка литература. По ново судење на 25 мај 2007 година, Шестаков бил преместен од отворен работен камп во построг работен логор во Навои. Немало развој во случајот на наводни членови на Акромија Ахад Зиодхојев, Боходир Каримов и Абубасид Закиров, осудени во Ташкент на 25 јули 2005 година на 15,5 до 16 години затвор. Исто така немало нови случувања во случајот на седум продавачи на храна осудени во март 2005 година во Сирдарја на 8 до 9 години затвор поради наводно членство во Акромија. Владата ја означила исламската мисионерска група Тabligh Jamoat („Друштво за проповедање“) како екстремистичка. Единаесет членови на Тabligh Jamoat осудени во октомври 2004 година во Андијон на 5 години затвор останале во затвор; повеќето понови случаи завршиле со парични казни, амнестии или полесни казни. Во овој извештаен период, извори забележале дека некои затвореници осудени за верски екстремизам биле држени одделно од „обичните“ затвореници и биле третирани построго од затворските чувари. Непосредно пред нивното очекувано ослободување, таквите затвореници биле повторно судени за организирање екстремистички ќелии во затвор и им биле продолжувани казните. Во претходни периоди имало извештаи дека затворските власти не им дозволувале на многу затвореници осомничени за исламски екстремизам слободно да ја практикуваат својата религија и, во некои случаи, не им дозволувале да поседуваат Куран. Затворските власти исто така често не дозволувале затворениците да се молат пет пати дневно или да ги прилагодат работните и оброците за време на Рамазан. Бидејќи властите сè уште не дозволувале посети од независни набљудувачи, не постоел сигурен начин да се потврди дали овие услови продолжиле или дали биле точни извештаите за тепање и особено суров третман, како изолација или тепање за одбивање да потпишат писма за покајување. Властите често ги вознемирувале или апселе членовите на семејствата на лица барани поради исламски политички активности или веќе затворени поради такви активности. Иако постоеле исклучоци, во многу случаи единственото „кривично дело“ на роднините било нивната поврзаност со тие лица. Во претходни извештаи имало случаи во кои властите држеле жени поради учество или организирање протести за ослободување на машки роднини затворени под сомнение за исламски екстремизам. Во овој период немало такви извештаи; сепак, властите изгледале дека таргетираат жени чии сопрузи биле во затвор. На 27 април 2007 година, Кривичниот суд во Ташкент осудил седум од осум жени уапсени за наводно членство во ХТ, но ги пуштил со условни казни. [[Хјуман рајтс воч]] изјавил дека иако жените биле обвинети за формирање „ќелија“ на ХТ, од сведочењата било јасно дека тие не се познавале сите меѓу себе. Единствената врска била тоа што имале сопрузи или блиски роднини во затвор и што сведочеле како сведоци во претходни судења. За разлика од претходните години, немало извештаи дека полицијата им забранувала или ги присилувала жените да ги симнуваат покривалата за глава. Во претходни периоди имало извештаи дека полицијата подметнувала дрога, муниција и верски летоци кај граѓани за да ги оправда апсењата, и дека биле апсени многумина со надворешни знаци на верска побожност, како традиционална облека или бради. Не било можно да се утврди дали отсуството на нови извештаи значело подобрување или намалена достапност на информации. Исто така имало извештаи дека властите ги мачеле и тепале евангелистичките христијани или не ги казнувале членовите на заедницата кои го правеле тоа. Не биле извршени апсења во врска со нападот на 18 декември 2006 година врз деец од Педесетничка црква од страна на платени насилници. Немало нови случувања во наводното мачење на еден Педесетнички христијанин во Ташкент од јуни 2005 година. Секоја верска служба на нерегистрирана верска организација била незаконска. Полицијата повремено ги прекинувала состаноците на нерегистрирани евангелистички заедници и ги притворала нивните членови. Со неколку исклучоци, властите често им изрекувале административни казни од 50 до 100 пати од минималната плата. Како и во претходни години, имало бројни извештаи дека евангелистички христијани биле притворани, често за една недела или повеќе. Доверлив извор известил дека на 7 април 2007 година полицијата извршила рација на служба на нерегистрираната баптистичка црква во Гулистон и го притворила нејзиниот пастор Виктор Климов, кој бил обвинет според повеќе членови од Административниот законик. На 8 февруари 2007 година, полицијата во Самарканд уапсила пастор со казахстанско државјанство поврзан со црквата „Greater Grace“ и го држела во притвор 11 дена. Худоер Пардаев и Игор Ким, членови на Педесетничката црква „Божја љубов“ од регионот Џизак, биле осудени на 12 јуни 2007 година на 10 дена затвор за „нелегално“ верско поучување од страна на судот во Јангиабад. На 15 јануари 2007 година, полицијата во Нукус извршила рација на служба во презвитеријанска црква во приватна куќа и уапсила 18 верници. Властите подигнале обвиненија според Административниот законик и ги казниле. Еден притворен, Салават Серикбаев, бил суден по кривични обвиненија за незаконско поучување религија. На 10 мај 2007 година, Кривичниот суд во Нукус го осудил Серикбаев, но го пуштил со условна казна од 2 години, со забрана за патување и обврска да плаќа дел од приходите на државата. На 9 април 2007 година, друг притворен, пастор Григориј Тен, бил казнет со 490 долари за повеќе прекршувања на Административниот законик. На 24 август 2006 година, полицијата извршила рација во куќа во селото Уч-килиц и притворила 17 членови на „Унија на независни цркви“, од кои дел биле претепани. Повеќето биле ослободени во рок од 24 часа, но пет биле задржани до 4 септември 2006 година. Во овој извештаен период имало неколку случаи на рации на верски служби и изрекување казни за молитва, поучување, прозелитизам или друга неовластена религиозна активност. Иако властите толерирале постоење на многу христијански евангелистички групи, строго го спроведувале законот за забрана на прозелитизам и често ги вознемирувале, притворале или казнувале оние што отворено се обидувале да конвертираат муслимани во христијанство. На 12 април 2007 година, властите во Бухара казниле локален Педесетничар со 56 долари за поучување религија без специјализирана обука. На 16 мај 2007 година, двајца членови на црквата на Дмитриј Шестаков во Андијон биле казнети со околу 20 долари. Во текот на овој период, Владата особено ги таргетирала Педесетничките цркви. Ова таргетирање продолжило од претходниот извештаен период. Во декември 2006 година, пасторот на Педесетничката црква „Воскресение“ во Андијон, која долго време била одбивана за регистрација, бил казнет со 85 долари за одржување „нелегални“ состаноци. Под силен притисок од локалните власти и махалски лидери, оваа црква во јуни 2007 година ја затворила својата заедница. Доверлив извор известил дека на 27 декември 2006 година, судот во Нукус го казнил пасторот Максет Џабарбергенов со 440 долари за повеќе прекршоци. На 25 октомври 2006 година, шест членови на „Separated Baptists Church“ биле казнети со 85 до 430 долари од судот во Карши за прекршување на член 240 од Административниот законик. На 7 декември 2006 година, судот во Карши ги укинал или намалил казните за четворица од нив. mehyw5501dn1qp57qi34w88gcvjuq9p 5544457 5544454 2026-04-24T20:37:31Z Тиверополник 1815 5544457 wikitext text/x-wiki [[Устав на Узбекистан|Уставот на Узбекистан]] предвидува [[слобода на вероисповед]] и [[одвојување на црквата од државата]], иако во пракса тоа не е секогаш случај. Според [[Хјуман рајтс воч]] „властите ја ограничуваат верската слобода преку спречување на регистрација на верски заедници, подложување на поранешни верски затвореници на произволни контроли и гонење на муслимани врз основа на широки и нејасно формулирани обвиненија поврзани со екстремизам.“<ref>{{cite web |title=Uzbekistan Events of 2024 |url=https://www.hrw.org/world-report/2025/country-chapters/uzbekistan#ada87c |website=Human Rights Watch |access-date=18 November 2025}}</ref> Нема ограничувања за главната верска практика на [[Муслимани|муслиманите]], [[Евреи|Евреите]] и [[Христијанство|христијаните]]. [[Узбеци|Узбечкото]] општество е толерантно кон христијанските цркви сè додека тие не се обидуваат да придобијат следбеници меѓу етничките Узбеци; законот забранува или строго ограничува [[прозелитизам]], увоз и ширење на верска литература и нудење приватна [[верска настава]]. Со користење на нови кривични одредби донесени во 2006 година, биле покренати кривични постапки против двајца пастори. Едниот бил осуден на 4 години во работен логор; другиот добил условна казна и пробација. Владата водела кампања против исламски групи осомничени за екстремизам, осудувајќи ги членовите на овие групи на долги затворски казни. Многумина биле осомничени членови на [[Хизб ут-Тахрир]] (ХТ), забрането екстремистичко исламско политичко движење, забранетата исламска група [[Акромија]] (Акромијлар), или [[вахабизам|вахабистички]] групи. Педесетнички ѓакон бил претепан откако неговата црква била прикажана во документарец на државната телевизија против христијанските евангелисти. Од изборот на [[Шавкат Мирзијоев]], Узбекистан ужива поголема верска слобода и земјата била отстранета од американската листа на проблематични земји во однос на верската толеранција.<ref>{{cite web| url = https://thediplomat.com/2020/04/us-religious-freedom-report-signals-improvements-in-uzbekistan/| title = US Religious Freedom Report Signals Improvements in Uzbekistan – The Diplomat}} </ref> ==Верска демографија== {{main|Религија во Узбекистан}} Земјата има површина од {{convert|172742|sqmi|km2|order=flip}} и проценето население од околу 34 милиони. Меѓународните експерти сметаат дека населението претрпело намалување од 2 до 3 милиони во последниве години поради растечкиот тренд на работна миграција од [[Узбекистан]] во соседните земји, [[Русија]], [[Јужна Кореја]] и [[Блискиот Исток]]. Приближно 80 проценти од населението се етнички Узбеци; 5,5 проценти Руси; 5 проценти [[Таџици]]; 3 проценти [[Казаци]]; 2,5 проценти [[Каракалпаци]]; и 1,5 проценти [[Татари]]. Нема официјални статистики за припадноста на различни верски групи; сепак, се проценува дека до 90 проценти од населението номинално се [[сунитски ислам|сунитски муслимани]], од [[ханафиски мазхаб|ханафиската]] школа. Шиитските муслимани, кои се концентрирани во провинциите [[Бухара]] и [[Самарканд]], сочинуваат околу 1 процент од населението. Околу 5 проценти од населението се православни Руси, процент што се намалува како што бројот на етнички Руси и други [[Словени]] продолжува да емигрира. Сè поголем број муслимани и руски православни верници активно ја практикуваат својата религија. Надвор од [[Ташкент]], практикувачките муслимани денес се мнозинство. Во периодот опфатен со овој извештај, посетеноста на [[џамија|џамиите]] значително се зголемила, особено меѓу помладите мажи, кои обично го сочинуваат мнозинството верници. Преостанатите 3 проценти од населението вклучуваат мали заедници на римокатолици, [[Христијанство во Кореја|корејски христијани]], [[Баптисти]], [[Лутерани]], [[Адвентисти од седмиот ден]], евангелски и [[Пентекостализам|педесетнички христијани]], [[Јеховини сведоци]], [[Зороастризам|зороастријци]], [[Будизам|будисти]], [[Бахаизам|бахаисти]] и [[Харе Кришна]], како и [[атеизам|атеисти]]. Покрај тоа, се проценува дека 15.000 до 20.000 [[Ашкенази]] и [[Бухарски Евреи|бухарски Евреи]] остануваат во земјата, концентрирани во градовите Ташкент, Бухара и Самарканд. Најмалку 80.000 други емигрирале во [[Израел]] и [[Соединетите Американски Држави]] во изминатите две децении. ==Состојба на верската слобода== ===Правна и политичка рамка=== Уставот предвидува слобода на религија; сепак, Владата и законите ги ограничуваат овие права во пракса. Уставот, исто така, го утврдува принципот на одвојување на црквата од државата. Владата им забранува на верските групи да формираат политички партии и општествени движења. [[Закон за слобода на совеста и верските организации]] (Законот за религија од 1998 година) предвидува слобода на богослужба, слобода од верски прогон, одвојување на црквата од државата и право на основање училишта и обука на свештенство; сепак, законот ги доделува овие права само на регистрирани групи. Исто така, ги ограничува верските права што се сметаат за во спротивност со националната безбедност, забранува прозелитизам, забранува верски предмети во јавните училишта, забранува приватно подучување на верски принципи и бара верските групи да добијат дозвола за објавување или дистрибуција на материјали. [[Комитет за верски прашања]] (КВП), агенција одговорна пред Советот на министри, мора да ја одобри целата верска литература. [[Закон за религија од 1998 година|Законот за религија]] бара сите верски групи и заедници да се регистрираат и предвидува строги и оптоварувачки критериуми за нивна регистрација. Меѓу неговите барања, законот предвидува секоја група да поднесе список од најмалку сто членови-граѓани до локалната канцеларија на [[Министерство за правда (Узбекистан)|Министерството за правда]] (МП). Оваа одредба ѝ овозможува на Владата да забрани било која група со пронаоѓање технички причини за одбивање на нејзината пријава за регистрација. КВП ја надгледува регистрираната верска активност. Новите џамии продолжиле да се соочуваат со тешкотии при добивање регистрација, како и оние што претходно биле затворени и повторно аплицирале. Законот им забранува на верските групи да обучуваат верски кадар доколку немаат регистрирано централно административно тело. Регистрацијата на централно тело бара постоење на регистрирани верски групи во 8 од 13-те провинции во земјата, што е речиси невозможно барање за повеќето верски групи. Постојат шест такви субјекти кои законски можат да обучуваат верски кадар. Законот ја ограничува верската настава на официјално одобрени верски училишта и наставници одобрени од државата. Законот не дозволува приватна настава и предвидува казни за прекршувања. Законот забранува предавање верски предмети во [[Јавно училиште|јавните училишта]]. Член 14 од Законот за религија забранува носење „култни облеки“ (верска облека) на јавни места за сите, освен за „лица кои служат во верски организации“. Кривичниот и граѓанскиот законик содржат строги казни за прекршување на Законот за религија и други прописи за верските активности. Покрај забранетите активности што вклучуваат организирање нелегална верска група, законот исто така забранува убедување други да се приклучат на таква група и вклучување малолетници во верска организација без дозвола од нивните родители. Секоја верска служба што ја спроведува нерегистрирана верска организација е нелегална. Кривичниот законик формално прави разлика помеѓу „нелегални“ групи, односно оние што не се правилно регистрирани, и „забранети“ групи, како што е екстремистичката исламистичка политичка партија [[Хизб ут-Тахрир]] (ХТ), [[Таблиг Џамат]], и други групи означени со општиот термин „вахабистички“ кои се целосно забранети. Законикот го прави кривично дело, казниво со до 5 години затвор, организирањето нелегална верска група или продолжувањето на нејзините активности откако ѝ била одбиена регистрација или ѝ било наредено распуштање. Дополнително, законикот го казнува учеството во таква група со до 3 години затвор. Законикот исто така предвидува казни до 20 години затвор (доколку делото предизвика „тешки последици“) за „организирање или учество“ во активности на верски екстремистички, фундаменталистички, сепаратистички или други забранети групи. Во минатото, судовите често ја игнорирале разликата меѓу нелегални и забранети групи и често ги осудувале членовите на неодобрени муслимански групи според двата прописа. Во извештајниот период немало извештаи за такви практики. Главните закони според кои властите ги обвинуваат граѓаните за верска активност се член 159 (антиуставна активност); член 216 (нелегално формирање јавни здруженија или верски организации); член 216, став 2 (прекршување на законодавството за верските организации, вклучително и прозелитизам); член 244, став 1 (производство и дистрибуција на материјали што претставуваат закана за јавната безбедност и јавниот ред); и член 244, став 2 (основање, раководење или учество во верски екстремистички, сепаратистички, фундаменталистички или други забранети организации) од Кривичниот законик. Граѓаните обвинети според овие одредби (особено член 244, став 2) често се обвинети дека се членови на ХТ. Измените од декември 2005 година на Кривичниот законик (член 217 дел 2) и Административниот законик (член 201) ги зголемиле казните за повторени прекршоци на законот за верска активност, зголемувајќи ги на 200 до 300 пати од минималната месечна плата од 10 долари (12.420 суми) според Кривичниот законик и 50 до 100 пати од минималната плата според Административниот законик. Измените од јуни 2006 година на Административниот законик го казнуваа „нелегалното производство, складирање, увоз или дистрибуција на материјали со верска содржина“ со парична казна од 20 до 100 пати од минималната месечна плата за поединци, или 50 до 100 пати од минималната месечна плата за службени лица на организации, заедно со конфискација на материјалите и „соодветните средства за нивно производство и дистрибуција“. Член 244-3 од Кривичниот законик го опфаќало истото дело, казнувајќи ги лицата кои веќе биле осудени според соодветниот член од Административниот законик со парична казна од 100 до 200 пати од минималната месечна плата или со поправен труд до 3 години. Други измени, воведени истовремено во Кривичниот и Административниот законик, го казнуваа производството и дистрибуцијата на „литература што поттикнува расна и верска омраза“. Иако законот ги третирал сите регистрирани верски деноминации еднакво, Владата финансирала исламски универзитет и зачувување на исламските историски локалитети. Во 2007 година, за да се одбележи прогласувањето на Ташкент како една од четирите [[Престолнини на исламската култура]] од страна на [[Исламска образовна, научна и културна организација]] (ИСЕСКО), Владата финансираше значително проширување на канцелариите на [[Муслимански одбор на Узбекистан|Муслиманскиот одбор]] (Муфтијатот) и изградба на голема нова џамија и библиотека во комплексот. Владата обезбедила логистичка поддршка за 5.000 избрани муслимани да учествуваат на [[Аџилак|хаџот]], што претставувало зголемување од 4.200 претходната година, но аџиите сами ги покривале своите трошоци. Владата го контролираше [[Муфтија|муфтијатот]], кој пак ја контролираше исламската хиерархија, содржината на проповедите на [[Имам|имамите]] и обемот и содржината на објавените исламски материјали. [[Курбан Бајрам]] и [[Рамазан Бајрам]] биле одбележувани како национални празници. Владата сè уште не имплементирала ниту една од препораките на експертскиот панел на [[Организација за безбедност и соработка во Европа|ОБСЕ]] од 2003 година, преку [[Канцеларија за демократски институции и човекови права]] (ОДИХР), кој го разгледувал Законот за религија од 1998 година и поврзаните прописи и заклучил дека тие биле во спротивност со меѓународните норми за верска слобода. ОБСЕ препорачала укинување на забраните за прозелитизам и приватна верска настава и декриминализација на активностите на нерегистрираните верски организации. ===Ограничувања на верската слобода=== Постоеле значителни владини ограничувања на верската слобода во периодот опфатен со овој извештај. Владата, со тоа што продолжувала да одбива регистрација на некои верски групи и да дерегистрира други, им го одземала нивното законско право на богослужба. Владата ограничувала многу верски практики и активности, казнувајќи некои граѓани затоа што се занимавале со верски активности спротивно на законите за регистрација. Иако во одредена мера ги поддржувала умерените муслимани, Владата, повикувајќи се на загриженост за националната безбедност, забранувала исламски организации кои ги сметала за екстремистички и го криминализирала членството во нив. Меѓу главните забранети организации биле Хизб ут-Тахрир (ХТ), [[Исламско движење на Узбекистан]] (ИДУ), [[Акромија]], [[Таблиг Џамаат]] и различни групи кои Владата широко ги означувала како вахабистички. Владата изјавувала дека не го смета репресирањето на лица или групи осомничени за екстремизам како прашање на верска слобода, туку како спречување на вооружен отпор против Владата. ХТ била екстремистичка исламистичка политичка организација која промовирала омраза и ги оправдувала актите на тероризам, додека тврдела дека се залага за ненасилство. Партијата, преку силно антисемитската и антизападната литература и мрежни страници, повикувала на соборување на секуларните влади, вклучително и оние во Централна Азија, и нивна замена со глобална исламска власт позната како Калифат. Бидејќи ХТ првенствено била политичка организација, иако мотивирана од религиозна идеологија, и бидејќи не ги осудувала терористичките дејствија на други групи, мерките на властите за ограничување на ХТ и гонење на нејзините членови не се сметале за ограничување на верската слобода како таква. Исто така, ограничувањата врз ИДУ, група со потекло од Наманган која се наоѓала на американската листа на меѓународни терористички организации и за која се верувало дека е одговорна за серија смртоносни бомбашки напади во земјата во 1999 и 2004 година, не се сметале за ограничување на верската слобода. Загриженост за верската слобода се појавувала кога невини лица биле обвинувани за членство во овие групи само врз основа на нивните верски убедувања или практика и биле осудувани без соодветна судска постапка. Владата ги репресирала и гонела членовите на Акромија ([[Акромијлар]]) уште од 1997 година. Верските експерти тврделе дека Акромија била неформално здружение кое промовирало бизнис според исламски верски принципи, додека Владата тврдела дека групата била огранок на ХТ и дека, заедно со ИДУ, се обидела да ја собори Владата преку вооружен бунт во Андиџан во мај 2005 година. Таблиг Џамаат била исламска мисионерска група со потекло од Јужна Азија, чии обреди, облека и навики на уредување биле засновани на практиките од времето на [[Мухамед]]; нејзините членови тврделе дека се исклучиво религиозни и аполитични. Други забранети групи вклучувале наводни „вахабисти“, термин што во земјата се користел широко за секој конзервативен муслиман. Особено, Владата го користела терминот „вахабист“ за да ги опише муслиманите кои се молеле надвор од институциите одобрени од државата, кои биле образувани во [[медреса]] во странство или следбениците на [[Имам Абдували Мирзаев од Андиџан]], кој исчезнал во 1995 година, или [[Имам Абидхан Назаров]] од Ташкент, кој избегал во Казахстан во 1998 година за да избегне апсење и добил статус на бегалец од [[Висок комесар на Обединетите нации за бегалци|Високиот комесар на Обединетите нации за бегалци]] на 15 март 2006 година. Во претходните извештајни периоди, извори тврделе дека властите барале од имамите на регистрираните џамии да доставуваат списоци на лица од нивните заедници кои можеле да имаат екстремистички стремежи. Во овој извештаен период немало такви извештаи, но имало информации дека Владата им наложувала на некои махалски (соседски) комитети и имами да идентификуваат локални жители кои би можеле потенцијално да се вклучат во екстремистички активности или групи, вклучително и оние кои секојдневно се молеле или на друг начин покажувале активна побожност. Владата ја контролирала содржината на проповедите на имамите и обемот и суштината на објавените исламски материјали. Строгиот третман од страна на Владата кон осомничените верски екстремисти обесхрабрувал многу верници да покажуваат надворешни изрази на религиозна побожност. По насилствата во мај 2005 година во [[Андиџан]], властите уапсиле многу жители од регионот на Андиџан под обвинение за верски екстремизам. Во овој извештаен период, исто така, имало веродостојни извештаи дека претседателите на [[махала]] комитетите активно ги обесхрабрувале жителите да присуствуваат на богослужби во џамиите. „Forum 18 News Service“ исто така известил во ноември 2006 година дека властите дистрибуирале упатства до имамите за непожелноста децата да посетуваат џамии и дека полицијата повремено спречувала деца да присуствуваат на петочните молитви. Многу извори известувале дека атмосферата во муслиманската заедница оттогаш се подобрила, при што многу џамии биле преполни до улиците поради недостиг на простор за време на петочните молитви. Владата го олабавила својот надзор врз побожните муслимани, дозволувајќи им на поединците да ја практикуваат својата вера во контролирана средина. Сепак, имало извештаи дека органите за спроведување на законот и службите за национална безбедност активно ги следеле и известувале за активностите во џамиите и за верниците. Исто така, имало извештаи дека локалните власти во Ташкент одржувале серија состаноци со лидерите на махалите за да ги обесхрабрат исламистичките тенденции. На овие состаноци, наводно, службениците ги повикувале семејствата да ги обесхрабрат своите синови да одат во џамија, а своите ќерки да носат [[хиџаб]], и исто така им наложувале на лидерите во соседството да го обесхрабрат одржувањето на традиционалните [[исламски свадбени церемонии]]. Владата го ограничувала бројот на аџии на 5.000, или приближно 20 проценти од вкупниот можен број аџии во земјата (проценет на околу 25.000 аџии или 1.000 аџии на секој 1 милион жители). Потенцијалните аџии, наводно, биле одобрувани од локалните махалски комитети, окружните администрации, [[Национална служба за безбедност (Узбекистан)|Националната служба за безбедност]] и државната [[Комисија за аџилак]]. Многумина во Владата изразувале сомнеж кон [[Јеховини сведоци]], гледајќи ги како екстремистичка група. Внатрешните документи за обука на полицијата продолжувале да ги наведуваат Јеховините сведоци, заедно со ИДУ и ХТ, како закана за безбедноста. Локалните власти и претставниците на верските институции продолжувале да изразуваат загриженост за мисионерските активности на групата. На 30 ноември и 1 декември 2006 година, државната телевизија емитувала документарец со наслов „Лицемерие“, кој ги поврзувал Јеховините сведоци со јапонскиот [[култ]] [[Аум Шинрикјо]]. Некои џамии продолжиле да имаат тешкотии при регистрација. „Forum 18“ известил во 2003 година дека [[Џамија Панџера]] во [[Наманган]], каде што околу 500 лица порано се собирале за молитва за време на празници, била затворена од властите во 1998 година и неуспешно се обидувала неколку години да се регистрира. Неколку џамии во јужната и источната [[Ферганска долина]], кои во претходните години пријавувале слични проблеми со регистрацијата, останале нерегистрирани и покрај тоа што имале потребен број верници за регистрација. Верниците на локално финансираната [[Џамија Туман]] во округот Ахунбабаев во Фергана продолжиле да функционираат по судски наложена регистрација во почетокот на 2004 година. Мал број неофицијални, независни џамии биле дозволени да работат тивко под надзор на официјалните имами. Јеховините сведоци аплицирале за регистрација на локално, регионално и национално ниво и или добиле одбивање или немале официјален одговор во периодот опфатен со овој извештај. Други цркви останале нерегистрирани по неуспешни обиди во претходните години. Меѓу нив биле [[Бетанска Баптистичка Црква (Ташкент)|Бетанската Баптистичка црква]] во Мирзо-Улугбек во Ташкент, Педесетничката црква во [[Чирчик]], [[Голема Христова црква]] во Самарканд и [[Емануелова црква во Нукус]] во [[Каракалпакстан]]. И покрај голем број меѓународни и правни жалби во претходните извештајни периоди, и Црквата „Мир“ж во Нукус, црквата „Хушхабар“ во Гулистон, Педесетничката црква во Андиџан и Баптистичката црква во Газалкент, исто така останале нерегистрирани. Приближно 20 протестантски цркви претходно функционирале во Каракалпакстан; меѓутоа, не било познато колку од нив сè уште биле активни. Ниту една баптистичка црква не успеала да се регистрира од 1999 година. Од 11 групи на Јеховини сведоци во земјата, само една, во Чирчик, била регистрирана на крајот од извештајниот период. На 24 август 2006 година, Владата ја укинала регистрацијата на заедницата на Јеховините сведоци во Фергана, наведувајќи неколку прекршувања на Законот за религија, вклучувајќи прозелитизам, поттикнување верска омраза и одржување состаноци во приватен дом. Јеховините сведоци поднеле жалба на одлуката, но останале нерегистрирани до крајот на извештајниот период. До 1 мај 2007 година, Владата имала регистрирано 2.227 верски заедници и организации—зголемување од 3 во однос на 2.224 регистрирани во јули 2006 година. Џамиите, исламските образовни институции и исламските центри сочинувале 2.046 од вкупниот број регистрирани, зголемување од 4. Меѓу муслиманските групи имало и неколку шиитски заедници. Бројот на регистрирани христијански групи се намалил за 1. 181-те регистрирани малцински верски групи вклучувале 58 корејски христијански, 36 руски православни, 23 баптистички, 21 педесетнички („целосно евангелие“), 10 адвентистички, 8 еврејски, 5 римокатолички, 6 бахаистички, 3 лутерански, 4 „[[Новоапостолска црква|новоапостолски]]“, 2 [[Арменска апостолска црква|ерменски апостолски]], 1 Јеховини сведоци, 1 група за свесност за Кришна, 1 „Храм на Буда“ и 1 [[Христијанска црква „Божји Глас“]]. Во текот на извештајниот период, некои цркви, особено евангелски цркви со етнички узбечки членови, не аплицирале за регистрација затоа што не очекувале локалните власти да ги регистрираат. Други групи, вклучително и оние со премалку членови, пријавиле дека претпочитале да не се изложуваат на властите со поднесување апликација за регистрација која очигледно не ги исполнувала законските барања. Некои групи исто така не сакале да им дадат на властите список на членови, особено етнички Узбеци, бидејќи биле вознемирувани при претходни обиди за регистрација. Неколку групи одбиле по принцип да бараат регистрација затоа што го оспорувале правото на Владата да бара таква регистрација. За регистрација, групите исто така морале да пријават важечка правна адреса во нивниот статут. Во овој извештаен период, локалните власти одбивале да одобрат правни адреси или не одговарале на такви барања, со што спречувале регистрација на верските групи. Министерството за правда исто така се повикувало на овој услов при објаснување на одлуките на локалните власти. На 11 мај 2007 година, администрацијата на округот Сергели во Ташкент одбила да одобри правна адреса за заедницата на Јеховините сведоци во Ташкент. Во текот на овој извештаен период, Јеховините сведоци во Самарканд, Каган (Бухарска област), [[Џизак]] и [[Ангрен, Узбекистан|Ангрен]] исто така барале одобрување на правни адреси, но не добиле одговор. На 24 август 2006 година, Министерството за правда на Фергана ја дерегистрирало заедницата на Јеховините сведоци делумно поради неуспех да регистрира промена на правната адреса. Заедницата објаснила дека купила нова куќа и била во процес на регистрација на новата адреса кога нивната регистрација била укината. Членовите на заедницата исто така биле обвинети за прозелитизам. На 12 јуни 2007 година, заедницата во Фергана повторно побарала одобрување на правна адреса, но барањето било одбиено. Некои групи, како „Ташкент Интернационална црква“, биле претпазливи да купуваат имот без гаранција дека ќе бидат регистрирани. Други тврделе дека локалните власти произволно ги задржуваат одобрувањата затоа што се против постоењето на христијански цркви со етнички узбечки членови. Други проблеми што во минатото го спречувале регистрирањето вклучувале наводи за фалсификувани списоци на верници; проблеми со потврдување на адреси; неправилна сертификација од пожарникари, санитарни служби и епидемиолози; граматички грешки во узбечкиот текст на статутот на групите; и други технички пречки. [[Меѓународна црква на Ташкент|Меѓународната црква на Ташкент]] била протестантска не-деноминациска црква која служела исклучиво на меѓународната заедница во [[Ташкент]] и не можела да се квалификува за регистрација бидејќи не го исполнувала законскиот услов од 100 граѓани-членови. Таа одржувала редовни богослужби, без попречување, во регистрирана баптистичка црква. Локалните власти продолжиле да вршат притисок врз баптистичките цркви поврзани со Меѓународниот совет на цркви на евангелистички христијани/баптисти, деноминација која по принцип одбивала регистрација, со барања за регистрација на нивните заедници. Поради политиката на Владата против [[прозелитизам]], етничките Руси, Евреи и немуслиманските странци уживале поголема верска слобода да избираат и менуваат религија од муслиманските етнички групи, особено етничките Узбеци. Повеќето христијански цркви можеле да функционираат слободно сè додека не се обидувале да придобијат нови членови меѓу етничките Узбеци. Етничките узбечки христијани често ја криеле својата вера и понекогаш не се обидувале да се регистрираат поради страв од репресии, како што е следење на нивните состаноци без регистрација, што можело да доведе до апсење под кривични обвиненија. Христијанските заедници со мешан етнички состав често се соочувале со тешкотии, вклучувајќи одбивање или одложување на регистрација, или избегнувале да ги наведат етничките узбечки членови од страв од вознемирување од локалните власти. Приватното учење на верски принципи и учењето религија на малолетници без согласност од родители било нелегално. Само верски групи со регистрирано централно седиште можеле законски да обезбедуваат верска настава. Постоеле 11 медреси (вклучително и 2 за жени), кои обезбедувале [[средно образование]] со целосен спектар на секуларни предмети. Покрај тоа, Исламскиот институт и [[Исламски универзитет (Ташкент)|Исламскиот универзитет]] обезбедувале високо образование. Советот на министри ги сметал дипломите од медресите за еквивалентни на други дипломи, што им овозможувало на дипломираните да продолжат со образование на универзитетско ниво. Наставната програма во медресите и Исламскиот институт била ориентирана кон оние кои планирале да станат имами или верски наставници. Тоа не било случај со државно финансираниот Исламски универзитет, каде студентите студирале религија од секуларна перспектива. Иако студирањето на Исламскиот универзитет не квалификувало за работа како имам, некои дипломци подоцна биле назначени за имами по дополнителна обука во медреса. Освен редовното образование во овие институции, немало официјално одобрена верска настава за лица заинтересирани да учат ислам. Сè поголем број имами неформално давале верска едукација; иако тоа технички било нелегално, локалните власти ретко преземале правни мерки. Две медреси во густо населената и религиозно активна Ферганска долина останале затворени откако Владата ги претворила во медицински установи. Владата ја ограничувала [[шиитски ислам|шиитската]] исламска настава со тоа што не дозволувала посебна обука на шиитски имами во земјата и не ја признавале таквата настава добиена во странство. Сепак, шиитските имами биле образувани во сунитски медреси, кои нуделе одредени курсеви по шиитска јуриспруденција. [[Руската православна црква]] управувала со два манастири (еден за жени, еден за мажи) и со семинарија и нудела неделно верско образование преку многу од своите цркви. Други верски групи нуделе верска настава преку своите религиозни центри. Еврејската заедница немала рабинат затоа што немала синагоги во осум различни провинции и затоа не можела да ги исполни барањата за регистрирано централно седиште; сепак, еврејското училиште во ташкентскиот округ Јакасарој обезбедувало настава по еврејска култура. Министерството за правда (МП) ја контролирало акредитацијата, која била неопходна за секој што се обидувал да работи за невладина организација (НВО) во земјата, и имало можност да ги отстрани, без формални обвиненија, оние за кои сметало дека вршат прозелитизам. Законот за религија од 1998 година забранувал каков било вид мисионерска активност. Неколку меѓународни верски организации биле принудени да се затворат во 2006 и 2007 година како дел од бран затворања на меѓународни НВО. На 6 септември 2006 година, Градскиот суд во Ташкент ја ликвидирал узбечката филијала на американската НВО Партнерство за академија и развој (ПАД) откако нејзиниот странски персонал бил обвинет за прозелитизам. На 23 август 2006 година, Градскиот суд во Ташкент наредил затворање на локалната филијала на американската хуманитарна организација ''Crosslink Development International'', откако Министерството за правда ги обвинило нејзините вработени за спроведување мисионерски активности меѓу муслимани и православни верници. Американско-еврејскиот ''Joint Distribution Committee'' се соочувал со административни тешкотии при регистрација на локални партнерски организации поради нивната поврзаност со верска организација. Декрет од 2003 година на Советот на министри, кој вовел промени во регистрацијата на НВО, ги ограничил активностите на верските организации. Во јуни 2006 година Владата ги затворила меѓународните ''НВО Central Asia Free Exchange'' (CAFE) и [[Global Involvement Through Education]], откако нивни вработени биле обвинети за прозелитизам, а властите им припишале и други прекршувања на законот. Двете организации тврделе дека нивните активности биле исклучиво хуманитарни. Владините службеници генерално покажувале помала верска посветеност од граѓаните во приватниот сектор. Државата одржувала политика на секуларизам, а владините службеници биле под поголем надзор од другите со цел да се одржи одвојувањето меѓу религијата и државните структури. За разлика од претходните години, немало веродостојни извештаи дека раководители на махалски комитети им се заканувале на христијанските конвертити дека нема да добијат погреб на гробишта ако не престанат да посетуваат црква. Државно контролираните медиуми во некои случаи поттикнувале општествени предрасуди против евангелистичките христијани. На 30 ноември и 1 декември 2006 година, државната телевизија емитувала документарец со наслов „Лицемерие“, кој ги предупредувал граѓаните да не се поврзуваат со евангелистички христијани, особено со Педесетничари. Телевизиската програма била проследена со серија статии во државниот печат и интернет-страници кои ја засилувале оваа порака. Иако Владата барала КВП да ја одобрува целата верска литература, во пракса и други државни органи, вклучувајќи го Министерството за внатрешни работи (МВР), Националната служба за безбедност (НСС), Царинската служба и полицијата, можеле да запрат или конфискуваат верска литература што не ја одобрувале. КВП го ограничувала правото на печатење, увоз и распространување на верска литература исклучиво на регистрирани централни канцеларии на верски организации, од кои тогаш постоеле седум: меѓуденоминациско [[Библиско друштво]]; [[Муслимански одбор на Узбекистан]]; два исламски центри; и руската православна, целосно евангелска, баптистичка и римокатоличка канцеларија. Во овој извештаен период, Владата ја ограничувала количината на христијанска литература на [[узбечки јазик]] што регистрираните централни верски организации можеле да ја увезуваат во земјата. Властите исто така конфискувале христијанска литература на узбечки јазик која била легално увезена. Во претходни извештајни периоди, државните власти им кажувале на црковните лидери дека целата христијанска литература на узбечки јазик се сметала за шверц, дури и кога била легално увезена. Поради историски и културни причини, евангелистичките пастори главно проповедале на руски јазик, додека нуделе ограничени служби на узбечки јазик — официјален национален јазик и јазик поврзан со мнозинството муслиманско население. Во овој период, КВП дозволил некои материјали, како ограничени количини на узбечки преводи на одредени библиски книги. Владата побарала Библиското друштво редовно да известува за своите активности на печатење, увоз и превод. Владата можела да конфискува, а во некои случаи и да уништи нелегално увезена верска литература. Во јули 2006 година Царинската служба задржала пратка од 500 руски [[Библија|Библии]] и друга литература испратена до заедницата на Јеховините сведоци во Чирчик, врз основа на оценката на КВП дека литературата не била неопходна. Литературата била задржана до крајот на извештајниот период и подлежела на трошоци за складирање што требале да ги платат Јеховините сведоци, и покрај нивното барање пратката да биде пренасочена во Казахстан. Властите понекогаш ја палеле литературата, вклучувајќи Библии конфискувани од членови на нерегистрирани верски заедници. „Forum 18 News Agency“ известил дека по рација во баптистичка црква во Карши на 27 август 2006 година, суд наредил палење на запленета христијанска литература, вклучувајќи Библија, химни и повеќе примероци од Стариот завет на [[Книга на поговорки]] на узбечки јазик. Меѓународната пошта во Ташкент ја проверувала секоја дојдовна пратка и испраќала примероци од секој религиозен материјал до КВП за понатамошна проверка и одобрување. Во случај КВП да ги забрани материјалите, испраќала писмо до примачот и испраќачот со објаснување за одбивањето. КВП забранувал влез во Узбекистан и на христијански и на муслимански наслови. Владата строго ја контролирала пристапноста до муслимански публикации и барала изјава во секоја домашна публикација (книги, брошури, ЦД-а и филмови) со која се наведувал изворот на одобрување. Многу книги биле објавувани со фрази како „дозволата за оваа книга била издадена од КВП“ или „оваа книга е препорачана од КВП“, што укажувало на официјално одобрување. Општо, само книгите издадени од Муслиманскиот одбор под името „''Movarounnahr''“ ги содржеле овие фрази. Други дела објавени од државните издавачки куќи „Шарк“ или „Адолат“ не барале одобрување од КВП, дури и кога обработувале [[шеријат|исламско право]]. Неколку дела на арапски увезени од странство понекогаш биле достапни кај книжари. Поконтроверзна литература, доколку постоела, не била јавно изложена, туку била достапна само на барање. Поседување литература од автори сметани за екстремисти, или било каква нелегално увезена или произведена литература, можело да доведе до апсење и кривично гонење. Владата категорично ги забранувала летоците на ХТ. === Злоупотреби со верската слобода === Владата продолжила да извршува сериозни злоупотреби на верската слобода. Кампањата на Владата против екстремистички муслимански групи резултирала со бројни сериозни кршења на човековите права во периодот опфатен со овој извештај. Кампањата главно била насочена против осомничени членови на ИДУ или други терористи, како и против осомничени членови на ХТ. Оваа тековна кампања резултирала со апсење на многу побожни, но неекстремистички муслимани, како и со обвинувања, од кои десетици биле потврдени, дека службеници за спроведување на законот физички малтретирале или мачеле стотици, можеби илјадници луѓе низ годините. Властите често сериозно ги малтретирале лицата уапсени под сомнение за екстремизам, користејќи мачење, тепање и особено тешки затворски услови, обично изрекувајќи им казни од 7 до 12 години затвор. Некои обвинети, особено оние обвинети и за терористички активности, добивале казни до 20 години. Дури и минимална поврзаност со ХТ, како присуство на Курански студиски сеси или поседување леток од ХТ, можела да доведе до неколкугодишна затворска казна. Немало понатамошни случувања во смртта во септември 2005 година на исламскиот свештеник [[Шавкат Мадумаров]], кој починал во притвор три дена откако бил осуден на 7 години затвор за членство во забранета исламска група. Иако конкретни информации било тешко да се добијат, организациите за човекови права и други набљудувачи тврделе дека затворениците често умирале од болести како [[туберкулоза]], заразени за време на притворот. Во 2004 година Врховниот суд издал декрет со кој дефинитивно се забранувала употребата на докази добиени со мачење или други незаконски средства. Владата потоа презела ограничени административни мерки за да ја елиминира тортурата во притворите, но имало бројни извештаи дека таквото постапување останало вообичаено и систематско. Немало развој во случајот од 19 април 2006 година против осум мажи од градот [[Јангијул]], [[Ташкентска Област]], кои биле осудени за членство во нерегистрирана верска организација, по судење на кое обвинетите изјавиле дека биле тепани и мачени. Исто така немало нови случувања во случајот на девет лица осудени во април 2005 година на затворски казни од 6 до 13 години под обвинение за верски екстремизам, при што се тврдело дека биле мачени за да дадат признанија. Немало нови случувања во следните случаи: осудата од февруари 2005 година на двајца [[суфизам|суфиски]] муслимани кои тврделе дека властите им подметнале летоци од ХТ и ги мачеле; 23 наводни екстремисти чии осуди во октомври 2004 година биле засновани на сведочења добиени под тортура; како и кривичната осуда од октомври 2004 година на имамот на една џамија во Карши (погрешно наведена во извештаите од 2005 и 2006 година како џамија во Навои) и 16 членови кои признале само дека се следбеници на исламот. Кампањата против екстремизам на Владата ги таргетирала следбениците на поранешниот ташкентски имам Абидхан Назаров, од кои девет биле депортирани од Казахстан кон крајот на ноември 2005 година. Судовите во Узбекистан им суделе, ги осудиле и изрекле казни на 7 од нив во просек од 6 години затвор за обвиненија за исламски екстремизам. Властите го сместиле осмиот, Шоирмат Шорахметов, во институција за кривично неурамнотежени лица. Деветтиот, поранешниот ташкентски [[Имам Рухитдин Фахрутдинов]], бил осуден на 6 септември 2006 година на 17 години затвор за екстремизам и учество во бомбашките напади со автомобили во Ташкент од 1999 година. Судските стражари не им дозволиле на набљудувачи да присуствуваат на процесот. Немало развој во исчезнувањето во мај 2004 година на најстариот син на имамот Назаров, [[Хуснудин Назаров]]. Во илјадници случаи од претходните извештајни периоди, властите тврделе дека постои членство во ХТ само врз основа на надворешни изрази на побожна вера или давале лажни тврдења за членство во ХТ како изговор за гонење на лица со умерени верски убедувања. Во овој извештаен период, властите таргетирале лица чии роднини веќе биле во затвор по обвиненија за екстремизам или служеле како сведоци во други судења. Проценките од кредибилни извори во претходни периоди укажувале дека дури 4.500 од околу 5.000 до 5.500 политички затвореници биле затворени поради наводно членство во ХТ. Во текот на извештајниот период, најмалку 77 лица, а можеби и многу повеќе, биле осудени за членство во ХТ. Во многу од овие случаи имало тврдења за тортура и принуда или таргетирање на лица чии членови на семејството биле во затвор. Околностите на другите осуди биле нејасни бидејќи набљудувачите не можеле да присуствуваат на многу од судењата. На 18 април 2007 година, Градскиот кривичен суд во Ташкент ја осудил Гулнора Валијонова за членство во ХТ и ѝ изрекол казна од 6 години затвор. Според [[Хјуман рајтс воч]] и независен активист за човекови права, кои го следеле судењето, Владата не обезбедила убедливи докази за нејзино членство во ХТ и изгледало дека била таргетирана затоа што неколку членови од нејзиното семејство биле во затвор по обвиненија за екстремизам. На 25 октомври 2006 година, Кривичниот суд во [[Самаркандса Област|Самаркандска Област]] осудил осум мажи за членство во ХТ и им изрекол казни од 5 до 8 години затвор на три обвинети; останатите добиле условни казни. Неколку обвинети тврделе дека нивните изјави биле изнудени под тортура, а пресудата го забележала постоењето на такви тврдења. На 22 септември 2006 година, во судење затворено за новинари и активисти за човекови права, Градскиот суд во Ташкент осудил седум мажи за членство во ХТ и им изрекол казни од 10 до 13 години затвор. Иако мажите признале вина, нивните адвокати тврделе дека признанијата биле дадени под закани од властите. На 3 и 11 август 2006 година, судови во Ташкентска област осудиле вкупно 29 мажи за членство во ХТ во две одделни судења и им изрекле казни од 1 до 13 години затвор. Неколку обвинети сведочеле дека признанијата биле изнудени со тешки тепања. На 10 август 2006 година, Градскиот кривичен суд во Ташкент осудил 5 мажи за членство во ХТ и им изрекол казни од 12 до 15 години затвор. Петте обвинети во отворен суд изјавиле дека биле мачени, но судот не ги истражил тие тврдења. Роднините на мажите исто така изјавиле дека биле заплашувани од властите и им било наредено да не зборуваат за случајот. Шесте жени од Андијон кои биле уапсени на 20 април 2006 година и обвинети за поседување и распространување на материјали од ХТ биле осудени на 14 август 2006 година според Кривичниот законик и секоја од нив добила казна затвор од 5 до 6 години. Било тешко прецизно да се процени бројот на лица уапсени под лажни обвиненија за екстремизам и било тешко да се знае колку од нив биле под сомнеж поради нивната религиозна побожност. Во претходни извештајни периоди, постоеле извештаи дека властите произволно апселе голем процент од лицата притворени под обвинение за екстремизам. Властите изгледале дека ги сомничеле лицата кои припаѓале на муслимански организации и муслиманите кои приватно се собирале да се молат или да учат ислам за екстремизам. Лицата обвинети за „[[Вахабизам|вахабизам]]“ се соочувале со злоупотреби кои се движеле од губење на работа до физичко малтретирање и долги затворски казни. Во текот на извештајниот период, најмалку 25 обвинети биле осудени на нејасни обвиненија за поврзаност со „вахабистички“ групи во девет одделни судења само во град Ташкент и Ташкентска Област. Во април 2007 година, 6 мажи од [[Сурхандаринска Област]] биле осудени за припадност на вахабистичка секта и добиле казни од 3 до 6 години затвор. Според доверлив извор, признанијата на обвинетите биле извлечени преку тортура. На 14 февруари 2007 година, Кривичниот суд во Ташкент осудил две жени за „вахабизам“ и им изрекол парични казни. На 19 декември 2006 година, Кривичниот суд во Ташкент ги осудил Шоакмал Носиров и Фарход Муминов за припадност на вахабистичка секта и им изрекол казни од 6 до 9 години затвор. Мажите биле уапсени откако организирале камп за 50 деца што вклучувал натпревари за читање Куран. Повеќето од родителите на децата биле во затвор по обвиненија за верски екстремизам. Во одделно судење на 12 септември 2006 година, Кривичниот суд во Ташкент осудил девет обвинети и на 8 од нив им изрекол казни од 6 години затвор; деветтиот добил казна од 8 години. Владата продолжила да ги гони лицата осомничени за учество во исламската група Акромија. Според религиозни експерти, Акромија била религиозно движење кое промовирало бизнис, а не екстремизам. На 28 февруари 2007 година, Кривичниот суд во Ташкентска Област го осудил Абдумалик Ибрагимов за членство во Акромија и му изрекол казна од 8 години затвор. На 21 јули 2006 година, Кривичниот суд во Ташкент осудил најмалку осум, а можеби и до 45 мажи како група за членство во Акромија. Абдусамат Каримов бил осуден на 8 години затвор. Илхомјон Јулдашев бил осуден на 5 години затвор. Казните на останатите обвинети не биле објавени. Во текот на извештајниот период, властите за првпат осудиле христијански пастор по кривични обвиненија за религиозна активност. На 21 јануари 2007 година, властите во Андијон го уапсиле пасторот [[Дмитриј Шестаков]], водач на регистрирана црква „Цело Евангелие“. На 9 март 2007 година, Кривичниот суд во Андијон го осудил Шестаков и му изрекол казна од 4 години во работен логор за организирање нерегистрирана верска група, поттикнување верска омраза и распространување на верска екстремистичка литература. По ново судење на 25 мај 2007 година, Шестаков бил преместен од отворен работен камп во построг работен логор во Навои. Немало развој во случајот на наводни членови на Акромија Ахад Зиодхојев, Боходир Каримов и Абубасид Закиров, осудени во Ташкент на 25 јули 2005 година на 15,5 до 16 години затвор. Исто така немало нови случувања во случајот на седум продавачи на храна осудени во март 2005 година во Сирдарја на 8 до 9 години затвор поради наводно членство во Акромија. Владата ја означила исламската мисионерска група Тabligh Jamoat („Друштво за проповедање“) како екстремистичка. Единаесет членови на Тabligh Jamoat осудени во октомври 2004 година во Андијон на 5 години затвор останале во затвор; повеќето понови случаи завршиле со парични казни, амнестии или полесни казни. Во овој извештаен период, извори забележале дека некои затвореници осудени за верски екстремизам биле држени одделно од „обичните“ затвореници и биле третирани построго од затворските чувари. Непосредно пред нивното очекувано ослободување, таквите затвореници биле повторно судени за организирање екстремистички ќелии во затвор и им биле продолжувани казните. Во претходни периоди имало извештаи дека затворските власти не им дозволувале на многу затвореници осомничени за исламски екстремизам слободно да ја практикуваат својата религија и, во некои случаи, не им дозволувале да поседуваат Куран. Затворските власти исто така често не дозволувале затворениците да се молат пет пати дневно или да ги прилагодат работните и оброците за време на Рамазан. Бидејќи властите сè уште не дозволувале посети од независни набљудувачи, не постоел сигурен начин да се потврди дали овие услови продолжиле или дали биле точни извештаите за тепање и особено суров третман, како изолација или тепање за одбивање да потпишат писма за покајување. Властите често ги вознемирувале или апселе членовите на семејствата на лица барани поради исламски политички активности или веќе затворени поради такви активности. Иако постоеле исклучоци, во многу случаи единственото „кривично дело“ на роднините било нивната поврзаност со тие лица. Во претходни извештаи имало случаи во кои властите држеле жени поради учество или организирање протести за ослободување на машки роднини затворени под сомнение за исламски екстремизам. Во овој период немало такви извештаи; сепак, властите изгледале дека таргетираат жени чии сопрузи биле во затвор. На 27 април 2007 година, Кривичниот суд во Ташкент осудил седум од осум жени уапсени за наводно членство во ХТ, но ги пуштил со условни казни. [[Хјуман рајтс воч]] изјавил дека иако жените биле обвинети за формирање „ќелија“ на ХТ, од сведочењата било јасно дека тие не се познавале сите меѓу себе. Единствената врска била тоа што имале сопрузи или блиски роднини во затвор и што сведочеле како сведоци во претходни судења. За разлика од претходните години, немало извештаи дека полицијата им забранувала или ги присилувала жените да ги симнуваат покривалата за глава. Во претходни периоди имало извештаи дека полицијата подметнувала дрога, муниција и верски летоци кај граѓани за да ги оправда апсењата, и дека биле апсени многумина со надворешни знаци на верска побожност, како традиционална облека или бради. Не било можно да се утврди дали отсуството на нови извештаи значело подобрување или намалена достапност на информации. Исто така имало извештаи дека властите ги мачеле и тепале евангелистичките христијани или не ги казнувале членовите на заедницата кои го правеле тоа. Не биле извршени апсења во врска со нападот на 18 декември 2006 година врз деец од Педесетничка црква од страна на платени насилници. Немало нови случувања во наводното мачење на еден Педесетнички христијанин во Ташкент од јуни 2005 година. Секоја верска служба на нерегистрирана верска организација била незаконска. Полицијата повремено ги прекинувала состаноците на нерегистрирани евангелистички заедници и ги притворала нивните членови. Со неколку исклучоци, властите често им изрекувале административни казни од 50 до 100 пати од минималната плата. Како и во претходни години, имало бројни извештаи дека евангелистички христијани биле притворани, често за една недела или повеќе. Доверлив извор известил дека на 7 април 2007 година полицијата извршила рација на служба на нерегистрираната баптистичка црква во Гулистон и го притворила нејзиниот пастор Виктор Климов, кој бил обвинет според повеќе членови од Административниот законик. На 8 февруари 2007 година, полицијата во Самарканд уапсила пастор со казахстанско државјанство поврзан со црквата „Greater Grace“ и го држела во притвор 11 дена. Худоер Пардаев и Игор Ким, членови на Педесетничката црква „Божја љубов“ од регионот Џизак, биле осудени на 12 јуни 2007 година на 10 дена затвор за „нелегално“ верско поучување од страна на судот во Јангиабад. На 15 јануари 2007 година, полицијата во Нукус извршила рација на служба во презвитеријанска црква во приватна куќа и уапсила 18 верници. Властите подигнале обвиненија според Административниот законик и ги казниле. Еден притворен, Салават Серикбаев, бил суден по кривични обвиненија за незаконско поучување религија. На 10 мај 2007 година, Кривичниот суд во Нукус го осудил Серикбаев, но го пуштил со условна казна од 2 години, со забрана за патување и обврска да плаќа дел од приходите на државата. На 9 април 2007 година, друг притворен, пастор Григориј Тен, бил казнет со 490 долари за повеќе прекршувања на Административниот законик. На 24 август 2006 година, полицијата извршила рација во куќа во селото Уч-килиц и притворила 17 членови на „Унија на независни цркви“, од кои дел биле претепани. Повеќето биле ослободени во рок од 24 часа, но пет биле задржани до 4 септември 2006 година. Во овој извештаен период имало неколку случаи на рации на верски служби и изрекување казни за молитва, поучување, прозелитизам или друга неовластена религиозна активност. Иако властите толерирале постоење на многу христијански евангелистички групи, строго го спроведувале законот за забрана на прозелитизам и често ги вознемирувале, притворале или казнувале оние што отворено се обидувале да конвертираат муслимани во христијанство. На 12 април 2007 година, властите во Бухара казниле локален Педесетничар со 56 долари за поучување религија без специјализирана обука. На 16 мај 2007 година, двајца членови на црквата на Дмитриј Шестаков во Андијон биле казнети со околу 20 долари. Во текот на овој период, Владата особено ги таргетирала Педесетничките цркви. Ова таргетирање продолжило од претходниот извештаен период. Во декември 2006 година, пасторот на Педесетничката црква „Воскресение“ во Андијон, која долго време била одбивана за регистрација, бил казнет со 85 долари за одржување „нелегални“ состаноци. Под силен притисок од локалните власти и махалски лидери, оваа црква во јуни 2007 година ја затворила својата заедница. Доверлив извор известил дека на 27 декември 2006 година, судот во Нукус го казнил пасторот Максет Џабарбергенов со 440 долари за повеќе прекршоци. На 25 октомври 2006 година, шест членови на „Separated Baptists Church“ биле казнети со 85 до 430 долари од судот во Карши за прекршување на член 240 од Административниот законик. На 7 декември 2006 година, судот во Карши ги укинал или намалил казните за четворица од нив. Еден сигурен извор известил дека властите ги отфрлиле обвиненијата против тројца членови на Харизматичната црква на Исус Христос во Ташкент, кои биле задржани неколку дена во април 2006 година додека извршувале хуманитарни активности во детска болница. Јеховините сведоци исто така биле под посебен надзор и повремено биле апсени под обвиненија за прозелитизам. На 6 јуни 2007 година, Дилафруз Арзијева, членка на собранието на Јеховините сведоци во Самарканд, била осудена за незаконско поучување религија и осудена на 2 години поправна работа. На 14 мај 2007 година, друг член на истото собрание, Ирфан Хамидов, исто така бил осуден за истото дело и добил казна од 2 години затвор во работен логор по судење во кое сведоштвата кои биле во негова корист биле избришани од записникот. На 2 април 2007 година, локалната полиција ги прекинала активностите на околу пет собранија на [[Јеховини сведоци|Јеховините сведоци]] во три градови за време на годишните богослужби во спомен на смртта на Исус. Имало извештаи дека еден верник во Самарканд бил повреден кога полицаец го удрил по главата. Овие интервенции биле многу помалку сериозни од оние во 2006 и 2005 година, кога стотици Јеховини сведоци биле приведени, некои биле тепани, а многумина биле казнети со високи парични казни и краткотрајно административно задржување по рации на годишни меморијални служби во неколку градови. На 19 февруари 2008 година, полицијата и локалните службеници во Самарканд извршиле рации во домовите на Јеховините сведоци и однеле 18 членови на собранието во полициска станица. Една од жртвите била 17-годишно девојче кое наводно било соблечено и допирано од пијан полицаец. Озод Саидов, исто така 17 години, бил влечен за коса и повеќепати удиран по главата. Мухайо Абдулхакова, 14-годишно девојче, била испрашувана сама и ѝ било заканувано дека ќе биде тепана. Акмарал Рахмонбердиева била уапсена додека ја посетувала својата пријателка Јана Каримова. Полицијата го претресла станот на Каримова и ги однела двете на испрашување. Сите жртви биле изложени на силен притисок да ги инкриминираат другите членови и да откријат приватни информации. Сите биле вербално злоупотребувани и им се заканувале физички напади. Некои од службениците кои учествувале во рациите биле пијани, исто како и „сведоците“ повикани да бидат присутни при претресите. Во многу случаи не биле презентирани судски налози, ниту бил почитуван правниот протокол. Различни лични предмети исчезнале од домовите, вклучувајќи лични документи и работни документи. Една болна 86-годишна жена беспомошно лежела додека полицијата го претресувала домот на нејзиниот син и конфискувала предмети. Кога полицијата не пронашла библиска литература во станот на Јуриј Хасанов, тие наводно подметнале 11 списанија и една брошура на узбечки јазик, по што го уапсиле под обвинение дека тие му припаѓаат. Повеќето од овие инциденти се случиле на 19 февруари. Полицијата и службениците кои учествувале не биле повикани на одговорност, што укажува на континуирано влошување на човековите права во Узбекистан. Имало неколку случаи во кои властите депортирале членови на религиозни малцинства од земјата, најверојатно поради нивната религиозна припадност. ''Forum 18'' известил дека во средината на јуни 2007 година, еден таџикистански пентекосталец кој живеел во земјата повеќе од десет години бил депортиран во Таџикистан. Тој бил уапсен по состанок во дом на црковен член во Ташкент кон крајот на мај и задржан 22 дена пред депортација. На 11 август 2006 година, службеници на [[Министерство за внатрешни работи на Узбекистан|Министерството за внатрешни работи]] во Ташкент го депортирале Иван Бичков, член на црквата „Бетанска баптистичка црква“, во [[Русија]], наводно без објаснување. На 5 септември 2006 година, властите во Ташкент ја депортирале Викторија Хрипунова, сопругата на пасторот Сергеј Хрипунов од истата црква. Како и во случајот на Бичков, не било дадено објаснување. На 25 април 2008 година, Кривичниот суд во Самарканд го осудил Олим Турaев, [[Јеховини сведоци|Јеховин сведок]], на четири години во работен логор за поучување на својата вера и организирање незаконски религиозни активности, што според членовите 229-2 и 216 од Кривичниот законик на Узбекистан претставува кривично дело. ===Присилна религиозна конверзија=== Нема извештаи за присилна религиозна конверзија, вклучувајќи и на малолетни американски државјани кои биле киднапирани или незаконски изнесени од САД, или одбивање да се дозволи нивно враќање. ===Подобрувања и позитивни случувања во однос на религиозната слобода=== Од 2003 година, Владата дозволува поранешниот муфтија Мухамед Содиќ Мухамед Јусуф да објавува религиозни содржини во печатени и електронски медиуми. Неговата мрежна страница останала достапна, а тој водел радио програма и предавал на Исламскиот универзитет. Властите дозволиле повторно отворање на мал број нерегистрирани џамии. Нерегистрирани имами продолжиле да работат, особено во руралните области, под надзор на религиозните власти. Атмосферата во муслиманската заедница делумно се подобрила. Владата продолжила да го почитува воениот пацифизам на Јеховините сведоци, кои добивале ослободување од воена служба. На 2 април, тие имале помалку притисок за време на нивните годишни обреди. Властите продолжиле да дозволуваат носење на хиџаб од страна на муслимански жени, а Комисијата за религиозни прашања застанала во одбрана на нивното право на образование. Општествени злоупотреби и дискриминација Општеството е генерално толерантно кон религиозната разновидност, но не и кон прозелитизмот. Постојат случаи на дискриминација против етнички Узбеци кои преминале во христијанство. Државните медиуми понекогаш поттикнувале негативни ставови кон евангелистите. По документарец во 2006 година, членови на пентекостална црква биле изложени на притисоци и напади. Нема систематска дискриминација против Евреите. Сепак, постојат индивидуални инциденти кои не се поврзани со антисемитизам. ==2020-ти== Во 2020 година, САД соопштиле дека Узбекистан е тргнат од списокот на земји под посебен надзор поради подобрувања. Во 2023 година, земјата добила најниска оцена за верска слобода;<ref>{{Cite web |title=Uzbekistan: Freedom in the World 2022 Country Report |url=https://freedomhouse.org/country/uzbekistan/freedom-world/2022 |access-date=2025-05-25 |website=Freedom House |language=en}}</ref> но се забележила дека од 2016 има одредени реформи. Истата година била рангирана како 21-ва најлоша земја за христијаните.<ref>{{Cite web |title=Uzbekistan |url=https://www.opendoorsuk.org/persecution/world-watch-list/Uzbekistan/|access-date=2025-05-25 |website=Open Doors UK & Ireland |language=en-GB}}</ref> 8tikyqi3sho2i09krlwkqu5ygkm1h3l 5544459 5544457 2026-04-24T20:40:52Z Тиверополник 1815 5544459 wikitext text/x-wiki [[Устав на Узбекистан|Уставот на Узбекистан]] предвидува [[слобода на вероисповед]] и [[одвојување на црквата од државата]], иако во пракса тоа не е секогаш случај. Според [[Хјуман рајтс воч]] „властите ја ограничуваат верската слобода преку спречување на регистрација на верски заедници, подложување на поранешни верски затвореници на произволни контроли и гонење на муслимани врз основа на широки и нејасно формулирани обвиненија поврзани со екстремизам.“<ref>{{cite web |title=Uzbekistan Events of 2024 |url=https://www.hrw.org/world-report/2025/country-chapters/uzbekistan#ada87c |website=Human Rights Watch |access-date=18 November 2025}}</ref> Нема ограничувања за главната верска практика на [[Муслимани|муслиманите]], [[Евреи|Евреите]] и [[Христијанство|христијаните]]. [[Узбеци|Узбечкото]] општество е толерантно кон христијанските цркви сè додека тие не се обидуваат да придобијат следбеници меѓу етничките Узбеци; законот забранува или строго ограничува [[прозелитизам]], увоз и ширење на верска литература и нудење приватна [[верска настава]]. Со користење на нови кривични одредби донесени во 2006 година, биле покренати кривични постапки против двајца пастори. Едниот бил осуден на 4 години во работен логор; другиот добил условна казна и пробација. Владата водела кампања против исламски групи осомничени за екстремизам, осудувајќи ги членовите на овие групи на долги затворски казни. Многумина биле осомничени членови на [[Хизб ут-Тахрир]] (ХТ), забрането екстремистичко исламско политичко движење, забранетата исламска група [[Акромија]] (Акромијлар), или [[вахабизам|вахабистички]] групи. Педесетнички ѓакон бил претепан откако неговата црква била прикажана во документарец на државната телевизија против христијанските евангелисти. Од изборот на [[Шавкат Мирзијоев]], Узбекистан ужива поголема верска слобода и земјата била отстранета од американската листа на проблематични земји во однос на верската толеранција.<ref>{{cite web| url = https://thediplomat.com/2020/04/us-religious-freedom-report-signals-improvements-in-uzbekistan/| title = US Religious Freedom Report Signals Improvements in Uzbekistan – The Diplomat}} </ref> ==Верска демографија== {{main|Религија во Узбекистан}} Земјата има површина од {{convert|172742|sqmi|km2|order=flip}} и проценето население од околу 34 милиони. Меѓународните експерти сметаат дека населението претрпело намалување од 2 до 3 милиони во последниве години поради растечкиот тренд на работна миграција од [[Узбекистан]] во соседните земји, [[Русија]], [[Јужна Кореја]] и [[Блискиот Исток]]. Приближно 80 проценти од населението се етнички Узбеци; 5,5 проценти Руси; 5 проценти [[Таџици]]; 3 проценти [[Казаци]]; 2,5 проценти [[Каракалпаци]]; и 1,5 проценти [[Татари]]. Нема официјални статистики за припадноста на различни верски групи; сепак, се проценува дека до 90 проценти од населението номинално се [[сунитски ислам|сунитски муслимани]], од [[ханафиски мазхаб|ханафиската]] школа. Шиитските муслимани, кои се концентрирани во провинциите [[Бухара]] и [[Самарканд]], сочинуваат околу 1 процент од населението. Околу 5 проценти од населението се православни Руси, процент што се намалува како што бројот на етнички Руси и други [[Словени]] продолжува да емигрира. Сè поголем број муслимани и руски православни верници активно ја практикуваат својата религија. Надвор од [[Ташкент]], практикувачките муслимани денес се мнозинство. Во периодот опфатен со овој извештај, посетеноста на [[џамија|џамиите]] значително се зголемила, особено меѓу помладите мажи, кои обично го сочинуваат мнозинството верници. Преостанатите 3 проценти од населението вклучуваат мали заедници на римокатолици, [[Христијанство во Кореја|корејски христијани]], [[Баптисти]], [[Лутерани]], [[Адвентисти од седмиот ден]], евангелски и [[Пентекостализам|педесетнички христијани]], [[Јеховини сведоци]], [[Зороастризам|зороастријци]], [[Будизам|будисти]], [[Бахаизам|бахаисти]] и [[Харе Кришна]], како и [[атеизам|атеисти]]. Покрај тоа, се проценува дека 15.000 до 20.000 [[Ашкенази]] и [[Бухарски Евреи|бухарски Евреи]] остануваат во земјата, концентрирани во градовите Ташкент, Бухара и Самарканд. Најмалку 80.000 други емигрирале во [[Израел]] и [[Соединетите Американски Држави]] во изминатите две децении. ==Состојба на верската слобода== ===Правна и политичка рамка=== Уставот предвидува слобода на религија; сепак, Владата и законите ги ограничуваат овие права во пракса. Уставот, исто така, го утврдува принципот на одвојување на црквата од државата. Владата им забранува на верските групи да формираат политички партии и општествени движења. [[Закон за слобода на совеста и верските организации]] (Законот за религија од 1998 година) предвидува слобода на богослужба, слобода од верски прогон, одвојување на црквата од државата и право на основање училишта и обука на свештенство; сепак, законот ги доделува овие права само на регистрирани групи. Исто така, ги ограничува верските права што се сметаат за во спротивност со националната безбедност, забранува прозелитизам, забранува верски предмети во јавните училишта, забранува приватно подучување на верски принципи и бара верските групи да добијат дозвола за објавување или дистрибуција на материјали. [[Комитет за верски прашања]] (КВП), агенција одговорна пред Советот на министри, мора да ја одобри целата верска литература. [[Закон за религија од 1998 година|Законот за религија]] бара сите верски групи и заедници да се регистрираат и предвидува строги и оптоварувачки критериуми за нивна регистрација. Меѓу неговите барања, законот предвидува секоја група да поднесе список од најмалку сто членови-граѓани до локалната канцеларија на [[Министерство за правда (Узбекистан)|Министерството за правда]] (МП). Оваа одредба ѝ овозможува на Владата да забрани било која група со пронаоѓање технички причини за одбивање на нејзината пријава за регистрација. КВП ја надгледува регистрираната верска активност. Новите џамии продолжиле да се соочуваат со тешкотии при добивање регистрација, како и оние што претходно биле затворени и повторно аплицирале. Законот им забранува на верските групи да обучуваат верски кадар доколку немаат регистрирано централно административно тело. Регистрацијата на централно тело бара постоење на регистрирани верски групи во 8 од 13-те провинции во земјата, што е речиси невозможно барање за повеќето верски групи. Постојат шест такви субјекти кои законски можат да обучуваат верски кадар. Законот ја ограничува верската настава на официјално одобрени верски училишта и наставници одобрени од државата. Законот не дозволува приватна настава и предвидува казни за прекршувања. Законот забранува предавање верски предмети во [[Јавно училиште|јавните училишта]]. Член 14 од Законот за религија забранува носење „култни облеки“ (верска облека) на јавни места за сите, освен за „лица кои служат во верски организации“. Кривичниот и граѓанскиот законик содржат строги казни за прекршување на Законот за религија и други прописи за верските активности. Покрај забранетите активности што вклучуваат организирање нелегална верска група, законот исто така забранува убедување други да се приклучат на таква група и вклучување малолетници во верска организација без дозвола од нивните родители. Секоја верска служба што ја спроведува нерегистрирана верска организација е нелегална. Кривичниот законик формално прави разлика помеѓу „нелегални“ групи, односно оние што не се правилно регистрирани, и „забранети“ групи, како што е екстремистичката исламистичка политичка партија [[Хизб ут-Тахрир]] (ХТ), [[Таблиг Џамат]], и други групи означени со општиот термин „вахабистички“ кои се целосно забранети. Законикот го прави кривично дело, казниво со до 5 години затвор, организирањето нелегална верска група или продолжувањето на нејзините активности откако ѝ била одбиена регистрација или ѝ било наредено распуштање. Дополнително, законикот го казнува учеството во таква група со до 3 години затвор. Законикот исто така предвидува казни до 20 години затвор (доколку делото предизвика „тешки последици“) за „организирање или учество“ во активности на верски екстремистички, фундаменталистички, сепаратистички или други забранети групи. Во минатото, судовите често ја игнорирале разликата меѓу нелегални и забранети групи и често ги осудувале членовите на неодобрени муслимански групи според двата прописа. Во извештајниот период немало извештаи за такви практики. Главните закони според кои властите ги обвинуваат граѓаните за верска активност се член 159 (антиуставна активност); член 216 (нелегално формирање јавни здруженија или верски организации); член 216, став 2 (прекршување на законодавството за верските организации, вклучително и прозелитизам); член 244, став 1 (производство и дистрибуција на материјали што претставуваат закана за јавната безбедност и јавниот ред); и член 244, став 2 (основање, раководење или учество во верски екстремистички, сепаратистички, фундаменталистички или други забранети организации) од Кривичниот законик. Граѓаните обвинети според овие одредби (особено член 244, став 2) често се обвинети дека се членови на ХТ. Измените од декември 2005 година на Кривичниот законик (член 217 дел 2) и Административниот законик (член 201) ги зголемиле казните за повторени прекршоци на законот за верска активност, зголемувајќи ги на 200 до 300 пати од минималната месечна плата од 10 долари (12.420 суми) според Кривичниот законик и 50 до 100 пати од минималната плата според Административниот законик. Измените од јуни 2006 година на Административниот законик го казнуваа „нелегалното производство, складирање, увоз или дистрибуција на материјали со верска содржина“ со парична казна од 20 до 100 пати од минималната месечна плата за поединци, или 50 до 100 пати од минималната месечна плата за службени лица на организации, заедно со конфискација на материјалите и „соодветните средства за нивно производство и дистрибуција“. Член 244-3 од Кривичниот законик го опфаќало истото дело, казнувајќи ги лицата кои веќе биле осудени според соодветниот член од Административниот законик со парична казна од 100 до 200 пати од минималната месечна плата или со поправен труд до 3 години. Други измени, воведени истовремено во Кривичниот и Административниот законик, го казнуваа производството и дистрибуцијата на „литература што поттикнува расна и верска омраза“. Иако законот ги третирал сите регистрирани верски деноминации еднакво, Владата финансирала исламски универзитет и зачувување на исламските историски локалитети. Во 2007 година, за да се одбележи прогласувањето на Ташкент како една од четирите [[Престолнини на исламската култура]] од страна на [[Исламска образовна, научна и културна организација]] (ИСЕСКО), Владата финансираше значително проширување на канцелариите на [[Муслимански одбор на Узбекистан|Муслиманскиот одбор]] (Муфтијатот) и изградба на голема нова џамија и библиотека во комплексот. Владата обезбедила логистичка поддршка за 5.000 избрани муслимани да учествуваат на [[Аџилак|хаџот]], што претставувало зголемување од 4.200 претходната година, но аџиите сами ги покривале своите трошоци. Владата го контролираше [[Муфтија|муфтијатот]], кој пак ја контролираше исламската хиерархија, содржината на проповедите на [[Имам|имамите]] и обемот и содржината на објавените исламски материјали. [[Курбан Бајрам]] и [[Рамазан Бајрам]] биле одбележувани како национални празници. Владата сè уште не имплементирала ниту една од препораките на експертскиот панел на [[Организација за безбедност и соработка во Европа|ОБСЕ]] од 2003 година, преку [[Канцеларија за демократски институции и човекови права]] (ОДИХР), кој го разгледувал Законот за религија од 1998 година и поврзаните прописи и заклучил дека тие биле во спротивност со меѓународните норми за верска слобода. ОБСЕ препорачала укинување на забраните за прозелитизам и приватна верска настава и декриминализација на активностите на нерегистрираните верски организации. ===Ограничувања на верската слобода=== Постоеле значителни владини ограничувања на верската слобода во периодот опфатен со овој извештај. Владата, со тоа што продолжувала да одбива регистрација на некои верски групи и да дерегистрира други, им го одземала нивното законско право на богослужба. Владата ограничувала многу верски практики и активности, казнувајќи некои граѓани затоа што се занимавале со верски активности спротивно на законите за регистрација. Иако во одредена мера ги поддржувала умерените муслимани, Владата, повикувајќи се на загриженост за националната безбедност, забранувала исламски организации кои ги сметала за екстремистички и го криминализирала членството во нив. Меѓу главните забранети организации биле Хизб ут-Тахрир (ХТ), [[Исламско движење на Узбекистан]] (ИДУ), [[Акромија]], [[Таблиг Џамаат]] и различни групи кои Владата широко ги означувала како вахабистички. Владата изјавувала дека не го смета репресирањето на лица или групи осомничени за екстремизам како прашање на верска слобода, туку како спречување на вооружен отпор против Владата. ХТ била екстремистичка исламистичка политичка организација која промовирала омраза и ги оправдувала актите на тероризам, додека тврдела дека се залага за ненасилство. Партијата, преку силно антисемитската и антизападната литература и мрежни страници, повикувала на соборување на секуларните влади, вклучително и оние во Централна Азија, и нивна замена со глобална исламска власт позната како Калифат. Бидејќи ХТ првенствено била политичка организација, иако мотивирана од религиозна идеологија, и бидејќи не ги осудувала терористичките дејствија на други групи, мерките на властите за ограничување на ХТ и гонење на нејзините членови не се сметале за ограничување на верската слобода како таква. Исто така, ограничувањата врз ИДУ, група со потекло од Наманган која се наоѓала на американската листа на меѓународни терористички организации и за која се верувало дека е одговорна за серија смртоносни бомбашки напади во земјата во 1999 и 2004 година, не се сметале за ограничување на верската слобода. Загриженост за верската слобода се појавувала кога невини лица биле обвинувани за членство во овие групи само врз основа на нивните верски убедувања или практика и биле осудувани без соодветна судска постапка. Владата ги репресирала и гонела членовите на Акромија ([[Акромијлар]]) уште од 1997 година. Верските експерти тврделе дека Акромија била неформално здружение кое промовирало бизнис според исламски верски принципи, додека Владата тврдела дека групата била огранок на ХТ и дека, заедно со ИДУ, се обидела да ја собори Владата преку вооружен бунт во Андиџан во мај 2005 година. Таблиг Џамаат била исламска мисионерска група со потекло од Јужна Азија, чии обреди, облека и навики на уредување биле засновани на практиките од времето на [[Мухамед]]; нејзините членови тврделе дека се исклучиво религиозни и аполитични. Други забранети групи вклучувале наводни „вахабисти“, термин што во земјата се користел широко за секој конзервативен муслиман. Особено, Владата го користела терминот „вахабист“ за да ги опише муслиманите кои се молеле надвор од институциите одобрени од државата, кои биле образувани во [[медреса]] во странство или следбениците на [[Имам Абдували Мирзаев од Андиџан]], кој исчезнал во 1995 година, или [[Имам Абидхан Назаров]] од Ташкент, кој избегал во Казахстан во 1998 година за да избегне апсење и добил статус на бегалец од [[Висок комесар на Обединетите нации за бегалци|Високиот комесар на Обединетите нации за бегалци]] на 15 март 2006 година. Во претходните извештајни периоди, извори тврделе дека властите барале од имамите на регистрираните џамии да доставуваат списоци на лица од нивните заедници кои можеле да имаат екстремистички стремежи. Во овој извештаен период немало такви извештаи, но имало информации дека Владата им наложувала на некои махалски (соседски) комитети и имами да идентификуваат локални жители кои би можеле потенцијално да се вклучат во екстремистички активности или групи, вклучително и оние кои секојдневно се молеле или на друг начин покажувале активна побожност. Владата ја контролирала содржината на проповедите на имамите и обемот и суштината на објавените исламски материјали. Строгиот третман од страна на Владата кон осомничените верски екстремисти обесхрабрувал многу верници да покажуваат надворешни изрази на религиозна побожност. По насилствата во мај 2005 година во [[Андиџан]], властите уапсиле многу жители од регионот на Андиџан под обвинение за верски екстремизам. Во овој извештаен период, исто така, имало веродостојни извештаи дека претседателите на [[махала]] комитетите активно ги обесхрабрувале жителите да присуствуваат на богослужби во џамиите. „Forum 18 News Service“ исто така известил во ноември 2006 година дека властите дистрибуирале упатства до имамите за непожелноста децата да посетуваат џамии и дека полицијата повремено спречувала деца да присуствуваат на петочните молитви. Многу извори известувале дека атмосферата во муслиманската заедница оттогаш се подобрила, при што многу џамии биле преполни до улиците поради недостиг на простор за време на петочните молитви. Владата го олабавила својот надзор врз побожните муслимани, дозволувајќи им на поединците да ја практикуваат својата вера во контролирана средина. Сепак, имало извештаи дека органите за спроведување на законот и службите за национална безбедност активно ги следеле и известувале за активностите во џамиите и за верниците. Исто така, имало извештаи дека локалните власти во Ташкент одржувале серија состаноци со лидерите на махалите за да ги обесхрабрат исламистичките тенденции. На овие состаноци, наводно, службениците ги повикувале семејствата да ги обесхрабрат своите синови да одат во џамија, а своите ќерки да носат [[хиџаб]], и исто така им наложувале на лидерите во соседството да го обесхрабрат одржувањето на традиционалните [[исламски свадбени церемонии]]. Владата го ограничувала бројот на аџии на 5.000, или приближно 20 проценти од вкупниот можен број аџии во земјата (проценет на околу 25.000 аџии или 1.000 аџии на секој 1 милион жители). Потенцијалните аџии, наводно, биле одобрувани од локалните махалски комитети, окружните администрации, [[Национална служба за безбедност (Узбекистан)|Националната служба за безбедност]] и државната [[Комисија за аџилак]]. Многумина во Владата изразувале сомнеж кон [[Јеховини сведоци]], гледајќи ги како екстремистичка група. Внатрешните документи за обука на полицијата продолжувале да ги наведуваат Јеховините сведоци, заедно со ИДУ и ХТ, како закана за безбедноста. Локалните власти и претставниците на верските институции продолжувале да изразуваат загриженост за мисионерските активности на групата. На 30 ноември и 1 декември 2006 година, државната телевизија емитувала документарец со наслов „Лицемерие“, кој ги поврзувал Јеховините сведоци со јапонскиот [[култ]] [[Аум Шинрикјо]]. Некои џамии продолжиле да имаат тешкотии при регистрација. „Forum 18“ известил во 2003 година дека [[Џамија Панџера]] во [[Наманган]], каде што околу 500 лица порано се собирале за молитва за време на празници, била затворена од властите во 1998 година и неуспешно се обидувала неколку години да се регистрира. Неколку џамии во јужната и источната [[Ферганска долина]], кои во претходните години пријавувале слични проблеми со регистрацијата, останале нерегистрирани и покрај тоа што имале потребен број верници за регистрација. Верниците на локално финансираната [[Џамија Туман]] во округот Ахунбабаев во Фергана продолжиле да функционираат по судски наложена регистрација во почетокот на 2004 година. Мал број неофицијални, независни џамии биле дозволени да работат тивко под надзор на официјалните имами. Јеховините сведоци аплицирале за регистрација на локално, регионално и национално ниво и или добиле одбивање или немале официјален одговор во периодот опфатен со овој извештај. Други цркви останале нерегистрирани по неуспешни обиди во претходните години. Меѓу нив биле [[Бетанска Баптистичка Црква (Ташкент)|Бетанската Баптистичка црква]] во Мирзо-Улугбек во Ташкент, Педесетничката црква во [[Чирчик]], [[Голема Христова црква]] во Самарканд и [[Емануелова црква во Нукус]] во [[Каракалпакстан]]. И покрај голем број меѓународни и правни жалби во претходните извештајни периоди, и Црквата „Мир“ж во Нукус, црквата „Хушхабар“ во Гулистон, Педесетничката црква во Андиџан и Баптистичката црква во Газалкент, исто така останале нерегистрирани. Приближно 20 протестантски цркви претходно функционирале во Каракалпакстан; меѓутоа, не било познато колку од нив сè уште биле активни. Ниту една баптистичка црква не успеала да се регистрира од 1999 година. Од 11 групи на Јеховини сведоци во земјата, само една, во Чирчик, била регистрирана на крајот од извештајниот период. На 24 август 2006 година, Владата ја укинала регистрацијата на заедницата на Јеховините сведоци во Фергана, наведувајќи неколку прекршувања на Законот за религија, вклучувајќи прозелитизам, поттикнување верска омраза и одржување состаноци во приватен дом. Јеховините сведоци поднеле жалба на одлуката, но останале нерегистрирани до крајот на извештајниот период. До 1 мај 2007 година, Владата имала регистрирано 2.227 верски заедници и организации—зголемување од 3 во однос на 2.224 регистрирани во јули 2006 година. Џамиите, исламските образовни институции и исламските центри сочинувале 2.046 од вкупниот број регистрирани, зголемување од 4. Меѓу муслиманските групи имало и неколку шиитски заедници. Бројот на регистрирани христијански групи се намалил за 1. 181-те регистрирани малцински верски групи вклучувале 58 корејски христијански, 36 руски православни, 23 баптистички, 21 педесетнички („целосно евангелие“), 10 адвентистички, 8 еврејски, 5 римокатолички, 6 бахаистички, 3 лутерански, 4 „[[Новоапостолска црква|новоапостолски]]“, 2 [[Арменска апостолска црква|ерменски апостолски]], 1 Јеховини сведоци, 1 група за свесност за Кришна, 1 „Храм на Буда“ и 1 [[Христијанска црква „Божји Глас“]]. Во текот на извештајниот период, некои цркви, особено евангелски цркви со етнички узбечки членови, не аплицирале за регистрација затоа што не очекувале локалните власти да ги регистрираат. Други групи, вклучително и оние со премалку членови, пријавиле дека претпочитале да не се изложуваат на властите со поднесување апликација за регистрација која очигледно не ги исполнувала законските барања. Некои групи исто така не сакале да им дадат на властите список на членови, особено етнички Узбеци, бидејќи биле вознемирувани при претходни обиди за регистрација. Неколку групи одбиле по принцип да бараат регистрација затоа што го оспорувале правото на Владата да бара таква регистрација. За регистрација, групите исто така морале да пријават важечка правна адреса во нивниот статут. Во овој извештаен период, локалните власти одбивале да одобрат правни адреси или не одговарале на такви барања, со што спречувале регистрација на верските групи. Министерството за правда исто така се повикувало на овој услов при објаснување на одлуките на локалните власти. На 11 мај 2007 година, администрацијата на округот Сергели во Ташкент одбила да одобри правна адреса за заедницата на Јеховините сведоци во Ташкент. Во текот на овој извештаен период, Јеховините сведоци во Самарканд, Каган (Бухарска област), [[Џизак]] и [[Ангрен, Узбекистан|Ангрен]] исто така барале одобрување на правни адреси, но не добиле одговор. На 24 август 2006 година, Министерството за правда на Фергана ја дерегистрирало заедницата на Јеховините сведоци делумно поради неуспех да регистрира промена на правната адреса. Заедницата објаснила дека купила нова куќа и била во процес на регистрација на новата адреса кога нивната регистрација била укината. Членовите на заедницата исто така биле обвинети за прозелитизам. На 12 јуни 2007 година, заедницата во Фергана повторно побарала одобрување на правна адреса, но барањето било одбиено. Некои групи, како „Ташкент Интернационална црква“, биле претпазливи да купуваат имот без гаранција дека ќе бидат регистрирани. Други тврделе дека локалните власти произволно ги задржуваат одобрувањата затоа што се против постоењето на христијански цркви со етнички узбечки членови. Други проблеми што во минатото го спречувале регистрирањето вклучувале наводи за фалсификувани списоци на верници; проблеми со потврдување на адреси; неправилна сертификација од пожарникари, санитарни служби и епидемиолози; граматички грешки во узбечкиот текст на статутот на групите; и други технички пречки. [[Меѓународна црква на Ташкент|Меѓународната црква на Ташкент]] била протестантска не-деноминациска црква која служела исклучиво на меѓународната заедница во [[Ташкент]] и не можела да се квалификува за регистрација бидејќи не го исполнувала законскиот услов од 100 граѓани-членови. Таа одржувала редовни богослужби, без попречување, во регистрирана баптистичка црква. Локалните власти продолжиле да вршат притисок врз баптистичките цркви поврзани со Меѓународниот совет на цркви на евангелистички христијани/баптисти, деноминација која по принцип одбивала регистрација, со барања за регистрација на нивните заедници. Поради политиката на Владата против [[прозелитизам]], етничките Руси, Евреи и немуслиманските странци уживале поголема верска слобода да избираат и менуваат религија од муслиманските етнички групи, особено етничките Узбеци. Повеќето христијански цркви можеле да функционираат слободно сè додека не се обидувале да придобијат нови членови меѓу етничките Узбеци. Етничките узбечки христијани често ја криеле својата вера и понекогаш не се обидувале да се регистрираат поради страв од репресии, како што е следење на нивните состаноци без регистрација, што можело да доведе до апсење под кривични обвиненија. Христијанските заедници со мешан етнички состав често се соочувале со тешкотии, вклучувајќи одбивање или одложување на регистрација, или избегнувале да ги наведат етничките узбечки членови од страв од вознемирување од локалните власти. Приватното учење на верски принципи и учењето религија на малолетници без согласност од родители било нелегално. Само верски групи со регистрирано централно седиште можеле законски да обезбедуваат верска настава. Постоеле 11 медреси (вклучително и 2 за жени), кои обезбедувале [[средно образование]] со целосен спектар на секуларни предмети. Покрај тоа, Исламскиот институт и [[Исламски универзитет (Ташкент)|Исламскиот универзитет]] обезбедувале високо образование. Советот на министри ги сметал дипломите од медресите за еквивалентни на други дипломи, што им овозможувало на дипломираните да продолжат со образование на универзитетско ниво. Наставната програма во медресите и Исламскиот институт била ориентирана кон оние кои планирале да станат имами или верски наставници. Тоа не било случај со државно финансираниот Исламски универзитет, каде студентите студирале религија од секуларна перспектива. Иако студирањето на Исламскиот универзитет не квалификувало за работа како имам, некои дипломци подоцна биле назначени за имами по дополнителна обука во медреса. Освен редовното образование во овие институции, немало официјално одобрена верска настава за лица заинтересирани да учат ислам. Сè поголем број имами неформално давале верска едукација; иако тоа технички било нелегално, локалните власти ретко преземале правни мерки. Две медреси во густо населената и религиозно активна Ферганска долина останале затворени откако Владата ги претворила во медицински установи. Владата ја ограничувала [[шиитски ислам|шиитската]] исламска настава со тоа што не дозволувала посебна обука на шиитски имами во земјата и не ја признавале таквата настава добиена во странство. Сепак, шиитските имами биле образувани во сунитски медреси, кои нуделе одредени курсеви по шиитска јуриспруденција. [[Руската православна црква]] управувала со два манастири (еден за жени, еден за мажи) и со семинарија и нудела неделно верско образование преку многу од своите цркви. Други верски групи нуделе верска настава преку своите религиозни центри. Еврејската заедница немала рабинат затоа што немала синагоги во осум различни провинции и затоа не можела да ги исполни барањата за регистрирано централно седиште; сепак, еврејското училиште во ташкентскиот округ Јакасарој обезбедувало настава по еврејска култура. Министерството за правда (МП) ја контролирало акредитацијата, која била неопходна за секој што се обидувал да работи за невладина организација (НВО) во земјата, и имало можност да ги отстрани, без формални обвиненија, оние за кои сметало дека вршат прозелитизам. Законот за религија од 1998 година забранувал каков било вид мисионерска активност. Неколку меѓународни верски организации биле принудени да се затворат во 2006 и 2007 година како дел од бран затворања на меѓународни НВО. На 6 септември 2006 година, Градскиот суд во Ташкент ја ликвидирал узбечката филијала на американската НВО Партнерство за академија и развој (ПАД) откако нејзиниот странски персонал бил обвинет за прозелитизам. На 23 август 2006 година, Градскиот суд во Ташкент наредил затворање на локалната филијала на американската хуманитарна организација ''Crosslink Development International'', откако Министерството за правда ги обвинило нејзините вработени за спроведување мисионерски активности меѓу муслимани и православни верници. Американско-еврејскиот ''Joint Distribution Committee'' се соочувал со административни тешкотии при регистрација на локални партнерски организации поради нивната поврзаност со верска организација. Декрет од 2003 година на Советот на министри, кој вовел промени во регистрацијата на НВО, ги ограничил активностите на верските организации. Во јуни 2006 година Владата ги затворила меѓународните ''НВО Central Asia Free Exchange'' (CAFE) и [[Global Involvement Through Education]], откако нивни вработени биле обвинети за прозелитизам, а властите им припишале и други прекршувања на законот. Двете организации тврделе дека нивните активности биле исклучиво хуманитарни. Владините службеници генерално покажувале помала верска посветеност од граѓаните во приватниот сектор. Државата одржувала политика на секуларизам, а владините службеници биле под поголем надзор од другите со цел да се одржи одвојувањето меѓу религијата и државните структури. За разлика од претходните години, немало веродостојни извештаи дека раководители на махалски комитети им се заканувале на христијанските конвертити дека нема да добијат погреб на гробишта ако не престанат да посетуваат црква. Државно контролираните медиуми во некои случаи поттикнувале општествени предрасуди против евангелистичките христијани. На 30 ноември и 1 декември 2006 година, државната телевизија емитувала документарец со наслов „Лицемерие“, кој ги предупредувал граѓаните да не се поврзуваат со евангелистички христијани, особено со Педесетничари. Телевизиската програма била проследена со серија статии во државниот печат и интернет-страници кои ја засилувале оваа порака. Иако Владата барала КВП да ја одобрува целата верска литература, во пракса и други државни органи, вклучувајќи го Министерството за внатрешни работи (МВР), Националната служба за безбедност (НСС), Царинската служба и полицијата, можеле да запрат или конфискуваат верска литература што не ја одобрувале. КВП го ограничувала правото на печатење, увоз и распространување на верска литература исклучиво на регистрирани централни канцеларии на верски организации, од кои тогаш постоеле седум: меѓуденоминациско [[Библиско друштво]]; [[Муслимански одбор на Узбекистан]]; два исламски центри; и руската православна, целосно евангелска, баптистичка и римокатоличка канцеларија. Во овој извештаен период, Владата ја ограничувала количината на христијанска литература на [[узбечки јазик]] што регистрираните централни верски организации можеле да ја увезуваат во земјата. Властите исто така конфискувале христијанска литература на узбечки јазик која била легално увезена. Во претходни извештајни периоди, државните власти им кажувале на црковните лидери дека целата христијанска литература на узбечки јазик се сметала за шверц, дури и кога била легално увезена. Поради историски и културни причини, евангелистичките пастори главно проповедале на руски јазик, додека нуделе ограничени служби на узбечки јазик — официјален национален јазик и јазик поврзан со мнозинството муслиманско население. Во овој период, КВП дозволил некои материјали, како ограничени количини на узбечки преводи на одредени библиски книги. Владата побарала Библиското друштво редовно да известува за своите активности на печатење, увоз и превод. Владата можела да конфискува, а во некои случаи и да уништи нелегално увезена верска литература. Во јули 2006 година Царинската служба задржала пратка од 500 руски [[Библија|Библии]] и друга литература испратена до заедницата на Јеховините сведоци во Чирчик, врз основа на оценката на КВП дека литературата не била неопходна. Литературата била задржана до крајот на извештајниот период и подлежела на трошоци за складирање што требале да ги платат Јеховините сведоци, и покрај нивното барање пратката да биде пренасочена во Казахстан. Властите понекогаш ја палеле литературата, вклучувајќи Библии конфискувани од членови на нерегистрирани верски заедници. „Forum 18 News Agency“ известил дека по рација во баптистичка црква во Карши на 27 август 2006 година, суд наредил палење на запленета христијанска литература, вклучувајќи Библија, химни и повеќе примероци од Стариот завет на [[Книга на поговорки]] на узбечки јазик. Меѓународната пошта во Ташкент ја проверувала секоја дојдовна пратка и испраќала примероци од секој религиозен материјал до КВП за понатамошна проверка и одобрување. Во случај КВП да ги забрани материјалите, испраќала писмо до примачот и испраќачот со објаснување за одбивањето. КВП забранувал влез во Узбекистан и на христијански и на муслимански наслови. Владата строго ја контролирала пристапноста до муслимански публикации и барала изјава во секоја домашна публикација (книги, брошури, ЦД-а и филмови) со која се наведувал изворот на одобрување. Многу книги биле објавувани со фрази како „дозволата за оваа книга била издадена од КВП“ или „оваа книга е препорачана од КВП“, што укажувало на официјално одобрување. Општо, само книгите издадени од Муслиманскиот одбор под името „''Movarounnahr''“ ги содржеле овие фрази. Други дела објавени од државните издавачки куќи „Шарк“ или „Адолат“ не барале одобрување од КВП, дури и кога обработувале [[шеријат|исламско право]]. Неколку дела на арапски увезени од странство понекогаш биле достапни кај книжари. Поконтроверзна литература, доколку постоела, не била јавно изложена, туку била достапна само на барање. Поседување литература од автори сметани за екстремисти, или било каква нелегално увезена или произведена литература, можело да доведе до апсење и кривично гонење. Владата категорично ги забранувала летоците на ХТ. === Злоупотреби со верската слобода === Владата продолжила да извршува сериозни злоупотреби на верската слобода. Кампањата на Владата против екстремистички муслимански групи резултирала со бројни сериозни кршења на човековите права во периодот опфатен со овој извештај. Кампањата главно била насочена против осомничени членови на ИДУ или други терористи, како и против осомничени членови на ХТ. Оваа тековна кампања резултирала со апсење на многу побожни, но неекстремистички муслимани, како и со обвинувања, од кои десетици биле потврдени, дека службеници за спроведување на законот физички малтретирале или мачеле стотици, можеби илјадници луѓе низ годините. Властите често сериозно ги малтретирале лицата уапсени под сомнение за екстремизам, користејќи мачење, тепање и особено тешки затворски услови, обично изрекувајќи им казни од 7 до 12 години затвор. Некои обвинети, особено оние обвинети и за терористички активности, добивале казни до 20 години. Дури и минимална поврзаност со ХТ, како присуство на Курански студиски сеси или поседување леток од ХТ, можела да доведе до неколкугодишна затворска казна. Немало понатамошни случувања во смртта во септември 2005 година на исламскиот свештеник [[Шавкат Мадумаров]], кој починал во притвор три дена откако бил осуден на 7 години затвор за членство во забранета исламска група. Иако конкретни информации било тешко да се добијат, организациите за човекови права и други набљудувачи тврделе дека затворениците често умирале од болести како [[туберкулоза]], заразени за време на притворот. Во 2004 година Врховниот суд издал декрет со кој дефинитивно се забранувала употребата на докази добиени со мачење или други незаконски средства. Владата потоа презела ограничени административни мерки за да ја елиминира тортурата во притворите, но имало бројни извештаи дека таквото постапување останало вообичаено и систематско. Немало развој во случајот од 19 април 2006 година против осум мажи од градот [[Јангијул]], [[Ташкентска Област]], кои биле осудени за членство во нерегистрирана верска организација, по судење на кое обвинетите изјавиле дека биле тепани и мачени. Исто така немало нови случувања во случајот на девет лица осудени во април 2005 година на затворски казни од 6 до 13 години под обвинение за верски екстремизам, при што се тврдело дека биле мачени за да дадат признанија. Немало нови случувања во следните случаи: осудата од февруари 2005 година на двајца [[суфизам|суфиски]] муслимани кои тврделе дека властите им подметнале летоци од ХТ и ги мачеле; 23 наводни екстремисти чии осуди во октомври 2004 година биле засновани на сведочења добиени под тортура; како и кривичната осуда од октомври 2004 година на имамот на една џамија во Карши (погрешно наведена во извештаите од 2005 и 2006 година како џамија во Навои) и 16 членови кои признале само дека се следбеници на исламот. Кампањата против екстремизам на Владата ги таргетирала следбениците на поранешниот ташкентски имам Абидхан Назаров, од кои девет биле депортирани од Казахстан кон крајот на ноември 2005 година. Судовите во Узбекистан им суделе, ги осудиле и изрекле казни на 7 од нив во просек од 6 години затвор за обвиненија за исламски екстремизам. Властите го сместиле осмиот, Шоирмат Шорахметов, во институција за кривично неурамнотежени лица. Деветтиот, поранешниот ташкентски [[Имам Рухитдин Фахрутдинов]], бил осуден на 6 септември 2006 година на 17 години затвор за екстремизам и учество во бомбашките напади со автомобили во Ташкент од 1999 година. Судските стражари не им дозволиле на набљудувачи да присуствуваат на процесот. Немало развој во исчезнувањето во мај 2004 година на најстариот син на имамот Назаров, [[Хуснудин Назаров]]. Во илјадници случаи од претходните извештајни периоди, властите тврделе дека постои членство во ХТ само врз основа на надворешни изрази на побожна вера или давале лажни тврдења за членство во ХТ како изговор за гонење на лица со умерени верски убедувања. Во овој извештаен период, властите таргетирале лица чии роднини веќе биле во затвор по обвиненија за екстремизам или служеле како сведоци во други судења. Проценките од кредибилни извори во претходни периоди укажувале дека дури 4.500 од околу 5.000 до 5.500 политички затвореници биле затворени поради наводно членство во ХТ. Во текот на извештајниот период, најмалку 77 лица, а можеби и многу повеќе, биле осудени за членство во ХТ. Во многу од овие случаи имало тврдења за тортура и принуда или таргетирање на лица чии членови на семејството биле во затвор. Околностите на другите осуди биле нејасни бидејќи набљудувачите не можеле да присуствуваат на многу од судењата. На 18 април 2007 година, Градскиот кривичен суд во Ташкент ја осудил Гулнора Валијонова за членство во ХТ и ѝ изрекол казна од 6 години затвор. Според [[Хјуман рајтс воч]] и независен активист за човекови права, кои го следеле судењето, Владата не обезбедила убедливи докази за нејзино членство во ХТ и изгледало дека била таргетирана затоа што неколку членови од нејзиното семејство биле во затвор по обвиненија за екстремизам. На 25 октомври 2006 година, Кривичниот суд во [[Самаркандса Област|Самаркандска Област]] осудил осум мажи за членство во ХТ и им изрекол казни од 5 до 8 години затвор на три обвинети; останатите добиле условни казни. Неколку обвинети тврделе дека нивните изјави биле изнудени под тортура, а пресудата го забележала постоењето на такви тврдења. На 22 септември 2006 година, во судење затворено за новинари и активисти за човекови права, Градскиот суд во Ташкент осудил седум мажи за членство во ХТ и им изрекол казни од 10 до 13 години затвор. Иако мажите признале вина, нивните адвокати тврделе дека признанијата биле дадени под закани од властите. На 3 и 11 август 2006 година, судови во Ташкентска област осудиле вкупно 29 мажи за членство во ХТ во две одделни судења и им изрекле казни од 1 до 13 години затвор. Неколку обвинети сведочеле дека признанијата биле изнудени со тешки тепања. На 10 август 2006 година, Градскиот кривичен суд во Ташкент осудил 5 мажи за членство во ХТ и им изрекол казни од 12 до 15 години затвор. Петте обвинети во отворен суд изјавиле дека биле мачени, но судот не ги истражил тие тврдења. Роднините на мажите исто така изјавиле дека биле заплашувани од властите и им било наредено да не зборуваат за случајот. Шесте жени од Андијон кои биле уапсени на 20 април 2006 година и обвинети за поседување и распространување на материјали од ХТ биле осудени на 14 август 2006 година според Кривичниот законик и секоја од нив добила казна затвор од 5 до 6 години. Било тешко прецизно да се процени бројот на лица уапсени под лажни обвиненија за екстремизам и било тешко да се знае колку од нив биле под сомнеж поради нивната религиозна побожност. Во претходни извештајни периоди, постоеле извештаи дека властите произволно апселе голем процент од лицата притворени под обвинение за екстремизам. Властите изгледале дека ги сомничеле лицата кои припаѓале на муслимански организации и муслиманите кои приватно се собирале да се молат или да учат ислам за екстремизам. Лицата обвинети за „[[Вахабизам|вахабизам]]“ се соочувале со злоупотреби кои се движеле од губење на работа до физичко малтретирање и долги затворски казни. Во текот на извештајниот период, најмалку 25 обвинети биле осудени на нејасни обвиненија за поврзаност со „вахабистички“ групи во девет одделни судења само во град Ташкент и Ташкентска Област. Во април 2007 година, 6 мажи од [[Сурхандаринска Област]] биле осудени за припадност на вахабистичка секта и добиле казни од 3 до 6 години затвор. Според доверлив извор, признанијата на обвинетите биле извлечени преку тортура. На 14 февруари 2007 година, Кривичниот суд во Ташкент осудил две жени за „вахабизам“ и им изрекол парични казни. На 19 декември 2006 година, Кривичниот суд во Ташкент ги осудил Шоакмал Носиров и Фарход Муминов за припадност на вахабистичка секта и им изрекол казни од 6 до 9 години затвор. Мажите биле уапсени откако организирале камп за 50 деца што вклучувал натпревари за читање Куран. Повеќето од родителите на децата биле во затвор по обвиненија за верски екстремизам. Во одделно судење на 12 септември 2006 година, Кривичниот суд во Ташкент осудил девет обвинети и на 8 од нив им изрекол казни од 6 години затвор; деветтиот добил казна од 8 години. Владата продолжила да ги гони лицата осомничени за учество во исламската група Акромија. Според религиозни експерти, Акромија била религиозно движење кое промовирало бизнис, а не екстремизам. На 28 февруари 2007 година, Кривичниот суд во Ташкентска Област го осудил Абдумалик Ибрагимов за членство во Акромија и му изрекол казна од 8 години затвор. На 21 јули 2006 година, Кривичниот суд во Ташкент осудил најмалку осум, а можеби и до 45 мажи како група за членство во Акромија. Абдусамат Каримов бил осуден на 8 години затвор. Илхомјон Јулдашев бил осуден на 5 години затвор. Казните на останатите обвинети не биле објавени. Во текот на извештајниот период, властите за првпат осудиле христијански пастор по кривични обвиненија за религиозна активност. На 21 јануари 2007 година, властите во Андијон го уапсиле пасторот [[Дмитриј Шестаков]], водач на регистрирана црква „Цело Евангелие“. На 9 март 2007 година, Кривичниот суд во Андијон го осудил Шестаков и му изрекол казна од 4 години во работен логор за организирање нерегистрирана верска група, поттикнување верска омраза и распространување на верска екстремистичка литература. По ново судење на 25 мај 2007 година, Шестаков бил преместен од отворен работен камп во построг работен логор во Навои. Немало развој во случајот на наводни членови на Акромија Ахад Зиодхојев, Боходир Каримов и Абубасид Закиров, осудени во Ташкент на 25 јули 2005 година на 15,5 до 16 години затвор. Исто така немало нови случувања во случајот на седум продавачи на храна осудени во март 2005 година во Сирдарја на 8 до 9 години затвор поради наводно членство во Акромија. Владата ја означила исламската мисионерска група Тabligh Jamoat („Друштво за проповедање“) како екстремистичка. Единаесет членови на Тabligh Jamoat осудени во октомври 2004 година во Андијон на 5 години затвор останале во затвор; повеќето понови случаи завршиле со парични казни, амнестии или полесни казни. Во овој извештаен период, извори забележале дека некои затвореници осудени за верски екстремизам биле држени одделно од „обичните“ затвореници и биле третирани построго од затворските чувари. Непосредно пред нивното очекувано ослободување, таквите затвореници биле повторно судени за организирање екстремистички ќелии во затвор и им биле продолжувани казните. Во претходни периоди имало извештаи дека затворските власти не им дозволувале на многу затвореници осомничени за исламски екстремизам слободно да ја практикуваат својата религија и, во некои случаи, не им дозволувале да поседуваат Куран. Затворските власти исто така често не дозволувале затворениците да се молат пет пати дневно или да ги прилагодат работните и оброците за време на Рамазан. Бидејќи властите сè уште не дозволувале посети од независни набљудувачи, не постоел сигурен начин да се потврди дали овие услови продолжиле или дали биле точни извештаите за тепање и особено суров третман, како изолација или тепање за одбивање да потпишат писма за покајување. Властите често ги вознемирувале или апселе членовите на семејствата на лица барани поради исламски политички активности или веќе затворени поради такви активности. Иако постоеле исклучоци, во многу случаи единственото „кривично дело“ на роднините било нивната поврзаност со тие лица. Во претходни извештаи имало случаи во кои властите држеле жени поради учество или организирање протести за ослободување на машки роднини затворени под сомнение за исламски екстремизам. Во овој период немало такви извештаи; сепак, властите изгледале дека таргетираат жени чии сопрузи биле во затвор. На 27 април 2007 година, Кривичниот суд во Ташкент осудил седум од осум жени уапсени за наводно членство во ХТ, но ги пуштил со условни казни. [[Хјуман рајтс воч]] изјавил дека иако жените биле обвинети за формирање „ќелија“ на ХТ, од сведочењата било јасно дека тие не се познавале сите меѓу себе. Единствената врска била тоа што имале сопрузи или блиски роднини во затвор и што сведочеле како сведоци во претходни судења. За разлика од претходните години, немало извештаи дека полицијата им забранувала или ги присилувала жените да ги симнуваат покривалата за глава. Во претходни периоди имало извештаи дека полицијата подметнувала дрога, муниција и верски летоци кај граѓани за да ги оправда апсењата, и дека биле апсени многумина со надворешни знаци на верска побожност, како традиционална облека или бради. Не било можно да се утврди дали отсуството на нови извештаи значело подобрување или намалена достапност на информации. Исто така имало извештаи дека властите ги мачеле и тепале евангелистичките христијани или не ги казнувале членовите на заедницата кои го правеле тоа. Не биле извршени апсења во врска со нападот на 18 декември 2006 година врз деец од Педесетничка црква од страна на платени насилници. Немало нови случувања во наводното мачење на еден Педесетнички христијанин во Ташкент од јуни 2005 година. Секоја верска служба на нерегистрирана верска организација била незаконска. Полицијата повремено ги прекинувала состаноците на нерегистрирани евангелистички заедници и ги притворала нивните членови. Со неколку исклучоци, властите често им изрекувале административни казни од 50 до 100 пати од минималната плата. Како и во претходни години, имало бројни извештаи дека евангелистички христијани биле притворани, често за една недела или повеќе. Доверлив извор известил дека на 7 април 2007 година полицијата извршила рација на служба на нерегистрираната баптистичка црква во Гулистон и го притворила нејзиниот пастор Виктор Климов, кој бил обвинет според повеќе членови од Административниот законик. На 8 февруари 2007 година, полицијата во Самарканд уапсила пастор со казахстанско државјанство поврзан со црквата „Greater Grace“ и го држела во притвор 11 дена. Худоер Пардаев и Игор Ким, членови на Педесетничката црква „Божја љубов“ од регионот Џизак, биле осудени на 12 јуни 2007 година на 10 дена затвор за „нелегално“ верско поучување од страна на судот во Јангиабад. На 15 јануари 2007 година, полицијата во Нукус извршила рација на служба во презвитеријанска црква во приватна куќа и уапсила 18 верници. Властите подигнале обвиненија според Административниот законик и ги казниле. Еден притворен, Салават Серикбаев, бил суден по кривични обвиненија за незаконско поучување религија. На 10 мај 2007 година, Кривичниот суд во Нукус го осудил Серикбаев, но го пуштил со условна казна од 2 години, со забрана за патување и обврска да плаќа дел од приходите на државата. На 9 април 2007 година, друг притворен, пастор Григориј Тен, бил казнет со 490 долари за повеќе прекршувања на Административниот законик. На 24 август 2006 година, полицијата извршила рација во куќа во селото Уч-килиц и притворила 17 членови на „Унија на независни цркви“, од кои дел биле претепани. Повеќето биле ослободени во рок од 24 часа, но пет биле задржани до 4 септември 2006 година. Во овој извештаен период имало неколку случаи на рации на верски служби и изрекување казни за молитва, поучување, прозелитизам или друга неовластена религиозна активност. Иако властите толерирале постоење на многу христијански евангелистички групи, строго го спроведувале законот за забрана на прозелитизам и често ги вознемирувале, притворале или казнувале оние што отворено се обидувале да конвертираат муслимани во христијанство. На 12 април 2007 година, властите во Бухара казниле локален Педесетничар со 56 долари за поучување религија без специјализирана обука. На 16 мај 2007 година, двајца членови на црквата на Дмитриј Шестаков во Андијон биле казнети со околу 20 долари. Во текот на овој период, Владата особено ги таргетирала Педесетничките цркви. Ова таргетирање продолжило од претходниот извештаен период. Во декември 2006 година, пасторот на Педесетничката црква „Воскресение“ во Андијон, која долго време била одбивана за регистрација, бил казнет со 85 долари за одржување „нелегални“ состаноци. Под силен притисок од локалните власти и махалски лидери, оваа црква во јуни 2007 година ја затворила својата заедница. Доверлив извор известил дека на 27 декември 2006 година, судот во Нукус го казнил пасторот Максет Џабарбергенов со 440 долари за повеќе прекршоци. На 25 октомври 2006 година, шест членови на „Separated Baptists Church“ биле казнети со 85 до 430 долари од судот во Карши за прекршување на член 240 од Административниот законик. На 7 декември 2006 година, судот во Карши ги укинал или намалил казните за четворица од нив. Еден сигурен извор известил дека властите ги отфрлиле обвиненијата против тројца членови на Харизматичната црква на Исус Христос во Ташкент, кои биле задржани неколку дена во април 2006 година додека извршувале хуманитарни активности во детска болница. Јеховините сведоци исто така биле под посебен надзор и повремено биле апсени под обвиненија за прозелитизам. На 6 јуни 2007 година, Дилафруз Арзијева, членка на собранието на Јеховините сведоци во Самарканд, била осудена за незаконско поучување религија и осудена на 2 години поправна работа. На 14 мај 2007 година, друг член на истото собрание, Ирфан Хамидов, исто така бил осуден за истото дело и добил казна од 2 години затвор во работен логор по судење во кое сведоштвата кои биле во негова корист биле избришани од записникот. На 2 април 2007 година, локалната полиција ги прекинала активностите на околу пет собранија на [[Јеховини сведоци|Јеховините сведоци]] во три градови за време на годишните богослужби во спомен на смртта на Исус. Имало извештаи дека еден верник во Самарканд бил повреден кога полицаец го удрил по главата. Овие интервенции биле многу помалку сериозни од оние во 2006 и 2005 година, кога стотици Јеховини сведоци биле приведени, некои биле тепани, а многумина биле казнети со високи парични казни и краткотрајно административно задржување по рации на годишни меморијални служби во неколку градови. На 19 февруари 2008 година, полицијата и локалните службеници во Самарканд извршиле рации во домовите на Јеховините сведоци и однеле 18 членови на собранието во полициска станица. Една од жртвите била 17-годишно девојче кое наводно било соблечено и допирано од пијан полицаец. Озод Саидов, исто така 17 години, бил влечен за коса и повеќепати удиран по главата. Мухайо Абдулхакова, 14-годишно девојче, била испрашувана сама и ѝ било заканувано дека ќе биде тепана. Акмарал Рахмонбердиева била уапсена додека ја посетувала својата пријателка Јана Каримова. Полицијата го претресла станот на Каримова и ги однела двете на испрашување. Сите жртви биле изложени на силен притисок да ги инкриминираат другите членови и да откријат приватни информации. Сите биле вербално злоупотребувани и им се заканувале физички напади. Некои од службениците кои учествувале во рациите биле пијани, исто како и „сведоците“ повикани да бидат присутни при претресите. Во многу случаи не биле презентирани судски налози, ниту бил почитуван правниот протокол. Различни лични предмети исчезнале од домовите, вклучувајќи лични документи и работни документи. Една болна 86-годишна жена беспомошно лежела додека полицијата го претресувала домот на нејзиниот син и конфискувала предмети. Кога полицијата не пронашла библиска литература во станот на Јуриј Хасанов, тие наводно подметнале 11 списанија и една брошура на узбечки јазик, по што го уапсиле под обвинение дека тие му припаѓаат. Повеќето од овие инциденти се случиле на 19 февруари. Полицијата и службениците кои учествувале не биле повикани на одговорност, што укажува на континуирано влошување на човековите права во Узбекистан. Имало неколку случаи во кои властите депортирале членови на религиозни малцинства од земјата, најверојатно поради нивната религиозна припадност. ''Forum 18'' известил дека во средината на јуни 2007 година, еден таџикистански пентекосталец кој живеел во земјата повеќе од десет години бил депортиран во Таџикистан. Тој бил уапсен по состанок во дом на црковен член во Ташкент кон крајот на мај и задржан 22 дена пред депортација. На 11 август 2006 година, службеници на [[Министерство за внатрешни работи на Узбекистан|Министерството за внатрешни работи]] во Ташкент го депортирале Иван Бичков, член на црквата „Бетанска баптистичка црква“, во [[Русија]], наводно без објаснување. На 5 септември 2006 година, властите во Ташкент ја депортирале Викторија Хрипунова, сопругата на пасторот Сергеј Хрипунов од истата црква. Како и во случајот на Бичков, не било дадено објаснување. На 25 април 2008 година, Кривичниот суд во Самарканд го осудил Олим Турaев, [[Јеховини сведоци|Јеховин сведок]], на четири години во работен логор за поучување на својата вера и организирање незаконски религиозни активности, што според членовите 229-2 и 216 од Кривичниот законик на Узбекистан претставува кривично дело. ===Присилна религиозна конверзија=== Нема извештаи за присилна религиозна конверзија, вклучувајќи и на малолетни американски државјани кои биле киднапирани или незаконски изнесени од САД, или одбивање да се дозволи нивно враќање. ===Подобрувања и позитивни случувања во однос на религиозната слобода=== Од 2003 година, Владата дозволува поранешниот муфтија Мухамед Содиќ Мухамед Јусуф да објавува религиозни содржини во печатени и електронски медиуми. Неговата мрежна страница останала достапна, а тој водел радио програма и предавал на Исламскиот универзитет. Властите дозволиле повторно отворање на мал број нерегистрирани џамии. Нерегистрирани имами продолжиле да работат, особено во руралните области, под надзор на религиозните власти. Атмосферата во муслиманската заедница делумно се подобрила. Владата продолжила да го почитува воениот пацифизам на Јеховините сведоци, кои добивале ослободување од воена служба. На 2 април, тие имале помалку притисок за време на нивните годишни обреди. Властите продолжиле да дозволуваат носење на хиџаб од страна на муслимански жени, а Комисијата за религиозни прашања застанала во одбрана на нивното право на образование. Општествени злоупотреби и дискриминација Општеството е генерално толерантно кон религиозната разновидност, но не и кон прозелитизмот. Постојат случаи на дискриминација против етнички Узбеци кои преминале во христијанство. Државните медиуми понекогаш поттикнувале негативни ставови кон евангелистите. По документарец во 2006 година, членови на пентекостална црква биле изложени на притисоци и напади. Нема систематска дискриминација против Евреите. Сепак, постојат индивидуални инциденти кои не се поврзани со антисемитизам. ==2020-ти== Во 2020 година, САД соопштиле дека Узбекистан е тргнат од списокот на земји под посебен надзор поради подобрувања. Во 2023 година, земјата добила најниска оцена за верска слобода;<ref>{{Cite web |title=Uzbekistan: Freedom in the World 2022 Country Report |url=https://freedomhouse.org/country/uzbekistan/freedom-world/2022 |access-date=2025-05-25 |website=Freedom House |language=en}}</ref> но се забележила дека од 2016 има одредени реформи. Истата година била рангирана како 21-ва најлоша земја за христијаните.<ref>{{Cite web |title=Uzbekistan |url=https://www.opendoorsuk.org/persecution/world-watch-list/Uzbekistan/|access-date=2025-05-25 |website=Open Doors UK & Ireland |language=en-GB}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/Uzbekistan/ US State Dept 2022 report on Religious Freedom in Uzbekistan] [[Категорија:Верска слобода по земја|Узбекистан]] [[Category:Човекови права во Узбекистан]] [[Category:Религија во Узбекистан]] izx79mnmez7lm1bzaet4uahv74ntw9r 5544460 5544459 2026-04-24T20:41:54Z Тиверополник 1815 Тиверополник ја премести страницата [[Слобода на вероисповед во Узбекистан]] на [[Верска слобода во Узбекистан]] 5544459 wikitext text/x-wiki [[Устав на Узбекистан|Уставот на Узбекистан]] предвидува [[слобода на вероисповед]] и [[одвојување на црквата од државата]], иако во пракса тоа не е секогаш случај. Според [[Хјуман рајтс воч]] „властите ја ограничуваат верската слобода преку спречување на регистрација на верски заедници, подложување на поранешни верски затвореници на произволни контроли и гонење на муслимани врз основа на широки и нејасно формулирани обвиненија поврзани со екстремизам.“<ref>{{cite web |title=Uzbekistan Events of 2024 |url=https://www.hrw.org/world-report/2025/country-chapters/uzbekistan#ada87c |website=Human Rights Watch |access-date=18 November 2025}}</ref> Нема ограничувања за главната верска практика на [[Муслимани|муслиманите]], [[Евреи|Евреите]] и [[Христијанство|христијаните]]. [[Узбеци|Узбечкото]] општество е толерантно кон христијанските цркви сè додека тие не се обидуваат да придобијат следбеници меѓу етничките Узбеци; законот забранува или строго ограничува [[прозелитизам]], увоз и ширење на верска литература и нудење приватна [[верска настава]]. Со користење на нови кривични одредби донесени во 2006 година, биле покренати кривични постапки против двајца пастори. Едниот бил осуден на 4 години во работен логор; другиот добил условна казна и пробација. Владата водела кампања против исламски групи осомничени за екстремизам, осудувајќи ги членовите на овие групи на долги затворски казни. Многумина биле осомничени членови на [[Хизб ут-Тахрир]] (ХТ), забрането екстремистичко исламско политичко движење, забранетата исламска група [[Акромија]] (Акромијлар), или [[вахабизам|вахабистички]] групи. Педесетнички ѓакон бил претепан откако неговата црква била прикажана во документарец на државната телевизија против христијанските евангелисти. Од изборот на [[Шавкат Мирзијоев]], Узбекистан ужива поголема верска слобода и земјата била отстранета од американската листа на проблематични земји во однос на верската толеранција.<ref>{{cite web| url = https://thediplomat.com/2020/04/us-religious-freedom-report-signals-improvements-in-uzbekistan/| title = US Religious Freedom Report Signals Improvements in Uzbekistan – The Diplomat}} </ref> ==Верска демографија== {{main|Религија во Узбекистан}} Земјата има површина од {{convert|172742|sqmi|km2|order=flip}} и проценето население од околу 34 милиони. Меѓународните експерти сметаат дека населението претрпело намалување од 2 до 3 милиони во последниве години поради растечкиот тренд на работна миграција од [[Узбекистан]] во соседните земји, [[Русија]], [[Јужна Кореја]] и [[Блискиот Исток]]. Приближно 80 проценти од населението се етнички Узбеци; 5,5 проценти Руси; 5 проценти [[Таџици]]; 3 проценти [[Казаци]]; 2,5 проценти [[Каракалпаци]]; и 1,5 проценти [[Татари]]. Нема официјални статистики за припадноста на различни верски групи; сепак, се проценува дека до 90 проценти од населението номинално се [[сунитски ислам|сунитски муслимани]], од [[ханафиски мазхаб|ханафиската]] школа. Шиитските муслимани, кои се концентрирани во провинциите [[Бухара]] и [[Самарканд]], сочинуваат околу 1 процент од населението. Околу 5 проценти од населението се православни Руси, процент што се намалува како што бројот на етнички Руси и други [[Словени]] продолжува да емигрира. Сè поголем број муслимани и руски православни верници активно ја практикуваат својата религија. Надвор од [[Ташкент]], практикувачките муслимани денес се мнозинство. Во периодот опфатен со овој извештај, посетеноста на [[џамија|џамиите]] значително се зголемила, особено меѓу помладите мажи, кои обично го сочинуваат мнозинството верници. Преостанатите 3 проценти од населението вклучуваат мали заедници на римокатолици, [[Христијанство во Кореја|корејски христијани]], [[Баптисти]], [[Лутерани]], [[Адвентисти од седмиот ден]], евангелски и [[Пентекостализам|педесетнички христијани]], [[Јеховини сведоци]], [[Зороастризам|зороастријци]], [[Будизам|будисти]], [[Бахаизам|бахаисти]] и [[Харе Кришна]], како и [[атеизам|атеисти]]. Покрај тоа, се проценува дека 15.000 до 20.000 [[Ашкенази]] и [[Бухарски Евреи|бухарски Евреи]] остануваат во земјата, концентрирани во градовите Ташкент, Бухара и Самарканд. Најмалку 80.000 други емигрирале во [[Израел]] и [[Соединетите Американски Држави]] во изминатите две децении. ==Состојба на верската слобода== ===Правна и политичка рамка=== Уставот предвидува слобода на религија; сепак, Владата и законите ги ограничуваат овие права во пракса. Уставот, исто така, го утврдува принципот на одвојување на црквата од државата. Владата им забранува на верските групи да формираат политички партии и општествени движења. [[Закон за слобода на совеста и верските организации]] (Законот за религија од 1998 година) предвидува слобода на богослужба, слобода од верски прогон, одвојување на црквата од државата и право на основање училишта и обука на свештенство; сепак, законот ги доделува овие права само на регистрирани групи. Исто така, ги ограничува верските права што се сметаат за во спротивност со националната безбедност, забранува прозелитизам, забранува верски предмети во јавните училишта, забранува приватно подучување на верски принципи и бара верските групи да добијат дозвола за објавување или дистрибуција на материјали. [[Комитет за верски прашања]] (КВП), агенција одговорна пред Советот на министри, мора да ја одобри целата верска литература. [[Закон за религија од 1998 година|Законот за религија]] бара сите верски групи и заедници да се регистрираат и предвидува строги и оптоварувачки критериуми за нивна регистрација. Меѓу неговите барања, законот предвидува секоја група да поднесе список од најмалку сто членови-граѓани до локалната канцеларија на [[Министерство за правда (Узбекистан)|Министерството за правда]] (МП). Оваа одредба ѝ овозможува на Владата да забрани било која група со пронаоѓање технички причини за одбивање на нејзината пријава за регистрација. КВП ја надгледува регистрираната верска активност. Новите џамии продолжиле да се соочуваат со тешкотии при добивање регистрација, како и оние што претходно биле затворени и повторно аплицирале. Законот им забранува на верските групи да обучуваат верски кадар доколку немаат регистрирано централно административно тело. Регистрацијата на централно тело бара постоење на регистрирани верски групи во 8 од 13-те провинции во земјата, што е речиси невозможно барање за повеќето верски групи. Постојат шест такви субјекти кои законски можат да обучуваат верски кадар. Законот ја ограничува верската настава на официјално одобрени верски училишта и наставници одобрени од државата. Законот не дозволува приватна настава и предвидува казни за прекршувања. Законот забранува предавање верски предмети во [[Јавно училиште|јавните училишта]]. Член 14 од Законот за религија забранува носење „култни облеки“ (верска облека) на јавни места за сите, освен за „лица кои служат во верски организации“. Кривичниот и граѓанскиот законик содржат строги казни за прекршување на Законот за религија и други прописи за верските активности. Покрај забранетите активности што вклучуваат организирање нелегална верска група, законот исто така забранува убедување други да се приклучат на таква група и вклучување малолетници во верска организација без дозвола од нивните родители. Секоја верска служба што ја спроведува нерегистрирана верска организација е нелегална. Кривичниот законик формално прави разлика помеѓу „нелегални“ групи, односно оние што не се правилно регистрирани, и „забранети“ групи, како што е екстремистичката исламистичка политичка партија [[Хизб ут-Тахрир]] (ХТ), [[Таблиг Џамат]], и други групи означени со општиот термин „вахабистички“ кои се целосно забранети. Законикот го прави кривично дело, казниво со до 5 години затвор, организирањето нелегална верска група или продолжувањето на нејзините активности откако ѝ била одбиена регистрација или ѝ било наредено распуштање. Дополнително, законикот го казнува учеството во таква група со до 3 години затвор. Законикот исто така предвидува казни до 20 години затвор (доколку делото предизвика „тешки последици“) за „организирање или учество“ во активности на верски екстремистички, фундаменталистички, сепаратистички или други забранети групи. Во минатото, судовите често ја игнорирале разликата меѓу нелегални и забранети групи и често ги осудувале членовите на неодобрени муслимански групи според двата прописа. Во извештајниот период немало извештаи за такви практики. Главните закони според кои властите ги обвинуваат граѓаните за верска активност се член 159 (антиуставна активност); член 216 (нелегално формирање јавни здруженија или верски организации); член 216, став 2 (прекршување на законодавството за верските организации, вклучително и прозелитизам); член 244, став 1 (производство и дистрибуција на материјали што претставуваат закана за јавната безбедност и јавниот ред); и член 244, став 2 (основање, раководење или учество во верски екстремистички, сепаратистички, фундаменталистички или други забранети организации) од Кривичниот законик. Граѓаните обвинети според овие одредби (особено член 244, став 2) често се обвинети дека се членови на ХТ. Измените од декември 2005 година на Кривичниот законик (член 217 дел 2) и Административниот законик (член 201) ги зголемиле казните за повторени прекршоци на законот за верска активност, зголемувајќи ги на 200 до 300 пати од минималната месечна плата од 10 долари (12.420 суми) според Кривичниот законик и 50 до 100 пати од минималната плата според Административниот законик. Измените од јуни 2006 година на Административниот законик го казнуваа „нелегалното производство, складирање, увоз или дистрибуција на материјали со верска содржина“ со парична казна од 20 до 100 пати од минималната месечна плата за поединци, или 50 до 100 пати од минималната месечна плата за службени лица на организации, заедно со конфискација на материјалите и „соодветните средства за нивно производство и дистрибуција“. Член 244-3 од Кривичниот законик го опфаќало истото дело, казнувајќи ги лицата кои веќе биле осудени според соодветниот член од Административниот законик со парична казна од 100 до 200 пати од минималната месечна плата или со поправен труд до 3 години. Други измени, воведени истовремено во Кривичниот и Административниот законик, го казнуваа производството и дистрибуцијата на „литература што поттикнува расна и верска омраза“. Иако законот ги третирал сите регистрирани верски деноминации еднакво, Владата финансирала исламски универзитет и зачувување на исламските историски локалитети. Во 2007 година, за да се одбележи прогласувањето на Ташкент како една од четирите [[Престолнини на исламската култура]] од страна на [[Исламска образовна, научна и културна организација]] (ИСЕСКО), Владата финансираше значително проширување на канцелариите на [[Муслимански одбор на Узбекистан|Муслиманскиот одбор]] (Муфтијатот) и изградба на голема нова џамија и библиотека во комплексот. Владата обезбедила логистичка поддршка за 5.000 избрани муслимани да учествуваат на [[Аџилак|хаџот]], што претставувало зголемување од 4.200 претходната година, но аџиите сами ги покривале своите трошоци. Владата го контролираше [[Муфтија|муфтијатот]], кој пак ја контролираше исламската хиерархија, содржината на проповедите на [[Имам|имамите]] и обемот и содржината на објавените исламски материјали. [[Курбан Бајрам]] и [[Рамазан Бајрам]] биле одбележувани како национални празници. Владата сè уште не имплементирала ниту една од препораките на експертскиот панел на [[Организација за безбедност и соработка во Европа|ОБСЕ]] од 2003 година, преку [[Канцеларија за демократски институции и човекови права]] (ОДИХР), кој го разгледувал Законот за религија од 1998 година и поврзаните прописи и заклучил дека тие биле во спротивност со меѓународните норми за верска слобода. ОБСЕ препорачала укинување на забраните за прозелитизам и приватна верска настава и декриминализација на активностите на нерегистрираните верски организации. ===Ограничувања на верската слобода=== Постоеле значителни владини ограничувања на верската слобода во периодот опфатен со овој извештај. Владата, со тоа што продолжувала да одбива регистрација на некои верски групи и да дерегистрира други, им го одземала нивното законско право на богослужба. Владата ограничувала многу верски практики и активности, казнувајќи некои граѓани затоа што се занимавале со верски активности спротивно на законите за регистрација. Иако во одредена мера ги поддржувала умерените муслимани, Владата, повикувајќи се на загриженост за националната безбедност, забранувала исламски организации кои ги сметала за екстремистички и го криминализирала членството во нив. Меѓу главните забранети организации биле Хизб ут-Тахрир (ХТ), [[Исламско движење на Узбекистан]] (ИДУ), [[Акромија]], [[Таблиг Џамаат]] и различни групи кои Владата широко ги означувала како вахабистички. Владата изјавувала дека не го смета репресирањето на лица или групи осомничени за екстремизам како прашање на верска слобода, туку како спречување на вооружен отпор против Владата. ХТ била екстремистичка исламистичка политичка организација која промовирала омраза и ги оправдувала актите на тероризам, додека тврдела дека се залага за ненасилство. Партијата, преку силно антисемитската и антизападната литература и мрежни страници, повикувала на соборување на секуларните влади, вклучително и оние во Централна Азија, и нивна замена со глобална исламска власт позната како Калифат. Бидејќи ХТ првенствено била политичка организација, иако мотивирана од религиозна идеологија, и бидејќи не ги осудувала терористичките дејствија на други групи, мерките на властите за ограничување на ХТ и гонење на нејзините членови не се сметале за ограничување на верската слобода како таква. Исто така, ограничувањата врз ИДУ, група со потекло од Наманган која се наоѓала на американската листа на меѓународни терористички организации и за која се верувало дека е одговорна за серија смртоносни бомбашки напади во земјата во 1999 и 2004 година, не се сметале за ограничување на верската слобода. Загриженост за верската слобода се појавувала кога невини лица биле обвинувани за членство во овие групи само врз основа на нивните верски убедувања или практика и биле осудувани без соодветна судска постапка. Владата ги репресирала и гонела членовите на Акромија ([[Акромијлар]]) уште од 1997 година. Верските експерти тврделе дека Акромија била неформално здружение кое промовирало бизнис според исламски верски принципи, додека Владата тврдела дека групата била огранок на ХТ и дека, заедно со ИДУ, се обидела да ја собори Владата преку вооружен бунт во Андиџан во мај 2005 година. Таблиг Џамаат била исламска мисионерска група со потекло од Јужна Азија, чии обреди, облека и навики на уредување биле засновани на практиките од времето на [[Мухамед]]; нејзините членови тврделе дека се исклучиво религиозни и аполитични. Други забранети групи вклучувале наводни „вахабисти“, термин што во земјата се користел широко за секој конзервативен муслиман. Особено, Владата го користела терминот „вахабист“ за да ги опише муслиманите кои се молеле надвор од институциите одобрени од државата, кои биле образувани во [[медреса]] во странство или следбениците на [[Имам Абдували Мирзаев од Андиџан]], кој исчезнал во 1995 година, или [[Имам Абидхан Назаров]] од Ташкент, кој избегал во Казахстан во 1998 година за да избегне апсење и добил статус на бегалец од [[Висок комесар на Обединетите нации за бегалци|Високиот комесар на Обединетите нации за бегалци]] на 15 март 2006 година. Во претходните извештајни периоди, извори тврделе дека властите барале од имамите на регистрираните џамии да доставуваат списоци на лица од нивните заедници кои можеле да имаат екстремистички стремежи. Во овој извештаен период немало такви извештаи, но имало информации дека Владата им наложувала на некои махалски (соседски) комитети и имами да идентификуваат локални жители кои би можеле потенцијално да се вклучат во екстремистички активности или групи, вклучително и оние кои секојдневно се молеле или на друг начин покажувале активна побожност. Владата ја контролирала содржината на проповедите на имамите и обемот и суштината на објавените исламски материјали. Строгиот третман од страна на Владата кон осомничените верски екстремисти обесхрабрувал многу верници да покажуваат надворешни изрази на религиозна побожност. По насилствата во мај 2005 година во [[Андиџан]], властите уапсиле многу жители од регионот на Андиџан под обвинение за верски екстремизам. Во овој извештаен период, исто така, имало веродостојни извештаи дека претседателите на [[махала]] комитетите активно ги обесхрабрувале жителите да присуствуваат на богослужби во џамиите. „Forum 18 News Service“ исто така известил во ноември 2006 година дека властите дистрибуирале упатства до имамите за непожелноста децата да посетуваат џамии и дека полицијата повремено спречувала деца да присуствуваат на петочните молитви. Многу извори известувале дека атмосферата во муслиманската заедница оттогаш се подобрила, при што многу џамии биле преполни до улиците поради недостиг на простор за време на петочните молитви. Владата го олабавила својот надзор врз побожните муслимани, дозволувајќи им на поединците да ја практикуваат својата вера во контролирана средина. Сепак, имало извештаи дека органите за спроведување на законот и службите за национална безбедност активно ги следеле и известувале за активностите во џамиите и за верниците. Исто така, имало извештаи дека локалните власти во Ташкент одржувале серија состаноци со лидерите на махалите за да ги обесхрабрат исламистичките тенденции. На овие состаноци, наводно, службениците ги повикувале семејствата да ги обесхрабрат своите синови да одат во џамија, а своите ќерки да носат [[хиџаб]], и исто така им наложувале на лидерите во соседството да го обесхрабрат одржувањето на традиционалните [[исламски свадбени церемонии]]. Владата го ограничувала бројот на аџии на 5.000, или приближно 20 проценти од вкупниот можен број аџии во земјата (проценет на околу 25.000 аџии или 1.000 аџии на секој 1 милион жители). Потенцијалните аџии, наводно, биле одобрувани од локалните махалски комитети, окружните администрации, [[Национална служба за безбедност (Узбекистан)|Националната служба за безбедност]] и државната [[Комисија за аџилак]]. Многумина во Владата изразувале сомнеж кон [[Јеховини сведоци]], гледајќи ги како екстремистичка група. Внатрешните документи за обука на полицијата продолжувале да ги наведуваат Јеховините сведоци, заедно со ИДУ и ХТ, како закана за безбедноста. Локалните власти и претставниците на верските институции продолжувале да изразуваат загриженост за мисионерските активности на групата. На 30 ноември и 1 декември 2006 година, државната телевизија емитувала документарец со наслов „Лицемерие“, кој ги поврзувал Јеховините сведоци со јапонскиот [[култ]] [[Аум Шинрикјо]]. Некои џамии продолжиле да имаат тешкотии при регистрација. „Forum 18“ известил во 2003 година дека [[Џамија Панџера]] во [[Наманган]], каде што околу 500 лица порано се собирале за молитва за време на празници, била затворена од властите во 1998 година и неуспешно се обидувала неколку години да се регистрира. Неколку џамии во јужната и источната [[Ферганска долина]], кои во претходните години пријавувале слични проблеми со регистрацијата, останале нерегистрирани и покрај тоа што имале потребен број верници за регистрација. Верниците на локално финансираната [[Џамија Туман]] во округот Ахунбабаев во Фергана продолжиле да функционираат по судски наложена регистрација во почетокот на 2004 година. Мал број неофицијални, независни џамии биле дозволени да работат тивко под надзор на официјалните имами. Јеховините сведоци аплицирале за регистрација на локално, регионално и национално ниво и или добиле одбивање или немале официјален одговор во периодот опфатен со овој извештај. Други цркви останале нерегистрирани по неуспешни обиди во претходните години. Меѓу нив биле [[Бетанска Баптистичка Црква (Ташкент)|Бетанската Баптистичка црква]] во Мирзо-Улугбек во Ташкент, Педесетничката црква во [[Чирчик]], [[Голема Христова црква]] во Самарканд и [[Емануелова црква во Нукус]] во [[Каракалпакстан]]. И покрај голем број меѓународни и правни жалби во претходните извештајни периоди, и Црквата „Мир“ж во Нукус, црквата „Хушхабар“ во Гулистон, Педесетничката црква во Андиџан и Баптистичката црква во Газалкент, исто така останале нерегистрирани. Приближно 20 протестантски цркви претходно функционирале во Каракалпакстан; меѓутоа, не било познато колку од нив сè уште биле активни. Ниту една баптистичка црква не успеала да се регистрира од 1999 година. Од 11 групи на Јеховини сведоци во земјата, само една, во Чирчик, била регистрирана на крајот од извештајниот период. На 24 август 2006 година, Владата ја укинала регистрацијата на заедницата на Јеховините сведоци во Фергана, наведувајќи неколку прекршувања на Законот за религија, вклучувајќи прозелитизам, поттикнување верска омраза и одржување состаноци во приватен дом. Јеховините сведоци поднеле жалба на одлуката, но останале нерегистрирани до крајот на извештајниот период. До 1 мај 2007 година, Владата имала регистрирано 2.227 верски заедници и организации—зголемување од 3 во однос на 2.224 регистрирани во јули 2006 година. Џамиите, исламските образовни институции и исламските центри сочинувале 2.046 од вкупниот број регистрирани, зголемување од 4. Меѓу муслиманските групи имало и неколку шиитски заедници. Бројот на регистрирани христијански групи се намалил за 1. 181-те регистрирани малцински верски групи вклучувале 58 корејски христијански, 36 руски православни, 23 баптистички, 21 педесетнички („целосно евангелие“), 10 адвентистички, 8 еврејски, 5 римокатолички, 6 бахаистички, 3 лутерански, 4 „[[Новоапостолска црква|новоапостолски]]“, 2 [[Арменска апостолска црква|ерменски апостолски]], 1 Јеховини сведоци, 1 група за свесност за Кришна, 1 „Храм на Буда“ и 1 [[Христијанска црква „Божји Глас“]]. Во текот на извештајниот период, некои цркви, особено евангелски цркви со етнички узбечки членови, не аплицирале за регистрација затоа што не очекувале локалните власти да ги регистрираат. Други групи, вклучително и оние со премалку членови, пријавиле дека претпочитале да не се изложуваат на властите со поднесување апликација за регистрација која очигледно не ги исполнувала законските барања. Некои групи исто така не сакале да им дадат на властите список на членови, особено етнички Узбеци, бидејќи биле вознемирувани при претходни обиди за регистрација. Неколку групи одбиле по принцип да бараат регистрација затоа што го оспорувале правото на Владата да бара таква регистрација. За регистрација, групите исто така морале да пријават важечка правна адреса во нивниот статут. Во овој извештаен период, локалните власти одбивале да одобрат правни адреси или не одговарале на такви барања, со што спречувале регистрација на верските групи. Министерството за правда исто така се повикувало на овој услов при објаснување на одлуките на локалните власти. На 11 мај 2007 година, администрацијата на округот Сергели во Ташкент одбила да одобри правна адреса за заедницата на Јеховините сведоци во Ташкент. Во текот на овој извештаен период, Јеховините сведоци во Самарканд, Каган (Бухарска област), [[Џизак]] и [[Ангрен, Узбекистан|Ангрен]] исто така барале одобрување на правни адреси, но не добиле одговор. На 24 август 2006 година, Министерството за правда на Фергана ја дерегистрирало заедницата на Јеховините сведоци делумно поради неуспех да регистрира промена на правната адреса. Заедницата објаснила дека купила нова куќа и била во процес на регистрација на новата адреса кога нивната регистрација била укината. Членовите на заедницата исто така биле обвинети за прозелитизам. На 12 јуни 2007 година, заедницата во Фергана повторно побарала одобрување на правна адреса, но барањето било одбиено. Некои групи, како „Ташкент Интернационална црква“, биле претпазливи да купуваат имот без гаранција дека ќе бидат регистрирани. Други тврделе дека локалните власти произволно ги задржуваат одобрувањата затоа што се против постоењето на христијански цркви со етнички узбечки членови. Други проблеми што во минатото го спречувале регистрирањето вклучувале наводи за фалсификувани списоци на верници; проблеми со потврдување на адреси; неправилна сертификација од пожарникари, санитарни служби и епидемиолози; граматички грешки во узбечкиот текст на статутот на групите; и други технички пречки. [[Меѓународна црква на Ташкент|Меѓународната црква на Ташкент]] била протестантска не-деноминациска црква која служела исклучиво на меѓународната заедница во [[Ташкент]] и не можела да се квалификува за регистрација бидејќи не го исполнувала законскиот услов од 100 граѓани-членови. Таа одржувала редовни богослужби, без попречување, во регистрирана баптистичка црква. Локалните власти продолжиле да вршат притисок врз баптистичките цркви поврзани со Меѓународниот совет на цркви на евангелистички христијани/баптисти, деноминација која по принцип одбивала регистрација, со барања за регистрација на нивните заедници. Поради политиката на Владата против [[прозелитизам]], етничките Руси, Евреи и немуслиманските странци уживале поголема верска слобода да избираат и менуваат религија од муслиманските етнички групи, особено етничките Узбеци. Повеќето христијански цркви можеле да функционираат слободно сè додека не се обидувале да придобијат нови членови меѓу етничките Узбеци. Етничките узбечки христијани често ја криеле својата вера и понекогаш не се обидувале да се регистрираат поради страв од репресии, како што е следење на нивните состаноци без регистрација, што можело да доведе до апсење под кривични обвиненија. Христијанските заедници со мешан етнички состав често се соочувале со тешкотии, вклучувајќи одбивање или одложување на регистрација, или избегнувале да ги наведат етничките узбечки членови од страв од вознемирување од локалните власти. Приватното учење на верски принципи и учењето религија на малолетници без согласност од родители било нелегално. Само верски групи со регистрирано централно седиште можеле законски да обезбедуваат верска настава. Постоеле 11 медреси (вклучително и 2 за жени), кои обезбедувале [[средно образование]] со целосен спектар на секуларни предмети. Покрај тоа, Исламскиот институт и [[Исламски универзитет (Ташкент)|Исламскиот универзитет]] обезбедувале високо образование. Советот на министри ги сметал дипломите од медресите за еквивалентни на други дипломи, што им овозможувало на дипломираните да продолжат со образование на универзитетско ниво. Наставната програма во медресите и Исламскиот институт била ориентирана кон оние кои планирале да станат имами или верски наставници. Тоа не било случај со државно финансираниот Исламски универзитет, каде студентите студирале религија од секуларна перспектива. Иако студирањето на Исламскиот универзитет не квалификувало за работа како имам, некои дипломци подоцна биле назначени за имами по дополнителна обука во медреса. Освен редовното образование во овие институции, немало официјално одобрена верска настава за лица заинтересирани да учат ислам. Сè поголем број имами неформално давале верска едукација; иако тоа технички било нелегално, локалните власти ретко преземале правни мерки. Две медреси во густо населената и религиозно активна Ферганска долина останале затворени откако Владата ги претворила во медицински установи. Владата ја ограничувала [[шиитски ислам|шиитската]] исламска настава со тоа што не дозволувала посебна обука на шиитски имами во земјата и не ја признавале таквата настава добиена во странство. Сепак, шиитските имами биле образувани во сунитски медреси, кои нуделе одредени курсеви по шиитска јуриспруденција. [[Руската православна црква]] управувала со два манастири (еден за жени, еден за мажи) и со семинарија и нудела неделно верско образование преку многу од своите цркви. Други верски групи нуделе верска настава преку своите религиозни центри. Еврејската заедница немала рабинат затоа што немала синагоги во осум различни провинции и затоа не можела да ги исполни барањата за регистрирано централно седиште; сепак, еврејското училиште во ташкентскиот округ Јакасарој обезбедувало настава по еврејска култура. Министерството за правда (МП) ја контролирало акредитацијата, која била неопходна за секој што се обидувал да работи за невладина организација (НВО) во земјата, и имало можност да ги отстрани, без формални обвиненија, оние за кои сметало дека вршат прозелитизам. Законот за религија од 1998 година забранувал каков било вид мисионерска активност. Неколку меѓународни верски организации биле принудени да се затворат во 2006 и 2007 година како дел од бран затворања на меѓународни НВО. На 6 септември 2006 година, Градскиот суд во Ташкент ја ликвидирал узбечката филијала на американската НВО Партнерство за академија и развој (ПАД) откако нејзиниот странски персонал бил обвинет за прозелитизам. На 23 август 2006 година, Градскиот суд во Ташкент наредил затворање на локалната филијала на американската хуманитарна организација ''Crosslink Development International'', откако Министерството за правда ги обвинило нејзините вработени за спроведување мисионерски активности меѓу муслимани и православни верници. Американско-еврејскиот ''Joint Distribution Committee'' се соочувал со административни тешкотии при регистрација на локални партнерски организации поради нивната поврзаност со верска организација. Декрет од 2003 година на Советот на министри, кој вовел промени во регистрацијата на НВО, ги ограничил активностите на верските организации. Во јуни 2006 година Владата ги затворила меѓународните ''НВО Central Asia Free Exchange'' (CAFE) и [[Global Involvement Through Education]], откако нивни вработени биле обвинети за прозелитизам, а властите им припишале и други прекршувања на законот. Двете организации тврделе дека нивните активности биле исклучиво хуманитарни. Владините службеници генерално покажувале помала верска посветеност од граѓаните во приватниот сектор. Државата одржувала политика на секуларизам, а владините службеници биле под поголем надзор од другите со цел да се одржи одвојувањето меѓу религијата и државните структури. За разлика од претходните години, немало веродостојни извештаи дека раководители на махалски комитети им се заканувале на христијанските конвертити дека нема да добијат погреб на гробишта ако не престанат да посетуваат црква. Државно контролираните медиуми во некои случаи поттикнувале општествени предрасуди против евангелистичките христијани. На 30 ноември и 1 декември 2006 година, државната телевизија емитувала документарец со наслов „Лицемерие“, кој ги предупредувал граѓаните да не се поврзуваат со евангелистички христијани, особено со Педесетничари. Телевизиската програма била проследена со серија статии во државниот печат и интернет-страници кои ја засилувале оваа порака. Иако Владата барала КВП да ја одобрува целата верска литература, во пракса и други државни органи, вклучувајќи го Министерството за внатрешни работи (МВР), Националната служба за безбедност (НСС), Царинската служба и полицијата, можеле да запрат или конфискуваат верска литература што не ја одобрувале. КВП го ограничувала правото на печатење, увоз и распространување на верска литература исклучиво на регистрирани централни канцеларии на верски организации, од кои тогаш постоеле седум: меѓуденоминациско [[Библиско друштво]]; [[Муслимански одбор на Узбекистан]]; два исламски центри; и руската православна, целосно евангелска, баптистичка и римокатоличка канцеларија. Во овој извештаен период, Владата ја ограничувала количината на христијанска литература на [[узбечки јазик]] што регистрираните централни верски организации можеле да ја увезуваат во земјата. Властите исто така конфискувале христијанска литература на узбечки јазик која била легално увезена. Во претходни извештајни периоди, државните власти им кажувале на црковните лидери дека целата христијанска литература на узбечки јазик се сметала за шверц, дури и кога била легално увезена. Поради историски и културни причини, евангелистичките пастори главно проповедале на руски јазик, додека нуделе ограничени служби на узбечки јазик — официјален национален јазик и јазик поврзан со мнозинството муслиманско население. Во овој период, КВП дозволил некои материјали, како ограничени количини на узбечки преводи на одредени библиски книги. Владата побарала Библиското друштво редовно да известува за своите активности на печатење, увоз и превод. Владата можела да конфискува, а во некои случаи и да уништи нелегално увезена верска литература. Во јули 2006 година Царинската служба задржала пратка од 500 руски [[Библија|Библии]] и друга литература испратена до заедницата на Јеховините сведоци во Чирчик, врз основа на оценката на КВП дека литературата не била неопходна. Литературата била задржана до крајот на извештајниот период и подлежела на трошоци за складирање што требале да ги платат Јеховините сведоци, и покрај нивното барање пратката да биде пренасочена во Казахстан. Властите понекогаш ја палеле литературата, вклучувајќи Библии конфискувани од членови на нерегистрирани верски заедници. „Forum 18 News Agency“ известил дека по рација во баптистичка црква во Карши на 27 август 2006 година, суд наредил палење на запленета христијанска литература, вклучувајќи Библија, химни и повеќе примероци од Стариот завет на [[Книга на поговорки]] на узбечки јазик. Меѓународната пошта во Ташкент ја проверувала секоја дојдовна пратка и испраќала примероци од секој религиозен материјал до КВП за понатамошна проверка и одобрување. Во случај КВП да ги забрани материјалите, испраќала писмо до примачот и испраќачот со објаснување за одбивањето. КВП забранувал влез во Узбекистан и на христијански и на муслимански наслови. Владата строго ја контролирала пристапноста до муслимански публикации и барала изјава во секоја домашна публикација (книги, брошури, ЦД-а и филмови) со која се наведувал изворот на одобрување. Многу книги биле објавувани со фрази како „дозволата за оваа книга била издадена од КВП“ или „оваа книга е препорачана од КВП“, што укажувало на официјално одобрување. Општо, само книгите издадени од Муслиманскиот одбор под името „''Movarounnahr''“ ги содржеле овие фрази. Други дела објавени од државните издавачки куќи „Шарк“ или „Адолат“ не барале одобрување од КВП, дури и кога обработувале [[шеријат|исламско право]]. Неколку дела на арапски увезени од странство понекогаш биле достапни кај книжари. Поконтроверзна литература, доколку постоела, не била јавно изложена, туку била достапна само на барање. Поседување литература од автори сметани за екстремисти, или било каква нелегално увезена или произведена литература, можело да доведе до апсење и кривично гонење. Владата категорично ги забранувала летоците на ХТ. === Злоупотреби со верската слобода === Владата продолжила да извршува сериозни злоупотреби на верската слобода. Кампањата на Владата против екстремистички муслимански групи резултирала со бројни сериозни кршења на човековите права во периодот опфатен со овој извештај. Кампањата главно била насочена против осомничени членови на ИДУ или други терористи, како и против осомничени членови на ХТ. Оваа тековна кампања резултирала со апсење на многу побожни, но неекстремистички муслимани, како и со обвинувања, од кои десетици биле потврдени, дека службеници за спроведување на законот физички малтретирале или мачеле стотици, можеби илјадници луѓе низ годините. Властите често сериозно ги малтретирале лицата уапсени под сомнение за екстремизам, користејќи мачење, тепање и особено тешки затворски услови, обично изрекувајќи им казни од 7 до 12 години затвор. Некои обвинети, особено оние обвинети и за терористички активности, добивале казни до 20 години. Дури и минимална поврзаност со ХТ, како присуство на Курански студиски сеси или поседување леток од ХТ, можела да доведе до неколкугодишна затворска казна. Немало понатамошни случувања во смртта во септември 2005 година на исламскиот свештеник [[Шавкат Мадумаров]], кој починал во притвор три дена откако бил осуден на 7 години затвор за членство во забранета исламска група. Иако конкретни информации било тешко да се добијат, организациите за човекови права и други набљудувачи тврделе дека затворениците често умирале од болести како [[туберкулоза]], заразени за време на притворот. Во 2004 година Врховниот суд издал декрет со кој дефинитивно се забранувала употребата на докази добиени со мачење или други незаконски средства. Владата потоа презела ограничени административни мерки за да ја елиминира тортурата во притворите, но имало бројни извештаи дека таквото постапување останало вообичаено и систематско. Немало развој во случајот од 19 април 2006 година против осум мажи од градот [[Јангијул]], [[Ташкентска Област]], кои биле осудени за членство во нерегистрирана верска организација, по судење на кое обвинетите изјавиле дека биле тепани и мачени. Исто така немало нови случувања во случајот на девет лица осудени во април 2005 година на затворски казни од 6 до 13 години под обвинение за верски екстремизам, при што се тврдело дека биле мачени за да дадат признанија. Немало нови случувања во следните случаи: осудата од февруари 2005 година на двајца [[суфизам|суфиски]] муслимани кои тврделе дека властите им подметнале летоци од ХТ и ги мачеле; 23 наводни екстремисти чии осуди во октомври 2004 година биле засновани на сведочења добиени под тортура; како и кривичната осуда од октомври 2004 година на имамот на една џамија во Карши (погрешно наведена во извештаите од 2005 и 2006 година како џамија во Навои) и 16 членови кои признале само дека се следбеници на исламот. Кампањата против екстремизам на Владата ги таргетирала следбениците на поранешниот ташкентски имам Абидхан Назаров, од кои девет биле депортирани од Казахстан кон крајот на ноември 2005 година. Судовите во Узбекистан им суделе, ги осудиле и изрекле казни на 7 од нив во просек од 6 години затвор за обвиненија за исламски екстремизам. Властите го сместиле осмиот, Шоирмат Шорахметов, во институција за кривично неурамнотежени лица. Деветтиот, поранешниот ташкентски [[Имам Рухитдин Фахрутдинов]], бил осуден на 6 септември 2006 година на 17 години затвор за екстремизам и учество во бомбашките напади со автомобили во Ташкент од 1999 година. Судските стражари не им дозволиле на набљудувачи да присуствуваат на процесот. Немало развој во исчезнувањето во мај 2004 година на најстариот син на имамот Назаров, [[Хуснудин Назаров]]. Во илјадници случаи од претходните извештајни периоди, властите тврделе дека постои членство во ХТ само врз основа на надворешни изрази на побожна вера или давале лажни тврдења за членство во ХТ како изговор за гонење на лица со умерени верски убедувања. Во овој извештаен период, властите таргетирале лица чии роднини веќе биле во затвор по обвиненија за екстремизам или служеле како сведоци во други судења. Проценките од кредибилни извори во претходни периоди укажувале дека дури 4.500 од околу 5.000 до 5.500 политички затвореници биле затворени поради наводно членство во ХТ. Во текот на извештајниот период, најмалку 77 лица, а можеби и многу повеќе, биле осудени за членство во ХТ. Во многу од овие случаи имало тврдења за тортура и принуда или таргетирање на лица чии членови на семејството биле во затвор. Околностите на другите осуди биле нејасни бидејќи набљудувачите не можеле да присуствуваат на многу од судењата. На 18 април 2007 година, Градскиот кривичен суд во Ташкент ја осудил Гулнора Валијонова за членство во ХТ и ѝ изрекол казна од 6 години затвор. Според [[Хјуман рајтс воч]] и независен активист за човекови права, кои го следеле судењето, Владата не обезбедила убедливи докази за нејзино членство во ХТ и изгледало дека била таргетирана затоа што неколку членови од нејзиното семејство биле во затвор по обвиненија за екстремизам. На 25 октомври 2006 година, Кривичниот суд во [[Самаркандса Област|Самаркандска Област]] осудил осум мажи за членство во ХТ и им изрекол казни од 5 до 8 години затвор на три обвинети; останатите добиле условни казни. Неколку обвинети тврделе дека нивните изјави биле изнудени под тортура, а пресудата го забележала постоењето на такви тврдења. На 22 септември 2006 година, во судење затворено за новинари и активисти за човекови права, Градскиот суд во Ташкент осудил седум мажи за членство во ХТ и им изрекол казни од 10 до 13 години затвор. Иако мажите признале вина, нивните адвокати тврделе дека признанијата биле дадени под закани од властите. На 3 и 11 август 2006 година, судови во Ташкентска област осудиле вкупно 29 мажи за членство во ХТ во две одделни судења и им изрекле казни од 1 до 13 години затвор. Неколку обвинети сведочеле дека признанијата биле изнудени со тешки тепања. На 10 август 2006 година, Градскиот кривичен суд во Ташкент осудил 5 мажи за членство во ХТ и им изрекол казни од 12 до 15 години затвор. Петте обвинети во отворен суд изјавиле дека биле мачени, но судот не ги истражил тие тврдења. Роднините на мажите исто така изјавиле дека биле заплашувани од властите и им било наредено да не зборуваат за случајот. Шесте жени од Андијон кои биле уапсени на 20 април 2006 година и обвинети за поседување и распространување на материјали од ХТ биле осудени на 14 август 2006 година според Кривичниот законик и секоја од нив добила казна затвор од 5 до 6 години. Било тешко прецизно да се процени бројот на лица уапсени под лажни обвиненија за екстремизам и било тешко да се знае колку од нив биле под сомнеж поради нивната религиозна побожност. Во претходни извештајни периоди, постоеле извештаи дека властите произволно апселе голем процент од лицата притворени под обвинение за екстремизам. Властите изгледале дека ги сомничеле лицата кои припаѓале на муслимански организации и муслиманите кои приватно се собирале да се молат или да учат ислам за екстремизам. Лицата обвинети за „[[Вахабизам|вахабизам]]“ се соочувале со злоупотреби кои се движеле од губење на работа до физичко малтретирање и долги затворски казни. Во текот на извештајниот период, најмалку 25 обвинети биле осудени на нејасни обвиненија за поврзаност со „вахабистички“ групи во девет одделни судења само во град Ташкент и Ташкентска Област. Во април 2007 година, 6 мажи од [[Сурхандаринска Област]] биле осудени за припадност на вахабистичка секта и добиле казни од 3 до 6 години затвор. Според доверлив извор, признанијата на обвинетите биле извлечени преку тортура. На 14 февруари 2007 година, Кривичниот суд во Ташкент осудил две жени за „вахабизам“ и им изрекол парични казни. На 19 декември 2006 година, Кривичниот суд во Ташкент ги осудил Шоакмал Носиров и Фарход Муминов за припадност на вахабистичка секта и им изрекол казни од 6 до 9 години затвор. Мажите биле уапсени откако организирале камп за 50 деца што вклучувал натпревари за читање Куран. Повеќето од родителите на децата биле во затвор по обвиненија за верски екстремизам. Во одделно судење на 12 септември 2006 година, Кривичниот суд во Ташкент осудил девет обвинети и на 8 од нив им изрекол казни од 6 години затвор; деветтиот добил казна од 8 години. Владата продолжила да ги гони лицата осомничени за учество во исламската група Акромија. Според религиозни експерти, Акромија била религиозно движење кое промовирало бизнис, а не екстремизам. На 28 февруари 2007 година, Кривичниот суд во Ташкентска Област го осудил Абдумалик Ибрагимов за членство во Акромија и му изрекол казна од 8 години затвор. На 21 јули 2006 година, Кривичниот суд во Ташкент осудил најмалку осум, а можеби и до 45 мажи како група за членство во Акромија. Абдусамат Каримов бил осуден на 8 години затвор. Илхомјон Јулдашев бил осуден на 5 години затвор. Казните на останатите обвинети не биле објавени. Во текот на извештајниот период, властите за првпат осудиле христијански пастор по кривични обвиненија за религиозна активност. На 21 јануари 2007 година, властите во Андијон го уапсиле пасторот [[Дмитриј Шестаков]], водач на регистрирана црква „Цело Евангелие“. На 9 март 2007 година, Кривичниот суд во Андијон го осудил Шестаков и му изрекол казна од 4 години во работен логор за организирање нерегистрирана верска група, поттикнување верска омраза и распространување на верска екстремистичка литература. По ново судење на 25 мај 2007 година, Шестаков бил преместен од отворен работен камп во построг работен логор во Навои. Немало развој во случајот на наводни членови на Акромија Ахад Зиодхојев, Боходир Каримов и Абубасид Закиров, осудени во Ташкент на 25 јули 2005 година на 15,5 до 16 години затвор. Исто така немало нови случувања во случајот на седум продавачи на храна осудени во март 2005 година во Сирдарја на 8 до 9 години затвор поради наводно членство во Акромија. Владата ја означила исламската мисионерска група Тabligh Jamoat („Друштво за проповедање“) како екстремистичка. Единаесет членови на Тabligh Jamoat осудени во октомври 2004 година во Андијон на 5 години затвор останале во затвор; повеќето понови случаи завршиле со парични казни, амнестии или полесни казни. Во овој извештаен период, извори забележале дека некои затвореници осудени за верски екстремизам биле држени одделно од „обичните“ затвореници и биле третирани построго од затворските чувари. Непосредно пред нивното очекувано ослободување, таквите затвореници биле повторно судени за организирање екстремистички ќелии во затвор и им биле продолжувани казните. Во претходни периоди имало извештаи дека затворските власти не им дозволувале на многу затвореници осомничени за исламски екстремизам слободно да ја практикуваат својата религија и, во некои случаи, не им дозволувале да поседуваат Куран. Затворските власти исто така често не дозволувале затворениците да се молат пет пати дневно или да ги прилагодат работните и оброците за време на Рамазан. Бидејќи властите сè уште не дозволувале посети од независни набљудувачи, не постоел сигурен начин да се потврди дали овие услови продолжиле или дали биле точни извештаите за тепање и особено суров третман, како изолација или тепање за одбивање да потпишат писма за покајување. Властите често ги вознемирувале или апселе членовите на семејствата на лица барани поради исламски политички активности или веќе затворени поради такви активности. Иако постоеле исклучоци, во многу случаи единственото „кривично дело“ на роднините било нивната поврзаност со тие лица. Во претходни извештаи имало случаи во кои властите држеле жени поради учество или организирање протести за ослободување на машки роднини затворени под сомнение за исламски екстремизам. Во овој период немало такви извештаи; сепак, властите изгледале дека таргетираат жени чии сопрузи биле во затвор. На 27 април 2007 година, Кривичниот суд во Ташкент осудил седум од осум жени уапсени за наводно членство во ХТ, но ги пуштил со условни казни. [[Хјуман рајтс воч]] изјавил дека иако жените биле обвинети за формирање „ќелија“ на ХТ, од сведочењата било јасно дека тие не се познавале сите меѓу себе. Единствената врска била тоа што имале сопрузи или блиски роднини во затвор и што сведочеле како сведоци во претходни судења. За разлика од претходните години, немало извештаи дека полицијата им забранувала или ги присилувала жените да ги симнуваат покривалата за глава. Во претходни периоди имало извештаи дека полицијата подметнувала дрога, муниција и верски летоци кај граѓани за да ги оправда апсењата, и дека биле апсени многумина со надворешни знаци на верска побожност, како традиционална облека или бради. Не било можно да се утврди дали отсуството на нови извештаи значело подобрување или намалена достапност на информации. Исто така имало извештаи дека властите ги мачеле и тепале евангелистичките христијани или не ги казнувале членовите на заедницата кои го правеле тоа. Не биле извршени апсења во врска со нападот на 18 декември 2006 година врз деец од Педесетничка црква од страна на платени насилници. Немало нови случувања во наводното мачење на еден Педесетнички христијанин во Ташкент од јуни 2005 година. Секоја верска служба на нерегистрирана верска организација била незаконска. Полицијата повремено ги прекинувала состаноците на нерегистрирани евангелистички заедници и ги притворала нивните членови. Со неколку исклучоци, властите често им изрекувале административни казни од 50 до 100 пати од минималната плата. Како и во претходни години, имало бројни извештаи дека евангелистички христијани биле притворани, често за една недела или повеќе. Доверлив извор известил дека на 7 април 2007 година полицијата извршила рација на служба на нерегистрираната баптистичка црква во Гулистон и го притворила нејзиниот пастор Виктор Климов, кој бил обвинет според повеќе членови од Административниот законик. На 8 февруари 2007 година, полицијата во Самарканд уапсила пастор со казахстанско државјанство поврзан со црквата „Greater Grace“ и го држела во притвор 11 дена. Худоер Пардаев и Игор Ким, членови на Педесетничката црква „Божја љубов“ од регионот Џизак, биле осудени на 12 јуни 2007 година на 10 дена затвор за „нелегално“ верско поучување од страна на судот во Јангиабад. На 15 јануари 2007 година, полицијата во Нукус извршила рација на служба во презвитеријанска црква во приватна куќа и уапсила 18 верници. Властите подигнале обвиненија според Административниот законик и ги казниле. Еден притворен, Салават Серикбаев, бил суден по кривични обвиненија за незаконско поучување религија. На 10 мај 2007 година, Кривичниот суд во Нукус го осудил Серикбаев, но го пуштил со условна казна од 2 години, со забрана за патување и обврска да плаќа дел од приходите на државата. На 9 април 2007 година, друг притворен, пастор Григориј Тен, бил казнет со 490 долари за повеќе прекршувања на Административниот законик. На 24 август 2006 година, полицијата извршила рација во куќа во селото Уч-килиц и притворила 17 членови на „Унија на независни цркви“, од кои дел биле претепани. Повеќето биле ослободени во рок од 24 часа, но пет биле задржани до 4 септември 2006 година. Во овој извештаен период имало неколку случаи на рации на верски служби и изрекување казни за молитва, поучување, прозелитизам или друга неовластена религиозна активност. Иако властите толерирале постоење на многу христијански евангелистички групи, строго го спроведувале законот за забрана на прозелитизам и често ги вознемирувале, притворале или казнувале оние што отворено се обидувале да конвертираат муслимани во христијанство. На 12 април 2007 година, властите во Бухара казниле локален Педесетничар со 56 долари за поучување религија без специјализирана обука. На 16 мај 2007 година, двајца членови на црквата на Дмитриј Шестаков во Андијон биле казнети со околу 20 долари. Во текот на овој период, Владата особено ги таргетирала Педесетничките цркви. Ова таргетирање продолжило од претходниот извештаен период. Во декември 2006 година, пасторот на Педесетничката црква „Воскресение“ во Андијон, која долго време била одбивана за регистрација, бил казнет со 85 долари за одржување „нелегални“ состаноци. Под силен притисок од локалните власти и махалски лидери, оваа црква во јуни 2007 година ја затворила својата заедница. Доверлив извор известил дека на 27 декември 2006 година, судот во Нукус го казнил пасторот Максет Џабарбергенов со 440 долари за повеќе прекршоци. На 25 октомври 2006 година, шест членови на „Separated Baptists Church“ биле казнети со 85 до 430 долари од судот во Карши за прекршување на член 240 од Административниот законик. На 7 декември 2006 година, судот во Карши ги укинал или намалил казните за четворица од нив. Еден сигурен извор известил дека властите ги отфрлиле обвиненијата против тројца членови на Харизматичната црква на Исус Христос во Ташкент, кои биле задржани неколку дена во април 2006 година додека извршувале хуманитарни активности во детска болница. Јеховините сведоци исто така биле под посебен надзор и повремено биле апсени под обвиненија за прозелитизам. На 6 јуни 2007 година, Дилафруз Арзијева, членка на собранието на Јеховините сведоци во Самарканд, била осудена за незаконско поучување религија и осудена на 2 години поправна работа. На 14 мај 2007 година, друг член на истото собрание, Ирфан Хамидов, исто така бил осуден за истото дело и добил казна од 2 години затвор во работен логор по судење во кое сведоштвата кои биле во негова корист биле избришани од записникот. На 2 април 2007 година, локалната полиција ги прекинала активностите на околу пет собранија на [[Јеховини сведоци|Јеховините сведоци]] во три градови за време на годишните богослужби во спомен на смртта на Исус. Имало извештаи дека еден верник во Самарканд бил повреден кога полицаец го удрил по главата. Овие интервенции биле многу помалку сериозни од оние во 2006 и 2005 година, кога стотици Јеховини сведоци биле приведени, некои биле тепани, а многумина биле казнети со високи парични казни и краткотрајно административно задржување по рации на годишни меморијални служби во неколку градови. На 19 февруари 2008 година, полицијата и локалните службеници во Самарканд извршиле рации во домовите на Јеховините сведоци и однеле 18 членови на собранието во полициска станица. Една од жртвите била 17-годишно девојче кое наводно било соблечено и допирано од пијан полицаец. Озод Саидов, исто така 17 години, бил влечен за коса и повеќепати удиран по главата. Мухайо Абдулхакова, 14-годишно девојче, била испрашувана сама и ѝ било заканувано дека ќе биде тепана. Акмарал Рахмонбердиева била уапсена додека ја посетувала својата пријателка Јана Каримова. Полицијата го претресла станот на Каримова и ги однела двете на испрашување. Сите жртви биле изложени на силен притисок да ги инкриминираат другите членови и да откријат приватни информации. Сите биле вербално злоупотребувани и им се заканувале физички напади. Некои од службениците кои учествувале во рациите биле пијани, исто како и „сведоците“ повикани да бидат присутни при претресите. Во многу случаи не биле презентирани судски налози, ниту бил почитуван правниот протокол. Различни лични предмети исчезнале од домовите, вклучувајќи лични документи и работни документи. Една болна 86-годишна жена беспомошно лежела додека полицијата го претресувала домот на нејзиниот син и конфискувала предмети. Кога полицијата не пронашла библиска литература во станот на Јуриј Хасанов, тие наводно подметнале 11 списанија и една брошура на узбечки јазик, по што го уапсиле под обвинение дека тие му припаѓаат. Повеќето од овие инциденти се случиле на 19 февруари. Полицијата и службениците кои учествувале не биле повикани на одговорност, што укажува на континуирано влошување на човековите права во Узбекистан. Имало неколку случаи во кои властите депортирале членови на религиозни малцинства од земјата, најверојатно поради нивната религиозна припадност. ''Forum 18'' известил дека во средината на јуни 2007 година, еден таџикистански пентекосталец кој живеел во земјата повеќе од десет години бил депортиран во Таџикистан. Тој бил уапсен по состанок во дом на црковен член во Ташкент кон крајот на мај и задржан 22 дена пред депортација. На 11 август 2006 година, службеници на [[Министерство за внатрешни работи на Узбекистан|Министерството за внатрешни работи]] во Ташкент го депортирале Иван Бичков, член на црквата „Бетанска баптистичка црква“, во [[Русија]], наводно без објаснување. На 5 септември 2006 година, властите во Ташкент ја депортирале Викторија Хрипунова, сопругата на пасторот Сергеј Хрипунов од истата црква. Како и во случајот на Бичков, не било дадено објаснување. На 25 април 2008 година, Кривичниот суд во Самарканд го осудил Олим Турaев, [[Јеховини сведоци|Јеховин сведок]], на четири години во работен логор за поучување на својата вера и организирање незаконски религиозни активности, што според членовите 229-2 и 216 од Кривичниот законик на Узбекистан претставува кривично дело. ===Присилна религиозна конверзија=== Нема извештаи за присилна религиозна конверзија, вклучувајќи и на малолетни американски државјани кои биле киднапирани или незаконски изнесени од САД, или одбивање да се дозволи нивно враќање. ===Подобрувања и позитивни случувања во однос на религиозната слобода=== Од 2003 година, Владата дозволува поранешниот муфтија Мухамед Содиќ Мухамед Јусуф да објавува религиозни содржини во печатени и електронски медиуми. Неговата мрежна страница останала достапна, а тој водел радио програма и предавал на Исламскиот универзитет. Властите дозволиле повторно отворање на мал број нерегистрирани џамии. Нерегистрирани имами продолжиле да работат, особено во руралните области, под надзор на религиозните власти. Атмосферата во муслиманската заедница делумно се подобрила. Владата продолжила да го почитува воениот пацифизам на Јеховините сведоци, кои добивале ослободување од воена служба. На 2 април, тие имале помалку притисок за време на нивните годишни обреди. Властите продолжиле да дозволуваат носење на хиџаб од страна на муслимански жени, а Комисијата за религиозни прашања застанала во одбрана на нивното право на образование. Општествени злоупотреби и дискриминација Општеството е генерално толерантно кон религиозната разновидност, но не и кон прозелитизмот. Постојат случаи на дискриминација против етнички Узбеци кои преминале во христијанство. Државните медиуми понекогаш поттикнувале негативни ставови кон евангелистите. По документарец во 2006 година, членови на пентекостална црква биле изложени на притисоци и напади. Нема систематска дискриминација против Евреите. Сепак, постојат индивидуални инциденти кои не се поврзани со антисемитизам. ==2020-ти== Во 2020 година, САД соопштиле дека Узбекистан е тргнат од списокот на земји под посебен надзор поради подобрувања. Во 2023 година, земјата добила најниска оцена за верска слобода;<ref>{{Cite web |title=Uzbekistan: Freedom in the World 2022 Country Report |url=https://freedomhouse.org/country/uzbekistan/freedom-world/2022 |access-date=2025-05-25 |website=Freedom House |language=en}}</ref> но се забележила дека од 2016 има одредени реформи. Истата година била рангирана како 21-ва најлоша земја за христијаните.<ref>{{Cite web |title=Uzbekistan |url=https://www.opendoorsuk.org/persecution/world-watch-list/Uzbekistan/|access-date=2025-05-25 |website=Open Doors UK & Ireland |language=en-GB}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/Uzbekistan/ US State Dept 2022 report on Religious Freedom in Uzbekistan] [[Категорија:Верска слобода по земја|Узбекистан]] [[Category:Човекови права во Узбекистан]] [[Category:Религија во Узбекистан]] izx79mnmez7lm1bzaet4uahv74ntw9r 1 1392549 5544458 2026-04-24T20:38:33Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: {{СЗР}}{{СИЕ Пролет 2026|корисник=Тиверополник|тема=Политика|земја=Узбекистан}} 5544458 wikitext text/x-wiki {{СЗР}}{{СИЕ Пролет 2026|корисник=Тиверополник|тема=Политика|земја=Узбекистан}} jl3qh7wkgtrpxoha3vius4j4bdcowb9 5544462 5544458 2026-04-24T20:41:54Z Тиверополник 1815 Тиверополник ја премести страницата [[Разговор:Слобода на вероисповед во Узбекистан]] на [[Разговор:Верска слобода во Узбекистан]] 5544458 wikitext text/x-wiki {{СЗР}}{{СИЕ Пролет 2026|корисник=Тиверополник|тема=Политика|земја=Узбекистан}} jl3qh7wkgtrpxoha3vius4j4bdcowb9 0 1392550 5544461 2026-04-24T20:41:54Z Тиверополник 1815 Тиверополник ја премести страницата [[Слобода на вероисповед во Узбекистан]] на [[Верска слобода во Узбекистан]] 5544461 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Верска слобода во Узбекистан]] dh4ppns4igcowqv8ruaksfpfh3j7n5w 1 1392551 5544463 2026-04-24T20:41:54Z Тиверополник 1815 Тиверополник ја премести страницата [[Разговор:Слобода на вероисповед во Узбекистан]] на [[Разговор:Верска слобода во Узбекистан]] 5544463 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Верска слобода во Узбекистан]] ezdyhobh0bjau9hawfeawpexstnm5l2 14 1392552 5544464 2026-04-24T20:43:19Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: [[Категорија:Религија по земја|Узбекистан]] [[Категорија:Религија во Азија|Узбекистан]] [[Категорија:Узбечка култура]] [[Категорија:Узбечко општество]] 5544464 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Религија по земја|Узбекистан]] [[Категорија:Религија во Азија|Узбекистан]] [[Категорија:Узбечка култура]] [[Категорија:Узбечко општество]] 5c57p2dy3wgabop3kny4w6kq61sm8jz 5544465 5544464 2026-04-24T20:44:24Z Тиверополник 1815 5544465 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Религија по земја|Узбекистан]] [[Категорија:Религија во Азија|Узбекистан]] [[Категорија:Узбекистанска култура]] [[Категорија:Узбекистанско општество]] 7bgxaer83rj9f8zs4eaqtetfxt53ovo 14 1392553 5544466 2026-04-24T20:45:05Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: {{Катпов}} [[Категорија:Узбекистанско општество]] [[Категорија:Човекови права по земја|Узбекистан]] [[Категорија:Политика на Узбекистан]] [[Категорија:Узбекистанско право]] 5544466 wikitext text/x-wiki {{Катпов}} [[Категорија:Узбекистанско општество]] [[Категорија:Човекови права по земја|Узбекистан]] [[Категорија:Политика на Узбекистан]] [[Категорија:Узбекистанско право]] fm4i90bqg3wmngxvnnmpdhyvxt6yola 0 1392554 5544504 2026-04-24T23:00:10Z Carshalton 30527 Создадена страница со: {{Infobox football biography 3 | playername = Келвин Јебоа | image = [[Податотека:Houston Dynamo vs Minnesota United (May 2025) 04 (cropped).jpg|200px]] | height = {{height|m=1.82}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2000|5|6}} | cityofbirth = {{роден во|Акра|}} | countryofbirth = [[Гана]] | nationality = {{flagsport|GHA}} ... 5544504 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Келвин Јебоа | image = [[Податотека:Houston Dynamo vs Minnesota United (May 2025) 04 (cropped).jpg|200px]] | height = {{height|m=1.82}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2000|5|6}} | cityofbirth = {{роден во|Акра|}} | countryofbirth = [[Гана]] | nationality = {{flagsport|GHA}} [[Гана]]<br>{{flagsport|ITA}} [[Италија]] (од 2021) | currentclub = {{Fb team Minnesota United}} | clubnumber = 9 | position = [[Напад (фудбал)|напад]] | years1 = 2017-2018 | caps1 = 19 | goals1 = 6 | clubs1 = {{Fb team AC London}} | years2 = 2018-2021 | caps2 = 56 | goals2 = 10 | clubs2 = {{Fb team WSG Tirol}} | years3 = 2021-2022 | caps3 = 34 | goals3 = 17 | clubs3 = {{Fb team Sturm Graz}} | years4 = 2022-2024 | caps4 = 28 | goals4 = 1 | clubs4 = {{Fb team Genoa}} | years5 = 2023 | caps5 = 13 | goals5 = 1 | clubs5 = →{{Fb team Augsburg}} | years6 = 2023-2024 | caps6 = 13 | goals6 = 0 | clubs6 = →{{Fb team Montpellier}} | years7 = 2024 | caps7 = 14 | goals7 = 6 | clubs7 = →{{Fb team Standard Liege}} | years8 = 2024- | caps8 = 46 | goals8 = 18 | clubs8 = {{Fb team Minnesota United}} | nationalyears1 = 2021-2022 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија под 21 година|Италија 21]] }} '''Келвин Квартенг Јебоа''' (роден на [[6 мај]] [[2000]] година, во [[Акра]]) — [[Гана|ганско]]-[[Италија|италијански]] [[фудбал]]ер, {{Football/FW/player}} на [[ФК Минесота Јунајтед|Минесота Јунајтед]]. ldiupq3cxhybx23lyjtvqmz8x3g07vo 5544560 5544504 2026-04-25T10:28:56Z Carshalton 30527 5544560 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Келвин Јебоа | image = [[Податотека:Houston Dynamo vs Minnesota United (May 2025) 04 (cropped).jpg|200px]] | height = {{height|m=1.82}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2000|5|6}} | cityofbirth = {{роден во|Акра|}} | countryofbirth = [[Гана]] | nationality = {{flagsport|GHA}} [[Гана]]<br>{{flagsport|ITA}} [[Италија]] (од 2021) | currentclub = {{Fb team Minnesota United}} | clubnumber = 9 | position = [[Напад (фудбал)|напад]] | youthyears1 = 2005–2012 | youthclubs1 = {{Fb team Novara}} | youthyears2 = 2012–2016 | youthclubs2 = {{Fb team Monza}} | youthyears3 = 2016–2017 | youthclubs3 = {{Fb team West Ham United}} | youthyears4 = 2017–2018 | youthclubs4 = {{Fb team Gozzano}} | years1 = 2017-2018 | caps1 = 19 | goals1 = 6 | clubs1 = {{симбол2|Flag of None.svg}} [[ФК АК Лондон|АК Лондон]] | years2 = 2018-2021 | caps2 = 56 | goals2 = 10 | clubs2 = {{Fb team WSG Tirol}} | years3 = 2021-2022 | caps3 = 34 | goals3 = 17 | clubs3 = {{Fb team Sturm Graz}} | years4 = 2022-2024 | caps4 = 28 | goals4 = 1 | clubs4 = {{Fb team Genoa}} | years5 = 2023 | caps5 = 13 | goals5 = 1 | clubs5 = →{{Fb team Augsburg}} | years6 = 2023-2024 | caps6 = 13 | goals6 = 0 | clubs6 = →{{Fb team Montpellier}} | years7 = 2024 | caps7 = 14 | goals7 = 6 | clubs7 = →{{Fb team Standard Liege}} | years8 = 2024- | caps8 = 46 | goals8 = 18 | clubs8 = {{Fb team Minnesota United}} | nationalyears1 = 2021-2022 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија под 21 година|Италија 21]] }} '''Келвин Квартенг Јебоа''' (роден на [[6 мај]] [[2000]] година, во [[Акра]]) — [[Гана|ганско]]-[[Италија|италијански]] [[фудбал]]ер, {{Football/FW/player}} на [[ФК Минесота Јунајтед|Минесота Јунајтед]]. {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јебоа, Келвин}} [[Категорија:Родени во 1983 година]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Штурм Грац]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Џенова]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Аугсбург]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монпелје]] [[Категорија:Фудбалери на Стандард]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Минесота Јунајтед]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2006]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2010]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2014]] 4onoroq0jhw60gp6yp5gnerp3bwkp07 5544561 5544560 2026-04-25T10:29:05Z Carshalton 30527 5544561 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Келвин Јебоа | image = [[Податотека:Houston Dynamo vs Minnesota United (May 2025) 04 (cropped).jpg|200px]] | height = {{height|m=1.82}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2000|5|6}} | cityofbirth = {{роден во|Акра|}} | countryofbirth = [[Гана]] | nationality = {{flagsport|GHA}} [[Гана]]<br>{{flagsport|ITA}} [[Италија]] (од 2021) | currentclub = {{Fb team Minnesota United}} | clubnumber = 9 | position = [[Напад (фудбал)|напад]] | youthyears1 = 2005–2012 | youthclubs1 = {{Fb team Novara}} | youthyears2 = 2012–2016 | youthclubs2 = {{Fb team Monza}} | youthyears3 = 2016–2017 | youthclubs3 = {{Fb team West Ham United}} | youthyears4 = 2017–2018 | youthclubs4 = {{Fb team Gozzano}} | years1 = 2017-2018 | caps1 = 19 | goals1 = 6 | clubs1 = {{симбол2|Flag of None.svg}} [[ФК АК Лондон|АК Лондон]] | years2 = 2018-2021 | caps2 = 56 | goals2 = 10 | clubs2 = {{Fb team WSG Tirol}} | years3 = 2021-2022 | caps3 = 34 | goals3 = 17 | clubs3 = {{Fb team Sturm Graz}} | years4 = 2022-2024 | caps4 = 28 | goals4 = 1 | clubs4 = {{Fb team Genoa}} | years5 = 2023 | caps5 = 13 | goals5 = 1 | clubs5 = →{{Fb team Augsburg}} | years6 = 2023-2024 | caps6 = 13 | goals6 = 0 | clubs6 = →{{Fb team Montpellier}} | years7 = 2024 | caps7 = 14 | goals7 = 6 | clubs7 = →{{Fb team Standard Liege}} | years8 = 2024- | caps8 = 46 | goals8 = 18 | clubs8 = {{Fb team Minnesota United}} | nationalyears1 = 2021-2022 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија под 21 година|Италија 21]] }} '''Келвин Квартенг Јебоа''' (роден на [[6 мај]] [[2000]] година, во [[Акра]]) — [[Гана|ганско]]-[[Италија|италијански]] [[фудбал]]ер, {{Football/FW/player}} на [[ФК Минесота Јунајтед|Минесота Јунајтед]]. {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јебоа, Келвин}} [[Категорија:Родени во 1983 година]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Штурм Грац]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Џенова]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Аугсбург]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монпелје]] [[Категорија:Фудбалери на Стандард]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Минесота Јунајтед]] ade2m0e3ita0ipdrz94f2xm6nkmlvff 5544569 5544561 2026-04-25T10:40:47Z Carshalton 30527 5544569 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Келвин Јебоа | image = [[Податотека:Houston Dynamo vs Minnesota United (May 2025) 04 (cropped).jpg|200px]] | height = {{height|m=1.82}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2000|5|6}} | cityofbirth = {{роден во|Акра|}} | countryofbirth = [[Гана]] | nationality = {{flagsport|GHA}} [[Гана]]<br>{{flagsport|ITA}} [[Италија]] (од 2021) | currentclub = {{Fb team Minnesota United}} | clubnumber = 9 | position = [[Напад (фудбал)|напад]] | youthyears1 = 2005–2012 | youthclubs1 = {{Fb team Novara}} | youthyears2 = 2012–2016 | youthclubs2 = {{Fb team Monza}} | youthyears3 = 2016–2017 | youthclubs3 = {{Fb team West Ham United}} | youthyears4 = 2017–2018 | youthclubs4 = {{Fb team Gozzano}} | years1 = 2017-2018 | caps1 = 19 | goals1 = 6 | clubs1 = {{симбол2|Flag of None.svg}} [[ФК АК Лондон|АК Лондон]] | years2 = 2018-2021 | caps2 = 56 | goals2 = 10 | clubs2 = {{Fb team WSG Tirol}} | years3 = 2021-2022 | caps3 = 34 | goals3 = 17 | clubs3 = {{Fb team Sturm Graz}} | years4 = 2022-2024 | caps4 = 28 | goals4 = 1 | clubs4 = {{Fb team Genoa}} | years5 = 2023 | caps5 = 13 | goals5 = 1 | clubs5 = →{{Fb team Augsburg}} | years6 = 2023-2024 | caps6 = 13 | goals6 = 0 | clubs6 = →{{Fb team Montpellier}} | years7 = 2024 | caps7 = 14 | goals7 = 6 | clubs7 = →{{Fb team Standard Liege}} | years8 = 2024- | caps8 = 46 | goals8 = 18 | clubs8 = {{Fb team Minnesota United}} | nationalyears1 = 2021-2022 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија под 21 година|Италија 21]] }} '''Келвин Квартенг Јебоа''' (роден на [[6 мај]] [[2000]] година, во [[Акра]]) — [[Гана|ганско]]-[[Италија|италијански]] [[фудбал]]ер, {{Football/FW/player}} на [[ФК Минесота Јунајтед|Минесота Јунајтед]]. {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јебоа, Келвин}} [[Категорија:Родени во 1983 година]] [[Категорија:Гански фудбалери]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Штурм Грац]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Џенова]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Аугсбург]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монпелје]] [[Категорија:Фудбалери на Стандард]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Минесота Јунајтед]] cu4rt6w26xbfiedy95ijbrwtepro0um 0 1392555 5544511 2026-04-25T04:35:52Z Marco Mitrovich 114460 Создадена страница со: {{Инфокутија Населено место | name = Лесковица | native_name = Lescovița | settlement_type = Населба | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_shield = | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption... 5544511 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Лесковица | native_name = Lescovița | settlement_type = Населба | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_shield = | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 44 |latm = 52 |lats = 14 |latNS = N | longd = 21 |longm = 32 |longs = 43 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Романија]] | subdivision_type1 = [[Окрузи во Романија|Округ]] | subdivision_name1 = [[Караш-Северин (округ)|Караш-Северин]] | subdivision_type2 = [[Општини во Романија|Општина]] | subdivision_name2 = Најдаш | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 127 | population_footnotes = | population_total = 223 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 327281 | area_code_type = | area_code = 0255 | registration_plate = CS }} '''Лесковица''' ({{langx|ro|Lescovița}}) е населено место во [[Караш-Северин (округ)|округот Караш-Северин]], [[Романија]]. Според пописот од 2021 година имало 223 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-census.htm All places: 1992, 2002, 2011, 2021 censuses] pop-stat.mashke.org</ref> Припаѓа на општината Најдаш. Селото е мнозински [[Срби|српско]]. == Демографија == ;Етнички состав во населба (285 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 2011 година<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-ethnic-loc2011.htm Ethnic composition, all places: 2011 census] pop-stat.mashke.org</ref> |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|60}} {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|33.7}} }} == Поврзано == * [[Караш-Северин (округ)]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Населени места во Романија]] [[Категорија:Караш-Северин (округ)]] acgtlkveriz0z6eje7qu7f47693ujf8 0 1392556 5544513 2026-04-25T06:01:06Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1290875425|Andrew Heiskell Award]]“ 5544513 wikitext text/x-wiki '''Награда „Ендру Хајскел“''' - награда основана од [[Институтот за меѓународно образование]] во 2001 година. Наградата е именувана по името на [[Ендру Хајскел]], поранешен претседател на [[Тајм инк.|„Тајм инк.“]] и член на извршниот комитет на одборот на доверители на IIE.<ref name="aha01">{{Узурпирана|1=[https://web.archive.org/web/20040815063359/http://www.iienetwork.org/?p=27475 Andrew Heiskell Awards For Innovation in International Education]}}</ref> Целта на оваа награда е да се промовира и оддаде почит на извонредната иницијатива што ја спроведуваат универзитетите и колеџите во меѓународното високо образование во рамките на мрежата на IIE. == Категории == Наградата се доделува во следните категории:<ref name="aha01">{{Узурпирана|1=[https://web.archive.org/web/20040815063359/http://www.iienetwork.org/?p=27475 Andrew Heiskell Awards For Innovation in International Education]}}</ref> * Интернационализација на кампусот * Студирање во странство * Меѓународни партнерства за размена == Наводи == == Надворешни врски == * [http://www.iie.org/ Институт за меѓународно образование] * {{Узурпирана|1=[https://web.archive.org/web/20030903095322/http://www.iienetwork.org/?p=26627 List of recipients, 2001-09]}} [[Категорија:Меѓународни академски награди]] ie0jf9jpeepna9gjatwhq2snwv73as2 5544514 5544513 2026-04-25T06:02:39Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5544514 wikitext text/x-wiki '''Награда „Ендру Хајскел“''' — награда основана од [[Институтот за меѓународно образование]] во 2001 година. Наградата е именувана по името на [[Ендру Хајскел]], поранешен претседател на [[Тајм инк.|„Тајм инк.“]] и член на извршниот комитет на одборот на доверители на IIE.<ref name="aha01">{{Узурпирана|1=[https://web.archive.org/web/20040815063359/http://www.iienetwork.org/?p=27475 Andrew Heiskell Awards For Innovation in International Education]}}</ref> Целта на оваа награда е да се промовира и оддаде почит на извонредната иницијатива што ја спроведуваат универзитетите и колеџите во меѓународното високо образование во рамките на мрежата на IIE. == Категории == Наградата се доделува во следните категории:<ref name="aha01">{{Узурпирана|1=[https://web.archive.org/web/20040815063359/http://www.iienetwork.org/?p=27475 Andrew Heiskell Awards For Innovation in International Education]}}</ref> * Интернационализација на кампусот * Студирање во странство * Меѓународни партнерства за размена == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.iie.org/ Институт за меѓународно образование] * {{Узурпирана|1=[https://web.archive.org/web/20030903095322/http://www.iienetwork.org/?p=26627 List of recipients, 2001-09]}} [[Категорија:Меѓународни академски награди]] eft28biys3bosci0yhqobjweu0d09hs 1 1392557 5544515 2026-04-25T06:02:53Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5544515 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1392558 5544517 2026-04-25T07:06:03Z Пакко 4588 Создадена страница со: {{Инфокутија Населено место | name = Општина Полски Тр’мбеш | native_name = Община Полски Тръмбеш | native_name_lang = bg | settlement_type = [[Општини во Бугарија|Општина]] | image_skyline = PolskiTrambesh Municipality Within Bulgaria.png | image_caption = Положба на Општина Пол... 5544517 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Општина Полски Тр’мбеш | native_name = Община Полски Тръмбеш | native_name_lang = bg | settlement_type = [[Општини во Бугарија|Општина]] | image_skyline = PolskiTrambesh Municipality Within Bulgaria.png | image_caption = Положба на Општина Полски Тр’мбеш во Бугарија (означена со црвено) | image_flag = Flag of Polski Trambesh.gif | flag_size = 120px | image_shield = | shield_size = 90px | pushpin_map = | latd = 43 |latm = 23 |lats = |latNS = N | longd = 25 |longm = 39 |longs = |longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = [[Земји во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Бугарија]] | subdivision_type1 = [[Области во Бугарија|Област]] | subdivision_name1 = [[Велико Трново (област)|Велико Трново]] | seat_type = Административен центар | seat = [[Полски Тр’мбеш]] | leader_title = Градоначалник | leader_name = Георги Чак’ров | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 463.65 | elevation_m = | blank1_name = Населени места | blank1_info = 1 град и 14 села | population_total = 12.597 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] | utc_offset1 = +2 | timezone1_DST = [[Источноевропско летно време|EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = [[Поштенски број]] | postal_code = 5180 | area_code_type = Повикувачки број | area_code = +359 6141 | website = {{URL|https://www.trambesh.bg}} }} '''Општина Полски Тр’мбеш''' ({{Langx|bg|Община Полски Тръмбеш}}) — општина во Северна [[Бугарија]], една од составните [[Општини во Бугарија|општини]] на [[Велико Трново (област)|Великотрновската област]]. Административен центар е градот [[Полски Тр’мбеш]]. Има 12.597 жители (2022).<ref>{{cite web |url=https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-06-2022_2.txt |title=Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица |date=15.06.2022 |lang=bg}}</ref> == Географија == Општината се наоѓа во северниот дел на [[Велико Трново (област)|Великотрновската област]]. Со својата површина од 463,652 km² го зазема 6-то место меѓу 10-те општини во областа, што претставува 9,95% од нејзината територија. Територијата ѝ е претежно рамничарска и зафаќа делови од [[Дунавска Рамнина|Дунавската Рамнина]]. == Самоуправа == Општината се состои од 15 [[Населено место|населени места]], од кои 1 [[град]] и 14 [[село|села]]. Список на населените места, подредени по азбучен ред: * [[Врзулица]] * [[Горна Липница]] * [[Градина (Великотрновско)|Градина]] * [[Долна Липница]] * [[Иванча (Великотрновско)|Иванча]] * [[Каранци]] * [[Климентово (Великотрновско)|Климентово]] * [[Куцина]] * [[Масларево]] * [[Обединение (село)|Обединение]] * [[Орловец]] * [[Павел (село)|Павел]] * [[Петко Каравелово]] * '''[[Полски Тр’мбеш]]''' * [[Полски Сеновец]] * [[Раданово]] * [[Страхилово]] == Поврзано == * [[Велико Трново (област)|Област Велико Трново]] * [[Општини во Бугарија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.trambesh.bg/ Мрежно место на Општина Полски Тр’мбеш] {{bg}} {{Општина Полски Тр’мбеш}} {{Бугарија-гео-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Полски Тр’мбеш}} [[Категорија:Општини во областа Велико Трново|Полски Тр’мбеш]] 9nrang6oebhq9wreudv6bam15no3q9y 10 1392559 5544518 2026-04-25T07:08:17Z Пакко 4588 Создадена страница со: {{Navbox | name = Општина Полски Тр’мбеш | title = Населени места во [[Општина Полски Тр’мбеш]] | listclass = hlist | state = {{{state|}}} | liststyle = text-align: justify; | above = | image = | group1 = Градови | list1 = * '''[[Полски Тр’мбеш]]''' | group2 = Села | list2 = * [[Варзулица]] * Горна Л... 5544518 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Општина Полски Тр’мбеш | title = Населени места во [[Општина Полски Тр’мбеш]] | listclass = hlist | state = {{{state|}}} | liststyle = text-align: justify; | above = | image = | group1 = Градови | list1 = * '''[[Полски Тр’мбеш]]''' | group2 = Села | list2 = * [[Варзулица]] * [[Горна Липница]] * [[Градина (Великотрновско)|Градина]] * [[Долна Липница]] * [[Иванча (Великотрновско)|Иванча]] * [[Каранци]] * [[Климентово (Великотрновско)|Климентово]] * [[Куцина]] * [[Масларево]] * [[Обединение (село)|Обединение]] * [[Орловец]] * [[Павел (село)|Павел]] * [[Петко Каравелово]] * [[Полски Сеновец]] * [[Раданово]] * [[Страхилово]] | below = }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за општини во Бугарија|Полски Тр’мбеш]] </noinclude> gu9gzbvxhzw4e92n9m3fbp7ytajsnwy 0 1392560 5544519 2026-04-25T07:08:44Z Пакко 4588 Пренасочување кон [[Полски Тр’мбеш (општина)]] 5544519 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Полски Тр’мбеш (општина)]] 8ccuzotctuqkevtlaswl55nh1piaq7s 0 1392561 5544522 2026-04-25T08:23:37Z Marco Mitrovich 114460 Создадена страница со: {{Инфокутија Населено место | name = Нова Молдава | native_name = Moldova Nouă | settlement_type = Населба и Град | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_shield = ROU CS Moldova Noua CoA1.png | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | push... 5544522 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Нова Молдава | native_name = Moldova Nouă | settlement_type = Населба и Град | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_shield = ROU CS Moldova Noua CoA1.png | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 44 |latm = 44 |lats = 09 |latNS = N | longd = 21 |longm = 39 |longs = 56 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Романија]] | subdivision_type1 = [[Окрузи во Романија|Округ]] | subdivision_name1 = [[Караш-Северин (округ)|Караш-Северин]] | subdivision_type2 = [[Општини во Романија|Град]] | subdivision_name2 = Нова Молдава | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 73 | population_footnotes = | population_as_of = 2021 | population_blank1_title = Населба | population_blank1 = 6.034 | population_density_blank1_km2 = auto | population_blank2_title = Град | population_blank2 = 9.278 | population_density_blank2_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 325500 | area_code_type = | area_code = 0255 | registration_plate = CS }} '''Нова Нолдава''' ({{langx|ro|Moldova Nouă}}) е град во [[Караш-Северин (округ)|округот Караш-Северин]], [[Романија]]. Според пописот од 2021 година имало 6.034 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-census.htm All places: 1992, 2002, 2011, 2021 censuses] pop-stat.mashke.org</ref> Градот Нова Молдава ги опфаќа и населените места Стара Молдава, Мачевиќ и Молдовица. [[Податотека:Moldova Noua jud Caras-Severin.svg|мини|200п|центар|Град Нова Молдава во карта на округот Караш-Северин]] == Население == ;Етнички состав во градот {{bar box |float=center |title=Етнички групи 2021 година<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-ethnic-comm2021.htm Ethnic composition, all communes: 2021 census ] pop-stat.mashke.org</ref> |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|69.8}} {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|10.7}} {{Столбен постоток|[[Роми]]|brown|1.4}} }} == Поврзано == * [[Караш-Северин (округ)]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Општини во Романија]] [[Категорија:Градови во Романија]] [[Категорија:Караш-Северин (округ)]] m8br2jmeq9ajggwxzym3dha3inpko92 5544525 5544522 2026-04-25T08:29:39Z Marco Mitrovich 114460 5544525 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Нова Молдава | native_name = Moldova Nouă | settlement_type = Населба и Град | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_shield = ROU CS Moldova Noua CoA1.png | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 44 |latm = 44 |lats = 09 |latNS = N | longd = 21 |longm = 39 |longs = 56 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Романија]] | subdivision_type1 = [[Окрузи во Романија|Округ]] | subdivision_name1 = [[Караш-Северин (округ)|Караш-Северин]] | subdivision_type2 = [[Општини во Романија|Град]] | subdivision_name2 = Нова Молдава | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 141 | population_footnotes = | population_as_of = 2021 | population_blank1_title = Населба | population_blank1 = 6.034 | population_density_blank1_km2 = auto | population_blank2_title = Град | population_blank2 = 9.278 | population_density_blank2_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 325500 | area_code_type = | area_code = 0255 | registration_plate = CS }} '''Нова Нолдава''' ({{langx|ro|Moldova Nouă}}) е град во [[Караш-Северин (округ)|округот Караш-Северин]], [[Романија]]. Според пописот од 2021 година имало 6.034 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-census.htm All places: 1992, 2002, 2011, 2021 censuses] pop-stat.mashke.org</ref> Градот Нова Молдава ги опфаќа и населените места Стара Молдава, Мачевиќ и Молдовица. [[Податотека:Moldova Noua jud Caras-Severin.svg|мини|200п|центар|Град Нова Молдава во карта на округот Караш-Северин]] == Историја == == Население == ;Етнички состав во градот {{bar box |float=center |title=Етнички групи 2021 година<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-ethnic-comm2021.htm Ethnic composition, all communes: 2021 census ] pop-stat.mashke.org</ref> |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|69.8}} {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|10.7}} {{Столбен постоток|[[Роми]]|brown|1.4}} }} == Поврзано == * [[Караш-Северин (округ)]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Општини во Романија]] [[Категорија:Градови во Романија]] [[Категорија:Караш-Северин (округ)]] 0rou8c1lylude84x1r4x32nantj03ot 5544534 5544525 2026-04-25T08:40:16Z Marco Mitrovich 114460 5544534 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Нова Молдава | native_name = Moldova Nouă | settlement_type = Населба и Град | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_shield = ROU CS Moldova Noua CoA1.png | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 44 |latm = 44 |lats = 09 |latNS = N | longd = 21 |longm = 39 |longs = 56 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Романија]] | subdivision_type1 = [[Окрузи во Романија|Округ]] | subdivision_name1 = [[Караш-Северин (округ)|Караш-Северин]] | subdivision_type2 = [[Општини во Романија|Град]] | subdivision_name2 = Нова Молдава | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 141 | population_footnotes = | population_as_of = 2021 | population_blank1_title = Населба | population_blank1 = 6.034 | population_density_blank1_km2 = auto | population_blank2_title = Град | population_blank2 = 9.278 | population_density_blank2_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 325500 | area_code_type = | area_code = 0255 | registration_plate = CS }} '''Нова Нолдава''' ({{langx|ro|Moldova Nouă}}) е град во [[Караш-Северин (округ)|округот Караш-Северин]], [[Романија]]. Според пописот од 2021 година имало 6.034 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-census.htm All places: 1992, 2002, 2011, 2021 censuses] pop-stat.mashke.org</ref> Градот Нова Молдава ги опфаќа и населените места Стара Молдава, Мачевиќ и Молдовица. Поранешното село Стара Молдава било припоено кон местото во средината на 20 век.<ref>Церовић, Љубивоје; Срби у Румунији; 2000; Темишвар</ref> [[Податотека:Moldova Noua jud Caras-Severin.svg|мини|200п|центар|Град Нова Молдава во карта на округот Караш-Северин]] == Историја == Во раната историја, местото се викало Бошњак (турски: Bosnyak). Под ова име е запишано во отоманските пописни регистри од 16 век. Селото припаѓало на нахија чие седиште било во блиската (стара) Молдавија. Името Бошњак преживеало до 18 век, кога населбата била реорганизирана и наречена Нова Молдавија.[4] Во 1774 година, австрискиот царски ревизор Ерлер забележал дека местото Нова Молдавија, со воен статус, припаѓало на округот Ракаждија, Новопаланачки округ. Има рудник за бакар, римокатоличка црква и мешано население, српско и влашко.[5] == Население == ;Етнички состав во градот {{bar box |float=center |title=Етнички групи 2021 година<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-ethnic-comm2021.htm Ethnic composition, all communes: 2021 census ] pop-stat.mashke.org</ref> |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|69.8}} {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|10.7}} {{Столбен постоток|[[Роми]]|brown|1.4}} }} == Поврзано == * [[Караш-Северин (округ)]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Општини во Романија]] [[Категорија:Градови во Романија]] [[Категорија:Караш-Северин (округ)]] q07ng7ld4k3qxcr7by4enabrq499puk 5544538 5544534 2026-04-25T08:45:59Z Marco Mitrovich 114460 /* Историја */ 5544538 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Нова Молдава | native_name = Moldova Nouă | settlement_type = Населба и Град | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_shield = ROU CS Moldova Noua CoA1.png | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 44 |latm = 44 |lats = 09 |latNS = N | longd = 21 |longm = 39 |longs = 56 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Романија]] | subdivision_type1 = [[Окрузи во Романија|Округ]] | subdivision_name1 = [[Караш-Северин (округ)|Караш-Северин]] | subdivision_type2 = [[Општини во Романија|Град]] | subdivision_name2 = Нова Молдава | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 141 | population_footnotes = | population_as_of = 2021 | population_blank1_title = Населба | population_blank1 = 6.034 | population_density_blank1_km2 = auto | population_blank2_title = Град | population_blank2 = 9.278 | population_density_blank2_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 325500 | area_code_type = | area_code = 0255 | registration_plate = CS }} '''Нова Нолдава''' ({{langx|ro|Moldova Nouă}}) е град во [[Караш-Северин (округ)|округот Караш-Северин]], [[Романија]]. Според пописот од 2021 година имало 6.034 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-census.htm All places: 1992, 2002, 2011, 2021 censuses] pop-stat.mashke.org</ref> Градот Нова Молдава ги опфаќа и населените места Стара Молдава, Мачевиќ и Молдовица. Поранешното село Стара Молдава било припоено кон местото во средината на 20 век.<ref>Церовић, Љубивоје; Срби у Румунији; 2000; Темишвар</ref> [[Податотека:Moldova Noua jud Caras-Severin.svg|мини|200п|центар|Град Нова Молдава во карта на округот Караш-Северин]] == Историја == Во раната историја, местото се викало ''Бошњак'' (турски: Bosnyak). Под ова име е запишано во отоманските пописни регистри од 16 век. Селото припаѓало на нахија чие седиште било во блиската Стара Молдава. Името Бошњак преживеало до 18 век, кога населбата била реорганизирана и наречена ''Нова Молдава''.<ref>Engel, Pál (1996). A temesvári és moldovai szandzsák törökkori települései (1554-1579). Szeged</ref> Во 1774 година, австрискиот царски ревизор Ерлер забележал дека местото Нова Молдавија, со воен статус, припаѓало на округот Ракаждија, Новопаланачки округ. Има рудник за бакар, римокатоличка црква и мешано население, српско и влашко.<ref>Ј.Ј. Ерлер: "Банат", Панчево 2003.</ref> == Население == ;Етнички состав во градот {{bar box |float=center |title=Етнички групи 2021 година<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-ethnic-comm2021.htm Ethnic composition, all communes: 2021 census ] pop-stat.mashke.org</ref> |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|69.8}} {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|10.7}} {{Столбен постоток|[[Роми]]|brown|1.4}} }} == Поврзано == * [[Караш-Северин (округ)]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Општини во Романија]] [[Категорија:Градови во Романија]] [[Категорија:Караш-Северин (округ)]] 4bhnzos5y9ce87vvdaf9g1z47vssa8o 5544539 5544538 2026-04-25T08:55:43Z Marco Mitrovich 114460 /* Историја */ 5544539 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Нова Молдава | native_name = Moldova Nouă | settlement_type = Населба и Град | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_shield = ROU CS Moldova Noua CoA1.png | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 44 |latm = 44 |lats = 09 |latNS = N | longd = 21 |longm = 39 |longs = 56 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Романија]] | subdivision_type1 = [[Окрузи во Романија|Округ]] | subdivision_name1 = [[Караш-Северин (округ)|Караш-Северин]] | subdivision_type2 = [[Општини во Романија|Град]] | subdivision_name2 = Нова Молдава | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 141 | population_footnotes = | population_as_of = 2021 | population_blank1_title = Населба | population_blank1 = 6.034 | population_density_blank1_km2 = auto | population_blank2_title = Град | population_blank2 = 9.278 | population_density_blank2_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 325500 | area_code_type = | area_code = 0255 | registration_plate = CS }} '''Нова Нолдава''' ({{langx|ro|Moldova Nouă}}) е град во [[Караш-Северин (округ)|округот Караш-Северин]], [[Романија]]. Според пописот од 2021 година имало 6.034 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-census.htm All places: 1992, 2002, 2011, 2021 censuses] pop-stat.mashke.org</ref> Градот Нова Молдава ги опфаќа и населените места Стара Молдава, Мачевиќ и Молдовица. Поранешното село Стара Молдава било припоено кон местото во средината на 20 век.<ref>Церовић, Љубивоје; Срби у Румунији; 2000; Темишвар</ref> [[Податотека:Moldova Noua jud Caras-Severin.svg|мини|200п|центар|Град Нова Молдава во карта на округот Караш-Северин]] == Историја == Во раната историја, местото се викало ''Бошњак'' (турски: Bosnyak). Под ова име е запишано во отоманските пописни регистри од 16 век. Селото припаѓало на нахија чие седиште било во блиската Стара Молдава. Името Бошњак преживеало до 18 век, кога населбата била реорганизирана и наречена ''Нова Молдава''.<ref>Engel, Pál (1996). A temesvári és moldovai szandzsák törökkori települései (1554-1579). Szeged</ref> Во 1774 година, австрискиот царски ревизор Ерлер забележал дека местото Нова Молдава, со воен статус, припаѓало на округот Ракаждија, Новопаланачки округ. Има рудник за бакар, римокатоличка црква и мешано население, [[Срби|српско]] и [[Романци|влашко]].<ref>Ј.Ј. Ерлер: "Банат", Панчево 2003.</ref> == Население == ;Етнички состав во градот {{bar box |float=center |title=Етнички групи 2021 година<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-ethnic-comm2021.htm Ethnic composition, all communes: 2021 census ] pop-stat.mashke.org</ref> |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|69.8}} {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|10.7}} {{Столбен постоток|[[Роми]]|brown|1.4}} }} == Поврзано == * [[Караш-Северин (округ)]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Општини во Романија]] [[Категорија:Градови во Романија]] [[Категорија:Караш-Северин (округ)]] 7yohpowhfw50w7uvkolv8yujdhdlt4n 5544542 5544539 2026-04-25T08:58:56Z Marco Mitrovich 114460 /* Население */ 5544542 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Нова Молдава | native_name = Moldova Nouă | settlement_type = Населба и Град | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_shield = ROU CS Moldova Noua CoA1.png | nickname = | pushpin_map = Романија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 44 |latm = 44 |lats = 09 |latNS = N | longd = 21 |longm = 39 |longs = 56 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Романија]] | subdivision_type1 = [[Окрузи во Романија|Округ]] | subdivision_name1 = [[Караш-Северин (округ)|Караш-Северин]] | subdivision_type2 = [[Општини во Романија|Град]] | subdivision_name2 = Нова Молдава | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 141 | population_footnotes = | population_as_of = 2021 | population_blank1_title = Населба | population_blank1 = 6.034 | population_density_blank1_km2 = auto | population_blank2_title = Град | population_blank2 = 9.278 | population_density_blank2_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 325500 | area_code_type = | area_code = 0255 | registration_plate = CS }} '''Нова Нолдава''' ({{langx|ro|Moldova Nouă}}) е град во [[Караш-Северин (округ)|округот Караш-Северин]], [[Романија]]. Според пописот од 2021 година имало 6.034 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-census.htm All places: 1992, 2002, 2011, 2021 censuses] pop-stat.mashke.org</ref> Градот Нова Молдава ги опфаќа и населените места Стара Молдава, Мачевиќ и Молдовица. Поранешното село Стара Молдава било припоено кон местото во средината на 20 век.<ref>Церовић, Љубивоје; Срби у Румунији; 2000; Темишвар</ref> [[Податотека:Moldova Noua jud Caras-Severin.svg|мини|200п|центар|Град Нова Молдава во карта на округот Караш-Северин]] == Историја == Во раната историја, местото се викало ''Бошњак'' (турски: Bosnyak). Под ова име е запишано во отоманските пописни регистри од 16 век. Селото припаѓало на нахија чие седиште било во блиската Стара Молдава. Името Бошњак преживеало до 18 век, кога населбата била реорганизирана и наречена ''Нова Молдава''.<ref>Engel, Pál (1996). A temesvári és moldovai szandzsák törökkori települései (1554-1579). Szeged</ref> Во 1774 година, австрискиот царски ревизор Ерлер забележал дека местото Нова Молдава, со воен статус, припаѓало на округот Ракаждија, Новопаланачки округ. Има рудник за бакар, римокатоличка црква и мешано население, [[Срби|српско]] и [[Романци|влашко]].<ref>Ј.Ј. Ерлер: "Банат", Панчево 2003.</ref> == Население == ;Етнички состав во градот (9,278 жители) {{bar box |float=center |title=Етнички групи 2021 година<ref>[http://pop-stat.mashke.org/romania-ethnic-comm2021.htm Ethnic composition, all communes: 2021 census ] pop-stat.mashke.org</ref> |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Романци]]|yellow|69.8}} {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|10.7}} {{Столбен постоток|[[Роми]]|brown|1.4}} }} == Поврзано == * [[Караш-Северин (округ)]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Општини во Романија]] [[Категорија:Градови во Романија]] [[Категорија:Караш-Северин (округ)]] k8hs2lmkh91lxlouujbauehaadm624i 0 1392562 5544523 2026-04-25T08:26:32Z Пакко 4588 Создадена страница со: {{Инфокутија Населено место | name = Општина Свиштов | native_name = Община Свищов | native_name_lang = bg | settlement_type = [[Општини во Бугарија|Општина]] | image_skyline = Svishtov Municipality Within Bulgaria.png | image_caption = Положба на Општина Свиштов во Бугарија (оз... 5544523 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Општина Свиштов | native_name = Община Свищов | native_name_lang = bg | settlement_type = [[Општини во Бугарија|Општина]] | image_skyline = Svishtov Municipality Within Bulgaria.png | image_caption = Положба на Општина Свиштов во Бугарија (означена со црвено) | image_flag = | flag_size = 120px | image_shield = Svishtov-coat-of-arms.svg | shield_size = 90px | pushpin_map = | latd = 43 |latm = 37 |lats = |latNS = N | longd = 25 |longm = 21 |longs = |longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = [[Земји во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Бугарија]] | subdivision_type1 = [[Области во Бугарија|Област]] | subdivision_name1 = [[Велико Трново (област)|Велико Трново]] | seat_type = Административен центар | seat = [[Свиштов]] | leader_title = Градоначалник | leader_name = Генчо Генчев | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 625.32 | elevation_m = | blank1_name = Населени места | blank1_info = 1 град и 15 села | population_total = 34.488 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] | utc_offset1 = +2 | timezone1_DST = [[Источноевропско летно време|EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = [[Поштенски број]] | postal_code = 5250 | area_code_type = Повикувачки број | area_code = +359 631 | website = {{URL|https://www.svishtov.bg}} }} '''Општина Свиштов''' ({{Langx|bg|Община Свищов}}) — општина во Северна [[Бугарија]], една од составните [[Општини во Бугарија|општини]] на [[Велико Трново (област)|Великотрновската област]]. Административен центар е градот [[Свиштов]]. Има 34.488 жители (2022).<ref>{{cite web |url=https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-06-2022_2.txt |title=Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица |date=15.06.2022 |lang=bg}}</ref> == Географија == Општината се наоѓа во најсеверниот дел на [[Велико Трново (област)|Великотрновската област]]. Со својата површина од 625,321 km² го зазема 3-то место меѓу 10-те општини во областа, што претставува 13,41% од нејзината територија. Територијата ѝ е претежно рамничарска и зафаќа делови од Дунавската Рамнина. == Самоуправа == Општината се состои од 16 [[Населено место|населени места]], од кои 1 [[град]] и 15 [[село|села]]. Список на населените места, подредени по азбучен ред: * [[Алеково (Великотрновско)|Алеково]] * [[Александрово (Великотрновско)|Александрово]] * [[Б’лгарско Сливово]] * [[Вардим]] * [[Горна Студена]] * [[Дељановци]] * [[Драгомирово (Великотрновско)|Драгомирово]] * [[Козловец]] * [[Морава (село)|Морава]] * [[Овча Могила]] * [[Ореш]] * '''[[Свиштов]]''' * [[Совата]] * [[Хаџидимитрово (Великотрновско)|Хаџидимитрово]] * [[Царевец (Великотрновско)|Царевец]] * [[Червена]] == Поврзано == * [[Велико Трново (област)|Област Велико Трново]] * [[Општини во Бугарија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.svishtov.bg/ Мрежно место на Општина Свиштов] {{bg}} {{Општина Свиштов}} {{Бугарија-гео-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Свиштов}} [[Категорија:Општини во областа Велико Трново|Свиштов]] 0psodqz3hmeax21efg3eenawer7sbfa 5544524 5544523 2026-04-25T08:29:23Z Пакко 4588 * [[Горна Студена (Бугарија)|Горна Студена]] 5544524 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Општина Свиштов | native_name = Община Свищов | native_name_lang = bg | settlement_type = [[Општини во Бугарија|Општина]] | image_skyline = Svishtov Municipality Within Bulgaria.png | image_caption = Положба на Општина Свиштов во Бугарија (означена со црвено) | image_flag = | flag_size = 120px | image_shield = Svishtov-coat-of-arms.svg | shield_size = 90px | pushpin_map = | latd = 43 |latm = 37 |lats = |latNS = N | longd = 25 |longm = 21 |longs = |longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = [[Земји во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Бугарија]] | subdivision_type1 = [[Области во Бугарија|Област]] | subdivision_name1 = [[Велико Трново (област)|Велико Трново]] | seat_type = Административен центар | seat = [[Свиштов]] | leader_title = Градоначалник | leader_name = Генчо Генчев | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 625.32 | elevation_m = | blank1_name = Населени места | blank1_info = 1 град и 15 села | population_total = 34.488 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] | utc_offset1 = +2 | timezone1_DST = [[Источноевропско летно време|EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = [[Поштенски број]] | postal_code = 5250 | area_code_type = Повикувачки број | area_code = +359 631 | website = {{URL|https://www.svishtov.bg}} }} '''Општина Свиштов''' ({{Langx|bg|Община Свищов}}) — општина во Северна [[Бугарија]], една од составните [[Општини во Бугарија|општини]] на [[Велико Трново (област)|Великотрновската област]]. Административен центар е градот [[Свиштов]]. Има 34.488 жители (2022).<ref>{{cite web |url=https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-06-2022_2.txt |title=Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица |date=15.06.2022 |lang=bg}}</ref> == Географија == Општината се наоѓа во најсеверниот дел на [[Велико Трново (област)|Великотрновската област]]. Со својата површина од 625,321 km² го зазема 3-то место меѓу 10-те општини во областа, што претставува 13,41% од нејзината територија. Територијата ѝ е претежно рамничарска и зафаќа делови од Дунавската Рамнина. == Самоуправа == Општината се состои од 16 [[Населено место|населени места]], од кои 1 [[град]] и 15 [[село|села]]. Список на населените места, подредени по азбучен ред: * [[Алеково (Великотрновско)|Алеково]] * [[Александрово (Великотрновско)|Александрово]] * [[Б’лгарско Сливово]] * [[Вардим]] * [[Горна Студена (Бугарија)|Горна Студена]] * [[Дељановци]] * [[Драгомирово (Великотрновско)|Драгомирово]] * [[Козловец]] * [[Морава (село)|Морава]] * [[Овча Могила]] * [[Ореш]] * '''[[Свиштов]]''' * [[Совата]] * [[Хаџидимитрово (Великотрновско)|Хаџидимитрово]] * [[Царевец (Великотрновско)|Царевец]] * [[Червена]] == Поврзано == * [[Велико Трново (област)|Област Велико Трново]] * [[Општини во Бугарија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.svishtov.bg/ Мрежно место на Општина Свиштов] {{bg}} {{Општина Свиштов}} {{Бугарија-гео-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Свиштов}} [[Категорија:Општини во областа Велико Трново|Свиштов]] 7d6qre4kznsp6pgialit3qdmuk8pt51 10 1392563 5544526 2026-04-25T08:30:01Z Пакко 4588 Создадена страница со: {{Navbox | name = Општина Свиштов | title = Населени места во [[Општина Свиштов]] | listclass = hlist | state = {{{state|}}} | liststyle = text-align: justify; | above = | image = | group1 = Градови | list1 = * '''[[Свиштов]]''' | group2 = Села | list2 = * [[Алеково (Великотрновско)|Алеково]] * Алекса... 5544526 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Општина Свиштов | title = Населени места во [[Општина Свиштов]] | listclass = hlist | state = {{{state|}}} | liststyle = text-align: justify; | above = | image = | group1 = Градови | list1 = * '''[[Свиштов]]''' | group2 = Села | list2 = * [[Алеково (Великотрновско)|Алеково]] * [[Александрово (Великотрновско)|Александрово]] * [[Б’лгарско Сливово]] * [[Вардим]] * [[Горна Студена (Бугарија)|Горна Студена]] * [[Дељановци]] * [[Драгомирово (Великотрновско)|Драгомирово]] * [[Козловец]] * [[Морава (село)|Морава]] * [[Овча Могила]] * [[Ореш]] * [[Совата]] * [[Хаџидимитрово (Великотрновско)|Хаџидимитрово]] * [[Царевец (Великотрновско)|Царевец]] * [[Червена]] | below = }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за општини во Бугарија|Свиштов]] </noinclude> h8ydu94hxe2bqv1tl3xpxqukly112g0 0 1392564 5544527 2026-04-25T08:30:22Z Пакко 4588 Пренасочување кон [[Свиштов (општина)]] 5544527 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Свиштов (општина)]] hms9pgkfq991ny6hiu2myvu03wiris8 0 1392565 5544529 2026-04-25T08:35:14Z Пакко 4588 Пакко ја премести страницата [[Горна Студена]] на [[Горна Студена (Србија)]]: ослободување на место за страница за појаснување 5544529 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Горна Студена (Србија)]] hm624k1t5jna4v7b196ukvnaqvf30lj 5544530 5544529 2026-04-25T08:35:50Z Пакко 4588 {{појаснување}} 5544530 wikitext text/x-wiki '''Горна Студена''' може да се однесува на: === Во Бугарија === *[[Горна Студена (Бугарија)|Горна Студена]] — село во [[Свиштов (општина)|Општина Свиштов]] [[Велико Трново (област)|Великотрновската Област]]; === Во Србија === *[[Горна Студена (Србија)|Горна Студена]] — село во градска општината [[Нишка Бања]] во градот [[Ниш]], [[Нишавски Управен Округ]]; {{појаснување}} 21d2ixkjl7wa5xmrix77gy4qrgoj0q9 5544541 5544530 2026-04-25T08:58:05Z Пакко 4588 , 5544541 wikitext text/x-wiki '''Горна Студена''' може да се однесува на: === Во Бугарија === *[[Горна Студена (Бугарија)|Горна Студена]] — село во [[Свиштов (општина)|Општина Свиштов]], [[Велико Трново (област)|Великотрновската Област]]; === Во Србија === *[[Горна Студена (Србија)|Горна Студена]] — село во градска општината [[Нишка Бања]] во градот [[Ниш]], [[Нишавски Управен Округ]]; {{појаснување}} qffm6bbz57vpjk1idezms3uvtl3g03d 0 1392566 5544533 2026-04-25T08:39:31Z Пакко 4588 Пакко ја премести страницата [[Долна Студена]] на [[Долна Студена (Србија)]]: ослободување на место за страница за појаснување 5544533 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Долна Студена (Србија)]] n93i69et2w92ujkp6fqh7huju8iq0fa 5544535 5544533 2026-04-25T08:41:54Z Пакко 4588 Отстрането пренасочување кон [[Долна Студена (Србија)]] 5544535 wikitext text/x-wiki '''Долна Студена''' може да се однесува на: === Во Бугарија === *[[Долна Студена (Бугарија)|Долна Студена]] — село во [[Ценово (општина)|Општина Ценово]], [[Русе (област)|Област Русе]]; === Во Србија === *[[Долна Студена (Србија)|Долна Студена]] — село во градска општината [[Нишка Бања]] во градот [[Ниш]], [[Нишавски Управен Округ]]; {{појаснување}} ix1ysdt526ukrvv00q88r56ffk8e9lf 0 1392567 5544540 2026-04-25T08:57:14Z Пакко 4588 Создадена страница со: {{Другизначења4|село во Свиштовско|останати значења|Горна Студена}} {{Инфокутија Населено место | name = Горна Студена | native_name = Горна Студена | native_name_lang = bg | settlement_type = село | image_skyline = Culture center in Gorna Studena.jpg | image_caption = Читал... 5544540 wikitext text/x-wiki {{Другизначења4|село во Свиштовско|останати значења|Горна Студена}} {{Инфокутија Населено место | name = Горна Студена | native_name = Горна Студена | native_name_lang = bg | settlement_type = село | image_skyline = Culture center in Gorna Studena.jpg | image_caption = Читалиштето во центарот на Горна Студена | image_flag = | image_shield = | pushpin_map = Бугарија | pushpin_map_caption = Местоположба на Горна Студена во Бугарија | latd = 43 |latm = 25 |lats = 06 |latNS = N | longd = 25 |longm = 21 |longs = 04 |longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Земја | subdivision_name = [[Бугарија]] | subdivision_type1 = Област | subdivision_name1 = [[Велико Трново (област)|Велико Трново]] | subdivision_type2 = Општина | subdivision_name2 = [[Општина Свиштов|Свиштов]] | leader_party = | leader_title = Градоначалник | leader_name = Лора Ѓоргиева | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 67,82 | elevation_m = 106 | population_total = 349 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[EET]] | utc_offset1 = +2 | timezone1_DST = [[EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = поштенски број | postal_code = 5293 | area_code = +359 06323 | website = }} '''Горна Студена''' ({{langx|bg|Горна Студена}}) — село во Северна [[Бугарија]]. Административно припаѓа на [[Општина Свиштов|општина Свиштов]], [[Велико Трново (област)|Великотрновска област]]. Има население од околу 349 жители (2022).<ref>[https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-06-2022_2.txt Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица] oт дата 15.06.2022 г.</ref> == Географија == Селото Горна Студена се наоѓа во средниот дел на [[Дунавска Рамнина|Дунавската Рамнина]], на околу 22 км јужно од оптинскиот центар [[Свиштов]] и на 55 километри северно од регионалниот центар [[Велико Трново]]. Соседни населени места се селата [[Овча Могила]] – околу 7 км на запад, [[Александрово (Великотрновско)|Александрово]] – околу 5 км на североисток, [[Масларево]] – околу 9 км на исток и [[Караисен]] – околу 4 км на југ. Селото спаѓа во зона со [[умереноконтинентална клима]].<ref name=ЕБ>Енциклопедија „Бугарија“, том 2, стр. 136, Издателство на БАН, Софија, 1981 г.</ref> == Историја == За време на [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна (1877–1878)]], во Горна Студена се наоѓал Главниот стан на рускиот император [[Александар II]]. Денес во селото постои музеј посветен на овие историски настани. == Култура == *Музеј на „Главниот стан на Руската армија од 1877 г.“; *Народно читалиште „Просвештение“ основано во [[1896]] година. == Редовни настани == *Собор на селото — се одржува секоја година во последната седмица од месец октомври. == Спорт == Фудбалскиот клуб на селото се вика '''ФК Горна Студена'''. Клубот има долга традиција во локалните фудбалски првенства на Великотрновската област. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[https://www.svishtov.bg/bg/naseleni-mesta/selo-gorna-studena Страница за Горна Студена на официјалниот сајт на Општина Свиштов] {{Општина Свиштов}} [[Категорија:Села во Бугарија]] [[Категорија:Населени места во Општина Свиштов]] c8pvqs50pe6mz73tbyk38gksx0lgo9g 0 1392568 5544543 2026-04-25T09:09:58Z Пакко 4588 Создадена страница со: {{Другизначења4|село во Русенско|останати значења|Долна Студена}} {{Инфокутија Населено место | name = Долна Студена | native_name = Долна Студена | native_name_lang = bg | settlement_type = село | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_shield... 5544543 wikitext text/x-wiki {{Другизначења4|село во Русенско|останати значења|Долна Студена}} {{Инфокутија Населено место | name = Долна Студена | native_name = Долна Студена | native_name_lang = bg | settlement_type = село | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_shield = | pushpin_map = Бугарија | pushpin_map_caption = Местоположба на Долна Студена во Бугарија | latd = 43 |latm = 30 |lats = 33 |latNS = N | longd = 25 |longm = 37 |longs = 40 |longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Земја | subdivision_name = [[Бугарија]] | subdivision_type1 = Област | subdivision_name1 = [[Русе (област)|Русе]] | subdivision_type2 = Општина | subdivision_name2 = [[Општина Ценово|Ценово]] | leader_party = | leader_title = Градоначалник | leader_name = Ирена Тодорова | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 35,93 | elevation_m = 49 | population_total = 779 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[EET]] | utc_offset1 = +2 | timezone1_DST = [[EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = поштенски број | postal_code = 7135 | area_code = +359 08125 | website = }} '''Долна Студена''' ({{langx|bg|Долна Студена}}) — село во Северна [[Бугарија]]. Административно припаѓа на [[Општина Ценово|општина Ценово]], [[Русе (област)|Русенска Област]]. Има население од околу 779 жители (2022).<ref>[https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-06-2022_2.txt Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица] oт дата 15.06.2022 г.</ref> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во долниот тек на реката [[Јантра (река)|Јантра]], во северниот дел на [[Дунавска Рамнина|Дунавската Рамнина]]. Долна Студена е сместена на главниот пат кој ги поврзува градовите [[Русе]] и [[Велико Трново]]. Селото се наоѓа на 9 километри југоисточно од општинскиот центар [[Ценово (Русенско)|Ценово]] и на околу 55 километри од регионалниот центар [[Русе]]. == Историја == При избувнувањето на [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]], едно лице од селото Долна Студена било доброволец во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македонско-одринското ополчение]].<ref>Македоно-одринското опълчение 1912 - 1913 г.: Личен състав по документи на Дирекция „Централен военен архив“. София, Главно управление на архивите, Дирекция „Централен военен архив“ В. Търново, Архивни справочници № 9, 2006. ISBN 954-9800-52-0. с. 843.</ref> == Култура == * Црква „Света Петка“, изградена во средината на 19 век; * Народно [[читалиште]] „Просвета“, основано во [[1901]] година, кое е центар на културниот живот и фолклорните традиции во селото. == Редовни настани == * Собор на селото — традиционално се одржува секоја година во последната седмица на месец октомври или околу празникот [[Петковден]]. == Спорт == Фудбалскиот клуб на селото се вика '''ФК Дунав''' и се натпреварува во регионалната фудбалска група на Oбласт Русе. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.tsenovo.bg/ Официјална веб-страница на Општина Ценово] {{Општина Ценово}} [[Категорија:Села во Бугарија]] [[Категорија:Населени места во Општина Ценово]] 9ilhqmehzoej0dxpicwmg8mw3fc4fcn 10 1392569 5544546 2026-04-25T09:16:33Z Пакко 4588 Создадена страница со: {{Navbox | name = Општина Ценово | title = Населени места во [[Општина Ценово]] | listclass = hlist | state = {{{state|}}} | liststyle = text-align: justify; | above = | image = | group1 = Села | list1 = * [[Белцов]] * [[Бељаново]] * [[Долна Студена (Бугарија)|Долна Студена]] * [[Караманово]] * Кривин... 5544546 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Општина Ценово | title = Населени места во [[Општина Ценово]] | listclass = hlist | state = {{{state|}}} | liststyle = text-align: justify; | above = | image = | group1 = Села | list1 = * [[Белцов]] * [[Бељаново]] * [[Долна Студена (Бугарија)|Долна Студена]] * [[Караманово]] * [[Кривина (Русенско)|Кривина]] * [[Новград]] * [[Пиперково]] * [[Ценово (Русенско)|Ценово]] * [[Џуљуница (Русенско)|Џуљуница]] | below = }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за општини во Бугарија|Ценово]] </noinclude> 66l6nsa9hqrcp2uju9ooh89vxo6o1yt 0 1392570 5544548 2026-04-25T09:35:09Z Пакко 4588 Создадена страница со: {{Инфокутија Населено место | name = Општина Стражица | native_name = Община Стражица | native_name_lang = bg | settlement_type = [[Општини во Бугарија|Општина]] | image_skyline = Strazhitsa Municipality Within Bulgaria.png | image_caption = Положба на Општина Стражица во Бугари... 5544548 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Општина Стражица | native_name = Община Стражица | native_name_lang = bg | settlement_type = [[Општини во Бугарија|Општина]] | image_skyline = Strazhitsa Municipality Within Bulgaria.png | image_caption = Положба на Општина Стражица во Бугарија (означена со црвено) | image_flag = | flag_size = 120px | image_shield = | shield_size = 90px | pushpin_map = | latd = 43 |latm = 14 |lats = |latNS = N | longd = 25 |longm = 58 |longs = |longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = [[Земји во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Бугарија]] | subdivision_type1 = [[Области во Бугарија|Област]] | subdivision_name1 = [[Велико Трново (област)|Велико Трново]] | seat_type = Административен центар | seat = [[Стражица]] | leader_title = Градоначалник | leader_name = Јордан Цонев | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 508.30 | elevation_m = | blank1_name = Населени места | blank1_info = 1 град и 21 село | population_total = 13.842 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] | utc_offset1 = +2 | timezone1_DST = [[Источноевропско летно време|EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = [[Поштенски број]] | postal_code = 5150 | area_code_type = Повикувачки број | area_code = +359 6161 | website = {{URL|https://www.strazhitsa.egov.bg}} }} '''Општина Стражица''' ({{Langx|bg|Община Стражица}}) — општина во Северна [[Бугарија]], една од составните [[Општини во Бугарија|општини]] на [[Велико Трново (област)|Великотрновската област]]. Административен центар е градот [[Стражица]]. Има 13.842 жители (2022).<ref>{{cite web |url=https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-06-2022_2.txt |title=Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица |date=15.06.2022 |lang=bg}}</ref> == Географија == Општината се наоѓа во североисточниот дел на [[Велико Трново (област)|Великотрновската област]]. Со својата површина од 508,297 km² го зазема 5-то место меѓу 10-те општини во областа, што претставува 10,91% од нејзината територија. Релјефот на општината е разновиден — од рамничарски во северниот дел до ридски на југ, каде што се простираат делови од [[Предбалкан|Предбалканскиот регион]]. == Самоуправа == Општината се состои од 22 [[Населено место|населени места]], од кои 1 [[град]] и 21 [[село|села]]. Список на населените места, подредени по азбучен ред: <div style="column-count: 2; -moz-column-count: 2; -webkit-column-count: 2; column-gap: 20px; padding-top: 10px;"> * [[Асеново (Великотрновско)|Асеново]] * [[Балканци (Великотрновско)|Балканци]] * [[Благоево (Великотрновско)|Благоево]] * [[Брјаговица]] * [[Виноград]] * [[Владислав (село)|Владислав]] * [[Водно (Великотрновско)|Водно]] * [[Горски Сеновец]] * [[Железарци]] * [[Кавлак]] * [[Камен (Великотрновско)|Камен]] * [[Кесарево]] * [[Лозен (Великотрновско)|Лозен]] * [[Љубенци]] * [[Мирово (Великотрновско)|Мирово]] * [[Николаево (Великотрновско)|Николаево]] * [[Нова Врбовка]] * [[Ново Градиште]] * [[Паисиј (село)|Паисиј]] * '''[[Стражица]]''' * [[Сушица (Великотрновско)|Сушица]] * [[Теменуга (Великотрновско)|Теменуга]] * [[Царски Извор]] </div> == Поврзано == * [[Велико Трново (област)|ОБласт Великотрново]] * [[Општини во Бугарија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.strazhitsa.egov.bg/ Мрежно место на Општина Стражица] {{bg}} {{Општина Стражица}} {{Бугарија-гео-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Стражица}} [[Категорија:Општини во областа Велико Трново|Стражица]] dw00yrwmhpm40c7q3am299vpute451c 5544551 5544548 2026-04-25T09:53:17Z Пакко 4588 Emblem of Strazhitsa.png 5544551 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Општина Стражица | native_name = Община Стражица | native_name_lang = bg | settlement_type = [[Општини во Бугарија|Општина]] | image_skyline = Strazhitsa Municipality Within Bulgaria.png | image_caption = Положба на Општина Стражица во Бугарија (означена со црвено) | image_flag = | flag_size = 120px | image_shield = Emblem of Strazhitsa.png | shield_size = 90px | pushpin_map = | latd = 43 |latm = 14 |lats = |latNS = N | longd = 25 |longm = 58 |longs = |longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = [[Земји во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Бугарија]] | subdivision_type1 = [[Области во Бугарија|Област]] | subdivision_name1 = [[Велико Трново (област)|Велико Трново]] | seat_type = Административен центар | seat = [[Стражица]] | leader_title = Градоначалник | leader_name = Јордан Цонев | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 508.30 | elevation_m = | blank1_name = Населени места | blank1_info = 1 град и 21 село | population_total = 13.842 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] | utc_offset1 = +2 | timezone1_DST = [[Источноевропско летно време|EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = [[Поштенски број]] | postal_code = 5150 | area_code_type = Повикувачки број | area_code = +359 6161 | website = {{URL|https://www.strazhitsa.egov.bg}} }} '''Општина Стражица''' ({{Langx|bg|Община Стражица}}) — општина во Северна [[Бугарија]], една од составните [[Општини во Бугарија|општини]] на [[Велико Трново (област)|Великотрновската област]]. Административен центар е градот [[Стражица]]. Има 13.842 жители (2022).<ref>{{cite web |url=https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-06-2022_2.txt |title=Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица |date=15.06.2022 |lang=bg}}</ref> == Географија == Општината се наоѓа во североисточниот дел на [[Велико Трново (област)|Великотрновската област]]. Со својата површина од 508,297 km² го зазема 5-то место меѓу 10-те општини во областа, што претставува 10,91% од нејзината територија. Релјефот на општината е разновиден — од рамничарски во северниот дел до ридски на југ, каде што се простираат делови од [[Предбалкан|Предбалканскиот регион]]. == Самоуправа == Општината се состои од 22 [[Населено место|населени места]], од кои 1 [[град]] и 21 [[село|села]]. Список на населените места, подредени по азбучен ред: <div style="column-count: 2; -moz-column-count: 2; -webkit-column-count: 2; column-gap: 20px; padding-top: 10px;"> * [[Асеново (Великотрновско)|Асеново]] * [[Балканци (Великотрновско)|Балканци]] * [[Благоево (Великотрновско)|Благоево]] * [[Брјаговица]] * [[Виноград]] * [[Владислав (село)|Владислав]] * [[Водно (Великотрновско)|Водно]] * [[Горски Сеновец]] * [[Железарци]] * [[Кавлак]] * [[Камен (Великотрновско)|Камен]] * [[Кесарево]] * [[Лозен (Великотрновско)|Лозен]] * [[Љубенци]] * [[Мирово (Великотрновско)|Мирово]] * [[Николаево (Великотрновско)|Николаево]] * [[Нова Врбовка]] * [[Ново Градиште]] * [[Паисиј (село)|Паисиј]] * '''[[Стражица]]''' * [[Сушица (Великотрновско)|Сушица]] * [[Теменуга (Великотрновско)|Теменуга]] * [[Царски Извор]] </div> == Поврзано == * [[Велико Трново (област)|ОБласт Великотрново]] * [[Општини во Бугарија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.strazhitsa.egov.bg/ Мрежно место на Општина Стражица] {{bg}} {{Општина Стражица}} {{Бугарија-гео-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Стражица}} [[Категорија:Општини во областа Велико Трново|Стражица]] cf54ywnyzusdcieul2t843nue9vd9bg 5544557 5544551 2026-04-25T10:11:58Z Пакко 4588 +Flag of Strazhitsa.png 5544557 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Општина Стражица | native_name = Община Стражица | native_name_lang = bg | settlement_type = [[Општини во Бугарија|Општина]] | image_skyline = Strazhitsa Municipality Within Bulgaria.png | image_caption = Положба на Општина Стражица во Бугарија (означена со црвено) | image_flag = Flag of Strazhitsa.png | flag_size = 120px | image_shield = Emblem of Strazhitsa.png | shield_size = 90px | pushpin_map = | latd = 43 |latm = 14 |lats = |latNS = N | longd = 25 |longm = 58 |longs = |longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = [[Земји во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Бугарија]] | subdivision_type1 = [[Области во Бугарија|Област]] | subdivision_name1 = [[Велико Трново (област)|Велико Трново]] | seat_type = Административен центар | seat = [[Стражица]] | leader_title = Градоначалник | leader_name = Јордан Цонев | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 508.30 | elevation_m = | blank1_name = Населени места | blank1_info = 1 град и 21 село | population_total = 13.842 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] | utc_offset1 = +2 | timezone1_DST = [[Источноевропско летно време|EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = [[Поштенски број]] | postal_code = 5150 | area_code_type = Повикувачки број | area_code = +359 6161 | website = {{URL|https://www.strazhitsa.egov.bg}} }} '''Општина Стражица''' ({{Langx|bg|Община Стражица}}) — општина во Северна [[Бугарија]], една од составните [[Општини во Бугарија|општини]] на [[Велико Трново (област)|Великотрновската област]]. Административен центар е градот [[Стражица]]. Има 13.842 жители (2022).<ref>{{cite web |url=https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-06-2022_2.txt |title=Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица |date=15.06.2022 |lang=bg}}</ref> == Географија == Општината се наоѓа во североисточниот дел на [[Велико Трново (област)|Великотрновската област]]. Со својата површина од 508,297 km² го зазема 5-то место меѓу 10-те општини во областа, што претставува 10,91% од нејзината територија. Релјефот на општината е разновиден — од рамничарски во северниот дел до ридски на југ, каде што се простираат делови од [[Предбалкан|Предбалканскиот регион]]. == Самоуправа == Општината се состои од 22 [[Населено место|населени места]], од кои 1 [[град]] и 21 [[село|села]]. Список на населените места, подредени по азбучен ред: <div style="column-count: 2; -moz-column-count: 2; -webkit-column-count: 2; column-gap: 20px; padding-top: 10px;"> * [[Асеново (Великотрновско)|Асеново]] * [[Балканци (Великотрновско)|Балканци]] * [[Благоево (Великотрновско)|Благоево]] * [[Брјаговица]] * [[Виноград]] * [[Владислав (село)|Владислав]] * [[Водно (Великотрновско)|Водно]] * [[Горски Сеновец]] * [[Железарци]] * [[Кавлак]] * [[Камен (Великотрновско)|Камен]] * [[Кесарево]] * [[Лозен (Великотрновско)|Лозен]] * [[Љубенци]] * [[Мирово (Великотрновско)|Мирово]] * [[Николаево (Великотрновско)|Николаево]] * [[Нова Врбовка]] * [[Ново Градиште]] * [[Паисиј (село)|Паисиј]] * '''[[Стражица]]''' * [[Сушица (Великотрновско)|Сушица]] * [[Теменуга (Великотрновско)|Теменуга]] * [[Царски Извор]] </div> == Поврзано == * [[Велико Трново (област)|ОБласт Великотрново]] * [[Општини во Бугарија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.strazhitsa.egov.bg/ Мрежно место на Општина Стражица] {{bg}} {{Општина Стражица}} {{Бугарија-гео-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Стражица}} [[Категорија:Општини во областа Велико Трново|Стражица]] jxte0eq4n0vz1a4x4f5xsauee4w3sk0 5544558 5544557 2026-04-25T10:14:23Z Пакко 4588 a 5544558 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Општина Стражица | native_name = Община Стражица | native_name_lang = bg | settlement_type = [[Општини во Бугарија|Општина]] | image_skyline = Strazhitsa Municipality Within Bulgaria.png | image_caption = Положба на Општина Стражица во Бугарија (означена со црвено) | image_flag = Flag of Strazhitsa.png | flag_size = 120px | image_shield = Emblem of Strazhitsa.png | shield_size = 90px | pushpin_map = | latd = 43 |latm = 14 |lats = |latNS = N | longd = 25 |longm = 58 |longs = |longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = [[Земји во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Бугарија]] | subdivision_type1 = [[Области во Бугарија|Област]] | subdivision_name1 = [[Велико Трново (област)|Велико Трново]] | seat_type = Административен центар | seat = [[Стражица]] | leader_title = Градоначалник | leader_name = Јордан Цонев | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 508.30 | elevation_m = | blank1_name = Населени места | blank1_info = 1 град и 21 селa | population_total = 13.842 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] | utc_offset1 = +2 | timezone1_DST = [[Источноевропско летно време|EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = [[Поштенски број]] | postal_code = 5150 | area_code_type = Повикувачки број | area_code = +359 6161 | website = {{URL|https://www.strazhitsa.egov.bg}} }} '''Општина Стражица''' ({{Langx|bg|Община Стражица}}) — општина во Северна [[Бугарија]], една од составните [[Општини во Бугарија|општини]] на [[Велико Трново (област)|Великотрновската област]]. Административен центар е градот [[Стражица]]. Има 13.842 жители (2022).<ref>{{cite web |url=https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-06-2022_2.txt |title=Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица |date=15.06.2022 |lang=bg}}</ref> == Географија == Општината се наоѓа во североисточниот дел на [[Велико Трново (област)|Великотрновската област]]. Со својата површина од 508,297 km² го зазема 5-то место меѓу 10-те општини во областа, што претставува 10,91% од нејзината територија. Релјефот на општината е разновиден — од рамничарски во северниот дел до ридски на југ, каде што се простираат делови од [[Предбалкан|Предбалканскиот регион]]. == Самоуправа == Општината се состои од 22 [[Населено место|населени места]], од кои 1 [[град]] и 21 [[село|села]]. Список на населените места, подредени по азбучен ред: <div style="column-count: 2; -moz-column-count: 2; -webkit-column-count: 2; column-gap: 20px; padding-top: 10px;"> * [[Асеново (Великотрновско)|Асеново]] * [[Балканци (Великотрновско)|Балканци]] * [[Благоево (Великотрновско)|Благоево]] * [[Брјаговица]] * [[Виноград]] * [[Владислав (село)|Владислав]] * [[Водно (Великотрновско)|Водно]] * [[Горски Сеновец]] * [[Железарци]] * [[Кавлак]] * [[Камен (Великотрновско)|Камен]] * [[Кесарево]] * [[Лозен (Великотрновско)|Лозен]] * [[Љубенци]] * [[Мирово (Великотрновско)|Мирово]] * [[Николаево (Великотрновско)|Николаево]] * [[Нова Врбовка]] * [[Ново Градиште]] * [[Паисиј (село)|Паисиј]] * '''[[Стражица]]''' * [[Сушица (Великотрновско)|Сушица]] * [[Теменуга (Великотрновско)|Теменуга]] * [[Царски Извор]] </div> == Поврзано == * [[Велико Трново (област)|ОБласт Великотрново]] * [[Општини во Бугарија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.strazhitsa.egov.bg/ Мрежно место на Општина Стражица] {{bg}} {{Општина Стражица}} {{Бугарија-гео-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Стражица}} [[Категорија:Општини во областа Велико Трново|Стражица]] 8gredub27q98afma27j4kv9h18i5sxl 0 1392571 5544550 2026-04-25T09:52:57Z Пакко 4588 Пренасочување кон [[Стражица (општина)]] 5544550 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Стражица (општина)]] r9xct15zw8o1q9toekjr16nj49dothj 10 1392572 5544553 2026-04-25T09:55:48Z Пакко 4588 Создадена страница со: {{Navbox | name = Општина Стражица | title = Населени места во [[Општина Стражица]] | listclass = hlist | state = {{{state|}}} | liststyle = text-align: justify; | group1 = Градови | list1 = * '''[[Стражица]]''' | group2 = Села | list2 = * [[Асеново (Великотрновско)|Асеново]] * Балканци (Великотрнов... 5544553 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Општина Стражица | title = Населени места во [[Општина Стражица]] | listclass = hlist | state = {{{state|}}} | liststyle = text-align: justify; | group1 = Градови | list1 = * '''[[Стражица]]''' | group2 = Села | list2 = * [[Асеново (Великотрновско)|Асеново]] * [[Балканци (Великотрновско)|Балканци]] * [[Благоево (Великотрновско)|Благоево]] * [[Брјаговица]] * [[Виноград]] * [[Владислав (село)|Владислав]] * [[Водно (Великотрновско)|Водно]] * [[Горски Сеновец]] * [[Железарци]] * [[Кавлак]] * [[Камен (Великотрновско)|Камен]] * [[Кесарево]] * [[Лозен (Великотрновско)|Лозен]] * [[Љубенци]] * [[Мирово (Великотрновско)|Мирово]] * [[Николаево (Великотрновско)|Николаево]] * [[Нова Врбовка]] * [[Ново Градиште]] * [[Паисиј (село)|Паисиј]] * [[Сушица (Великотрновско)|Сушица]] * [[Теменуга (Великотрновско)|Теменуга]] * [[Царски Извор]] | below = }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за општини во Бугарија|Стражица]] </noinclude> nawxqiv5fjtyy2k9nqeid261v2cfetj 10 1392573 5544559 2026-04-25T10:22:19Z Carshalton 30527 Создадена страница со: [[File:600px vertical stripes Green HEX-008736 White.svg|20px|ВШГ Тирол]] {{fb team |t=ВШГ Тирол |tan=ВШГ Тирол |tc=AUT |abb={{#if:{{{abb|}}}|WSG}} |oc={{#if:{{{oc|}}}|{{{oc}}} }} }}<!-- --><noinclude>[[Категорија:Fb_team_предлошки Австрија|ВШГ Тирол]] </noinclude> 5544559 wikitext text/x-wiki [[File:600px vertical stripes Green HEX-008736 White.svg|20px|ВШГ Тирол]] {{fb team |t=ВШГ Тирол |tan=ВШГ Тирол |tc=AUT |abb={{#if:{{{abb|}}}|WSG}} |oc={{#if:{{{oc|}}}|{{{oc}}} }} }}<!-- --><noinclude>[[Категорија:Fb_team_предлошки Австрија|ВШГ Тирол]] </noinclude> p5aylwfneor921b01r2s19xcmwn0gl3 0 1392574 5544562 2026-04-25T10:36:16Z Пакко 4588 Создадена страница со: {{Инфокутија Населено место | name = Општина Сухиндол | native_name = Община Сухиндол | native_name_lang = bg | settlement_type = [[Општини во Бугарија|Општина]] | image_skyline = Suhindol Municipality Within Bulgaria.png | image_caption = Положба на Општина Сухиндол во Бугариј... 5544562 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Општина Сухиндол | native_name = Община Сухиндол | native_name_lang = bg | settlement_type = [[Општини во Бугарија|Општина]] | image_skyline = Suhindol Municipality Within Bulgaria.png | image_caption = Положба на Општина Сухиндол во Бугарија (означена со црвено) | image_flag = | flag_size = 120px | image_shield = | shield_size = 90px | pushpin_map = | latd = 43 |latm = 11 |lats = |latNS = N | longd = 25 |longm = 11 |longs = |longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = [[Земји во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Бугарија]] | subdivision_type1 = [[Области во Бугарија|Област]] | subdivision_name1 = [[Велико Трново (област)|Велико Трново]] | seat_type = Административен центар | seat = [[Сухиндол]] | leader_title = Градоначалник | leader_name = Пламен Чернев | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 157.02 | elevation_m = | blank1_name = Населени места | blank1_info = 1 град и 5 села | population_total = 2.454 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] | utc_offset1 = +2 | timezone1_DST = [[Источноевропско летно време|EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = [[Поштенски број]] | postal_code = 5230 | area_code_type = Повикувачки број | area_code = +359 6136 | website = {{URL|https://www.suhindol.bg}} }} '''Општина Сухиндол''' ({{Langx|bg|Община Сухиндол}}) — општина во Северна [[Бугарија]], една од составните [[Општини во Бугарија|општини]] на [[Велико Трново (област)|Великотрновската област]]. Административен центар е градот [[Сухиндол]]. Има 2.454 жители (2022).<ref>{{cite web |url=https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-06-2022_2.txt |title=Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица |date=15.06.2022 |lang=bg}}</ref> == Географија == Општината се наоѓа во западниот дел на [[Велико Трново (област)|Великотрновската област]]. Со својата површина од 149,48 km² таа е најмалата општина во областа (зафаќа само 3,37% од територијата на областа). Релјефот е претежно ридски, зафаќајќи делови од [[Предбалкан|Средниот Предбалкан]]. На нејзина територија се наоѓа поголем дел од вештачкото езеро „Александар Стамболиски“. == Самоуправа == Општината се состои од 6 [[Населено место|населени места]], од кои 1 [[град]] и 5 [[село|села]]. Список на населените места, подредени по азбучен ред: * [[Бјала Река (Великотрновско)|Бјала Река]] * [[Горно Калугерово]] * [[Горско Косово]] * [[Коевци (Великотрновско)|Коевци]] * [[Красно Градиште]] * '''[[Сухиндол]]''' == Поврзано == * [[Велико Трново (област)|Област Велико Трново]] * [[Општини во Бугарија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.suhindol.bg/ Мрежно место на Општина Сухиндол] {{bg}} {{Општина Сухиндол}} {{Бугарија-гео-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Сухиндол}} [[Категорија:Општини во областа Велико Трново|Сухиндол]] fzmaa4qy8jn3cauj92wmdg7z62x7md8 5544575 5544562 2026-04-25T11:07:19Z Пакко 4588 + Flaf of Suhindol.png, Emblem of Suhindol.png 5544575 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Општина Сухиндол | native_name = Община Сухиндол | native_name_lang = bg | settlement_type = [[Општини во Бугарија|Општина]] | image_skyline = Suhindol Municipality Within Bulgaria.png | image_caption = Положба на Општина Сухиндол во Бугарија (означена со црвено) | image_flag = Flaf of Suhindol.png | flag_size = 120px | image_shield = Emblem of Suhindol.png | shield_size = 90px | pushpin_map = | latd = 43 |latm = 11 |lats = |latNS = N | longd = 25 |longm = 11 |longs = |longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = [[Земји во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Бугарија]] | subdivision_type1 = [[Области во Бугарија|Област]] | subdivision_name1 = [[Велико Трново (област)|Велико Трново]] | seat_type = Административен центар | seat = [[Сухиндол]] | leader_title = Градоначалник | leader_name = Пламен Чернев | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 157.02 | elevation_m = | blank1_name = Населени места | blank1_info = 1 град и 5 села | population_total = 2.454 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[Источноевропско време|EET]] | utc_offset1 = +2 | timezone1_DST = [[Источноевропско летно време|EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = [[Поштенски број]] | postal_code = 5230 | area_code_type = Повикувачки број | area_code = +359 6136 | website = {{URL|https://www.suhindol.bg}} }} '''Општина Сухиндол''' ({{Langx|bg|Община Сухиндол}}) — општина во Северна [[Бугарија]], една од составните [[Општини во Бугарија|општини]] на [[Велико Трново (област)|Великотрновската област]]. Административен центар е градот [[Сухиндол]]. Има 2.454 жители (2022).<ref>{{cite web |url=https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-06-2022_2.txt |title=Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица |date=15.06.2022 |lang=bg}}</ref> == Географија == Општината се наоѓа во западниот дел на [[Велико Трново (област)|Великотрновската област]]. Со својата површина од 149,48 km² таа е најмалата општина во областа (зафаќа само 3,37% од територијата на областа). Релјефот е претежно ридски, зафаќајќи делови од [[Предбалкан|Средниот Предбалкан]]. На нејзина територија се наоѓа поголем дел од вештачкото езеро „Александар Стамболиски“. == Самоуправа == Општината се состои од 6 [[Населено место|населени места]], од кои 1 [[град]] и 5 [[село|села]]. Список на населените места, подредени по азбучен ред: * [[Бјала Река (Великотрновско)|Бјала Река]] * [[Горно Калугерово]] * [[Горско Косово]] * [[Коевци (Великотрновско)|Коевци]] * [[Красно Градиште]] * '''[[Сухиндол]]''' == Поврзано == * [[Велико Трново (област)|Област Велико Трново]] * [[Општини во Бугарија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.suhindol.bg/ Мрежно место на Општина Сухиндол] {{bg}} {{Општина Сухиндол}} {{Бугарија-гео-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Сухиндол}} [[Категорија:Општини во областа Велико Трново|Сухиндол]] o29e6mu0c4qnm57d8o1wlmrt1d1dcay 10 1392575 5544564 2026-04-25T10:37:19Z Пакко 4588 Создадена страница со: {{Navbox | name = Општина Сухиндол | title = Населени места во [[Општина Сухиндол]] | listclass = hlist | state = {{{state|}}} | liststyle = text-align: justify; | group1 = Градови | list1 = * '''[[Сухиндол]]''' | group2 = Села | list2 = * [[Бјала Река (Великотрновско)|Бјала Река]] * Горно Калугеров... 5544564 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Општина Сухиндол | title = Населени места во [[Општина Сухиндол]] | listclass = hlist | state = {{{state|}}} | liststyle = text-align: justify; | group1 = Градови | list1 = * '''[[Сухиндол]]''' | group2 = Села | list2 = * [[Бјала Река (Великотрновско)|Бјала Река]] * [[Горно Калугерово]] * [[Горско Косово]] * [[Коевци (Великотрновско)|Коевци]] * [[Красно Градиште]] | below = }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за општини во Бугарија|Сухиндол]] </noinclude> oft5m4dtp0azkll8i4syt38cyv1hq2n 0 1392576 5544567 2026-04-25T10:37:51Z Пакко 4588 Пренасочување кон [[Сухиндол (општина)]] 5544567 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Сухиндол (општина)]] 16nfjjcvfjgmhr3qf50gq5d376h8cyv 14 1392577 5544577 2026-04-25T11:40:53Z Buli 2648 Создадена страница со: [[Категорија:Мостови во Словенија]] 5544577 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Мостови во Словенија]] 0d6zqhq46gc1m013fa61x4xoqy12i0r