Википедија mkwiki https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Медиум Специјална Разговор Корисник Разговор со корисник Википедија Разговор за Википедија Податотека Разговор за податотека МедијаВики Разговор за МедијаВики Предлошка Разговор за предлошка Помош Разговор за помош Категорија Разговор за категорија Портал Разговор за Портал TimedText TimedText talk Модул Разговор за модул Event Event talk 0 1362 5578065 5549953 2026-06-17T06:30:20Z Тиверополник 1815 /* Илирски период */ 5578065 wikitext text/x-wiki :''Поимот „Босна“ пренасочува тука. За други значења на поимот „Босна“ видете [[Босна (појаснување)]].'' {{Инфокутија за држава |native_name =''Bosna i Hercegovina''<br />Босна и Херцеговина<br /> |conventional_long_name = Босна и Херцеговина |common_name =Босна и Херцеговина |image_flag = Flag of Bosnia and Herzegovina.svg |image_coat = Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg |years = 1992-1995 |image_map = Location Bosnia-Herzegovina Europe.png |map_caption = {{map caption|location_color=зелено|region=[[Европа]]|region_color=темносива|legend=Location Bosnia-Herzegovina Europe.png}} |national_anthem = ''[[Државна химна на Босна и Херцеговина]]'' |official_languages = [[Босански јазик|босански]], [[Хрватски јазик|хрватски]], [[Српски јазик|српски]] |ethnic_groups = {{vunblist |50,11% [[Бошњаци]] |30,78% [[Срби]] |15,43% [[Хрвати]] |2,73% други}} |ethnic_groups_year = попис од 2013 година<ref>name=web|url=http://www.popis2013.ba/popis2013/doc/Popis2013prvoIzdanje.pdf {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20171224103940/http://www.popis2013.ba/popis2013/doc/Popis2013prvoIzdanje.pdf |date=2017-12-24 }}</ref> |demonym = [[Босанци]] (Босанец/Босанка) [[Херцеговина|Херцеговци]] (Херцеговец/Херцеговка) |capital = [[Податотека:Coat of arms of Sarajevo.svg|18px]] [[Сараево]] |latd=43 |latm=52 |latNS=N |longd=18 |longm=25 |longEW=E |largest_city = главниот град |government_type = [[федерална република]] |leader_title1 = [[Висок претставник за Босна и Херцеговина|Висок претставник]] |leader_name1 = [[Валентин Инцко]] |leader_title2 = [[Претседател на Босна и Херцеговина|Претседател]]^а |leader_name2 = [[Милорад Додик]] |leader_title3 = [[Претседателство на Босна и Херцеговина|Членови на претседателството]] |leader_name3 = [[Шефик Ѓаферовиќ]]<br />[[Жељко Комшиќ]] |leader_title4 = [[Премиер на Босна и Херцеговина|Премиер]]^б |leader_name4 = [[Денис Звиздиќ]] |area_rank = 127-ма |area_magnitude = |area_km2 = 51.197 |area_sq_mi = 19.767 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = |population_estimate = |population_estimate_rank = |population_estimate_year = |population_census = 3.503.344 |population_census_year = 2018 |population_density_km2 = 68,97 |population_density_sq_mi = 230 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = |GDP_PPP = $30.389 милијарди<ref name=imf2>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/01/weodata/weorept.aspx?sy=2006&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=963&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=46&pr.y=7 |title=Bosnia and Herzegovina|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2009-04-22}}</ref> |GDP_PPP_year = 2016 |GDP_PPP_per_capita = $11,647<ref name=imf2/> |GDP_nominal_year = 2016 |GDP_nominal = $16.306 милијарди<ref name=imf2/> |GDP_nominal_per_capita = $4,617,75<ref name=imf2/> |Gini_year = 2013 |Gini_change = 36 → 58 | 2013 <!--increase/decrease/steady--> |Gini = 36.2 <!--number only--> |Gini_ref = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html |title=Distribution of family income&nbsp;– Gini index |work=The World Factbook |publisher=CIA |accessdate=14 декември 2015 |archive-date=2014-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140625144901/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html |url-status=dead }}</ref> |Gini_rank = |sovereignty_type = [[Независност]] |established_event1 = Спомената |established_date1 = 9. век |established_event2 = Создадена |established_date2 = 29 август 1189 |established_event3 = Основано кралство |established_date3 = 26 октомври 1377 |established_event4 = Изгубена независност од [[Отоманско Царство]] |established_date4 = 1463 |established_event5 = Национален ден |established_date5 = 25 ноември 1943 |established_event6 = Независност од [[СФРЈ]] |established_date6 = 1 март 1992 |established_event7 = Признаена |established_date7 = 6 април 1992 |HDI_year = 2014<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> |HDI_change = steady<!--increase/decrease/steady--> |HDI = 0.731 <!--number only--> |HDI_ref = <ref name="HDI">{{Наведена мрежна страница |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf |title=Human Development Report 2011 |year=2011 |publisher=United Nations |accessdate=29 ноември 2011}}</ref> |HDI_rank = 86та |currency = [[конвертибилна марка]] |currency_code = BAM |country_code = |time_zone = [[средноевропско време|CET]] |utc_offset = +1 |time_zone_DST = [[средноевропско летно време|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |drives_on = десно |cctld = [[.ba]] |calling_code = 387 |ISO_3166-1_alpha2 = BA |ISO_3166-1_alpha3 = BIH |ISO_3166-1_num = |vehicle_code = BIH |alt_sport_code = BIH |aircraft_code = T9 |footnote1 = ^а наречен Претседавач на Претседателството |footnote2 = ^б наречен Претседавач на Советот на министрите |footnote3 = |footnote4 = |footnote5 = }} '''Босна и Херцеговина''' или скратено '''БиХ''' — земја која се наоѓа на [[Балканскиот Полуостров]]. Тоа е држава во [[Југоисточна Европа]], која се граничи со [[Хрватска]] на север, запад и југ, [[Србија]] на исток и [[Црна Гора]] на југоисток. [[Сараево]] е главен и најголем град во земјата. Босна и Херцеговина е речиси [[континентална држава]] - има тесен брег долго околу 20 километри на [[Јадранското Море]] околу градот [[Неум]]. Во централниот и источниот дел на земјата, географијата е планинска, на северозапад е умерено ридска, а североисточниот дел е претежно рамен. Во внатрешноста ([[Босна]]) преовладува умереноконтинентална клима, со жешки лета и студени и снежни зими. Јужниот дел, [[Херцеговина]], има средоземна клима и обична топографија. Во Босна и Херцеговина биле откриени човечки населби од времето на неолитот, а на овие простори живееле илирски и келтски цивилизации. Културно, политички и општествено, земјата има богата историја. Најпрвин се населиле словенските народи од 6 до 9 век. Во 12 век била основана [[Бановина Босна]], која во [[14 век]] прераснала во [[Кралство Босна]], а потоа земјата била вклучена во составот на [[Отоманското Царство]], под чие владеење останало од средината на 15 до крајот на [[19 век]]. [[Османлии]]те го вовеле [[ислам]]от во регионот, и измениле голем дел од културниот и социјалниот изглед на земјата. Крајот на османлиското владеење завршил најпрвин со анексијата на земјата од [[Австроунгарија]], која траела до [[Првата светска војна]]. Во меѓувоениот период, Босна и Херцеговина била дел од [[Кралство Југославија]], а по [[Втората светска војна]] добила целосен републички статус во [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија]]. По распадот на Југославија, републиката прогласила независност во 1992 година, по што следувала [[Босанска војна|Босанската војна]], која траела до крајот на [[1995]] година. Туризмот во Босна и Херцеговина се зголемил на двоцифрени стапки во последниве години. Босна и Херцеговина е регионално и меѓународно позната по својата природна околина и културно наследство наследено од шест историски цивилизации, нејзината кујна, зимски спортови, уникатна музика, архитектура и нејзините фестивали, од кои некои се најголеми и најистакнати во Југоисточна Европа<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sff.ba/content.php/en/festival?set_culture=en |title=About the Sarajevo Film Festival|publisher=Sarajevo Film Festival Official Website|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121104133828/http://www.sff.ba/content.php/en/festival?set_culture=en|archivedate=4 November 2012}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.insidefilm.com/europe.html|title=Inside Film's Guide to Film Festivals|publisher=Inside Film|accessdate=12 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160115154359/http://www.insidefilm.com/europe.html|archive-date=15 January 2016|df=dmy-all}}</ref>. Земјата е дом на три главни етнички групи или, официјално, конститутивни народи, како што е наведено во Уставот. [[Бошњаци]]те се најголемата група, по кое следуваат [[Срби]]те и [[Хрвати]]те. Роден во Босна и Херцеговина, без разлика на етничката припадност, обично се идентификува како Босанец. Малцинствата, дефинирани според уставната номенклатура „Други“, вклучуваат [[Евреи]], [[Роми]], [[Полјаци]], [[Украинци]] и [[Турци]]. Босна и Херцеговина има дводомно законодавно тело и тричлено претседателство составено од член на секоја од главните етнички групи. Сепак, моќта на централната влада е многу ограничена, бидејќи земјата е во голема мера децентрализирана и се состои од два автономни ентитети: [[Федерација на Босна и Херцеговина|Федерацијата на Босна и Херцеговина]] и [[Република Српска]], како и округот Брчко, управуван под локална власт. Федерацијата на Босна и Херцеговина се состои од 10 кантони. Босна и Херцеговина е рангирана високо во однос на човековиот развој и има економија во која доминираат индустријата и земјоделскиот сектор, по што следат туристичкиот и услужниот сектор<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/2018_human_development_statistical_update.pdf|title=Human Development Indices and Indicators: 2018 Statistical Update|publisher=UNDP|accessdate=16 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170322153238/http://hdr.undp.org/sites/default/files/2016_human_development_report.pdf|archive-date=22 March 2017|df=dmy-all}}</ref>. Земјата има социјална сигурност и универзален здравствен систем, а образованието во основно и средно образование е бесплатно. Босна и Херцеговина е членка на [[ООН]], [[ОБСЕ]], [[Советот на Европа]], [[Партнерство за мир|ПзМ]], [[ЦЕФТА]] и основачки член на [[Средоземна Унија|Средоземната Унија]] по нејзиното формирање во јули [[2008]] година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ufmsecretariat.org/who-we-are/member-states/|title=List of Member States of the Union for the Mediterranean - UfM|publisher=|access-date=5 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180512125018/http://ufmsecretariat.org/who-we-are/member-states/|archive-date=12 May 2018|df=dmy-all}}</ref>. Земјата е апликант за членство во [[Европската Унија]] и е кандидат за членство во [[НАТО]] од април 2010 година, кога добила Акционен план за членство<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Membership Action Plan (MAP)|url=http://www.nato.int/cps/en/natolive/topics_37356.htm|website=nato.int|publisher=NATO|accessdate=6 April 2015|quote=In April 2010, NATO Foreign Ministers at their meeting in Tallinn, reviewed progress in Bosnia and Herzegovina's reform efforts and invited the country to join the Membership Action Plan.|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150418174843/http://www.nato.int/cps/en/natolive/topics_37356.htm|archivedate=18 April 2015}}</ref>. == Потекло на поимот == Првото зачувано широко споменување на Босна е во ''[[За управувањето со царството]]'', политичко-географски прирачник напишан од византискиот цар [[Константин VII Порфирогенит|Константин VII]] во средината на [[10 век]] (помеѓу 948 и 952), во кој се опишува „малата земја“ (χωρίον на [[грчки]]) на „Босона“ (Βοσώνα)<ref name="Moravcsik-153">{{Наведена книга|edition=Moravcsik, Gyula|author=Constantine VII''Porphyrogenitus''|authorlink=Constantine VII|date=1993|publisher=Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies|title=[[За управувањето со царството]]|location=Washington D.C.|pages=153–55}}</ref>. Се верува дека името се добило од [[хидроним]]от на реката [[Босна (река)|Босна]], која се простира низ босанските средини. Според филологот Антон Мајер, името Босна би можело да произлезе од илирскиот „бас-ан-ас“, што би произлегло од праиндоевропскиот корен ''бос'' - што значи „''протечна вода''“{{sfn|Malcolm|2002}}. Според англискиот средновековник [[Вилијам Милер]], словенските доселеници во Босна „''го адаптирале латинското име [...] Басанте, на свој идиом, нарекувајќи ја Босна [...]“.''<ref>{{Наведена книга|author= [[William Miller (historian)|William Miller]]|title=Essays on the Latin Orient|volume=|page=464|location= Cambridge|url=https://books.google.com/books?id=0wpEBgAAQBAJ&pg=PA464|date=1921}}</ref> Името [[Херцеговина]] („земја на херцог“ од германски збор за „војвода“){{sfn|Malcolm|2002}} потекнува од босанскиот магнат [[Стјепан Вукчиќ Кошача]], кој имал титула Херцег (Херцог) (1448){{sfn|Fine|1994|p=578}}. Хум било рано средновековно кнежевство, кое во првата половина на 14 век било освоено од страна на Бановина Босна. Регионот бил управуван од Отоманците како [[Босански санџак]] во рамките на [[Босански пашалак|Босанскиот пашалак]] до формирањето на краткотрајниот Херцеговински пашалак во 1830-тите. По првичното прогласување на независноста во 1992 година, официјалното име на земјата било Република Босна и Херцеговина, но по [[Дејтонски договор|Дејтонскиот договор]] од [[1995]] година и новиот устав, официјалното име се променило во Босна и Херцеговина. == Историја == {{Главна|Историја на Босна и Херцеговина}} ===Ран период=== [[File:Mogorjelo Villa Rustica.jpg|thumb|[[Mogorjelo]], античка римска приградска Вила Рустика од IV век, во близина на [[Чапљина]]]] Босна е населена од човекот уште од [[Неолит|неолитската ера]]. Најраното неолитско население станало познато во Антиката како [[Илири]]. Келтските миграции во 4 век п.н.е. биле забележливи. Конкретни историски докази за овој период се ретки, но генерално се чини дека регионот бил населен со голем број различни луѓе кои зборувале различни јазици. Конфликтот меѓу Илирите и Римјаните започнал во 229 година п.н.е., но Рим не ја завршил анексијата на регионот до [[9 век]]. Токму во денешна Босна и Херцеговина, Рим се борел со една од најтешките битки во својата историја од [[Пунски војни|Пунските војни]], како што е опишано од римскиот историчар [[Светониј]]<ref>[[Светониј]], Тибериј 16,17</ref>. Тоа бил римскиот поход против [[Илирик]], познат како Панонско востание<ref>Miller, Norma. Tacitus: Annals I, 2002, {{ISBN|1-85399-358-1}}. It had originally been joined to Illyricum, but after the great Illyrian/Pannonian revolt of AD 6 it was made a separate province with its own governor</ref>. Конфликтот се појавил по обид за регрутирање на Илирите, и револтот траел четири години (6-9 н.е.), по што илирите биле покорени<ref>Stipčević, Aleksandar, ''The Illyrians: History and Culture'', 1974, Noyess Press</ref>. Во римскиот период, доселениците од целото [[Римско Царство]] се населиле меѓу Илирите, а римските војници биле охрабрувани да се пензионираат во регионот{{sfn|Malcolm|2002}}. По поделбата на царството меѓу 337 ​​и 395 година, Далмација и Панонија станале дел од [[Западно Римско Царство|Западното Римско Царство]]. Регионот бил освоен од [[Остроготи]]те во 455 година, а подоцна и од Аланите и Хуните. До 6 век, царот [[Јустинијан I|Јустинијан]] го освоил подрачјето и го вклучил во соствот на [[Византија]]. [[Словени]]те го преплавиле [[Балкан]]от во 6 и 7 век. ===Илирски период=== {{Историја на Босна и Херцеговина}} Бронзената култура на [[Илири]]те, етничка група со посебна културна и уметничка форма, започнала да се организира во денешните земји Словенија, Хрватска, Босна и Херцеговина, Србија, Косово, Црна Гора, Македонија, Албанија и делови од северна Грција. Од 8 век п.н.е., племињата на Илирите се развиле во царства. Најрано регистрирано царство во Илирија (регион во западниот дел на [[Балканскиот Полуостров]] населен со Илирите, како што е запишано во класичната античка) било царството на [[Енхелејци]]те во 8 век п.н.е. Најзначајните илирски царства и династии биле оние на Бардил и Агрон, кои го создале последното и најпознато илирско царство. Од 7 век п.н.е, бронзата била заменета со железо, по што само накит и уметнички предмети сè уште се изработувале од бронза. Илириските племиња, под влијание на [[Халштат]] на север, формирале регионални центри кои биле малку поинакви. Многу важна улога во нивниот живот бил култот кон мртвите, што се гледа во нивните погребни церемонии, како и богатството на нивните гробници. Во северните делови имало долга традиција на кремирање и погребување во плитки гробови, додека на југ мртвите биле погребувани во големи камења кои во Херцеговина достигнувале монументални големини од 50 м и високи до 5 метри. Во 4 век п.н.е. била забележана првата инвазија на [[Келти]]те. Тие само поминале на пат кон Грција, така што нивното влијание во Босна и Херцеговина е занемарливо. Келтските миграции раселеле многу илирски племиња од нивните поранешни земји, но некои келтски и илирски племиња се мешале. Конкретни историски докази за овој период се ретки, но генерално се смета дека регионот бил населен со голем број различни народи кои зборуваат различни јазици. Во делтата на Неретва на југ, постоело значајно хеленистичко влијание на племето [[Даорси]]. Нивниот главен град бил Дарсон во близина на [[Столац]], главниот центар на античката култура во БиХ. Даорсон во 4 век п.н.е. бил опкружен со мегалитички високи камени ѕидови од 5 метри (колку што се оние од Микена во Грција), составени од големи трапезоидни камени блокови. ===Средновековен период=== [[Податотека:Hvalov zbornik1.jpg|thumb|right|Хвалов зборник]] [[File:Medieval Bosnian State Expansion-en.svg|thumb|right|Босна во средниот век]] Раните [[Словени]] извршиле напади во Западен Балкан, вклучувајќи ја и Босна, во 6 и почетокот на 7 век (во периодот на миграција), по кој период била основана една словенска конфедерација позната на Византијците како [[Склавинија]]<ref name="Columbia University Press">{{Наведена книга|title=Bosnia and Hercegovina: A Tradition Betrayed|author= Robert J. Donia |author2=John VA Fine|publisher=Columbia University Press|date=1994|pages=14–16}}</ref><ref>Hupchick, Dennis P. ''The Balkans from Constantinople to Communism'', pp. 28–30. Palgrave Macmillan (2004)</ref>. Племињата кои денеска се познати како Срби и Хрвати се опишуваат како различни во текот на втората четвртина од [[7 век]], и се смета дека не биле особено бројни<ref name="Columbia University Press"/>{{sfn|Fine|1991|p=53}} и нивниот идентитет е предмет на научна дебата<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=gbUlnaHlHS0C&pg=PA404|title= Empires and Barbarians: The Fall of Rome and the Birth of Europe |author=Heather, Peter|date=2010 |publisher=Oxford University Press|accessdate=|archive-url=https://web.archive.org/web/20160820211955/https://books.google.com/books?id=gbUlnaHlHS0C&pg=PA404|archive-date=20 August 2016|df=dmy-all|pp=404–406}}</ref>. Првото зачувано широко споменување на Босна е во ''[[За управувањето со царството]]'', политичко-географски прирачник напишан од византискиот цар [[Константин VII Порфирогенит|Константин VII]] во средината на [[10 век]] (помеѓу 948 и 952), каде кон крајот од поглавјето (глава 32) пишува за „''Србите и земјата во која тие сега живеат''{{sfn|Basic|2009|p=123}}“. Ова било научно толкувано на неколку начини и посебно користено од српските национални идеолози за да ја покажат Босна како српска земја. Другите научници тврдат дека вклучувањето на Босна во глава 32 е само резултат на привременото владеење на српскиот голем кнез [[Часлав Клонимировиќ|Часлав]]. Во средниот век територијата била често оспорувана помеѓу [[Кралство Унгарија]] и [[Византија]]. Во следниот период била формирана најпрвин [[Бановина Босна]]{{sfn|Malcolm|2002}}<ref>{{Наведена книга|url=|title=Paul Mojzes. Religion and the war in Bosnia. Oxford University Press, 2000, p 22; "Medieval Bosnia was founded as an independent state (Banate) by Ban Kulin (1180–1204).".}}</ref> [[Босанска Бановина]] претставувала средновековна држава што се наоѓала на најголемиот дел од денешната Босна и Херцеговина, како и делови од [[Далмација]] (во [[Хрватска]]), [[Србија]] и [[Црна Гора]]. Иако земјата имала вазален статус на [[Кралство Унгарија]], Босна де факто била независна држава{{sfn|Fine|1994|pp=44, 148}}<ref>{{Наведена книга|author=Richard C. Frucht|title=Eastern Europe: An Introduction to the People, Lands, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=lVBB1a0rC70C&pg=PA627|year=2005|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-57607-800-6|pages=627–}}</ref>. Босанската Бановина постоела до [[1377]] година, кога била издигната во царство со крунисувањето на [[Твртко I]], кога го достигнала својот врв. Во [[1372]] година, Твртко формирал сојуз со принцот [[Лазар Хребељановиќ]], еден од регионалните владеттели на територијата на распарнатото [[Српско Царство]] {{sfn|Fine|1994|p=384}}. Во [[1377]], Твртко бил крунисан за крал на Србите, Босна, Приморје и западните земји<ref>{{Наведена книга |last=Singleton |first=Frederick Bernard |title=A Short History of the Yugoslav Peoples |publisher=Cambridge University Press |year=1985 |isbn=0-521-27485-0 |page=20}}</ref>. Стекнувањето на српската територија, вклучувајќи го и значајниот манастир Милешева, во комбинација со фактот дека бабата на Твртко бил член на [[Династија Немањиќ|династијата Немањиќ]], го поттикнал Твртко, исто така, да се прогласи за крал на Србија, со што ги потврдил своите претензии на српскиот престол. По смртта на Твртко I, моќта на босанската држава полека започнала да се намалува. [[Отоманското Царство]] веќе ја започнало својата инвазија врз [[Европа]] и претставувала голема закана за [[Балканот]] во текот на првата половина на [[15 век]]. ===Отомански период=== По освојувањето на [[Отоманска Србија|Србија]], [[Османлии]]те продолжиле кон [[Босна]]. Во 1410-тите, локалните благородници Хрвоје Вукчиќ, Сандал Храниќ и Павле Раденовиќ контролирале големи делови од територијата на Твртко. Во 1413 Хрвоје Вукчиќ и Сандал Храниќ влегле во конфликт. Хрвоје Вукчиќ стапил во сојуз со Османлиите. Османлиите издвојувале голема победа во август 1415 година во близина на Добој. По оваа победа Сандал Храниќ кој го контролирал источниот дел од Херцеговина, станал османлиски вазал. Босанскиот крал [[Твртко II]] морал да плаќа годишен данок од [[1437]] година. Бидејќи касата била празна, босанскиот крал морал да отстапи неколку тврдини на источниот дел од земјата. Во тој период започнала [[исламизација]]та на [[Босна]]. Во [[1443]] на босанскиот престол застанал [[Стефан Томаш]] кој ги сопрел даноците кон Османлиите бидејќи се надевал на папската помош и [[Матеј Корвин]], кралот на Унгарија. Но во [[1463]] година султанот [[Мехмед II]] извршил инвазија во Босна со 150,000 војници. Кога султанот пристигнал во Босна, кралот побегнал во Јајце каде бил погубен. По освојувањето на Босна бил формиран посебен санџак во составот на [[Румелија]]. Седиштето најпрвин се наоѓало во [[Бања Лука]] а подоцна во [[Сараево]]. На чело на санџакот стоеле исламизирани [[Босанци]] чии презимиња потсетуваат на нивното христијанско потекло. Прв меѓу нив бил Исабег Хранушиќ од Сараево. Оваа територија служела за понатамошните походи на Османлиите кон Хрватска, Унгарија и Австрија. Во времето на [[Сулејман I]] бил заземен [[Белград]] (1521), по кое следувала Мохачката битка во [[1526]] година и крајот на Кралство Унгарија. Процесот на создавање на османлиската власт во Босна траел до крајот на 16 век кога конечно завршиле освојувањата. ===Австриски период=== Босна и Херцеговина паднала под [[Австроунгарија|австроунгарска]] власт паднала во [[1878]] година, кога [[Берлински конгрес|Берлинскиот конгрес]] ја одобрил окупацијата на [[Босански Вилает|Босанскиот Вилает]], која официјално останала како дел од [[Отоманското Царство]]. Австроунгарската армија ангажирала големи напори за мобилизација за да се подготви за напад врз Босна и Херцеговина{{sfn|Oršolić|June 2000|pp=289-291}}. Тензиите останале во одредени делови на земјата (особено во [[Херцеговина]]) и се случила масовна емиграција на претежно муслимански дисиденти. Меѓутоа, состојбата на релативната стабилност била постигната доволно брзо, а австроунгарските власти успеале да започнат со бројни социјални и административни реформи со цел да ја направат Босна и Херцеговина во своја модерна колонија. Со цел да се воспостави покраината како стабилен политички модел кој би помогнал да се распадне зголемувањето на јужнословенскиот национализам, Хабсбуршката влада многу ги кодирала законите, воведувала нови политички практики и, генерално, обезбедувала модернизација. Австроунгарија чекала можност формално да ја вклучи Босна и Херцеговина кон сопствената територија. Секоја акција во врска со Босна и Херцеговина зависела од меѓународно мислење, за кое австриско-унгарските власти биле свесни. Тие ја икористеле [[Младотурската револуција]] за конечно да ја анектираат Босна и Херцеговина. Австриско-унгарските власти се плашеле дека револуцијата може да се прошири и во Босна и Херцеговина, со поддршка од босанските муслимани и Србите, кои ја поддржувале автономијата на Босна и Херцеговина во рамките на [[Отоманското Царство]]. На [[7 септември]] [[1908]] година, СНО и МНO побарале Босна и Херцеговина да го прифати Уставот како дел од [[Отоманското Царство]]{{sfn|Zovko|2007|p=25}}. [[File:DC-1914-27-d-Sarajevo-cropped.jpg|thumb|right|[[Атентат врз Франц Фердинанд|Атентатот]] на [[Франц Фердинанд|надвојводата Франц Фердинанд од Австрија]] и [[Софија, војвотката од Хоенберг]] во [[Сараево]], извршен од [[Гаврило Принцип]]]] На [[5 октомври]] царот [[Франц Јосиф]] ја објавил анексијата на Босна и Херцеговина и му наредил на министерот за финансии да состави устав за Босна и Херцеговина. Анексијата била објавена во [[Сараево]] два дена подоцна, на 7 октомври. Оваа анексија довела до меѓународна криза, која била решена на [[26 февруари]] [[1909]] година кога Отоманското Царство ја признало анексијата, добивајќи материјална компензација, а според договорот австриско-унгарските гарнизони требало да го напуштат [[Новопазарски санџак|Новопазарскиот санџак]]. Со ова, Босна и Херцеговина формално била ставена под австриско-унгарскиот суверенитет. На [[21 март]] [[1909]] година, [[Германско Царство|Германското Царство]] испратило ултиматум на [[Руско Царство|Руското Царство]] да ја признае анексијата, која Русија веднаш ја направила. Наскоро, [[Кралство Србија]] ја признала анексијата на 31 март, [[Кралство Црна Гора]] го сторила тоа на [[5 април]]{{sfn|Zovko|2007|p=26}}. Во февруари 1910 година австроунгарските власти дале ограничена самоуправа на Босна и Херцеговина. Бил воведен устав со кое се формирал парламент, но не била обезбедена автономија на двете области. Со уставот и со делумното решавање на ова прашање во 1911 година австроунгарската влада заработила поддржувачи како меѓу хрватската и меѓу српската и муслиманската заедница. Радикалните приврзаници на единство со Србија, сепак одговорила на анексијата на Босна и Херцеговина основајќи ја револуционерната организација "[[Млада Босна]]". Од 1910 година натаму таа извршила редица напади врз високи претставници на австроунгарската власт. Кај еден од нив во јуни 1914 година во Сараево бил убиен австроунгарскиот престолонаследник [[Франц Фердинанд]]. Ова станало повод за избувнувањето на [[Првата светска војна]]. По крајот на војната, Босна и Херцеговина станала дел од [[Кралство Југославија]]. ===Југословенски период=== По [[Првата светска војна]], Босна и Херцеговина се приклучила на јужнословенското Кралство на Срби, Хрвати и Словенци (наскоро преименувано во Југославија). Политичкиот живот во Босна во тоа време бил обележан со две главни трендови: социјални и економски немири во врска со прераспределбата на имотот и формирање на неколку политички партии кои често ги менувале коалициите и сојузите со партиите во другите југословенски региони<ref name="Riedlmayer"/>. Доминантниот идеолошки конфликт на југословенската држава, помеѓу хрватскиот регионализам и српската централизација, на различен начин му пристапиле главните етнички групи во БиХ и од тоа зависела севкупната политичка атмосфера. Политичките реформи во новоформираното југословенско кралство покажале малку корист за [[Бошњаци]]те; според конечниот попис на сопственоста на земјиштето и населението според верска припадност во Австроунгарија во 1910 година, муслиманите (Бошњаци) броеле 91,1%, православните Срби 6,0%, католичките Хрвати 2,6% и други, 0,3% од имотот. По реформите, на босанските муслимани им биле одземени вкупно 1.175.305 хектари земјоделско и шумско земјиште<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Danijela Nadj|url=http://www.hic.hr/books/seeurope/010e-semiz.htm|title=An International Symposium "Southeastern Europe 1918–1995"|publisher=Hic.hr|accessdate=14 June 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822164923/http://www.hic.hr/books/seeurope/010e-semiz.htm|archive-date=22 August 2006|df=dmy-all}}</ref>. По воспоставувањето на [[Кралство Југославија]] во 1929 година довело до пренасочување на административните региони во банати или бановини кои намерно ги избегнувале сите историски и етнички линии, отстранувајќи ја трагата на босанскиот ентитет. Српско-хрватските тензии околу структуирањето на југословенската држава продолжиле, со концептот на одделна босанска дивизија која добива малку или никакво внимание. [[Договор Цветковиќ-Мачек|Договорот Цветковиќ-Мачек]], кој ја создал Хрватската бановина во 1939 година, поттикнал суштинска поделба на Босна помеѓу Хрватска и Србија<ref name="Imamović, Mustafa 1996"/>. Сепак, зголемувањето на заканата од [[Нацистичка Германија]] на [[Адолф Хитлер]] ги натерало на југословенските политичари да го пренасочат своето внимание. но земјата била нападната од Германија на [[6 април]] [[1941]] година. Откако Југославија капитулирала, цела Босна била отстапена на [[Независна Држава Хрватска]]. Во овој период, стотици илјади етнички Срби побегнале поради теророт спроведен од челниците на Независна Држава на Хрватска, и побарале засолниште во Германија, окупирана од Србија, во обид да избегаат од прогонството и геноцид<ref>{{Наведена мрежна страница|website=Britannica OnlineEncyclopedia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/620426/Ustasa|title=Ustaša|publisher=Britannica.com|accessdate=28 April 2010}}</ref>. Југословенската територија била сцена на граѓанска војна меѓу ројалистичките четници со кои командувал [[Дража Михајловиќ]] и комунистичките партизани на [[Јосип Броз Тито]]. Победата на комунистичките партизани резултирала со укинување на монархијата и последователен уставен референдум. Еднопартиска држава наскоро била формирана во Југославија од страна на [[Комунистичка партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. Повеќе од 300.000 луѓе загинале во Босна и Херцеговина во Втората светска војна. На крајот од војната, формирањето на [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија]], со уставот од 1946 година, официјално ја направило Босна и Херцеговина една од шесте конститутивни републики во новата држава. Поради својата централна географска положба во рамките на југословенската федерација, повоената Босна била избрана како основа за развој на воената одбранбена индустрија. Ова придонело за голема концентрација на оружје и воен персонал во Босна; значаен фактор во војната што следела по [[Распад на СФРЈ|распадот на Југославија]] во 1990-тите. Сепак Босна во рамките на Југославија била просперитетна земја, со високо вработување, силна индустриска и извозно ориентирана економија, добар образовен систем и социјална и медицинска сигурност за секој граѓанин на [[СР Босна и Херцеговина]]. Неколку меѓународни корпорации работеле во Босна, како [[Фолксваген]] (фабрика за автомобили во Сараево, од 1972 година), [[Кока-Кола]] (од 1975 година), СКФ Шведска (од 1967), [[Марлборо]] (фабрика за тутун во Сараево) и хотелите [[Холидеј Ин]]. Сараево бил место каде се одржале Зимските олимписки игри во 1984 година. ===Независност=== После смртта на [[Јосип Броз Тито]] во мај 1980 година, [[Претседателство на СФРЈ|Претседателството на СФРЈ]] како и врховните органи на раководство, ни одблиску немало Титов авторитет како би ја извадиле земјата од криза. Во 90-тите години Југославија започнала да се распаѓа, и била вовлечена во неколку крвави војни. Декларацијата за суверенитетот на Босна на [[15 октомври]] [[1991]] година била проследена со [[Референдум за независност на Босна и Херцеговина|Референдум за независност]] од [[Југославија]] на [[29 февруари]] и [[1 март]] [[1992]] година. Овој референдум бил бојкотиран од огромното српско мнозинство. Одѕивот на референдумот за независност бил 63,4%, а 99,7% од гласачите гласале за независност<ref name=CSCE>{{Наведена мрежна страница|url=http://csce.gov/index.cfm?FuseAction=UserGroups.Home&ContentRecord_id=250&ContentType=G&ContentRecordType=G&UserGroup_id=5&Subaction=ByDate|title=The Referendum on Independence in Bosnia-Herzegovina: February 29 – March 1, 1992|year=1992|publisher=Commission on Security and Cooperation in Europe|page=19|accessdate=2009-12-28|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110522132353/http://csce.gov/index.cfm?FuseAction=UserGroups.Home&ContentRecord_id=250&ContentType=G&ContentRecordType=G&UserGroup_id=5&Subaction=ByDate|archivedate=22 May 2011|df=dmy-all}}</ref>. Прогласувањето на независноста на Босна и Херцеговина од страна на владата, било проследено со формирање на српско национално собрание од страна на Босанските Срби<ref name=Reneo/>. Како резултат на војната, во Босна и Херцеговина страдале 100.000 цивили и војници, а најголемо убиство после Втората светска војна во Европа е [[Масакр во Сребреница|геноцидот во Сребреница]]. Војната во земјата завршила со потпишување на [[Дејтонски договор|Дејтонскиот мировен договор]], кој земјата ја поделил земјата на [[Република Српска]] и Федерација на БиХ (или Муслиманско Хрватската Федерација). == Географија и клима == {{Главна|Географија на Босна и Херцеговина}} [[Податотека:Neum, Adriatic Sea, Bosnia and Herzegovina.jpg|мини|лево|[[Неум]] на краткото босанско крајбрежје.]] Босна и Херцеговина се наоѓа во југоисточниот дел на [[Европа]], на западниот дел од [[Балкан]]от. Вкупната површина на земјата изнесува 51 129 км². Таа граничи со [[Хрватска]] на север, северозапад и југ со вкупна должина на границата од 932 км, потоа со [[Србија]] на исток со вкупна должина на границата од 312 км и со [[Црна Гора]] на југоисток со вкупна должина на границата од 20 км. Босна и Херцеговина излегува на [[Јадранско Море|Јадранското Море]]. Самата држава се состои од две географски и историски целини: [[Босна]] која се наоѓа на север со околу 42 000 км², и [[Херцеговина]] на југ. Државата е мала планинска земја. Главен град на земјата е [[Сараево]] со околу 500 000 жители. Од поголемите градови се издвојуваат: [[Бања Лука]], [[Тузла]], [[Мостар]], [[Бихаќ]], и други. Климата во БиХ е умереноконтинентална со топли лета и ладни зими. Подрачјата кои се наоѓаат на голема надморска височина имаат кратки жешки лета и долги студени зими. На југ кон приморјето можат да се појават благи врнежливи зими. == Политички систем == {{Главна|Политика на Босна и Херцеговина}} [[Податотека:Bosnia and Herzegovina map mk.png|thumb|200px|right|Карта на БиХ.]] Босна и Херцеговина според своето државно уредување е единствена држава во светот. Нејзиното уредување е од републикански карактер, иако самата држава не функционира ниту пак се дефинира како република поради сложеноста на единиците на кои се дели (ентитети и кантони). Својата независност ја стекнува на [[5 април]] [[1992]] година со кое на референдумот се усогласува да се одвои од [[СФРЈ]] од кои претходно веќе беа излегле [[Словенија]], [[Хрватска]] и [[Македонија]]. Владата според тогашниот устав се составила на [[14 декември]] [[1995]] година по потпишувањето на мировниот договор со кое и заврши војната во Босна. Европскиот парламент избира висок претставник за БиХ. Моментален претставник е [[Мирослав Лајчак]] од [[Словачка]]. [[Претседателство на Босна и Херцеговина|Претседателството на БиХ]] е тричлено тело кое колективно служи како [[шеф на држава]]та на Босна и Херцеговина.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.predsjednistvobih.ba/hron/default.aspx?id=10074&langTag=en-US |title=архивски примерок |accessdate=2019-07-26 |archive-date=2017-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170807040824/http://www.predsjednistvobih.ba/hron/default.aspx?id=10074&langTag=en-US |url-status=dead }}</ref>. Според член V од [[Устав на Босна и Херцеговина|Уставот на Босна и Херцеговина]], Претседателството се состои од три члена: еден Бошњак, еден Србин и еден Хрват.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.predsjednistvobih.ba/nadl/default.aspx?id=18268&langTag=en-US |title=архивски примерок |accessdate=2019-07-26 |archive-date=2021-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210328231153/http://www.predsjednistvobih.ba/nadl/default.aspx?id=18268&langTag=en-US |url-status=dead }}</ref> Членовите на Бошњаците и Хрватите се избираат од заедничката изборна единица во [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата на Босна и Херцеговина]], додека српскиот член е избран од гласачи во [[Република Српска]]. Трите избрани членови имаат четиригодишен мандат. Слично на [[Претседателство на Русија|Руското претседателство]], поединците можат да служат не повеќе од два последователни четиригодишни мандата, иако не постојат општи мандатни граници. Парламентарното собрание е законодавствено тело на Босна и Херцеговина. Тоа се состои од два дома: ''Дом на народот'' и ''Претставнички дом''. Уставниот суд на БиХ е највисоката и крајна институција по правните прашања и брои девет членови од кои четири се бираат од страна на претставниците на Домот на федерацијата, два се бираат од Народното собрание на [[Република Српска]] а три од [[Европски суд за човекови права|Европскиот суд за човекови права]]. == Административна поделба == {{Главна|Административна поделба на Босна и Херцеговина}} [[Податотека:Map Bih entities mk.png|thumb|200px|right|Административна поделба на БиХ.]] Административната поделба на БиХ се случила со потпишувањето на [[Дејтонски договор|Дејтонскиот договор]] со која БиХ е составена од две федерални единици: [[Федерација Босна и Херцеговина]] (со доминантно [[Бошњаци|бошњачко]]-[[Хрвати|хрватско]] население) и [[Република Српска]] (со доминантно [[Срби|српско]] население). Двете единици ја делат скоро подеднакво територијата на БиХ. Сите три етнички заедници се уставни народи. Двете федерални единици имаат свои влади, знаме и грб, претседател, парламент, полиција и политички систем. Полициите се набљудувани од федералното министерство за внатрешни работи. Границите помеѓу деловите се скоро по природен пат поради географската одлика на регионот. Градот Брчко во североисточна БиХ е седиште на округот [[Брчко (округ)|Брчко]], самоуправувачка административна единица под закрила на БиХ и е дел од двете и од Федерацијата БиХ и од Република Српска. Понатаму, Федерацијата е поделена на кантони, додека Република Српска на општини. == Демографија== {{Главна|Демографија на Босна и Херцеговина|Религија во Босна и Херцеговина}} Според пописот на населението во [[2013]] година, од вкупното население 50,11% се [[Бошњаци]], 30,78% [[Срби]] и 15,43% [[Хрвати]], и 2,73% останати. Службени јазици во БиХ се [[босански јазик]], [[српски јазик]] и [[хрватски јазик]] со нивните кирилични и латинични писма. === Религија === {{Главна|Религија во Босна и Херцеговина}} {{bar box |title = Религија во Босна и Херцеговина |titlebar=#ddd |float=right |bars = {{Столбен постоток|Муслимани|green|51}} {{Столбен постоток|Православни|red|31}} {{Столбен постоток|Римокатолици|blue|15}} {{Столбен постоток|Други|yellow|3}} }} [[Податотека:Bosanska Krupa Churches.JPG|мини|лево|Католичка црква, џамија и православна црква во Босанска Крупа]] Поради податоците дека 99% од Хрватите се [[католици]], 95% од Србите се [[православни]] како и 95% Бошњаци се [[муслимани]], преовладува фактот дека во БиХ има мешан религиозен систем. Во овој прилог важно е да се напомене дека постоењето на три религии има важно значење за развојот на земјата. [[Сараево]] е единствениот град по [[Ерусалим]] кој има православна [[црква]], [[џамија]], црква и [[синагога]] кои се оддалечени меѓусебно на околу 100 метри. Уставот на Босна и Херцеговина (БиХ) односно уставот на Федерацијата на Босна и Херцеговина и Република Српска ја обезбедува слободата на религијата преку Законот за верска слобода. Сепак во денешно време сѐ уште постојат определени општествени злоупотреби и дискриминација врз основа на религиозните определби. Дискриминацијата на религиозните малцинства опстојува во скоро сите делови на земјата. Во некои заедници локалните религиозни водачи и политичари придонеле за нетолеранција и зголемување на национализмот преку јавните изјави и проповеди. Голем број на бесправно изградени верски објекти продолжиле да предизвикуваат етнички и религиозни тензии и конфликти во различни заедници. Верски симболи често во земјата биле тема на злоупотреба за политички цели. Најголемата религиозна омраза во денешна Босна и Херцеговина се случила во воениот конфликт во периодот од 1992 до 1995 година. Етничкото чистење за време на војната од 1992-1995 година предизвикала внатрешна миграција и бегалски струи. Зголемениот степен на омраза, кој кулминирал до 2002 година, започнал постепено да опаѓа, оставајќи го поголемиот дел од православните Срби да живеат во Република Српска и мнозинство од муслиманите и католиците во Федерацијата. Сепак, последните години започнало враќањето на раселените лица. Според некои примери, пред војната населението во источна Република Српска односно на градот Братунац се состоело од 64% Бошњаци. Во 1995 година населението станало речиси целосно Срби; во 2007 година, по враќањето на околу 6.500 Бошњаци, населението на бошњачките верници се зголемило на 38%. Денес околу 51% од верниците во земјата се муслимани, 31 се православни христијани и 15% се католици<ref name="auto">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pewforum.org/files/2012/08/the-worlds-muslims-full-report.pdf|title=The World's Muslims: Unity and Diversity|publisher=Pew Research Center|date=2012|page=30|accessdate=7 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170126060051/http://www.pewforum.org/files/2012/08/the-worlds-muslims-full-report.pdf|archive-date=26 January 2017|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref>. Муслиманите главно се припадници на сунитскиот ислам<ref name="auto"/>. ===Јазици=== Уставот на Босна не прецизира ниту еден службен јазик<ref>{{Наведено списание|title=Language rights and language justice in the constitutions of the world|journal=Language Problems & Language Planning|volume=28|issue=1|pages=11–24|first=Eduardo D.|last=Faingold|doi=10.1075/lplp.28.1.03fai|date=2004}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Rights Before Courts: A Study of Constitutional Courts in Postcommunist States of Central and Eastern Europe|first=Wojciech|last=Sadurski|date=2005|publisher=Springer|page=342|isbn=1402030061}}</ref><ref name=Footitt>{{Наведена книга|title=Languages at War: Policies and Practices of Language Contacts in Conflict|first1=Hilary|last1=Footitt|first2=Michael|last2=Kelly|date=2012|location=Basingstoke|publisher=Palgrave Macmillan|pages=111–120|isbn=0230368778}}</ref>. Меѓутоа, академиците Хилари Петит и Мајкл Кели забележуваат дека Дејтонскиот договор е направен на босански, хрватски, англиски и српски јазик и тие ова го опишале како де факто признавање на три службени јазици на државно ниво. Еднаквиот статус на босански, српски и хрватски бил потврден од страна на Уставниот суд во 2000 година<ref name=Footitt/>. Трите стандардни јазици се целосно заемно разбирливи и се познати колективно како српскохрватски, и покрај тоа што овој термин не е формално признаен во земјата. Употребата на еден од трите јазици станало маркер на етничкиот идентитет<ref name=Footitt/>. Мајкл Кели и Кетрин Бејкер тврдат: „''Трите службени јазици на денешната босанска држава ... го претставуваат симболичкото тврдење на националниот идентитет над прагматизмот на меѓусебна разбирливост''“<ref>{{Наведена книга|title=Interpreting the Peace: Peace Operations, Conflict and Language in Bosnia–Herzegovina|first1=Michael|last1=Kelly|first2=Catherine|last2=Baker|location=Basingstoke|publisher=Palgrave Macmillan|date=2013|page=10|isbn=1137029838}}</ref>. Според Европската повелба за регионални или малцински јазици од 1992 година, Босна и Херцеговина ги признава следниве јазици на малцинствата: албански, црногорски, чешки, италијански, унгарски, македонски, германски, полски, ромски, романски, руски, словачки, словенечки, турски, украински и еврејски (јидиш и ладино)<ref name="charter-ratifications">{{Наведена мрежна страница|title=Reservations and Declarations for Treaty No.148 – European Charter for Regional or Minority Languages|url=http://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/148/declarations?p_auth=63PpH3zN|website=Council of Europe|publisher=Council of Europe|accessdate=25 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208122308/http://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/148/declarations?p_auth=63PpH3zN|archive-date=8 December 2015|df=dmy-all}}</ref>. Германското малцинство во Босна и Херцеговина се претежно [[Дунавски Шваби]], кои се населиле во областа откако Хабсбуршката Монархија го окупирала Балканот од Отоманското Царство. Поради протерувањето и (принудната) асимилација по двете светски војни, бројот на етнички Германци во Босна и Херцеговина драстично се намалил<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://agdm.fuen.org/mitglied-102/bosnia-and-herzegovina/ |title=Deutsche Minderheit in Bosnien-Herzegowina – German minority in Bosnia and Herzegovina |author=Arbeitsgemeinschaft Deutscher Minderheiten |work=fuen.org |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150925092959/http://agdm.fuen.org/mitglied-102/bosnia-and-herzegovina/ |archivedate=25 September 2015}}</ref>. Во попис од 2013 година, 52,86% од населението го сметаат својот мајчин јазик за босански, 30,76% српски, 14,6% хрватски и 1,57% друг јазик, а 0,21% не дале одговор. === Градови === {{Најголеми градови во Босна и Херцеговина}} == Стопанство == {{Главна|Економија на Босна и Херцеговина}} [[Податотека:Stari Most22.jpg|thumb|200px|right|Мостар, економски центар на Херцеговина.]] [[Податотека:Bosnia and Herzegovina topographic map-mk.svg|thumb|right|200px|Карта на Босна.]] За време на Босанската војна, економијата претрпела 200 милијарди евра материјални штети<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://balkans.aljazeera.net/video/presuda-karadzicu-materijalna-steta-u-ratu-u-bih-200-milijardi-eura |title=Архивиран примерок |access-date=22 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190322025732/http://balkans.aljazeera.net/video/presuda-karadzicu-materijalna-steta-u-ratu-u-bih-200-milijardi-eura |archive-date=22 March 2019 |df=dmy-all }}</ref>. Босна и Херцеговина се соочува со двоен проблем за реконструкција на земјата уништена од војната и воведување преодни либерални пазарни реформи на нејзината претходно мешана економија. Единствено наследство од претходната ера е силната индустрија; под поранешниот републички претседател [[Џемал Бедиќ]] и претседателот на СФРЈ, Јосип Броз Тито, во републиката биле промовирани метални индустрии, што резултирало со развој на голем дел од југословенските растенија. СР Босна и Херцеговина имала многу силна индустриска ориентирана економија во 1970-тите и 1980-тите, со голем обем на извоз во вредност од милиони американски долари. За поголемиот дел од историјата на Босна, земјоделството се спроведува од приватни фарми. Свежа храна традиционално се извезува од републиката<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.scc.rutgers.edu/serbian_digest/225/t225-4.htm |title=A Divided Bosnia, January 29, 1996 |first=Aleksandar |last=Ciric |accessdate=12 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130905174221/http://www.scc.rutgers.edu/serbian_digest/225/t225-4.htm |archive-date=5 September 2013 |df=dmy-all }}</ref>. Војната во 1990-тите предизвикала драматична промена во босанската економија<ref>Daclon, Corrado Maria (1997). Bosnia. Maggioli. Italy</ref>. БДП се намалил за 60%, а уништувањето на физичката инфраструктура ја уништила економијата<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ilo.org/public/english/employment/skills/training/publ/pub12.htm |title=Post-conflict Bosnia and Herzegovina&nbsp;– Martha Walsh&nbsp;– Employment Sector |publisher=ILO |accessdate=5 May 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080907062005/http://www.ilo.org/public/english/employment/skills/training/publ/pub12.htm |archive-date=7 September 2008 |df=dmy-all }}</ref>. Голем дел од производствениот капацитет е нерешен, а босанската економија сè уште се соочува со значителни тешкотии. Бројките покажуваат дека БДП и приходот по глава на жител е зголемен за 10% од 2003 до 2004 година. Националната валута на БиХ е [[Конвертибилна марка|конвертибилната марка]] со годишна просечна инфлација од 1,9%<ref>{{Наведена книга|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|title=[[The World Factbook|World Factbook]]}}</ref>. Во 2004 година БНП на БиХ бил 5%. Босна и Херцеговина покажала позитивен напредок во претходните години, што го подобрил нејзиниот ранг со најнизок приход на 14-то место од 193 нации<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://hdr.undp.org/hdr2006/pdfs/report/HDR06-complete.pdf#page=335 |title=Table 15: Inequality in income or expenditure |accessdate=9 January 2007 |publisher=United Nations Development Programme |date=2006 |format=PDF |work=Human Development Report 2006|page=335 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061206223646/http://hdr.undp.org/hdr2006/pdfs/report/HDR06-complete.pdf#page=335 |archivedate=6 December 2006}}</ref>. Според податоците на [[Евростат]], БДП по глава на жител на Босна и Херцеговина изнесувал 29% од просекот на ЕУ во 2010 година<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&plugin=1&language=en&pcode=tec00114 |title=GDP per capita in PPS |publisher=Eurostat |accessdate=1 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120108051648/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&plugin=1&language=en&pcode=tec00114 |archive-date=8 January 2012 |df=dmy-all }}</ref>. '''Директни странски инвестиции во БиХ (1999-2014):'''<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.oslobodjenje.ba/ekonomija/rusija-u-2014-najveci-strani-investitor-u-bih |title=Direct foreign investments |access-date=21 January 2015 |archive-url=https://archive.today/20150121121522/http://www.oslobodjenje.ba/ekonomija/rusija-u-2014-najveci-strani-investitor-u-bih |archive-date=21 January 2015 |df=dmy-all }}</ref> * 1999: €166&nbsp;милиони * 2000: €159&nbsp;милиони * 2001: €133&nbsp;милиони * 2002: €282&nbsp;милиони * 2003: €338&nbsp;милиони * 2004: €534&nbsp;милиони * 2005: €421&nbsp;милиони * 2006: €556&nbsp;милиони * 2007: €1.329&nbsp;милијарди * 2008: €684&nbsp;милиони * 2009: €180&nbsp;милиони * 2010: €307&nbsp;милиони * 2011: €357&nbsp;милиони * 2012: €273&nbsp;милиони * 2013: €214&nbsp;милиони * 2014: €419&nbsp;милиони<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.klix.ba/biznis/finansije/cbbih-stopa-nezaposlenosti-27-5-posto-vanjski-dug-drzave-31-posto-gdp-a/150409071 |title=Direct foreign investments 2014 |access-date=9 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150410115221/http://www.klix.ba/biznis/finansije/cbbih-stopa-nezaposlenosti-27-5-posto-vanjski-dug-drzave-31-posto-gdp-a/150409071 |archive-date=10 April 2015 |df=dmy-all }}</ref> '''Најголеми инвеститори во БиХ (1994 - 2013)''': * Австрија (€1.329&nbsp;милијарди) * Србија (€1.002&nbsp;милијарди) * Хрватска (€733&nbsp;милиони) * Словенија (€499&nbsp;милиони) * Русија (€343&nbsp;милиони) * Германија (€333&nbsp;милиони) * Швајцарија (€273&nbsp;милиони) * Холандија (€206&nbsp;милиони) '''Странски инвестиции по сектор (1994-2013):'''<ref name="Lemo" /> * 32% производство * 22% банкарство * 15% телекомуникации * 11% трговија * 5% имот * 4% услуги * 11% други Американската амбасада во [[Сараево]], Босна и Херцеговина, го објавува годишниот извештај кој дава сеопфатен поглед на комерцијалното и економското опкружување во Босна и Херцеговина, користејќи економски, политички и пазарни анализи. Според некои проценки, сивата економија е 25,5% од БДП<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ba.n1info.com/a223736/Vijesti/Vijesti/Siva-ekonomija-cini-25-posto-BDP-a-BiH.html|title=Siva ekonomija čini 25 posto BDP-a BiH|publisher=|access-date=24 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180601180835/http://ba.n1info.com/a223736/Vijesti/Vijesti/Siva-ekonomija-cini-25-posto-BDP-a-BiH.html|archive-date=1 June 2018|df=dmy-all}}</ref>. Во 2017 година, извозот се зголемиl за 17% во споредба со претходната година, во вкупна вредност од 5,65 милијарди евра<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://radiokameleon.ba/2018/01/02/bih-povecala-izvoz-2017-godini-evo-koje-drzave-najvise-uvoze-nase-proizvode/|title=BiH povećala izvoz u 2017. godini: Evo koje države najviše uvoze naše proizvode - Kameleon M&M|website=radiokameleon.ba|access-date=17 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180217142005/https://radiokameleon.ba/2018/01/02/bih-povecala-izvoz-2017-godini-evo-koje-drzave-najvise-uvoze-nase-proizvode/|archive-date=17 February 2018|df=dmy-all}}</ref>. Вкупниот обем на надворешна трговија во 2017 година изнесувал 14,97 милијарди евра и се зголемил за 14% во споредба со претходната година. Увозот на стоки се зголемил за 12% и изнесувал 9,32 милијарди евра. Покриеноста на увозот со извоз се зголемил за 3% во споредба со претходната година и бил 61 процент. Во 2017 година, Босна и Херцеговина претежно извезувала седишта за автомобили, електрична енергија, преработки од дрво, алуминиум и мебел. Во истата година, претежно увезувала сурова нафта, автомобили, моторно масло, јаглен и брикети<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.klix.ba/biznis/privreda/izvoz-u-prosloj-godini-premasio-11-milijardi-km-i-povecan-za-17-posto/180328118|title=Izvoz u prošloj godini premašio 11 milijardi KM i povećan za 17 posto|publisher=|access-date=31 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180331173241/https://www.klix.ba/biznis/privreda/izvoz-u-prosloj-godini-premasio-11-milijardi-km-i-povecan-za-17-posto/180328118|archive-date=31 March 2018|df=dmy-all}}</ref>. Стапката на невработеност во 2017 година изнесувала 20,5%, но Виенскиот институт за меѓународни економски студии предвидува намалување на стапката на невработеност во следните неколку години. Во 2018 година, невработеноста требало да изнесува 19,4% и понатаму треба да падне на 18,8% во 2019 година. Во 2020 година стапката на невработеност треба да се намали на 18,3%, според истиот извор на предвидување<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.biznisinfo.ba/nezaposlenost-prvi-put-ide-ispod-20-posto/|title=Nezaposlenost prvi put ide ispod 20 posto - Biznis Info|date=15 March 2018|publisher=|access-date=16 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180317102119/http://www.biznisinfo.ba/nezaposlenost-prvi-put-ide-ispod-20-posto/|archive-date=17 March 2018|df=dmy-all}}</ref>. На 31 декември 2017 година, Советот на министри на Босна и Херцеговина го издал извештајот за јавниот долг на Босна и Херцеговина, наведувајќи дека јавниот долг е намален за 389,97 милиони евра или за повеќе од 6% во споредба со 31 декември 2016 година. на крајот од 2017 година, јавниот долг изнесувал 5,92 милијарди евра, или 35,6 отсто од БДП<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.klix.ba/biznis/finansije/javni-dug-bih-prosle-godine-smanjen-za-744-59-miliona-km/180504091|title=Javni dug BiH prošle godine smanjen za 744,59 miliona KM|publisher=|access-date=5 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180505134903/https://www.klix.ba/biznis/finansije/javni-dug-bih-prosle-godine-smanjen-za-744-59-miliona-km/180504091|archive-date=5 May 2018|df=dmy-all}}</ref>. Почнувајќи од 31 декември 2017 година, во земјата имало 32.292 регистрирани компании, кои заедно имале приходи од 33.572 милијарди евра истата година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.klix.ba/biznis/vise-od-30-000-bh-kompanija-ostvarilo-ukupni-prihod-od-65-milijardi-km/180627065|title=Više od 30.000 bh. kompanija ostvarilo ukupni prihod od 65 milijardi KM|publisher=|access-date=2 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702093313/https://www.klix.ba/biznis/vise-od-30-000-bh-kompanija-ostvarilo-ukupni-prihod-od-65-milijardi-km/180627065|archive-date=2 July 2018|df=dmy-all}}</ref>. Во 2017 година, земјата добила 397,35 милиони евра странски директни инвестиции, што е еднакво на 2,5% од БДП<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.biznisinfo.ba/u-2017-u-bih-investirano-7777-miliona-km/|title=U 2017. u BiH investirano 777,7 miliona KM - Biznis Info|date=9 August 2018|publisher=|access-date=10 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180810105051/https://www.biznisinfo.ba/u-2017-u-bih-investirano-7777-miliona-km/|archive-date=10 August 2018|df=dmy-all}}</ref>. Во 2017 година, Босна и Херцеговина е рангирана на трето место во светот во однос на бројот на нови работни места создадени од странски инвестиции, во однос на бројот на жители<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://public.dhe.ibm.com/common/ssi/ecm/93/en/93017793usen/93017793usen-00_93017793USEN.pdf |title=Архивиран примерок |access-date=11 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190410223308/https://public.dhe.ibm.com/common/ssi/ecm/93/en/93017793usen/93017793usen-00_93017793USEN.pdf |archive-date=10 April 2019 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.biznisinfo.ba/americki-ibm-bih-treca-u-svijetu-po-stranim-investicijama-prema-broju-stanovnika/|title=Američki IBM: BiH treća u svijetu po stranim investicijama, prema broju stanovnika - Biznis Info|date=6 September 2018|publisher=|access-date=11 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180911114315/https://www.biznisinfo.ba/americki-ibm-bih-treca-u-svijetu-po-stranim-investicijama-prema-broju-stanovnika/|archive-date=11 September 2018|df=dmy-all}}</ref>. Во 2018 година, Босна и Херцеговина извезла стоки во вредност од 11,9 милијарди КМ (6,07 милијарди евра), што е за 7,43% повеќе од истиот период во 2017 година, додека увозот изнесувал 19,27 милијарди КМ (9,83 милијарди евра), што е за 5,47% повисоко<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.biznisinfo.ba/izvoz-iz-bih-u-eu-povecan-za-vise-od-deset-posto/ |title=Архивиран примерок |access-date=23 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323040905/https://www.biznisinfo.ba/izvoz-iz-bih-u-eu-povecan-za-vise-od-deset-posto/ |archive-date=23 March 2019 |df=dmy-all }}</ref>. Просечната цена на новите станови што се продаваат во земјата во првите 6 месеци од 2018 година изнесувала 886,31 евра по квадратен метар. Ова претставува скок од 3,5% од претходната година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.klix.ba/biznis/prosjecna-cijena-prodatih-novih-stanova-u-bih-1-639-km/180822032|title=Prosječna cijena prodatih novih stanova u BiH 1.639 KM|publisher=|access-date=22 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180823105442/https://www.klix.ba/biznis/prosjecna-cijena-prodatih-novih-stanova-u-bih-1-639-km/180822032|archive-date=23 August 2018|df=dmy-all}}</ref>. На 30 јуни 2018 година, јавниот долг на Босна и Херцеговина изнесувал околу 6,04 милијарди евра, од кои надворешниот долг бил 70,56 проценти, додека внатрешниот долг 29,4 проценти од вкупната јавна задолженост. Учеството на јавниот долг во бруто-домашниот производ е 34,92 проценти<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.6yka.com/novosti/javni-dug-bih-oko-118-milijardi-km|title=Javni dug BiH oko 11,8 milijardi KM|website=www.6yka.com|access-date=6 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181106132331/http://www.6yka.com/novosti/javni-dug-bih-oko-118-milijardi-km|archive-date=6 November 2018|df=dmy-all}}</ref>. Во првите 7 месеци од 2018 година, 811.660 туристи ја посетиле земјата, со скок од 12,2% во споредба со првите 7 месеци од 2017 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.biznisinfo.ba/u-sedam-mjeseci-bih-posjetilo-vise-od-800-000-turista/|title=U sedam mjeseci BiH posjetilo više od 800.000 turista - Biznis Info|date=10 September 2018|publisher=|access-date=11 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180911081924/https://www.biznisinfo.ba/u-sedam-mjeseci-bih-posjetilo-vise-od-800-000-turista/|archive-date=11 September 2018|df=dmy-all}}</ref>. Во првите 11 месеци од 2018 година, 1.378.542 туристи ја посетиле Босна и Херцеговина, што претставува зголемување од 12,6%, а имало 2.871.004 престој во хотели, што претставува зголемување од 13,8% во однос на претходната година. Исто така, 71,8% од туристите доаѓаат од странски земји<ref name="klix.ba">{{Наведена мрежна страница |url=https://www.klix.ba/biznis/privreda/za-10-godina-broj-turista-u-bih-porastao-za-810-hiljada-a-nocenja-za-1-56-miliona/190116027 |title=Архивиран примерок |access-date=18 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119121353/https://www.klix.ba/biznis/privreda/za-10-godina-broj-turista-u-bih-porastao-za-810-hiljada-a-nocenja-za-1-56-miliona/190116027 |archive-date=19 January 2019 |df=dmy-all }}</ref>. Во 2018 година, 99,5 проценти од претпријатијата во Босна и Херцеговина користеле компјутери во својот бизнис, додека 99,3 проценти имале интернет врски, според истражувањето спроведено од Агенцијата за статистика на Босна и Херцеговина<ref>https://www.klix.ba/biznis/racunar-u-poslovanju-koristi-99-5-posto-firmi-u-bih-a-internet-99-3-posto/190308135</ref>. Во 2018 година, Босна и Херцеговина добила 800 милиони КМ (409,18 милиони евра) директни странски инвестиции<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.biznisinfo.ba/strana-ulaganja-lani-800-miliona-km/ |title=Архивиран примерок |access-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402040456/https://www.biznisinfo.ba/strana-ulaganja-lani-800-miliona-km/ |archive-date=2 April 2019 |df=dmy-all }}</ref>. Во 2018 година, Централната банка на Босна и Херцеговина остварила добивка од 8.430.875 км (4.306.347 евра)<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.klix.ba/biznis/proslogodisnja-dobit-centralne-banke-bih-8-4-miliona-km/190408089 |title=Архивиран примерок |access-date=9 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190408213601/https://www.klix.ba/biznis/proslogodisnja-dobit-centralne-banke-bih-8-4-miliona-km/190408089 |archive-date=8 April 2019 |df=dmy-all }}</ref>. Светската банка предвидува дека економијата ќе се зголеми за 3,4% во 2019 година<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.klix.ba/biznis/svjetska-banka-potvrdila-prognozu-rasta-bih-od-3-4-posto-u-ovoj-godini/190109062#komentari |title=Архивиран примерок |access-date=10 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190110183510/https://www.klix.ba/biznis/svjetska-banka-potvrdila-prognozu-rasta-bih-od-3-4-posto-u-ovoj-godini/190109062#komentari |archive-date=10 January 2019 |df=dmy-all }}</ref>. Босна и Херцеговина била ставена на 83. место на [[Индекс на економска слобода|Индексот на економска слобода]] за 2019 година. Вкупниот рејтинг за Босна и Херцеговина изнесувал 61.9. Оваа позиција претставува одреден напредок во однос на 91-то место во 2018 година. Овој резултат е под регионално ниво, но сепак над глобалниот просек, со што Босна и Херцеговина е умерено слободна земја<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.klix.ba/biznis/privreda/objavljen-indeks-ekonomskih-sloboda-blagi-napredak-bosne-i-hercegovine/190129157 |title=Архивиран примерок |access-date=30 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130161858/https://www.klix.ba/biznis/privreda/objavljen-indeks-ekonomskih-sloboda-blagi-napredak-bosne-i-hercegovine/190129157 |archive-date=30 January 2019 |df=dmy-all }}</ref>. На 31 јануари 2019 година, вкупните депозити во босанските банки изнесувале 21,9 милијарди КМ (11,20 милијарди евра), што претставува 61,15% од номиналниот БДП<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.biznisinfo.ba/gradjani-ustedjeli-milijardu-km-za-12-mjeseci/ |title=Архивиран примерок |access-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326033014/https://www.biznisinfo.ba/gradjani-ustedjeli-milijardu-km-za-12-mjeseci/ |archive-date=26 March 2019 |df=dmy-all }}</ref>. Во првите два месеца од 2019 година, 141.114 туристи ја посетиле земјата, со скок од 9,8% од претходната година<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://biznis.ba/u-prva-dva-mjeseca-2019-vise-od-141-hiljada-turista-98-posto-vise-nego-lani/ |title=Архивиран примерок |access-date=9 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190410223307/http://biznis.ba/u-prva-dva-mjeseca-2019-vise-od-141-hiljada-turista-98-posto-vise-nego-lani/ |archive-date=10 April 2019 |df=dmy-all }}</ref>. Во првиот квартал од 2019 година просечната цена на новите станови што се продаваат во Босна и Херцеговина изнесувала 1.641 км (838 евра) за метар квадратен<ref>https://www.klix.ba/biznis/prosjecna-cijena-prodatih-novih-stanova-u-bih-1-641-km-po-kvadratu/190520073</ref>. Во првите шест месеци од 2019 година, извозот изнесувал 5,829 милијарди КМ (2,98 милијарди евра), што е за 0,1% помалку во однос на истиот период од 2018 година, додека увозот изнесувал 9,779 милијарди КМ (5 милијарди евра), што е за 4,5 % повеќе отколку во истиот период од претходната година<ref>https://www.biznisinfo.ba/smanjen-izvoz-iz-bih-u-prvoj-polovini-2019/</ref>. ===Сообраќај=== [[File:Bh air fleet.jpg|thumbnail|right|Аеродромот во Сараево]] [[File:TrainTrip-Sarajevo-Mostar.jpg|thumb|right|Воз на патување од [[Сараево]] до [[Мостар]] преку [[Неретва]]]] [[Аеродром Сараево|Меѓународниот аеродром во Сараево]], исто така познат како аеродром Бутмир, е главниот меѓународен аеродром во Босна и Херцеговина, сместен 6,1 километри југозападно од главната железничка станица во Сараевоref name="AIP">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ead.eurocontrol.int/publicuser/protect/pu/main.jsp|title=EAD Basic – Error Page|work=eurocontrol.int|accessdate=12 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823135326/http://www.ead.eurocontrol.int/publicuser/protect/pu/main.jsp|archive-date=23 August 2014|df=dmy-all}}</ref> во градот Сараево, предградието Бутмир. Железничките операции во Босна и Херцеговина се наследници на Југословенските железници во рамките на државните граници по независноста од поранешна Југославија во 1992 година. ===Комуникации=== Босанскиот пазар за комуникации бил целосно либерализиран во јануари 2006 година. Постојат три фиксни телефонски провајдериref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.businesswire.com/portal/site/google/?ndmViewId=news_view&newsId=20081008005553&newsLang=en |title=Bosnia–Herzegovina&nbsp;– Telecoms Market Overview & Statistics Report Covers the Regulatory Environment, Major Players and Market Developments |publisher=Businesswire.com |date=8 October 2008 |accessdate=3 January 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090504100531/http://www.businesswire.com/portal/site/google/?ndmViewId=news_view&newsId=20081008005553&newsLang=en |archive-date=4 May 2009 |df=dmy-all }}</ref> со обезбедување на 3Г мрежа. ''Oslobođenje'' (Ослободување), основано во [[1943]] година, е еден од најстарите весници во земјата што сè уште постојат. Има многу национални весници и списанија, како Дневни Глас, основан во 1995 година и Јутарњи Новине во Сараево<ref>Udovicic, Radenko (3 May 2002). [http://www.mediaonline.ba/en/?ID=211 What is Happening with the Oldest Bosnian-Herzegovinian Daily: Oslobođenje to be sold for 4.7 Million Marks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227181119/http://www.mediaonline.ba/en/?ID=211 |date=27 February 2012 }} Mediaonline.ba: Southeast European Media Journal.</ref>. Други локални периодични изданија ги вклучуваат хрватскиот весник ''Хрватска реч'' и босанското списание ''Старт'', како и неделните весници ''Слободна Босна'' и ''Босански Дани'. ''Нови Пламен'', месечно списание, е најлевс ориентирана публикација. Меѓународната новинска станица [[Ал Џезира]] одржува сестрински канал кој се грижи за балканскиот регион, [[Ал Џезира Балкан]], кој емитува и надвор од земјата а нејзиното седиште е во Сараево<ref>{{наведени вести |url=https://www.theguardian.com/media/2011/nov/11/al-jazeera-launches-balkans-broadcast |title=Al Jazeera Launches Its Balkans Broadcast Centre |newspaper=The Guardian |location=London |date=11 November 2011 |access-date=14 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170126071520/https://www.theguardian.com/media/2011/nov/11/al-jazeera-launches-balkans-broadcast |archive-date=26 January 2017 |df=dmy-all }}</ref>. Од 2014 година, платформата N1 започнала со емитување како подружница на [[CNN International]] и има седиште во Сараево, Загреб и Белград<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Vučićević|first1=Bojan|title=Growing Influence of Global Media in Balkans|url=http://www.media.ba/en/mediametar/growing-influence-global-media-balkans|website=Media Center Sarajevo|accessdate=22 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180423033253/http://www.media.ba/en/mediametar/growing-influence-global-media-balkans|archive-date=23 April 2018|df=dmy-all}}</ref>. Дополнително, земјата е најлиберална во однос на слободата на печатот во регионот, која се рангира на 43. место на меѓународно ниво<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://en.rsf.org/press-freedom-index-2010,1034.html |title=Press Freedom Index |publisher=Reporters Without Borders |accessdate=12 February 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111121065147/http://en.rsf.org/press-freedom-index-2010%2C1034.html |archivedate=21 November 2011 |df=dmy-all }}</ref>. Од декември 2017 година, во земјата имало 3,064,072 интернет корисници или 86,77% од целото население<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.klix.ba/scitech/tehnologija/u-bih-tokom-2017-registrovano-vise-od-3-miliona-korisnika-interneta/180417102|title=U BiH tokom 2017. registrovano više od 3 miliona korisnika interneta|publisher=|access-date=19 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180419184028/https://www.klix.ba/scitech/tehnologija/u-bih-tokom-2017-registrovano-vise-od-3-miliona-korisnika-interneta/180417102|archive-date=19 April 2018|df=dmy-all}}</ref>. ===Туризам=== {{Multiple image |align=right |direction=vertical |width=220 |image1=Mostar Old Town Panorama 2007.jpg |caption1=[[Стар мост (Мостар)]] |image2=Trebinje River.jpg |caption2=[[Требиње]] |image3=Bridge on the Drina July 2009.jpg |caption3=[[Мост на Мехмед паша]]. }} Според проекциите на Светската туристичка организација, Босна и Херцеговина ќе има трета највисока стапка на раст на туризмот во светот помеѓу 1995 и 2020 година<ref name="Newfound">[http://features.us.reuters.com/destinations/news/L20239376.html Bosnia's newfound tourism] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071224155630/http://features.us.reuters.com/destinations/news/L20239376.html|date=24 December 2007}}, [[Reuters]]; accessed 31 March 2018.</ref>. Во 2018 година, 1.465.412 туристи ја посетиле Босна и Херцеговина, што претставува зголемување од 12,1% и имало 3.040.190 преноќувања по хотели, што претставува зголемување од 13,5% во однос на претходната година. Исто така, 71,2% од туристите доаѓаат од странство<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://ba.n1info.com/Vijesti/a314652/U-2018.-godini-BiH-posjetilo-vise-od-1-4-miliona-turista.html |title=Архивиран примерок |access-date=23 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323035826/http://ba.n1info.com/Vijesti/a314652/U-2018.-godini-BiH-posjetilo-vise-od-1-4-miliona-turista.html |archive-date=23 March 2019 |df=dmy-all }}</ref>. Во 2017 година, 1.307.319 туристи ја посетиле Босна и Херцеговина, што претставува зголемување од 13,7% и имало 2.677.125 преноќувања во хотели, зголемување за 12.3% од претходната година. 71,5% од туристите биле од странство<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ba.n1info.com/a241980/Vijesti/Vijesti/U-BiH-u-2017.-godini-ostvareno-2-6-miliona-nocenja.html|title=BiH: U 2017. ostvareno 1,3 miliona turističkih posjeta i 2,6 miliona noćenja|publisher=|access-date=17 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180217141950/http://ba.n1info.com/a241980/Vijesti/Vijesti/U-BiH-u-2017.-godini-ostvareno-2-6-miliona-nocenja.html|archive-date=17 February 2018|df=dmy-all}}</ref>. Во 2006 година, кога ги рангирал најдобрите градови во светот, ''Lonely Planet'' го ставил Сараево, главниот град и домаќин на Зимските олимписки игри 1984 на 43 место<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bosniatravel.net/news/2006/lonely-planet-on-sarajevo.html |publisher=Bosnia Travel |title=Lonely Planet: Sarajevo {{sic|43|th|nolink=yes}} Best City in the World |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070223094909/http://www.bosniatravel.net/news/2006/lonely-planet-on-sarajevo.html |archivedate=23 February 2007}}</ref>. Туризмот во Сараево главно се фокусира на историски, верски и културни аспекти. Во 2010 година, ''Best In Travel'' на Lonely Planet го номинирал како еден од првите десет градови што треба да се посетат таа година<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.lonelyplanet.com/press-centre/press-release.cfm?press_release_id=444 |title=Press Centre & Lonely Planet Reveals Its Best Destinations, Journeys & Experiences for 2010 |publisher=Lonely Planet |date=2 November 2009 |accessdate=4 January 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101106185953/http://www.lonelyplanet.com/press-centre/press-release.cfm?press_release_id=444 |archivedate=6 November 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref>. Сараево, исто така, победил на еден блог како Најдобриот град за посета на Фокномад во [[2012]] година, победувајќи повеќе од сто други градови низ целиот свет<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://foxnomad.com/2012/03/27/the-best-city-to-visit-travel-tournament-2012-championship/ |title=The Best City To Visit Travel Tournament 2012: Championship |first=Anil |last=Polat |publisher=Foxnomad |date=27 March 2012 |accessdate=30 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120330011052/http://foxnomad.com/2012/03/27/the-best-city-to-visit-travel-tournament-2012-championship/ |archive-date=30 March 2012 |df=dmy-all }}</ref>. Меѓугорје станало едно од најпопуларните места за поклонение за христијаните во светот и се претворило во трето најважно религиозно место во Европа, каде што секоја година го посетуваат повеќе од еден милион луѓе<ref>[http://www.romereports.com/palio/Visionaries-of-Medjugorje-may-appear-before-the-Vatican-english-2441.html RomeReports: Visionaries of Medjugorje may appear before the Vatican] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130505053250/http://www.romereports.com/palio/Visionaries-of-Medjugorje-may-appear-before-the-Vatican-english-2441.html|date=5 May 2013}}; retrieved 26 February 2011.</ref>. Се проценува дека 30 милиони верници досега го посетиле местото од 1981 година<ref name=reuters>[https://www.reuters.com/article/idUSTRE62G3OR20100317 Vatican Probes Claims of Apparitions at Medugorje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100425025020/http://www.reuters.com/article/idUSTRE62G3OR20100317 |date=25 April 2010 }}, Reuters.com; retrieved 17 March 2010.</ref>. Босна, исто така, станала популарно одредиште за скијање и екотуризам. Босна и Херцеговина останува еден од последните неоткриени природни региони во јужниот дел на [[Алпи]]те, со огромни видови на дива и недопрена природа која е привлечна за авантуристи и љубители на природата. Списанието ''National Geographic'' ја именувала Босна и Херцеговина како најдобро планинско одредиште за планински велосипедизам за 2012 година<ref name="test">[http://adventure.nationalgeographic.com/adventure/trips/best-adventure-destinations-2012/#/bike-bosnia-herzegovina_45406_600x450.jpg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120424113854/http://adventure.nationalgeographic.com/adventure/trips/best-adventure-destinations-2012#/bike-bosnia-herzegovina_45406_600x450.jpg|date=24 April 2012}},</ref>. Централните босански [[Динариди]] се фаворизирани од планинари, кои содржат и средоземни и алпски клими. Следува список на најголемите туристички атракции во земјата: * [[Сараево]], Олимписки град или Европски Ерусалим; научниот, културниот, туристичкиот и трговскиот центар на Босна и Херцеговина * [[Вратник (Сараево)|Вратник]], Стариот град и тврдината [[Билија Табија]] во Сараево * [[Меѓугорје|Светилиште на Пресвета Богородица од Меѓугорје]], со годишен младински фестивал * [[Мостар]], Град на Неретва или Град на сонцето; вклучен во списокот на Светско наследство на УНЕСКО * [[Вишеград]], вклучен во списокот на Светско наследство на УНЕСКО поради [[Мост на Мехмед Паша]] * [[Бања Лука]], Зелениот град, со знаменитости како што се тврдината Кастел и [[Џамија Ферхад Паша]] * [[Бихаќ]] и водопади на реката [[Уна (Сава)|Уна]] во Националниот парк Уна * [[Јајце]], град на босанските кралеви и местото каде што е основана [[Федерална Народна Република Југославија]], езерата Плива и водопадот * [[Приедор]], во кој се наоѓа нејзината стара градска џамија, [[Национален парк Козара|Националниот парк Козара]] и, на Мраковица, најголемиот споменик на Втората светска војна во Босна * Солените езера на [[Тузла]], родното место на [[Меша Селимовиќ]] * Реката [[Неретва]] и кањони на реката [[Ракитница]] во [[Неретва|Горна Неретва]] * [[Требижат (река)|Требижат]] и нејзините водопади во [[Кравица (водопад)|Кравица]] и [[Кочуша (водопад)|Кочуша]] * [[Буна (река)|Буна]] со својот пролетен и историски град [[Врело Буне|Благоја]] * [[Тара (Дрина)|Долна Тара]] речен кањон, најдлабокиот кањон во Европа ===Образование=== {{Главна|Образованието во Босна и Херцеговина}} [[File:Sarajevo University building.JPG|thumb|right|[[Универзитет Сараево]]]] Високото образование има долга и богата традиција во Босна и Херцеговина. Високото образование има долга и богата традиција во Сараево. Првата институција која може да се класифицира како високо образовна институција е училиште за суфи-филозофија формирана од [[Гази Хусрев-бег]] во [[1531]] година. Бројни други верски училишта биле основани со текот на времето. Во [[1887]] година, под австроунгарска власт бил основан Правен факултет на шеријатот<ref>[http://www.sarajevo.ba/en/stream.php?kat=145 University of Sarajevo] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150910081056/http://www.sarajevo.ba/en/stream.php?kat=145 |date=2015-09-10 }} on Sarajevo official web site</ref>. Во [[1940]] година на Универзитетот во Сараево станал првиот секуларен институт во градот со високо образование, изграден врз средновековната висока школа ''Сарајбосна Ханика'' во [[1531]] година<ref>History of [http://unsa.ba/eng/ouni.php University of Sarajevo] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081204110445/http://unsa.ba/eng/ouni.php |date=2008-12-04 }}</ref> . Во [[1950]] година биле воведени и пост-дипломски студии. Силно оштетен за време на војната, неодамна бил повторно изграден во партнерство со повеќе од 40 други универзитети. Постојат различни високообразовни институции, меѓу кои: Универзитетот Џемал Бедиќ од Мостар, Универзитетот во Бања Лука, Универзитетот во Мостар, Универзитетот во Источно Сараево, Универзитетот во Тузла, Американскиот универзитет во Босна и Херцеговина и Академијата на науките и уметностите на Босна и Херцеговина, која во голема мера се одржува како една од најпрестижните академии за креативни уметности во регионот. Исто така, Босна и Херцеговина е дом на неколку приватни и меѓународни високообразовни институции, од кои некои се: * Факултет за наука и технологија во Сараево * Меѓународен универзитет во Сараево * Американскиот универзитет во Босна и Херцеговина * Сараевски факултет за бизнис * Меѓународниот универзитет Бурч Основното образование трае девет години. Средното образование го обезбедуваат општите и техничките средни училишта (обично гимназиите), каде што студиите обично траат четири години. Сите форми на средно образование вклучуваат елементи на стручна обука. Учениците кои завршуваат средно образование добиваат матура и можат да се запишат во било која високообразовна установа или академија со полагање на квалификациско испитување пропишано од страна на раководното тело или институција. Студентите кои дипломираат технички предмети добиваат диплома. == Култура == {{Главна|Култура во Босна и Херцеговина}} ===Архитектура=== [[File:Sarajevo, knihovna.jpg|thumb|[[Национална Библиотека на Босна и Херцеговина]].]] Архитектурата на БиХ била под влијание на четири различни временски периоди. Различните социјални и политички услови создале специфичен начин на живеење во БиХ. Поради големите влијанија низ историјата, архитектурата во БиХ е разликовидна. ===Медија=== Некои телевизии, списанија и весници во Босна и Херцеговина се во државна сопственост, а некои се непрофитни корпорации финансирани од рекламирање, претплата и други приходи поврзани со продажба. Уставот на Босна и Херцеговина гарантира слобода на говорот. Како земја во транзиција со повоена наследство и сложена домашна политичка структура медиумскиот систем на Босна и Херцеговина е под трансформација. Во раниот повоеен период (1995-2005), развојот на медиумите бил воден главно од меѓународни дарители и агенции за соработка, кои инвестирале да помогнат во реконструкција, диверзификација, демократизација и професионализација на медиумите<ref>Hozić, 2008; Thompson & De Luce, 2002; Kurspahić, 2003; Jusić, 2006</ref><ref name=EJC>Tarik Jusić, "[http://ejc.net/media_landscapes/bosnia-and-herzegovina Bosnia and Herzegovina] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304053605/http://ejc.net/media_landscapes/bosnia-and-herzegovina |date=4 March 2016 }}", EJC Media Landscapes</ref>. Повоените случувања вклучувале воспоставување на независна регулаторна агенција за комуникација, усвојување на Кодекс за печат, формирање на Совет за печат, декриминализација на етикетата и клеветата, воведување на прилично напреден закон за слободен пристап до информации и создавање на систем на јавни радиодифузни сервиси од поранешниот државен радиодифузер. Сепак, домашните елити често ги попречувале позитивните случувања на меѓународно ниво, а професионализацијата на медиумите и новинарите продолжувало бавно. Високите нивоа на партизанство и врски помеѓу медиумите и политичките системи го попречуваат придржувањето кон професионалниот кодекс на спроведување. ===Литература=== Босна и Херцеговина има богата литература, меѓу кои и добитник на Нобеловата награда [[Иво Андриќ]] и поети како што се Хрватот [[Антун Бранко Шимиќ]], [[Алекса Шантиќ]], [[Јован Дучиќ]] и Мак Диздар, писатели како [[Златко Топчиќ]], [[Меша Селимовиќ]], Семездин Мехмединовиќ, Миленко Јерговиќ, Исак Самоковлија, Сафвет Багаџиќ, Абдулах Сидран, Петар Кочиќ, Александар Хемон и Неџад Ибришимовиќ. Националниот театар е основан во 1919 година во Сараево, а неговиот прв режисер бил драматургот [[Бранислав Нушиќ]]. ===Музика=== Сараево во минатото претставувал една од најважните музички енклави во регионот. Сараевското училиште за поп-рок-музика било развиено во градот помеѓу [[1961]] и [[1991]] година. Овој тип на музика започнал со бендови како [[Индекси]], [[Про арте]], и пејачот и текстописец [[Кемал Монтено]]. Во 1980-тите години во градот се појавиле музичките групи како [[Плави Оркестар]], [[Црвена Јабука]] и Дивље Јагоде. Една од најпопуларните и највлијателните рок групи во Југославија, [[Бијело дугме]] исто така била основана во Сараево. Други позначајни музички групи се Забранјено пушење, Бомбај штампа итн. Најпознати пејачи по потекло од градот се [[Дино Мерлин]], [[Хари Мата Хари]], [[Кемал Монтено]], [[Жељко Бебек]]. Композитори и музичари како [[Химзо Половина]], [[Сафет Исовиќ]], [[Заим Имамовиќ]], [[Зехра Деовиќ]], [[Халид Бешлиќ]], [[Ханка Палдум]], [[Нада Мамула]] своите почетоци од музичката кариера ги имале во градот. ===Театар и кино=== Сараево е меѓународно признат по својот еклектичен и разновиден избор на фестивали. Сараевскиот филмски фестивал е основан во 1995 година за време на Босанската војна и станал најголем филмски фестивал на Балканот и Југоисточна Европа. Босна има богато кинематографско и филмско наследство, кое датира од Кралство Југославија; многу босански режисери постигнале меѓународна важност, а некои добиле и меѓународни награди. Некои познати босански сценаристи, режисери и продуценти се [[Данис Тановиќ]] (познат по наградата Оскар и наградата Златен глобус од 2001 година, [[Емир Кустурица]] кој освоил две награди на фестивалот во Кан, [[Јасмила Жбаниќ]] (освоила Златна мечка), Златко Топчиќ, Адемир Кеновиќ, Дино Мустафиќ, Ахмед Имамовиќ. ===Кујна=== [[Податотека:Bosanskilonac.jpg|мини|Босански лонец]] Босанскохерцеговска кујна е блиску поврзана со [[Турска кујна|турската]], [[Грчка кујна|грчката]] и други [[Средоземна кујна|средоземни кујни]], како и со соседните кујни на [[Српска кујна|Србија]], [[Хрватска кујна|Хрватска]], итн. Храната во Босна и Херцеговина се подготвува со многу разновидни [[зачин]]и, но обично во мали количини. Поголемиот дел од храната е лесна бидејќи се готви во мали количини [[вода]]. Сосовите се потполно природни, пошто главно ги сочинуваат природни сокови од [[зеленчук]]. Типични состојки на јадењата на босанскохерцеговската кујна се [[домат]], [[компир]], [[кромид]], [[лук]], [[пиперка]], [[краставица]], [[морков]], [[зелка]], [[печурки]], [[спанаќ]], [[тиквичка|тиквички]], сушен и свеж [[грав]], мелен пипер, [[млеко]] и [[павлака]]. Јадења од меса се од [[Крава|говедско]], [[јагне]]шко, [[Свиња|свинско]], итн. Регионот [[Херцеговина]] е погоден за одгледување [[винова лоза]] и производство на [[вино]], додека во [[Босна]] [[ракија]]та се добива од [[сливи]] и [[јаболка]]. [[Кафе]]то се пие од филџан, а локумот е сè помалку присутен. ===Спорт=== ==Босна како тема во уметноста и во популарната култура== * „Извишил се сиви [[сокол]] над Босна“ - македонска народна песна.<ref>Блаже Тренески, ''Стојна ситноода''. Скопје: Студентски збор, 1981, стр. 7.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Поврзано == * [[Босна (регион)|Регион Босна]] * [[Херцеговина]] * [[Федерација Босна и Херцеговина]] * [[Република Српска]] * [[Список на градови во Босна и Херцеговина]] * [[Дистрикт Брчко]] * [[Босна (река)|Река Босна]] * [[Босански јазик]] * [[Босанци]] * [[Бошњаци]] == Надворешни врски == {{sisterlinks}} * [http://www.fbihvlada.gov.ba Влада на БиХ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110224014828/http://fbihvlada.gov.ba/ |date=2011-02-24 }} * [http://www.bogumili.com Suvremeni bogumili] * [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-b/bosnia-and-herzegovina.html Шеф на државата и кабинетот] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090417082240/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-b/bosnia-and-herzegovina.html |date=2009-04-17 }} * {{CIA World Factbook link|bk|Босна и Херцеговина}} * [http://report.globalintegrity.org/Bosnia%20and%20Herzegovina/2008 Global Integrity Report: Босна и Херцеговина] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090806003507/http://report.globalintegrity.org/Bosnia%20and%20Herzegovina/2008 |date=2009-08-06 }} * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/bosniaherzegovina.htm Босна и Херцеговина на UCB] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080703235430/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/bosniaherzegovina.htm |date=2008-07-03 }} * [http://www.bih-x.com/ Босна и Херцеговина] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061102074752/http://www.bih-x.com/ |date=2006-11-02 }} * [http://bosnianews.blogspot.com/ Вести од БиХ] {{Geographic location | Centre = {{знаме|Bosnia and Herzegovina}} | North = {{знаме|Croatia}} | Northeast = {{знаме|Croatia}} | East = {{знаме|Serbia}} | Southeast = {{знаме|Montenegro}} | South = [[Јадранско Море]] | Southwest = {{знаме|Croatia}} | West = {{знаме|Croatia}} | Northwest = {{знаме|Croatia}} }} {{Држави на Европскиот континент}} {{Словенска Европа}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Босна и Херцеговина| ]] [[Категорија:Држави на Балканскиот Полуостров]] [[Категорија:Држави во Европа]] [[Категорија:Држави и територии настанати во 1992 година]] h2i346v6mepesh8sscmc7wxspc5xwpo 0 2149 5578044 5518084 2026-06-16T22:58:02Z EUPBR 119386 5578044 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за град | тип = | име = Загреб | изворно име = Grad Zagreb | друго име1 = | друго име2 = | друго име3 = | слика = Montage of major Zagreb landmarks.jpg | сл-големина = | опис = | знаме = Flag of Zagreb.svg | знаме-големина = | знаме-врска = | грб = Грб на Загреб.gif | грб-големина = | грб-врска = | локација = Zagreb within Croatia.PNG | лок-големина = | лок-коментар = Местоположба на Загреб<br />на картата на Хрватска | lat_dir = N | lat_deg = 45 | lat_min = 49 | lat_sec = 0 | lon_dir = E | lon_deg = 15 | lon_min = 59 | lon_sec = 0 | временска зона = [[Средноевропско време|CET]] (UTC +1) | вз-лето = [[Средноевропско летно време|CEST]] (UTC +2) | прекар = | прекар изворно = | прекар2 = | прекар2 изворно = | прекар3 = | прекар3 изворно = | прекар4 = | прекар4 изворно = | мото = | мото изворно = | доселување = | основан од = | основан во = [[1094]] | старо име1 = | старо име2 = | старо име3 = | старо име4 = | авто = ZG | празник датум = | празник име = | поштенски код = 10000 | повикувачки број = 01 | официјална страница = [http://www.zagreb.hr/ www.zagreb.hr] | земја = {{знамеикона|Хрватска}} Хрватска | поделба-тип1 = Жупанија | поделба-име1 = Град Загреб | поделба-тип2 = | поделба-име2 = | поделба-тип3 = | поделба-име3 = | поделба-тип4 = | поделба-име4 = | општини = | административна распределба = | населби = | градоначалник = Јелена Павчиќ Вукичевиќ (в.д.) | партија = | површина = 641,29<ref name="odel za statistika">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.zagreb.hr/zgstat/o_zagrebu_stat.html |title=''Gradski zavod za prostorno uređenje - Odjel za statistiku'' |accessdate=2007-11-13 |archive-date=2007-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011040234/http://www.zagreb.hr/zgstat/o_zagrebu_stat.html |url-status=dead }}</ref> | копно = | вода = | паркови = | надморска височина = 122–1,035 | латитуда = | лонгитуда = | клима = | население = 801&nbsp;554 | година на попис1 = 2001<ref name="odel za statistika" /> | мажи = | жени = | високо = | средно = | основно = | неписмени = | густина на население = 1&nbsp;214,9 | година на попис2 = | етнички групи = }} '''Загреб''' ({{langx|hr|Zagreb}}) — [[главен град]] на [[Хрватска|Република Хрватска]], најголем [[град]] во Хрватска по број на жители. Историски гледано, Загреб израснал од две населби на два соседни рида, [[Градец (Загреб)|Градец]] и [[Каптол (Загреб)|Каптол]], кои го сочинуваат јадрото на денешен Загреб, неговиот стар град. Денес Загреб претставува административен, деловен, културен, сообраќаен и научен центар на Хрватска. И по местоположбата и својата култура, Загреб спаѓа во градовите на [[Средна Европа]]. Стариот и Новиот град се сметаат за споменици на културата кои успеале да го сочуваат чувството на [[среден век|средниот век]] и [[барок]]ниот период. == Географија == Загреб се наоѓа во [[Централна Хрватска]], на југозападниот дел на [[Панонска Низина]], на просечна надморска височина од 122м, под јужните падини на планината [[Медведница]], на брегот на реката [[Сава]], која во подрачјето на градот е претежно низинска [[река]]. [[Сава]] има типично дождливо-снежен режим со висок водостој на [[пролет]] и на [[есен]], а низок во летото, што доведува до големи осцилации на водостојот на самата река. Шумите покриваат дури 30,45% од територијата на градот (како управна заедница). Долината на [[река]] [[Сава]], некогаш претставувала континуиран појас на [[шума]]: вбри и тополи, а денес се присутни само малку деградирани дрвја од тој вид. Во пониските делови на [[Медведница]], до 400м надморска височина и на ридовите, на благите падини, преовладува храст, граб, бука и див кастен. Над таа граница, од 300м до 800м надморска височина, доминира буката, која над таа висина се меша со ела. Земјоделските површини во градот зафаќаат дури 31,84%, додека останатите површини (првенствено градежен дел) зафаќаат 37,71% од територијата на градот. === Природни одлики === [[Слика:Zagreb SPOT 1038.jpg|мини|лево|250п|Сателитска снимка на Загреб]] Поширокото подрачје на Загреб изградено е од карпи од магматски, седиментен и метаморфен тип. Загрепското подрачје е зона за појачани сеизмички активности како последица на интензивните тектонски движења. Сеизмичноста изнесува од 7 до 9 степени по [[Меркалиева скала]].<ref name="ГрЗгПО">{{cite web |url=http://puo.mzopu.hr/default.aspx?id=746 |title=Seizmologija zagrebačkog područja |access-date=27 јануари 2021 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305154556/http://puo.mzopu.hr/default.aspx?id=746 |url-status=dead }}</ref> Два важни премини поминуваат низ загрепското подрачје, савски премин, кој се пружа на падините на [[Вукомерички гори]], и медведничкиот премин, кој се пружа на потег од [[Жумберачка гора]] - [[Медведница]].<ref name="ГрЗгПО" /> === Клима === Според Кепеновата класификација на [[клима]], Загреб има континентална клима со топли лета. Просечната годишна [[температура]] на воздухот во градот изнесува 11,4°С, средна јануарска [[температура]] на воздухот изнесува -0,1°С, додека средната [[температура]] во [[јули]] изнесува 20,7°С. Годишно вкупно има 844мм врнежи, додека на [[Медведница]] годишно паѓа 50% повеќе (1238мм). Врнежите во текот на годината се релативно рамномерно распоредени. [[Снег]] годишно просечно се појавува и трае околу 40 дена. Просечен број на денови со [[снег]] е 4. Во текот на годината најчесто дуваат слаби ветрови со североисточен и југозападен правец. Годишно Загреб има 26 дена со силен, а 2 дена со олуен ветер. Најмногу денови со грмежи проследени со врнежи се во топлиот дел од годината (од [[април]] до [[септември]]). Годишно во Загреб има 2.030 сончеви ласови, додека на [[Медведница]] бројот на сончеви часови е нешто поголем, бидејќи во ладниот дел од годината (од [[октомври]] до [[март]]) во Загреб е честа појавата на [[магла]].<ref>{{cite web |url=https://worldweather.wmo.int/en/city.html?cityId=70 |title=World Weather Information Service - Zagreb |website=worldweather.wmo.int |publisher=World Meteorological Organization |access-date=27 јанури 2021}}</ref> {{climate chart|Загреб |- 4|3|63.7 |- 4|5|41.2 |0|11|51.3 |4|15|63.5 |9|20|77 |13|23|96.6 |14|25|81.5 |14|25|89.9 |10|22|86.5 |6|15|74.1 |1|8|82 |- 2|3|63.7 |float=right |source=[http://www.wordtravels.com/Cities/Croatia/Zagreb/Climate -{Zagreb Climate Data}-] (температура) и [http://klima.hr/klima.php?id=mjes&param=01 Државен хидрометеоролошки завод на Хрватска] (врнежи) }} == Историја == === Праисторија === [[Слика:Andautonia.jpg|мини|лево|250п|Андаутонија]] [[Слика:Kamenita vrata N.jpg|мини|десно|250п|Каменити врати, некогашен дел на одбранбениот систем на Градец, денес една од сочувани градски врати и смбол на Загреб]] [[Слика:Zagreb Lotrščak Tower 1.jpg|мини|десно|250п|Кула Лотршчак, екогашен дел на одбранбениот систем на Градец, денес една од сочувани градски врати и смбол на Загреб]] Населбите на поширокото загрепско подрачје постојат уште во праисторијата. Во прештерата [[Ветерница]], на југозападната страна на планината [[Медведница]], која на палеолитските ловци им служела како склониште или живееалиште, пронајдено е камено оружје и орудие, како и остатоци од огништа на човековите предци кои биле современици на крапинскиот [[прачовек]]. Староста на остатоците датира од околу 40.000 години.<ref name="ГрЗгИПи">{{cite web |url=http://www.pp-medvednica.hr/Medvednica_hr/Medvednica_kultura2.htm#Veternica |title = Park prirode Medvednica — Kulturna baština — Lokaliteti |publisher = pp-medvednica.hr |access-date=20 септември 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110926204101/http://www.pp-medvednica.hr/Medvednica_hr/Medvednica_kultura2.htm#Veternica |archive-date=26 септември 2011 |url-status=dead}}</ref> Трагите на живот се пронајдени и во долината на [[река]] [[Сава]], каде е пронајдено бронзено орудие и гробови на културни полиња со урни, наречени според начинот на сахранувањето на покојниците. === Антика === За време на [[Римско Царство]] на подрачјето на Загреб, поточно на местото на денешното [[село]] [[Шчитарјево]] во близина на [[Голема Горица]], се наоѓала [[Андаутонија]], староримска населба и [[општина]]. На местото на [[Андаутонија]] до пред римската се наоѓало илирска населба. [[Андаутонија]] се наоѓала на десниот брег на [[река]] [[Сава]] на местото каде се наоѓа римскиот пат [[Сисција]]-[[Петовио]] ([[Сисак]]-[[Птуј]]). Со Археолошките ископувања се откриени бадеми, некрополи, термален комплекс со [[вода]], канализација и систем за загревање на просторија, траги на пристаништа и предмети од свакодневниот [[живот]]. [[Андаутонија]] губи на значење во периодот од [[4 век]] до [[7 век]] за време на [[Големата преселба на народите]]. === Среден век === Континуираната [[историја]] на градот Загреб може да се прати од [[1094]] [[година]] каде унгарскиот [[крал]] [[Ладислав I]] ја основал Загрепската епископија на [[Капитол (Загреб)|Каптол]].<ref name="ЗгПов1">{{cite web |url=http://www.zagrebcity.com/hr/zagreb/ |title=Povijest Zagreba |publisher=zagrebcity.com |access-date=27 јануари 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718150638/http://www.zagrebcity.com/hr/zagreb/ |archive-date=18 јули 2011 |url-status=dead}}</ref><ref name="ЗгПов2">{{cite web |url=http://www.zagreb.hr/default.aspx?id=1081 |title=Službene stranice Grada Zagreba — O Zagrebu |publisher=Zagreb.hr |access-date=27 јануари 2021}}</ref><ref name="ЗгПов3">{{cite web |url=http://www.zagreb-touristinfo.hr/?id=34&l=h&nav=nav2 |title=Turistička zajednica Grada Zagreba — Kratka povijest Zagreba |publisher=zagreb-touristinfo.hr |access-date=27 јануари 2021}}</ref> Во [[1134]] [[година]] издадена е и писмена одредба во која се споменува основач на епископијата [[крал]] [[Ладислав]], прв загрепски епископ со свештеништво. Таа повелба е прва писмена трага за Загрепската епископија. Во [[1217]] [[година]] е довршена посветената црква, која тешко настрадала при нападот на [[Татари]]те во [[1242]] [[година]].<ref>{{cite web |url=http://www.glas-koncila.hr/katedrala_povijest.html |title=Povijest katedrale |access-date=27 јануари 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090224194130/http://www.glas-koncila.hr/katedrala_povijest.html |archive-date=24 февруари 2009}}</ref> Преживеаното население побарало спас во шумите на [[Медведница]]. По заминувањето на [[Татари]]те дел од населението се вратило на повисокиот брег кој од соседната бискупска населба бил одделен со потокот [[Медвешчак]]. Унгарскиот [[крал]] [[Бела IV]], кој и сам се повлекувал пред Тетарите, во знак на благодарност за сигурно прибежиште, на новата населба [[Градец]] и нејзиното население, им доделил признание. [[Градец]] така станал слободна кралска област.<ref name="ЗгПов1" /><ref name="ЗгПов2" /><ref name="ЗгПов3" /> Се проценува дека Загреб тогаш имал околу 1000 жители. === Нов век === [[Слика:Zagreb-Valvasor.jpg|мини|лево|250п|Загреб во [[1689]]. [[година]]]] [[Слика:Zagreb Gornji grad.jpg|мини|десно|250п|Горниот дел од Загреб]] Загреб првпат се споменал како [[главен град]] на [[Хрватска]] во [[1557]] [[година]].<ref name="ЗгПов1" /><ref name="ЗгПов2" /> Во текот на [[17 век]] и [[XVIII век]] катастрофални пожари повеќепати ја уништувале населбата. Со постепена изградба на куќите од изгорениците со време е ограничена разорна моќ на чести големи пожари. Во [[1664]] [[година]] во Загреб е основана првата [[печатница]].<ref name="ЗгПов3" /> Во [[1669]] [[година]] е основа [[Загрепски универзитет]].<ref name="ЗгПов2" /> Тогаш [[Цар на Светото Римско Царство|царот на Светото Римско Царство]] [[Леополд I (Свето Римско Царство)|Леополд I]] го потврдил правото на универзитето со повелба од Кралската академија. Во меѓувреме во [[1667]] [[година]] избиле тешки и крвави битки во предградието и на мостот преку потокот кој го делел градот на две населени места. Помеѓу жителите од двете населени места често се појавувале спорови и недоразбирања. Со време недоразбирањата, престанале. Во [[1742]] [[година]] во Загреб постоеле 560 куќи со 5.600 жители. Дваесет и пет години подоцна, во [[1767]] [[година]]. Кралското собрание веќе го одредило Вараждин за свое повремено седиште. Но, по големиот пожар во Вараждин во [[1776]] [[година]] во кој е уништена и зградата на Кралското собрание, во Загреб трајно се преселиле големите управи, судски и училишни установи, како и значаен дел од племињата.<ref name="ЗгПов1" /><ref name="ЗгПов2" /> === 19 век === Во почетокот на [[XIX век]] во Загреб живееле 7.706 жители и тој број бил во постојан пораст. Во [[1834]] [[година]], со преуредување на стариот градски дел на Загреб го добил првиот постојан театар, а во [[1847]] [[година]] во Хрватскиот сабор, хрваткиот јазик е прогласен за службен [[јазик]] со што е заменет дотогашниот службен [[јазик]] - латинскиот. Револуционерната [[848]] [[година]] Загреб, како и останатиот дел на [[Европа]], бил едно од најбурните политички случувања. Средишниот градски [[плоштад]] истата година бил преименуван во [[Јелевачев плоштад]]. Со „царскиот пакет“ од [[7 септември]] [[1850]] година споени се дотогашните делови на Загреб во единствена населба, со што се создале услови за забрзан развој на модерен средноевропски [[град]]. Тоа било време на големо градење, во кој прераснало ново урбано средиште, [[Долен Град]]. За тоа време на [[Трњ]] и [[Трешњевец]] настанала неплански градена населба со сиромашен слој на граѓани, додека на шумовитите брегови се градел резиденцијалниот дел од градот. Во [[1862]] [[година]] низ градот поминала првата железничка станица. Пругата е изградена како јужен крак на пругата [[Виена]]-[[Љубљана]]-[[Трст]] и го споила ѕидниот мост преку Загреб со [[Сисак]]. Следната [[година]] во работа е ставена и градската плинара. ВО [[1866]] [[година]] во Загреб е основата Југословенската академија за образование и уметност, денешната [[Хрватска академија на науки и уметности]]. Во истата [[година]] на централниот градски плоштад поставен е споменик на [[Бане Јелачиќ]] и довршена е изградбата на православната црква на Плоштадот [[Петар Прерадовиќ]]. Во [[1867]] изградена е загрепската синагога, а во [[1874]] [[година]] Загреб добил нов [[универзитет]]. Во [[1874]] [[година]] воведена е јавната планинска расвета, а во [[1878]] [[година]] започанл со работа и градскиот водовод. На [[9 ноември]] [[1880]] [[година]], Загреб бил погоден од силен [[земјотрес]] во кој многу згради биле оштетени, но без поголеми човечки жртви. По оштетувањата кои настанале од земјотресот, започнала обнова на Каптола и загрепската катедрала, која тогаш го добила градскиот изглед. Првата телефонска линија во Загреб е воспоставена во [[1881]] [[година]], а од [[1886]] [[година]] се воведува јавниот телефонски сообраќај. Првиот [[трамвај]], Загреб го добива во [[1891]] [[година]], а една година подоцна, изградена е главната железничка станица - Државен колодвор - кој ја проектирал главниот инженер, на унгарските државни железници [[Ференц Фаф]]. <gallery perrow=6> Слика:Banski dvori.jpg| Зграда Бански двор од [[1809]]. година Слика:Mirogoj Cemetery Front.jpg| Влез на гробиштата [[Мирогој]] изградени во [[1876]]. година Слика:Trg1880.jpg| [[Плоштад Бане Јелачића (Загреб)]] [[1880]]. Слика:Croatian Academy of Science and Arts.JPG| Зграда [[Хрватска академија на науки и уметности]], денес [[Хрватска академија на науки и уметности]] од [[1880]]. година Слика:The Zagreb Cathedral renovated according to designs of Hermann Bolle (end of 19 century).jpg | Слика:Zagreb Glavni kolodvor 1.JPG| Зградата на главната железничка станица од [[1892]]. година </gallery> === 20 век === [[Слика:Zagreb Ilica.jpg|мини|десно|250п|Пешачка зона на Илица]] [[Слика:Mamutica Zagreb vrh.jpg|мини|десно|250п|„[[Мамутица]]“ у [[Нов Загреб]]]] [[Слика:Zgrada Kockica Zagreb.jpg|десно|мини|250п|Зграда Коцкица на Присављ, изградена во 1968. година]] [[Слика:Zagreb.bogovic.street.j1.jpg|мини|лево|200п|Боговиќева улица]] На преминот во [[XX век]] во Загреб живееле 61.000 жители. Наставено е големо проширување на градот и градската содржина во која центарот на градот го добил денешниот изглед. Градот се шири на исток спрема Пешеница и на запад кон Чрномерец. Првите два стални бископи во Загреб отворени се во [[1906]] [[година]]. Следната година во работа е пуштена првата јавна електрана, па почунва изградба на електрична мрежа и првите куќни приклучувања. Доцното воведување на [[електрична енергија]] во Загреб се препишува на договорот помеѓу Градскиот поглавар и плинарата која имала концесија на јавна планинска расвета. Исто така, во истата [[година]], основана е и библиотеката наменета за граѓаните и која го претставува алштатот на денешните градски книжари. Електричниот [[трамвај]] го заменил трамвајот во [[1910]] [[година]]. Пред крајот на Првата светска војна и во првите години после него отворени се и големи факултети и високи школи, меѓу кои и Медицинскиот факултет ([[1917]]),, Земјоделсско-шумарскиот факултет ([[1919]]), Ветеринарен факултет ([[1924]]) и др. Во [[1921]] [[година]] во Загреб првпат се потпишани над 100.000 жители, поточно 108.674. По војната на растојанието помеѓу железничката пруга и реката [[Сава]] се градат раднички населби. По војната започнува уште еден циклус на изградба и индустријализација на градот, кој за тоа време континуирано и демографски расте. Загреб воедно и станува административен центар, прво НР, а потоа и [[СР Хрватска]]. Во [[1950]] [[година]], Загреб станува и управно-територијално проширен. На градот му се приклучуваат многу мали дотогашни самостални населени места: [[Подсусед]], [[Стењевец]], [[Врапче]], [[Шпанско]], [[Млинови]], [[Грачани]], [[Шестине]], [[Ремете]], [[Маркушевец]]. Загреб на десниот брег на [[Сава]] почнува да се шири од [[1957]] [[година]], кога почнува изградба на први големи станбени четврти, најпрво [[Савски Гај]] и [[Запруџа]]. На просторот на [[1953]] [[година]] попишани се 2.000 жители изграден е нов дел на градот во кој денес живеат повеќе од 100.000 жители. Во индустриската зона на Житњак истата година почнува изградба на постројка [[Органско-хемиска индустрија]]. Во [[1964]] [[година]] Загреб е погоден од најголемата природна катастрофа во неговата историја. Во октомври надојдените води на [[Сава]] се излеале од речното корито и полавиле површина од околу 60кm². За да се избегнат опасности од нови излевања и поплави, во [[1971]] [[година]] е завршен системот на нови савски насипи и доводен канал [[Сава]]-[[Одра]]-[[Сава]]. Во [[есен]], истата [[година]], Загреб за време на Храватската пролет бил упориште на студентски демонстрации. Во [[1975]] [[година]] отворен е и хотелот „[[Интерконтинентал]]“, прв хотел од висока категорија во Загреб. Следната [[година]] завршена е и најголемата и тогаш најголема работна зграда во Загреб, популарно наречена „[[Загрепчанка]]“. Во Загреб, на [[8 октомври]] [[1991]] [[година]], три месеци по [[Брионска деклараија]], стапила на сила уставна одредба на Хрватскиот сабор од месец [[јуни]] истата [[година]], за самосталност на [[Хрватска]], со Загреб како [[главен град]]. Во летото [[1991]] [[година]] во Загреб се одивани пуцања околу касарната [[ЈНА „Маршал Тито“]], но интензивни борби не постоеле па градот е поштеден од разорувања. Со потпишувањето на Сараевското примирје на [[3 јануари]] [[1992]] [[година]], постигна е [[договор]] за повлекување на [[ЈНА]], чии единици се повлечени во текот на истиот месец. Во [[мај]] [[1995]] [[година]], Загреб бил мета на ракетен напад во кој погинале 6 цивили, а ранети најмалку 175. По признавањето на самосталноста на [[Хрватска]], од страна на многу држави, во Загреб започнуваат да се отвораат многу амбасади од кои прва ја отворила [[СР Германија]]. Со воведување на новата територијална организација во [[Република Хрватска]] формирани се 20 жупании и Град Загреб, исто така со статус [[жупанија]]. Во Загреб исто така се наоѓа и центар на соседната [[Загрепска жупанија]]. <gallery> Слика:Croatian State Archive.jpg| Зграда на државниот Храватски архив [[1913]]. година Слика:Staritrgburze.jpg| Плошта Бурза [[1930]] година Слика:TrgBurze1.jpg| Зграда на Хрватската народна банка Слика:Zagrepcanka dan.jpg| Облакодер ''[[Загрепќанка]]'' од [[1976]]. година (до [[2005]]. Највисока зграда во Загреб) Слика:Zgrada HRT Zagreb.jpg| Зграда на Хрватската Радио Телевизија од [[1984]]. година Слика:NSK Zagreb.jpg| Зграда на националната универзитетска библиотека во Загреб од [[1995]]. година </gallery> == Демографија == На пописот на население од [[2011]] година, град Загреб имаше 790.017 жители, од кои во самото населено место Загреб 688.163. ===Град Загреб=== {| class="wikitable" style="margin: 0.5em auto; text-align: center;" |- ! colspan="16" | Број на жители според пописот<ref name=autogenerated1>[http://www.dzs.hr - Republika Hrvatska - Državni zavod za statistiku: Naselja i stanovništvo Republike Hrvatske 1857.-2001.]</ref> |- | [[1857]] || [[1869]] || [[1880]] || [[1890]] || [[1900]] || [[1910]] || [[1921]] || [[1931]] || [[1948]] || [[1953]] || [[1961]] || [[1971]] || [[1981]] || [[1991]] || [[2001]] || [[2011]] |- | 48.266 || 54.761 || 67.188 || 82.848 || 111.565 || 136.351 || 167.765 || 258.024 || 356.529 || 393.919 || 478.076 || 629.896 || 723.065 || 777.826 || 779.145 || 790.017 |- |} ===Загреб (населено место)=== {| class="wikitable" style="margin: 0.5em auto; text-align: center;" |- ! colspan="16" | Број на жители според пописот<ref name=autogenerated1 /> |- | [[1857]] || [[1869]] || [[1880]] || [[1890]] || [[1900]] || [[1910]] || [[1921]] || [[1931]] || [[1948]] || [[1953]] || [[1961]] || [[1971]] || [[1981]] || [[1991]] || [[2001]] || [[2011]] |- | 32.203 || 37.001 || 48.136 || 60.910 || 87.239 || 109.029 || 140.815 || 227.838 || 325.223 || 361.564 || 442.768 || 579.943 || 656.380 || 706.770 || 691.724 || 688.163 |- |} ====Попис [[1991]]==== {| class="wikitable" style="margin: 0.5em auto; text-align: center;" |- ! colspan="1" | Загреб |- | [[1991]]. |- | {{Кружен графикон | мини = центар | опис=вкупно: 706.770 | ставка1 = [[Хрвати]] 594.323 | износ1 = 84.09 | боја1 = #4169E1 | ставка2 = [[Срби]] 44.384 | износ2 = 6.27 | боја2 = #FF0000 | ставка3 = [[Југословени]] 14.218 | износ3 = 2.01 | боја3 = #8B008B | ставка4 = [[Бошњаци|Муслимани]] 11.247 | износ4 = 1.59 | боја4 = #228B22 | ставка5 = [[Словенци]] 6.299 | износ5 = 0.89 | боја5 = #FF55A3 | ставка6 = [[Албанци]] 2.526 | износ6 = 0.35 | боја6 = #4B3621 | ставка7 = [[Црногорци]] 2.332 | износ7 = 0.32 | боја7 = #C19A6B | ставка8 = [[Македонци]] 1.707 | износ8 = 0.24 | боја8 = #FF7E00 | ставка9 = [[Унгарци]] 1.033 | износ9 = 0.14 | боја9 = #665D1E | ставка10 = [[Чеси]] 973 | износ10 = 0.13 | боја10 = #B94E48 | ставка11 = [[Роми]] 902 | износ11 = 0.12 | боја11 = #91A3B0 | ставка12 = [[Евреи]] 392 | износ12 = 0.05 | боја12 = #F0DC82 | ставка13 = [[Германци]] 296 | износ13 = 0.04 | боја13 = #BDB76B | ставка14 = [[Италијанци]] 261 | износ14 = 0.03 | боја14 = #007FFF | ставка15 = [[Украинци]] 249 | износ15 = 0.03 | боја15 = #7FFF00 | ставка16 = [[Руси]] 214 | износ16 = 0.03 | боја16 = #F400A1 | ставка17 = [[Словаци]] 203 | износ17 = 0.02 | боја17 = #9966CC | ставка18 = [[Бугари]] 144 | износ18 = 0.02 | боја18 = #FF9966 | ставка19 = [[Полјаци]] 127 | износ19 = 0.01 | боја19 = #800020 | ставка20 = [[Русини]] 117 | износ20 = 0.01 | боја20 = #00416A | ставка21 = [[Романци]] 105 | износ21 = 0.01 | боја21 = #08E8DE | ставка22 = [[Турци]] 77 | износ22 = 0.01 | боја22 = #006A4E | ставка23 = [[Грци]] 68 | износ23 = 0.00 | боја23 = #0087BD | ставка24 = [[Австријци]] 56 | износ24 = 0.00 | боја24 = #9F8170 | ставка25 = [[Власи]] 7 | износ25 = 0.00 | боја25 = #96C8A2 | ставка26 = други 621 | износ26 = 0.08 | боја26 = #FFBF00 | ставка27 = неопредел. 14.498 | износ27 = 2.05 | боја27 = #C154C1 | ставка28 = регион. опр. 1.297 | износ28 = 0.18 | боја28 = #66424D | ставка29 = непознато 8.094 | износ29 = 1.14 | боја29 = #A2A2D0 }} |- |} ===Демографска историја=== {| border="1" cellpadding="7" cellspacing="0" style="margin: 10px 0 10px 25px; background: #f9f9f9; border: 1px #AAA solid; border-collapse: collapse; font-size: 85%; float: center;" |- style="background: #E9E9E9" | colspan="7" style="background:style=;"background-color:#F28500;"| '''Загреб (град)'''<ref name="Сојузен завод за статистика и евиденција на ФНРЈ и СФРЈ">Сојузен завод за статистика и евиденција на ФНРЈ и СФРЈ, попис на населението 1948, 1953, 1961, 1971, 1981. и 1991. година.</ref> |- |''' style="background:style=;"background-color:#F5DEB3;"| '''година на пописа''' |''' style="background:style=;"background-color:#C2B280;"| '''[[попис на населението 1991. во СФРЈ|1991]].''' |''' style="background:style=;"background-color:#C2B280;"| '''[[попис на населението 1981. во СФРЈ|1981]].''' |''' style="background:style=;"background-color:#C2B280;"| '''[[попис на населението 1971. во СФРЈ|1971]].''' |''' style="background:style=;"background-color:#C2B280;"| '''[[попис на населението 1961. во ФНРЈ|1961]].''' |''' style="background:style=;"background-color:#C2B280;"| '''[[попис на населението 1953. во ФНРЈ|1953]].''' |''' style="background:style=;"background-color:#C2B280;"| '''[[попис на населението 1948. во ФНРЈ|1948]].''' |- | [[Хрвати]] |594.323 |516.548 | | |304.637 |241.007 |- | [[Срби]] |44.384 |36.665 | | |17.519 |13.125 |- | [[Југословени]] |14.218 |56.907 | | |2.606 | |- | [[Муслимани]] |11.247 |6.410 | | | | |- | [[Словенци]] | |8.709 | | |17.592 |17.054 |- | [[Црногорци]] | |2.303 | | |1.210 |795 |- | [[Македонци]] | |1.691 | | |661 |430 |- | [[Албанци]] | |1.303 | | | | |- | [[Унгарци]] | |1.115 | | |1.089 | |- | [[Роми]] | |825 | | | | |- | [[Италијанци]] | | | | |311 | |- | [[Германци]] | | | | |641 | |- | [[Бугари]] | | | | | |332 |- | [[Чеси]] | | | | | |1.674 |- | [[Словаци]] | | | | | |167 |- | Чеси и Словаци | | | | |1.544 | |- | останати Словени | | | | |1.276 | |- | останати несловени | | | | |1.743 | |- | неопределени муслимани | | | | | |209 |- | останати и непознато |42.598 | | | | | |- |''' style="background:style=;"background-color:#F5DEB3;"|'''укупно''' |'''706.770''' |'''649.586''' |'''''' |'''''' |'''350.829''' |'''279.623''' |} {| border="1" cellpadding="7" cellspacing="0" style="margin: 10px 0 10px 25px; background: #f9f9f9; border: 1px #AAA solid; border-collapse: collapse; font-size: 85%; float: center;" |- style="background: #E9E9E9" | colspan="7" style="background:style=;"background-color:#F28500;"| '''Загреб (град)'''<ref name="Сојузен завод за статистика и евиденција на ФНРЈ и СФРЈ" /> |- |''' style="background:style=;"background-color:#F5DEB3;"| '''година на попис''' |''' style="background:style=;"background-color:#C2B280;"| '''[[Попис на населението 1931. во Југославија|1931]].''' |''' style="background:style=;"background-color:#C2B280;"| '''[[Попис на населението 1921. во СХС|1921]].''' |- | Римокатоличка |157.897 | |- | Православна |13.279 | |- | Евангелистичка |2.064 | |- | Исламска |1.239 | |- | Останато |11.102 | |- |''' style="background:style=;"background-color:#F5DEB3;"|'''укупно''' |'''185.581''' |'''''' |} Според пописот на населението од [[2001]] [[година]], Зареб има 779.145 жители. Просечната старост на населението изнесува 39,7 години. Според половата структура, од 779.145 жители, 415.153 се жени, а 363.992 мажи. <center> {{bar box |width=300px |title=Население на Загреб според пол (Попис [[2001]].) |titlebar=#ddd |bars= {{Столбен постоток|Жене|yellow||53.28}} {{Столбен постоток|Мушкарци|red||46.72}} }} </center> <center> {{bar box |width=300px |title=Етничка структура на населението на Загреб (Попис [[2001]].) |titlebar=#ddd |bars= {{Столбен постоток|Хрвати|blue||91.94}} {{Столбен постоток|Срби|red||2.41}} {{Столбен постоток|Босанци|green||0.80}} {{Столбен постоток|Албанци|orange||0.43}} {{Столбен постоток|Словенци|wellow||0.41}} {{Столбен постоток|Роми|lightblue||0.25}} {{Столбен постоток|Останати и неопределени|lightgreen||2.84}} }} </center> Според мајчиниот јазик, поголемиот број од населението на Загреб се изјаснило дека зборува [[хрвастки јазик]] (97,45%). Потоа албански (0,40%), словенски (0,33%), босански (0,31%), српски (0,27%), ромски (0,18%) и македонски (0,15%). Според верската структура поголемиот дел од населението се [[христијани]], припадниците на католичката и православна вероисповед. Од останатите христијански заедници присутни се [[Јеховини сведоци]], [[Евангелистичката црква]], [[Адвентистичката црква]] и [[Балтистичката црква]]. Значаен е уделод на агностиците, атеистите и неопределените. Од сотанатите религии најзастапена е исламската. <center> {{bar box |width=300px |title=Верска структура на населението на Загреб (Попис [[2001]].) |titlebar=#ddd |bars= {{Столбен постоток|Католици|yellow||87.09}} {{Столбен постоток|Агностици и неопределени|green||4.06}} {{Столбен постоток|Атеисти|red||3.54}} {{Столбен постоток|Муслимани|lightgreen||2.08}} {{Столбен постоток|Православни|blue||2.01}} }} </center> <gallery perrow=5> Слика:Zagreb Cathedral.jpg| Загрепската катедрала Слика:Crkva sv. Marka, ZG.jpg|Црква [[Свети Марко|Св. Марко]] Слика:Православна црква у Загребу.JPG|Православна црква Св. Преображение господово Слика:Evangelicka crkva u Zagrebu.jpg| Евангелистичка црква Слика:Zagrebačka džamija.jpg| Загрепската џамија </gallery> == Политика == [[Слика:Zgrada Poglavarstva Grada Zagreba.jpg|мини|десно|200п|Зграда на градското поглаварство]] Загреб, како [[главен град]] на [[Република Хрваска]], има [[статус]] на заедница на локална самоуправа, а која воедно има и положба на единица на регионална самоуправа, односно жупанија.<ref>{{cite web |url=http://www.zakon.hr/z/363/Zakon-o-Gradu-Zagrebu |title=Zakon o Gradu Zagrebu |language=хрватски |website=zakon.hr |access-date=27 јануари 2021}}</ref> Управните градски органи на Загреб се: '''Градското собрание''' е претставнички орган на граѓаните на град Загреб и орган на локалната самоуправа кој ги донесува актите во рамките на округот на градот Загреб. Градскиот совет има 51 член кои се бираат на избори. Градското собрание има претседател и најмногу четири потпретседатели. Градското собрание, меѓу другото го донесува Уставот на градот Загреб и градскиот [[буџет]], го надгледува целото материјално и финансиско управување со градот, го утврдува програмот на развојот на поединечни дејности, донесува документи на просторно уредување на градот, бира и сменува [[градоначалник]] и негови заменици. Мандатот на градските советници, избрани на редовни избори трае четири години. '''[[Градоначалник]]''' кој го застапува градот и со градското собрание е носител на извршната власт во градот Загреб. Се бира на седница на Градското собрание. Градоначалник воедно е и претседател на градското собрание. Градоначалникот има два заменици кои во случај на негово отсуство го заменуваат. '''Градско поглаварство''' е име на градската [[влада]] која ги извршува работите на локалната и регионална самоуправа и работите на државната управа кои му се доверено си закон. Претседател на поглаваството е загрепскиот градоначалник. За својата работа поглаварството е одговорно на градското собрание и тоа брои 11 членови. '''Градски четврти''' и месниот одбор се облици на месна самоуправа во која граѓаните непосредно учествуваат во одлучувањето за прашањата на нивниот секојдневен и непосреден интерес, а кои влијаат на нивниот секојдневен живот и нивната работа, како што се санирање на улуцу или тротоари, уредување на градски и детски игралишта и паркови, отстранување на комунален или див отпад. Градот Загреб е поделен на 17 градски четврти, а за секој дел од месните четврти се основаат посебни месни одбори. === Градоначалници === [[Слика:Veceslav Holjevac Zagreb.jpg|мини|десно|250п]] {| style="width:65%; background:none;" |- |valign="top"| * Јелена Павчиќ Вукичевиќ (в.д.) (2021-) * [[Милан Бандиќ]] ([[2000]]—[[2002]]; [[2005]]-[[2021]]) * [[Власта Павиќ]] (2002—2005) * [[Марина Матуловиќ-Дропулиќ]] ([[1996]]—[[2000]]) * [[Бранко Микша]] ([[1993]]—[[1995]]) * [[Борис Бузанчиќ]] ([[1990]]—[[1993]]) * [[Мато Микиќ]] ([[1982]]—[[1983]]; [[1986]]—[[1990]]) * [[Тито Кошти]] ([[1985]]—[[1986]]) * [[Зорислав Шоње]] ([[1984]]—[[1985]]) * [[Александар Варга]] ([[1983]]—[[1984]]) * [[Иво Латин]] ([[1978]]—[[1982]]) * [[Иво Врховец]] ([[1972]]—[[1978]]) * [[Јосип Колар Матек]] ([[1967]]—[[1972]]) * [[Ратко Карловиќ]] ([[1967]]) * [[Перо Пиркер]] ([[1963]]—[[1967]]) * [[Вечеслав Хољевац]] ([[1952]]—[[1963]]) * [[Мирко Павлековиќ]] ([[1951]]—[[1952]]) * [[Миливој Рукавина]] ([[1950]]—[[1951]]) * [[Мика Шпиљак]] ([[1949]]—[[1950]]) * [[Драгутин Саили]] ([[1945]]—[[1949]]) * [[Еуген Старешиниќ]] ([[1944]]—[[1945]]) * [[Иван Вернер]] ([[1942]]—[[1944]]) * [[Јозо Думанџиќ]] ([[1941]]—[[1942]]) * [[Мате Старчевиќ]] ([[1939]]—[[1941]]) * [[Теодор Пеичиќ]] ([[1937]]—[[1939]]) | * [[Рудолф Ербер]] ([[1934]]—[[1936]]) * [[Иво Крбек]] ([[1932]]—[[1934]]) * Стјепан Сркуљ (1917—1919; 1928—1932) * [[Вјекослав Хајнцел]] ([[1920]]—[[1928]]) * [[Светозар Делиќ]] ([[1920]]) * [[Јанко Хољац]] ([[1910]]—[[1917]]) * [[Милан Амруш]] ([[1890]]—[[1892]]; [[1904]]—[[1910]]) * [[Адолф Мошински]] ([[1892]]—[[1904]]) * [[Игњат Зајбер]] ([[1887]]—[[1890]]) * [[Никола Бадовинац]] ([[1885]]—[[1887]]) * [[Јосип Хофман]] ([[1881]]—[[1885]]) * [[Матија Мразовиќ]] ([[1879]]—[[1881]]) * [[Станко Андријевиќ]] ([[1876]]—[[1879]]) * [[Иван Вончина]] ([[1873]]—[[1876]]) * [[Стјепан Врабчевиќ]] ([[1873]]) * [[Павао Хац]] ([[1872]]—[[1873]]) * [[Драгутин пл. Цзекус]] ([[1869]]—[[1872]]) * [[Максо Михалиќ]] ([[1868]]—[[1869]]) * [[Вјекослав Фриган]] ([[1861]]—[[1868]]) * [[Јохан Лихтенегер]] ([[1858]]—[[1861]]) * [[Светозар Кушевиќ]] ([[1858]]) * [[Јосип Ф. Хертл]] ([[1857]]) * [[Јанко Камауф]] ([[1851]]—[[1857]]) |} == Стопанство == На подрачјето на градот Загреб регистирани се вкупно 22.000 компании кои својата дејност ја остваруваат во различни гранки на стопанството.<ref name="ГрЗгЕк1">{{cite web |url=http://hgk.biznet.hr/hgk/tekst.php?a=b&page=tekst&id=680 |title=Hrvatska gospodarska komora — Komora Zagreb — Gospodarski profil Grada Zagreba i Zagrebačke županije |access-date=27 јануари 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060507094819/http://hgk.biznet.hr/hgk/tekst.php?a=b&page=tekst&id=680 |archive-date=2006-05-07 |url-status=dead }}</ref> Според дејноста, во структурата на загрепското [[стопанство]], со 33% најстапена е трговијата, потоа следуваат преуредувачката [[индустрија]] со 30%, [[сообраќај]], складирање и врски со 10%, финансиски сектор со 7%, додека 20% отпадаат на осанатите дејности.<ref name="ГрЗгЕк1" /> Во Загреб се остваруваат 36% на севкупната трговија во [[Хрватска]], додека преработувачката [[индустрија]] сместена во Загреб чини 32% од преработувачката [[индустрија]] на територијата на [[Хрватска]].<ref name="ГрЗгЕк2">{{cite web |url=http://www.regea.org/137.html |title=Energetska agencija Sjeverozapadne Hrvatske — Gospodarska kartica Grada Zagreba |access-date=27 јануари 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190123071800/http://www.regea.org/137.html |archive-date=2019-01-23 |url-status=bot: unknown }}</ref> Во Загреб е концентрирана прехранбената, хемиската, елетронската, текстилна, дрвна и издавачко-печатарска [[индсутрија]], како и [[индустрија]] за преработка на метал. Концентрирана е во индустриските зони на [[Житњак]] и [[Јанкомир]].<ref name="ГрЗгЕк1" /> Покрај постоечките, се отвораат и нови стопански зони од кои една се наоѓа во [[Сесветам]],<ref name="ГрЗгЕк2" /> со кои со поштување на еколошките стандарди настојува да се пресели индустријата од центарот на ивицата на градот. Многу големи хрватски компании имаат свои центри во Загреб. Тоа се [[ИНА]] [[нафтена индустрија]], [[Плива]] (фармацевство), [[Краш]] и Franck ([[прехранбена индустрија]]), [[Раде Кончар]], Електро контакт, [[Ериксон]] - [[Никола Тесла]] ([[елетронска индустрија]]), [[ТЖВ Градељ]] ([[автомобилска индустрија]]).<ref name="ГрЗгЕк1" /> Многу други светски компании имаат свои големи претставништа во Загреб.<ref name="ГрЗгЕк1" /> [[Слика:Hrvatska gospodarska komora.jpg|мини|лево|250п|Зграда на Хрватската господарска комора]] Во индустриското производство најголем удел со 25,5% го држи производството на храна и пијалаци. Селедат и електричната [[индустрија]], со [[плин]] и [[вода]] со 16,3%, потоа елеторнската [[индустрија]] со 9,1%, [[хемиска индустрија]] со 8,2%, уделот на издавачката и печатната [[индустрија]] е 8,5%, производството на радио-телевизиски и комуникациски апарати и опрема 8%, додека уделот за производство на [[облека]] е 2,5%.<ref name="ГрЗгЕк2" /> Загреб е и финансиски центар на [[Хрватска]]. Во Загреб, освен Хрватската народна банка се наоѓаат и центри на многу други банки од кои најголеми се, „[[Стопанска Банка Загреб]]“, „[[Хипо Алпе-Адрија банк]]“, „[[Загрепска банка]]“, „[[Храватска поштенска банка]]“. Загреб е и седишта на [[Загрепска берза]], која повторно е отворена во [[1991]] [[година]]. Загреб е и меѓународен саемски центар. Загрепското веслање е еден од поголемите саеми во светот и член на Меѓународната унија на саеми (UFI), која собира 167 саемски организации од 67 земји. Основан е во [[1909]] [[година]], но неговите почетоци можат да се пратат до [[1864]] [[година]], кога е одржана првата земска господарска изложба.<ref name="ГрЗгЕк1" /> Во [[2007]] [[година]] загпебските претпријатија извезле стока во противредност од 4,4 милијарди долари, додека е увезена стока во вредност од 14,9 милијарди долари. Уделот на Загреб во извозот на [[Хрватска]] во [[2007]] [[година]] изнесувал 35,7%, додека во увозот некаде околу 57,6%.<ref name="ГрЗгЕк2" /> Најмногу се извезувало за пазарот во [[Босна и Херцеговина]], [[Италија]], [[Србија]], [[Германија]], [[Словенија]] и [[Австрија]], а во помала мера за пазарот во [[САД]], [[Унгарија]], [[Велика Британија]], [[Русија]] итн. Од целокупниот извоз 2,3 милијарди УСД приходи остварено е со пазарот од развиените земји (превенствено земјите од [[ЕУ]]), а 2,1 милијарда долари на пазарот на останатите земји во развој. најважни извезувачки производи на загрепското стопанство се: минерални горива и масла, електрични машини и опрема, како и делови за нив, пластични кеси и производи од пластична маса. Најмногу се увезувани минерални горива и масла, кои потоа следат машини, апарати, механички уреди и делови, т.е. возила. Во структурата на вработените, најголем број од се вработени во трговијата (26,4%). Следат и вработени во преработувачката [[индустрија]] (16,5%), работни услуги (16,3%) и градежништво (10%).<ref name="ГрЗгЕк2" /> На подрачјето на Загреб вработени се околу 400.000 луѓе, што претставува повеќе од 27% од сите вработени во цела [[Хрватска]].<ref name="ГрЗгЕк4">{{cite web |url=http://www.zagreb.hr/UserDocsImages/studeni_prezentacija%2017112008_HR.ppt |title=Grad Zagreb — Gospodarstvo u brojkama |access-date=27 јануари 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081203014545/http://www.zagreb.hr/UserDocsImages/studeni_prezentacija%2017112008_HR.ppt |archive-date=3 декември 2006}}</ref> Невработеноста во Загреб изнесува 7,8% и пониска е од државниот просек, кој изнесува 14,7% невработеност.<ref name="ГрЗгЕк4" /> == Сообраќај == === Патен сообраќај === [[Слика:Petlja Držićeva Slavonska.jpg|мини|лево|250п|Сообраќајна обиколница во Загреб]] Поголемиот дел од главните градски сообраќајни правци во [[Хрватска]] поминуваат низ Загреб. Од правецот на Загреб изградени се 5 автопатишта, кои водат до сите делови на Хрватска, додека еден автопат е сè уште во изградба. Два од трите најважни европски коридори во [[Хрватска]] минуваат низ Загреб. Автопатот А1, Загреб-[[Сплит]]-[[Дубровник]], во [[декември]] [[2008]] [[година]] во потполност е завршен до раскрсницата [[Равча]].<ref name="ГрЗгАп1">{{cite web |url=http://www.slobodnadalmacija.hr/Hrvatska/tabid/66/articleType/ArticleView/articleId/35347/Default.aspx |title=Premijer Sanader otvorio dionicu autoceste Zagreb — Dubrovnik |access-date=27 јануари 2021}}</ref> До [[Плоч]], преостанува изградба на следните 60км, а 70км до [[Дубровник]]. Автопатот А1, е еден од најважните сообраќајни правци во цела [[Хрватска]] бидејќи го повржува Загреб со северозападна [[Хрватска]] со вториот [[град]] по големина во [[Хрватска]] - [[Сплит]]. Автопатот А3 во потполност следи по трасата на Паневропскиот патен коридор Х. Започнува во [[Брегана]] на границата со [[Словенија]] и по долината на [[река]] [[Сава]] се поврзува со Загреб, [[Кутина]], [[Новска]], [[Славски Брод]], со [[Липовец]] и граничниот премин [[Бајаково]], каде продолжува во [[Србија]]. Автопатот ги спојува [[Западна Европа]] и [[Средна Европа]] со југоисточниот [[континент]] и [[Блискиот Исток]]. Последниот дел од автопатот од [[Жупања]] до граничниот премина [[Бајаково]] довршен е во летото, [[2006]] [[година]]. Важен паневропски патен коридор кој минува низ Загреб е и коридор 5, низ чија траса минуваат три автопатишта. Тој правец е најкратка врска на Загреб со [[Јадранско Море]]. Делницата од Загреб до раскрсницата [[Босилево]] е дел од автопатот А1. Делницата од раскрсницата [[Босилево]] до [[Риека]] е автопатот А6, а во потполност е довршена на 22 октомври 2008 година. На истиот коридор се наоѓа и трасата од автопатот А4, чија последна делница т.е. објект, нов мост преку реката [[Мура]] довшен на истиот ден кога и автопатот А6. Во [[Унгарија]] автопатот А6 се наставува на автопатот М7, кој преку [[Летењ]] на границата со [[Хрватска]], Загреб го повржува со [[Будимпешта]]. Автопатот А2, Загреб-[[Мацељ]], на границата со [[Словенија]] е довршен во [[2007]] [[година]]. Во план е и изградба на автопатот А11 Загреб-[[Сисак]]. === Јавен градски превоз === [[Слика:Загребачки трамвај.JPG|мини|десно|200п|Загрепски [[трамвај]]]] Јавниот градски превоз во Загреб го сочинуваат мрежа од трамвајски и автобуски линии, градско-приградски возови и многу такси возила. Главниот дел од јавниот градски превоз во Загреб го врши Загрепскиот електричен трамвај ([[ЗЕТ]]), кој е оператор на трамвајсиот и автобускиот [[сообраќај]], а се грижи и за жичарата на [[Медведница]], која, додека се очекува изградба на нова, моментално е надвор од употреба.<ref name="ЗгЖич">{{cite web |url=https://www.zet.hr/o-zet-u/zicara.aspx |title=Sljemenski lift do vrha Medvednice - ZET |access-date=27 јануари 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426042725/https://www.zet.hr/o-zet-u/zicara.aspx |archive-date=26 април 2009 |url-status=dead}}</ref> Првиот електричен трамвај во промет е ставен на [[18 август]] [[1910]] [[година]].<ref name="ЗгТрам2">{{cite web |url=https://www.zet.hr/tramvaj/povijest.aspx |title=Tramvaj u Zagrebu - ZET |access-date=27 јануари 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090301113731/https://www.zet.hr/tramvaj/povijest.aspx |archive-date=1 март 2009 |url-status=dead}}</ref> Денес трамвајската мрежа има вкупна должина од 116 км.<ref name="ЗгТрам1">{{cite web |url=https://www.zet.hr/tramvaj.aspx |title=Tramvajski prijevoz - ZET |access-date=27 јануари 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120705140515/https://www.zet.hr/tramvaj.aspx |archive-date=5 јули 2012 |url-status=dead}}</ref> Трамвајскиот сообраќај е огранизиран во 15 дневни и 4 ноќни линии.<ref name="ЗгБус">{{cite web |url=https://www.zet.hr/default.aspx?aspxerrorpath=/autobus.aspx |title=Autobusni prijevoz |access-date=27 јануари 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220160349/http://www.zet.hr/default.aspx?aspxerrorpath=%2Fautobus.aspx |archive-date=2019-12-20 |url-status=live }}</ref> Автобускиот сообраќај на [[ЗЕТ]], моментално се состои од 125 дневни и 4 ноќни линии. Со пруга долга 66 метри, позната и како најкратка жичена железница на светот наменета е за јавен сообраќај.<ref name="ЗгТрам1"/> Службено е пуштена во погон на [[8 октомври]] [[1890]] [[година]]. Денес е законски заштитена како споменик на култура, а исто така е една од туристичките атракции во градот. Жичарата „[[Сљеме]]“, пуштена е во [[сообраќај]] на [[27 јули]] [[1963]] [[година]] во функција за превоз на излетници на врвот на [[Медведница]], а затворена е во средината на [[2007]] [[година]], по дефектот на електромоторот за кој е проценето дека е неисплатлив да се санира.<ref name="ЗгЖич" /> Во Загреб, денес има околу 1.150 такси возила, а возењето со такси е достапно 24 часа дневно. Првиот авто-такси во Загреб се појавил на плоштадот [[Бане Јелачиќ]] на [[11 јуни]] [[1901]] [[година]]. Од [[април]] [[2011]] [[година]], такси превозот во градот освен здружението „Радиот такси Загреб“ го остваруваат и приватни превозници кои ги има во голем број. Со градско-приградскиот железнички превоз во работни денови во просек го користат околу 70.000 патници. Главната железничка линија која се обраќа на релација [[Савски Мароф]]-Загреб, [[Главен колодвор]]-[[Долго Село]]. Хрватските железници оваа линија ја вовела во [[1992]] [[година]]. Покрај оваа линија, други важни приградски насокии се кон [[Голема Горица]] и Јестребарска, заедно со локалните линии од [[Забок]], [[Новска]], [[Карловица]] и [[Копривница]]. === Железнички сообраќај === Темелите на железничката мрежа поставени се кон крајот на [[XIX век]] и почетокот на [[XX век]], кога се одредени главните правци на железничкиот сообраќај. Во [[1862]] [[година]] пуштена е во [[сообраќај]] првата железничка пруга низ Загреб, која местото Ѕидан Мост преку Загреб го поврзала со [[Сисак]]. Веќе наредната година изградена е пруга до Карловица која во [[1873]] [[година]] била продолжена до [[Риека]], со што Загреб добил најкратка железничка врска со морето. Во [[1870]] [[година]] изградена е железничка пруга до [[Копривница]], која во [[1897]] [[година]] од [[Долго Село]] продолжила до [[Новска]]. Во [[1885]] [[година]], Загреб со железница се поврзал и со [[Вараждин]]. Во [[1925]] [[година]] довршена е и Личка железничка пруга, со која Загреб се поврзал со [[Сплит]] и [[Далмација]]. Загреб во [[1946]] годна се поврзал со Унска пруга, која е дел од Личка пруга кратка околу 50км, преку [[Сисак]], повржан со [[Сплит]]. Иако понекогаш многу рентабилна, таа пруга денес се користи како смалување на капацитетот. [[Слика:Croatia airlines zg tower.JPG|мини|десно|250п|[[Ербас]] А319 пред контролната кула на Аеродром Загреб]] Два од три најважни паневропски железнички коридори во [[Хрватска]] поминуваат низ Загреб. Тоа се Паневропски железнички коридор Vб, кој оди од [[Ботово]] на граница со [[Унгарија]] до [[Риека]] и Паневропски железнички коридор 10 кој оди од ДОбово на границата со [[Словенија]] до [[Товарник]] на границата со [[Србија]]. Воедно е и најважен железнички правец во [[Хрватска]], бидејќи преку [[Хрватска]] се поврзува со [[Западна Европа]] и [[Средна Европа]] и југоистокот на континентот и Блискиот Исток. Пригардскиот патнички сообраќај е доста развиен. Товарниот [[сообраќај]] се одвива кружно како би се растоварил сообраќајот низ градот, па во таа полза е исградена и голема товарна станица Ранжирни колодвор. === Воздушен сообраќај === Аеродромот Загреб, е главен меѓународен [[аеродром]] во [[Хрватска]]. Се наоѓа покрај [[Голема Горица]], а од центарот на Загреб е оддалечен само 10км. На аеродромот се сместени технички бази на [[Кроација ерлајнс]]. Низ загрепскиот [[аеродром]] во [[2019]] [[година]] поминале 3,435,531 патници.<ref name="ЗгАер1">{{cite web |url=https://www.zagreb-airport.hr/poslovni/b2b-223/statistika/statistika-za-2019-godinu/506 |title=Statistika za 2019. godinu - Zračna luka Franjo Tuđman Zagreb |access-date=27 јануари 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200329071139/https://www.zagreb-airport.hr/poslovni/b2b-223/statistika/statistika-za-2019-godinu/506 |archive-date=29 март 2020 |url-status=live}}</ref> Покрај меѓународниот [[аеродром]], во Лучка постои и мал [[спортски аеродром]]. [[Лучко]] се користел како главен загрепски [[аеродром]] од [[1947]] [[година]] до [[1962]] [[година]]. Најголемиот сообраќај е забележан во [[1959]] [[година]]. Таа година цивилни авиони превезле 167.000 патници и 1.500 тони роба.<ref name="ЗгАер2">{{cite web |url=http://www.zagreb-airport.hr/hr/poslovne_1_3/index.aspx |title=Povijest i razvoj - Zračna luka Franjo Tuđman Zagreb |access-date=27 јануари 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080801145700/http://www.zagreb-airport.hr/hr/poslovne_1_3/index.aspx |archive-date=1 август 2008 |url-status=dead}}</ref> == Култура == [[Слика: Muzej Mimara.jpg|мини|десно|250п|Зграда на денешниот музеј Мимар кон крајот на 19 век]] Загреб е главен културен центар на [[Хрватска]]. Во градот се наоѓаат повеќе културни установи кои традиционално имаат голем престиж. Освен тоа, во градот се наоѓаат центри на пратктично сите важни културни установи, како што се [[Матица хрватска]] и Друштво на хрватските писатели. === Музеи === Експонати од бројни загрепски музеи освен историски, уметнички и културни примероци на градот Загреб и [[Хрватска]], се прикажуваат експонати од големи историски и уметнички вредности од цела [[Европа]] и светот. Во околу триесет музеи и галериски колекции опфатени се повеќе од 3,6 милиони експонати. Колекциитена археолошкиот [[музеј]], основан во [[1864]] [[година]] содржат скоро 460.000 различни артефакти и споменици. изложени се предмети и организирани неколку збирки. Најпозната е Египетската збирка, која е една од таквите видови во југоисточниот дел на [[Европа]],<ref name="ЗгАрМу">{{cite web |url=http://www.hpm.hr/hr/Odjeli/Geolo%C5%A1ko-paleontolo%C5%A1ki%20odjel |title=Geološko-Paleontološki odjel - Hrvatski prirodoslovni muzej |access-date=27 јануари 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203221131/http://www.hpm.hr/hr/Odjeli/Geolo%C5%A1ko-paleontolo%C5%A1ki%20odjel |archive-date=3 февруари 2020 |url-status=live}}</ref> а потоа големата нумизматичка колекција која е една од најзначајните и најголемите во Европа и светот, праисториска збирка, античка и средновековна збирка.<ref name="ЗгАрМу" /> Важен музејски експонат е Загрепската мумија, т.е. Загрепска ленена книга, со 1.130 зборови е најдолг сочуван споменик на старите [[Етрурци]], едни од постоечките етрурски книги и воедно лиена книга од стариот век. === Театар === [[Слика: Zagreb Concert Hall.jpg|мини|десно|250п|Концертна сала Ватрослав Лисински]] Во Загреб дејствуваат околу 20 постојани или привремени театри. Во Загреб се наоѓа назионална театарска куќа - „[[Хрватско народно казалиште]]“, изградено во [[барок стил]] во [[1895]] година. На сцената се одржуваат драмски, балетни и оперски претстави, а театрот е опремен и за одржување на конгреси, промоции и приеми. Концертната сала на Вартослав Лисински, со капацитет од 2.171 седиште, изградена е во 1973 година, а наречена е по авторот на првата хрватска опера. Освен музички манифестации, во неа се одржуваат и конгресни случувања. === Фестивали === ''[[Загрепски филмски фестивал]]'', основан во [[2003]] [[година]], стана еден од најзначајните хрватски културни случувања. Со главниот програм со натпреварувачки карактер, поделен е во три категории - целовечерни акциони, кратки акциони и документарни филмови. Еднакво внимание се посветува и на придружниот програм кој секоја година е составен до 5-6 посебен филмски програм, промоции на книги, филмски и културни проекти како и презентации на нови технолошки достигнувања поврзани со филмската продукција. Наградата која се доделува на фестивалот се вика Златни колици, а покрај неа на најдобрите им се доделува и парична награда. ''ZagrebDox'' е меѓународен гестивал на документарните филмови, основан точно во недостаток на добар меѓународен и натпреаврувачки фестивал на подрачјето на [[Југоисточна Европа]], специјализиран за документарци, затоа што наведеното подрачје имало долга традиција во производство на документирани филмови. '''[[Анимафест]]''' е светски фестивал на [[анимиран филм]] кој се одржува од [[1972]] [[година]]. По 33 години, во [[2005]] [[година]], е воведена и категорија на долгометражен [[анимиран филм]], па така фестивалот сега се одржува секоја [[година]], и тоа за непарни [[години]] со долгометражен програм, а парните [[години]] со краткометражни филмови. ==Загреб како тема во уметноста и во популарната култура== * „Долац“ (''Dolac'') — слика на хрватскиот уметник [[Владимир Кирин]] од 1938 година.<ref name="ReferenceA">''Središnja Hrvatska - Dvori s pogledom'', Hrvatska turistička zajednica, 2009.</ref> * „Поглед на Загреб од север“ ([[хрватски]]: ''Pogled na Zagreb sa sjevera'') — слика на хрватскиот уметник [[Драгутин Старк]] од 1859 година.<ref name="ReferenceA"/> * „041“ — песна на хрватската [[Рок-музика|рок]]-група [[Азра]].<ref>''Sunčana strana ulice, Komuna, CD 1002.</ref> * „Загреб“ — песна на хрватската рок-група [[Прљаво казалиште]] од 1980 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/360377-Prljavo-Kazalište-Crno-Bijeli-Svijet Prljavo Kazalište – Crno Bijeli Svijet (пристапено на 28 септември 2023)]</ref> * „Загреб е студен град“ (хрватски: ''Zagreb je hladan grad'') — песна на хрватската рок-група [[Филм (рок-група)|Филм]] од 1982 година.<ref>[https://www.discogs.com/Film-Zona-Sumraka/release/801081 Discogs, Film – Zona Sumraka (пристапено на 24.5.2021)]</ref> == Образование == [[Слика: University of Zagreb.jpg|мини|десно|250п|Зграда на Ректоратот на Загрепскиот уиниверзитет и Правен факултет]] Во Загреб дејствуваат 136 основни училишта и 100 средни училишта, од кои 31 гимназија.<ref name="ГрЗгО1">{{cite web |url=http://public.mzos.hr/Default.aspx?sec=2236 |title=Osnovne škole u brojkama - Ministarstvo znanosti, obrazovanja i športa |access-date=27 јануари 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070711194353/http://public.mzos.hr/Default.aspx?sec=2236 |archive-date=11 јули 2007 |url-status=dead}}</ref><ref name="ГрЗгО2">{{cite web |url=http://public.mzos.hr/Default.aspx?sec=2252 |title=Srednje škole u brojkama - Ministarstvo znanosti, obrazovanja i športa |access-date=27 јануари 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023023302/http://public.mzos.hr/Default.aspx?sec=2252 |archive-date=23 октомври 2007 |url-status=dead}}</ref> Во Загреб исто така дејствуваат и 5 политеникуми и 9 приатни високообразовни институции.<ref name="ГрЗгО3">{{cite web |url=http://public.mzos.hr/Default.aspx?sec=2254 |title=Visoko obrazovanje u brojkama - Ministarstvo znanosti, obrazovanja i športa |access-date=27 јануари 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609120057/http://public.mzos.hr/Default.aspx?sec=2254 |archive-date=9 јуни 2007 |url-status=dead}}</ref> Универзитето во Загреб е основан во [[1669]] [[година]] и предсавува втор најстар универзитет во [[Хрватска]] (основан по задарскиот [[универзитет]] во [[1396]] [[година]]). До [[2009]] [[година]] на универзитетот во Загреб дипломирале повеќе од 200.000 студенти, магистрирале повеќе од 18.000 и докторирале повеќе од 8.000 постдипломци.<ref name="ГрЗгО4">{{cite web |url=https://www.zagreb.hr/o-zagrebu/1081 |title=O Zagrebu - Grad Zagreb |access-date=27 јануари 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414163756/https://www.zagreb.hr/o-zagrebu/1081 |archive-date=14 април 2019 |url-status=live}}</ref> На универзитето во Загреб, научно-наставна и уметничка работа се одвива на 29 факултети, 3 уметнички академии, стручни - Учителска академија и универзитетска стурдија - Хрватски студии. При универзитетот дејствуваат 33 политехникуми. Во Загреб дејствуваат 22 институти на подрачјето на општествените и природните науки. Загреб е средиште и на [[ХАНУ]] - Хрватска академија на науки и уметности кои се основани на страна на бискупот [[Јосип Јурај Штросмајер]]. == Знаменитости == Загреб е богат со туристички знаменитости. И, тоа: * Споменик на [[Јосип Јелачиќ]] на главниот градски [[плоштад]], * Споменик на [[Крал Томислав]] покрај Главната железничка станица, * Горен град со црквата Св. Марко, зградата на Хрватскиот сабор, Вански дорови, кулата Лотршчак, Каменети врати; * Купола со катедрала, * Дом на хрватските ликовни уметници, чиј архитект е вајар Иван Мештровиќ * Гробиштата [[Мирогој]], * [[Медведница]] со највисок врв [[Сљеме]] и стариот [[град]] [[Медвеград]] во кој се наоѓа олтарот на татковината, * Спортско-рекреативен центар [[Јарун]]. <center> <gallery perrow=6> Слика:Ban Jelacic Denkmal Zagreb.jpg| Споменик на Јосип Јелачиќ на главниот градски плоштад Слика:Zagrzeb-centrum.JPG|Плоштад Бане Јелачиќ, со храватскиот облакодер во позадината Слика:Zagreb, King Tomislav.JPG| Плоштад на кралот Томислав Слика:Zrinjevac.j1.jpg| Парк [[Зрињевац]] Слика:Botanical Garden Zagreb.jpg| Ботаничка градина Слика:Cablecar and tower of Lotrscak, Zagreb, Croatia.jpg| Кула Лотршчак Слика:Zagrzeb5.jpg| Горен град Загреб Слика:A.G. Matos (Zagreb).jpg| Споменик Антун Густав Матош на Горен Град Загреб Слика:Zagreb - Ivan Tkalčić street 1.JPG| Пешачка зона во ткаличиева улица Слика:ZagrebMestrovicevPaviljon.jpg| Дом на ликовни уметности, познат како џамија Слика:Maksimir Park, Zagreb.JPG| Парк [[Максимир]] Слика:Mirogoj Cemetery Arcade.jpg| Миригојски аркади </gallery> </center> == Панорама == [[Податотека:Panorama Zagreb.jpg|1000px|безрамка|центар|Панорама на Загреб]] == Дипломатски претставништва == {| style="width:100%; background:none;" |- |valign="top"| *{{знаме|Albania|name=Албанијa}} *{{знаме|Australia|name=Аvстралијa}} *{{знаме|Austria|name=Аvстријa}} *{{знаме|Belgium|name=Белгијa}} *{{знаме|Bosnia and Herzegovina|name=Боснa и Херцеговинa}} *{{знаме|Brazil|name=Бразил}} *{{знаме|Bulgaria|name=Бугарija}} *{{знаме|Vatican City|name=Ватикан}} *{{знаме|Greece|name=Грција}} *{{знаме|Denmark|name=Данска}} *{{знаме|Egypt|name=Египет}} *{{знаме|Israel|name=Израел}} | *{{знаме|India|name=Индија}} *{{знаме|Iran|name=Иран}} *{{знаме|Italy|name=Италијa}} *{{знаме|Japan|name=Јапонија}} *{{знаме|Kazakhstan|name=Казахстан}} *{{знаме|Canada|name=Канадa}} *{{знаме|South Korea|name=Кореја}} *{{знаме|Libya|name=Либија}} *{{знаме|Hungary|name=Унгарија}} *{{знаме|Macedonia|name=Македонија}} *{{знаме|Malaysia|name=Малезија}} *{{знаме|China|name=НР Кина}} *{{знаме|Germany|name=Германија}} | *{{знаме|Norway|name=Норвешка}} *{{знаме|Portugal|name=Португалија}} *{{знаме|Poland|name=Полска}} *{{знаме|Romania|name=Романија}} *{{знаме|Russia|name=Русија}} *{{знаме|USA|name=САД}} *{{знаме|Slovakia|name=Словачка}} *{{знаме|Slovenia|name=Словенија}} *{{знаме|Serbia|name=Србија}} *{{знаме|Great Britain|name=Велика Британија}} *{{знаме|Ukraine|name=Украјна}} | *{{знаме|Turkey|name=Турција}} *{{знаме|Tunisia|name=Тунис}} *{{знаме|Finland|name=Финска}} *{{знаме|France|name=Франција}} *{{знаме|Netherlands|name=Холандија}} *{{знаме|Montenegro|name=Црна Гора}} *{{знаме|Czech Republic|name=Чешка}} *{{знаме|Chile|name=Чиле}} *{{знаме|Switzerland|name=Швајцарија}} *{{знаме|Sweden|name=Шведска}} *{{знаме|Spain|name=Шпанија}} |} Следните држави имаат свои почесни конзулати во Загреб: {| style="width:100%; background:none;" |- |valign="top"| *{{знаме|Burkina Faso|name=Буркина Фасо}} *{{знаме|Democratic Republic of the Congo|name=ДР Конго}}<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.zagrebinfo.net/zagreb/opce_informacije/diplomatska_predstavnistva/demokratska_republika_kongo |title=Демократска Република Конго - почесен конзулат - 2 кат |accessdate=2012-08-30 |archive-date=2008-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080415002348/http://www.zagrebinfo.net/zagreb/opce_informacije/diplomatska_predstavnistva/demokratska_republika_kongo |url-status=dead }}</ref> *{{знаме|Guinea|name=Гвинеја}} *{{знаме|Indonesia|name=Индонезија}} *{{знаме|Ireland|name=Ирска}} *{{знаме|Yemen|name=Јемен}} | *{{знаме|Jordan|name=Јордан}} *{{знаме|South Africa|name=Јужноафриканска Република}} *{{знаме|Kenya|name=Кенија}} *{{знаме|Cyprus|name=Кипар}} *{{знаме|Latvia|name=Летонија}} | *{{знаме|Lithuania|name=Литванија}} *{{знаме|Monaco|name=Монако}} *{{знаме|Mongolia|name=Монголија}} *{{знаме|New Zealand|name=Нов Зеланд}} *{{знаме|Ivory Coast|name=Брегот на слоновата коска}} *{{знаме|ПакистанЖнаме=Пакистан}} | *{{знаме|Peru|name=Перу}} *{{знаме|Sudan|name=Судан}} *{{знаме|Thailand|name=Тајланд}} *{{знаме|Philippines|name=Филипини}} |} == Почесни граѓани == До денес, 51 личност ја има титулата Почесен граѓанин на Град Загреб, која ја доделува градското собрание. Условите, процедурата и начинот на кој се доделуваат јавните признавања на Град Загреб одредени се со одлука за јавни признавања на Град Загреб. Така за почесен граѓанин на Загреб може да се прогласи: {{Цитат| ''... личноста е посебно заслужна за промоција на вредностите на демократското општество, случувања и традиции на хрватскиот народ, положбата и угледот на градот Загреб, неговите односи со останатите градови во други држави, члан на меѓунардона организација, односто организација на друга држава или нивните тела посебно заслужни за Град Загреб и Република Хрватска и промоција на нејзиниот суверенитет, самостојност и стабилност на општоприфатените начели на современиот свет.<ref name="ПоГр1">{{cite web |url=https://www.zagreb.hr/pocasni-gradjanin-grada-zagreba/986 |title=Počasni građanin Grada Zagreba - Grad Zagreb |access-date=27 јануари 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807231958/https://www.zagreb.hr/pocasni-gradjanin-grada-zagreba/986 |archive-date=7 август 2020 |url-status=live}}</ref>''}} За време на [[Австо-Унгарија]] ([[1850]]-[[1918]]),<ref name="ПоГр2">{{cite web |url=https://www.zagreb.hr/1850-1918-austro-ugarska-monarhija/1388 |title=1850. - 1918. (Austro Ugarska monarhija) - Grad Zagreb |access-date=27 јануари 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200811022641/https://www.zagreb.hr/1850-1918-austro-ugarska-monarhija/1388 |archive-date=11 август 2020 |url-status=live}}</ref> титулата почесен граѓанин на Загреб, ја добиле: {| style="width:100%; background:none;" |- |valign="top"| *[[Александар фон Бах|Александар Бах]], [[политичар]] и [[министер]] ([[1853]]) *[[гроф]] [[Одонел]] , кралски [[полковник]] ([[1853]]) *[[Јосип Јелачиќ|Јосип гроф Јелачић]], кралски [[генерал]] ([[1854]]) *[[Јосип Буњевац]], голем [[жупан]] ([[1854]]) *[[Бенедикт Лентулај]], голем [[жупан]] ([[1854]]) *[[Јосип Флук]], министерски советник ([[1854]]) *[[гроф]] [[Ватрослав]], кралски надполковник ([[1854]]) *[[Јосип Бафлер]], градежен урпавител ([[1854]]) *[[Сима Маноиловиќ]] ([[1854]]) *[[Вук Стефановиќ Караџиќ]], [[лингвист]] ([[1861]]) *[[Еуген Кватерник]], [[политичар]] ([[1869]]) *[[бан гроф]] [[Ладислав Пејачевић]] ([[1880]]) *[[Иван Зајц]], [[композитор]] ([[1880]]) *[[Август Шеноа]], [[книжевник]] ([[1881]]) | *[[Еуген Кумичиќ]], [[книжевник]] ([[1885]]) *[[Ѓуро Даничиќ]], [[лингвист]] ([[1886]]) *[[Иван Бенковиќ]], [[сликар]] ([[1890]]) *[[Куен Хедервари]], политичар (1895) *[[Тадија Смичиклас]], [[историчар]] (околу [[1900]]) *[[Иван Трнски]], [[книжевник]] ([[1903]]) *[[Гјуро Дежелиќ]], [[книжевник]] ([[1906]]) *[[Јурај Посиловиќ]], [[архиепископ]] ([[1908]]) *[[Јосип Јурај Штросмајер]], [[архиепископ]] (околу [[1910]]) *[[Светозар Боројевиќ]], [[генерал]] ([[1916]]) *[[Стјепан Саркотиќ]] ([[1916]]) *[[Шиме Мазура]] [[адвокат]] ([[1918]]) |} За време на [[Кралство Југославија]] ([[1918]]-[[1941]]),<ref name="ПоГр3">{{cite web |url=https://www.zagreb.hr/1918-1941-kraljevina-jugoslavija/1389 |title=1918. - 1941. (Kraljevina Jugoslavija) - Grad Zagreb |access-date=27 јануари 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414165453/https://www.zagreb.hr/1918-1941-kraljevina-jugoslavija/1389 |archive-date=14 април 2020 |url-status=live}}</ref> за почесни граѓани на Загреб, прогласени се: {| style="width:100%; background:none;" |- |valign="top"| *[[Милан Амруш]], градски начелник ([[1919]]) *[[Вјекослав Клаиќ]], [[историчар]] ([[1992]]) *[[Фране Булиќ]], [[свештеник]] ([[1926]]) *[[Владимир Мажураниќ]], книжевник ([[1927]]) | *[[Љубо Бабиќ Гјалски]], [[книжевник]] ([[1927]]) *[[Драгутин Горјановиќ-Крамбергер]], [[научник]] ([[1927]]) *[[Анте Бауер]], [[свештеник]] ([[1929]]) *[[Теодор Викерхаузер]] [[лекар]] ([[1934]]) |} За време на [[СФР Југославија]], ([[1945]]-[[1990]]),<ref name="ПоГр4">{{cite web |url=https://www.zagreb.hr/1945-1990-sfr-jugoslavija/1390 |title=1945. - 1990. (SFR Jugoslavija) - Grad Zagreb |access-date=27 јануари 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208151904/https://www.zagreb.hr/1945-1990-sfr-jugoslavija/1390 |archive-date=8 декември 2019 |url-status=live}}</ref> за почесни граѓани на Загреб, прогласени се: {| style="width:100%; background:none;" |- |valign="top"| *[[Јосип Броз Тито]], претседател на [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФРЈ]] ([[1945]]) *[[Владимир Бакариќ]], [[политичар]] и народни херој (околу [[1950]]) *[[Мирослав Крлежа]], [[книжевник]] (околу [[1960]]) *[[Анка Берус]], [[политичарка]], [[револуционарка]] народен херој ([[1980]]) *[[Павле Грегориќ]], [[политичар]] и народен херој ([[1980]]) | *[[Иван Стево Крајачиќ|Иван Крајачиќ]], [[политичар]], [[револуционер]] и народен херој ([[1980]]) *[[Карло Мразовиќ]], [[политичар]], [[револуционер]] и народен херој ([[1980]]) *[[Мика Шпиљак]], [[политичар]] и народен херој ([[1980]]) *[[Линден Форбс Сампсон Бернхам]], претседател на [[Гвајана|Република Гвајана]] ([[1985]]) *[[Хавијер Перес де Куељар]], генерален секретар на [[Обединети нации]] ([[1987]]) |} За време на Самостојна [[Хрватска]], ([[1990]] - денес),<ref name="ПоГр5">{{cite web |url=https://www.zagreb.hr/od-1990-godine-republika-hrvatska/1391 |title=Od 1990. godine (Republika Hrvatska) - Grad Zagreb |access-date=27 јануари 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414164032/https://www.zagreb.hr/od-1990-godine-republika-hrvatska/1391 |archive-date=14 април 2019 |url-status=live}}</ref> за почесни граѓани на Загреб, прогласени се: {| style="width:100%; background:none;" |- |valign="top"| *[[Мајка Тереза]] ([[1990]]) *[[Фрањо Туѓман]], [[претседател]] на [[Република Хрватска]] ([[1992]]) *[[Маргарет Тачер]], [[политичарка]] ([[1998]]) | *[[Драгутин Тадијановиќ]], [[книжевник]] ([[2000]]) *[[Јаница Костелиќ]], [[скијач]] ([[2005]]) *[[Већеслав Хољевац]], посмртно ([[2008]]) |} == Збратимени градови == Загреб службено соработува со следните градови:<ref name="ГрЗг7">{{cite web |url=https://www.zgportal.com/o-zagrebu/gradovi-prijatelji/ |title=Gradovi prijatelji grada Zagreba - ZgPortal |access-date=27 јануари 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121201644/https://www.zgportal.com/o-zagrebu/gradovi-prijatelji/ |archive-date=21 јануари 2021 |url-status=live}}</ref> {| style="width:100%; background:none;" |- |valign="top"| * {{знамеикона|Germany}} [[Мајнц]] ([[Германија]]) <small>''(од [[1967]])''</small> * {{знамеикона|Russia}} [[Санкт Петербург]] ([[Русија]]) <small>''(од [[1968]])''</small>[ * {{знамеикона|Norway}} [[Тромсе]] ([[Норвешка]]) <small>''(од [[1971]])''</small> * {{знамеикона|Japan}} [[Кјото]] ([[Јапонија]]) <small>''(од [[1972]])''</small> * {{знамеикона|Poland}} [[Краков]] ([[Полска]]) <small>''(од [[1975]])''</small> * {{знамеикона|Portugal}} [[Лисабон]] ([[Португалија]]) <small>''(од [[1977]])''</small> * {{знамеикона|USA}} [[Питсбург]] ([[Пенсилванија]], [[САД]]) <small>''(од [[1980]])''</small> * {{знамеикона|China}} [[Шангај]] ([[Кина|НР Кина]]) <small>''(од [[1980]])''</small> | * {{знамеикона|Italy}} [[Болоња]] ([[Италија]]) <small>''(од [[1984]])''</small> * {{знамеикона|Hungary}} [[Будимпешта]] ([[Унгарија]]) * {{знамеикона|Austria}} [[Виена]] ([[Австрија]]) <small>''(од [[1994]])''</small> * {{знамеикона|Bosnia and Herzegovina}} [[Сараево]] ([[Босна и Херцеговина]]) <small>''(од [[2001]])</small> * {{знамеикона|Slovenia}} [[Љубљана]] ([[Словенија]]) <small>''(од [[2001]])''</small> * {{знамеикона|Montenegro}} [[Подгорица]] ([[Црна Гора]]) <small>''(од [[2006]])''</small> * {{знамеикона|United Kingdom}} [[Лондон]] ([[Велика Британија]]) <small>''(од [[2009]])''</small> * {{знамеикона|Poland}} [[Варшава]] ([[Полска]]) <small>''(од [[2011]])''</small> |} == Наводи == {{reflist}} == Поврзано == *[[Хрватска]] *[[Медведница]] == Надворешни врски == * [http://www.zagreb.hr/ Град Загреб] {{hr}} *[http://www.zagreb-touristinfo.hr/ Туристичка заедница на Град Загреб] {{hr}} {{en}} {{de}} {{fr}} {{es}} {{sl}} {{ru}} {{cs}} {{hu}} {{pt}} {{he}} {{ja}} *[http://www.zagreb-info.com/ -{Zagreb Info}-] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060610151702/http://zagreb-info.com/ |date=2006-06-10 }} {{hr}} *[http://www.fivestars.hr/ -{Five Stars Zagreb}-] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170912015445/http://fivestars.hr/ |date=2017-09-12 }} {{en}} *[http://www.kartegradova.com/zagreb Интерактивна мапа на градот] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061223022915/http://www.kartegradova.com/zagreb |date=2006-12-23 }} {{hr}} {{Загреб}} {{Жупании во Хрватска}} {{Главни градови во Европа}} {{Градови-херои на СФРЈ}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Загреб| ]] [[Категорија:Главни градови во Европа]] [[Категорија:Градови во Хрватска]] [[Категорија:Жупании во Хрватска]] [[Категорија:Градови-херои на СФРЈ]] [[Категорија:Населени места основани во 11 век]] prtc8hyupr11q0ypkloh902keiaug41 0 2940 5577978 4727373 2026-06-16T17:49:03Z Gurther 105215 5577978 wikitext text/x-wiki {{Биографија инфо | име = Стојо Хаџиев | портрет = Stoyo Hadzhiev Leshko IMARO.JPG | px=200п | опис = македонски револуционер | наставка = | роден-дата = [[септември]] [[1880]] | роден-место = [[Голешово]], [[Македонија]] | починал-дата = [[27 септември]] [[1924]] | починал-место = [[Покровник (Горноџумајско)|Покровник]], [[Горноџумајско]], [[Пиринска Македонија]] }} '''Стојо Хаџиев''' — македонски револуционер, член, раководител и војвода на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]], дел од [[Серска група|Серската група]] и [[Народна федеративна партија|Народната федеративна партија]]. == Животопис == Учител по професија, во [[1900]] Хаџиев станал секретар на демирхисарската чета, а подоцна и војвода. Во [[1901]] година е во четата на [[Јане Сандански]]. Во [[1905]] година е делегат на [[Рилскиот конгрес]] од [[Струмички револуционерен округ|Струмичкиот револуционерен округ]]. По [[Младотурската револуција]] учествувал во детронирањето на султанот [[Абдул Хамид II]] и во политичката активност на [[Серска група|Серчани]] за време на младотурскиот режим. На [[14 август]] [[1909]] година (стар стил), врз него и врз [[Јане Сандански]] бил извршен неуспешен обид за атентат од страна на десницата на македонското ослободително движење. На изборите во [[1912]], заедно со [[Александар Бујнов]] бил избран за пратеник на [[Народната федеративна партија]] во турскиот парламент од Серскиот санџак.<ref>[[Јусуф Хамза]] [http://books.google.com/books?id=gTPuMKq2nVkC&printsec=frontcover&dq=Mladoturskata+revolucija+vo+Osmanskata+imperija++By+Jusuf+Hamza#v=onepage&q&f=false „Младотурската револуција во Османлиското Царство“, „Логос-А“, Скопје, 1995, 352 стр.]</ref> Во [[Првата светска војна]] се борел како бугарски воjник против српските, француските и британските сили. Во [[1919]] година станал окружен управител во [[Струмица]] назначен од бугарските власти, а од 1920 година бил адвокат во [[Петрич]] и претседател на Окружната постојана комисија во градот. Убиен бил за време на [[Горноџумајски случувања|Горноџумајските случувања]] на [[27 септември]] [[1924]] од терористи на [[ВМРО (Автономистичка)]] во село [[Покровник (Горноџумајско)|Покровник]], Пиринска Македонија.<ref>[http://www.macedonia-science.org/print.php?plugin:forum.45 Македонски научен институт]</ref><ref>Куманов, Милен. „Македония. Кратък исторически справочник“, София, 1993.</ref><ref>Енциклопедия Пирински край. Том 2, Благоевград, 1999, стр. 370.</ref> == Извори == <references/> {{Дејци на МРО}} [[Категорија:Дејци на ВМОРО|Х]] [[Категорија:Македонци во Бугарија]] [[Категорија:Македонски војводи]] t6v857jtobrxrx2ed9mc2pwu7n243gk 0 2956 5577983 5570820 2026-06-16T18:00:06Z ~2026-35363-81 134218 /* Војна и ослободување на Македонија */ Глупости, биле под страв од нови рептесии. 5577983 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | conventional_long_name = Демократска Федерална Македонија {{nobold|<small>(1944–1946)</small>}}<hr/>Народна Република Македонија {{nobold|<small>(1946–1963)</small>}}<hr/>Социјалистичка Република Македонија {{nobold|<small>(1963–1991)</small>}}<hr/>Република Македонија {{nobold|<small>(1991)</small>}} | status = [[Административна единица|Сојузна република]] на '''[[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|Југославија]]''' | p1 = Царство Бугарија | flag_p1 = Flag of Bulgaria.svg | p2 = Кралство Албанија (1943-1944){{!}}Кралство Албанија | flag_p2 = Flag of Albania (1943-1944).svg | s1 = Република Македонија | flag_s1 = Flag of the Socialist Republic of Macedonia (1946–1991); Flag of North Macedonia (1991-1992).svg | flag = Flag of North Macedonia#History | image_flag = Flag of Macedonia (1946–1992).svg | flag_type = Знаме<br>(1946–1991) | image_coat = State Coat of arms of Macedonia.svg | symbol = National emblem of North Macedonia | symbol_type = Грб | anthem = [[Денес над Македонија]] (1945–1991)<br />{{center|[[Податотека:Anthem of the Republic of Macedonia (Instrumental).ogg]]}} | image_map = Locator map Macedonia in Yugoslavia.svg | image_map_caption = Македонија во рамките на [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|Југославија]] | capital = [[Скопје]] | latd = | latm = | latNS = | longd = | longm = | longEW = | common_languages = [[Македонски јазик|македонски]]<br>[[албански јазик|албански]]<br>[[српскохрватски]] | religion = [[Секуларна држава]] (''de jure'')<br>[[Државен атеизам]] (''de facto'')<ref>{{Cite book |last1=Kideckel |first1=David |last2=Halpern |first2=Joel |year=2000 |title=Neighbors at War: Anthropological Perspectives on Yugoslav Ethnicity, Culture, and History |page=165 |publisher=Penn State Press |url=https://books.google.com/books?id=EEBkON-ySQUC|isbn=9780271044354}}</ref><ref>{{cite web |last=Avramović |first=Sima |year=2007 |title=Understanding Secularism in a Post-Communist State: Case of Serbia |url=https://www.iclrs.org/content/blurb/files/Serbia.1.pdf}}</ref> | government_type = {{small|'''1946–1990:'''}}<br> [[Титоизам|Титоистичка]] [[Еднопартиска држава|еднопартиска]] [[социјалистичка држава|социјалистичка република]]<br>{{small|'''1990–1991:'''}}<br> [[Парламентарна република]] | title_leader = | leader1 = | year_leader1 = | title_representative = | representative1 = | year_representative1 = | title_deputy = | deputy1 = | year_deputy1 = | deputy2 = | year_deputy2 = | deputy3 = | year_deputy3 = | deputy4 = | year_deputy4 = | deputy5 = | year_deputy5 = | deputy6 = | year_deputy6 = | legislature = | era = Студена војна | event_start = [[АСНОМ]] (прогласување на државата ДФ Македонија) | date_start = 2 август | year_start = 1944 | event1 = Промена на името во НР Македонија | date_event1 = 8 март 1946 | event2 = Промена на името во СР Македонија | date_event2 = 12 април 1963 | event_end = Референдум за независност | year_end = 1991 | date_end = 8 септември | population_link = | currency = [[Албански лек]] (1944)<br>[[Бугарски лев]] (1944–1945)<ref>Веднаш штом е завршено штембилувањето на бугарските левови и албанските лекови, со цел упростување на валутното прашање во Македонија, лековите се заменети со левови. За тоа повереникот за финансии при Президиумот на АСНОМ реферира пред претставниците на народноослободителните одбори на конференцијата што е одржана во ослободено Скопје во врска со финансиските проблеми. На тој начин, штембилуваниот лев остана единствена валута на подрачјето на Македонија... Види и Закон за курсевите за повлекување на окупационите банкноти и за регулирање на обврските (Сл. лист на ДФЈ“, број 23 од 19 април 1945). For more see: ASNOM vo sozdavanjeto na državata na makedonskiot narod. Referati od naučen sobir održan od 29 do 31 oktomvri 1984 godina vo Skopje (1987) Makedonska akademija na naukite i umetnostite, str. 380.</ref><ref>Howard M. Berlin (2015) World Monetary Units. An Historical Dictionary, Country by Country. McFarland Incorporated, {{ISBN|9781476606736}}, p. 100.</ref><ref>Bulgarian currency had been used by the short-lived [[Independent Macedonia (1944)|pro-German puppet government]] in the autкmn of 1944. After the [[Capture of Skopje (1944)|capture of Skopje]] in November 1944, the new Macedonian authorities confiscated [[Bulgarian lev|лв.]]430 million, stamps, and other securities from the former [[Bulgarian National Bank]] building. They refused to give the funds to Sofia, and General [[Damyan Velchev]] ordered a Bulgarian artillery regiment to return from South Serbia to shell Skopje and confiscate the funds. The order was rescinded after the intervention of [[Marshal of the Soviet Union]] [[Fyodor Tolbukhin]], preventing an armed conflict. For more see: Добрин Мичев, Македонският въпрос и българо-югославските отношения: 9 септември 1944-1949, Унив. изд-во "Св. Климент Охридски", 1994, {{ISBN|9540701821}}, стр. 119.</ref><ref>According to the article, the author of which is a Bulgarian banking expert and doctor of finance, the used Bulgarian banknotes were stamped with the inscription: ''Democratic Federative Yugoslavia Finance Commission for Macedonia.'' When withdrawing at the beginning of September 1944, the Bulgarian authorities took the available banknotes to the headquarters of the Bulgarian National Bank in Skopje. However, the Bulgarian currency remained in circulation under German occupation. By order of [[Adolf-Heinz Beckerle]], additional quantities [[Bulgarian lev|lev]] were printed at the [[German Reich]] printing house in Berlin, where the Bulgarian banknotes were printed, and were sent to Macedonia. For more: Костадин Христов, За първите македонски банкноти. [https://www.risk-guidance.eu/publications/84-macedonia-bank Управление на риска ООД, 20.09.2017 г.]</ref><br>[[Југословенски динар]] (1945–1991)<ref>''In April 1945 war - time and pre - war currencies were called in and replaced by a new dinar with an exchange rate of one new to ten old dinars.'' For more: Clifford Darby (1966) Short History of Yugoslavia, Cambridge University Press, {{ISBN|9780521046763}}, p. 237.</ref><ref name="Annual1993">{{cite web|title=National Bank of the Republic of Macedonia. Annual Report 1993|url= http://www.nbrm.mk/WBStorage/Files/annual_report_1993.pdf|website=www.nbrm.mk}}</ref><ref>Tomasevich, Jozo (2002) War and Revolution in Yugoslavia, 1941-1945: Occupation and Collaboration. Stanford University Press. {{ISBN|9780804779241}}, p. 705.</ref> | today = }} '''Социјалистичка Република Македонија''' (скратено '''СР Македонија''') ― последното име на федеративна [[Македонија|Република Македонија]], кога била дел од [[СФРЈ|ДФЈ/ФНРЈ/СФРЈ]], име кое го носела од 12 април 1963 до 1991 година. Од 8 март 1946 година до 12 април [[1963]] година, земјата го носела името '''Народна Република Македонија''' и тоа име и државно уредување било сменето врз основа на Одлуката за прогласување на Уставот на Социјалистичка Република Македонија, донесена од Народното собрание на Народна Република Македонија, на заедничката седница на Републичкиот собор и Соборот на производителите.<ref>{{нмс | author= | title=Одлука за прогласување на уставот на Социјалистичка Република Македонија | url=https://www.slvesnik.com.mk/Issues/37EB0C4961424D1286094520A974BBC9.pdf | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210511115654/https://www.slvesnik.com.mk/Issues/37EB0C4961424D1286094520A974BBC9.pdf | work= | page=217 | issue=15 | publisher=[[Службен весник на Република Македонија|Службен весник на Социјалистичка Република Македонија]] | archivedate=2021-05-11 | date=12 април 1963 | accessdate=11 ноември 2023 | url-status=live }}</ref>. Првото име на современата македонска држава било '''Демократска Федерална Македонија''', како држава во составот на Демократска Федерална Југославија. Ова име било користено во периодот од [[2 август]] [[1944]] до [[8 март]] [[1946]] година, кога [[Президиум на Народното Собрание|Президиумот на Народното Собрание]]. Во [[1991]] година по пат на [[Референдум во Македонија, 1991|референдумско изјаснување]], [[Република Македонија]] била прогласена за независна држава односно истата држава се отцепила од СФРЈ. Територијата која ја опфаќала ДФМ/НРМ/СРМ, во најголем дел е територијата на [[Вардарска Македонија|Вардарскиот дел]] на [[Македонија (регион)|Македонија]]. Во текот на своето постоење СРМ, загубила свои делови од територијата кои административно влегле и денес во територијата на тогаш наречената [[Социјалистичка Република Србија|НР Србија]]. Така сè до [[1947]] година, [[Прохор Пчински (манастир)|манастирот „Свети Прохор Пчински“]], каде е одржано Првото заседание на [[АСНОМ]], заедно со општините [[Општина Прешево|Прешево]], [[Општина Бујановац|Бујановац]], [[Општина Качаник|Качаник]] и [[Општина Витина|Витина]], административно биле под ДФ/НР Македонија и учествувале со свои претставници на заседанијата на [[АСНОМ]], за по [[1947]] овие територии да влезат во составот на НР Србија заедно со уште некои катастарски општини кои припаѓале во македонската држава.<ref>Според Славе Димитрија Талевски „Границите на Република Македонија“.</ref> == Историја == === Војна и ослободување на Македонија === [[Податотека:Trnica 1.JPG|thumb|left|Споменик на починатите од [[Втора светска војна|Втората светска војна]] близу [[Гостивар]].]] Пред [[Втора светска војна|Втората светска војна]], територијата на идната република била дел од [[Кралството Југославија]]. Оваа територија била вклучена во [[Вардарска Бановина]], една од деветте административни единици на кралството. Кралството Југославија присилно влегло во Втората светска војна во април 1941 година, откако [[Сили на Оската|Силите на Оската]] [[инвазија на Југославија|навлегуваат во државата]]. Државата била поделена на неколку фашистички држави и [[Бугарија]] го добила поголемиот дел на Вардарскиот дел на Македонија, на 19 април. Западот на територијата, кој главно бил населен од [[Македонски Албанци|Албанци]] паднал под контрола на [[Кралство Албанија (1939-1944)|Албанија]] која била под [[Кралство Италија|италијанско]] влијание. Бугарската доминација која станувала сè поопресивна довела до зголемување на чувствата за автономија. Оваа ситуација ја искористиле комунистите кои го признале и го бранеле македонскиот народ. Македонците во тој период биле поделени во две партии, [[Сојуз на комунистите на Југославија|комунистичката партија на Југославија]] и [[бугарска комунистичка партија|Комунистичката партија на Бугарија]]. Овие две партии ги поддржуваат правата на Македонците за самоопределба и замислуваат голема [[балканска федерација]] низ која голема обединета Македонија (вклучувајќи ги и [[Егејска Македонија|егејските]] и [[Пиринска Македонија|пиринските]] Македонци) ќе добијат автономија.<ref>{{Наведена книга|title=ASNOM et Armée nationale de Libération||publisher=Point de vue communiste|page=18}}</ref> [[Комунистичка интернационала|Коминтерната]] конечно ја назначува Вардарска Македонија на југословенската партија.<ref>{{harvsp|Lampe|2000|p=102}}</ref> Македонските комунисти, односно партизани, започнуваат да се борат во 1941 година и создаваат единици за саботажа и осамостојување во [[Скопје]], [[Куманово]] и [[Прилеп]].<ref>{{cite web|url=http://www.soros.org.mk/archive/G07/A07/aar0701.htm|title=The Vardar Part of Macedonia during the War of National Liberation|publisher=Foundation Open Society Institute Skopje|accessdate=18 јуни 2020|archive-date=2012-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20120420185151/http://www.soros.org.mk/archive/G07/A07/aar0701.htm|url-status=dead}}</ref> [[Податотека:Manastir Sveti Prohor Pčinjski 02.JPG|thumb|лево|[[Манастир Свети Прохор Пчињски]], во денешна [[Србија]], каде што било одржано Првото заседание на АСНОМ.]] Во 1942, борбата била засилена и востанијата успеваат во ослободувањето на некои мали подрачја. Вториот конгрес на [[АВНОЈ|Антифашистичко собрание за народно ослободување на Југославија]] (АВНОЈ) на 29 ноември 1943 ја претставила македонската комунитичка партија и ја планирала Македонија да го има истиот статус на федерална членка како за Србија, Хрватска, Црна Гора и Босна и Херцеговина. [[Антифашистичко собрание на народното ослободување на Македонија|Антифашистичкото собрание на народното ослободување на Македонија]] (АСНОМ) го одржува првото заседание во Манастирот Свети Прохор Пчињски на 2 август 1944 година, годишнина на [[Илинденско востание|Илинденското востание]]. За време на ова заседание, „Демократска Федерална Македонија“ е прогласена за независна. Истиот месец, бил создадени првите македонски дивизии на [[Југословенски партизани|Народно ослбодителната армија]]. Во септември, дивизиите броеле 60.000 партизани, поделени во три дивизии и три корпуси.<ref name="Georgieva p.19">{{harvsp|Georgieva|Konechni|1998|p=19}}.</ref> На почетокот на октомври, партизаните држеле контрола врз поголемиот дел од селските зони.<ref name="liberation"/> Бугарите брзо почнуваат да губат територии. Прилеп, е првиот ослободен град од страна на партизаните на 2 ноември и пред 12 ноември, исто така се ослободени Куманово, [[Штип]], Скопје, [[Ресен]], [[Битола]] и [[Охрид]]. Партизаните наидуваат на големо спротивставување кај [[Велес]], кој е сместен во долината на [[Вардар]] и им траело два дена исполнети со борба пред целосното влегување во градот на 11 ноември. [[Тетово]] е последниот ослободен град на 19 ноември.<ref name="liberation">{{harvsp|Rossos|2008|p=203}}</ref> Во средината на ноември, Силите на Оската биле целосно исфрлени и комунистички претставници се поставени во администрацијата<ref name="Georgieva p.19"/>. === Демократска Федерална Македонија === {{Поврзано|АСНОМ}} [[Податотека:Prvata makedonska vlada.jpg|мини|десно|Првата влада на ДФМ во 1945 година.]] Првото име на современата македонска држава е Демократска Федерална Македонија која била дел од [[Демократска Федерална Југославија]] односно првото име на социјалистичка Југославија, а трето име на Југославија воопшто. Ова име ДФ Македонија било користено во периодот од [[2 август]] [[1944]] до [[8 март]] [[1946]] година, кога [[Президиум на Народното Собрание|Президиумот на Народното Собрание]] со закон било сменето во Народна Република Македонија. [[Податотека:DEKLARACIJA na asnom za prava na graganinot.jpg|мини|лево|Декларација на АСНОМ за основните права на граѓаните на Федерална Македонија (2 август 1944)]] Во виорот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], на [[Прво заседание на АСНОМ|Првото заседание на АСНОМ]] одржано на [[2 август]] [[1944]] година во [[Прохор Пчински (манастир)|манастирот Св. Прохор Пчински]] со присуство на делегати од сите краишта на [[Македонија]] и на претставници на големите сили учесници во антифашистичката војна - [[Соединетите Држави]] и [[Обединетото Кралство]], биле донесени следниве важни одлуки: * Решение за прогласување на АСНОМ за врховно законодавно и извршно народно претставничко тело и највисок орган на државната власт на Демократска Македонија * Декларацијата на АСНОМ за основните права на граѓаните на Демократска Македонија * Решението на АСНОМ за воведување на [[македонски јазик|македонскиот јазик]] како службен јазик во македонската држава * Решението на АСНОМ за прогласување на [[Илинден]] – [[2 август]] за народен и државен празник на македонската држава. [[Првото заседание на АСНОМ]] основало свој [[Президиум]], кој всушност претставува прва македонска влада. Покрај претседател, Президиумот имал двајца потпретседатели, двајца секретари и 17 члена. За претседател е избран [[Методија Андонов - Ченто]].<ref>[http://www.sobranie.mk/default.asp?ItemID=55C78CD2E66E334188B3C8C0077BF605 www.sobranie.mk] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180125134506/http://www.sobranie.mk/default.asp?ItemID=55C78CD2E66E334188B3C8C0077BF605 |date=2018-01-25 }}, На 2 август 1944 година, [[Методија Андонов Ченто]] е избран за претседател на Президиумот на ова највисоко државно тело на '''Демократска Федерална Македонија''', која подоцна е именувана како [[Народна Република Македонија]].</ref> Територијата на државата била поделена на народни одбори, околии и општини како облици на локална управа и самоуправа. [[Податотека:Ss. Cyril and Methodius University in Skopje 6.jpg|мини|десно|Првиот универзитет во Македонија - [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Св. Кирил и Методиј]] бил основан во 1949 година.]] Излегол првиот број на весникот „''[[Нова Македонија]]''“. Донесена одлука за основање на [[Учителска школа Скопје|Школата за народни учители]]. Била основана [[Народната библиотека „Климент Охридски“]]. Била основана [[Македонската филхармонија]]. [[Божиќни настани на Скопското Кале|Божиќните настани на Скопското Кале]]: одредени единици одбиваат да заминат на [[Сремски фронт|Сремскиот фронт]] и наместо тоа сакаат да биде одено кон [[Солун]]. Бил основан [[Македонскиот народен театар]]. Бил одржан [[Првиот црковно-народен собор]] за обновување на [[Македонската православна црква]]. Била створена првата [[Влада на Македонија од 1945|македонска влада]]. Било донесено Решение за утврдување на [[македонската азбука]]. Од печат, излегол првиот македонски [[буквар]]. На [[8 март]] [[1946]] година, [[Президиум на Народното Собрание|Президиумот на Народното Собрание]] донесол закон со кој дотогашното име Демократска Федерална Македонија да биде сменето во Народна Република Македонија.<ref>[http://www.mia.com.mk/default.aspx?mId=25&vId=72114596&lId=1&pmId=25 www.mia.com.mk]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, На денешен ден, 8 март 1946. Президиумот на Народното собрание на Македонија донесе Закон за измена на името на Демократска Федерална Македонија</ref> == Поважни настани == * [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотворното Собрание на НР Македонија]] го усвоила првиот [[Устав на НР Македонија (1946)|Устав на НР Македонија]]. * Формирано е [[Друштво на писателите на Македонија|Друштвото на писателите на Македонија]]. * Основана е [[Македонската опера]]. * [[Информбиро]]то донесува резолуција со која се осудува комунистичка [[ФНРЈ|Југославија]]. * Основан е [[Македонскиот балет]]. * Основан е [[Институтот за национална историја]]. * Одржан е Првиот конгрес на [[Комунистичка партија на Македонија|Комунистичката партија на Македонија]]. * Основан е [[УКИМ|Универзитетот Кирил и Методиј]]. * Формиран [[ФФМ|Македонскиот фудбалски сојуз]]. * Основано [[Друштвото на ликовните уметници на Македонија]]. * Народното собрание на [[ФНРЈ]] го донесува Законот за самоуправување со претпријатијата и стопанските организации. * Во [[Охрид]] е одржан [[Вториот македонски црковно-народен собор]], каде што е прифатен предлогот за обнова на [[Охридската Архиепископија]], олицетворена во самостојната [[Македонска православна црква]]. * Во [[1963]] се случил катастрофален земјотрес во [[Скопје]]. == Воспоставување на комунистичка власт во НРМ == Пресметката со учесниците на бунтот на некои воени единици во [[Скопје]] и во [[Штип]] е повод во македонските работи во почетокот на [[1945]] година да се вклучи сојузната [[Одделение за заштита на народот|ОЗН]]-а. Македонската [[Одделение за заштита на народот|ОЗН]]-а веќе во септември [[1944]] година во Кавадаречко, [[Ресен]]ско и во некои други подрачја има стрелано помали групи означени како [[народни непријатели]], но со доаѓањето на сојузната ОЗН-а почнуваат помасовни стрелања без судења во [[Куманово|Кумановско]], [[Велес|Велешко]], [[Скопје|Скопско]], [[Тетово|Тетовско]] и во [[Гостивар]]ско{{Citation needed}}. Македонија се ослободува во ноември 1944 со исклучиво домашни сили, во соработка со странски мисии. На чело на државата се наоѓа [[Президиумот на АСНОМ]] со [[Методија Андонов-Ченто]]. Постојат одредени размислувања за целосно ослободување на сите делови на Македонија со стапување во врска со тамошните македонски единици. Пречка за заминување на македонската војска за [[Солун]] се СССР и големите сили [[Кримска конференција|договорот од]] [[Јалта]], кои не се согласуваат со менување на границите на [[Грција]] од [[1919]]-[[1941]]. {{Историја на Македонија}} [[Комунистичка партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] на чело со [[Јосип Броз Тито]], не сакајќи да ги комплицира односите со сојузниците, не се ни обидува да делува на овие одлуки. Стравот од прогласување на независност на Македонската држава е втора но најзначајна причина. Во таа насока, КПЈ инсталира свои кадри, луѓе кои никогаш не биле запознаени и не учествувале во [[НОВ|Народноослободителната војна]] во Македонија{{Citation needed}}. Предводени од [[Лазар Колишевски]] следните години го дезавуираат раководството и скоро сите членови на Президиумот се осудени и отстранети од власта{{Citation needed}}. Тоа исто така е период на елиминација на осомничените народни непријатели поради ''соработка со окупаторот''{{Citation needed}}. === Борба за власт === Во Македонија почнува борба за власт, која трае некаде до крајот на [[1947]] година, а што ја води Комунистичката партија. ОЗН-а и служи како инструмент на насилство. На удар на партијата се: * Интелигенцијата (особено високообразованите кадри и учениците на повисоките класови од гимназиите во [[Битола]], [[Струмица]], [[Прилеп]], [[Кавадарци]], [[Велес]] и др.){{Citation needed}}; * Поимотните луѓе во градовите и селата{{Citation needed}}; * Македонското православно свештенство (''види [[Македонска православна црква]]''){{Citation needed}}. Интелигенцијата доаѓа во судир со власта, бидејќи не ја прифаќа опцијата за решавање на [[македонско прашање|македонското прашање]] исклучиво во рамките на [[Југославија]]. Тие сметаат дека постои историска шанса за обединување на Македонија со помош на [[САД]] и на [[Велика Британија]] и под нивни протекторат до целосна [[независност]]{{Citation needed}}. Припадниците на таа група не биле меѓусебе организациски и политички поврзани, иако имало повеќе изолирани мали кружоци. Раководството на КП преку ОЗН-а јавното дејствување и искажаните мисли и замисли на тие луѓе го оквалификува како „непријателско дејствување против народот и државата“. Иако тие заговарале демократизација на политичкиот живот во земјата, воспоставување и други гласила покрај „[[Нова Македонија]]“ (тоа го барал на пример [[Илија Чулев]]), ним им е судено како на заговорници за „насилно рушење на државата“{{Citation needed}}. [[Методија Андонов - Ченто]], на пример, е осомничен за намера да пребега во [[Грција]] за таму да формира терористички чети за напад врз властите во југословенскиот дел од Македонија. На тие луѓе им се наместени судски процеси и осудувани се на долгогодишна робија, а некои од нив на смрт. Таков е случајот и со некои гимназијалци, кои, како на пример во Струмица, веднаш се стрелани, а некои други го загубиле животот во затворите. Поимотните луѓе во градовите и во селата, иако најголем дел од нив го помагал партизанското движење, осудувани се на долгогодишен затвор{{Citation needed}} за да им се земе имотот и да се создаде база на државна сопственост. Така е уништуван економскиот граѓански слој во Македонија и земјата е комплетно пролетаризирана. === Црковно прашање === Спорот со православното свештенство избива во врска со прашањето за статусот на Православната црква во новата македонска држава. Македонското свештенство бара автокефална [[Македонска православна црква]]. Раководството на [[Сојуз на комунистите на Македонија|КПМ]] ја лансира идејата за [[Југословенска православна црква]], во чии рамки Македонската православна црква би имала [[автономија]]. Поаѓајќи од тој став, партијата го осудува барањето на свештениците за автокефална Македонска православна црква прогласувајќи го за сепаратистичко и непријателско кон државата. Бидејќи би се компромитирала ако јавно брани таква политика, партијата преку ОЗН-а и преку нејзините соработници настојува и успева да конструира случаи за компромитација на угледните свештеници во тоа време, тврдејќи дека тие се крадци и неморални, за да може да ги затвори и осуди. Бидејќи припадниците на интелигенцијата, на економски имотниот слој на градот и на селото и на свештенството не биле меѓусебе политички и организациски поврзани, КП зазема став во најголем дел од судењата на таквите луѓе да се докаже нивна поврзаност со [[ВМРО]] на [[Ванчо Михајлов]]{{Citation needed}}. === Државен терор === Имено, [[ВМРО]] како политичка организација на Македонците можеше да биде центар што би прераснал во политички конкурент на КП. Намерата, пак, процесите против противниците на КП без оглед на кој слој на населението припаѓале, да бидат водени така што ќе се докаже дека обвинетите биле поврзани со ВМРО на [[Ванчо Михајлов]], имала цел осудуваните да ги поврзе со терористичка организација и споменот за ВМРО да остане само спомен за она што било под раководство на Ванчо Михајлов{{Citation needed}}. Специфична непријателска средина партијата утврдила во [[малцинства]]та, особено во турското и во албанското малцинство, и спрема тие луѓе е водена политика на елиминација. Целта на раководството на КП била да создаде општество во Македонија во согласност со [[ленин]]истичките принципи на Комунистичката партија. Се барало и интелигенцијата и свештенството да се приспособат на тие принципи и да се елиминира секаква можност на слобода и [[плурализам]] во [[економија]]та, во политичкиот и во општествениот живот. Паралелно се градеа и институциите на македонската држава, првпат во поновата историја. Но и тој процес и' беше подреден на потребата од комплетна доминација на КП во животот на македонското општество. Затоа беа елиминирани барем половината од оние што ги градеа државата и државните институции. Така на пример, од вкупно 22 члена на [[Иницијативен одбор за свикување на АСНОМ|Иницијативниот одбор на АСНОМ]], 10 члена се изложени на [[репресија]], а од вкупно 22 члена на [[Президиумот на АСНОМ]], 11 се изложени на репресија{{Citation needed}}. Според првата и единствена официјална "Информација за преземените мерки на органите на власта спрема државјани на Р Македонија за кои во периодот 1945-1993 година се располагало со основани сомненија дека дејствувале за формирање самостојна и [[обединета Македонија]]", изработена од МВР во [[1993]] година, во периодот [[1945]]-[[1985]] година вкупно во Македонија биле откриени 105 илегални групи и организации со над 1.200 припадници, чие дејствување било насочено кон ''отцепување на Македонија од заедницата на југословенските народи и создавање самостојна и обединета Македонија''. Од нив од слобода биле лишени 1.045 припадници на илегалните групи и организации, од кои 242 биле осудени на смрт или на временска казна до 15 години. Во периодот од [[1945]] до [[1980]] година се одржале околу 700 политички процеси против членовите и припадниците на тајните организации и групи, на кои биле изречени стотици смртни пресуди и долгогодишни затворски казни. За бројот на прогонуваните, затвораните и осудуваните лица со поинакви политички убедувања од постојниот комунистички режим доволно говорат 14.000 политички досиеја што ги водела Службата за државна безбедност при [[МВР]] и 22.000 затворски досиеја на затворените политички лица во затворот [[Идризово]], или вкупно 36.000 досиеја. Тоа се политички досиеја на лица (од разни возрасти и професии - револуционери, интелектуалци, лекари, студенти, обични и полуписмени селани, лица во поодмината возраст и ученици-гимназисти, деца на 16 години), затворани, осудувани, прогонувани и стрелани во периодот 1945-1985 година од новата македонска комунистичка власт, затоа што се бореле за независна [[Република Македонија]] и за идеалите на [[ВМРО]]{{Citation needed}}. Според неофицијални податоци, во периодот [[1949]]-[[1951]] биле затворени 7.330 средношколци, а само во затворот "Идризово" биле затворени 2.500 политички затвореници{{Citation needed}}. == Прва влада на НРМ == Првата [[Влада на РМ|Влада на НРМ]] е формирана на [[16 април]] [[1945]] година со одлука на [[АСНОМ|Третото заседание на АСНОМ]]. Нејзин прв претседател беше [[Лазар Колишевски]]. Како приоритетни цели во програмата на првата Влада беа посочени: подобрување на здравствената заштита, борба против неписменоста, озаконување на [[Кирилица|азбуката]] и [[Правопис на македонскиот јазик|правописот]] на [[македонски јазик|македонскиот литературен јазик]], развој на училиштата и формирање универзитет, развој на народно судство, борба против бирократијата и демократизација на органите на народната власт со спроведување слободни и тајни избори. == Напредување на републиката == [[Податотека:Tito u obilasku spomenika palim borcima NOB u Kumanovu (2).jpg|мини|десно|Претседателот Тито во посета на [[Спомен-костурница (Куманово)|Спомен костурницата]] во Куманово, 7 ноември 1972]] Во 1945, ситуацијата во Македонија е тешка поради чекорите кои требале да се преземат за да се создаде економски и социјален напредок. Било потребно да се кодифицира стандардниот македонски јазик, да се напишат речници, да се отворат училишта, да се воспостават медиуми и национална култура, да се изградат фабрики и електрични централи.<ref>{{harvsp|Georgieva|Konechni|1998|p=22}}</ref> Неписменоста кај населението била 64% во 1944 и отворање на училишта е еден од првите цело на новиот режим. Додека постоеле само 843 училишта во 1939, нивниот број се зголемил на 1487 во 1951. Комунистичките закони им дозволиле на децата од малцинствата да добијат пристап до образование на нивниот мајчин јазик, и истата година имало 1148 училишта на македонски јазик, 214 училишта на албански, 112 на турски и 13 на спрски јазик кои заедно броеле 177.579 ученици. Во 1959, овој број достигнал 211.556 и во 1973 330.698<ref>{{harvsp|Georgieva|Konechni|1998|p=98}}</ref>. Неписменоста значително опаднала: во 1953 40.3% од населението сè уште било неписмено додека во 1988, 10.9%. Овој резултат бил незначителен во споредба со тој во богатите републики како [[Словенија]], но е подобар од тој во [[Босна и Херцеговина]] (14.5%) и [[Косово]] (17.6%), во 1988.<ref name="ref-8">{{harvsp|Lampe|2000|p=340-341}}</ref>. Македонскиот јазик се кодифицирал во 1945 година. Дијалектот зборуван во главниот град Скопје се сметале за близок кон [[српски јазик|српскиот јазик]] и поради тоа дијалектите од Битола и Велес биле одбрани како тие за стандардизација на јазикот; македонската азбука била прифатена на 3 мај, а правописот на 7 јуни во истата година.<ref name="ref-9">{{harvsp|Poulton|2000|p=116}}.</ref> Воспоставувањето на македонската црква независна од српскиот патријархат е уште еден голем момент за македонската нација и уште една од ретките соработки помеѓу водичите на верата и тие на социјалистичката држава. Архиепископијата во Охрид, која исчезнала во 18 век, била повторно поставена во 1958 и нејзината [[автокефална црква|автокефалија]] е прогласена во 1967. Српската црква одбива да ја признае независноста. Односите помеѓу македонската црква и македонските власти останале добри, особено поради тоа што двете требале да се соочат со албанскиот национализам и исламизацијата на државата.<ref name="ref-9" /> [[Македонска академија на науките и уметностите|Македонската академија на науките и уметностите]] (МАНУ), уште една голема национална институција била основана во 1967.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.manu.edu.mk/index.htm|title=Вовед во академијата|publisher=[[Македонска академија на науките и уметностите]]|accessdate=18 јуни 2020|archive-date=2011-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110420010643/http://www.manu.edu.mk/index.htm|url-status=dead}}</ref> Државата го добила името '''Социјалистичка Република Македонија''' во 1963. === Криза во 1980-те === [[Податотека:Pomnik – muzeum ofiar trzęsienia ziemi - Skopje - 001047n.jpg|мини|десно|Старата железничка станица во Скопје во 1976 год.]] Социјалистичка Република Македонија била соочена со економска и социјална криза во текот на 1980-те како и остатокот на [[Југославија]]. Економската криза зпаочнала со нафтената криза во 1970-те и се зголемила поради огромниот долг на републиката, од околу 20 милијарди [[долар]]и кој бил позајмен со цел да се развива стопанството.<ref name="crise">{{harvsp|Rossos|2008|p=246}}</ref><ref name="Georgieva p.23"/> Републиката престанала да привлекува инвеститори, економскиот пораст почнал да стагнира и квалитетот на живот да се намалува.<ref name="crise"/> Во 1988, стапката на [[инфлација]] достигнува 250% и 27% од [[активна популација|активната популација]] е невработена. Бројката на невработеност била под југословенскиот просек (16,2 %) и имала огромна разлика со таа во Словенија, каде што стапката на невработеност изнесувала само 1.7%. Истата година, бруто-домашниот производ врз жител не достигнал повисоко од 1.399.000 динари за Македонија, додека југословенскиот просек бил 2.045.000 динари а тој на Словенија 3.140.000 динари.<ref name="Georgieva p.23"/> Економската криза довела и до зголемување на етничките тензии помеѓу двете најголеми народи, Македонците и Албанците. Растењето на албанскиот национализам доведува до зголемување на македонскиот. Така во 1987 година, 100 албански официјалци од Тетово биле отпуштени поради „идеолошки разлики“. Се случуваат големи протести на Албанците во 1988 во Куманово и Гостивар и следната година е прилагоден македонскиот амандман.<ref>{{harvsp|Poulton|2000|p=128-130}}</ref> Додека претходно, републиката била дефинирана како „Држава за македонскиот народ и на турските и албанските малцинства“, новата дефиниција вклучувала „држава-нација на македонскиот народ“. Албанското малцинство реагирално преку петиции, но ситуацијата останала релативно мирна.<ref>{{harvsp|Poulton|2000|p=133}}</ref> == Стопанство == [[Македонија]] по [[Втора светска војна|Втората светска војна]] во [[Југославија]] влегува како економски најнеразвиена и од војната најопустошена република. Со доаѓањето на комунистичката власт, македонската економија и стопанство почнуваат коренито да се изменуваат и градат во [[СССР|советскиот]] [[социјализам|социјалистички]] тип на планирано стопанство. Мерките на колективизација и насилната национализација (одземање на приватната сопственост на земјоделското и останатото земјиште на граѓаните) катастрофално ќе се одразат на македонското село. Во исто време започнува и засилена индустријализација на градовите, со што се предизвикува масовен прилив на селско население во градовите. Со изработката на првите петогодишни планови (петолетки) економската состојба и инфраструктура во [[Македонија]] почнува да се гради и да напредува со незапирлив подем. Се започнува со електрификација на градовите и селата, а во овој период на индустријализација се градат и најголемите индустриски капацитети. Договореното стопанство во СР Македонија, доаѓа во целосен колапс и пропаст кон крајот на осумдесеттите години на XX век, за целосно да крахира со распадот на [[СФРЈ]] кога се губат тогашните сигурни пласмани на производите на македонските претпријатија на пазарот во Југославија. [[Македонија]] главно го снабдувала [[СФРЈ|југословенскиот пазар]] со земјоделски производи, градинарски култури и ран [[зеленчук]], [[овошје]], [[тутун]] и цигари, [[челик]] за [[бродоградба]], текстилни производи и полуфабрикати кои најчесто биле дофабрикувани во [[Словенија]] и [[Хрватска]], а подоцна се извезувале и во странство и се пласирале како словенечки и хрватски производи. Сепак, [[Македонија]] поради разни околности, била во подредена економска положба во однос на поголемите републики особено на [[Србија]]. Поради тоа, економскиот развој во [[Македонија]] се задржал само во педесеттите и шеесеттите години на XX век, додека во седумдесеттите и осумдесеттите се забележувале знаци на економска стагнација, додека републики како [[Словенија]], [[Хрватска]] и [[Србија]] економски напредувале во однос на останатите. == Државни симболи== АСНОМ во 1944 година го усвоил првото знаме на Македонија. Тоа било со црвена позадина со жолта ѕвезда на средината. Во 1946, откако републиката влегла во југословенската федерација, ѕвездата била ставена во горниот лев агол. Грбот исто така бил адаптиран во [[1946]] и го користел дизајнот кој бил прифатен на АСНОМ во 1944. Дизајнот го симболизирал сонцето кое се крева над државата и ја симболизира слободата која се шири во Македонија. Централните фигури посочуваат кон Шар Планина со врвот Љуботен на планината Кораб. Под планината е претставено бранувањето на реката Вардар и на Охридското Езеро. На почетокот, претставената планина ја симболизирала планината во Пирид во македонска Бугарија. Опкружени се со пленица (во горниот дел) и со афион во позадината (во долниот дел) кои ја симболизираат флората и земјоделството во државата. Исто така е претставен и мак, растение кое било воведено во Македонија за време на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] и народни дезени. На врвот е зачувана црвената ѕвезда, симбол на [[комунизам|комунизмот]]. <gallery> Image:Flag of North Macedonia (1944–1946).svg|Знамето од 1944. Image:Flag of North Macedonia (1946–1992).svg|Знамето од 1946. Image:Coat of arms of Macedonia (1944–1946).svg|Грбот од 1944. Image:Coat_of_arms_of_Macedonia_(1946-2009).svg|Грбот од 1946. </gallery> == Административна поделба == * Во 1952 година, со Законот за поделба на Народна Република Македонија на околии, градски општини и општини, биле за првпат воведени околиите и општините како локални територијални единици. Истата година Народна Република Македонија била поделена на 18 околии, 27 градски општини и 205 општини. {{Административна поделба на НР Македонија (1952-1955)}} * Во 1955 година, со Законот за подрачјата на околиите и општините, во Народна Република Македонија имало 7 околии и 73 општини. ** [[Скопска околија (1955-1957)|Скопската околија]] се состоела од 9 општини: [[Општина Бутел|Бутел]], [[Општина Ѓорче Петров|Ѓорче Петров]], [[Општина Драчево|Драчево]], [[Општина Петровец|Петровец]], [[Општина Ракотинци|Ракотинци]], [[Општина Идадија|Идадија]], [[Општина Кале|Кале]], [[Општина Кисела Вода|Кисела Вода]] и [[Општина Саат Кула|Саат Кула]] ** [[Битолска околија (1955-1957)|Битолската околија]] се состоела од 13 општини: [[Општина Битола|Битола]], [[Општина Бистрица|Бистрица]], [[Општина Демир Хисар|Демир Хисар]], [[Општина Дихово|Дихово]], [[Општина Долнени|Долнени]], [[Општина Кривогаштани|Кривогаштани]], [[Општина Крушево|Крушево]], [[Општина Кукуречани|Кукуречани]], [[Општина Мориово|Мориово]], [[Општина Новаци|Новаци]], [[Општина Плетвар|Плетвар]], [[Општина Прилеп|Прилеп]] и [[Општина Тополчани|Тополчани]]. ** [[Кумановска околија (1955-1957)|Кумановската околија]] се состоела од 9 општини: [[Општина Клечевце|Клечевце]], [[Општина Кратово|Кратово]], [[Општина Крива Паланка|Крива Паланка]], [[Општина Куманово|Куманово]], [[Општина Липково|Липково]], [[Општина Орашац|Орашац]], [[Општина Ранковце|Ранковце]], [[Општина Старо Нагоричане|Старо Нагоричане]] и [[Општина Табановце|Табановце]] ** [[Охридска околија (1955-1957)|Охридската околија]] се состоела од 9 општини: [[Општина Белчишта|Белчишта]], [[Општина Брод|Брод]], [[Општина Дебар|Дебар]], [[Општина Кичево|Кичево]], [[Општина Косел|Косел]], [[Општина Осломеј|Осломеј]], [[Општина Охрид|Охрид]], [[Општина Ресен|Ресен]], [[Општина Струга|Струга]] ** [[Тетовска околија (1955-1957)|Тетовската околија]] се состоела од 7 општини: [[Општина Врапчиште|Врапчиште]], [[Општина Гостивар|Гостивар]], [[Општина Жеровјани|Жеровјани]], [[Општина Маврово|Маврово]], [[Општина Сараќино|Сараќино]], [[Општина Тетово|Тетово]] и [[Општина Теарце|Теарце]] ** [[Титоввелешка околија (1955-1957)|Титовелешката околија]] се состоела од 11 општини: [[Општина Богданци|Богданци]], [[Општина Богомила|Богомила]], [[Општина Валандово|Валандово]], [[Општина Гевгелија|Гевгелија]], [[Општина Градско|Градско]], [[Општина Кавадарци|Кавадарци]], [[Општина Конопиште|Конопиште]], [[Општина Неготино|Неготино]], [[Општина Отовица|Отовица]], [[Општина Велес|Велес]] и [[Општина Чашка|Чашка]] ** [[Штипска околија (1955-1957)|Штипската околија]] се состоела од 15 општини: [[Општина Берово|Берово]], [[Општина Босилово|Босилово]], [[Општина Василево|Василево]], [[Општина Виница|Виница]], [[Општина Делчево|Делчево]], [[Општина Кочани|Кочани]], [[Општина Ново Село|Ново Село]], [[Општина Облешево|Облешево]], [[Општина Пехчево|Пехчево]], [[Општина Пробиштип|Пробиштип]], [[Општина Радовиш|Радовиш]], [[Општина Свети Николе|Свети Николе]], [[Општина Струмица|Струмица]], [[Општина Џумајлија|Џумајлија]] и [[Општина Штип|Штип]] * Во текот на 1962 година бројот на општините бил намален на 61. * Во 1966 година биле укинати околиите. == Демографија == {| class="wikitable" |+Етнички групи во Македонија (1943 — 1991) ! rowspan="2" |Етнички групи ! colspan="2" |1948 ! colspan="2" |1953 ! colspan="2" |1961 ! colspan="2" |1971 ! colspan="2" |1981 ! colspan="2" |1991 |- !Број !% !Број !% !Број !% !Број !% !Број !% !Број !% |- |[[Македонци]] | align="right" | 789,648 | align="right" | 68.5 | align="right" | 860,699 | align="right" | 66.0 | align="right" | 1,000,854 | align="right" | 71.2 | align="right" | 1,142,375 | align="right" | 69.3 | align="right" | 1,281,195 | align="right" | 67.0 | align="right" | 1,328,187 | align="right" | 65.3 |- |[[Македонски Албанци|Албанци]] | align="right" | 197,389 | align="right" | 17.1 | align="right" | 162,524 | align="right" | 12.5 | align="right" | 183,108 | align="right" | 13.0 | align="right" | 279,871 | align="right" | 17.0 | align="right" | 377,726 | align="right" | 19.8 | align="right" | 441,987 | align="right" | 21.7 |- |[[Македонски Турци|Турци]] | align="right" | 95,940 | align="right" | 8.3 | align="right" | 203,938 | align="right" | 15.6 | align="right" | 131,481 | align="right" | 9.4 | align="right" | 108,552 | align="right" | 6.6 | align="right" | 86,691 | align="right" | 4.5 | align="right" | 77,080 | align="right" | 3.8 |- |[[Македонски Роми|Роми]] | align="right" | 19,500 | align="right" | 1.7 | align="right" | 20,462 | align="right" | 1.6 | align="right" | 20,606 | align="right" | 1.5 | align="right" | 24,505 | align="right" | 1.5 | align="right" | 43,223 | align="right" | 2.3 | align="right" | 52,103 | align="right" | 2.6 |- |[[Македонски Срби|Срби]] | align="right" | 29,721 | align="right" | 2.6 | align="right" | 35,112 | align="right" | 2.7 | align="right" | 42,728 | align="right" | 3.0 | align="right" | 46,465 | align="right" | 2.8 | align="right" | 44,613 | align="right" | 2.3 | align="right" | 42,775 | align="right" | 2.1 |- |[[Македонски Бошњаци|Бошњаци]] | rowspan="2" |1,560 | rowspan="2" |0.1 | rowspan="2" |1,591 | rowspan="2" |0.1 | rowspan="2" |3,002 | rowspan="2" |0.2 | rowspan="2" |1,248 | rowspan="2" |0.1 | rowspan="2" |39,555 | rowspan="2" |2.1 | rowspan="2" |31,356 | rowspan="2" |1.5 |- |[[Муслимани (народ)|Муслимани]] |- |[[Македонски Власи|Власи]] | align="right" | 9,511 | align="right" | 0.8 | align="right" | 8,668 | align="right" | 0.7 | align="right" | 8,046 | align="right" | 0.6 | align="right" | 7,190 | align="right" | 0.4 | align="right" | 6,392 | align="right" | 0.3 | align="right" | 7,764 | align="right" | 0.4 |- |[[Македонски Бугари|Бугари]] | align="right" | 889 | align="right" | 0.1 | align="right" | 920 | align="right" | 0.1 | align="right" | 3,087 | align="right" | 0.2 | align="right" | 3,334 | align="right" | 0.2 | align="right" | 1,984 | align="right" | 0.1 | align="right" | 1,370 | align="right" | 0.1 |- |[[Македонски Хрвати|Хрвати]] | align="right" | 2,090 | align="right" | 0.2 | align="right" | 2,770 | align="right" | 0.2 | align="right" | 3,801 | align="right" | 0.3 | align="right" | 3,882 | align="right" | 0.2 | align="right" | 3,349 | align="right" | 0.2 | align="right" | 2,878 | align="right" | 0.1 |- |[[Црногорци]] | align="right" | 2,348 | align="right" | 0.2 | align="right" | 2,526 | align="right" | 0.2 | align="right" | 3,414 | align="right" | 0.2 | align="right" | 3,246 | align="right" | 0.2 | align="right" | 3,940 | align="right" | 0.2 | align="right" | 3,225 | align="right" | 0.1 |- |[[Југословени]] | | | | | align="right" | 1,260 | align="right" | 0.1 | align="right" | 3,652 | align="right" | 0.2 | align="right" | 14,240 | align="right" | 0.7 | | |- |Други/неопределени | align="right" | 4,390 | align="right" | 0.4 | align="right" | 5,304 | align="right" | 0.4 | align="right" | 4,616 | align="right" | 0.3 | align="right" | 22,988 | align="right" | 1.4 | align="right" | 6,228 | align="right" | 0.3 | align="right" | 45,239 | align="right" | 2.2 |- !Вкупно ! colspan="2" |1,152,986 ! colspan="2" |1,304,514 ! colspan="2" |1,406,003 ! colspan="2" |1,647,308 ! colspan="2" |1,909,136 ! colspan="2" |2,033,964 |} == Раководство == === Претседатели на АСНОМ === :''Видете: [[АСНОМ]]'' * [[Методија Андонов - Ченто]] === Претседатели на Президиумот на Собранието на НРМ === * [[Димитар Влахов]] * [[Богоја Фотев]] * [[Видое Смилевски]] === Претседатели на Собранието на НРМ (од 7 јули 1963 - СРМ) === * [[Борис Спиров]] (1946 - 1947) * [[Димитар Несторов]] (1947 - 1951) * [[Димче Стојанов - Мире]] (1951 - 1953) * [[Лазар Колишевски]] (1953 - 1958, 1958 - 1962) * [[Љупчо Арсов]] (1962 - 1963) * [[Видое Смилевски - Бато]] (1963 - 1967) * [[Мито Хаџивасилев - Јасмин]] (1967 - 1968) * [[Никола Минчев]] (1968 - 1974) * [[Благоја Талески]] (1974 - 1978, 1978 - 1982) * [[Бошко Станковски]] (1982 - 1983, 1983 - 1984) * [[Ката Лахтова]] (1984 - 1985) * [[Станко Младеновски]] (1985 - 1986) * [[Вулнет Старова]] (1986 - 1991) === Претседатели на Претседателството на СРМ === * [[Видое Смилевски]] * [[Љупчо Арсов]] * [[Ангел Чемерски]] * [[Благоја Талески]] * [[Томе Буклески]] * [[Ванчо Апостолски]] * [[Драгољуб Ставрев]] * [[Јездимир Богдански]] * [[Владимир Митков]] === Премиери на НРМ/СРМ === * [[Лазар Колишевски]] (1945 – 1953), * [[Љупчо Арсов]] (1953 – 1961), * [[Александар Грличков]] (1961 – 1965), * [[Никола Минчев]] (1965 – 1968), * [[Ксенте Богоев]] (1968 – 1974), * [[Благоја Попов]] (1974 – 1982), * [[Драгољуб Ставрев]] (1982 – 1986), * [[Глигорије Гоговски]] (1986 – 1991) == Поврзано == * [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија]] * [[Историја на Република Македонија]] * [[Историја на македонскиот народ]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.vreme.com.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=1&EditionID=706&ArticleID=45087 Марксизам, комунизам и антикомунизам (8)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070927220616/http://www.vreme.com.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=1&EditionID=706&ArticleID=45087 |date=2007-09-27 }}, Стојан Андов * [http://217.16.70.245/?pBroj=1995&stID=61450&pR=7 Хуманоста на македонскиот комунизам] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070929083149/http://217.16.70.245/?pBroj=1995&stID=61450&pR=7 |date=2007-09-29 }}, Зоран Тодоровски {{Претседатели на СР Македонија}} {{Социјалистичка Федеративна Република Југославија}} [[Категорија:Социјалистичка Република Македонија| ]] byk383pk87duo5xhahh26a7jqryxtu6 0 3084 5578043 5492020 2026-06-16T22:47:53Z ~2026-25311-39 133326 /* Идентитетот на Кубер */ 5578043 wikitext text/x-wiki '''Кубер<ref>Conflict and Chaos in Eastern Europe, Dennis P. Hupchick, Palgrave Macmillan, 1995, {{ISBN|0312121164}}, p. 138.</ref> (Кувер)''' ({{fl.|670–680-ти}}) бил [[Прабугари|прабугарски]] владетел кој најпрво управувал со дел од територијата на [[Срем]], а потоа се населил на [[Балканот]]. == Владеењето со Срем == [[Податотека:Kuver sr.png|мини|десно|Подрачјето под управа на Кубер во Срем]] Византискиот цар [[Јустин II]] ([[565]]-[[578]]) им отстапил на [[Авари]]те половината од денешната територија на [[Срем]], а тие го освоиле и останатиот дел заедно со градот [[Сремска Митровица|Сирмијум]]. Аварите на оваа територија ги населиле Ромеите (романизирано и хеленизирано население)<ref name="BA">''Коста Аџиевски, Пелагонија во средниот век, Институт за историја, Скопје, 1994.''</ref>, што ги заробиле при наездите на византиската територија на [[Балканскиот Полуостров]]. Овие заробеници биле населени со цел да ја обработуваат земјата и да обезбедуваат храна за Аварите. Во изворите се познати со името ''Сермесијани'' (Ромеи), а живееле 60 години под аварска власт.<ref name="BA"/><ref>'''''Сермесијаните биле потомци на ромејското население кое било заробено за време на аварско - словенските напади и опсадата на Солун, во втората деценија на 7 век. Заробениците биле депортирани во Панонија во областа Сирмиум, а по областа го добиле и своето име. На оваа територија христијанското ромејско население се мешало со [[Авари]]те, со [[Прабугари]]те и други народи, меѓутоа Сермесијаните ја зачувале својата вера и својот идентитет. По нешто повеќе од шеесет години од депортацијата, најголем дел од потомците на ромејските заробеници добиле слобода, а аварскиот каган, земајќи ги како посебен народ, им го поставил како поглавар Кувер.''''' (Дополнително види Cf. Lemerle, Miracles 227, 16 - 229, 19, Miracles 138 -143, ВИНЈ 211 - 212)</ref> Аварите после [[670]] година го поставиле Кувер да владее над нив како аварски вазал. Тој се побунил и со сето свое потчинето население пребегал во [[Византија]]. == Населувањето во Македонија == Во првата половина на осумдесеттите години на 7 век од [[Панонија]] во [[Македонија (регион)|Македонија]] доаѓа Куберовата орда, којa e составена од неколку илјади (можеби 5.000–15.000){{efn|''Miraculi II'' дава број од 70.000 луѓе кои Кубер ги повел од Панонија, меѓутоа современите истражувачи (византолози, балкански историчари) имаат неколку причини да ја доведат во прашање: * Типична хагиографска хипербола - Miracula Sancti Demetrii е религиозен текст, а не строго историска хроника. Целта е да ги велича чудесата на свети Димитриј и да ја покаже моќта на Бога/светецот против „варварите“. Затоа, бројките на непријатели или доселеници често се драстично зголемени за да се направи заканата поголема, а потоа и спасот од светецот – поимпозантен. Ова е вообичаено за тој жанр (сп. огромните броеви на Словени во првата книга на Miracula, кои исто така се сметаат за претерани); * Логистички и демографски нереално - Преместување на 70.000 луѓе (мажи, жени, деца, старци, стока) на толку долга дистанца (од Срем до Солун – околу 600–700 км преку планини, реки и територии контролирани од Авари и Словени) во 680-тите години би било огромен логистички подвиг. За споредба: целата византиска војска во големите кампањи од 7 век ретко надминувала 15–30.000 борци. Целата популација на Солун во тој период се проценува на 20.000–40.000 жители (вклучувајќи бегалци). Една група од 70.000 би била двапати поголема од самиот град; * Консензус во историографијата - [[Пол Лемерл]], еден од најавторитетните истражувачи на Miracula, смета дека бројките се симболични или силно надуени. Реалната бројка најверојатно била неколку илјади (можеби 5.000–15.000), доволно за да претставува сериозна група, но не толку голема за да го загрози целиот регион.}} во најголем дел Сермезијанци, [[Прабугари]] и припадници на други народи.<ref name="BA"/> Според известувањето на анонимниот автор на ''Miraculi II'': {{Цитат| '''''Кубер се одметнал од аварскиот каган, го поминал со својот народ Дунав и се спуштил на југ сè до визнтиската територија и го запоседнал Керамесиското поле'''''<ref>(''Lemerle, Miracles I 228, 28 - 30, ВИНЈ I 213.'')</ref><ref>''Г. Острогорски, Византиско царство и околни свет у Седмом веку, СД III, 56сл''</ref><ref>''Ковачевиќ, Аварски каганат 52, 89 сл.''</ref>}} Доаѓањето на Кубер во Македонија е познат настан во историската наука и често за него е пишувано. Кубер со Сермесијаните во Македонија се населиле во соседството на словенското племе [[Драговити]] кое добило царска наредба да ги снабдува со прехранбени производи дојденците.<ref>''Lemerle, Miracles I 229, 9 - 12 ВИНЈ I 213''</ref> Собирајќи храна од Драговитите, Сермесијаните разбрале дека [[Солун]] не е далеку, и многумина од нив со своите фамилии побегнале во овој град<ref>''Види подетално, исцрпен коменатар на Ф. Баришиќ ВИНЈ I 186 - 188 бел. 3, со наведување на најважните извори и литература''</ref>. Византијците од своја страна презеле мерки за да им помогнат на Сермесијаните, кои сакале да побегнат од Кубер, и да ги заштитат од [[Стари Словени|Словените]], односно од Драговитите.<ref name="BA"/> Според анонимниот автор на ''Miracuki II'', византискиот стратег Сесиние со својата морнарица и со одреден број на пребегнати Сермесијани, кои ги предводел Маур, се расположил западно од Солун и таму останал неколку дена.<ref>''Lemerle, Miraculis I 233, 5 - 9, ВИНЈ I 215''</ref> Заговорот за заземањето на градот бил разоткриен, а Маурот и бегалците биле однесени во [[Цариград]]. == Полемики меѓу историчарите == [[Image:BOLGAR_icon_Vinitza.jpg|thumb|250px|Реконструирана [[Винички теракотни икони|плочка од теракота пронајдена во Виница]], што отсликува битка од крајот на VII век помеѓу Прабугарите на Кубер и месните Словени.<ref>{{cite book |last1=Balabanov |first1=Kosta |title=Vinica Fortress : mythology, religion and history written with clay |date=2011 |publisher=Matica |location=Skopje |pages=273 – 309}}</ref>]] === Местоположба на Керамесиското Поле === Најголемиот дел од истражувачите, Керамесиското поле го локализираат во [[Пелагонија]]. Всушност ваквата локација прв ја предложил Тафел уште во првата половина на 19 век,<ref name="BA"/> а подоцна од него ја прифатиле и останатите истражувачи кои Керамесиското поле го поистоветуваат со Прилепското или Битолското поле.<ref name="BA"/> При одредувањето на локацијата на Керамесиското поле Тафел и неговите истомисленици поаѓаат од античката населба Керамија, која во [[Табула Појтингеријана|''Табула Појтингеријана'']] се наведува на патот [[Стоби]] и [[Хераклеја]], а во литературата најчесто се лоцира кај [[Прилеп]].<ref>''Ф. Папазоглу, Градови 218 - 219''</ref> Етимолошката поврзаност на имињата на двата топонима е очигледна и не може да се оспори. Таа е единствен аргумент на приврзаниците на ваквата локација.<ref name="BA"/> Кај [[Битола]] ''Керамесиското поле'' го лоцираат: Златарски,<ref>''Историја I- 1, 174, 207''</ref> Баришиќ,<ref>''ВИНЈ I 213н. 58''</ref> Бешевлиев,<ref>''Die Protobulgarischen inschriften, Berlin 1963,108''</ref> Муатфчиев.<ref>меѓутоа треба да се истакне дека тој не се определува конкретно за двата града туку Керамесиското поле го лоцира околу Прилеп и [[Битола]] ''Историја на Бугарскиот народ, 681 - 1323, Софија, 1986, 108''</ref> На Прилеп предност му даваат: Лемерл,<ref>''Invasions et migrations, 297''</ref> Владмилер,<ref>''Slawen 342 n. 62, 407''</ref> Поповиќ.<ref>''Orgines 152, Куврат, Кувер и Аспарух, 114''</ref> Меѓутоа треба да се истакне дека врз основа на анонимниот автор на ''Miraculi II'' Керамесиското поле треба да се бара во близината на градот [[Солун]].<ref name="BA" /> Кувер и Сермесијаните се населиле во соседството на словенското племе [[Драговити]] за кое се знае дека никогаш не го населувало Прилепското поле,<ref name="BA" /> туку егзистирало северозападно од Солун, односно тие ги зафаќале просторите меѓу Солун, [[Воден]] и [[Бер]].<ref name="BA" /> Од тоа следува дека Керамесиското поле треба да се бара тука.<ref name="BA" /> За нив може да се каже дека се соседни на Пелагонија, но никако на Прилепското поле.<ref name="BA" /> Не може да се тврди дека Битола и Прилеп не се далеку од Солун бидејќи Прилеп е оддалечен повеќе од 200 километри, а Битола нешто помалку од 200 километри од Солун, односно Сермесијаните заедно со своите жени и деца не би можеле да ја минат таа дистанција за неколку дена.<ref name="BA" /> Затоа македонскиот историчар Коста Аџиевски смета дека Керамесиското поле треба да се бара поблиску до Солун, односно северозападно од него.<ref name="BA" /> Од друга страна од ''Miraculi II'' откриваме дека кога Сермесијаните дознале дека Солун се наоѓал недалеку од нив, тие се упатиле кон градот.<ref name="BA" /> Покрај вестите на анонимниот автор на ''Miracuki II'' за локацијата на Керамесиското поле, бугарските историчари сметаат дека има информација и во еден прабугарски натпис од Мадара на бугарскиот владетел [[Тервел]], напишан по негова наредба меѓу 705 и 707 година. Според тоа толкување стрикото на Тервел, односно Кубер, ги населувал териториите околу (кај, покрај, во близина на) Солун.<ref>''„.. на Бугарите... и дошол кон Тервел. На носоотсечениот император не му поверуваа моите чичковци во Солун и се вратија во Кисиниите... негов еден... преку договор вождот Тервел му даде на императорот... 5 илјади... императорот заедно со мене победи добро.“'' '''Всушност натписот никаде не зборува ни за Керамесиското поле, ниту пак за неговото доаѓање во Македонија, не го ни спомнува Кубер, туку единствено говори за враќање на чичковците на Тервел од Солун, но и не разоткрива кои се тие лица.'''( Дополнително види кај: ''V. Besevliev, Zur Deutung und protobulgrischen inschriften vor dem Reiter von Madara, Bulgarien, BZ 47 - 1 (1954)'')</ref> === Идентитетот на Кубер === Во историската наука постојат различни мислења за идентитетот на Кубер. Според едни веројатно бил брат на бугарскиот хан [[Аспарух]] (и чичко на ханот [[Тервел]]) и дека неговите воени акции во реонот на [[Солун]] биле поврзани со бугарската држава на реката Дунав.<ref>Академик Г. Г. Литаврин, "Формирование и развитие болгарского раннефеодального государства (Конец VII - начало XI в.)" во зборникот "Раннефеодальные государства на Балканах VI-XII в.", Академија на науките на СССР, Институт за словенски науки и балканистика, Москва, 1985, стр. 150.</ref><ref>Steven Runciman, "A history of the First Bulgarian Empire", G. Bell & Sons, London 1930, Book I The children of the Huns, chapter 2. Barbarians in the Balkans, [http://www.promacedonia.org/en/sr/sr_1_1.htm p. 20]: "The appearance of Kuber and his Bulgars, who had already crossed the Danube by 675, raises certain problems. To solve them, Kuber has been identified as the fourth son of King Kubrat." {{en}}</ref><ref>"История на България", том 2 Първа българска държава, Българска академия на науките, София, 1981, стр. 106-108. {{bg}}</ref> Според други легендата за синовите на [[Кубрат]] не е точна, а тоа дека само двајца се потврдени во историските записи ([[Аспарух]] и [[Батбајан]]), што оневозможува Кубер да му е син.<ref>М. И. Артамонов, История хазар, с. 167</ref> Трети пак ги изедначуваат Кубер и кнезот [[Кубрат]], т.е. дека се исто лице и се работи за прабугарски наезди во Западниот Балкан.<ref>Kenneth M. Setton, The Bulgars in the Balkans and the Occupation of Corinth in the Seventh Century,(Speculum, 25, 4, 1950, 502-543) „Thus, assisting 'Kouver,' whom we believe to be the Bulgar Khan Kovrat“,[http://www.kroraina.com/bulgar/setton.html#148.]{{en}}</ref><ref>Ф.Ив.Успенский, О вновь открытых мозаиках в церкви св.Димития в Солуни, ИРАИК, т.XIV (1909), стр.50-59.</ref><ref>Niederle I., Slovanské starožitnosti, Dil.II: Původ a počatky slovanú Jižnich, Praha, 1906.</ref><ref>Н. Gregoire, L'origines et le nom de Croites et des Serbes, Byzantion, 17, 1945, стр. 88—118</ref><ref>P. Lemerle, La composition et la Chronologie des deux premiers livres des Miracula S Demetrii, B. Z., 46, 1953, стр. 350</ref><ref>Н. А Bibicou, А propos de la première mention d'un Stratège des Caravisien, Byzantino-Slavica, I, 1966, стр. 79</ref> Некои научници мислат дека недоволната количина на податоци ги овозможува сите тие теории.<ref>Steven Runciman, The History of the First Bulgarian Empire, G. BELL & SONS Ltd London, 1930 [http://www.chitanka.info:82/lib/text/2382/0] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081203161810/http://www.chitanka.info:82/lib/text/2382/0|date=2008-12-03}}{{bg}}</ref> За братот на Аспарух - Кубер зборува и професорот Блаже Ристовски.<ref>Blaže Ristovski - „Macedonia and the Macedonian people“ , SIMAG Holding, 1999, стр. 358 (''Kuber, brother of Khan Asparuh...'')</ref> Сепак во натписот на Тервел никаде не се спомнува Кубер,{{източник}} ниту пак може да се претпостави некакво постоење на [[Прабугари|прабугарско]] население во [[Македонија]], туку очигледно станува збор за дипломатска мисија кај византискиот цар. Според македонскиот археолог Иван Микулчиќ, некрополата "Млака" пред тврдината во [[Дебреште]], [[Прилепско]], припаѓа на Кутригурите. Во [[Ерзеке]] кај [[Корча]] и во [[Врап]] блиску [[Елбасан]] се пронајдени многу златни предмети - така што некои предпоставаат дека тоа е богатството што Кубер му го украл на аварскиот каган во Панонија. Преовладува мислењето дека тоа е аварска благајна.<ref>Metropolitan Museum of Art, Balkan Peninsula, 500–1000 a.d., Avar Treasure</ref><ref>Никос Чаусидис, Релације између "Комани"-културе и "Салтово мајацке"-културе и проблем порекла њихових носилаца</ref> Според турскиот историчар Осман Каратај, Куберовите Прабугари имале полунезависна држава, ако не и Склавинија.<ref>Osman Karatay - „In search of the Lost Tribe: The Origins and Making of the Croatian Nation“, Ayse Demiral, 2003, ISBN 978-975-6467-07-7, стр. 108</ref> Самото име „Кубер“ има исто потекло со она на прабугарскиот род „Кубиар“<ref>Бешевлиев, В. Първобългарски надписи. София. 1979, стр. 215-216</ref>, што се спомнува во еден натпис на кнезот [[Омуртаг]]. Постојат две теории за неговот значење, а тоа дека доаѓа од хуно-алтајскиот збор ''„куба/quba“'' во смисла на „жолт“.<ref>Menges, K. Altaic Elements in the Proto-bulgarian Inscriptions. ''Byzantion'', 21, 1951, стр. 204</ref> Другата теорија пак наведува на зборот ''„куби/kubi“'', кој се среќава кај средноазиските туркиски јазици и значи „голем, славен“.<ref>Борис Симеонов. Прабългарска ономастика. Пловдив. 2008. стр.125</ref> == Бугарската историографија и Кубер == [[Податотека:BBW Asparuh.svg|мини|200п|Карта на [[Бугарска историографија|бугарската историографија]] за наводното присуство на прабугарските орди на Кубер во Македонија]] Претставниците на бугарската историографија инсистираат на истакнувањето на прабугарскиот етнички елемент во етничката мешавина на Кубер<ref name="BA"/>. Тие сметаат дека Кубер во [[Македонија (регион)|Македонија]] ги донел [[Прабугари]]те, кои, како и Аспаруховите северно од [[Стара Планина]], се измешале со [[Стари Словени|Словени]]те и ја измениле етнографијата на Македонија<ref name="BA"/>. Според бугарските историчари, Кувер создал (покрај Аспаруховата) втора бугарска држава на [[Балкански Полуостров|Балканот]] со центар во Македонија<ref>Дополнително види: ''Н. Милев, Кубрат от историята и Кубер в чудесата на св.. Димитрий Солунски, Периодическо списание на Българското литературно дружество в София XXI - 1 - 2 (1910), 557 - 586. Златарски, История I - 1 205 - 209, История на България, т. е. - II, София 1981, 107.''</ref>. Ваквата, очигледно, тенденциозна претпоставка нема реална основа<ref name="BA"/>, бидејќи изворите сосема јасно укажуваат дека огромното мнозинство од народот на Кубер го сочинувале Сермесијаните,<ref name="BA"/> односно потомците на заробените Византијци,<ref name="BA"/> како и самата локална ограниченост на населувањето. Освен тоа, македонските Словени не биле поданици на Кубер<ref name="BA"/>, бидејќи византискиот цар им издал наредба на [[Драговити]]те да ги снабдуваат со производи Сермесијаните<ref name="BA"/>. Исто така бегалците накрај биле однесени во [[Цариград]] со бродови. == Историско значаење на Кувер == Познато е дека [[Стари Словени|Словените]] на [[Балкански Полуостров|Балканот]] се населувале во повеќе бранови. Словенските материјални докази пронајдени во кругот ''Комани културата'' дават мислење дека дел од Словените на Балканот се населуваат заедно со црноморските народи и нивните водачи. Српскиот историчар Поповиќ смета дека Прабугарите имале посредничка улога во населувањето на дел од Словените на Балканот и дека Кубер влијаел во ослободувањето на Србите и Хрватите, како и на некои други словенски народи од власта на Аварите, кои подоцна се населуваат на Балканот.<ref>В. Поповић, Кубрат, Кубер и Аспарух, Старинар, XXXVII, Београд, 1986.</ref> == Белешки == {{notelist}} == Извори и белешки == {{reflist}} == Извори == * Острогорски, Византија, стр. 195, 1959 г. * J. Вернер 1986 г., 1-71, Т.1-32 * Florin Curta - „Southeastern Europe in the Middle Ages, 500-1250“, Cambridge University Press, 2006, ISBN 978-0-521-81539-0 * Andrew J. Ekonomou - „Byzantine Rome and the Greek popes: Eastern influences on Rome and the papacy from Gregory the Great to Zacharias, A.D. 590-752“, Lexington Books, 2007, ISBN 978-0-7391-1977-8 * Michael Whitby - „The Emperor Maurice and his historian: Theophylact Simocatta on Persian and Balkan warfare“, Oxford University Press, 1988, ISBN 978-0-19-822945-2 == Надворешни врски == * [http://kroraina.com/NI/izvori/GIBI_III/5.%20Deqniqta%20na%20Dimityr%20Solunski/ Чудата на св. Димитриj] * [http://www.kroraina.com/macedon/mikul.html Иван Микулчиќ, Средновековни градови и тврдини во Македонија, Скопје, Македонска цивилизација, 1996] * [http://www.rastko.org.yu/rastko-al/zbornik1990/ncausidis-relacije.php Становништво словенског поријекла у Албанији" - Зборник радова са међународног научног скупа одржаног на Цетињу 21, 22. и 23. јуна 1990. године ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080420044330/http://www.rastko.org.yu/rastko-al/zbornik1990/ncausidis-relacije.php |date=2008-04-20 }} * [http://www.rastko.org.yu/rastko-al/zbornik1990/ncausidis-relacije.php Никос Чаусидис, Релације између "Комани"-културе и "Салтово мајацке"-културе и проблем порекла њихових носилаца] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080420044330/http://www.rastko.org.yu/rastko-al/zbornik1990/ncausidis-relacije.php |date=2008-04-20 }} * [http://www.metmuseum.org/toah/ho/06/eusb/hod_17.190.1674-1712.htm Metropolitan Museum of Art, Balkan Peninsula, 500–1000 a.d., Avar Treasure] * [http://www.protobulgarians.com/Statii%20ot%20drugi%20avtori/K%20Gerbov%20-%20KANAS%20-%20KNYAZ.pdf "KANASUBIGI" Е "Княз", не "хан" или "кан"] {{Бугарски владетели}} [[Категорија:Бугарски монарси]] [[Категорија:Македонија во 7 век]] [[Категорија:Европски монарси од 7 век]] [[Категорија:Европски монарси од 8 век]] [[Категорија:Срем]] [[Категорија:Историја на Срем]] s4co3k5bgbt5yq2oxgw8zx8e2js9oq3 5578168 5578043 2026-06-17T11:33:29Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/~2026-25311-39|~2026-25311-39]]) и ја поврати преработката 5492020 на Gurther 5578168 wikitext text/x-wiki '''Кубер<ref>Conflict and Chaos in Eastern Europe, Dennis P. Hupchick, Palgrave Macmillan, 1995, {{ISBN|0312121164}}, p. 138.</ref> (Кувер)''' ({{fl.|670–680-ти}}) бил [[Прабугари|прабугарски]] владетел кој најпрво управувал со дел од територијата на [[Срем]], а потоа се населил на [[Балканот]]. == Владеењето со Срем == [[Податотека:Kuver sr.png|мини|десно|Подрачјето под управа на Кубер во Срем]] Византискиот цар [[Јустин II]] ([[565]]-[[578]]) им отстапил на [[Авари]]те половината од денешната територија на [[Срем]], а тие го освоиле и останатиот дел заедно со градот [[Сремска Митровица|Сирмијум]]. Аварите на оваа територија ги населиле Ромеите (романизирано и хеленизирано население)<ref name="BA">''Коста Аџиевски, Пелагонија во средниот век, Институт за историја, Скопје, 1994.''</ref>, што ги заробиле при наездите на византиската територија на [[Балканскиот Полуостров]]. Овие заробеници биле населени со цел да ја обработуваат земјата и да обезбедуваат храна за Аварите. Во изворите се познати со името ''Сермесијани'' (Ромеи), а живееле 60 години под аварска власт.<ref name="BA"/><ref>'''''Сермесијаните биле потомци на ромејското население кое било заробено за време на аварско - словенските напади и опсадата на Солун, во втората деценија на 7 век. Заробениците биле депортирани во Панонија во областа Сирмиум, а по областа го добиле и своето име. На оваа територија христијанското ромејско население се мешало со [[Авари]]те, со [[Прабугари]]те и други народи, меѓутоа Сермесијаните ја зачувале својата вера и својот идентитет. По нешто повеќе од шеесет години од депортацијата, најголем дел од потомците на ромејските заробеници добиле слобода, а аварскиот каган, земајќи ги како посебен народ, им го поставил како поглавар Кувер.''''' (Дополнително види Cf. Lemerle, Miracles 227, 16 - 229, 19, Miracles 138 -143, ВИНЈ 211 - 212)</ref> Аварите после [[670]] година го поставиле Кувер да владее над нив како аварски вазал. Тој се побунил и со сето свое потчинето население пребегал во [[Византија]]. == Населувањето во Македонија == Во првата половина на осумдесеттите години на 7 век од [[Панонија]] во [[Македонија (регион)|Македонија]] доаѓа Куберовата орда, којa e составена од неколку илјади (можеби 5.000–15.000){{efn|''Miraculi II'' дава број од 70.000 луѓе кои Кубер ги повел од Панонија, меѓутоа современите истражувачи (византолози, балкански историчари) имаат неколку причини да ја доведат во прашање: * Типична хагиографска хипербола - Miracula Sancti Demetrii е религиозен текст, а не строго историска хроника. Целта е да ги велича чудесата на свети Димитриј и да ја покаже моќта на Бога/светецот против „варварите“. Затоа, бројките на непријатели или доселеници често се драстично зголемени за да се направи заканата поголема, а потоа и спасот од светецот – поимпозантен. Ова е вообичаено за тој жанр (сп. огромните броеви на Словени во првата книга на Miracula, кои исто така се сметаат за претерани); * Логистички и демографски нереално - Преместување на 70.000 луѓе (мажи, жени, деца, старци, стока) на толку долга дистанца (од Срем до Солун – околу 600–700 км преку планини, реки и територии контролирани од Авари и Словени) во 680-тите години би било огромен логистички подвиг. За споредба: целата византиска војска во големите кампањи од 7 век ретко надминувала 15–30.000 борци. Целата популација на Солун во тој период се проценува на 20.000–40.000 жители (вклучувајќи бегалци). Една група од 70.000 би била двапати поголема од самиот град; * Консензус во историографијата - [[Пол Лемерл]], еден од најавторитетните истражувачи на Miracula, смета дека бројките се симболични или силно надуени. Реалната бројка најверојатно била неколку илјади (можеби 5.000–15.000), доволно за да претставува сериозна група, но не толку голема за да го загрози целиот регион.}} во најголем дел Сермезијанци, [[Прабугари]] и припадници на други народи.<ref name="BA"/> Според известувањето на анонимниот автор на ''Miraculi II'': {{Цитат| '''''Кубер се одметнал од аварскиот каган, го поминал со својот народ Дунав и се спуштил на југ сè до визнтиската територија и го запоседнал Керамесиското поле'''''<ref>(''Lemerle, Miracles I 228, 28 - 30, ВИНЈ I 213.'')</ref><ref>''Г. Острогорски, Византиско царство и околни свет у Седмом веку, СД III, 56сл''</ref><ref>''Ковачевиќ, Аварски каганат 52, 89 сл.''</ref>}} Доаѓањето на Кубер во Македонија е познат настан во историската наука и често за него е пишувано. Кубер со Сермесијаните во Македонија се населиле во соседството на словенското племе [[Драговити]] кое добило царска наредба да ги снабдува со прехранбени производи дојденците.<ref>''Lemerle, Miracles I 229, 9 - 12 ВИНЈ I 213''</ref> Собирајќи храна од Драговитите, Сермесијаните разбрале дека [[Солун]] не е далеку, и многумина од нив со своите фамилии побегнале во овој град<ref>''Види подетално, исцрпен коменатар на Ф. Баришиќ ВИНЈ I 186 - 188 бел. 3, со наведување на најважните извори и литература''</ref>. Византијците од своја страна презеле мерки за да им помогнат на Сермесијаните, кои сакале да побегнат од Кубер, и да ги заштитат од [[Стари Словени|Словените]], односно од Драговитите.<ref name="BA"/> Според анонимниот автор на ''Miracuki II'', византискиот стратег Сесиние со својата морнарица и со одреден број на пребегнати Сермесијани, кои ги предводел Маур, се расположил западно од Солун и таму останал неколку дена.<ref>''Lemerle, Miraculis I 233, 5 - 9, ВИНЈ I 215''</ref> Заговорот за заземањето на градот бил разоткриен, а Маурот и бегалците биле однесени во [[Цариград]]. == Полемики меѓу историчарите == [[Image:BOLGAR_icon_Vinitza.jpg|thumb|250px|Реконструирана [[Винички теракотни икони|плочка од теракота пронајдена во Виница]], што отсликува битка од крајот на VII век помеѓу Прабугарите на Кубер и месните Словени.<ref>{{cite book |last1=Balabanov |first1=Kosta |title=Vinica Fortress : mythology, religion and history written with clay |date=2011 |publisher=Matica |location=Skopje |pages=273 – 309}}</ref>]] === Местоположба на Керамесиското Поле === Најголемиот дел од истражувачите, Керамесиското поле го локализираат во [[Пелагонија]]. Всушност ваквата локација прв ја предложил Тафел уште во првата половина на 19 век,<ref name="BA"/> а подоцна од него ја прифатиле и останатите истражувачи кои Керамесиското поле го поистоветуваат со Прилепското или Битолското поле.<ref name="BA"/> При одредувањето на локацијата на Керамесиското поле Тафел и неговите истомисленици поаѓаат од античката населба Керамија, која во [[Табула Појтингеријана|''Табула Појтингеријана'']] се наведува на патот [[Стоби]] и [[Хераклеја]], а во литературата најчесто се лоцира кај [[Прилеп]].<ref>''Ф. Папазоглу, Градови 218 - 219''</ref> Етимолошката поврзаност на имињата на двата топонима е очигледна и не може да се оспори. Таа е единствен аргумент на приврзаниците на ваквата локација.<ref name="BA"/> Кај [[Битола]] ''Керамесиското поле'' го лоцираат: Златарски,<ref>''Историја I- 1, 174, 207''</ref> Баришиќ,<ref>''ВИНЈ I 213н. 58''</ref> Бешевлиев,<ref>''Die Protobulgarischen inschriften, Berlin 1963,108''</ref> Муатфчиев.<ref>меѓутоа треба да се истакне дека тој не се определува конкретно за двата града туку Керамесиското поле го лоцира околу Прилеп и [[Битола]] ''Историја на Бугарскиот народ, 681 - 1323, Софија, 1986, 108''</ref> На Прилеп предност му даваат: Лемерл,<ref>''Invasions et migrations, 297''</ref> Владмилер,<ref>''Slawen 342 n. 62, 407''</ref> Поповиќ.<ref>''Orgines 152, Куврат, Кувер и Аспарух, 114''</ref> Меѓутоа треба да се истакне дека врз основа на анонимниот автор на ''Miraculi II'' Керамесиското поле треба да се бара во близината на градот [[Солун]].<ref name="BA" /> Кувер и Сермесијаните се населиле во соседството на словенското племе [[Драговити]] за кое се знае дека никогаш не го населувало Прилепското поле,<ref name="BA" /> туку егзистирало северозападно од Солун, односно тие ги зафаќале просторите меѓу Солун, [[Воден]] и [[Бер]].<ref name="BA" /> Од тоа следува дека Керамесиското поле треба да се бара тука.<ref name="BA" /> За нив може да се каже дека се соседни на Пелагонија, но никако на Прилепското поле.<ref name="BA" /> Не може да се тврди дека Битола и Прилеп не се далеку од Солун бидејќи Прилеп е оддалечен повеќе од 200 километри, а Битола нешто помалку од 200 километри од Солун, односно Сермесијаните заедно со своите жени и деца не би можеле да ја минат таа дистанција за неколку дена.<ref name="BA" /> Затоа македонскиот историчар Коста Аџиевски смета дека Керамесиското поле треба да се бара поблиску до Солун, односно северозападно од него.<ref name="BA" /> Од друга страна од ''Miraculi II'' откриваме дека кога Сермесијаните дознале дека Солун се наоѓал недалеку од нив, тие се упатиле кон градот.<ref name="BA" /> Покрај вестите на анонимниот автор на ''Miracuki II'' за локацијата на Керамесиското поле, бугарските историчари сметаат дека има информација и во еден прабугарски натпис од Мадара на бугарскиот владетел [[Тервел]], напишан по негова наредба меѓу 705 и 707 година. Според тоа толкување стрикото на Тервел, односно Кубер, ги населувал териториите околу (кај, покрај, во близина на) Солун.<ref>''„.. на Бугарите... и дошол кон Тервел. На носоотсечениот император не му поверуваа моите чичковци во Солун и се вратија во Кисиниите... негов еден... преку договор вождот Тервел му даде на императорот... 5 илјади... императорот заедно со мене победи добро.“'' '''Всушност натписот никаде не зборува ни за Керамесиското поле, ниту пак за неговото доаѓање во Македонија, не го ни спомнува Кубер, туку единствено говори за враќање на чичковците на Тервел од Солун, но и не разоткрива кои се тие лица.'''( Дополнително види кај: ''V. Besevliev, Zur Deutung und protobulgrischen inschriften vor dem Reiter von Madara, Bulgarien, BZ 47 - 1 (1954)'')</ref> === Идентитетот на Кубер === Во историската наука постојат различни мислења за идентитетот на Кубер. Според едни веројатно бил брат на бугарскиот хан [[Аспарух]] (и чичко на ханот [[Тервел]]) и дека неговите воени акции во реонот на [[Солун]] биле поврзани со бугарската држава на реката Дунав.<ref>Академик Г. Г. Литаврин, "Формирование и развитие болгарского раннефеодального государства (Конец VII - начало XI в.)" во зборникот "Раннефеодальные государства на Балканах VI-XII в.", Академија на науките на СССР, Институт за словенски науки и балканистика, Москва, 1985, стр. 150.</ref><ref>Steven Runciman, "A history of the First Bulgarian Empire", G. Bell & Sons, London 1930, Book I The children of the Huns, chapter 2. Barbarians in the Balkans, [http://www.promacedonia.org/en/sr/sr_1_1.htm p. 20]: "The appearance of Kuber and his Bulgars, who had already crossed the Danube by 675, raises certain problems. To solve them, Kuber has been identified as the fourth son of King Kubrat." {{en}}</ref><ref>"История на България", том 2 Първа българска държава, Българска академия на науките, София, 1981, стр. 106-108. {{bg}}</ref> Според други легендата за синовите на [[Кубрат]] не е точна, а тоа дека само двајца се потврдени во историските записи ([[Аспарух]] и [[Батбајан]]), што оневозможува Кубер да му е син.<ref>М. И. Артамонов, История хазар, с. 167</ref> Трети пак ги изедначуваат Кубер и кнезот [[Кубрат]], т.е. дека се исто лице и се работи за прабугарски наезди во Западниот Балкан.<ref>Kenneth M. Setton, The Bulgars in the Balkans and the Occupation of Corinth in the Seventh Century,(Speculum, 25, 4, 1950, 502-543) „Thus, assisting 'Kouver,' whom we believe to be the Bulgar Khan Kovrat“,[http://www.kroraina.com/bulgar/setton.html#148.]{{en}}</ref><ref>Ф.Ив.Успенский, О вновь открытых мозаиках в церкви св.Димития в Солуни, ИРАИК, т.XIV (1909), стр.50-59.</ref><ref>Niederle I., Slovanské starožitnosti, Dil.II: Původ a počatky slovanú Jižnich, Praha, 1906.</ref><ref>Н. Gregoire, L'origines et le nom de Croites et des Serbes, Byzantion, 17, 1945, стр. 88—118</ref><ref>P. Lemerle, La composition et la Chronologie des deux premiers livres des Miracula S Demetrii, B. Z., 46, 1953, стр. 350</ref><ref>Н. А Bibicou, А propos de la première mention d'un Stratège des Caravisien, Byzantino-Slavica, I, 1966, стр. 79</ref> Некои научници мислат дека недоволната количина на податоци ги овозможува сите тие теории.<ref>Steven Runciman, The History of the First Bulgarian Empire, G. BELL & SONS Ltd London, 1930 [http://www.chitanka.info:82/lib/text/2382/0] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081203161810/http://www.chitanka.info:82/lib/text/2382/0|date=2008-12-03}}{{bg}}</ref> За братот на Аспарух - Кубер зборува и професорот Блаже Ристовски.<ref>Blaže Ristovski - „Macedonia and the Macedonian people“ , SIMAG Holding, 1999, стр. 358 (''Kuber, brother of Khan Asparuh...'')</ref> Сепак во натписот на Тервел никаде не се спомнува Кубер, ниту пак може да се претпостави некакво постоење на [[Прабугари|прабугарско]] население во [[Македонија]], туку очигледно станува збор за дипломатска мисија кај византискиот цар. Според македонскиот археолог Иван Микулчиќ, некрополата "Млака" пред тврдината во [[Дебреште]], [[Прилепско]], припаѓа на Кутригурите. Во [[Ерзеке]] кај [[Корча]] и во [[Врап]] блиску [[Елбасан]] се пронајдени многу златни предмети - така што некои предпоставаат дека тоа е богатството што Кубер му го украл на аварскиот каган во Панонија. Преовладува мислењето дека тоа е аварска благајна.<ref>Metropolitan Museum of Art, Balkan Peninsula, 500–1000 a.d., Avar Treasure</ref><ref>Никос Чаусидис, Релације између "Комани"-културе и "Салтово мајацке"-културе и проблем порекла њихових носилаца</ref> Според турскиот историчар Осман Каратај, Куберовите Прабугари имале полунезависна држава, ако не и Склавинија.<ref>Osman Karatay - „In search of the Lost Tribe: The Origins and Making of the Croatian Nation“, Ayse Demiral, 2003, ISBN 978-975-6467-07-7, стр. 108</ref> Самото име „Кубер“ има исто потекло со она на прабугарскиот род „Кубиар“<ref>Бешевлиев, В. Първобългарски надписи. София. 1979, стр. 215-216</ref>, што се спомнува во еден натпис на кнезот [[Омуртаг]]. Постојат две теории за неговот значење, а тоа дека доаѓа од хуно-алтајскиот збор ''„куба/quba“'' во смисла на „жолт“.<ref>Menges, K. Altaic Elements in the Proto-bulgarian Inscriptions. ''Byzantion'', 21, 1951, стр. 204</ref> Другата теорија пак наведува на зборот ''„куби/kubi“'', кој се среќава кај средноазиските туркиски јазици и значи „голем, славен“.<ref>Борис Симеонов. Прабългарска ономастика. Пловдив. 2008. стр.125</ref> == Бугарската историографија и Кубер == [[Податотека:BBW Asparuh.svg|мини|200п|Карта на [[Бугарска историографија|бугарската историографија]] за наводното присуство на прабугарските орди на Кубер во Македонија]] Претставниците на бугарската историографија инсистираат на истакнувањето на прабугарскиот етнички елемент во етничката мешавина на Кубер<ref name="BA"/>. Тие сметаат дека Кубер во [[Македонија (регион)|Македонија]] ги донел [[Прабугари]]те, кои, како и Аспаруховите северно од [[Стара Планина]], се измешале со [[Стари Словени|Словени]]те и ја измениле етнографијата на Македонија<ref name="BA"/>. Според бугарските историчари, Кувер создал (покрај Аспаруховата) втора бугарска држава на [[Балкански Полуостров|Балканот]] со центар во Македонија<ref>Дополнително види: ''Н. Милев, Кубрат от историята и Кубер в чудесата на св.. Димитрий Солунски, Периодическо списание на Българското литературно дружество в София XXI - 1 - 2 (1910), 557 - 586. Златарски, История I - 1 205 - 209, История на България, т. е. - II, София 1981, 107.''</ref>. Ваквата, очигледно, тенденциозна претпоставка нема реална основа<ref name="BA"/>, бидејќи изворите сосема јасно укажуваат дека огромното мнозинство од народот на Кубер го сочинувале Сермесијаните,<ref name="BA"/> односно потомците на заробените Византијци,<ref name="BA"/> како и самата локална ограниченост на населувањето. Освен тоа, македонските Словени не биле поданици на Кубер<ref name="BA"/>, бидејќи византискиот цар им издал наредба на [[Драговити]]те да ги снабдуваат со производи Сермесијаните<ref name="BA"/>. Исто така бегалците накрај биле однесени во [[Цариград]] со бродови. == Историско значаење на Кувер == Познато е дека [[Стари Словени|Словените]] на [[Балкански Полуостров|Балканот]] се населувале во повеќе бранови. Словенските материјални докази пронајдени во кругот ''Комани културата'' дават мислење дека дел од Словените на Балканот се населуваат заедно со црноморските народи и нивните водачи. Српскиот историчар Поповиќ смета дека Прабугарите имале посредничка улога во населувањето на дел од Словените на Балканот и дека Кубер влијаел во ослободувањето на Србите и Хрватите, како и на некои други словенски народи од власта на Аварите, кои подоцна се населуваат на Балканот.<ref>В. Поповић, Кубрат, Кубер и Аспарух, Старинар, XXXVII, Београд, 1986.</ref> == Белешки == {{notelist}} == Извори и белешки == {{reflist}} == Извори == * Острогорски, Византија, стр. 195, 1959 г. * J. Вернер 1986 г., 1-71, Т.1-32 * Florin Curta - „Southeastern Europe in the Middle Ages, 500-1250“, Cambridge University Press, 2006, ISBN 978-0-521-81539-0 * Andrew J. Ekonomou - „Byzantine Rome and the Greek popes: Eastern influences on Rome and the papacy from Gregory the Great to Zacharias, A.D. 590-752“, Lexington Books, 2007, ISBN 978-0-7391-1977-8 * Michael Whitby - „The Emperor Maurice and his historian: Theophylact Simocatta on Persian and Balkan warfare“, Oxford University Press, 1988, ISBN 978-0-19-822945-2 == Надворешни врски == * [http://kroraina.com/NI/izvori/GIBI_III/5.%20Deqniqta%20na%20Dimityr%20Solunski/ Чудата на св. Димитриj] * [http://www.kroraina.com/macedon/mikul.html Иван Микулчиќ, Средновековни градови и тврдини во Македонија, Скопје, Македонска цивилизација, 1996] * [http://www.rastko.org.yu/rastko-al/zbornik1990/ncausidis-relacije.php Становништво словенског поријекла у Албанији" - Зборник радова са међународног научног скупа одржаног на Цетињу 21, 22. и 23. јуна 1990. године ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080420044330/http://www.rastko.org.yu/rastko-al/zbornik1990/ncausidis-relacije.php |date=2008-04-20 }} * [http://www.rastko.org.yu/rastko-al/zbornik1990/ncausidis-relacije.php Никос Чаусидис, Релације између "Комани"-културе и "Салтово мајацке"-културе и проблем порекла њихових носилаца] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080420044330/http://www.rastko.org.yu/rastko-al/zbornik1990/ncausidis-relacije.php |date=2008-04-20 }} * [http://www.metmuseum.org/toah/ho/06/eusb/hod_17.190.1674-1712.htm Metropolitan Museum of Art, Balkan Peninsula, 500–1000 a.d., Avar Treasure] * [http://www.protobulgarians.com/Statii%20ot%20drugi%20avtori/K%20Gerbov%20-%20KANAS%20-%20KNYAZ.pdf "KANASUBIGI" Е "Княз", не "хан" или "кан"] {{Бугарски владетели}} [[Категорија:Бугарски монарси]] [[Категорија:Македонија во 7 век]] [[Категорија:Европски монарси од 7 век]] [[Категорија:Европски монарси од 8 век]] [[Категорија:Срем]] [[Категорија:Историја на Срем]] dyrmxcfrse7bt5czybj9nrru6gemosf 0 6394 5577980 5523196 2026-06-16T17:50:10Z Gurther 105215 5577980 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Александар Бујнов | портрет= Alexander Buynov Shumen IMARO.JPG | опис=револуционер на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]| наставка= | роден-дата={{роден на|26|септември|1879}} | роден-место= {{роден во|Шумен}}, [[Бугарија]] | починал-дата={{починал на|27|септември|1924}} | починал-место= {{починал во|Банско}}, [[Пиринска Македонија]] | }} '''Александар Иванов Ненов''' ({{langx|bg|Александър Буйнов}}), наречен '''Бујнов'''<ref>{{Мирчев|233}}</ref> ([[Шумен]], [[26 септември]] [[1879]] — [[Банско]], [[27 септември]] [[1924]]) — револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член и војвода на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Александар Ненов е роден во градот [[Шумен]] на 26 септември 1879 година. Тој е најстариот син во семејството на богатите занаетчија кој изработувале гајтани и срма за народни носии.<ref>Макдермот, Мерсия. „За свобода и съвършенство - биография на Яне Сандански“, София, 1987, Наука и изкуство, стр. 177</ref>. Се школувал во својот роден град, а завршил гимназија во [[Софија]]. Во 1896 година запишува право на Софискиот универзитет, а во 1897 година станува глумец во театарот „Солзи и смеа“. При една од турнеите на театарот во [[Солун]] во 1898 година се запознава со дејци на [[ВМОРО]] и се вклучува во македонското ослободителното движење. Поради бујниот карактер е нарекуван ''"Бујниот"'' и од таму прифаќа името ''Бујнов''. По [[Илинденското востание]] во 1903 година Бујнов го напуштил театарот и се одал целосно на македонското револуционерното движење. До 1905 година е четник во Скопскиот револуционерен округ, а потоа - во Серско, каде што станува еден од блиските на [[Јане Сандански]]. На третиот редовен конгрес на Серско револуционерен округ во 1907 година е избран за член и секретар на окружниот револуционерен комитет. По [[Младотурската револуција]] во 1908 година е меѓу основачите на [[Народната федеративна партија]] во Солун и е член на Централниот совет. На изборите во 1912 година Бујнов е избран за пратеник во Османлискиот парламент.<ref>[[Јусуф Хамза]] [http://books.google.com/books?id=gTPuMKq2nVkC&printsec=frontcover&dq=Mladoturskata+revolucija+vo+Osmanskata+imperija++By+Jusuf+Hamza#v=onepage&q&f=false „Младотурската револуција во Османлиското Царство“, „Логос-А“, Скопје, 1995, 352 стр.]</ref> Во [[Балканските војни]] (1912-1913) Александар Бујнов застанува на чело на чета и го заштитува македонското население во Неврокопско и Демирхисарско од настапувањата на Турците и учествува во ослободувањето на [[Пиринска Македонија]]. Со него се војводите Димитар Арнаудов, Икономов, Иван Кјумџиев, Грнев, Тухчев и Бакаров. Во борба во селото [[Црвишта]] во Шарлија на 22 октомври 1912 година е тешко повреден. По [[Првата светска војна]] е во групата на противниците на [[Тодор Александров]] и генерал [[Александар Протогеров]], предводена од [[Ѓорче Петров]]. Во април 1923 година е избран за пратеник во Бугарското народно собрание. По превратот од 9 јуни се утврдува во градот [[Банско (град)|Банско]]. По убиството на Тодор Александров, Александар Бујнов е убиен по пресудата на ВМРО на 27 септември 1924 година во Банско.<ref>[http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=11 Биографични данни от библиотека на ВМРО-София]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>„Алманах на българските национални движения след 1878 г.“, София, 2005.</ref><ref>[http://www.macedonia-science.org/print.php?plugin:forum.45 Македонски научен институт]</ref><ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 22 - 23.</ref><ref>Македонска енциклопедија, МАНУ, Скопие, 2009, стр. 224</ref> == Извори == {{наводи}} {{Дејци на МРО}} [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Родени во 1879 година]] [[Категорија:Починати во 1924 година]] [[Категорија:Апсолвенти на Софискиот универзитет]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Убиени по наредба на Ванчо Михајлов]] dpzqsxr1ch8h07hwak6y4x9ecptw0sa 0 7927 5578098 5274264 2026-06-17T08:58:15Z ~2026-35464-46 134237 Ich habe historisch belegte Ungenauigkeiten entfernt und Hypothesen mit Fakten ersetzt. 5578098 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Codex Assemanianus 09.jpg|thumb|300px|Codex Assemanianus]] [[Податотека:O pismenah.png|thumb|[[О писменех|О писменех или За буквите]]]] Охридската книжевна школа, или Охридско-деволската книжевна школа, била еден од двата главни културни центри на Првото Бугарско Царство, заедно со Преславската книжевна школа. '''Охридската книжевна школа е''' формирана во [[886]] година од [[Свети Климент Охридски|Климент Охридски]], а од [[893]] година му се придружил и [[Свети Наум Охридски|Наум Охридски]]. Остатоците од оваа школа не се зачувани, но се лоцира во охридската месност [[Имарет]]. Како обележје на оваа школа е што ја зачувала [[Кирил и Методиј|кирилометодиевската]] [[Глаголица|глаголска]] традиција. Во Охридската школа [[кирилицата]] ќе почне да се применува дури по [[XII век]]. Во рамките на оваа школа се подготвувал образовен кадар кој бил испраќан во учителска, проповедничка и свештеничка дејност во сите делови на [[Западна Македонија]], во денешна [[Албанија]] и во другите делови на средновековна [[Бугарија]]. Во најстарите зачувани [[ракописи]] се вбројуваат глаголските ракописи како: [[Асеманово евангелие]], [[Синајски псалтир]], [[Синајски евхологиј|Синајски еухологиј]]. Од понов период се ракописите со кирилско писмо како што се: [[Добромирово евангелие]], [[Битолски триод]], [[Охридски апостол]], [[Болоњски псалтир]].<ref>Група автори: „Македонски јазик и литература“, Просветно дело, Скопје, 2006 година, стр. 32.</ref> По смртта на свети Климент и свети Наум книжевната школа ја продолжиле нивните ученици. Тие главно се занимавале со препишување на творбите на светите учители. Многумина од нив од смирение, понизност и почит пред нивното големо дело останале анонимни и непознати. Меѓу непознатите автори се и составувачите на нивните житија. Ова експлицитно е наведено од анонимниот биограф на свети Наум, кој вели дека по наредба на [[Деволскиот епископ Марко]], се зафатил со пишување на житијата на охидските светители и просветители. По повод годишнината од смртта на свети Климент еден друг анонимен автор составил Служба, мошне поетска, која претставува ретко убав споменик на македонската книжевност од овој ран период. Меѓу непосредните ученици на свети Климент и на свети Наум е и [[Константин Презвитер]], подоцна [[епископ Преславски]]. Тој е познат по неговите творби [[Азбучна молитва]] и [[Проглас кон Светото Евангелие]]. Негови се и делата [[Поучно Евангелие]] и преводите на [[Четирите слова против аријанството]] од [[свети Атанасиј Велики]] и [[Катехизисот на св. Кирил Ерусалимски]] и многу други. [[Црноризец Храбар]], чие вистинско име е непознато е исто така продолжувач на делото на [[Свети Климент Охридски|Свети Климент]] и на [[свети Наум]]. Негови дела се: [[О писменех]], кое е апологија на словенската писменост и тој овде ја брани [[Кирилица|словенската азбука]] и го заштитува словенското културно дело од страна на горделивите грчки асимилатори. Тој во ова дело напишал: „Затоа словенските букви се посвети и подостојни за почит, оти свет маж ги створил, а грчките, пак, букви многубошци."<ref>[[:s:О писменех|О писменех]] - целосен текст на [[Викиизвор]].</ref> == Почетоци на Охридската книжевна школа == Историските податоци и современите анализи извршени врз старословенскиот јазик утврдуваат факти што погледот кон природата на старословенскиот јазик е насочен кон сосема друг правец. Едно од прашањата што биле важни за понатамошно истражување на јазикот било утврдувањето на кој јазик или дијалект се засновал [[старословенски јазик|старословенскиот јазик]]. Бидејќи старословенскиот јазик бил главниот јазик во Охридската книжевна школа било од исклучителна значајност да се утврди ова прашање. Светските и македонските слависти сосема ја отфрлиле панонаската теорија за потеклото на старословенскиот јазик и со тоа се потврдила теријата за јужномакедонските говори. Така, славистите утврдиле дека старословенскиот јазик се засновал на говорите од Јужна Македонија особено врз говорите од [[Сухо]] и [[Висока]]. Тесно поврзана со Охридската школа е и појавата на првата словенска азбука - [[глаголица]]та. Таа е создадена со цел да се преведуваат светите книги и различни литературни творби на јазикот кој народот би ги разбрал. Пред создавањето на македонската и сѐсловенската азбука, македонските словени и словенските народи што биле во близина на [[Грција]] и [[Апенинскиот Полуостров]] користеле грчки и латински букви за запишување на своите мисли. За ваквата ситуација сведочат и записите на монахот [[Црноризец Храбар]], според кој таквата ситуaција имало сѐ додека не Свети Кирил не ја создал глаголицата. Ракописите од Охридската и од [[Кратовска книжевна школа|Кратовската школа]] се совпаѓаат едни со други според повеќе правописни и јазични особености, и ја претставуваат македонската варијанта на [[црковнословенски јазик|црковнословенскиот јазик]]. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонска православна црква - Охридска архиепископија]] [[Категорија:Средновековен Охрид]] [[Категорија:Средновековна македонска книжевност]] [[Категорија:Кутмичевица]] h8sa86x84l1ge7rs24ghduwh1r26acl 5578169 5578098 2026-06-17T11:35:11Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/~2026-35464-46|~2026-35464-46]]) и ја поврати преработката 5274264 на Gurther 5578169 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Codex Assemanianus 09.jpg|thumb|300px|Codex Assemanianus]] [[Податотека:O pismenah.png|thumb|[[О писменех|О писменех или За буквите]]]] Најстарата [[Среден век|средновековна]] македонска книжевна школа е '''Охридската книжевна школа''' формирана во [[886]] година од [[Свети Климент Охридски|Климент Охридски]], а од [[893]] година му се придружил и [[Свети Наум Охридски|Наум Охридски]]. Остатоците од оваа школа не се зачувани, но се лоцира во охридската месност [[Имарет]]. Како обележје на оваа школа е што ја зачувала [[Кирил и Методиј|кирилометодиевската]] [[Глаголица|глаголска]] традиција. Во Охридската школа [[кирилицата]] ќе почне да се применува дури по [[XII век]]. Во рамките на оваа школа се подготвувал образовен кадар кој бил испраќан во учителска, проповедничка и свештеничка дејност во сите делови на [[Западна Македонија]], во денешна [[Албанија]] и во другите делови на средновековна [[Бугарија]]. Во најстарите зачувани [[ракописи]] се вбројуваат глаголските ракописи како: [[Асеманово евангелие]], [[Синајски псалтир]], [[Синајски евхологиј|Синајски еухологиј]]. Од понов период се ракописите со кирилско писмо како што се: [[Добромирово евангелие]], [[Битолски триод]], [[Охридски апостол]], [[Болоњски псалтир]].<ref>Група автори: „Македонски јазик и литература“, Просветно дело, Скопје, 2006 година, стр. 32.</ref> По смртта на свети Климент и свети Наум книжевната школа ја продолжиле нивните ученици. Тие главно се занимавале со препишување на творбите на светите учители. Многумина од нив од смирение, понизност и почит пред нивното големо дело останале анонимни и непознати. Меѓу непознатите автори се и составувачите на нивните житија. Ова експлицитно е наведено од анонимниот биограф на свети Наум, кој вели дека по наредба на [[Деволскиот епископ Марко]], се зафатил со пишување на житијата на охидските светители и просветители. По повод годишнината од смртта на свети Климент еден друг анонимен автор составил Служба, мошне поетска, која претставува ретко убав споменик на македонската книжевност од овој ран период. Меѓу непосредните ученици на свети Климент и на свети Наум е и [[Константин Презвитер]], подоцна [[епископ Преславски]]. Тој е познат по неговите творби [[Азбучна молитва]] и [[Проглас кон Светото Евангелие]]. Негови се и делата [[Поучно Евангелие]] и преводите на [[Четирите слова против аријанството]] од [[свети Атанасиј Велики]] и [[Катехизисот на св. Кирил Ерусалимски]] и многу други. [[Црноризец Храбар]], чие вистинско име е непознато е исто така продолжувач на делото на [[Свети Климент Охридски|Свети Климент]] и на [[свети Наум]]. Негови дела се: [[О писменех]], кое е апологија на словенската писменост и тој овде ја брани [[Кирилица|словенската азбука]] и го заштитува словенското културно дело од страна на горделивите грчки асимилатори. Тој во ова дело напишал: „Затоа словенските букви се посвети и подостојни за почит, оти свет маж ги створил, а грчките, пак, букви многубошци."<ref>[[:s:О писменех|О писменех]] - целосен текст на [[Викиизвор]].</ref> == Почетоци на Охридската книжевна школа == Историските податоци и современите анализи извршени врз старословенскиот јазик утврдуваат факти што погледот кон природата на старословенскиот јазик е насочен кон сосема друг правец. Едно од прашањата што биле важни за понатамошно истражување на јазикот било утврдувањето на кој јазик или дијалект се засновал [[старословенски јазик|старословенскиот јазик]]. Бидејќи старословенскиот јазик бил главниот јазик во Охридската книжевна школа било од исклучителна значајност да се утврди ова прашање. Светските и македонските слависти сосема ја отфрлиле панонаската теорија за потеклото на старословенскиот јазик и со тоа се потврдила теријата за јужномакедонските говори. Така, славистите утврдиле дека старословенскиот јазик се засновал на говорите од Јужна Македонија особено врз говорите од [[Сухо]] и [[Висока]]. Тесно поврзана со Охридската школа е и појавата на првата словенска азбука - [[глаголица]]та. Таа е создадена со цел да се преведуваат светите книги и различни литературни творби на јазикот кој народот би ги разбрал. Пред создавањето на македонската и сѐсловенската азбука, македонските словени и словенските народи што биле во близина на [[Грција]] и [[Апенинскиот Полуостров]] користеле грчки и латински букви за запишување на своите мисли. За ваквата ситуација сведочат и записите на монахот [[Црноризец Храбар]], според кој таквата ситуaција имало сѐ додека не Свети Кирил не ја создал глаголицата. Ракописите од Охридската и од [[Кратовска книжевна школа|Кратовската школа]] се совпаѓаат едни со други според повеќе правописни и јазични особености, и ја претставуваат македонската варијанта на [[црковнословенски јазик|црковнословенскиот јазик]]. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонска православна црква - Охридска архиепископија]] [[Категорија:Средновековен Охрид]] [[Категорија:Средновековна македонска книжевност]] [[Категорија:Кутмичевица]] 1sj4j7cyasm75g6zx84l1hr8sfjd9i4 0 8770 5577912 5577006 2026-06-16T13:35:58Z Cokijan 134157 /* Личности */ За личноста Стојан Манолев од с.Радово, магистер по физика додадени се линкови од неговата издавачка дејност во науката. 5577912 wikitext text/x-wiki ''За други истоимени места, погледајте [[Радово]].'' {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика= | име=Радово | регион= | општина=[[Општина Босилово|Босилово]] | население=804 | поштенски број= | надморска височина=208 | географска широчина=41° 27' 59" сев. ш. | географска должина=22° 45' 56" ист. д. | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=27 | lat_sec=59 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=45 | lon_sec=56 | мрежно место= | карта = Радово во Општина Босилово.svg }} '''Радово''' — село во [[Општина Босилово]], во околината на градот [[Струмица]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:St. Elijah Church (Radovo) (1).jpg|thumb|десно|Католичка црква [[Црква „Св. Илија“ - Радово|„Св. Илија“]]]] [[Податотека:House of Culture - Radovo.jpg|thumb|десно|Дом на културата]] [[Податотека:Primary school Saints Cyril and Methodius (Radovo) (1).jpg|thumb|десно|[[ОУ „Кирил и Методиј“ - Радово|Подрачно училиште „Св. Кирил и Методиј“]]]] [[Податотека:Radovo mosque (1).jpg|thumb|десно|Џамија (Радово)|Некогашната џамија во селото, денес во рушевини]] Радово се наоѓа во југоисточниот дел на [[Република Македонија]], во централниот дел на [[Општина Босилово]], лево од патот кој води од [[Струмица]] кон [[Ново Село (Струмичко)|Ново Село]], во средишниот дел на [[Струмичка Котлина]]. Од најблискиот град [[Струмица]] е оддалечен 14 километри, додека селото граничи со [[Старо Балдовци]], [[Иловица]], [[Турново]] и [[Босилово]]. Надморската височина во селото е 208 метри додека селото зафаќа површина од 4,2&nbsp;км². Од нив, 339 хектари се обработливо земјиште<ref name="ЕСРМ">Панов Митко, Енциклопедија на селата во Република Македонија, Патрија, Скопје, 1998. стр.241.</ref> == Историја == ===Ран период=== Местото каде денеска се наоѓа Радово постоело и пред освојувањето на овие простори од страна на [[Османлии]]те. Населбата егзистирала уште во средниот век, чие име е изведено од личното име Рада или Раде (Радослав) и од наставката „ово“. ===Отоманско Царство=== Во времето кога Османлиите го освоиле регионот, започнала колонизација на селото од страна на муслимански семејства. Тие основале ново маало во селото. Тогаш населбата била поделена на две маала: Големо кое на турски било познато како Бузург Радова (Големо Радово) во кое живееле муслимани и Мало кое на турски било познато како Ќучук Радова (Мало Радово) во кое живееле христијани<ref>Колективната меморија зачувана во типичните обичаи и традиции на Општина Босилово</ref>. Во „[[Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во [[1873]] г. Радово било село со 35 семејства, од кои 93 Македонци и 40 муслимани<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г., Македонски научен институт, София, 1995, стр. 188-189.</ref>. Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во [[1900]] година селото имало 440 жители [[Турци]]<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_10.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900.]</ref>. ===Царство Бугарија=== По крајот на [[Балканските војни]], селото било вклучено во составот на [[Царство Бугарија]]. [[Црква „Св. Илија“ - Радово|Еноријатата „Св. Илија“]] е продолжение на еноријата Св. Илија во село [[Алексово]], денешна [[Грција]], од каде се доселиле најголемиот број на унијатски верници во Радово, иако имало и од други села од кукушката околина како [[Мотилово]], [[Рошлово]], [[Морарци]], [[Грамадна]] итн. Радовската [[енорија]] била основана веднаш со пристигнувањето на бегалците од [[Егејска Македонија]]. Заедно со нив во селото како бегалци пристигнале и свештениците Ѓорѓи Стојанов и Стојан Пецев. Стојанов со поголемиот дел од верниците заминал во селото Секирник каде ја основал [[Црква „Св. Никола“ - Секирник|црквата „Св. Никола“]], додека во Радово должноста парох ја извршувал до [[1916]] година Стојан Пецев, кога истата била преземена од свештеникот Неделко Стојчев. Стојчев на таа позиција се задржал до [[1918]] година кога целиот Струмички крај паднал под српска власт, а самиот свештеник бил протеран. ===Југославија=== По крајот на [[Првата светска војна]], според [[Нејски мировен договор|Нејскиот мировен договор]], селото било вклучено во составот на [[Кралство СХС]], заедно со Струмичкиот регион, додека по крајот на [[Втората светска војна]], Радово било вклучено во [[НР Македонија]], во составот на [[СФРЈ]]. ===Македонија=== По распаѓањето на [[СФРЈ]], селото формално било вклучено во составот на [[Република Македонија]]. Според [[Територијална организација на Република Македонија|територијалната организација на Република Македонија]], селото припаѓа на [[Општина Босилово]]. == Стопанство == Радово се наоѓа во средишниот дел на [[Струмичка Котлина]]. Бидејќи климата е подогна, населението главно се занимава со [[земјоделство]]. Во селото се наоѓа седиштето на млекарата „Здравје“, која со работа започнала во почетокот на [[2002]] година. Денес производството на млекарата е проширено и со нов производствен капацитет во [[Куманово]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mlekarazdravje.com.mk/za-nas |title=mlekarazdravje.com.mk |accessdate=2017-04-18 |archive-date=2018-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180323170359/http://www.mlekarazdravje.com.mk/za-nas |url-status=dead }}</ref>. == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|516 |1953|606 |1961|593 |1971|679 |1981|762 |1991|882 |1994|884 |2002|851 |2021|804 }} Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 250 [[Македонци]] и 100 [[Турци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_40_40-41_VODENA_(EDESSA)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Во [[1961]] година селото Радово имало 593 жители, од кои 567 [[Македонци]] и 25 [[Турци]]. Во [[1994]] година во селото живееле 884 луѓе, од кои 865 биле [[Македонци]] и 19 [[Турци]]<ref name="ЕСРМ" />. Пописот од 1961 година бележи дека 79 луѓе биле родени во друга држава ([[Грција]]).<ref>{{Наведена книга|title=Попис на населението во Македонија, 1961. Книга 12 - миграциони обележја|publisher=Државен статистички уред на Сојузната планска комисија|year=1966|location=Белград}}</ref> Според пописот на населението на Македонија од 2002 година, селото има 851 жител, од кои 834 Македонци, 16 Турци, 2 Срби и 1 останат.<ref name="stat.gov.mk">[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 804 жители, од кои 761 [[Македонци|Македонец]], 1 [[Македонски Албанци|Албанец]], 19 [[Македонски Турци|Турци]] и 23 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|440|—|516|606|593|679|762|882|884|851|804}} === Религија === Радово е едно од двете единствени села во Македонија со мнозинство население, кое верски припаѓа на [[католичката црква]]. На табелата е прикажана верската определба во селото од 2002 година:<ref name="stat.gov.mk"/> {| class="wikitable sortable" !Вера !Жители !Проценти (&nbsp;%) |- |[[Католици]] |823 |96,70 % |- |[[Муслимани]] |16 |1,88 % |- |[[Православие|Правславни]] |9 |1,05 % |- |останати |3 |0,35 % |} == Општествени установи == * [[ОУ „Кирил и Методиј“ - Радово|ОУ „Кирил и Методиј“]]. ==Самоуправа и политика== Во селото постои избирачкото место бр. 1822 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 714 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|Македонски парламентарни избори во 2020 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 700 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rezultati.sec.mk/mk- |title=Парламентарни избори 2020 |last= |first= |date= |work= |archive-url=https://web.archive.org/web/20210305223806/https://rezultati.sec.mk/mk- |archive-date=2021-03-05 |dead-url= |accessdate=3 ноември 2020 |url-status=dead }}</ref> == Културни и природни знаменитости == * [[Црква „Св. Илија“ - Радово|Црква „Св. Илија“]], католичка црква. * [[Џамија (Радово)|Џамија]], муслимански храм во рушевини. == Личности == [[Податотека:Kiro Stojanov.jpg|thumb|right|150px|[[Киро Стојанов]]]] * [[Киро Стојанов]] (р. 9 април 1959 ) - римокатолички бискуп на Скопската бискупија и Апостолски Администратор и Егзарх за Католиците од византиски обред во Македонија. *[[Иван Ангелов]] - прв министер за земјоделство во независна Македонија и член на владата на Никола Кљусев *[[Ристо Стојанов]] (р. 11 декември 1961) - пратеник од редовите на ВМРО ДПМНЕ<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sobranie.mk/?ItemID=B133153DBE39F24480F2FAA11631CBEE|title=Пратенички состав|publisher=Собрание на Македонија|language=македонски|accessdate=2010-12-04}}</ref> *Стојан Манолев (р.21 септември 1960) - магистер по физика во областа на Методика на настава Издавачка дејност на професорот Манолев:https://orcid.org/0009-0002-4530-0915 , https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/search/cobib?lib=nubsk&q=%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%98%D0%B0%D0%BD+%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B2 . == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Radovo, Bosilovo}} * [http://www.radovo.mk Портал на Радово] * [http://opstinabosilovo.gov.mk/ Општина Босилово] {{Општина Босилово}} [[Категорија:Радово (Струмичко)| ]] [[Категорија:Села во Општина Босилово]] [[Категорија:Струмички села]] [[Категорија:Села во Македонија]] nrfccc5t9y4yheksavssga1hkyvx8b2 5578166 5577912 2026-06-17T11:31:03Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/Cokijan|Cokijan]]) и ја поврати преработката 5577006 на Gurther 5578166 wikitext text/x-wiki ''За други истоимени места, погледајте [[Радово]].'' {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика= | име=Радово | регион= | општина=[[Општина Босилово|Босилово]] | население=804 | поштенски број= | надморска височина=208 | географска широчина=41° 27' 59" сев. ш. | географска должина=22° 45' 56" ист. д. | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=27 | lat_sec=59 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=45 | lon_sec=56 | мрежно место= | карта = Радово во Општина Босилово.svg }} '''Радово''' — село во [[Општина Босилово]], во околината на градот [[Струмица]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:St. Elijah Church (Radovo) (1).jpg|thumb|десно|Католичка црква [[Црква „Св. Илија“ - Радово|„Св. Илија“]]]] [[Податотека:House of Culture - Radovo.jpg|thumb|десно|Дом на културата]] [[Податотека:Primary school Saints Cyril and Methodius (Radovo) (1).jpg|thumb|десно|[[ОУ „Кирил и Методиј“ - Радово|Подрачно училиште „Св. Кирил и Методиј“]]]] [[Податотека:Radovo mosque (1).jpg|thumb|десно|Џамија (Радово)|Некогашната џамија во селото, денес во рушевини]] Радово се наоѓа во југоисточниот дел на [[Република Македонија]], во централниот дел на [[Општина Босилово]], лево од патот кој води од [[Струмица]] кон [[Ново Село (Струмичко)|Ново Село]], во средишниот дел на [[Струмичка Котлина]]. Од најблискиот град [[Струмица]] е оддалечен 14 километри, додека селото граничи со [[Старо Балдовци]], [[Иловица]], [[Турново]] и [[Босилово]]. Надморската височина во селото е 208 метри додека селото зафаќа површина од 4,2&nbsp;км². Од нив, 339 хектари се обработливо земјиште<ref name="ЕСРМ">Панов Митко, Енциклопедија на селата во Република Македонија, Патрија, Скопје, 1998. стр.241.</ref> == Историја == ===Ран период=== Местото каде денеска се наоѓа Радово постоело и пред освојувањето на овие простори од страна на [[Османлии]]те. Населбата егзистирала уште во средниот век, чие име е изведено од личното име Рада или Раде (Радослав) и од наставката „ово“. ===Отоманско Царство=== Во времето кога Османлиите го освоиле регионот, започнала колонизација на селото од страна на муслимански семејства. Тие основале ново маало во селото. Тогаш населбата била поделена на две маала: Големо кое на турски било познато како Бузург Радова (Големо Радово) во кое живееле муслимани и Мало кое на турски било познато како Ќучук Радова (Мало Радово) во кое живееле христијани<ref>Колективната меморија зачувана во типичните обичаи и традиции на Општина Босилово</ref>. Во „[[Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во [[1873]] г. Радово било село со 35 семејства, од кои 93 Македонци и 40 муслимани<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г., Македонски научен институт, София, 1995, стр. 188-189.</ref>. Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во [[1900]] година селото имало 440 жители [[Турци]]<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_10.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900.]</ref>. ===Царство Бугарија=== По крајот на [[Балканските војни]], селото било вклучено во составот на [[Царство Бугарија]]. [[Црква „Св. Илија“ - Радово|Еноријатата „Св. Илија“]] е продолжение на еноријата Св. Илија во село [[Алексово]], денешна [[Грција]], од каде се доселиле најголемиот број на унијатски верници во Радово, иако имало и од други села од кукушката околина како [[Мотилово]], [[Рошлово]], [[Морарци]], [[Грамадна]] итн. Радовската [[енорија]] била основана веднаш со пристигнувањето на бегалците од [[Егејска Македонија]]. Заедно со нив во селото како бегалци пристигнале и свештениците Ѓорѓи Стојанов и Стојан Пецев. Стојанов со поголемиот дел од верниците заминал во селото Секирник каде ја основал [[Црква „Св. Никола“ - Секирник|црквата „Св. Никола“]], додека во Радово должноста парох ја извршувал до [[1916]] година Стојан Пецев, кога истата била преземена од свештеникот Неделко Стојчев. Стојчев на таа позиција се задржал до [[1918]] година кога целиот Струмички крај паднал под српска власт, а самиот свештеник бил протеран. ===Југославија=== По крајот на [[Првата светска војна]], според [[Нејски мировен договор|Нејскиот мировен договор]], селото било вклучено во составот на [[Кралство СХС]], заедно со Струмичкиот регион, додека по крајот на [[Втората светска војна]], Радово било вклучено во [[НР Македонија]], во составот на [[СФРЈ]]. ===Македонија=== По распаѓањето на [[СФРЈ]], селото формално било вклучено во составот на [[Република Македонија]]. Според [[Територијална организација на Република Македонија|територијалната организација на Република Македонија]], селото припаѓа на [[Општина Босилово]]. == Стопанство == Радово се наоѓа во средишниот дел на [[Струмичка Котлина]]. Бидејќи климата е подогна, населението главно се занимава со [[земјоделство]]. Во селото се наоѓа седиштето на млекарата „Здравје“, која со работа започнала во почетокот на [[2002]] година. Денес производството на млекарата е проширено и со нов производствен капацитет во [[Куманово]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mlekarazdravje.com.mk/za-nas |title=mlekarazdravje.com.mk |accessdate=2017-04-18 |archive-date=2018-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180323170359/http://www.mlekarazdravje.com.mk/za-nas |url-status=dead }}</ref>. == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|516 |1953|606 |1961|593 |1971|679 |1981|762 |1991|882 |1994|884 |2002|851 |2021|804 }} Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 250 [[Македонци]] и 100 [[Турци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_40_40-41_VODENA_(EDESSA)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Во [[1961]] година селото Радово имало 593 жители, од кои 567 [[Македонци]] и 25 [[Турци]]. Во [[1994]] година во селото живееле 884 луѓе, од кои 865 биле [[Македонци]] и 19 [[Турци]]<ref name="ЕСРМ" />. Пописот од 1961 година бележи дека 79 луѓе биле родени во друга држава ([[Грција]]).<ref>{{Наведена книга|title=Попис на населението во Македонија, 1961. Книга 12 - миграциони обележја|publisher=Државен статистички уред на Сојузната планска комисија|year=1966|location=Белград}}</ref> Според пописот на населението на Македонија од 2002 година, селото има 851 жител, од кои 834 Македонци, 16 Турци, 2 Срби и 1 останат.<ref name="stat.gov.mk">[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 804 жители, од кои 761 [[Македонци|Македонец]], 1 [[Македонски Албанци|Албанец]], 19 [[Македонски Турци|Турци]] и 23 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|440|—|516|606|593|679|762|882|884|851|804}} === Религија === Радово е едно од двете единствени села во Македонија со мнозинство население, кое верски припаѓа на [[католичката црква]]. На табелата е прикажана верската определба во селото од 2002 година:<ref name="stat.gov.mk"/> {| class="wikitable sortable" !Вера !Жители !Проценти (&nbsp;%) |- |[[Католици]] |823 |96,70 % |- |[[Муслимани]] |16 |1,88 % |- |[[Православие|Правславни]] |9 |1,05 % |- |останати |3 |0,35 % |} == Општествени установи == * [[ОУ „Кирил и Методиј“ - Радово|ОУ „Кирил и Методиј“]]. ==Самоуправа и политика== Во селото постои избирачкото место бр. 1822 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 714 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|Македонски парламентарни избори во 2020 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 700 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rezultati.sec.mk/mk- |title=Парламентарни избори 2020 |last= |first= |date= |work= |archive-url=https://web.archive.org/web/20210305223806/https://rezultati.sec.mk/mk- |archive-date=2021-03-05 |dead-url= |accessdate=3 ноември 2020 |url-status=dead }}</ref> == Културни и природни знаменитости == * [[Црква „Св. Илија“ - Радово|Црква „Св. Илија“]], католичка црква. * [[Џамија (Радово)|Џамија]], муслимански храм во рушевини. == Личности == [[Податотека:Kiro Stojanov.jpg|thumb|right|150px|[[Киро Стојанов]]]] * [[Киро Стојанов]] (р. 9 април 1959 ) - римокатолички бискуп на Скопската бискупија и Апостолски Администратор и Егзарх за Католиците од византиски обред во Македонија. *[[Иван Ангелов]] - прв министер за земјоделство во независна Македонија и член на владата на Никола Кљусев *[[Ристо Стојанов]] (р. 11 декември 1961) - пратеник од редовите на ВМРО ДПМНЕ<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sobranie.mk/?ItemID=B133153DBE39F24480F2FAA11631CBEE|title=Пратенички состав|publisher=Собрание на Македонија|language=македонски|accessdate=2010-12-04}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Radovo, Bosilovo}} * [http://www.radovo.mk Портал на Радово] * [http://opstinabosilovo.gov.mk/ Општина Босилово] {{Општина Босилово}} [[Категорија:Радово (Струмичко)| ]] [[Категорија:Села во Општина Босилово]] [[Категорија:Струмички села]] [[Категорија:Села во Македонија]] 5tf0jn2beu6se9xxx4jyazfosmm4wb9 0 40703 5577979 5443229 2026-06-16T17:49:32Z Gurther 105215 /* Наводи */ 5577979 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Ахмед Нијази-бег Ресенли <br /> Resneli Ahmet Niyazi Bey | портрет = Ahmedniyazibey.jpg | px = | опис = Нијази-бег | родено-име = | роден-дата = {{роден на|||1873}} | роден-место = [[Ресен]], [[Битолски Вилает]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата = {{починал на|17|април|1913}} | починал-место ={{починал во|Валона}}, [[Кралство Албанија]] | починал-причина = убиство | националност = [[Османлиско Царство|Отоманец]] | народност = [[Македонски Албанци|Албанец]] | наставка = | наставка1 = | наставка2 = | познат =водач на [[Младотурската револуција]] | занимање = [[потполковник]] | сопружник = | родители = | роднини = | деца = | lbl1 = | data1 = | lbl2 = | data2 = | lbl3 = | data3 = | lbl4 = | data4 = | lbl5 = | data5 = | lbl-style = }} '''Ахмед Нијази-бег Реснели''' ({{langx|tr|Resneli Ahmet Niyazi Bey}}, {{langx|sq|Ahmet Njazi Bej Resnja}}, [[1873]] — [[17 април]] [[1913]]) — [[Отоманско Царство|отомански]] војник, [[политичар]], учесник во [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]] кој воедно е и еден од почетниците на истата во [[1908]] година. По [[народност]], тој бил [[Албанец]]. == Животопис == [[Податотека:Ahmet Niyazi Resneli Bey and his revolutionary band.jpg|left|150px|thumb|Четата на Нијази-бег.]] [[Податотека:Sarajcrop.jpg|left|150px|thumb|Сарајот на Нијази-бег, денес Дом на културата во Ресен.]] [[Податотека:Sandanski, Dimo Hadzhi Dimov, Todor Panitsa with Young Turks.jpg|мини|десно|250п|Нијази бег и Јане Сандански. Стојат: [[Мицо Врански]], непознат турски чиновник, [[Таската Серски]], д-р Авди бег и [[Димо Хаџи Димов]], седат: Л. Козарев, Ахмед Нијази-бег, [[Јане Сандански]], [[Тодор Паница]] и [[Георги Казепов]]]] Нијази-бег е роден во [[Македонија]], во градот [[Ресен]] според кој го добива и прекарот ''Ресенли'' или во превод ''ресенчанец''. Во армијата го добива чинот [[потполковник]]. Бил член на битолскиот комитет „Единство и прогрес“ и бил видно лице меѓу [[младотурци]]те во Македонија. Со неговото одметнување во планина на [[3 јули]] [[1908]] година започнала [[Младотурската револуција]]. На [[5 јули]] упатил прокламација до христијанското население во [[Дебар]], [[Преспа]], [[Струга]], [[Ресен]] и [[Охрид]] во кое го повикува на заедничка борба против султановиот апсолутизам.<ref>[[Јусуф Хамза]] [http://books.google.com/books?id=gTPuMKq2nVkC&printsec=frontcover&dq=Mladoturskata+revolucija+vo+Osmanskata+imperija++By+Jusuf+Hamza#v=onepage&q&f=false „Младотурската револуција во Османлиското Царство“, „Логос-А“, Скопје, 1995, 535-538 стр.]</ref> Во април [[1909]] година зема учество во задушувањето на контраударот против младотурците во [[Истанбул]]. Во [[1911]] година учествувал во [[Италијанско-турска војна|војната против Италија]] за Триполитанија. Нијази-бег бил убиен во [[Валона]], [[Албанија]] на [[17 април]] [[1913]] година, од луѓе на султанот, на пат за [[Истанбул]]. Според друга верзија тој е убиен во [[Драч]], качувајќи се на брод.<ref>Хамза, цит. дело, 148 стр.</ref> Според [[Петар Чаулев]], Нијази-бег не бил убиен по нечие решение, туку поради лична омраза и одмазда.<ref>П. Чаулевъ „Скипния (Албания)“, Цариградъ, 1924, 6 стр.</ref> [[Сарајот на Нијази-бег]] во [[Ресен]] од [[1978]] година е Дом на културата.<ref>[http://www.hurriyet.com.tr/gundem/9499386.asp?m=1 Resneli Niyazi Bey & Niyazi Resnelioğlu]</ref> ==Галерија== <gallery> Kukjata na Nijazi beg.jpg|Изглед на домот на Нијази бег, во Ресен, 1909 Ахмед Ниязи от Лазар Керимеле.jpg|Нијази бег, водач на Младотурската револуција. Фотографирано од браќата Манаки (пресликана) Nijazi beg so edinicata, 1908.jpg|Нијази бег во првиот ред, и Черчиз бег (на кој му е подигнат споменик во Гирокастра), на чело на своите единици. Снимени се на платото пред зградата на друштвото „Партизан“. Фотографирано од браќата Манаки (Битола, 1908) (скршена плоча) Niyazi Bey, 1907.jpg|Портрет на Нијази бег. Фотографирано од браќата Манаки (Скршена плоча, Битола, 1907) </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Литература == * „Спомените на Нијази“, МАНУ, Скопје, 2011. == Надворешни врски == * [http://www.globusmagazin.com.mk/?ItemID=E93C1B14CFCA9445A5B73904F836B372 Виктор Цветаноски „Уриетот бил за да не се отцепи Македонија?“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090227131155/http://www.globusmagazin.com.mk/?ItemID=E93C1B14CFCA9445A5B73904F836B372 |date=2009-02-27 }} {{Биографија-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Политичари од Ресен]] [[Категорија:Македонски Албанци]] [[Категорија:Активисти на Младотурската револуција]] [[Категорија:Отоманци од 20 век]] [[Категорија:Линчувани луѓе во Отоманското Царство]] [[Категорија:Починати во 1912 година]] [[Категорија:Отомански Албанци]] kzr18uzepxpyvedsc88wv7oeb3gw4hx 0 73185 5578004 3113328 2026-06-16T20:37:38Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578004 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=октомври 2009}} '''La Bohème''' или ''Боем'' е песна напишана од [[Жак Плант (текстописец)|Жак Плант]] и [[Ерменци|ерменскиот]]-[[Французи|француски]] уметник [[Шарл Азнавур]]. За првпат била снимена од страна на Азнавур во [[1966]]. Тоа е една најпознатите [[француски јазик|француски]] [[шансони]] и песна на сите времиња. Таа е снимена исто така и на [[италијански јазик|италијански]], [[шпански јазик|шпански]], [[англиски јазик|англиски]], и [[германски јазик|германски]] јазик. Во [[2005]], [[Мафалда Арнот]], португалска [[фадо]] пејачка сними верзија на оваа песна на својот четврти албум [[Diário (Mafalda Arnauth album)|Diário]]. == Надворешни врски == [http://www.youtube.com/watch?v=neazIF9vDIU /Charles Aznavour - La Bohème performance] [http://www.paroles-musique.com/paroles-Charles_Aznavour-La_Boheme-lyrics,p13407]{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Категорија:Песните на Азнавур]] [[Категорија:Француски песни]] k4e2qqdc218s3ykxf2twkxk3eysj15s 0 109866 5578003 5427206 2026-06-16T20:37:03Z SpectralWiz 106165 5578003 wikitext text/x-wiki {{другиместа3|Куманичево (појаснување)}} {{Инфокутија Место во Грција |name = Куманичево |name_local = Λιθιά |image_skyline = Kumanichevo.JPG |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Костур | ширина = | опис = <center>Местоположба на Куманичево во [[Костур (округ)|Костурско]] и областа [[Западна Македонија (Грција)|Западна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Куманичево | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 31| ГШ_прав = N | ГД_степ = 21| ГД_мин = 25| ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 31 |lon_deg = 21 |lon_min = 25 |elevation_min = |elevation = 1230 |elevation_max = |periph = [[Западна Македонија (Грција)|Западна Македонија]] |periphunit = [[Костур (округ)|Костурски округ]] |prefec = |municipality = [[Костур (општина)|Костур]] |municunit = Свети Врач |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 263 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Куманичево''' ({{langx|el|Λιθιά}}, ''Литија'', до [[1928]] ''Κομανίτσοβο'', ''Команицово'')<ref>[http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/10442/168978 Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Μπλάτση -- Λιθιά]</ref> — село во [[Костур (општина)|Општина Костур]] во [[Костур (округ)|Костурскиот округ]], [[Егејска Македонија]], денес во областа [[Западна Македонија (Грција)|Западна Македонија]], [[Грција]]. == Географија и местоположба == Селото се наоѓа источно од [[Костурско Езеро|Костурското Езеро]] во историско-географската област [[Пополе]]. Селото се наоѓа на надморска височина од 1230 метри. Селото традиционално се дели на две поголеми маали - Горно и Долно Куманичево. == Историја == Во [[XV век]] во Куманичево биле евидентирани 10 глави на домаќинства<ref>[http://www.promacedonia.org/hg/poselen.html Гандев, Христо. Българската народност през XV век. Демографско и етнографско изследване, Наука и изкуство, II изд., София, 1989.]</ref> Црквата „[[Црква „Св. Димитриј“ - Куманичево (Костурско)|Свети Димитриј]]“ во јужниот дел од селото била изградена во текот на XVIII век<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=12159&v17= |title=архивски примерок |accessdate=2016-03-18 |archive-date=2022-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220518220246/http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=12159&v17= |url-status=dead }}</ref>. Освен оваа црква, во селото има уште две цркви: „[[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Куманичево (Костурско)|Успение на Пресвета Богородица]]“ и „[[Црква „Св. Никола“ - Куманичево (Костурско)|Свети Никола]]“. Во „[[Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во [[1873]] г. Куманичево се состоело од 120 семејства со 350 [[Македонци]]<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г., Македонски научен институт, София, 1995, стр. 110-111.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во [[1900]] година ''Куманичево '' имало 1.020 жители [[Македонци]] и 150 [[Турци]]<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_10.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 265.]</ref>. Во почетокот на [[XX век]] според грчки податоци од 900 жители 110-120 семејства биле патријаршиски, додека 64 биле егзархиски семејства. За време на [[Илинденското востание]] селото било нападнато од турски сили и на [[21 јули]] [[1903]] бил убиен Пено Стреков. Од селото 62 лица учествувале во востанието, од нив загинале петмина - Коле Чолак, Гого п. Христов, Диме Т. п. Христов, Коле Д. п. Христов и Коле Петрушев<ref>Илюстрация Илинден, бр. 136, стр. 14</ref>. По задушувањето на востанието целото село паднало под влијание на [[Бугарската егзархија]]<ref>[http://www.promacedonia.org/obm2/12.html Христо Силянов. „Освободителните борби на Македония“, том II, София, 1993, стр. 125.]</ref>. Истата година турските власти не дозволиле наставниците од Костур да отворат бугарско училиште во селото<ref>Райчевски, Стоян. 1904 – 1906 Гоненията на българите в Македония и Одринско. София, 2011, стр. 34 – 36.</ref>. Според податоците на секретарот на егзархијата [[Димитар Мишев (публицист)|Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во селото живееле 480 [[Македонци]] под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] во Горно Куманичево<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>Brancoff, D.M. La Macédoine et sa Population Chrétienne, Paris, 1905, pp. 180-181.</ref>, и 880 [[Македонци]] под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] во Долно Куманичево. Во Горно Куманичево работело егзархиско училиште<ref>[http://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?filename=/var/www/tkl-portal-neo//metadata/6/9/5/attached-metadata-5d3c137498cf87397083652dec9dfdac_1242889374/154547_w.pdf&lang=en&pageno=1&pagestart=1&width=1031&height=728&maxpage=141 Brancoff, D.M. La Macédoine et sa Population Chrétienne, Paris, 1905, pp. 180-181.]</ref>. Според грчката статистика од [[1905]] година селото било мешано со 600 [[Грци]] и 300 Македонци<ref name="mmkm.kcl.ac.uk">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mmkm.kcl.ac.uk/content/db/002.htm |title=Mapping Migration in Kastoria, Macedonia. Lithia. |accessdate=2016-03-18 |archive-date=2007-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070726035746/http://www.mmkm.kcl.ac.uk/content/db/002.htm |url-status=dead }}</ref>. Според Христо Силјанов, во 1906 година селото настрадало од грчки андартски напади<ref>[http://www.promacedonia.org/obm2/19.html Силянов, Христо. Освободителните борби на Македония, том II, София, 1993, стр. 220.]</ref>. Во [[1909]] година во Долно Куманичево имало 75 македонски егзархиски куќи и 5 гркомански. Црквите и училиштето биле под раководство на гркоманите. Според Георги Константинов Бистрицки Горно Куманичево пред Балканската војна имало 70 македонски семејства, додека Долно Куманичево имало 80 македонски и 40 турски семејства<ref>Бистрицки, Българско Костурско, Ксанти, 1919, стр. 7.</ref>. Во текот на [[Втората балканска војна]], селото било окупирано од страна на грчките војски<ref name="НМЕМ">{{НМЕМ|дел= II |глава= |страници=22}}</ref>. По крајот на [[Балканските војни]], селото било вклучено во составот на [[Грција]]. На пописот од [[1913]] година биле евидентирани 661 жител, додека на пописот од 1920 година, во селото биле евидентирани 755 жители. Според [[Договор од Лозана (1923)|Лозанскиот договор]], во селото било населено грчко население од [[Мала Азија]], [[Источна Тракија]] и [[Понд]], додека муслиманското население било принудено да си замине од селото. Така, во Куманичево биле населени 59 бегалци според едни податоци<ref name="mmkm.kcl.ac.uk"/>, или 21 семејство со 76 лица според други податоци<ref name="archive.is">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |accessdate=20 јуни 2012 |archive-date=20 јуни 2012 |archive-url=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm |url-status=live }}</ref>. Во [[1926]] година, селото било преименувано во Литија.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.freewebs.com/onoma/met.htm |title=Λιθοξόου, Δημήτρης. Μετονομασίες των οικισμών της Μακεδονίας 1919 - 1971 |accessdate=20 јуни 2012 |archive-date=20 јуни 2012 |archive-url=https://archive.today/20120630054156/www.freewebs.com/onoma/met.htm |url-status=live }}</ref> Во селото имало 5 политички убиства.<ref name="ReferenceA">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mmkm.kcl.ac.uk/content/db/017.htm |title=Mapping Migration in Kastoria, Macedonia. Vissinia. |accessdate=2016-03-18 |archive-date=2007-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070726040801/http://www.mmkm.kcl.ac.uk/content/db/017.htm |url-status=dead }}</ref>. Во текот на [[Втората светска војна]], селото било окупирано од страна на германските окупатори<ref>[http://www.promacedonia.org/mpr/ohrana.html Мичев, Добрин. Българското национално дело в Югозападна Македония (1941 – 1944 г.)]</ref>, по кое било предадено на бугарските сили. Селото настрадало во текот на [[Грчката граѓанска војна]] и голем број на жители на селото биле принудени да ги напуштат своите домови, и тие главно заминале во [[Македонија]] или во социјалистичките земји од [[Источна Европа]]. 67 деца од селото биле протерани како [[деца бегалци]]<ref name="ReferenceA"/> == Демографија== Во [[1928]] година селото броело 642 жители.<ref name="archive.is"/>, додека во [[1940]] година селото броело 821 жител. Селото во пописот од [[1951]] година броело 427 жители, на пописот од [[1961]] година, во селото живееле 424 жители, во [[1971]] година имало 348 жители, во [[1981]] година имало 393 жители, додека во [[1991]] година имало 372 жители<ref name=Folketeljing_rev>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/General/FEK_monimos_rev.pdf |title=Folketeljing 2011, revidert |accessdate=2016-03-18 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924120845/http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/General/FEK_monimos_rev.pdf |url-status=dead }}</ref>. Денеска, населението на селото е 388 мжители според пописот од [[2001]] година. {{Пописи-ЕМ|821|427|424|348|393|372|388|311|263}} == Личности == '''Родени во Куманичево''' * [[Александра Бочева|Александра Г. Бочева]] (1903 - ?) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * Александра Методиева Мичевска (1930 - ?)<ref name="ГУАМС 289">{{Наведена книга |title= Пътеводител по мемоарните документи за БКП, съхранявани в Централния държавен архив. Архивни справочници, том 6 |last= |first= |authorlink= |coauthors= |year=2003 |publisher= Главно управление на архивите при Министерския съвет. Централен държавен архив |location=София |isbn= 954-9800-36-9 |pages=289 |url=http://www.archives.government.bg/guides/12_P_BKP2.pdf |accessdate=2015-09-03}}</ref> * [[Александра Попвасилева]] (1933 - 2022) — фолклористка, собирач на народно творештво * Вангел Пандов Пенев (1904 - ?)<ref name="ГУАМС 329">{{Наведена книга |title= Пътеводител по мемоарните документи за БКП, съхранявани в Централния държавен архив. Архивни справочници, том 6 |last= |first= |authorlink= |coauthors= |year=2003 |publisher= Главно управление на архивите при Министерския съвет. Централен държавен архив |location=София |isbn= 954-9800-36-9 |pages=329 |url=http://www.archives.government.bg/guides/12_P_BKP2.pdf |accessdate=2015-09-03}}</ref> * [[Дамјан Георгиев]] (1879 - 1943) * [[Дамјан Перелингов]] (1860/1861-?) * Димитар Павлов Самаров (1929 - ?)<ref name="ГУАМС 376">{{Наведена книга |title= Пътеводител по мемоарните документи за БКП, съхранявани в Централния държавен архив. Архивни справочници, том 6 |last= |first= |authorlink= |coauthors= |year=2003 |publisher= Главно управление на архивите при Министерския съвет. Централен държавен архив |location=София |isbn= 954-9800-36-9 |pages=376 |url=http://www.archives.government.bg/guides/12_P_BKP2.pdf |accessdate=2015-09-03}}</ref> * Калиопа Костадинова Дуева (1900 - ?)<ref>{{Наведена книга |title= Пътеводител по мемоарните документи за БКП, съхранявани в Централния държавен архив. Архивни справочници, том 6 |last= |first= |authorlink= |coauthors= |year=2003 |publisher= Главно управление на архивите при Министерския съвет. Централен държавен архив |location=София |isbn= 954-9800-36-9 |pages=157-158 |url=http://www.archives.government.bg/guides/12_P_BKP2.pdf |accessdate=2015-08-31}}</ref> * [[Константин Пандов]] * Константин Количев<ref>Каратанасов, Златко. Черковно-училищната борба (1868 - 1903), Материяли из миналото на Костурско, Костурско благотворително братство, София, 1935, стр. 34.</ref> * Константинос Папафилип<ref name="manos.86." /> * [[Коста Костурски]] * Костадин Филиматов<ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 174.</ref> * Методи Димитров Дуев (1897 - ?)<ref name="ГУАМС 157">{{Наведена книга |title= Пътеводител по мемоарните документи за БКП, съхранявани в Централния държавен архив. Архивни справочници, том 6 |last= |first= |authorlink= |coauthors= |year=2003 |publisher= Главно управление на архивите при Министерския съвет. Централен държавен архив |location=София |isbn= 954-9800-36-9 |pages=157 |url=http://www.archives.government.bg/guides/12_P_BKP2.pdf |accessdate=2015-08-31}}</ref> * Милка Георгиева Нашева (1900 - ?)<ref name="ГУАМС 300">{{Наведена книга |title= Пътеводител по мемоарните документи за БКП, съхранявани в Централния държавен архив. Архивни справочници, том 6 |last= |first= |authorlink= |coauthors= |year=2003 |publisher= Главно управление на архивите при Министерския съвет. Централен държавен архив |location=София |isbn= 954-9800-36-9 |pages=300 |url=http://www.archives.government.bg/guides/12_P_BKP2.pdf |accessdate=2015-09-03}}</ref> * Милка Динева Пенева (1902 - ?)<ref name="ГУАМС 330 - 331">{{Наведена книга |title= Пътеводител по мемоарните документи за БКП, съхранявани в Централния държавен архив. Архивни справочници, том 6 |last= |first= |authorlink= |coauthors= |year=2003 |publisher= Главно управление на архивите при Министерския съвет. Централен държавен архив |location=София |isbn= 954-9800-36-9 |pages=330 - 331 |url=http://www.archives.government.bg/guides/12_P_BKP2.pdf |accessdate=2015-09-03}}</ref> * Михаил Евтерпиу<ref name="manos.86." /> * Никола Методиев Мичевски (1922 - ?)<ref name="ГУАМС 290">{{Наведена книга |title= Пътеводител по мемоарните документи за БКП, съхранявани в Централния държавен архив. Архивни справочници, том 6 |last= |first= |authorlink= |coauthors= |year=2003 |publisher= Главно управление на архивите при Министерския съвет. Централен държавен архив |location=София |isbn= 954-9800-36-9 |pages=290 |url=http://www.archives.government.bg/guides/12_P_BKP2.pdf |accessdate=2015-09-03}}</ref> * [[Никола Цицов]] * Паринда Хрисанти Дамјанова (1929 - ?)<ref name="ГУАМС 324">{{Наведена книга |title= Пътеводител по мемоарните документи за БКП, съхранявани в Централния държавен архив. Архивни справочници, том 6 |last= |first= |authorlink= |coauthors= |year=2003 |publisher= Главно управление на архивите при Министерския съвет. Централен държавен архив |location=София |isbn= 954-9800-36-9 |pages=324 |url=http://www.archives.government.bg/guides/12_P_BKP2.pdf |accessdate=2015-09-03}}</ref> * [[Петар Динев]] (1889 - 1980) * Тодорос Василиу<ref>[http://media.ems.gr/ekdoseis/ektos_seiras/ekd_eksi_gigeneis.pdf Μάνος, Νικόλαος. Αφανείς Γηγενείς Μακεδονομάχοι (1903-1913), Ι. Σ. Κολιόπουλος (επιστ. εποπτεία), Ι. Δ. Μιχαηλίδης – Κων. Σ. Παπανικολάου (επιμ.), Θεσσαλονίκη, Ε.Μ.Σ. – University Studio Press, 2008, стр. 85 - 86.]</ref> * Тодорос Евтерпиу<ref name="manos.86.">[http://media.ems.gr/ekdoseis/ektos_seiras/ekd_eksi_gigeneis.pdf Μάνος, Νικόλαος. Αφανείς Γηγενείς Μακεδονομάχοι (1903-1913), Ι. Σ. Κολιόπουλος (επιστ. εποπτεία), Ι. Δ. Μιχαηλίδης – Κων. Σ. Παπανικολάου (επιμ.), Θεσσαλονίκη, Ε.Μ.Σ. – University Studio Press, 2008, стр. 86.]</ref> * [[Христо Бабаленов]] * Христо Томов Конуков (1922 - ?)<ref name="ГУАМС 226">{{Наведена книга |title= Пътеводител по мемоарните документи за БКП, съхранявани в Централния държавен архив. Архивни справочници, том 6 |last= |first= |authorlink= |coauthors= |year=2003 |publisher= Главно управление на архивите при Министерския съвет. Централен държавен архив |location=София |isbn= 954-9800-36-9 |pages=226 |url=http://www.archives.government.bg/guides/12_P_BKP2.pdf |accessdate=2015-09-02}}</ref> == Наводи == {{наводи|2}} {{Костур}} [[Категорија:Костур (општина)]] tlhkytjh9a0ckl5kap9py853wmy926a 10 122421 5578059 5186341 2026-06-17T06:23:48Z Тиверополник 1815 5578059 wikitext text/x-wiki {{sidebar with collapsible lists | name = Историја на Босна и Херцеговина | bodyclass = vcard plainlist | wraplinks = true | title = {{region history sidebar title | country = Босна и Херцеговина | linkoverride = [[Историја на Босна и Херцеговина|Историја на of<br/>Босна и Херцеговина]] | image = [[File:Atlas Van der Hagen- IlIyricvm Sclavoniam- Bosnam Dalmatiam Slavoniam Croatiam.jpg|150px|Sclavonia Croatia Bosnia cum Dalmatiæ parte]]<!-- [[File:Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg|80px|Coat of arms of Bosnia and Herzegovina]] --><!-- {{Coat of arms|Bosnia and Herzegovina|size=75px|text=none}} --> }} | headingstyle = background:#eee |list1title = [[Рана историја на Босна и Херцеговина|Рана историја]] |list1 = * [[Праисторија на југоисточна Европа|Праисторија]]<br/><small>Неолитски култури:</small><br/>{{small|([[Какањска група]] / [[Бутмирска култура]])}} * [[Рана историја на Босна и Херцеговина#Илирски период|Илирски период]]<br/>{{small|([[Гласиначка култура]] / [[Среднобосанска културна група|Среднобосанска култура]])}} * [[Далмација (римска провинција)|Римска Далмација]] * [[Панонија|Римска Панонија]] |list2title = [[Босна и Херцеговина во средниот век|Среден век]] |list2 = * [[Босна и Херцеговина во раниот среден век]] {{small|(пред 10 век)}} * [[Травунија]] - [[Захумје]] {{small|(~9–14 век)}} * [[Босанска Бановина|Бановина]] {{small|(~1154–1377)}} - [[Кралство Босна|Кралство]] {{small|(1377-1463)}}<br/>{{small|(земји: [[Усора (област)|Усора]] / [[Соли (област)|Соли]] / [[Долни Крај]] / [[Хумска земја|Хум (1454)]] / [[Подриње]])}} * Босанско Краиште {{small|(1451-1463)}} * [[Хумска земја]] {{small|(1463–1482)}} |list3title = [[Отоманска Босна и Херцеговина|Отомански период]] |list3 = * [[Отоманско освојување на Босна|Отоманско освојување]] * {{small|(Босанско Краиште (1451-1463))}} * [[Отоманска Босна и Херцеговина|Отомански период]]<br/>{{small|([[Босански Санџак]] (1463–1580), [[Херцеговски Санџак]] (1481–1833) / [[Босански Пашалак]] (1580-1867), [[Херцеговски Пашалак]] (1833–1851) / [[Босански Вилает]] (1867-1908) / [[Херцеговско востание (1875-1878)|Херцеговско востание]] (1875–1877))}} |list4title =[[Austro-Hungarian rule in Bosnia and Herzegovina|Habsburg era]] |list4 = * [[Bosnia and Herzegovina in Austria-Hungary|Habsburg era]]<br/>{{small|([[Bosnian crisis]])}} |list5title = [[Yugoslavia]] |list5 = * [[History of Bosnia and Herzegovina (1918–41)|Kingdom of Yugoslavia]]<br/>{{small|([[Drina Banovina]])}} * [[History of Bosnia and Herzegovina (1941–45)|World War II]] * [[Socialist Federal Republic of Yugoslavia|SFR Yugoslavia]]<br/>{{small|([[Socialist Republic of Bosnia and Herzegovina|SR Bosnia and Herzegovina]])}} * [[Breakup of Yugoslavia]] |list6title = [[Bosnia and Herzegovina|Contemporary]] |list6 = * [[Republic of Bosnia and Herzegovina]] * [[Bosnian War]]<br/>{{small|(defunct: [[Croatian Republic of Herzeg-Bosnia|Herzeg-Bosnia]] / [[Autonomous Province of Western Bosnia|Western Bosnia]])}} * [[Bosnia and Herzegovina]] * {{small|([[Federation of Bosnia and Herzegovina]]}},<br> {{small|[[Republika Srpska]])}} | belowstyle = border-top:#aaa 1px solid; border-bottom:#aaa 1px solid; | below = {{portal-inline|Bosnia and Herzegovina|size=tiny}} }}<noinclude> {{clear}} == Поврзано == {{Предлошки за историја на Европа}} [[Категорија:Историја на Босна и Херцеговина|{{PAGENAME}}]] [[Категорија:Предлошки за историјата на Европа]] [[Категорија:Предлошки за Босна и Херцеговина]] </noinclude> q5qyqpfeh6p09f6r4cjr1n0yn93x971 5578062 5578059 2026-06-17T06:27:22Z Тиверополник 1815 5578062 wikitext text/x-wiki {{sidebar with collapsible lists | name = Историја на Босна и Херцеговина | bodyclass = vcard plainlist | wraplinks = true | title = {{region history sidebar title | country = Босна и Херцеговина | linkoverride = [[Историја на Босна и Херцеговина|Историја на of<br/>Босна и Херцеговина]] | image = [[File:Atlas Van der Hagen- IlIyricvm Sclavoniam- Bosnam Dalmatiam Slavoniam Croatiam.jpg|150px|Sclavonia Croatia Bosnia cum Dalmatiæ parte]]<!-- [[File:Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg|80px|Coat of arms of Bosnia and Herzegovina]] --><!-- {{Coat of arms|Bosnia and Herzegovina|size=75px|text=none}} --> }} | headingstyle = background:#eee |list1title = [[Рана историја на Босна и Херцеговина|Рана историја]] |list1 = * [[Праисторија на југоисточна Европа|Праисторија]]<br/><small>Неолитски култури:</small><br/>{{small|([[Какањска група]] / [[Бутмирска култура]])}} * [[Рана историја на Босна и Херцеговина#Илирски период|Илирски период]]<br/>{{small|([[Гласиначка култура]] / [[Среднобосанска културна група|Среднобосанска култура]])}} * [[Далмација (римска провинција)|Римска Далмација]] * [[Панонија|Римска Панонија]] |list2title = [[Босна и Херцеговина во средниот век|Среден век]] |list2 = * [[Босна и Херцеговина во раниот среден век]] {{small|(пред 10 век)}} * [[Травунија]] - [[Захумје]] {{small|(~9–14 век)}} * [[Босанска Бановина|Бановина]] {{small|(~1154–1377)}} - [[Кралство Босна|Кралство]] {{small|(1377-1463)}}<br/>{{small|(земји: [[Усора (област)|Усора]] / [[Соли (област)|Соли]] / [[Долни Крај]] / [[Хумска земја|Хум (1454)]] / [[Подриње]])}} * Босанско Краиште {{small|(1451-1463)}} * [[Хумска земја]] {{small|(1463–1482)}} |list3title = [[Отоманска Босна и Херцеговина|Отомански период]] |list3 = * [[Отоманско освојување на Босна|Отоманско освојување]] * {{small|(Босанско Краиште (1451-1463))}} * [[Отоманска Босна и Херцеговина|Отомански период]]<br/>{{small|([[Босански Санџак]] (1463–1580), [[Херцеговски Санџак]] (1481–1833) / [[Босански Пашалак]] (1580-1867), [[Херцеговски Пашалак]] (1833–1851) / [[Босански Вилает]] (1867-1908) / [[Херцеговско востание (1875-1878)|Херцеговско востание]] (1875–1877))}} |list4title =[[Австроунгарска Босна и Херцеговина|Хабсбуршки период]] |list4 = * [[Австроунгарска Босна и Херцеговина|Хабсбуршки период]]<br/>{{small|([[Босанска криза]])}} |list5title = [[Југославија]] |list5 = * [[Историја на Босна и Херцеговина (1918–1941)|Кралство Југославија]]<br/>{{small|([[Дринска Бановина]])}} * [[Босна и Херцеговина во Втората светска војна|Втора светска војна]] * [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]]<br/>{{small|([[Социјалистичка Република Босна и Херцеговина|СР Босна и Херцеговина]])}} * [[Распад на СФРЈ]] |list6title = [[Bosnia and Herzegovina|Contemporary]] |list6 = * [[Republic of Bosnia and Herzegovina]] * [[Bosnian War]]<br/>{{small|(defunct: [[Croatian Republic of Herzeg-Bosnia|Herzeg-Bosnia]] / [[Autonomous Province of Western Bosnia|Western Bosnia]])}} * [[Bosnia and Herzegovina]] * {{small|([[Federation of Bosnia and Herzegovina]]}},<br> {{small|[[Republika Srpska]])}} | belowstyle = border-top:#aaa 1px solid; border-bottom:#aaa 1px solid; | below = {{portal-inline|Bosnia and Herzegovina|size=tiny}} }}<noinclude> {{clear}} == Поврзано == {{Предлошки за историја на Европа}} [[Категорија:Историја на Босна и Херцеговина|{{PAGENAME}}]] [[Категорија:Предлошки за историјата на Европа]] [[Категорија:Предлошки за Босна и Херцеговина]] </noinclude> 8agaj1rg7rbksj878gy9rcxj8u3th9u 5578064 5578062 2026-06-17T06:29:43Z Тиверополник 1815 5578064 wikitext text/x-wiki {{sidebar with collapsible lists | name = Историја на Босна и Херцеговина | bodyclass = vcard plainlist | wraplinks = true | title = {{region history sidebar title | country = Босна и Херцеговина | linkoverride = [[Историја на Босна и Херцеговина|Историја на of<br/>Босна и Херцеговина]] | image = [[File:Atlas Van der Hagen- IlIyricvm Sclavoniam- Bosnam Dalmatiam Slavoniam Croatiam.jpg|150px|Sclavonia Croatia Bosnia cum Dalmatiæ parte]]<!-- [[File:Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg|80px|Coat of arms of Bosnia and Herzegovina]] --><!-- {{Coat of arms|Bosnia and Herzegovina|size=75px|text=none}} --> }} | headingstyle = background:#eee |list1title = [[Рана историја на Босна и Херцеговина|Рана историја]] |list1 = * [[Праисторија на југоисточна Европа|Праисторија]]<br/><small>Неолитски култури:</small><br/>{{small|([[Какањска група]] / [[Бутмирска култура]])}} * [[Рана историја на Босна и Херцеговина#Илирски период|Илирски период]]<br/>{{small|([[Гласиначка култура]] / [[Среднобосанска културна група|Среднобосанска култура]])}} * [[Далмација (римска провинција)|Римска Далмација]] * [[Панонија|Римска Панонија]] |list2title = [[Босна и Херцеговина во средниот век|Среден век]] |list2 = * [[Босна и Херцеговина во раниот среден век]] {{small|(пред 10 век)}} * [[Травунија]] - [[Захумје]] {{small|(~9–14 век)}} * [[Босанска Бановина|Бановина]] {{small|(~1154–1377)}} - [[Кралство Босна|Кралство]] {{small|(1377-1463)}}<br/>{{small|(земји: [[Усора (област)|Усора]] / [[Соли (област)|Соли]] / [[Долни Крај]] / [[Хумска земја|Хум (1454)]] / [[Подриње]])}} * Босанско Краиште {{small|(1451-1463)}} * [[Хумска земја]] {{small|(1463–1482)}} |list3title = [[Отоманска Босна и Херцеговина|Отомански период]] |list3 = * [[Отоманско освојување на Босна|Отоманско освојување]] * {{small|(Босанско Краиште (1451-1463))}} * [[Отоманска Босна и Херцеговина|Отомански период]]<br/>{{small|([[Босански Санџак]] (1463–1580), [[Херцеговски Санџак]] (1481–1833) / [[Босански Пашалак]] (1580-1867), [[Херцеговски Пашалак]] (1833–1851) / [[Босански Вилает]] (1867-1908) / [[Херцеговско востание (1875-1878)|Херцеговско востание]] (1875–1877))}} |list4title =[[Австроунгарска Босна и Херцеговина|Хабсбуршки период]] |list4 = * [[Австроунгарска Босна и Херцеговина|Хабсбуршки период]]<br/>{{small|([[Босанска криза]])}} |list5title = [[Југославија]] |list5 = * [[Историја на Босна и Херцеговина (1918–1941)|Кралство Југославија]]<br/>{{small|([[Дринска Бановина]])}} * [[Босна и Херцеговина во Втората светска војна|Втора светска војна]] * [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]]<br/>{{small|([[Социјалистичка Република Босна и Херцеговина|СР Босна и Херцеговина]])}} * [[Распад на СФРЈ]] |list6title = [[Босна и Херцеговина|Современ период]] |list6 = * [[Република Босна и Херцеговина]] * [[Босанска војна]]<br/>{{small|([[Хрватска Република Херцег-Босна|Херцег-Босна]] / [[Западна Босна (1993—1995)|Западна Босна]])}} * [[Босна и Херцеговина]] * {{small|([[Федерација Босна и Херцеговина]]}},<br> {{small|[[Република Српска]])}} | belowstyle = border-top:#aaa 1px solid; border-bottom:#aaa 1px solid; | below = {{portal-inline|Босна и Херцеговина|size=tiny}} }}<noinclude> {{clear}} == Поврзано == {{Предлошки за историја на Европа}} [[Категорија:Историја на Босна и Херцеговина|{{PAGENAME}}]] [[Категорија:Предлошки за историјата на Европа]] [[Категорија:Предлошки за Босна и Херцеговина]] </noinclude> 1mbcf16lbw3i8f96a8mzqew04brewxi 5578066 5578064 2026-06-17T06:30:49Z Тиверополник 1815 5578066 wikitext text/x-wiki {{sidebar with collapsible lists | name = Историја на Босна и Херцеговина | bodyclass = vcard plainlist | wraplinks = true | title = {{region history sidebar title | country = Босна и Херцеговина | linkoverride = [[Историја на Босна и Херцеговина|Историја на<br/>Босна и Херцеговина]] | image = [[File:Atlas Van der Hagen- IlIyricvm Sclavoniam- Bosnam Dalmatiam Slavoniam Croatiam.jpg|150px|Sclavonia Croatia Bosnia cum Dalmatiæ parte]]<!-- [[File:Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg|80px|Coat of arms of Bosnia and Herzegovina]] --><!-- {{Coat of arms|Bosnia and Herzegovina|size=75px|text=none}} --> }} | headingstyle = background:#eee |list1title = [[Рана историја на Босна и Херцеговина|Рана историја]] |list1 = * [[Праисторија на југоисточна Европа|Праисторија]]<br/><small>Неолитски култури:</small><br/>{{small|([[Какањска група]] / [[Бутмирска култура]])}} * [[Рана историја на Босна и Херцеговина#Илирски период|Илирски период]]<br/>{{small|([[Гласиначка култура]] / [[Среднобосанска културна група|Среднобосанска култура]])}} * [[Далмација (римска провинција)|Римска Далмација]] * [[Панонија|Римска Панонија]] |list2title = [[Босна и Херцеговина во средниот век|Среден век]] |list2 = * [[Босна и Херцеговина во раниот среден век]] {{small|(пред 10 век)}} * [[Травунија]] - [[Захумје]] {{small|(~9–14 век)}} * [[Босанска Бановина|Бановина]] {{small|(~1154–1377)}} - [[Кралство Босна|Кралство]] {{small|(1377-1463)}}<br/>{{small|(земји: [[Усора (област)|Усора]] / [[Соли (област)|Соли]] / [[Долни Крај]] / [[Хумска земја|Хум (1454)]] / [[Подриње]])}} * Босанско Краиште {{small|(1451-1463)}} * [[Хумска земја]] {{small|(1463–1482)}} |list3title = [[Отоманска Босна и Херцеговина|Отомански период]] |list3 = * [[Отоманско освојување на Босна|Отоманско освојување]] * {{small|(Босанско Краиште (1451-1463))}} * [[Отоманска Босна и Херцеговина|Отомански период]]<br/>{{small|([[Босански Санџак]] (1463–1580), [[Херцеговски Санџак]] (1481–1833) / [[Босански Пашалак]] (1580-1867), [[Херцеговски Пашалак]] (1833–1851) / [[Босански Вилает]] (1867-1908) / [[Херцеговско востание (1875-1878)|Херцеговско востание]] (1875–1877))}} |list4title =[[Австроунгарска Босна и Херцеговина|Хабсбуршки период]] |list4 = * [[Австроунгарска Босна и Херцеговина|Хабсбуршки период]]<br/>{{small|([[Босанска криза]])}} |list5title = [[Југославија]] |list5 = * [[Историја на Босна и Херцеговина (1918–1941)|Кралство Југославија]]<br/>{{small|([[Дринска Бановина]])}} * [[Босна и Херцеговина во Втората светска војна|Втора светска војна]] * [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]]<br/>{{small|([[Социјалистичка Република Босна и Херцеговина|СР Босна и Херцеговина]])}} * [[Распад на СФРЈ]] |list6title = [[Босна и Херцеговина|Современ период]] |list6 = * [[Република Босна и Херцеговина]] * [[Босанска војна]]<br/>{{small|([[Хрватска Република Херцег-Босна|Херцег-Босна]] / [[Западна Босна (1993—1995)|Западна Босна]])}} * [[Босна и Херцеговина]] * {{small|([[Федерација Босна и Херцеговина]]}},<br> {{small|[[Република Српска]])}} | belowstyle = border-top:#aaa 1px solid; border-bottom:#aaa 1px solid; | below = {{portal-inline|Босна и Херцеговина|size=tiny}} }}<noinclude> {{clear}} == Поврзано == {{Предлошки за историја на Европа}} [[Категорија:Историја на Босна и Херцеговина|{{PAGENAME}}]] [[Категорија:Предлошки за историјата на Европа]] [[Категорија:Предлошки за Босна и Херцеговина]] </noinclude> r95qh3bzfp4qpql6nb7dxuc40jq5fey 0 123804 5578053 5497311 2026-06-17T04:17:49Z Bjankuloski06 332 5578053 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightblue | fossil_range= Силур - денес | name = Асцидии<br />Ascidiacea | image = Clavelina lepadiformis 02.jpg | image_width = 250px | image_caption = ''[[Clavelina lepadiformis]]'' | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордови]] | subphylum = [[Плаштари]] | classis = '''Асцидии''' | classis_authority = [[Цезар Нилсен|Nielsen]], 1995 | subdivision_ranks = [[Ред (биологија)|Редови]] | subdivision = * [[Enterogona]] ** [[Aplousobranchia]] ** [[Phlebobranchia]] * [[Pleurogona]] ** [[Stolidobranchia]] }} '''Асцидиите''' или '''морски млазници''' ([[науч.]] ''Ascidiacea'') — класа на [[плаштари]]. Тоа се [[бентос]]ни, солитарни и колонијални видови чии возрасни единки се сесилни и живеат на морското дно. Обично се исхрануваат по пат на филтрирање на водата. Нивните [[Ларва|ларви]] се слободнопливачки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.marinespecies.org/ascidiacea/|title=Ascidiacea World Database|work=www.marinespecies.org|accessdate=2026-01-22}}</ref> == Морфологија и анатомија == Асцидиите се сесилни организми со вреќовидни тела цврсто прикачени со постериорниот крај за супстратот. Постојат најразлични измени на формата на телото кај асцидиите, што е во зависност од видот, а понекогаш е тешко да се препознаат. Телото секогаш е прекриено со теста (или плашт), заштитен слој составен од супстанца слична на [[целулоза]]та. Оваа обвивка се секретира од епителот и може да е бистра или светло обоена (како кај тихоокеанскиот вид ''[[Halocynthia aurantium]]''), или да биде прекриена со различни видови на боцки (како кај северната ''[[Boltenia echinata]]''). Таа може да содржи и варовников материјал, како што е случај со снежнобелата ''[[Bathypera ovoida]]''.<ref>{{Наведено списание|last=Shenkar|first=Noa|last2=Swalla|first2=Billie J.|date=2011|title=Global diversity of Ascidiacea|url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3119061/|journal=PloS One|volume=6|issue=6|pages=e20657|doi=10.1371/journal.pone.0020657|issn=1932-6203|pmc=3119061|pmid=21701684}}</ref> [[Податотека:Ascidias.jpg|thumb|left|200px|Асцидија ''[[Halocynthia]]'' sp.]] Телесните [[мускул]]и најчесто се поредени во напречни и надолжни слоеви. Понекогаш тие се бројни, дебели и силни, при што образуваат цврст мускулест ѕид, но кај повеќето видови мускулите се претставени само со неколку тенки фибрили. Постојат два отвора на телото: орален или бранхијален (жабрен) отвор и атријален отвор. Понекогаш овие отвори се сместени на краевите од сифони со различна должна, при што атријалниот сифон е секогаш дорзално од бранхијалниот (орален) сифон. Оралниот сифон води во голема голтка наречена ''жабрена торбичка''. Таа опфаќа најголем простор во телото на солитарните асцидии. Просторот во жабрената торбичка е жабрената празнина, додека просторот меѓу жабрената торбичка и телесниот ѕид ја претставува атријалната празнина. Таа се отвора во надворешноста преку атријалниот сифон; жабрената и атријалната празнина се исполнети со морска вода.<ref>{{Наведено списание|last=Marques|first=Luisa|last2=Calado|first2=Ricardo|last3=Lillebø|first3=Ana Isabel|date=2022-03-08|title=Potential of Ascidians as Extractive Species and Their Added Value in Marine Integrated Multitrophic Aquaculture Systems–From Pests to Valuable Blue Bioresources|url=https://www.frontiersin.org/journals/marine-science/articles/10.3389/fmars.2022.849870/full|journal=Frontiers in Marine Science|language=English|volume=9|doi=10.3389/fmars.2022.849870|issn=2296-7745}}</ref> Морската вода, заедно со хранливите честички и [[кислород]]от, се повлекува во жабрената торбичка преку бранхијалниот (жабрен) сифон и со кружно распоредените усни пипала. Таа поминува од жабрената во атријалната празнина преку многу цепнатинки на ѕидот од жабрената торбичка, додека хранливите честички се заробуваат. Потоа, исфилтрираната вода излегува од телото преку атријалниот сифон. Цепнатинките на ѕидот од жабрената торбичка се најчесто мали и имаат трепчести маргини наречени стигми. Формата на стигмите е важна систематска одлика − тие може да се прави и наредени во напречни, поретко надолжни редови или да се спирални по форма, често образувајќи големи инки кои навлегуваат во жабрената празнина. Ѕидот на жабрената торбичка има напречни и надолжни жабрени садови кои се вкрстуваат и даваат мрежести формации.<ref>{{Наведено списание|last=Rocha|first=Rosana Moreira da|last2=Zanata|first2=Thais Bastos|last3=Moreno|first3=Tatiane Regina|date=2012|title=Keys for the identification of families and genera of Atlantic shallow water ascidians|url=https://www.scielo.br/j/bn/a/xRjYjDMNSgx7GKHXSCMKVzS/?lang=en|journal=Biota Neotropica|language=en|volume=12|pages=269–303|doi=10.1590/S1676-06032012000100022|issn=1676-0611}}</ref> Кај некои асцидии од длабоките води отсуствуваат вистински стигми, при што ѕидот на жабрената торбичка е редуциран и е претставен само со широките мрежести формации од жабрените садови. Жабрената торбичка е билатерално симетрична, при што нејзината медиодорзална линија е обележана со завој означен како ''дорзална (грбна) ламина''. Медиовентралната линија поседува [[ендостил]], кој претставува бразда обвиена со трепчест жлезден епител кој секретира [[мукус]]. Мукусот постојано се движи од ендостилот до дорзалната ламина, а потоа (заедно со исфилтрираните хранливи честички) до [[хранопровод]]от, кој продолжува од жабрената торбичка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lanwebs.lander.edu/faculty/rsfox/invertebrates/ciona.html|title=Untitled 1|work=lanwebs.lander.edu|accessdate=2026-01-22}}</ref> Тој е обично краток и секогаш е многу потесен отколку жабрената торбичка. Води до [[желудник]]от, а потоа до цревата. Цревото прави еден завој и се отвора во атријалната празнина. Положбата на цревниот завој во однос на жабрената торбичка е важна систематска одлика. [[Гонада|Гонадите]] се [[хермафродит]]ни и може да се сместени меѓу завоите од цревото, под него или на телесниот ѕид на страните од жабрената торбичка. Половите канали секогаш се отвораат во атријалната празнина, а само кај еден високоспецијализиран род ја пенетрираат тестата и се отвораат директно во надворешната средина. [[Нервен систем|Нервниот систем]], како и кај сите седентарни животни, е едноставен и се состои од издолжена [[ганглија]] која е сместена на грбната страна меѓу сифоните, како и од неколку [[нерв]]и кои поаѓаат од неа. [[Срце]]то е тенкоѕиден цевчест орган кој се наоѓа на стомачната страна од телото или, кај колонијалните форми, на дното од издолжените [[зооид]]и.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sciencedirect.com/topics/immunology-and-microbiology/ascidiacea|title=Ascidiacea - an overview {{!}} ScienceDirect Topics|work=www.sciencedirect.com|accessdate=2026-01-22}}</ref> === Колонијални форми === Кај колонијалните форми, плаштот формира т.н. ''заеднички плашт'', маса во која целосно или делумно се всадени единките од колонијата означени како зооиди. Општиот план на градба кај зооидите е ист како и кај солитарните асцидии, но можат да се разликуваат некои мали детали. Телото може да е поделено на два (торакс и абдомен) или три (торакс, абдомен и постабдомен) региони.<ref>{{Наведено списание|last=Paiva|first=Sandra V.|last2=Oliveira Filho|first2=Ronaldo R. de|last3=Lotufo|first3=Tito M. da Cruz|date=2015-06-16|title=Ascidians from Rocas Atoll, northeast Brazil|url=https://www.frontiersin.org/journals/marine-science/articles/10.3389/fmars.2015.00039/full|journal=Frontiers in Marine Science|language=English|volume=2|doi=10.3389/fmars.2015.00039|issn=2296-7745}}</ref> Жабрените сифони на сите зооиди во колонијата се отвора директно во надворешната средина, но атријалните најчесто се отвораат во клоакалната празнина која се наоѓа во заедничкиот плашт.<ref>{{Наведена книга|title=Handbook of the Marine Fauna of North-West Europe|last=Hayward & Ryland|publisher=OUP, Oxford|year=1995|isbn=9780198540540|location=Oxford}}</ref> Колонијата може да содржи една или неколку изолирани клоакални празнини од кои секоја се отвора во надворешноста преку еден или неколку отвори. Зооидите поврзани со една клоакална празнина формираат систем.<ref>{{Наведено списание|last=Paiva|first=Sandra V.|last2=Oliveira Filho|first2=Ronaldo R. de|last3=Lotufo|first3=Tito M. da Cruz|date=2015-06-16|title=Ascidians from Rocas Atoll, northeast Brazil|url=https://www.frontiersin.org/journals/marine-science/articles/10.3389/fmars.2015.00039/full|journal=Frontiers in Marine Science|language=English|volume=2|doi=10.3389/fmars.2015.00039|issn=2296-7745}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Плаштари]] skcq0vrbstoulb6hqw0qi2xkcd7b6pf 0 165907 5578159 5513160 2026-06-17T11:10:47Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5578159 wikitext text/x-wiki '''Доне Пановски''' (роден на {{роден на|5|ноември|1935}} година во {{роден во|Буф}} - {{починал на|7|јануари|1997}} година во [[Битола]]) ― [[Македонија|македонски]] [[критичар]], [[есеист]], [[книжевен историчар]].<ref>Македонски писатели/Macedonian writers, Друштво на писатели на Македонија, 2004, стр. 194 - 195.</ref> == Животопис == Пановские е роден на 5 ноември 1935 година во селото [[Буф]], [[Леринско]], [[Егејска Македонија|егејскиот дел]] на [[Македонија (регион)|Македонија]]. Починал на [[7 јануари]] [[1997]] година во [[Битола]]. Завршил [[Филолошки факултет „Блаже Конески“ - Скопје|Филолошки факултет]] во Скопје. Тој е еден од покренувачите на списанието „''Развиток''“ и издавачката дејност во Битола. Работел како новинар во весникот „''Битолски весник''“ од неговото основање. Тој станал член на [[ДПМ]] во 1975 година. Автор е на книгите: Вреднувања (критики, 1967), Импресии (критики, 1970), Литературни портрети (огледи, 1975), Литературни записи (критики, 1981), Писателите на Илинден (книжевни огледи, 1983), Рајко Жинзифов (огледи, 1983), Допири и доближувања (критики, 1990), Одгласи (студии, 1992), Учебникари и просветители (книжевни огледи, 1992), Литературни студии (1996), Буф и буфчани (монографија, 1998), Прозното творештво на Борис Вишински (студија, 1999). Автор е на поетските панорамски избори со опширни предговори: Илинденски одгласи (1983) и Октомвриски одгласи (1989). ==Награди== [[Награда „4 Ноември“|„4 Ноември“]]<ref>{{Наведена книга |title= Значајни личности за Битола.|last=Андоновска |first=Ленче |authorlink= |author2=Ѓоргиевски, Науме, Николов, Благој, Огненовски, Трајко, Пешевска, Гордана, Стефановска, Анета, Талеска, Светлана |year=2007 |publisher= НУУБ „Св. Климент Охридски“ – Битола |location=Битола |isbn= 978-9989-2783-0-3 |pages= 166-167 |url=http://www.nuub.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=375:2009-11-25-09-35-37&catid=68:2009-10-25-07-54-14&Itemid=94 |accessdate= |quote= }}</ref> ==Наводи== {{наводи}} {{Биографија-никулец}} {{DEFAULTSORT:Пановски, Доне}} [[Категорија:Починати во 1997 година]] [[Категорија:Луѓе од Буф]] [[Категорија:Починати во Битола]] [[Категорија:Македонски книжевни критичари]] [[Категорија:Македонски книжевни историчари]] [[Категорија:Македонски есеисти]] [[Категорија:Македонски новинари]] [[Категорија:Југословенски писатели]] [[Категорија:Југословенски новинари]] [[Категорија:Членови на ДПМ]] [[Категорија:Добитници на наградата „4 Ноември“]] [[Категорија:Апсолвенти на универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] 0g6fjbj1tzjtmwljc3vxjzms8213rl2 0 177713 5577925 5232014 2026-06-16T14:33:34Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Грцизми]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5577925 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Bits & Pieces - BP374 - Test flight of Pescara's helicopter - 1922 - EYE FLM7760 - OB105716.ogv|мини|Хеликоптер 1922]] [[Податотека:LAPD Bell 206 Jetranger.jpg|мини|Хеликоптер [[Bell 206]] на полицијата на САД]] '''Хеликоптер''' или '''вртолет''' — вид [[летало]] што се крева и спушта со помош на вртечки [[перка|перки]]. Тие му овозможуваат на хеликоптерот да полета и да слета вертикално, да лебди и да лета нанапред, наназад и странично. Овие атрибути им овозможуваат на хеликоптерите да бидат користени во тешко достапни и изолирани места. Хеликоптерите се класифицирани како авиони со вртежни крила, за разлика од класичните [[авион]]и со фиксни крила. Зборот „хеликоптер“ е настанат од [[старогрчки јазик|старогрчките]] зборови „хеликс“ (спирала) и „птерон“ (крило). Хеликоптерот е еден вид ''rotorcraft'', којшто е подвид на авионите. ==Историјат== Како далечни основачи на хеликоптерот се сметаат [[Кинези]]те, кои во [[4 век п.н.е.|4. век п.н.е.]] развиле мала [[играчка]] за летањe, направенa од [[бамбус]], во форма на хеликоптер. ==Хеликоптерот како тема во уметноста и во популарната култура== * „Хеликоптер“ — кус расказ на македонскиот писател [[Митко Маџунков]] од 1984 година.<ref>Митко Маџунков, ''Међа света''. Београд: Просвета, 1984, стр. 99-100.</ref> * „Хеликоптер“ (англиски: ''Helicopter'') — песна на англиската [[Рок-музика|рок]]-група [[Батхоул сурферс]] (''Butthole Surfers'') од 1979 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/70126-XTC-Drums-And-Wires XTC – Drums And Wires (пристапено на 7.6.2024)]</ref> * „Хеликоптер“ (англиски: ''Helicopter'') — песна на американската рок-група [[Батхоул сурферс]] (''Butthole Surfers'') од 1989 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=NnIlcKYU7dk YouTube, Butthole Surfers - Helicopter (пристапено на 20.3.2017)]</ref> * „[[Синиот гром (филм од 1983)|Синиот гром]]“ ([[англиски]]: ''Blue Thunder'') — американски [[филм]] од 1983 година, во [[режија]] на [[Џон Бедхем]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=3&datum=2017-04-23 |title=HRT – Официјално мрежно место (пристапено на 20.4.2017) |accessdate=2017-10-03 |archive-date=2017-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170621103516/http://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=3&datum=2017-04-23 |url-status=dead }}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Хеликоптери| ]] [[Категорија:Воздухоплови]] [[Категорија:Воздухопловство]] [[Категорија:Грцизми]] 3icletnnsrjkk5hyxhkum779wtupdpu 0 747521 5578145 5156938 2026-06-17T10:40:02Z Andrew012p 85224 /* */ 5578145 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Џеј Рамадановски | image = Dzej Ramadanovski 1.jpg | image_size = 170px | caption = Џеј во 1998 г. | background = solo_singer | birth_name = | alias = | birth_date = {{Birth date|1964|5|29|df=y}} | birth_place = [[Белград]] | death_date = {{Death date and age|2020|12|6|1964|4|29|df=y}} | death_place = [[Белград]], [[Србија]] | instrument = пеење | genre = [[турбофолк|поп-фолк]] | occupation = пејач | years_active = 1987–2020 | label = {{hlist|Дискос|ПГП-РТС|Комуна|Југодиск|Гранд}} | associated_acts = {{hlist|[[Лепа Брена]]|[[Мина Костиќ]]}} | website = }} '''Џеј Рамадановски''' ({{Роден во|Белград}}, {{роден на|29|април|1964}} — {{Починал во|Белград}}, {{Починат|6|декември|2020}})<ref>[https://makfax.com.mk/svet/region/почина-џеј-рамадановски/ Објава за смртта]</ref> — српски пејач на [[Фолк музика|фолк]] и [[турбофолк|поп-фолк]] музика. Роден е во Белград, од [[Македонски Роми|ромско]] [[чевларство|чевларско]] семејство доселено од [[Ресенско]], [[Македонија]]. Детството го поминал во Белград со својата баба по мајка. Пристапува кон малолетничка деликвенција за што е приведуван и дел од младоста ја поминува во воспитно-поправен дом за малолетници каде изучува автолакерски занает. По одслужувањето на воениот рок, кратко време работи во фабриката за трактори и комбајни „Змај“. Повторно се враќа на животот на улица и ситниот криминал. Сепак започнива хонорарно да биде ангажиран како пејач на локални и поединечни ромски веселби, кога неговата дарба ја воочува Марина Туцаковиќ. Својата популарност ја стекнал кон крајот на 1980-тите години, главно на просториите на Југославија и Србија. Прв забележителен настап имал на меѓународниот саем на музика МЕСАМ 1987 кога го освоил второто место на жирито и истовремено трета награда на публиката. Врвот на популарноста го достигнал во 90-тите и раните 00-ти години кога ги снимил своите најпопуларни албуми. Со својата поранешна сопруга Нада има две ќерки Ана и Марија. Живеел во белградската населба [[Дорќол]]. == Наводи == {{наводи}} {{Србија-музичар-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Рамадановски, Џеј}} [[Категорија:Српски фолк пејачи]] [[Категорија:Српски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Македонски Роми]] [[Категорија:Погребани во Алејата на заслужните граѓани на Новите гробишта (Белград)]] soaxl0qzphvzwytv4hg3ohe6zselkec 0 760013 5577994 5526747 2026-06-16T20:06:04Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5577994 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Сингл | име = If I Were a Boy | слика = Бијонсе - If I Were a Boy.jpg | слика големина = | рамка = да | опис = | изведувач = [[Бијонсе Ноулс|Бијонсе]] | текстописец = [[Биси Џин]], [[Тоби Гад]] | албум = [[I Am... Sasha Fierce]] | страна А = „[[Single Ladies (Put a Ring on It)]]“ | страна Б = | издаден = 12 октомври 2008 | формат = [[Компактен Диск сингл|ЦД сингл]], [[макси сингл]], [[музичко симнување|спуштање]] | снимен = 2008 | жанр = [[Поп-музика|Поп]], [[Современ Р&Б|Р&Б]] | должина = 4:08 | куќа = [[Columbia Records|Columbia]] | композитор = | продуцент = Тоби Гад, Бијонсе Ноулс | позиции = | претходен = „[[Love in This Club Part II|Love in This Club, Pt. II]]“ <br/> (2008) | овој = „'''If I Were a Boy'''“<br/>(2008) | следен = „[[Single Ladies (Put a Ring on It)]]“ <br/> (2008) | друго = }} „'''If I Were a Boy'''“ е [[поп-музика|поп]] песна снимена од американската [[Современ Р&Б|Р&Б]] пејачка [[Бијонсе Ноулс]]. Компонирана е од [[Тоби Гад]] и [[Биси Џин]]. Џин веднаш снимила своја верзија на песната, но била одбиена од нејзината снимачка компанија. Ноулс потоа снимила нова верзија за нејзиниот трет студиски албум, ''[[I Am... Sasha Fierce]]'' (2008). Песната била издадена како водечки сингл од албумот до радијата во САД на 12 октомври 2008 заедно со „[[Single Ladies (Put a Ring on It)]]“. [[Шпански јазик|Шпанската верзија]] на песната е насловена „Si Yo Fuera un Chico“ и е вклучена во албумот кој се продавал ексклузивно во [[iTunes Store]] во Шпанија и Мексико. „If I Were a Boy“ е поразлична од нејзините претходни песни бидејќи не е традиоционална Р&Б песна. Текстот на песната наведува на изразување на тага поради недоразбирањата меѓу половите и обвинение на машката страна во врската. Песната е единствена на ''I Am... Sasha Fierce'' за која Ноулс не помогнала во пишувањето. По нејзиното издавање, „If I Were a Boy“ била генерално добро-прифатена од музичките критичари кои ја пофалиле изведбата на Ноулс, емоционалните и страсните вокали и ја нарекле нејзина најдобра работа до денеска. Синглот имал голем комерцијален успех, заземајќи ги првите места на табелите во преку осум европски земји како и на третото место на [[Билборд Хот 100|''Билборд'' Хот 100]] во САД. Исто така се искачил на првото место во Обединетото Кралство со што станал најдобро продаваниот сингл на Ноулс до денес. Освоил мулти-платинеста сертификација во Австралија, во Канада, во Данска, во Нов Зеланд, во Шпанија, во Швајцарија и во Обединетото Кралство. Музичкото видео за песната е режирано од Џејк Нава во [[црно-бела техника]]. Видеото било премиерно покажано заедно со „Single Ladies“ на шоуто ''[[Total Request Live]]'' на [[MTV]] на 13 октомври 2008. Постои и видео за шпанската верзија на песната. Песната била промовирана од страна на Ноулс за време на неколку настапи во живо во телевизиски емисии вклучувајќи ја изведбата на ''[[The Oprah Winfrey Show]]'', на неколку церемонии, вклучувајќи ги [[52ри Греми Награди|52рите Греми Награди]] и нејзината светска турнеја [[I Am... Турнеја]]. „If I Were a Boy“ била преработена од американската кантри пејачка [[Риба Мекентајр]] за телевизиската програма''CMT Unplugged'' и студио верзија била издадена како втор сингл од нејзиниот албум од 2010, ''[[All the Women I Am]]''. ==Заднина== „If I Were a Boy“ била напишана од [[Биси Џин]] како и од Тоби Гад, а продуцирана од Гад и Ноулс.<ref name="Booklet"/> Џин го напишала поголемиот дел од текстот на песната земајќи инспирација од тешко раскинување.<ref name="Billing">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.songwriteruniverse.com/bcjean123.htm|title=BC Jean Co-Writes #1 Hit "If I Were A Boy" for Beyonce, Signs With J Records and Releases Debut Single|last=Видран|first=Џонатан|publisher=Songwriter Universe|accessdate=2010-12-24}}</ref> Еден ден додека Џин и продуцентот Тоби Гад се шетале во Тајмс Сквер, стигнале во пицерија. Додека била во искушение, Џин успеала да не јаде пица бидејќи била на диета. Потоа почнала да мисли дека кога би била момче би ја изела пицата без да жали. По идејата, таа помислила дека кога навистина би била момче, би била подобар маж кон нејзиниот бивш љубовник.<ref name="Billing"/> Гад ја охрабрил да ги сними нејзините идеи во студиото. Таму, таа дошла со текстот и мелодијата и ја снимила песната за помалку од половина час. По комлетирањето на верзијата, нејзината компанија ја одбила песната.<ref name="Billing"/> Ноулс потоа снимила нова верзија и ја ставила во првиот диск на нејзиниот трет студиски албум, ''[[I Am... Sasha Fierce]]''.<ref name="tele">{{Наведена мрежна страница|url=http://blogs.telegraph.co.uk/culture/neilmccormick/5690438/Beyonce_vs_BC_Jean_girls_behaving_badly/|title=Beyoncé vs BC Jean: girls behaving badly|last=Меккормик|first=Нил|date=2008-11-10|work=Daily Telegraph|publisher=David and Frederick Barclay|accessdate=2009-02-27|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304040349/http://blogs.telegraph.co.uk/culture/neilmccormick/5690438/Beyonce_vs_BC_Jean_girls_behaving_badly/|url-status=dead}}</ref> ===Контроверзија=== Ноулс била обвинета за крадење на „If I Were a Boy“ од идната пејачка Биси Џин. [[Роџер Фридмен]], коментирајќи на [[Fox News Channel]], објавил профил на 14 октомври 2008 со страната на приказната од [[Биси Џин]] изјавувајќи дека таа дури и не знаела дека Ноулс ја снимила песната сè додека нејзиниот татко [[Метју Ноулс]] агресивно барал издавачки права на нејзината песна, така што тој ќе може да го стави името на Ноулс на пишувачките кредити.<ref name="ins">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.theinsider.com/news/1264111_Between_Beyonce_and_BC_Jean |title=Between Beyonce and BC Jean... |date=2008-10-15 |accessdate=2010-05-13 |work=[[The Insider (newspaper)|The Insider]] |publisher=Neri & Associates NeriVerbanac Public Affairs |archive-date=2010-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109115231/http://www.theinsider.com/news/1264111_Between_Beyonce_and_BC_Jean |url-status=dead }}</ref> Биси Џин на својот профил на [[Myspace]] го изразила своето незадоволство: <blockquote> „Читав некои коментари и сакам верзијата да дојде директно од устата на коњот – IF I WERE A BOY е моја песна; ДА, јас ја напишав; Тоа е моја приказна; болна приказна и песната ми е многу мила. Можете да ја слушнете оригиналната верзија на мојата мајспејс страница.“<ref name="ins"/> </blockquote> Откако верзијата на Џин на „If I Were a Boy“ била одбиена од нејзината снимачка компанија, [[Тоби Гад]] ја зел песната назад и почнал да им ја претставува на големи артисти.<ref name="fox">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,437442,00.html |title=Beyonce's 'Stolen' New Hit Record |date=2008-10-14 |accessdate=2010-05-13 |publisher=[[News Corporation]] |work=[[Fox News Channel]] |author=[[Роџер Фридман]]}}</ref> На Ноулс ѝ се допаднала песната и снимила своја верзија за нејзинот албум, ''[[I Am... Sasha Fierce]]''.<ref name="tele"/> Fox News подоцна изјавиле дека Ноулс и Џин ги поправиле односите. Дел од нивниот договор бил дека Ноулс требало да сними дует со Џин за нејзиниот прв албум, откако таа ќе најдела сопствена издавачка куќа. Сепак, овој договор никогаш не бил спроведен.<ref name="fox"/> ==Композиција== {{Listen |filename = Beyonce IfIWere aBoy.ogg |pos = right |title = „If I Were a Boy“ |description = Музичките критичари ја пофалиле измачената изведба на Ноулс и нејзините ѕвездени и страсни вокали на песната. }} „If I Were a Boy“ е [[поп-музика|поп]] [[балада]] поставена во вообичаено време компонирана од забрзано [[темпо]] со 90 удари во минута,<ref name="sheet">{{наведени вести|title=If I Were a Boy digital sheet music (Digital Download)|work=''MusicNotes.com''|publisher=[[Cherry Lane Music|Cherry Lane Music Co., Inc]]}}</ref> и напишана во [[Ге-дур]] скалата. Стихот ја следи акордната прогресија [[vi-IV-I-V]].<ref name = "Marc Hirsh">Хирш, Марк. [http://www.boston.com/ae/music/articles/2008/12/31/striking_a_chord/ "Striking a Chord"], ''The Boston Globe'', 31 декември 2008.</ref> Вокалите на Ноулс се движат од G♯₃ до E₅.<ref name="sheet"/> Песната е прва на дискот ''I Am ...'' и стои како единствена песна за која Ноулс не помогнала во пишувањето. Ноулс објаснила за ''[[Essence (магазин)|Essence Magazine]]'' дека „If I Were a Boy“ е поразлична од нејзините претходни песни<ref name="ew 1">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mtv.com/news/articles/1596573/20081008/knowles_beyonce.jhtml |title=Beyonce Releases Two Tracks From 'I Am ...' , Inspired By Jay-Z And Etta James |author=Jennifer Vineyard |date=2008-10-08 |accessdate=2010-07-03 |work=[[MTV Вести|MTV News]] |publisher=[[MTV Networks]] |archive-date=2012-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120619051814/http://www.mtv.com/news/articles/1596573/beyonce-releases-two-tracks-from-i.jhtml |url-status=dead }}</ref> бидејќи не е традиционална [[Современ Р&Б|Р&Б]] песна.<ref name="hip online">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hiponline.com/8282/beyonce-knowles-biography.html|title=Beyonce Knowles biography|date=2009-11-09|work=Hip Online|accessdate=2010-07-28|archive-date=2011-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20110101164506/http://www.hiponline.com/8282/beyonce-knowles-biography.html|url-status=dead}}</ref> Таа сакала да проба нешто со посилен текст бидејќи луѓето имаат големи очекувања.<ref name="amazon">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amazon.com/Beyonce/e/B000APOLQ4 |title=Beyonce Biography |publisher=Amazon Inc. |work=Amazon.com|Amazon|date=2008-11-18|accessdate=2010-07-28}}</ref> Ноулс потоа објаснила дека морала да ја проба песната бидејќи се сетила дека [[Арета Френклин]] рекла дека добра пејачка е онаа која знае да пее сè и да го направи свое.<ref name="ew 1"/> Музичките критиачри забележале дека песната изгледа како мешавина од нејзиниот хит од 2006, „[[Irreplaceable]]“, синглот од 2007 „[[Big Girls Don't Cry (песна од Ферги)|Big Girls Don't Cry]]“ од [[Ферги (пејачка)|Ферги]] и синглот од 2007 на [[Кјара]], „[[Like a Boy]]“.<ref name="about"/> Спред Леа Гринблат од ''[[Entertainment Weekly]]'', „If I Were a Boy“ расте со мелодични настапи и непоколебливи чувства во неговиот текст.<ref name="Greenblatt">Гринблат, Леа. (2008-11-05) [http://www.ew.com/ew/article/0,,20237810,00.html Review: ''I Am... Sasha Fierce''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140924040753/http://www.ew.com/ew/article/0,,20237810,00.html |date=2014-09-24 }}. ''[[Entertainment Weekly]]''. [[Time Inc.]]. Посетено на 2009-11-11.</ref> Песната претежно е за тажна улога за замена на експериментот,<ref name="blender"/> со Ноулс која раскажува за момче и како може да го третира, покажувајќи ја ранливоста на жените.<ref name="tele"/> Таа исто така се прашува како би било да пие пиво, да брка девојки,<ref>{{Наведена мрежна страница |last=Стердан |first=Дарил |title=Review Album: Beyoncé – I AM ... SASHA FIERCE |url=http://jam.canoe.ca/Music/Artists/B/Beyonce/AlbumReviews/2008/11/18/7453821-sun.html |work=Jam!|Canoe Jam!]]'' |publisher=[[Sun Media]] |accessdate=2010-12-11}}</ref> и продолжува да пее за нејзиното „ставање на прво место“ и го пее рефренот за тоа како таа би била „подобар маж“ бидејќи знае „колку боли кога [ние] ги губиме [оние] кои ги сакаме, [бидејќи] тој [нè] има земено здраво за готово.“<ref>{{наведени вести|url=http://www.people.com/people/article/0,,20231737,00.html|title=Beyoncé's Double Debut|last=Тапер|first=Кристина|date=8 октомври 2008|work=People (magazine)|publisher=[[Time Inc.]]|accessdate=15 декември 2010|archive-date=2011-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20110108195011/http://www.people.com/people/article/0,,20231737,00.html|url-status=dead}}</ref> Како целост, текстот на песната наведува на изразување на тага поради недоразбирањата меѓу половите и обвинение на машката страна во врската.<ref name="about"/> Песната дава одличен измачен настап на Ноулс,<ref name="Kellman"/> а Бил Лемб од [[About.com]] ги квалификувал нејзините вокали како исконтролирани, емоционални<ref name="about"/> и страсни, според Ник Левин од Digital Spy.<ref name="Nick"/> ==Издавање== „If I Were a Boy“ и „[[Single Ladies (Put a Ring on It)]]“ биле издадени истовремено како два водечки синглови од албумот за да ги демонстрираат различните личности на Ноулс: едната која ја претставува нејзината интимна страна и другата наречена „Саша“, нејзиното [[алтер его]] кое ја претставува поагресивната и поживата личност.<ref name="mtv1">{{наведени вести|url=http://www.mtv.com/news/articles/1596842/20081010/knowles_beyonce.jhtml|title=Beyonce's Very Different New Videos: One Has Dancing, One Has Relationship Problems|last=Винјард|first=Џенифер|date=2008-10-13|work=[[MTV Вести|MTV News]]|publisher=[[MTV Networks]]|accessdate=2010-12-11|archive-date=2012-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20121103114517/http://www.mtv.com/news/articles/1596842/beyonce-releases-two-very-different-new-music-videos.jhtml|url-status=dead}}</ref> „If I Were a Boy“, заедно со „Single Ladies“, биле веднаш насочени кон радио станиците во САД на 7 октомври 2008.<ref>{{наведени вести|url=http://www.mtv.com/news/articles/1594626/20080911/knowles_beyonce.jhtml|title=Beyoncé's New LP, Featuring Justin Timberlake, Due November 18|last=Вена|first=Џоклин|date=12 септември 2008|work=[[MTV Вести|MTV News]]|publisher=[[MTV Networks]]|accessdate=15 декември 2010|archive-date=2008-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20080915033502/http://www.mtv.com/news/articles/1594626/20080911/knowles_beyonce.jhtml|url-status=dead}}</ref> Сепак, двете песни биле премиерно прикажани наредниот ден.<ref name="rap4">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2008/10/08/new-music-beyonce-single-ladies-and-if-i-were-a-boy/ |title= New Music: Beyoncé – ‘Single Ladies’ AND ‘If I Were a Boy’ |accessdate=2010-12-14 |date=2008-10-08 |work=[[Rap-Up|Rap Up]] |publisher=Девин Лазерин}}</ref> Двата синглови потоа биле испратени до ритмичките радија,<ref name="us_radio">[http://gfa.radioandrecords.com/publishGFA/GFANextPage.asp?sDate=10/12/2008&Format=9 Rhythmic – Week Of: October 12, 2008] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140315053427/http://gfa.radioandrecords.com/publishGFA/GFANextPage.asp?sDate=10%2F12%2F2008&Format=9 |date=2014-03-15 }} Radio and Records. 2008-10-12. Retrieved 2010-12-09.</ref> [[Мејнстрим Топ 40 (Поп Песни)|мејнстрим радијата]] и до [[Возрасни Топ 40|возрасните современи радија]] на 12 октомври 2008.<ref name="ad1">{{наведени вести|url=http://insidetv.ew.com/2008/10/15/split-personali/|title=Split personality for new Beyoncé album|author=Крис Вилман|date=2008-10-15|work=[[Entertainment Weekly]]|publisher=[[Time Inc.]]|accessdate=2010-12-15|archive-date=2011-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721172536/http://insidetv.ew.com/2008/10/15/split-personali/|url-status=dead}}</ref> Дигиталната компонента на песната била овозможена на 18 ноември 2008 во САД.<ref name="nov">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.amazon.com/dp/B001KR5RK0 |title=If I Were A Boy |date=2008-11-18 |accessdate=2010-05-13 |publisher=Amazon Inc |work=Amazon US}}</ref> Во Германија, „If I Were a Boy“ бил издаден како [[Компактен Диск сингл|ЦД сингл]] со „Single Ladies“ како Б-страна на синглот на 7 ноември 2008.<ref name="ger">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amazon.de/dp/B001HZUTNU |title=If I Were a Boy [Single] |publisher=Amazon Inc.|work=Amazon.com|Amazon Germany|accessdate=2009-11-30 |language=de}}</ref> Во Обединетото Кралство, „If I Were a Boy“ добил официјално издавање како ЦД сингл и [[музичко симнување|дигитален]] сингл заедно со „Single Ladies“ како Б-страна на 10 ноември 2008.<ref name="amazon.uk">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amazon.co.uk/dp/B001KOKSJ8 |title=If I Were a Boy |work=Amazon.com|Amazon Uk|publisher=Amazon Inc. |date=2008-11-07|accessdate=2010-12-10}}</ref> Поради зголемената популарност, „Single Ladies“ бил издаден само како сингл за спуштање заедно со пет [[ремикс]]ови на 16 февруари 2009.<ref name="amazon.uk"/> Неколку денс ремиксови на „If I Were a Boy„ биле овозможени за набавка во САД подоцна на 10 февруари 2009.<ref name="ama1">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.amazon.com/dp/B001U7ZMFK |title=If I Were A Boy – Dance Mixes – Volume I |date=2009-02-10 |accessdate=2010-05-13 |publisher=Amazon Inc |work=''Amazon US''}}</ref><ref name="ama2">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.amazon.com/dp/B001U7SQV2 |title=If I Were A Boy – Dance Mixes – Volume II |accessdate=2010-05-13 |publisher=Amazon Inc |work=''Amazon US''}}</ref> ===Ремиксови=== [[Шпански јазик|Шпанската верзија]] на песната, насловена како „Si Yo Fuera un Chico“, е вклучена на верзијата на албумот кој бил продаван на [[iTunes Store]] во Шпанија и Мексико.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.saharis.com/store/osc/product_info.php?products_id=10097 |title=Beyonce in Mexico |publisher=Saharis Online |date=2008-11-08 |accessdate=2010-02-04 |archive-date=2012-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120306210720/http://www.saharis.com/store/osc/product_info.php?products_id=10097 |url-status=dead }}</ref> Шпанската верзија имала официјално музичко видео уредено од оригиналниот клип исто како и за нејзината претходна песна „Irreemplazable“, шпанската верзија на „Irreplaceable“.<ref name="you">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.co.uk/artists/beyonce/video/si-yo-fuera-un-chico|title=Beyoncé – Si Yo Fuera Un Chico |date=2009-10-02|work=MTV|MTV Uk|publisher=[[MTV Networks]]|accessdate=2010-12-14}}</ref> „Si Yo Fuera un Chico“ била издадена како самостоен сингл во Шпанија, маркетирана како „Si Yo Fuera un Chico (If I Were a Boy)“ за да се избегнат забуни.<ref name="spain"/> На 23 октомври 2008, се појавил ремикс на песната со [[Jive Records|Ли Кар]] кој се соочил со песната, но од машка перспектива.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rhythmnblues.wordpress.com/2008/10/23/beyonce-feat-lee-carr-if-i-were-a-boy-remix/ |title=Beyonce feat. Lee Carr – "If I Were A Boy" remix |author=Cleon |date=2008-10-23 |publisher=Rhythm N Blues (WordPress) |accessdate=2010-12-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081028205333/http://rhythmnblues.wordpress.com/2008/10/23/beyonce-feat-lee-carr-if-i-were-a-boy-remix/ |archivedate=2008-10-28 |url-status=dead }}</ref> Друг ремикс со [[Р.Кели]] бил испратен на интернет на 24 ноември 2008. Во ремиксот, пејачот ѝ одговара на прашањата на Ноулс поставени во вистинската верзија. Ремиксот е поставен како тие двајца да водат разговор.<ref name="rap3">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2008/11/24/new-music-beyonce-f-r-kelly-if-i-were-a-boy-remix/ |title=New Music: Beyoncé Feat. R. Kelly – ‘If I Were a Boy (Remix)’ |accessdate=2010-12-14 |date=2008-11-24 |work=[[Rap-Up|Rap Up]] |publisher=Devin Lazerine}}</ref> ==Критички прием== „If I Were a Boy“ била генерално добро прифатена од музичките критичари кои ја пофалиле изведбата на Ноулс и ја нарекле нејзината најдобра песна досега. Рецензентот од ''[[Билборд (магазин)|Билборд]]'', Чак Тејлор ѝ дал на песната позитивна оценка, пишувајќи дека „If I Were a Boy“ е „највлијателна песна“ на Ноулс по '[[Listen (песна)|Listen]]'. Тој го пофалил нејзиниот вокален настап нарекувајќи го „воодушевувачки, ексклузивно емотивен, меланхоличен и зрел“. Тој исто така рекол дека песната „испушта мирис на [[Награди Греми|Греми Награда]].“<ref name="bil">{{Наведена мрежна страница|url=http://uk.reuters.com/article/idUKTRE49G7LJ20081017|title=Billboard singles reviews: Beyonce, Britney|last=Тејлор|first=Чак|date=2008-10-17|work=[[Билборд (магазин)|Билборд]]|publisher=[[Ројтерс|Reuters Group Limited, Reuters Group PLC]]|accessdate=2008-10-20|archive-date=2012-07-17|archive-url=https://archive.today/20120717093224/http://uk.reuters.com/article/idUKTRE49G7LJ20081017|url-status=dead}}</ref> Бил Лемб од [[About.com]] на почетокот во прегледот на албумот изјавил дека „If I Were a Boy“ била обврзана да стане еднакво голем сингл како и 'Irreplaceable'. Сепак, „Single Ladies (Put a Ring on It)“ имала потенцијал да ја прикрие со своето силно отскокнување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://top40.about.com/b/2008/10/09/beyonce-swings-for-the-fences-on-new-singles-if-i-were-a-boy-and-single-ladies.htm|title=Beyoncé Swings for the Fences on New Singles "If I Were a Boy" and "Single Ladies"|last=Лемб|first=Бил|date=2008-10-09|work=About.com|publisher=[[The New York Times Company]]|accessdate=2008-10-20|archive-date=2008-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20081012063541/http://top40.about.com/b/2008/10/09/beyonce-swings-for-the-fences-on-new-singles-if-i-were-a-boy-and-single-ladies.htm|url-status=dead}}</ref> Во посебниот преглед на самиот сингл, Лемб ја наградил песната со пет ѕвезди од можи пет, нарекувајќи ја најдобро достигнување на Ноулс и најголем напор до денес. Потоа забележал дека песната се совпаѓа совршено со нејзиниот „голем репертоар“ и содржи одличен настап кој е контролиран, но емоционален. Тој ги потврдил и изјавите на Чак Тејлор велејќи дека „If I Were a Boy“ може да ја врати Грени Наградата за Снимка на Годината за кое „Irreplaceable“ бил номиниран во 2008.<ref name="about">{{Наведена мрежна страница|url=http://top40.about.com/od/singles/gr/beyonceboy.htm|title=Review of the Beyoncé Single "If I Were a Boy"|work=About.com|publisher=[[The New York Times Company]]|accessdate=2010-01-15|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305072331/http://top40.about.com/od/singles/gr/beyonceboy.htm|url-status=dead}}</ref> Сал Кинкемани од [[Slant Magazine]] рекол дека песната содржи „еден дел од 'Irreplaceable', еден дел од 'Big Girls Don't Cry' и еден дел од 'Like a Boy' од Кјара.“ Исто така напишал дека песната има потенцијал да стане успешна исто колку и „Irreplaceable“ и изјавил дека дефинитивно ќе биде голем хит на [[Радио|радијата]].<ref name="Cinquemani">Cinquemani, Sal. (2008-11-12) [http://www.slantmagazine.com/music/review/beyonce-i-am-sasha-fierce/1567 Review: ''I Am... Sasha Fierce'']. [[Slant Magazine]]. Посетено на 2009-11-11.</ref> Пишувачот од [[Allmusic]], Анди Келман рекол дека „If I Were a Boy“ звучи како „водна позадина за финалето на натпревар по пеење“ и изгледа како најситакнатата песна на ''I Am... Sasha Fierce'' благодарение на текстот и измачениот настап на Ноулс.<ref name="Kellman">Келман, Анди. [{{Allmusic|class=album|id=r1451954|pure_url=yes}} Review: ''I Am... Sasha Fierce'']. [[Allmusic]] [[Rovi Corporation]]. Посетено на 2009-11-11.</ref> Матос Микеланџело од ''[[The A.V. Club]]'' забележал дека „If I Were a Boy“ има „проформулиран“ текст кој совршено се вклопува во возрасните улоги на англиската глумица, [[Хејли Милс]] од доцните 1960-ти.<ref name="a.v">{{Наведена мрежна страница|author=Michaelangelo Matos|url=http://www.avclub.com/articles/beyonce-i-am-sasha-fierce,6733/ |title=Music – Album Review – Beyoncé: 'I Am... Sasha Fierce' |work=[[The A.V. Club]] |publisher=[[The Onion]] |date=2008-11-17 |accessdate=2010-06-20}}</ref> Ник Левин од Digital Spy на прегледот на албумот рекол дека „If I Were a Boy“ има најинтересен текст во целиот албум.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.digitalspy.co.uk/music/albumreviews/a136159/beyonce-i-am-sasha-fierce.html |title=Music – Album Review – Beyoncé: 'I Am... Sasha Fierce' |work=Digital Spy|publisher=[[Hachette Filipacchi Médias|Hachette Filipacchi (UK) Ltd]]|last=Левин|first=Ник|date=2008-11-17 |accessdate=2010-05-30}}</ref> Подоцна, во прегледот на самиот сингл, Ник ја наградил песната со четири од пет ѕвезди изјавувајќи дека вокалите ма Ноулс во „If I Were a Boy“ се страсни и го пофалил фактот што текстот не е препишан, содржи „емоционален удар“ и многу силна мелодија која ги тера луѓето да се чувствуваат како да ја знаат песната.<ref name="Nick">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.digitalspy.co.uk/music/singlesreviews/a134536/beyonce-if-i-were-a-boy.html |title=Music – Beyoncé: 'If I Were A Boy' |work=Digital Spy|publisher=[[Hachette Filipacchi Médias|Hachette Filipacchi (UK) Ltd]]|last=Левин|first=Ник|date=2008-11-10 |accessdate=2010-12-14}}</ref> Џона Вејнер од ''[[Blender (магазин)|Blender]]'' рекол дека „If I Were a Boy“ е чудо од „бавно-готвена шунка, тажен експеримент за замена на улогите“ кој може да с докаже како корисен ако Ноулс и [[Џеј-Зи]] имале професионален успех во случај на некои проблеми во нивниот брак.<ref name="blender">Вејнер, Џона (18 ноември 2008). [http://www.blender.com/guide/new/55397/i-am133sasha-fierce.html Review: ''I Am... Sasha Fierce'']. ''[[Blender (магазин)|Blender]]''. [[Dennis Publishing]]. Посетено на 2010-09-10.</ref> Рајан Домбал од [[Pitchfork Media]] ја нарекол песната „афективно и делотворно влијание на полот“.<ref name="Dombal">Домбал, Рајан. (2008-11-21) [http://pitchfork.com/reviews/albums/12462-i-am-sasha-fierce/ Review: ''I Am... Sasha Fierce'']. [[Pitchfork Media]]. Посетено на 2009-11-11.</ref> Колин Мекгуир од [[PopMatters]] ја одбрал „If I Were a Boy“ за една од најубавите песни на првиот диск ''I Am...''.<ref name="McGuire">Мекгуир, Колин. (2009-02-09) [http://www.popmatters.com/pm/review/69482-beyonce-i-am-sasha-fierce/ Review: ''I Am... Sasha Fierce'']. [[PopMatters]]. Посетено на 2009-11-11.</ref> За разлика од добрите критики, Џулијан Марсзалек од [[Dotmusic]] ѝ дал измешан преглед на песната, пишувајќи дека „If I Were a Boy“ е навистина интересно мислење за балада која ги истражува слабостите на човековата природа. Сепак, рекол дека покрај најдобрите намети на Ноулс да открие какви се мажите, таа ќе биде најдобро посоветувана да ги остави разликите меѓу половите како слатка мистерија, пред мажите да изразат желба да откријат како би било да бидат жени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://uk.launch.yahoo.com/081114/33/2206y.html |title=Beyoncé If I Were A Boy Single Review, New single reviews and latest single releases on Yahoo! Music|author=Julian Marszalek |work=[[Dotmusic]] |publisher=[[Yahoo|Yahoo!]] |date=2008-11-14 |accessdate=2010-01-15}}</ref> Слично, Стејси Андерсон од ''[[Spin]]'' не бил многу импресиониран од „If I Were a Boy“ нарекувајќи ја „сјајна“ и досадна балада.<ref name="spin">Андерсон, Стејси (12 декември 2008). [http://www.spin.com/reviews/beyonc%C3%A9-i-am%E2%80%A6sasha-fierce-music-worldcolumbia Review: ''I Am... Sasha Fierce''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110617105639/http://www.spin.com/reviews/beyonc%C3%A9-i-am%E2%80%A6sasha-fierce-music-worldcolumbia |date=2011-06-17 }}. ''[[Spin]]''. Spin Media LLC. Посетено на 2010-09-10.</ref> Бил Лемб од [[About.com]] ја рангирал песната на петтото место на неговиот спосок на Топ 100 Поп Песни од 2008, пишувајќи: „Без разлика дали ќе се согласите или нема да се согласите со изјавите во песната, настапот на Бијонсе е зачудувачки. Ова е пример како поп-музиката може да биде предизвикувачка и значајна.“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://top40.about.com/od/top10lists/tp/top100songs2008.09.htm|title=Top 100 Pop Songs 2008|last=Lamb|first=Bill|work=About.com|publisher=[[The New York Times Company]]|accessdate=2010-11-27|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303201039/http://top40.about.com/od/top10lists/tp/top100songs2008.09.htm|url-status=dead}}</ref> „If I Were a Boy“ била номинирана во категоријата за Најдобра Странска Песна на музичките награди од 2009 во [[Хрватска]], [[Порин (музичка награда)|Porin Awards]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.porin.info/index.php?what=porin&w=nominacije&id=1 |title=Institut Hrvatske Glazbene Industrije – Nominacije "Porin 2009" |publisher=Croatian Phonographic Association |language=hr |accessdate=May 30, 2010}}</ref> ==Успех на табелите== [[Податотека:I Am... Tour 25.jpg|left|thumb|220px|Ноулс ја изведува „If I Were a Boy“ во [[O2 Арената (Лондон)|O₂ Арената]], во [[Лондон]], [[Англија]].]] „If I Were a Boy“ се искачил на стоттото место на [[Билборд Хот 100|''Билборд'' Хот 100]], според продажбите засновани на радијата на 25 октомври 2008.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/#/charts/hot-100?chartDate=2008-10-25&order=gainer |title=Hot 100 – Week of October 25, 2008 |work=[[Билборд (магазин)|Billboard]]|publisher=[[Prometheus Global Media]] |date=November 1, 2008 |accessdate=December 11, 2010}}</ref> Потоа во третата недела (8 ноември 2008), значително се искачил од шеесет и осмото место на третото место<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/charts/hot-100?chartDate=2008-11-08 |title=Hot 100 – Week of November 8, 2008 |work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] |publisher=[[Prometheus Global Media]] |date=2008-11-08 |accessdate=2010-07-19}}</ref> и според дигиталните спуштања се искачил директно на првото место на Хот Дигитални Песни со 190,000 копии.<ref name="yahoo">{{Наведена мрежна страница |url=http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/18590/week-ending-oct-26-2008-headbangers-beat-out-high-schoolers |pages=2 |title=Week Ending Oct. 26, 2008: Headbangers Beat Out High-Schoolers |author=Paul Grein |date=2008-10-28 |accessdate=2010-08-07 |work=[[Yahoo! Music]] |publisher=[[Yahoo|Yahoo!]] |archive-date=2008-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217004744/http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/18590/week-ending-oct-26-2008-headbangers-beat-out-high-schoolers/ |url-status=dead }}</ref> „If I Were a Boy“ станал десеттиот топ-пет синг на Ноулс на Хот 100 табелата како соло артист.<ref name="yahoo"/> На 15 ноември 2008, песната паднала на петтото место,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/charts/hot-100?chartDate=2008-11-20 |title=Hot 100 – Week of November 15, 2008 |work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] |publisher=[[Prometheus Global Media]] |date=2008-11-15 |accessdate=2010-07-19}}</ref> каде останала уште една недела.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/charts/hot-100?chartDate=2008-11-28 |title=Hot 100 – Week of November 22, 2008 |work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] |publisher=[[Prometheus Global Media]] |date=2008-11-22 |accessdate=2010-07-19}}</ref> Сепак, успеала да продолжи на третото место на 29 ноември 2008,<ref name="billboard.com">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/charts/hot-100?chartDate=2008-12-04 |title=Hot 100 – Week of November 29, 2008 |work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] |publisher=[[Prometheus Global Media]] |date=2008-11-22 |accessdate=2010-07-19}}</ref> а за тоа време се враќала на првото место на Хот Дигитални Песни<ref name="billboard1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/charts/digital-songs?chartDate=2008-12-11 |title=Digital Songs – Week of November 29, 2008 |work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] |publisher=[[Prometheus Global Media]] |date=2008-11-29 |accessdate=2010-07-19}}</ref> со 170,000 продадени копии.<ref name="yahoo 2">{{Наведена мрежна страница |url=http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/20227/week-ending-nov-16-2008-teens-on-top/?page=5 |title=Week Ending Nov. 16, 2008: Teens On Top |author=Paul Grein |date=2008-11-19 |accessdate=2010-08-07 |work=[[Yahoo! Music]] |publisher=[[Yahoo|Yahoo!]] }}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> „If I Were a Boy“ продал 654,000 диигитални примероци за помалку од четири недели.<ref name="yahoo 2"/> Следната недела, песната паднала на второто место на табелата за Хот Дигитални Песни, со 160,000 спуштања бидејќи првото место го зафатил другиот сингл на Ноулс „Single Ladies (Put a Ring on It)“, кој за првпат се појавил на табелата со 204,000 продадени копии.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.newsabahtimes.com.my/nstweb/fullstory/23967 |title=Beyoncé: I Am... Bigger Than Nickelback, David Cook |author=David Jenson |work=[[New Sabah Times]] |date=2008-11-30 |accessdate=2010-12-17 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930131222/http://www.newsabahtimes.com.my/nstweb/fullstory/23967 |url-status=dead }}</ref> „If I Were a Boy“ ја одржувал својата позиција на третото место додека „Single Ladies“ се искачил на второто место на Хот 100 Табелата. Ноулс станала шестиот женски изведувач кој имал две песни во првите пет места.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://login.vnuemedia.com/bbbiz/search/article_display.jsp?vnu_content_id=1003917666 |title=T.I. Fends Off Beyonce, Remains Atop Hot 100 |author=Jonathan Cohen |work=Billboard |publisher=Prometheus Global Media |date=November 27, 2008 |accessdate=December 15, 2010 |archive-date=2012-07-17 |archive-url=https://archive.today/20120717084137/http://login.vnuemedia.com/bbbiz/search/article_display.jsp?vnu_content_id=1003917666 |url-status=dead }}</ref> „If I Were a Boy“ се искачил на третото место на Хот 100,(воедно и неговата највисока позиција) и останал таму уште две недели.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/charts/hot-100?chartDate=2008-12-18 |title=Hot 100 – Week of December 13, 2008 |work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] |publisher=[[Prometheus Global Media]] |date=2008-12-13 |accessdate=2010-07-19}}</ref> На 13 октомври 2009, синглот продал преку 2,000,000 копии и добил дупла-платинеста сертификација од [[Здружение на музичките сниматели на Америка|Снимачката Индустриска Асоцијација на Америка]].<ref name="riaa">{{наведени вести|url=http://riaa.com/goldandplatinumdata.php?resultpage=1&table=SEARCH_RESULTS&artist=Beyonce&startMonth=1&endMonth=1&startYear=1958&endYear=2008&sort=Artist&perPage=25|title=Gold and Platinum|publisher=[[Здружение на музичките сниматели на Америка|Recording Industry Association of America]]|accessdate=2008-04-02}}</ref> Од јули 2010, „If I Were a Boy“ продал повеќе од 2,393,000 копии во САД.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/59466/chart-watch-extra-gagas-nice-round-number/?page=2 |title=Chart Watch Extra: Gaga's Nice Round Number |author=Paul Grein |date=2010-07-23 |accessdate=2010-08-07 |work=[[Yahoo! Music]] |publisher=[[Yahoo|Yahoo!]] |archive-date=2010-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100814201117/http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/59466/chart-watch-extra-gagas-nice-round-number/?page=2 |url-status=dead }}</ref> На 2 ноември 2008, „If I Were a Boy“ бил најголемиот деби сингл на неделата на [[ARIA Charts|Австралиската Табела за Синглови]], искачувајќи се на дванаесеттото место само според дигиталните спуштања.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://australian-charts.com/weekchart.asp?year=2008&date=20081102&cat=s |title=Australia Single Top 50 (November 2, 2008)|date=2008-11-02|accessdate=2010-08-07 |work=[[ARIA Charts]] |publisher=Hung Medien}}</ref> Песната подоцна се искачила на третото место за три непоследователни недели во ноември 2008.<ref name="aust">{{Наведена мрежна страница|url=http://australian-charts.com/weekchart.asp?year=2008&date=20081109&cat=s |title=Beyoncé – If I Were A Boy (Song) |work=[[ARIA Charts]] |publisher=Hung Medien |accessdate=2010-07-19}}</ref> Песната за првпат се искачила на осмото место во Нов Зеланд на 27 октомври 2008<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://charts.org.nz/weekchart.asp?year=2008&date=20081027&cat=s |title=New Zealand charts portal |work=[[Музичка Индустриска Асоцијација на Нов Зеланд|Recording Industry Association of New Zealand]] |publisher=Hung Medien |date=2008-10-27 |accessdate=2010-07-19 |archive-date=2012-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120129040047/http://www.charts.org.nz/weekchart.asp?year=2008&date=20081027&cat=s |url-status=dead }}</ref> а највисоката позиција била второто место на која останала четири непоследователни недели во ноември и декември 2008.<ref name="new">{{Наведена мрежна страница |url=http://charts.org.nz/showitem.asp?interpret=Beyonc%E9&titel=If+I+Were+A+Boy&cat=s |title=Beyoncé – IF I Were a Boy (Song) |work=[[Музичка Индустриска Асоцијација на Нов Зеланд|Recording Industry Association of New Zealand]] |publisher=Hung Medien |accessdate=2010-07-19 |archive-date=2012-07-07 |archive-url=https://archive.today/20120707040409/http://charts.org.nz/showitem.asp?interpret=Beyonc%E9&titel=If+I+Were+A+Boy&cat=s |url-status=dead }}</ref> Песната добила Платина после дванаесет недели со продадени 15,000 копии.<ref name="nz">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.radioscope.net.nz/index.php?option=com_content&task=view&id=77&Itemid=61 |title=September 13, 2009: New Zealand Gold Certification |accessdate=2009-09-22 |publisher=[[Radioscope]] |archiveurl=https://archive.today/20110824195845/http://www.radioscope.net.nz/index.php?option=com_content&task=view&id=77&Itemid=61 |archivedate=2011-08-24 |url-status=live }}</ref> Во Обединетото Кралство, „If I Were a Boy“ се искачил на второто место на [[UK Singles Chart|Британската Табела за Синглови]] со 64,554 спуштени копии на 9 ноември 2008.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.chartstats.com/chart.php?week=20081115 |title=UK Singles Top 75 (November 9, 2008) |work=The Official Charts Company |publisher=Chart Stats |date=2008-11-02 |accessdate=2010-07-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110726100921/http://www.chartstats.com/chart.php?week=20081115 |archivedate=2011-07-26 |url-status=live }}</ref> Во втората недела, песната паднала на третото место со 57,917 копии.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.chartstats.com/chart.php?week=20081122 |title=UK Singles Top 75 (November 16, 2008) |work=The Official Charts Company |publisher=Chart Stats |date=2008-11-09 |accessdate=2010-07-13 |archiveurl=https://archive.today/20120717214145/http://sport.onet.pl/motorowe/motocykle/koszmarny-wypadek-zawodnik-zmarl-w-szpitalu,1,3584663,wiadomosc.html |archivedate=2012-07-17 |url-status=live }}</ref> Сепак, следната недела „If I Were a Boy“ се искачил на првото место на 23 ноември 2008 со 47,949 копии,<ref name="chstat">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.chartstats.com/songinfo.php?id=34098|title=Chart Stats – Beyoncé – If I Were a Boy|accessdate=2010-03-07|work=The Official Charts Company|publisher=Chart Stats|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090306012932/http://www.chartstats.com/songinfo.php?id=34098|archivedate=2009-03-06|url-status=live}}</ref> правејќи го нејзиниот четврт број-еден сингл во Обединетото Кралство како соло артист и нејзиниот шест број-еден сингл, броејќи ги и оние на [[Destiny's Child]].<ref>{{наведени вести|url=http://www.billboard.com/bbcom/news/leona-lewis-back-atop-u-k-album-chart-1003896198.story|title=Lewis Back Atop UK Album Chart|last=Sexton|first=Paul|date=2008-11-24|work=[[Билборд (магазин)|Billboard]]|publisher=[[Prometheus Global Media]]|accessdate=2008-11-25|archiveurl=https://archive.today/20120719185416/http://www.billboard.com/bbcom/news/leona-lewis-back-atop-u-k-album-chart-1003896198.story%23/bbcom/news/leona-lewis-back-atop-u-k-album-chart-1003896198.story|archivedate=2012-07-19|url-status=live}}</ref> „If I Were a Boy“ останал во топ 5 кон крајот на 2008,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.chartstats.com/chart.php?week=20081227 |title=UK Singles Top 75 (December 28, 2008) |work=The Official Charts Company |publisher=Chart Stats |date=2008-11-02 |accessdate=2010-07-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110720043219/http://www.chartstats.com/chart.php?week=20081227 |archivedate=2011-07-20 |url-status=bot: unknown }}</ref> и станал 16 најдобро продаван сингл на годината.<ref name="ukchartsplus.co.uk"/> Покрај првото место на табелата во Британија, „If I Were a Boy“ поминал 5 непоследоварелни недели на [[ОК Р&Б Табела]]та. На 18 јануари 2009, бил победен од другиот сингл на Ноулс „Single Ladies (Put a Ring on It)“. Во десеттата недела на табелата, продажбите се зголемиле на 400,000 копии и песната станала првиот Златен сингл на Ноулс во Обединетото Кралство,<ref name="bpi"/> нејзиниот најдобро продаван соло сингл и 68 најдобро продаван сингл на минатата декада.<ref name="radio"/> ==Музичко видео== ===Позадина и концепт=== [[Податотека:Iiwabvidbk.jpg|thumb|200px|right|Ноулс портретира [[New York City Police Department|NYPD]] офицер во официјалното музичко видео за „If I Were A Boy“.]] [[Музичко видео|Музичкото видео]] за „If I Were A Boy“ е режирано од [[Џејк Нава]] и е снимено во [[црно-бела техника]] во [[Њујорк (град)|Њујорк Сити]] заедно со видеото за „Single Ladies (Put a Ring on It)“.<ref name="mtv2">{{наведени вести|url=http://www.mtv.com/news/articles/1621294/20090911/knowles_beyonce.jhtml|title=Beyoncé's VMA-Nominated 'Single Ladies' Video Began As An Afterthought|last=Montgomery|first=James|date=2009-09-12|work=[[MTV Вести|MTV News]]|publisher=[[MTV Networks]]|accessdate=2009-10-14|archive-date=2010-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100813112712/http://www.mtv.com/news/articles/1621294/20090911/knowles_beyonce.jhtml|url-status=dead}}</ref> Шпанската верзија на песната е исто така издадена под насловот „Si Yo Fuera Un Chico“ следејќи го истиот концепт на англиското видео само со шпанскиот наслов врз него.<ref name="you"/> Ноулс рекла дека видеото е и релевантно и рефлексивно на ставот на независна жена која e изложена на многу нешта во нејзината кариера.<ref name="respeconize.com">{{Наведена мрежна страница|url=http://respeconize.com/?p=241|title=I Am... Sasha Fierce|author=Sidney Miller|date=2008-11-27|accessdate=2010-08-01|publisher=Respeconize.com|archive-date=2011-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715174435/http://respeconize.com/?p=241|url-status=dead}}</ref> Во интервју со ''[[Билборд (магазин)|Билборд]]'', Ноулс објаснила дека видеото е главно за сите мали работи кои се витални во врската и дека ќе ги отсликува сите обични нешта кои мажите ги прават за да ги повредат другите во врската, како на пример кога не се јавуваат на нивниот телефон.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003873105|title=Beyonce Turns The Tables In 'Boy' Video |accessdate=2010-12-24|work=[[Билборд (магазин)|Billboard]]|publisher=[[Prometheus Global Media]]}}</ref> Прикажува раскажување за еден обичен ден на еден пар (игран од [[Национална Фудбалска Лига|NFL]] играчот Еди Гоинес како машки карактер и Ноулс како женскиот карактер) во заменувачка улога која е постигната и во текстот. Ова е визуелно откриено кон крајот на видеото каде се открива дека всушност мажот е полицаец и нештата што ги правел женскиот карактер за време на видеото ѝ се всушност секојдневно правени нејзе.<ref name="respeconize.com"/> Ноулс објаснила дека гледачите на видеото прво ќе го гледаат од друга перспектива, нејзиното однесување личи на абнормално. И кога на крајот ќе сфатат дека мажот ги правел сите тие работи во претходните сцени, станува многу јасно.<ref name="mtv1"/> Ноулс премиерно го прикажала музичкото видео заедно со видеото за „Single Ladies“ на шоуто ''[[Total Request Live]]'' на [[MTV]] на 13 октомври 2008.<ref name="mtv1"/> Видеото и неговата кореографија биле вклучени во нејзиниот ремикс албум, ''[[Above and Beyoncé – Video Collection & Dance Mixes|Above and Beyoncé]]''.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.beyonceonline.com/us/news/beyonc%C3%A9-release-above-and-beyonce-video-collection-dance-mixes |title=Beyoncé to Release Above and Beyoncé – Video Collection & Dance Mixes! |publisher=Beyoncé Knowles Official Website |date=2009-05-26 |accessdate=2009-11-30 |archive-date=2012-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314145646/http://www.beyonceonline.com/us/news/beyonc%C3%A9-release-above-and-beyonce-video-collection-dance-mixes |url-status=dead }}</ref> ===Синопсис=== Видеото започнува со Ноулс и нејзиниот маж и нивниот разговор составен од неколку зборови – „интимност,“ „искреност,“ „посветеност“ – и потоа ги велат зборовите – „Ти.“ „Јас.“ „Ние.“ – заедно. Кога почнува песната, Ноулс работи како полицаец и нејзиниот маж е толку поддржувачки што го прави својот доручек сам, поминува време на работа барајќи совршен подарок за нејзиниот ден и се воздржува од одење со неговите привлечни колешки за да може да биде слободен кога на неговата жена ќе ѝ заврши смената. Но таа воопшто не мисли на него. Наместо тоа, таа поминува време со нејзините колеги, претежно со нејзиниот машки партнер кој е вљубен во неа. Нејзиниот маж пробува да ѝ се јави, но таа го игнорира и му го исклучува телефонот. Подоцна, кога нејзиниот маж ќе ѝ го даде подарокот — обетки — таа ги остава и оди да танцува со нејзините колега. Нејзиниот маж се вознемурува и се соочува со неа за случката во нивниот дом, а таа глуми како тој да преувеличува за ништо: „Кога се одесуваш така,“ ѝ кажува тој, „Јас мислам дека не разбираш како правиш да се чувствувам.“ Ноулс потоа го прашува: „Зошто си толку љубоморен?. Јас не спијам со момчето.“ Потоа ситуацијата се менува и Ноулс почнува да плаче. Ситуацијата во која таа го ставаше мажот, испаѓа дека всушност е нејзината ситуација — тој е полицаец, а таа е жената која го поддржува. ===Признанија=== Видеото се појавило на седумдесет и второто место на ''[[Black Entertainment Television|BET: Notarized]] Топ 100 Видеа од 2008'' и на дваесет и деветтото место на ''Последен Повик 2008! Топ 50 Одбројувања'' [[Centric|BET J]]. Како додаток видеото е рангирано на 13 место на одбројувањето ''Заверено: Топ 100 Видеа за 2009'' на BET.<ref>{{Наведена мрежна страница |author=Black Entertainment Television's |title=Notarized: Top 100 Videos 2008 |url=http://www.bet.com/OnTV/BETShows/notarized_2008_%2Barticle.htm |publisher=[[Black Entertainment Television|BET]] |date=2008-12-16 |accessdate=2010-01-09 |archive-date=2009-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090121094752/http://www.bet.com/OnTV/BETShows/notarized_2008_+article.htm |url-status=dead }}</ref> Видеото бил номинитано на [[BET Awards|BET Наградите]] во категоријата за „Видео на Годината“, но наградата отишла кај „Single Ladies“.<ref name="bet">{{Наведена мрежна страница |url=http://randb.about.com/od/musicawardsshows/a/2009BETAwards.htm |title=2009 BET Awards |publisher=[[About.com]]. [[The New York Times Company]] |author=Mark Edward Nero |accessdate=February 28, 2011 |archive-date=2014-09-12 |archive-url=https://archive.today/20140912071724/http://randb.about.com/od/musicawardsshows/a/2009BETAwards.htm |url-status=dead }}</ref> Исто така добило номинација за „Најдобро Женско Видео“ на [[МТВ Видео Музички Награди|МТВ Видео Музички Награди во Јапонија во 2009 година]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mtvjapan.com/vmaj/top |title=MTV Video Music Awards Japan |publisher=[[MTV Networks|MTV Japan]] |accessdate=2010-07-19 |archive-date=2011-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111211185120/http://www.mtvjapan.com/vmaj/top }}</ref> и за „Најдобро Музичко Видео“ на NAACP Сликачките Награди во 2009.<ref name="NAACP09">{{наведени вести|url=http://www.naacpimageawards.net/40/releases/40th_nia_nominees_release.pdf|title=Nominees for 40th NAACP Image Awards Announced|date=2009-02-13|publisher=NAACP Image Awards|accessdate=2009-02-15|archive-date=2012-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20120803053856/http://www.naacpimageawards.net/40/releases/40th_nia_nominees_release.pdf|url-status=dead}}</ref> Музичкото видео добило Златна сертификација од [[Канадска Снимачка Индустриска Асоцијација|Канадската Снимачка Индустриска Асоцијација]] во јули 2009.<ref name="cria.ca">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.cria.ca/cert_db_search.php |title=Canadian Recording Industry Association (CRIA): Gold & Platinum |publisher=[[Canadian Recording Industry Association]] |accessdate=2010-07-19 |archive-date=2016-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160111074458/http://www.cria.ca/cert_db_search.php |url-status=dead }}</ref> ==Настапи во живо== Ноулс за првпат ја извела „If I Were a Boy“ на 6 ноември 2008 на [[MTV Европски Музички Награди|MTV Европските Музички Награди]].<ref name="rap5">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2008/11/06/2008-mtv-europe-music-awards-show/ |title=2008 MTV Europe Music Awards: Show |accessdate=2010-09-16 |date=2008-11-06 |work=Rap-Up|Rap Up|publisher=Devin Lazerine}}</ref> Таа потоа ја зазела сцената на ''[[The Oprah Winfrey Show]]'' за да ја изведе песната на 13 ноември 2008.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oprah.com/oprahshow/Beyonce-Performs-If-I-Was-a-Boy |title=Beyoncé Sings "If I Were a Boy" |publisher=The Oprah Winfrey Show|date=2008-11-13 |accessdate=2010-05-30}}</ref> На 16 ноември 2008, придружена со бенд во живо, Ноулс испеала сплет од „If I Were a Boy“, „Single Ladies (Put a Ring on It)“ и завршила со „[[Crazy in Love (песна на Бијонсе Ноулс)|Crazy in Love]]“ за време на последната епизода на ''[[Total Request Live]]''.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mtv.com/news/articles/1599452/20081116/fall_out_boy.jhtml |title=Justin Timberlake, Beyonce, Eminem, Fall Out Boy Mark End Of An Era At 'TRL' Finale |first=James |last=Montgomery |publisher=[[MTV Networks]] |work=[[MTV Вести|MTV News]] |date=November 17, 2008 |accessdate=December 12, 2010 |archive-date=2008-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081207104828/http://www.mtv.com/news/articles/1599452/20081116/fall_out_boy.jhtml |url-status=dead }}</ref> Потоа ја извела песната на финалето на [[The X Factor]] во Обединетото Кралство.<ref name="daily">{{Наведена мрежна страница|accessdate=February 4, 2011|author=Mike Larkin|url=http://www.dailyrecord.co.uk/showbiz/celebrity-news/2008/12/14/alexandra-burke-claims-x-factor-title-after-seeing-off-rivals-in-final-78057-20969945/|title=Alexandra Burke claims X Factor title after seeing off rivals in final |work=[[Daily Record (Scotland)]]|publisher=[[Trinity Mirror]]|date=December 21, 2008}}</ref> Ноулс исто така ја извела „If I Were a Boy“ на 31 јануари 2010 на [[Награди Греми|52ите Греми Награди]] и го преработила хит синглот од [[Аланис Морисет]], „[[You Oughta Know]]“ на истиот настан. Носела футуристична, црна облека со чевли.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mtv.com/news/articles/1630887/20100131/knowles_beyonce.jhtml |title=Beyonce Covers Alanis Morissette At Grammys |author=Jayson Rodriguez |publisher=[[MTV Networks]] |work=[[MTV Вести|MTV News]] |date=January 31, 2010 |accessdate=December 12, 2010 |archive-date=2010-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100924150410/http://www.mtv.com/news/articles/1630887/20100131/knowles_beyonce.jhtml |url-status=dead }}</ref> Како додаток на тие настапи на песната во телевизиските појави, Ноулс ја вклучила песната во сет-списокот на ''[[I Am... Tour]]''. Кога Ноулс ја извела песната во [[Санрајс, Флорида]] на 29 јуни 2009, носела златно трико. Додека пеела зад неа се појавувале различни анимации и друга екипа од танчери и музичари.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.news-record.com/content/2009/06/28/article/beyonce_is_fierce_talent |title=Review: Beyonce is ... Fierce talent |author=Parke Puterbaugh |publisher=New Records |date=June 29, 2009 |accessdate=January 10, 2011 |archive-date=2012-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308121341/http://www.news-record.com/content/2009/06/28/article/beyonce_is_fierce_talent |url-status=dead }}</ref> Ноулс била придружена од двајца тапанари, двајца клавијатуристи, еден тапанар, дувачка секција, три позадински вокали наречени Mamas и водечки гитарист, Биби Мекгил.<ref name="Self">{{Наведена мрежна страница|accessdate=January 10, 2011|url=http://www.nytimes.com/2009/06/23/arts/music/23beyonce.html?_r=1 |title=Flash, Concepts and, Yes, Songs |author=Ben Ratliff|work=[[USA Today]]|publisher=[[Gannett Company]]|date=June 22, 2009 }}</ref> Песната била вклучена на албумот во живо на Ноулс, ''[[I Am... World Tour]]'' како дваесет и деветта песна.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.amazon.de/dp/B00496OIYK |title=I Am...World Tour |work=Amazon Germany |publisher=Amazon Inc |accessdate=2010-12-10}}</ref> ===Лажна касета=== На 21 април 2009, [[Хауард Стерн]] пуштил неуреден микс на настапот во живо на „If I Were a Boy“ на појава во ''[[Today (програма од NBC)|Today]]'' во ноември 2008:<ref name="feud"/> „Ако некогаш сте се запрашале како звучи мачка кога е задавена тогаш ќе го сакате неуредениот настап на Бијонсе Ноулс на ''Today Show'' минатата година.“<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.tmz.com/2009/04/22/howard-stern-exposes-a-screeching-beyonce/ |author=TMZ Staff |title=Howard Stern Exposes a Screeching Beyonce |publisher=[[TMZ.com]]. [[Time Warner]] |date=April 21, 2009 |accessdate=April 15, 2011}}</ref> Според статија издадена од [[MTV Networks]], настапот бил жалосен во тоа време.<ref name="feud"/> Следното утро, Ноулс коментирала за обвиненијата ексклузивно на [[MTV Вести]]те и рекла дека изјавата била смешна: „[...] Само што слушнав за ова денеска — и ја немам слушнато [снимката] но звучи целосно смешно. Сите ме имаат слушнато и тоа претставува совршен тајминг, бидејќи ќе одам на шоуто ''Today'' утре и ќе ја пеам '[[Halo (песна на Бијонсе Ноулс)|Halo]]' или утре можете да ме гледате во живо на Дејвид Летерман! Претставува совршена промоција, на кого и да му дошла идејата.“<ref name="feud"/> Подоцна за време на истиот ден, менаџерот и таткото на Ноулс, [[Метју Ноулс]] дал изјава дека снимката била менувана: {{cquote|Ако никој не погледнал во најголемата инагурација во историјата ма Америка тогаш тој нека се засрами,“ напишал. „Ако никој немал време да ја гледа Ноулс како ја пее '[[At Last#Верзија на Бијонсе Ноулс|At Last]]' на '[[Америка Убавата|Убавата Америка]]' и на [[Соседски Бал|Соседскиот Бал]] за првиот танц на [[Барак Обама|Претседателот Обама]] и [[Мишел Обама|Првата Дама]] и ако сè уште се прашуваат за вокалната способност на Бијонсе, тие мора да бидат идиоти. За време на 12-годишна кариера, последната работа за прашување е нејзината вокална способност. Тоа е како да се запрашувате дали Коби Брајант може да даде кош. Вокалите очигледно биле менувани. <small>Метју Ноулс</small> <ref name="feud">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mtv.com/news/articles/1609796/beyonce-comments-on-fake-screeching-tape.jhtml |author=Jocelyn Vena |title=Beyonce Comments On Fake 'Screeching' Tape |publisher=[[MTV Вести|MTV News]]. [[MTV Networks]] |date=April 22, 2009 |accessdate=April 15, 2011 |archive-date=2011-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110618120855/http://www.mtv.com/news/articles/1609796/beyonce-comments-on-fake-screeching-tape.jhtml |url-status=dead }}</ref>}} За време на попладнето, страницата [[TMZ.com]] изјавила дека касетата била измама.<ref name="feud"/> TMZ рекла дека човекот кој сакал да ја направи измамата не успел, велејќи, „Малку е лудо. Никој кој е при својот мозок нема да звучи така и никој нема да охрабри некој таков да пее.“<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.tmz.com/2009/04/22/beyonces-dad-was-right-hoax-hoax-hoax/ |author=TMZ Staff |title=Beyonce's Dad Was Right -- Hoax, Hoax, Hoax!!! |publisher=[[TMZ.com]]. [[Time Warner]] |date=April 22, 2009 |accessdate=April 15, 2011}}</ref> На крај, Ноулс била официјално оставена од гласините за нејзиното лошо пеење.<ref name="feud"/> ==Верзија на Риба Мекентајр== {{Инфокутија Сингл | име = If I Were a Boy | слика = Reba If I Were a Boy.jpg | слика големина = | рамка = да | опис = | изведувач = [[Риба Мекентајр]] | албум = [[All the Women I Am]] | страна А = | страна Б = | издаден = 24 јануари 2011 | формат = [[Музичко симнување|Музичко спуштање]] | снимен = | жанр = [[Кантри-музика|Кантри]] | должина = 3:32<small>(радио уредување)</small><br />3:52<small>(албум верзија)</small> | куќа = [[Big Machine Records|Valory/Starstruck]] | композитор = | продуцент = [[Дан Хаф]] | позиции = | претходен = „[[Turn On the Radio]]“ <br/> (2010) | овој = „'''If I Were a Boy'''“<br/>(2011) | следен = „[[When Love Gets a Hold of You]]“ <br/> (2011) | друго = }} Песната била преработена од американската кантри пејачка [[Риба Мекентајр]] на телевизиската програма ''Unplugged'' на [[Кантри Музичка Телевизија|Кантри Музичката Телевизија]].<ref name="rap8">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2010/05/25/video-reba-mcentire-covers-beyonce/ |title=Video: Reba McEntire Covers Beyoncé |accessdate=2010-09-16 |date=2010-05-25 |work=Rap-Up|Rap Up|publisher=Devin Lazerine}}</ref> Преработката била придружена со музичко видео кое премиерно било прикажано на 18 јуни 2010 и ја прикажува Мекентајр која ја пее песната во живо.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cmt.com/videos/misc/519041/if-i-were-a-boy.jhtml|title= Reba McEntire : If I Were a Boy|date=June 18, 2010|work=The Boot|accessdate=December 14, 2010}}</ref> Кон крајот на 2010, таа снимила студио верзија и ја издала како втиориот сингл од нејзиниот албум од 2010, ''[[All the Women I Am]]'', кој е нејзиното второ издавање на дивизијата на Valory Music Group, [[Big Machine Records]].<ref name="boot">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theboot.com/2010/08/13/reba-mcentire-all-the-women-i-am-new-album-2010/|title=Reba McEntire Introduces Us to 'All the Women I Am'|last=Dunham|first=Nancy|date=August 13, 2010|work=The Boot|accessdate=October 11, 2010}}</ref> Мекентајр открила дека оригинално сакала да преработува само нејзини сопствени хитови. Сепак, нејзиниот сопруг-менаџер, Нарвел Блаксток сакал таа да ја преработи песната. Блаксток дошол со помислата дека таа може да сними сопствена верзија на „If I Were a Boy“ од Ноулс.<ref name="wreba"/> Зборувајќи за нејзината верзија на песната, Мекентајр рекла: <blockquote> „Кога ја добив песната и текстот, помислив дека е неверојатна песна... И, за мене, испадна кантри песна кога ги добивме инструментите и сè друго. И некои луѓе велеа, 'Добро, зошто ти би сакала да снимиш поп песна?' Мислам дека музиката е музика. Имате добро и имате лошо и јас пробувам да стојам на добрата страна.“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://jam.canoe.ca/Music/Artists/M/McEntire_Reba/2010/10/27/15849226.html|title=Reba McEntire takes on Beyonce |last=Stevenson|first=Jame|date=October 27, 2010|work=[[Jam!]]|publisher=[[Sun Media]]|accessdate=December 21, 2010}}</ref> </blockquote> Мекентајр ја извела песната на CMA наградите на 10 ноември 2010.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2010/11/cma-awards-2010-live-all-the-performances-as-they-happen.html|title=CMA Awards 2010 live: All the performances as they happen|date=10 November 2010|work=Los Angeles Times|publisher=Eddy Hartenstein|accessdate=11 November 2010}}</ref> ===Музичко видео=== Официјалното музичко видео било премиерно покажано на Oprah.com на 28 февруари на полноќ, а веднаш по него следувало ексклузивно интервју.<ref name="rebaa">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.reba.com/news/rebas-if-i-were-boy-video-world-premiere-oprahcom |title=Reba's "If I Were A Boy" Video to World Premiere on Oprah.com |accessdate=2011-03-02 |date=2011-02-24 |publisher=Reba McEntire Official Website |archive-date=2011-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111001100512/http://www.reba.com/news/rebas-if-i-were-boy-video-world-premiere-oprahcom |url-status=dead }}</ref> Видеото било режирано од [[Петер Завадил]].<ref name="wreba">{{Наведена мрежна страница |url=http://wycd.radio.com/2011/02/28/reba-mcentire-if-i-were-a-boy-music-video/ |title=Reba’s Exclusive Premiere Of 'If I Were A Boy' |accessdate=2011-03-02 |publisher=[[WYCD|WYCD (99.5 FM, "Detroit's 99.5 WYCD")]] |archive-date=2011-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110715143552/http://wycd.radio.com/2011/02/28/reba-mcentire-if-i-were-a-boy-music-video/ |url-status=dead }}</ref> ===Критички прием=== Верзијата на Мекентајр била добро прифатена од музичките критичари. Џесика Филипс од магазинот ''[[Country Weekly]]'' ја нарекла верзијата на Мекентајр „душевен, кантри поглед на љубовта од машка перспектива“.<ref name="CW">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.countryweekly.com/reba_mcentire_all_the_women_i_am/reviews/902 |title=All the Women I Am : Reba McEntire - Reviews - Country Weekly Magazine |last=Phillips |first=Jessica |publisher=[[Country Weekly]] |date=2010-11-05 |accessdate=2010-11-22}}</ref> Стив Морсе од ''[[The Boston Globe]]'' рекол дека Мекентајр ја „превела“ песната „уметнички на кантри начин“,<ref name="BG">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.boston.com/ae/music/cd_reviews/articles/2010/11/08/reba_mcentire_all_the_women_i_am/ |title=Reba McEntire, 'All the Women I Am' - The Boston Globe |last=Morse |first=Steve |work=[[The Boston Globe]] |publisher=[[The New York Times Company]] |date=2010-11-08 |accessdate=2010-11-22}}</ref> и Алисон Стјуарт од ''Washington Post'' рекол дека е „фантастична“.<ref name="WP">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/11/08/AR2010110805784.html |title=Album review of Reba McEntire's 'All the Women I Am' |last=Stewart |first=Allison |work=Washington Post |publisher=[[Katharine Weymouth]] |date=2010-11-09 |accessdate=2010-11-22}}</ref> Том Јурек од [[Allmusic]] бил помалку поволен, велејќи дека е „непрепознатлива“ во споредба со оригиналната, додавајќи, „Не содржи ништо од оригиналната драма; на неговото место падна со обидот да биде нежна рок балада.“<ref name="allmusic">{{Наведена мрежна страница |url={{Allmusic|class=album|id=all-the-women-i-am-r2025715|pure_url=yes}} |title=All The Women I Am - Reba McEntire | AllMusic |last=Jurek |first=Thom |work=[[Allmusic]] |publisher=[[Rovi Corporation]] |accessdate=2010-11-22}}</ref> Пишувајќи за The 9513, Блејк Болдт помислил дека песната била „погрешен чекор“ и рекол дека „докажува дека дури и музичка легенда не може да издржи секаква тупаница“.<ref name="boldt">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.the9513.com/album-review-reba-mcentire-all-the-women-i-am/ |title=Album Review: Reba McEntire – All the Women I Am |3=The 9513 |last=Boldt |first=Blake |publisher=The 9513 |date=2010-11-11 |accessdate=2010-11-22 |archive-date=2010-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101113023647/http://www.the9513.com/album-review-reba-mcentire-all-the-women-i-am/ |url-status=dead }}</ref> ===Успех на табелите=== Следејќи го настапот во живо на CMA наградите, песната се искачила на шестото место на табелата [[Хот Кантри Песни]] на 27 ноември 2010.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/#/charts/country-songs?chartDate=2010-11-27&order=gainer |title=Hot Country Songs – Week of November 27, 2010 |work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] |publisher=[[Prometheus Global Media]] |date=2010-11-27 |accessdate=2010-12-16}}</ref> Повторно влегла на табелата на шеесетто место кон крајот на неделата на 29 јануари 2011,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/#/charts/country-songs?chartDate=2011-01-29&order=gainer |title=Hot Country Songs – Week of January 29, 2011 |work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] |publisher=[[Prometheus Global Media]] |date=2011-11-29 |accessdate=2011-01-22}}</ref> а највисоката позиција била на 22 место во април 2011. {| class="wikitable" |- ! Табела (2011) ! Највисока<br>позиција |- | САД ''Билборд'' Хот Кантри Песни<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.billboard.biz/bbbiz/billboardbiz/photos/pdf/country_update_0314.pdf |title=Hot Country Songs – Update |work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] |publisher=[[Prometheus Global Media]] |accessdate=2011-03-14 |archive-date=2011-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110812223929/http://www.billboard.biz/bbbiz/billboardbiz/photos/pdf/country_update_0314.pdf |url-status=dead }}</ref> | align="center"| 22 |- |} ==Формати и списоци на песни== {{col-begin}} {{col-2}} *'''Денс миксови EP Vol. 1'''<ref name="ama1"/> #„If I Were a Boy“(Maurice Joshua Mojo UK Main Remix) – 6:30 #„If I Were a Boy“ (Maurice Joshua Mojo UK Dub Remix) – 6:28 #„If I Were a Boy“ (Karmatronic Main Remix) – 6:25 #„If I Were a Boy“ (DJ Escape & Dom Capello Main Remix) – 8:28 #„If I Were a Boy“ (Maurice Joshua UK Remix Radio Edit) – 3:14 #„If I Were a Boy“ (Karmatronic Remix Radio Edit) – 3:31 #„If I Were a Boy“ (DJ Escape & Dom Capello Remix Radio Edit) – 4:07 *'''Денс миксови EP Vol. 2'''<ref name="ama2"/> #„If I Were a Boy“ (Lost Daze Main Remix) – 5:08 #„If I Were a Boy“ (Mark Picchiotti Club Remix) – 7:15 #„If I Were a Boy“ (Mark Picchiotti Dub Remix) – 7:15 #„If I Were a Boy“ (Chase "Girls" Club Remix) – 8:28 #„If I Were a Boy“ (Lost Daze Remix Radio Edit) – 3:05 #„If I Were a Boy“ (Mark Picchiotti Remix Radio Edit) – 3:42 #„If I Were a Boy“ (Chase "Girls" Remix Radio Edit) – 3:31 {{col-2}} *'''Дигитален сингл'''<ref name="nov"/> #„If I Were a Boy“ – 4:09 *'''Si Yo Fuera un Chico (Шпански дигитален сингл)'''<ref name="spain">{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/sp/album/si-yo-fuera-un-chico-single/id303289117 |title=Si Yo Fuera un Chico (digital single)|work=iTunes Store|Itunes Spain]]'' |publisher=[[Apple|Apple Inc.]] |accessdate=2010-12-15}}</ref> #„Si Yo Fuera un Chico (If I Were a Boy)“ – 4:09 #„Si Yo Fuera un Chico (If I Were a Boy)“ (Видео) – 5:02 *'''ЦД Сингл во Европа, ОК и Германија'''<ref name="ger"/><ref name="amazon.uk"/><ref name="eur2"/> #If I Were A Boy – 4:09 #Single Ladies (Put A Ring On It) – 3:12 {{col-end}} ==Кредити и личности== {{col-begin}} {{col-2}} ;If I Were a Boy<ref name="Booklet">{{cite AV media notes |title=I Am... Sasha Fierce (Liner Notes) |albumlink=I Am... Sasha Fierce |artist=Beyoncé Knowles |year=2008 |first=Beyoncé |last=Knowles |authorlink=Beyoncé Knowles |format=Compact Disc |publisher=Columbia Records |publisherid=88607 42884 2 |location=New York City, New York|page=2}}</ref> *[[Биси Џин|Бритни Џин Карслон]] – [[Текстописец]] *[[Џенс Гад]] – [[тапани]] во живо *[[Тоби Гад]] – аранжман, инструменти, снимач, [[продуцент]], текстописец *Мат Грин – помошник [[Микс инжинеринг|миксер]] *Бијонсе Ноулс – продуцент, [[Пеење|вокали]] *[[Syience|Реги Сјиенс Пери]] – гитара, дополнителни тапани *[[Марк Стент|Марк „Спајк“ Стент]] – миксер {{col-2}} ;Si Yo Fuera un Chico<ref>{{cite AV media notes |title=I Am... Sasha Fierce [Deluxe Edition] (Liner Notes) |albumlink=I Am... Sasha Fierce |artist=Beyoncé Knowles |year=2008 |first=Beyoncé |last=Knowles |authorlink=Beyoncé Knowles |format=Compact Disc |publisher=Columbia Records |publisherid=88607 42884 2 |location=New York City, New York|page=8}}</ref> *Андрес Бермудез – миксер, снимање на вокали *Бритни Џин Карлсон – текстописец *Џенс Гад – тапани во живо *Тоби Гад – аранжмани, инструменти, снимач, продуцент, текстописец *Бијонсе Ноулс – продуцент, вокали *[[Руди Перес]] – [[Преведување|преведувач]], вокален продуцент *Реги Сјиенс Пери – гитара, дополнителни тапани {{col-end}} ==Табели== {{col-begin}} {{col-2}} ===Неделни табели=== {|class="wikitable sortable" |- !Табела (2008/2009) !Највисока<br/>позиција |- |[[ARIA Charts|Австралија]]<ref name="aust"/> | style="text-align:center;"|3 |- |Австралија (Урбана)<ref>{{Наведено списание|url=http://pandora.nla.gov.au/pan/23790/20081220-0000/issue978.pdf |title=Week Commencing 24th November 2008 ~ Issue #978 |format=PDF |issue=980 |work=[[ARIA Charts]] |publisher=[[Pandora Archive]] |date=2008-11-24 |accessdate=2010-09-12}}</ref> | style="text-align:center;"|1 |- |[[Ö3 Austria Top 40|Австрија]]<ref name="aust"/> | style="text-align:center;"|3 |- |[[Ultratop|Белгија]] (Фландрија)<ref name="aust"/> | style="text-align:center;"|4 |- |[[Ultratop|Белгија]] (Валонија)<ref name="aust"/> | style="text-align:center;"|9 |- |[[Канадски Хот 100]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/#/artist/beyonce/chart-history/317670?f=793&g=Singles|title=Beyonce Album & Song Chart History|work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] ''[[Канадски Хот 100|Canadian Hot 100]]'' for Beyonce|publisher=[[Prometheus Global Media]]|accessdate=2010-12-14}}</ref> | style="text-align:center;"|4 |- |[[Tracklisten|Данска]]<ref name="aust"/> | style="text-align:center;"|1 |- |[[Холандски Топ 40|Холандија]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.top40.nl/index.aspx?&jaar=2008&maand=12&week=49 |title=Nederlandse Top 40–6 December 2008 Week 49 |language=nl |publisher=Top 40 Netherlands |date=2008-12-06 |accessdate=2010-12-21 |archive-date=2011-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110310134659/http://www.top40.nl/index.aspx |url-status=dead }}</ref> | style="text-align:center;"|1 |- |[[Еврпоски Хот 100 Синглови]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/#/artist/beyonce/chart-history/317670?f=349&g=Singles|title=Beyonce Album & Song Chart History|work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] ''[[Европски Хот 100 Синглови|European Hot 100 Singles]]'' for Beyonce|publisher=[[Prometheus Global Media]]|accessdate=2010-12-14}}</ref> | style="text-align:center;"|1 |- |[[YLE|Финска]]<ref name="aust"/> | style="text-align:center;"|11 |- |[[Syndicat National de l'Édition Phonographique|Франција]]<ref name="aust"/> | style="text-align:center;"|5 |- |[[Media Control Charts|Германија]]<ref name=ire>{{Наведена мрежна страница|url=http://germancharts.com/weekchart.asp?cat=s&year=2008&date=20081121|title=Deutsche Charts – Singles Top 10–21.11.2008|work=[[Media Control Charts]]|publisher=Hung Medien|accessdate=2009-07-10}}</ref> | style="text-align:center;"|3 |- |[[Билборд (магазин)|Грција]]<ref>{{Наведена мрежна страница|date=2008-12-21|title=Greece Singles Chart (2008-12-21)|work=Billboard|url=http://www.billboard.biz/bbbiz/charts/search/detailed_chart_display.jsp?g=s&cd=December-21-2008&f=Greece&model.chartId=3096387|accessdate=2010-10-19|archive-date=2012-08-04|archive-url=https://archive.today/20120804222146/http://www.billboard.biz/bbbiz/charts/search/detailed_chart_display.jsp?g=s&cd=December-21-2008&f=Greece&model.chartId=3096387|url-status=dead}}</ref> | style="text-align:center;"|9 |- |[[Mahasz|Унгарија]]<ref name=hungary>{{Наведена мрежна страница | url=http://www.mahasz.hu/?menu=slagerlistak&menu2=archivum&lista=radios&ev=2009&het=9&submit_=Keres%E9s | title=Rádios Top 40 játszási lista (2009. 02. 23. – 2009. 03. 01.)| publisher=Magyar Hanglemezkiadók Szövetsége |work=[[Mahasz]] |language=hu| accessdate=2009-10-24}}</ref> | style="text-align:center;"|5 |- |[[Irish Singles Chart|Ирска]]<ref name=ire/> | style="text-align:center;"|2 |- |[[Федерација на италијанската музичка индустрија|Италија]]<ref name="aust"/> | style="text-align:center;"|4 |- |[[Japan Hot 100]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/#/artist/beyonce/chart-history/317670?f=848&g=Singles|title=Beyonce Album & Song Chart History|work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] ''[[Japan Hot 100]]'' for Beyonce|publisher=[[Prometheus Global Media]]|accessdate=2010-12-14}}</ref> | style="text-align:center;"|10 |- |[[Музичка Индустриска Асоцијација на Нов Зеланд|Нов Зеланд]]<ref name="aust"/> | style="text-align:center;"|2 |- |[[VG-lista|Норвешка]]<ref name="aust"/> | style="text-align:center;"|1 |- |[[Productores de Música de España|Шпанија]]<ref name="aust"/> | style="text-align:center;"|4 |- |[[Sverigetopplistan|Шведска]]<ref name="aust"/> | style="text-align:center;"|1 |- |[[Swiss Music Charts|Швајцарија]]<ref name="aust"/> | style="text-align:center;"|3 |- |align="left"|[[UK Singles Chart]]<ref name="chstat"/> | style="text-align:center;"|1 |- |align="left"|[[UK R&B Chart]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.co.uk/radio1/chart/rnbsingles |title=UK R&B Chart |publisher=The Official Charts Company |date=2010-01-24 |accessdate=2010-01-31}}</ref> | style="text-align:center;"|1 |- |САД [[Билборд Хот 100|''Билборд'' Хот 100]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/#/artist/Beyonce/chart-history/317670?f=379&g=Singles|title=Beyonce Album & Song Chart History|work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] ''[[Билборд Хот 100|Hot 100]]'' for Beyonce|publisher=[[Prometheus Global Media]]|accessdate=2010-12-14}}</ref> | style="text-align:center;"|3 |- |САД [[Hot R&B/Hip-Hop Songs|Хот Р&Б/Хип-Хоп Песни]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/#/artist/beyonce/chart-history/317670?f=367&g=Singles|title=Beyonce Album & Song Chart History|work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] ''[[Hot R&B/Hip-Hop Songs]]'' for Beyonce|publisher=[[Prometheus Global Media]]|accessdate=2010-12-14}}</ref> | style="text-align:center;"|16 |- |САД [[Хот Денс Клуб Песни]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/#/artist/beyonce/chart-history/317670?f=359&g=Singles|title=Beyonce Album & Song Chart History|work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] ''[[Хот Денс Клуб Песни|Hot Dance Club Play]]'' for Beyonce|publisher=[[Prometheus Global Media]]|accessdate=2010-12-14}}</ref> | style="text-align:center;"|2 |- |САД [[Мејнстрим Топ 40 (Поп Песни)|Поп Песни]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/#/artist/beyonce/chart-history/317670?f=381&g=Singles|title=Beyonce Album & Song Chart History|work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] ''[[Мејнстрим Топ 40 (Поп Песни)|Pop Songs]]'' for Beyonce|publisher=[[Prometheus Global Media]]|accessdate=2010-12-14}}</ref> | style="text-align:center;"|9 |- |САД [[Поп 100]]<ref name="allmusiccharts">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allmusic.com/artist/beyonc-p349078/charts-awards/billboard-singles |title=Beyoncé – Billboard Singles |publisher=[[Allmusic]]. [[Rovi Corporation]] |accessdate=December 11, 2010}}</ref> | style="text-align:center;"|6 |} ===Сертификации=== {| class="wikitable" |- ! Држава ! Доделувач ! Сертификација |- | Австралија | [[Австралиска музичка индустрска асоцијација|ARIA]] | Платина<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupageshttpwww.aria.com.aupageshttpwww.aria.com.aupagesARIACharts-Accr.htm |title=2009 Singles Accreditations|publisher=[[Австралиска музичка индустрска асоцијација|Australian Recording Industry Association]] |date=2009-11-30 |accessdate=2010-01-15}}</ref> |- | Канада | [[Canadian Recording Industry Association|CRIA]] | 2× Платина<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.cria.ca/gold/0709_g.php |title=Canadian Recording Industry Association (CRIA): Gold & Platinum |publisher=[[Canadian Recording Industry Association]] |accessdate=June 6, 2010 |archive-date=2011-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706174430/http://www.cria.ca/gold/0709_g.php |url-status=dead }}</ref> |- | Данска | [[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]] | Платина<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ifpi.dk/index.php?pk_menu=262 |title=IFPI Danmark – 2009 |publisher=International Federation of the Phonographic Industry (Denmark)|accessdate=June 6, 2010}}</ref> |- | Германија | [[Bundesverband Musikindustrie|BVMI]] | Злато<ref>{{cite gold platin|accessdate=2010-01-15}}</ref> |- | Нов Зеланд | [[Музичка Индустриска Асоцијација на Нов Зеланд|RIANZ]] | Платина<ref name="nz"/> |- | Шпанија | [[Productores de Música de España|PROMUSICAE]] | Платина<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.promusicae.es/files/listastonos/historial/TOP%2050%20CANCIONES%2009_06.pdf|title=Chart: Promusicae 06 2009|publisher=[[Productores de Música de España]]|accessdate=October 5, 2010|archive-date=2013-05-21|archive-url=https://www.webcitation.org/6Gm7VeWmU?url=http://www.promusicae.es/files/listastonos/historial/TOP%2050%20CANCIONES%2009_06.pdf|url-status=dead}}</ref> |- | Шведска | [[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]] | Злато<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ifpi.se/wp/wp-content/uploads/Guld-Platina-2009.pdf|title=IFPI Sweden – Guld & Platina – År 2009|language=sv|format=PDF|publisher=International Federation of the Phonographic Industry (Sweden)|date=2009-07-22|accessdate=2010-03-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121104190743/http://www.ifpi.se/wp/wp-content/uploads/Guld-Platina-2009.pdf|archivedate=2012-11-04|url-status=dead}}</ref> |- | Швајцарија | [[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]] | Платина<ref name="SWICerts10">{{Наведена мрежна страница|url=http://swisscharts.com/awards.asp?year=2010|title=2010 Certifications|publisher=International Federation of the Phonographic Industry (Switzerland)|publisher=Hung Medien|language=de|accessdate=2010-09-21}}</ref> |- | Обединето Кралство | [[British Phonographic Industry|BPI]] | Злато<ref name="bpi">{{Наведена мрежна страница| url=http://www.bpi.co.uk/certifiedawards/search.aspx| title=Certifified Awards Search| publisher=[[British Phonographic Industry]]| accessdate=2009-12-17| archive-date=2011-05-11| archive-url=https://web.archive.org/web/20110511120001/http://www.bpi.co.uk/certifiedawards/search.aspx| url-status=dead}}</ref> |- | САД | [[Здружение на музичките сниматели на Америка|RIAA]] | 2× Платина<ref name="riaa"/> |} {{col-2}} ===Табели кон крајот на годината=== {|class="wikitable sortable" |- !Табела (2008) !Позиција |- |Австралија<ref name="AUSendofyear">{{Наведена мрежна страница|url=http://aria.com.au/pages/aria-charts-end-of-year-charts-top-100-singles-2008.htm|title=ARIA Charts – End Of Year Charts – Top 100 Singles 2008|format=PDF |publisher=[[Австралиска музичка индустрска асоцијација|Australian Recording Industry Association]] |accessdate=2010-01-09}}</ref> | style="text-align:center;"|44 |- |Австралија (Урбана)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://pandora.nla.gov.au/pan/23790/20090120-0000/issue983EOY.pdf |title=Pandora Archive Year End Charts 2008 |publisher=[[Австралиска музичка индустрска асоцијација|Australian Recording Industry Association]] |format=PDF |accessdate=2010-07-19}}</ref> | style="text-align:center;"|20 |- |Холандија<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Steffen Hung |url=http://dutchcharts.nl/yearchart_2008.asp?cat=s |title=Dutch Year end Charts 2008 |work=[[MegaCharts]] |publisher=Hung Medien |accessdate=2010-07-19}}</ref> | style="text-align:center;"|35 |- ||Фрабција<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.disqueenfrance.com/fr/pag-259376-Classements-Annuels.html?year=&type=1 |title=Classements-Annuels 2008 |language=fr |publisher=[[Syndicat National de l'Édition Phonographique]] |date=2010-07-06 |accessdate=2010-07-19 |archive-date=2010-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101224191355/http://www.disqueenfrance.com/fr/pag-259376-Classements-Annuels.html?year=&type=1 |url-status=dead }}</ref> | style="text-align:center;"|80 |- |Германија<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.musicharts.net/index.php?cat=yechart&year=2008&chid=5 |title=Germany Top 100 Singles ~ 2008 |publisher=Musicharts.net |accessdate=2010-07-19 |archive-date=2019-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190710055852/http://www.musicharts.net/index.php?cat=yechart |url-status=dead }}</ref> | style="text-align:center;"|70 |- |Ирска<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.irma.ie/best2008.htm |title=2008 Year End Charts |publisher=[[International Recording Media Association]]|accessdate=June 17, 2010}}</ref> | style="text-align:center;"|16 |- |Нов Зеланд<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rianz.org.nz/rianz/chart_annual.asp|title=RIANZ Singles Chart annual|publisher=[[Музичка Индустриска Асоцијација на Нов Зеланд|Recording Industry Association of New Zealand]]|accessdate=2010-07-19|archive-date=2010-07-10|archive-url=https://www.webcitation.org/5r7HjO3zL?url=http://www.rianz.org.nz/rianz/chart_annual.asp|url-status=dead}}</ref> | style="text-align:center;"|27 |- |Шведска<ref name="Swedish Singles Chart">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sverigetopplistan.se/ |title=Swedish Year End Singles Chart |publisher=[[Sverigetopplistan]] |accessdate=2010-02-04}}</ref> | style="text-align:center;"|21 |- |Швајцарија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://swisscharts.com/year.asp?key=2008|title=Swiss Year End Charts 2008|work=[[Swiss Music Charts]] |publisher=Hung Medien |accessdate=2010-07-19}}</ref> | style="text-align:center;"|46 |- |Обединето Кралство<ref name="ukchartsplus.co.uk">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ukchartsplus.co.uk/UKChartsPlusYE2009.pdf |title=Charts Plus Year end 2009 |work=The Official Charts Company|publisher=Charts Plus |format=PDF |accessdate=2010-07-19}}</ref> | style="text-align:center;"|16 |- !Табела (2009) !Позиција |- |АвстралијаChart<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://pandora.nla.gov.au/pan/23790/20100205-0000/EOY2009.pdf |title=Pandora Archive Year End Charts 2009 |format=PDF |work=[[Австралиска музичка индустрска асоцијација|Australian Recording Industry Association]] |publisher=[[Pandora Archive]]|accessdate=2010-07-19}}</ref> | style="text-align:center;"|27 |- |Австрија<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://austriancharts.at/2009_single.asp |title=Austria Top 75 Singles of 2009|work=[[Ö3 Austria Top 40]] |publisher=Hung Medien |accessdate=2010-07-19}}</ref> | style="text-align:center;"|37 |- |Белгија (Фландрија)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ultratop.be/nl/annual.asp?year=2009 |title=Ultratop Belgian Charts 2009 |work=[[Ultratop 50]] |publisher=Hung Medien |accessdate=2010-07-19}}</ref> | style="text-align:center;"|51 |- |Белгија (Валонија)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ultratop.be/fr/annual.asp?year=2009 |title=Ultratop Belgian Charts 2009 |work=[[Ultratop 40]] |publisher=Hung Medien |accessdate=2010-07-19}}</ref> | style="text-align:center;"|66 |- |Канадски Хот 100<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.billboard.com/charts-year-end/canadian-hot-100?year=2009&begin=31&order=position |title=Canadian Hot 100 Music Chart |work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] ''[[Канадски Хот 100|Canadian Hot 100]]'' Year End Charts |publisher=[[Prometheus Global Media]] |date=2009-12-31 |accessdate=2010-07-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121107020656/http://www.billboard.com/charts-year-end/canadian-hot-100?year=2009&begin=31&order=position |archivedate=2012-11-07 |url-status=bot: unknown }}</ref> | style="text-align:center;"|31 |- |Холандија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.top40web.nl/jaarlijsten/jr2009.html|title=Dutch Top 40 Year End|publisher=[[MegaCharts]]. Top 40 Web (Netherlands) |accessdate=2010-05-06}}</ref> | style="text-align:center;"|68 |- |Европски Хот 100 Синглови<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.musicharts.net/index.php?cat=yechart&year=2009&chid=3 |title=European Hot 100 Singles ~ 2009 |publisher=Musicharts.net |accessdate=2010-07-19 |archive-date=2012-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120302125132/http://www.musicharts.net/index.php?cat=yechart&year=2009&chid=3 |url-status=dead }}</ref> | style="text-align:center;"|11 |- |Франција<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://proxy.siteo.com.s3.amazonaws.com/disqueenfrance.siteo.com/file/dossierdepresseecomidem2010.pdf|title=Best selling physical albums in 2009 in France|page=22|work=Syndicat National de l'Édition Phonographique|accessdate=2010-01-27}}</ref> | style="text-align:center;"|41 |- |Германија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.viva.tv/Charts/Detail/id/2187547/part/0/name/VIVA+Single+Jahrescharts+2009|title=Charts Year End: German Singles Chart|accessdate=January 15, 2011|work=Viva (TV station)|Viva]]''|publisher=[[Media Control Charts]]}}</ref> | style="text-align:center;"|46 |- |Унгарија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mahasz.hu/?menu=slagerlistak&menu2=eves_osszesitett_listak&id=radios&ev=2009|title=Éves összesített listák – MAHASZ Rádiós TOP 100 (súlyozott)|work=[[Mahasz]]|accessdate=2010-11-09}}</ref> |align="center"|32 |- |Шпанија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.promusicae.es/files/listasanuales/canciones/Top%2050%20Canciones%20Anual%202009.pdf|title=Chart: PROMUSICAE 2009|publisher=[[Productores de Música de España|PROMUSICAE]]|accessdate=2010-02-04|archive-date=2013-05-21|archive-url=https://www.webcitation.org/6GmCgdqFC?url=http://www.promusicae.es/files/listasanuales/canciones/Top%2050%20Canciones%20Anual%202009.pdf|url-status=dead}}</ref> | style="text-align:center;"|31 |- |Шведска<ref name="Swedish Singles Chart"/> | style="text-align:center;"|43 |- |Швајцарија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://swisscharts.com/year.asp?key=2009 |title=Swiss Year End Charts 2009 |work=[[Swiss Music Charts]] |publisher=Hung Medien |accessdate=2010-07-19}}</ref> | style="text-align:center;"|27 |- |Обединето Кралство<ref name="ukchartsplus.co.uk"/> | style="text-align:center;"|74 |- |САД ''Билборд'' Хот 100<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.billboard.com/charts-year-end/hot-100-songs?year=2009 |title=Top 100 Music Hits, Top 100 Music Charts, Top 100 Songs & The Hot 100 |work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] |publisher=[[Prometheus Global Media]] |accessdate=2010-07-19 |archiveurl=https://archive.today/20120630023040/http://www.billboard.com/charts-year-end/hot-100-songs?year=2009%23/charts-year-end/hot-100-songs?year=2009 |archivedate=20 јуни 2012 |url-status=live }}</ref> | style="text-align:center;"|48 |- |САД Хот Р&Б/Хип Хоп Песни<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.billboard.com/charts-year-end/hot-r-b-hip-hop-songs?year=2009 |title=Top Hip-Hop and R&B Songs & Singles Charts |work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] |publisher=[[Prometheus Global Media]] |accessdate=2010-07-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091220034215/http://www.billboard.com/charts-year-end/hot-r-b-hip-hop-songs?year=2009 |archivedate=2009-12-20 |url-status=bot: unknown }}</ref> | style="text-align:center;"|90 |- |САД Хот Денс Клуб Плеј Песни<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.billboard.com/charts-year-end/hot-dance-club-play-songs?year=2009&begin=21&order=position |title=Club Music, Hot Dance Songs, Club Songs, Dance Club Music Charts |work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] |publisher=[[Prometheus Global Media]] |accessdate=2010-07-19 |archiveurl=https://archive.today/20120720210344/www.billboard.com/charts-year-end/hot-dance-club-play-songs?year=2009&begin=21&order=position |archivedate=2012-07-20 |url-status=bot: unknown }}</ref> | style="text-align:center;"|45 |} ===Табели кон крајот на декадата=== {| class="wikitable sortable" |- ! Табела (2000–09) ! Позиција |- |Австралиска Табела за Синглови<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.adelaidenow.com.au/entertainment/music/top-100-singles-of-the-noughties/story-e6freeuu-1225816806289 |title=Top 100 singles of the decade (ARIA) |publisher=Adelaide Now |date=2010-01-07 |accessdate=2010-07-19 |archive-date=2011-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110813130559/http://www.adelaidenow.com.au/entertainment/music/top-100-singles-of-the-noughties/story-e6freeuu-1225816806289 |url-status=dead }}</ref> | style="text-align:center;"|100 |- |Топ 100 Песни во Обединетото Кралство<ref name="radio">Radio 1 Official Chart of the Decade, as broadcast on BBC Radio 1 on Tuesday 29th December 2009, presented by Nihal Tyagi</ref> | style="text-align:center;"|58 |} {{col-end}} === Табеларна процесија и сукцесија === {{s-start-collapsible|header={{s-prec|}}}} {{S-bef|before = „[[Womanizer (песна)|Womanizer]]“ од [[Бритни Спирс]]<br>„[[Chinese Democracy (песна)|Chinese Democracy]]“ од [[Guns N' Roses]]<br>„[[Oro jaska, beana]]“ од [[The BlackSheeps]]}} {{s-ttl | title = Број-еден сингл на [[VG-lista|Norwegian VG-lista]] | years = 4 ноември 2008 – 18 ноември 2008 <br> 25 ноември 2008 – 9 декември 2008<br> 16 декември 2008 – 6 јануари 2009}} {{S-aft| after = „Chinese Democracy“ од Guns N' Roses<br>„Oro jaska, beana“ од The Blacksheeps<br>„[[Hot n Cold]]“ од [[Кети Пери]]}} {{S-bef| before = „[[Silly Really]]“ од [[Per Gessle]]}} {{s-ttl | title = Број-еден сингл на [[Sverigetopplistan|Шведската Табела за Синглови]] | years = 7 ноември 2008 – 27 ноември 2008}} {{S-aft| after = „[[Radio (песна од Дани Сауседо)|Radio]]“ од [[Дани Сауседо|Дани]]}} {{S-bef|before = „[[Love Lockdown]]“ од [[Канје Веср]]<br>„[[Live Your Life]]“ од [[T.I.]] и [[Ријана]]<br>„Live Your Life“ од T.I. и Ријана}} {{s-ttl | title = Број-еден сингл на [[ОК Р&Б Табела]] | years = 16 ноември 2008 – 30 ноември 2008 <br> 20 декември 2008 – 27 декември 2008 <br> 4 јануари 2009 – 18 јануари 2009}} {{S-aft| after = „Live Your Life“ од T.I. и Ријана<br>„Live Your Life“ од T.I. и Ријана <br> „[[Single Ladies (Put a Ring on It)]]“ од [[Бијонсе Ноулс|Бијонсе]]}} {{S-bef| before = „[[Hero (песна на Мараја Кери)|Hero]]“ од [[The X Factor (UK series 5)|The X Factor Финалисти]]}} {{s-ttl | title = Број-еден сингл на [[UK Singles Chart]] | years = 23 ноември 2008 – 30 ноември 2008}} {{S-aft| after = „[[Greatest Day (песна од Take That)|Greatest Day]]“ од [[Take That]]}} {{S-bef| before = „[[Live Your Life]]“ од [[T.I.]] и [[Ријана]]}} {{s-ttl | title = Број-еден сингл на Австралиската Урбана Табела | years = 24 ноември 2008 – 1 декември 2008}} {{S-aft| after = „Live Your Life“ од T.I. и Ријана}} {{S-bef| before = „Hot n Cold“ од Кети Пери}} {{s-ttl | title = Број-еден сингл на Данската Табела за Синглови | years = 28 ноември 2008 – 5 декември 2008}} {{S-aft| after = „Hot n Cold“ од Кети Пери}} {{S-bef| before = „[[Infinity (песна од Гуру Џош)|Infinity 2008]]“ од [[Гуру Џош|Гуру Џош Проект]]<br>„Hot n Cold“ од Кети Пери}} {{s-ttl | title = Број-еден сингл на [[Европски Хот 100 Синглови]] | years = 6 декември 2008 – 19 декември 2008 <br> 12 јануари 2009 – 19 ануари, 2009}} {{S-aft| after = „Womanizer“ од Бритни Спирс<br>„Hot n Cold“ од Кети Пери}} {{S-bef| before = „Dochters“ од [[Марко Борсато]]}} {{s-ttl | title = Број-еден сингл на [[Холандски Топ 40|Dutch Top 40]] | years = 6 декември 2008 – 2 јануари 2009}} {{S-aft| after = „Hot n Cold“ од Кети Пери}} {{End}} == Историја на издавање == {{col-begin}} {{col-2}} === Радио издавање === {| class="wikitable plainrowheaders" |+Радио датуми и формати |- !scope="col"| Држава !scope="col"| Датум !scope="col"| Формат |- !scope="row" rowspan="3"| САД |rowspan="3"|12 октомври 2008 |[[Ритмички современи|Ритмичко]]<ref name="us_radio"/> |- |[[Мејнстрим Топ 40 (Поп Песни)|Мејнстрим]]<ref name="ad1"/> |- |[[Возрасни Топ 40|Возрасно Современо]]<ref name="ad1"/> |} {{col-2}} === Продажно издавање === {| class="wikitable plainrowheaders" |+Датуми на издавање, издавачка куќа и формати |- !scope="col"| Држава !scope="col"| Датум !scope="col"| Формат !scope="col"| Куќа |- !scope="row" rowspan="2"|САД<ref name="nov"/><ref name="ama1"/><ref name="ama2"/> |18 ноември 2008 |[[Музичко симнување|Дигитално спуштање]] |rowspan="9"|[[Columbia Records]] |- |10 февруари 2009 |[[Ремикс|Денс ремикс]]ови |- !scope="row" rowspan="2"|Европа<ref name="eur2">{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/be/album/if-i-were-a-boy-single/id294909898 |date=2008-07-17 |title=If I Were a Boy – Single |accessdate=2010-05-13 |publisher=[[Apple|Apple Inc.]] |work=Itunes Belgium}}</ref><ref name="eur1">{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/be/album/if-i-were-a-boy-single/id293972947 |date=2008-10-17 |title=If I Were a Boy – Single |accessdate=2010-05-13 |publisher=[[Apple|Apple Inc.]] |work=Itunes Belgium}}</ref> |17 октомври 2008 |Дигитално Спуштање |- |18 ноември 2008 |[[Компакт Диск сингл|ЦД сингл]] |- !scope="row" rowspan="2"|Австралија<ref name="au1">{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/au/album/if-i-were-a-boy-single/id293972947 |date=2008-10-17 |title=If I Were a Boy – Single |accessdate=2010-05-13 |publisher=[[Apple|Apple Inc.]] |work=Itunes Australia}}</ref><ref name="au">{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/au/album/if-i-were-a-boy-single/id294909898 |date=2008-11-07 |title=If I Were a Boy – Single |accessdate=2010-05-13 |publisher=[[Apple|Apple Inc.]] |work=Itunes Australia}}</ref> |17 октомври 2008 |Дигитално Спуштање |- |7 ноември 2008 |ЦД сингл |- !scope="row"|Германија<ref name="ger"/> |7 ноември 2008 |ЦД сингл |- !scope="row"|Обединето Кралство<ref name="amazon.uk"/> |10 ноември 2008 |ЦД сингл |- !scope="row"|Шпанија<ref name="spain"/> |3 февруари 2009 |Дигитално Спуштање (Шпанкса Верзија) |- |} {{col-end}} == Наводи == {{наводи|2}} {{Синглови на Бијонсе Ноулс}} {{Избрана статија}} {{DEFAULTSORT:If I Were A Boy}} [[Категорија:Балади од 2000-тите]] [[Категорија:Синглови од 2008]] [[Категорија:Синглови од 2011]] [[Категорија:Песни од Бијонсе Ноулс]] [[Категорија:Песни од Риба Мекентајр]] [[Категорија:Поп балади]] qoibvkfwrh1k5eccopoir7v9266uvrc 0 766787 5577948 4716057 2026-06-16T16:16:18Z Vepsänpriha69 134069 fixes, the helm wind blows in northwest england and not eastern england, specifically near cross fell 5577948 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Helm bar mallerstang.JPG|мини|Хелм над Малерстанг Едџ]] '''Хелм''' е тип на [[ветар]] који дува на [[Британски Острови|Британските Острови]]. Ветерот е од [[Фен (ветар)|Фенски]] карактер, дува од планинските врвови, од правец [[североисток]]. Најизразит е во северозападниот дел на [[Англија]], в грофовија Камбрија при врв Кросс Фелл. == Поврзано == * [[Фен (ветар)|Фен]] == Литература == * Дуциќ, Владан и Анѓелковиќ, Горан (2007): ''Климатологија - практикум'', Географски факултет, Белград {{Ветрови}} {{Никулец}} [[Категорија:Ветрови]] [[pl:Wiatr#Lokalne wiatry nazwane]] qpjqjy46k0p3mzsrmf3eyqjkth9frnp 5578167 5577948 2026-06-17T11:32:17Z Gurther 105215 5578167 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Helm bar mallerstang.JPG|мини|Хелм.]] '''Хелм''' е тип на [[ветар]] који дува на [[Британски Острови|Британските Острови]]. Ветерот е од [[Фен (ветар)|Фенски]] карактер, дува од планинските врвови, од правец [[североисток]]. Најизразит е во северозападниот дел на [[Англија]], во грофовија Камбрија при врв Крос Фел. == Поврзано == * [[Фен (ветар)|Фен]] == Литература == * Дуциќ, Владан и Анѓелковиќ, Горан (2007): ''Климатологија - практикум'', Географски факултет, Белград {{Ветрови}} {{Никулец}} [[Категорија:Ветрови]] [[pl:Wiatr#Lokalne wiatry nazwane]] slm6rdooo31e382pmuo3zydg49rhazj 0 766888 5578147 4920222 2026-06-17T10:54:09Z BosaFi 115936 5578147 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Information Security Incidents by Category, Fiscal Year 2014.svg|алт=Слика извадена од „КИБЕРЕЗБЕДНОСТ: Потребни акции за решавање на предизвиците со кои се соочуваат федералните системи“, страница 10|мини|Слика извадена од „КИБЕРЕЗБЕДНОСТ: Потребни акции за решавање на предизвиците со кои се соочуваат федералните системи“, страница 10]] '''Енкрипцијата''' е процес во [[криптографијата]], кој означува на трансформирање на [[информација|информации]] ([[plaintext]]со користење на [[алгоритам|алгоритми]] (наречено [[шифра]]) да не биде читливо за кој било освен за оние кој имаат посебно знаење, обично назначено како [[клуч(криптографија)|клуч]]. Резултатот од процесот се '''енкриптирани''' информации (во криптографијата, назначено како шифра-текст). Во многу контекси, зборот '''енкрипција''' исто така имплицивно укажува на обратен процес т.е. '''декрипција''' (пр. „софтвер за енкрипција“ може исто така да декриптира), за да ја направи информацијата читлива повторно (т.е. да го направи не-енкриптирано). Енкрипцијата била долго користена од страна на војниците и владините олеснителни тајни комуникации. Енкрипцијата во денешно време е често користена за заштитување на информации преку повеќе видови од цивилни системи. На пример, во '''Институтот за Компјутерска Безбедност''' пријавено е дека во 2007 година, 71 од компаниите биле анкетирани дека користат енкрипција за дел од нивните складирани бази на податоци. Енкрипцијата се користи за заштитување на податотеки како на пример фалјови на '''компјутер''' или CD-DVD дискови или '''USB-Flash дрajв'''. Во поново време се пријавени повеќе случаи каде што заштитените информации се декриптирани и дозволени јавноста да може да достапи до нив. Да енкриптираш такви податотеки “на одмор” така што многу е тешко да се декриптираат. Системите на [[дигитални права|дигиталните права]] не дозволуваат да се копира или репродуцира софтверот и тое е некако различно од примерот за енкрипција на податоци “на одмор”. Енкрипција исто така се користи за дата во транзиција, т.е податоци кои се пренесуваат преку [[локална мрежа|локални мрежи]], [[интернет мрежa|интернет мрежи]] , мобилни и друго. Во изминатите години се пријавени повеќе пресретнати информации. Енкриптирање податоци во транзиција исто така помага во безбедноста бидејќи многу тешко е да се обезбедат физички сите мрежи. Енкрипцијата, може да ја заштитува безбедноста на пораките, но другите техники треба да го заштитуваат интегритет и вредноста на пораките, проверување на точноста на МАC или на некој '''дигитален потпис'''. Стандардите и [[криптографски софтвер|криптографскиот софтвер]] и хардвер за да извршат енкрипција се широко достапни, но за успешно да ја користиме енкрипцијата за да го обезбедиш цел безбедносен систем може да биде голем проблем.Една обична грешка може да дојде до уништување на системот или успешни напади на системот.Некојпат противникот може да добија не енкриптирана информација без директно да ја користи енкрипцијата, како на пример преку [[Тrojan Horse]] и друго. Еден од првите јавни клучеви за енкрипција бил наречен Pretty Good Privacy(PGP). Бил напишан во 1991 од [[Фил Зиммерман]] и бил купен од [[Symantec]] во 2010 година. Дигиталниот потпис и енкрипцијата мора да бидат аплицирани кога пораката е составена, за да избегнеме крадци. Инаку секој јазол помеѓу испратникот и енкрипциониот агент може лесно да се упадне. Поради невнимание на хардвер производителот, повеќето мобилни уреди доаѓаат без енкрипции контролирани од корисникот или да има способност за дигитален потпис. ==Литература== * Helen Fouché Gaines, “Cryptanalysis”, 1939, Dover. ISBN 0-486-20097-3 * [[David Kahn (writer)|David Kahn]], ''The Codebreakers - The Story of Secret Writing'' (ISBN 0-684-83130-9) (1967) * [[Abraham Sinkov]], ''Elementary Cryptanalysis: A Mathematical Approach'', Mathematical Association of America, 1966. ISBN 0-88385-622-0 ==Надворешни врски== {{Wiktionary|encryption}} *[http://www.securitydocs.com/Encryption SecurityDocs Resource for encryption whitepapers] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080115205535/http://www.securitydocs.com/Encryption |date=2008-01-15 }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Сметачки податоци]] [[Категорија:Сметачка безбедност]] [[Категорија:Информатичко управување]] p5uk0g2pdxm6fe8axdx3vhxnrlcb36w 3 771324 5577985 5576589 2026-06-16T18:43:18Z Jtasevski123 69538 /* Испратена е-пошта */ ново заглавие 5577985 wikitext text/x-wiki '''Добре дојдовте!''' Здраво, Carshalton, и [[Википедија:Вовед|добре дојдовте]] на Википедија! Благодарам за [[Special:Contributions/Carshalton|Вашите придонеси]]. Се надевам дека Ви се допадна проектов и дека одлучивте да останете. Еве неколку страници кои можеби ќе Ви се најдат како корисни: *[[Википедија:Пет столба|Петте столба на Википедија]] *[[Википедија:Почетен курс|Почетен курс]] *[[Википедија:Како да уредам страница|Како да уредувате страници]] *[[Википедија:Вашата прва статија|Како да создадете статија]] Се надевам дека ќе уживате во уредувањето овде и во тоа што сте [[Википедија:Википедијанци|Википедијанец]]! Ве молам [[Википедија:Потпис|потпишувајте]] ги Вашите пораки на [[Помош:Разговорна страница|разговорните страници]] со внесување на четири [[тилда|тилди]] (<nowiki>~~~~</nowiki>); ова автоматски ќе го внесе Вашето корисничко име и датумот. Ако Ви треба помош, погледајте ја страницата [[Википедија:Прашања]], прашајте ме мене [[Разговор со корисник:Kiril Simeonovski|на мојата разговорна страница]], или поставете го прашањето на оваа страница, а потоа ставете <code><nowiki>{{помош}}</nowiki></code> пред прашањето. Уште еднаш, добре дојдовте! --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 20:44, 21 септември 2011 (CEST) <!-- Шаблон:Добредојде --> ==Потпис== Здраво Carshalton, не се остава `потпис` во самата статија. Веќе си забележан од софтверот во делот `историја`, така што не оставај потписи. :) Поздрав -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:26, 25 септември 2011 (CEST) ==Шаблон Јувентус== Здраво, видов не се снајде со шаблонот, затоа отворив [[Шаблон:Juventus F.C. squad]], ама треба да се среди. Ако си заинтересиран за темава, влези во `уреди` на шаблонот и преведи ги со кирилица имињата на фудбалерите. Поздрав -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:20, 25 септември 2011 (CEST) ::Дури сега се вклучувам, ама ете Тиверополник помогнал. Инаку во шаблон се секогаш `разлетани` поимите, а неопходни се сите тие знаци за да изгледа шаблонот како шаблон. Треба да ги бараш имињата, и да ги менуваш. Добро уредено. Поздрав -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:41, 26 септември 2011 (CEST) == Награда == {| width="20%" align="center" border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="border: 3px solid #6D351A; background-color:#FFFFCC; -moz-border-radius: 0em;" valign="middle"padding:5px;" |[[Податотека:Tireless Contributor Barnstar.gif|center|150px]]<center>За вложениот труд во збогатувањето на содржините на Википедија на македонски јазик. |- |<center>од [[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small></center> |} Одлична работа околу средувањето на статиите за италијански фудбалери. Продолжете така и понатаму. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 11:27, 27 септември 2011 (CEST) ==ДСЗ факт== {| class="messagebox standard-talk" |- |[[Податотека:Updated DYK query.svg|25px|ДСЗ]] |Еден факт од статијата '''[[Стадион Јувентус]]''', која Вие ја создадовте и проширивте, се најде во секцијата „'''[[Шаблон:Дали сте знаеле|Дали сте знаеле?]]'''“ на [[главна страница|главната страница]] на [[30 септември]] [[2011]]. Одлична работа!--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 14:48, 30 септември 2011 (CEST) |} == Јубилејна статија == Здраво. Откако веќе го ндминавме бројот од 50.000 статии, мислам дека би било добро да воведеме јубилејна статија, која ќе го означи трудот вложен кон надминување на одреден број на статии. Вашето учество е добредојдено во дискусијата на [[Википедија:Селска чешма (Идеи)#Избор на јубилејна статија|страницата за идеи]], каде што е изнесен предлогот. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:41, 2 октомври 2011 (CEST) == Солидарност со пријателите од Италија == Здраво. Иако сме мали, мислам дека и нашата поддршка ќе им значи многу. Затоа доколку си поддржувач на штрајкот на корисниците на Википедија на италијански, во тек е собирање на потписи од корисниците на нашата Вики-заедница. Повеќе може да прочиташ [[Википедија:Солидарност со штрајкот на корисниците на Википедија на италијански|овде]]. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:21, 5 октомври 2011 (CEST) == Програмски план на Викимедија Македонија за 2012 година == Изготвен е предлог „'''[http://mk.wikimedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%B7%D0%B0_2012 Програмски план на Викимедија Македонија за 2012 година]'''“. Оваа година би сакале да ги вклучиме и членовите на вики заедницата и јавноста во процедурата на усвојување на програмскиот план, со јавно изложување на работната верзија на овие планови неколку месеци пред годишното собрание на Викимедија Македонија, кое ќе се одржи во втората половина на месец декември 2011 година. Сите заинтересирани имаат можност да дебатираат околу предлог целите. Како еден од активните корисници на Википедија ве повикувам да дадете свој придонес. Поздрав. --[[User:Brest|brest]] <small>([[User talk:Brest|разговор]])</small> 14:50, 19 октомври 2011 (CEST) == Уредувач == Здраво. Се извинувам за задоцнетиот одговор, бидејќи не бев во можност да се вклучам и дури деенс ја прочитав пораката. Забележувам дека правите доста корисни уредувања во последно време, па решив да Ве додадам во групата на уредувачи, со што Вашите уредувања автоматски ќе бидат проверени. Се надевам дека ќе продолжите со корисните уредувања и понатаму. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 21:21, 6 декември 2011 (CET) == Наградени сте! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Real Life Barnstar.jpg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Награда за активизам''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Награда од мене за активизмот кој го покажувате во работата на Википедија на македонски јазик. Продолжете така и понатаму.:) [[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 20:20, 20 декември 2011 (CET) |} == Кригла пиво за фудбалските придонеси == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Export hell seidel steiner.png|70px]] |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Секоја чест за придонесите поврзани со фудбалот.:) [[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 17:04, 22 декември 2011 (CET) |} == Јубилејна статија == Здраво. Потсетување дека е во тек [[Википедија:Јубилејни статии/54.000|гласањето за јубилејна статија]]. Се надевам дека и овој пат ќе избереме статија со занимлива содржина. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 11:02, 31 јануари 2012 (CET) == Луј Са’а == Француските имиња во македонскиот јазик [http://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BF%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%82%D1%83%D1%93%D0%B8%D1%82%D0%B5_%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%9A%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BE%D1%82_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA#.D0.A4.D1.80.D0.B0.D0.BD.D1.86.D1.83.D1.81.D0.BA.D0.B8_.D0.B8.D0.BC.D0.B8.D1.9A.D0.B0 соодветно се транскрибираат]. Фудбалерот е од Франција како и кралевите Луј (Louis на француски), така да тоа е неговото име на македонски, а и така се изговара. А буквата Х во презимето не се чита. Исто и е на јазиците кои ни се блиски (словеснки и кирилични).--[[Корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="#00008B" size="3px">Р</font>''']] [[Разговор со корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="blue" size="3px">ашо</font>''']][[Image:Aero-stub img.svg]] 22:52, 24 февруари 2012 (CET) == Покана за Вики средба == На 2 март 2012 година (петок), со почеток во 20.00 часот, во кафулето EveryDay во Скопје, ќе се одржи Вики средба на која уредувачите на википедија на македонски јазик и нејзините корисници ќе имаат прилика да се дружат и разговараат за теми од заеднички интерес. Се радуваме што во изминатиот период уредувавте на википедија и со задоволство ве покануваме на средбата. Повеќе информации за средбата може да најдете [[Википедија:Вики средба|тука]], односно за локацијата на кафулето - http://g.co/maps/qq7q5. Поздрав. [[User:Brest-bot|Brest-bot]] <small>([[User talk:Brest-bot|разговор]])</small> 17:58, 1 март 2012 (CET) == Јубилејна статија (55.000) == Здраво. Потсетување дека е во тек [[Википедија:Јубилејни статии/55.000|гласањето за јубилејна статија]]. Се надевам дека и за овој јубилеен број ќе избереме статија со занимлива содржина.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 16:21, 20 март 2012 (CET) == Дрогба == Еј, здраво! Гледам дека пишуваш статии за фудбалери. Дали ќе сакаш [[Корисник:Brainmachine/песок4|да го средиш овој текст]] за [[Дидиер Дрогба]] и да го ставиш во една статија за него? Некој го преведувал текстот од [[:en:Didier Drogba]], ама не го средил, па ќе биде штета да пропадне. Поздрав, [[Корисник:Brainmachine|Brainmachine]] ([[Разговор со корисник:Brainmachine|разговор]]) 14:38, 30 април 2012 (CEST) ==Минато време== Здраво. Сакам да ти кажам да користиш минато неопределено време при пишување статии. Така на пример не е стилски прифатливо „Тој играше за Динамо“, туку „Тој играл за Динамо“. Не сме директни сведоци на дејството, ние прекажуваме. Буквата „ј“ пред „е“ на македонски не стои, а Огнен има македонска варијанта.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 20:09, 3 мај 2012 (CEST) ::Искулирај, советите треба да се добредојдени а не да се однесуваш како дете. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 20:35, 3 мај 2012 (CEST) :::Никола, тоа не е секогаш случај. Многу често доаѓа до преклопување на енциклопедискиот со новинарскиот стил, па настани од блиското минато не е погрешно ако се прикажуваат и со употреба на минато определено време. Еве на пример, јас секогаш употребувам минато определено време кога станува збор за дејство за коешто сум бил информиран по индиректен пат, но знам дека таквото нешто се случило неодамна и за него се познати голем број на информации. Доколку се работеше за нешто коешто се случило пред 100 или 200 години, се разбира дека не би била соодветна употребата на ова време. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:22, 3 мај 2012 (CEST) ::::Кирил, те молам, можеш ли да ми дадеш конкретен пример за таквата употреба во статија? --[[Корисник:Brainmachine|Brainmachine]] ([[Разговор со корисник:Brainmachine|разговор]]) 00:19, 4 мај 2012 (CEST) :::::Те молам прегледај во моите придонеси и ќе го забележиш тоа во повеќе статии. Но, мене досега никој не ме опоменал за такво нешто, бидејќи јас сум „администратор“ и „долгогодишен корисник“, па затоа ваквите совети наоѓаат место на страниците за разговор на други корисници.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:35, 4 мај 2012 (CEST) ::::::Употребата на аорист или имперфект е зачестена во новинарскиот стил најчесто поради фактот што новинарите се сведоци на дејството (по правило) и го предаваат дејството како засведочено. Штом ние тука тежнееме да дадеме неутрална гледна точка и да ги доловиме информациите кои се однапред зададени (ги прибираме) тогаш го нористиме перфектот. Употребата на главолската л-форма во среден род доведува до предавање на незасведочено дејство. За разлика од македонскиот, англискиот најчесто користи аорист (и мислам има влијание директно кај нас), а и на бугарската често гледам употреба на аорист и имперфект, па и сегашно време во воведните реченици. Јас не знам што се направи толкава збрка, само го упатував за правопис зошто губиме време да поправаме отпосле (а и знаеме дека во поправките сме малку спори и голем број статии не се средени). Сепак беше добронамерно и поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 00:45, 4 мај 2012 (CEST) == Администраторски обврски == Задраво ''Carshalton''... Никола е администратор на Википедија и има обврска да те упати во некои уредувачки правила и слично, не станува збор дека ''знае се''... слично би постапиле и други администратори... поздрав--[[User:Dalco26|Јоханес Климакус]] <small>([[User talk:Dalco26|разговор]])</small> 20:36, 3 мај 2012 (CEST) :Да се надоврзам и јас. Кралицата на Британија ја нарекуваме Елизабета (а не како што е оригинално таму, Елизабет). Исто е и со Џенифер Анистон (иако оригинално е Џениф‘р Енист‘н). Позз--[[Корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="#00008B" size="3px">Р</font>''']] [[Разговор со корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="blue" size="3px">ашо</font>''']][[Image:Aero-stub img.svg]] 20:53, 3 мај 2012 (CEST) == 56.000 статии == Здраво. Потсетување дека по обичај повторно избираме [[Википедија:Јубилејни статии/56.000|јубилејна статија]]. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:08, 5 јуни 2012 (CEST) == Европско првенство во фудбал == Здраво. Следејќи ги твоите одлични придонеси поврзани со фудбалот, си велам нема кому друг да му се обратам во врска со Европското првенство. Се очекува статиите за првенството да бидат посетени од илјадници луѓе секој ден, па мислам дека е добро истите да бидат навремено променети со најновите резултати, така што ќе понудиме свежи информации. Јас ќе бидам активен цело време, но мислам дека е добро и уште барем некој корисник да поарботи на истото. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 20:23, 8 јуни 2012 (CEST) == Солидарност кон Википедија на руски јазик == Здраво. Википедија на руски јазик денес нее достапна, како знак на штрајк од страна на нејзините корисници кон сослушувањето во врска со предлог-измените во „Законот за информации на Русија“. По тој повод се собираат потписи во знак на подршка и солидарност со ставот на колегите од Википедија на руски јазик. Вашата солидарност може да ја искажете [[Википедија:Солидарност со штрајкот на корисниците на Википедија на руски јазик|овде]]. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 17:01, 10 јули 2012 (CEST) == Јубилејна статија == Здраво. Известување дека во тек е гласањето за избор на [[Википедија:Јубилејни статии/58.000|јубилејна статија]]. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:07, 20 јули 2012 (CEST) == Неколку совети == Здраво. Во неколку статии кои ги имаш напишано забележав дека годините се напишани пред насловот и имињата на месеците се со голема буква, што најверојатно е поради англискиот наслов на статијата. Правило во македнскиот јазик е секогаш имињата на месеците да се пишуваат со мала буква, а годините во ваквите случаи треба секогаш да одат на крајот од насловот на статијата (пр. „[[Летни олимписки игри 2012]]“). Постои исклучок, но само доколку статијата се однесува на самата година (пр. „[[1615 во музиката]]“). Поздрав и пријатно уредување.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 13:25, 12 август 2012 (CEST) == Наградени сте! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Награда за трудољубивост''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Секоја чест мајсторе за методичноста во работата. Гледам дека секоја нова статија ти е подобра. Статијата за Јувентус е навистина одлична.:) [[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 01:48, 24 август 2012 (CEST) |} == Избор на јубилејна статија == Здраво. Само потсетување дека е во тек гласањето за избор за [[Википедија:Јубилејни статии/61.000|јубилејна статија]]. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:04, 29 август 2012 (CEST) :[http://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BF%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%82%D1%83%D1%93%D0%B8%D1%82%D0%B5_%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%9A%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BE%D1%82_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA#.D0.A4.D1.80.D0.B0.D0.BD.D1.86.D1.83.D1.81.D0.BA.D0.B8 Еве и мала помош]. Доколку овде не водиме сметка за правилниот изговор и транскрипција на јазикот, ќе настане хаос како иа кај некои портали кои немаат поим од пишување.--[[Корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="#00008B" size="3px">Р</font>''']] [[Разговор со корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="blue" size="3px">ашо</font>''']][[Image:Aero-stub img.svg]] 13:45, 30 август 2012 (CEST) Доколку имате проблеми со косрисници тоа е [[Википедија:Огласна табла за администратори|Огласната табла за администратори]] (ова се однесува за некој поголем спор или недоразбирања), а во врска со спомената статија, тогаш на соодветната страна за разговор.--[[Корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="#00008B" size="3px">Р</font>''']] [[Разговор со корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="blue" size="3px">ашо</font>''']][[Image:Aero-stub img.svg]] 13:48, 30 август 2012 (CEST) :Неакцентирано Е на крајот не се чита. Незнам зошто не е наведено, но јас еве ти тврдам бидејќи сум учел француски. BTW, доколку имаш проблем со некои имиња, а листата со транскрипции не може да ти помогне, тогаш обрати се или кај [[Корисник:MacedonianBoy‎|Никола]] или кај [[Корисник:Bjankuloski06|Бојан]]. Тие се експерти за таа област. Позз и пријатно уредување. И запомни го најважното правило: - Статиите кои ги пишуваме не се наши, и тука секој може да ги уредува.--[[Корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="#00008B" size="3px">Р</font>''']] [[Разговор со корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="blue" size="3px">ашо</font>''']][[Image:Aero-stub img.svg]] 14:06, 30 август 2012 (CEST) ==Маурицио Исла== Значи да небидам досаден, но [http://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BF%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%82%D1%83%D1%93%D0%B8%D1%82%D0%B5_%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%9A%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BE%D1%82_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA#.D0.A8.D0.BF.D0.B0.D0.BD.D1.81.D0.BA.D0.B8 според ова] и како што се изговара....еспањолите се секогаш Маури'''С'''ио. Впрочем шпанскиот јазик нема '''Ц'''. Еве ти ја имаш честа да ја преместиш страницата.--[[Корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="#00008B" size="3px">Р</font>''']] [[Разговор со корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="blue" size="3px">ашо</font>''']][[Image:Aero-stub img.svg]] 16:29, 30 август 2012 (CEST) == Деле Алпи == Сакав да ти пишам уште кога ги направив промените на статијата, да те известам дека на македонската Википедија се користи минато неопределено време, бидејќи ние не сме биле таму кога тоа се случувало. Навистина, не гледам причина да ги откажеш промените и со тоа да остане статија преполна со изрази со типот беше, играше, гледаа итн. Повторно го оставив моето уредување и нема ништо лошо, ако сум се вмешал во твоја статија, тоа е само за подобрување на статијата, а не одземање на твои заслуги. Воедно во делот за надворешни врски, имаше и дел на српски и/или хрватски јазик, на кое навистина не му беше местото во статијата. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 15:50, 1 септември 2012 (CEST) ::Го разгледав разговорот и можам да заклучам дека не било ништо решено, имаме две спротивставени страни, кои не се согласуваат до крај за употребата на времињата во блиското минато. Јас во моите статии, особено за велосипедизмот, секогаш употребувам неопределено време, дури и за трките од оваа година, иако некои од нив сум ги проследил. Според мене нема врска дали авторот на статијата бил во живо таму или не, ние пишуваме статија, која ќе ја читаат сите и воедно статиите не ги сметаме за наши. Особено за статијава, овде се работи за стадион, кој повеќе не постои, според тоа најправилно е да биде напишан со неопределен стил. Доколку не се согласуваш со мене, да го прашаме Кирил, па нека одлучи како е најправилно, единствено што сакав е само да помогнам, а не да одмогнам. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 12:20, 2 септември 2012 (CEST) :::Добро е што се разбравме. Можеби е најдобра моменталната состојба. Единствено во иднина обраќај внимание на употребата на „кој“ и „кои“, едното се употребува за еднина, другиот за множина, па така во статијата треба да стои „кои“ бидејќи се однесува на Игрите, но ова е само мала правописна грешка, ништо страшно. Поздрав и секоја чест за придонесите поврзани со фудбалот --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 12:48, 2 септември 2012 (CEST) == Јубилејна статија == Здраво. Потсетување дека е во тек [[Википедија:Јубилејни статии/63.000|гласањето за јубилејна статија]]. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 16:59, 18 септември 2012 (CEST) == Помош == Брат како се гласа за ова што треба да направам [[User:Dimo Morecambe|Dimo Morecambe]] <small>([[User talk:Dimo Morecambe|разговор]])</small> 10:00, 29 септември 2012 (CEST) == Наградени сте! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Writers Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Награда за обемни придонеси''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Повели една награда за обемен придонес од областа на фудбалот. Навистина ја заслужи!:) [[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 20:44, 23 ноември 2012 (CET) |} Мислам дека е добро ако си од Скопје и ако си во можност да дојдеш на некоја од Вики-средбите што ги организираме. Следната, како што може да забележиш во лентата за соопштенија, ќе се одржи во понеделник. Кога веќе ќе се запознаеш со некои од корисниците, сигурен сум дека твојот труд ќе биде повеќе ценет кај останатите. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 21:49, 23 ноември 2012 (CET) == Давид де Хеа == Поздрав, ова е првпат да ти пишам. Сакам да ти честитам на трудот што го вложуваш во статиите поврзани за фудбалот. И јас се нафатив да напишам нешто за де Хеа, ама во инфокутијата проблем ми прават настапите за младинските репрезентации и местото на раѓање. Ако можеш да погледаш во што е работата и да ставиш поднаслови што треба да напишам, многу ќе ми помогнеш. Ајде, се слушаме.--[[User:Вик Ретлхед|Вик Ретлхед]] <small>([[User talk:Вик Ретлхед|разговор]])</small> 11:36, 24 ноември 2012 (CET) ::Ја изготвив и статијата за [[Марко Сторари|Сторари]]. Ми треба само дополнување во табелата со статистика, бидејќи онаа од англиската вики не одговара на нашата. Позз.--[[User:Вик Ретлхед|Вик Ретлхед]] <small>([[User talk:Вик Ретлхед|разговор]])</small> 21:40, 30 ноември 2012 (CET) == Наградени сте! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Gold football ball.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Златна топка''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Бидејќи сум голем фан на Јунајтед, ти ја доделувам златната топка по повод најновата статија за Солскјер. Мило ми е што има страница за овој член од „златната генерација“ на Манчестер. Поздрав. [[User:Вик Ретлхед|Вик Ретлхед]] <small>([[User talk:Вик Ретлхед|разговор]])</small> 23:31, 31 јануари 2013 (CET) |} == Јубилејна статија == Здраво Carshalton. Денес ја поминавме цифрата од 68 000 статии, па редно е да го одбележиме настанот со избор на јубилејна статија. Доколку сте во можност, вашиот глас можете да го дадете [[Википедија:Јубилејни статии/68.000|овде]]. Се слушаме во некоја наредна прилика. Имајте пријатен ден.--[[User:Вик Ретлхед|Вик Ретлхед]] <small>([[User talk:Вик Ретлхед|разговор]])</small> 10:44, 2 февруари 2013 (CET) == Кандидатура за оценувач == Здраво. Следејќи ја твојата активност веќе подолг временски период и твоите одлични уредувања поврзани со фудбалот, решив да те номинирам за оценувач. Твојата номинација можеш да ја најдеш [[Википедија:Барања за оценувачки статус/Carshalton|овде]], каде што јас веќе дадов краток опис со препорака, а сега останува на тебе да одлучиш дали истата ќе ја прифатиш и да одговориш на прашањата коишто се поставени во неа. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 13:49, 2 март 2013 (CET) == НУМС награди == Викимедија Украина обезбеди награди за највредните учесници во проектот „[[Википедија:Недела на македонско-украинска соработка]]“. Сите уредувачи се потенцијални добитници на наградата. Наградите ќе ги додели [[Викимедија Македонија]] во име на [[Викимедија Украина]]. Доделувањето ќе биде направено на некоја од наредните [[вики-средба|вики-средби]] откако ќе се направи изборот. За оние кои нема да може да учествуваат на вики-средбата, наградите ќе бидат испратени по пошта на нивната адреса. Секој може да номинира учесник за кој смета дека треба да добие награда, или самиот да се номинира. Секој може да учествува во изборот на највредни уредувачи. Ранг листата ќе биде направена врз основа на добиените гласови.--[[User:Brest|brest]] <small>([[User talk:Brest|разговор]])</small> 17:34, 6 март 2013 (CET) == Честито! == Здраво. Сакам да те известам дека твојата кандидатура за оценувачки статус е успешна и воедно да ти честитам за стекнатите оценувачки права. Во секој момент некој од бирократите ќе ти ги додели овие права, иако е добро да им пишеш за да ги потсетиш. Поздрав и пријатно уредување.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 01:29, 12 март 2013 (CET) :{{Done}} Сега си оценувач. -- [[Корисник:Boyan|'''<font color="#885500">Б<font color="#bb8800">о<font color="#eebb00">ј</font>а</font>н</font>''']] ^{[[Разговор со корисник:Boyan|имаш за кажување?]]} 10:21, 12 март 2013 (CET) == Транскрипција на италијански називи == Според [[Македонска транскрипција на странските јазици#Италијански|официјалната транскрипција на италијанскиот јазик]] по македонскиот правопис, групите ''pi'', ''bi'', ''fi'', ''chi'', ''ghi'' се предаваат како „пј“, „бј“, „фј“, „кј“, „гј“. Ова мора да се следи. Поздрав --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:23, 16 април 2013 (CEST) Да не заборавам дека групата ''gio-'', ''gia-'' и тн. секогаш се „џо-“, „џа-“ и тн. (никако Џиовани или Џиани). И секако, секогаш се вметнува „ј“ во групите со ''ia'' (затоа е Италија, не Италиа) и ова важи за се и секаде, т.е. ''сите'' јазици освен кинескиот, нему околните и тихоокеанските австронезиски јазици. Имам збележано кај доста уредници, не знам дали има такви примери во фдбалските статии. Прости ако нема. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:37, 16 април 2013 (CEST) Испуштив да напоменам дека ''тим'' е дебел англизам и дека мора да се употребува „екипа“. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:07, 16 април 2013 (CEST) Мислам дека порано се дискутираше, но би сакал да се осигурам дека не смее да има внесувања на „национален фудбалски тим на“ и сличн бидејќи единствениот назив кај нас за такво нешто е „фудбалска репрезентација на ...“ и се мора под итно да се смени, вклучувајќи ги сите споменувања во статии и сите тие категории што се правени без размислување за сопствениот јазик. Дали ќе биде рачно или ќе ангажираме бот, ќе зависи од обемот. Мене ми изгледа доста голем. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:45, 16 април 2013 (CEST) ;Називи Забележав нешта како „Јувентус Стадион“ или „А Група клубот“ - вакви конструкции се чисто англиски. Кај нас мора да биде „стадионот Јувентус“ и „клубот X од групата А“. Едноставно не може толку вештачки да се преведува, нема никаква логика. Именките служат како придавки во англискиот (особено во имиња), но кај нас името е само име и мора да му претходи предметот кој е наречен, „стадион Име“ и сл.--[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 01:24, 17 април 2013 (CEST) Покрај ова, името Лујџи, и воопшто уи треба да има ј, што значи треба „Лујџи“. Исто важи за Фиесоле (треба „Фјезоле“) --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 01:25, 17 април 2013 (CEST) ::Извини на опширноста, но сепак морав да ги кажам сите нешта како што ги забележував бидејќи се работи за доста содржини и обемни статии, па грешките се умножуваат. Тим е англизам што е скор кај нас и не е налегнат во јазикот како заемка. Отсекогаш кај нас се велело „екипа“. Клуб е добро, но секако не во секој контекст. Кога се мисли физички на играчите, тогаш ќе биде екипа. Значи некаде се синонимни, а некаде не. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:34, 17 април 2013 (CEST) == Меѓувики == Сега има нов систем за врските до други википедии, па би сакал да посочам како се прави. Кога преведуваш од англиската верзија, ќе забележиш под списокот на расположиви јазици во алатникот најдолу-лево „''Edit links''“. Кога ќе стиснеш на него, ќе те одведе на страница на Википодатоци (Wikidata) и на самото дно на страницата, под сите наслови на други јазици, ќе стиснеш на нова ставка („add/додај“), во левото поле ќе почнеш да пишуваш (на кирилица) „м...“ или „ма..“ и ќе ти испадне јазикот во списоче и ќе го стиснеш на него, а во десното името на статијата (или категоријата, шаблонот). и потоа на „save/зачувај“ (ставам два збора бидејќи не знам на кој јазик ќе ти се покаже). Еве [http://www.wikidata.org/wiki/Q187916 пример], за да видиш како изгледа. Не ги гледај тие полиња горе со јазиците, тоа не користи тука. Оди право најдолу и додај јазик. Ако веќе постои, но статијата е преименувана и сл., тогаш подолу ќе го видиш македонскиот наслов во списокот и стискаш на „edit/уреди“, го внесуваш новиот (ако веќе е преименувана, т.е. преместена страницата на нашето вики), па на „save/зачувај“. Ако англиската статија (категорија, шаблон и сл.) најдолу нема „Edit links“, што е грешка што знае да се јавува, тогаш оди на германската или француската, и би требало таму да има (секако под локално име). --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:59, 20 април 2013 (CEST) == Слики == Здраво. Оваа твоја [[:Податотека:SquadraHellas84-85.jpg|подигната слика]] вели дека е твое дело, и ти си носител на авторските права. Некако '''не верувам''' во тоа и затоа одма ја бришам. Те молам не подогај слики кои не се твои, туку користи исклучиво од ризницата. Лажно лиценцирање е едно од најголемите прекршувања на википедија. Поздрав и пријатно уредување--[[Корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="#00008B" size="3px">Р</font>''']] [[Разговор со корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="blue" size="3px">ашо</font>''']][[Image:Aero-stub img.svg]] 00:35, 11 декември 2013 (CET) ::Сликата не е мое дело туку по грешка сум го стиснал тоа при подигнувањето. Инаку оваа слика е лиценцирана 100% за тоа што ја имаш на италијанската википедија [https://it.wikipedia.org/wiki/Hellas_Verona_Football_Club] [[User:Carshalton|Carshalton]] <small>([[User talk:Carshalton|разговор]])</small> 13:18, 11 декември 2013 (CET) Пред да ти пишам, јас проверив таму и ја најдов. Како прво и таму не е соодветно лиценцирана, и како второ под неа има шаблон дека таа никако не смее да се преподигне на ризницата (најверојатно зошто е неслободна). Верувај, кога една слика е слободна, таа веќе се наоѓа на ризницата (95% од случаите). Подобро користи си слободни слики, отколку вакви проблематични. За тој клуб има толку слики и немора баш и таа да се користи. Поздрав--[[Корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="#00008B" size="3px">Р</font>''']] [[Разговор со корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="blue" size="3px">ашо</font>''']][[Image:Aero-stub img.svg]] 13:34, 11 декември 2013 (CET) П.С. Политика во последниве години е сите слики да ги подигаме на ризницата, а не тука локално == Уредувачки маратон == Здраво, со задоволство Ве повикуваме на првиот уредувачки маратон организиран на тема „Земјите на Олимписките игри“ од страна на здружението „Споделено знаење“ составено од Википедијанци и насочено кон развивање на Википедија на македонски јазик. Маратонот ќе се одржи на 6 декември 2014 година (сабота) во интернет-кафулето „Хазард“ (види [https://goo.gl/maps/Xnb7x карта]) со почеток од 13:00 часот, кој е предвидено да трае околу три часа. Повелете на дружба со останатите Википедијанци и заедничко уредување статии и збогатување на нашата Википедија. Поздрав--[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 17:43, 30 ноември 2014 (CET) == Global account == Hi Carshalton! As a [[:m:Stewards|Steward]] I'm involved in the upcoming [[:m:Help:Unified login|unification]] of all accounts organized by the Wikimedia Foundation (see [[:m:Single User Login finalisation announcement]]). By looking at [[Special:CentralAuth/Carshalton|your account]], I realized that you don't have a global account yet. In order to secure your name, I recommend you to create such account on your own by submitting your password on [[Special:MergeAccount]] and unifying your local accounts. If you have any problems with doing that or further questions, please don't hesitate to contact me on my [[User talk:DerHexer|talk page]]. Cheers, [[User:DerHexer|DerHexer]] <small>([[User talk:DerHexer|разговор]])</small> 22:06, 16 јануари 2015 (CET) == Врски == Здраво, многу ме радува во каков уредувач прерасна и секоја чест за твојот труд :) Особено ме радува што се научи да ги правиш и шаблоните и категориите, но тука би сакал да ти дадам и мал совет: исто како кај статиите и категориите треба да ги поврзуваш со соодветните категории на другите јазици. Функционира на истиот начин, преку „додај врски“, впишување на јазикот, а подоцна на категоријата. Пример: категоријата „Категорија:Fb team шаблони Белгија“ се поврзува со соодветната, а тоа е, Category:Fb team templates Belgium. Мислам дека ме разбра. Уште еднаш браво за трудот и само продолжи така, па во иднина се гледаме и на некоја вики-средба. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 14:04, 3 мај 2015 (CEST) == Country data Велс == {{готово}} Го поправив. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 23:48, 7 мај 2015 (CEST) ::Ти благодарам [[User:Carshalton|Carshalton]] <small>([[User talk:Carshalton|разговор]])</small> 00:03, 8 мај 2015 (CEST) == Наградени сте! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Writers Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Награда за обемни придонеси''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Секоја чест за твоите уредувања, кои стануваат се подобри и подобри. Само што ја видов статијата за Роберт Левандовски и можам да кажам едно големо браво :) [[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 15:20, 23 мај 2015 (CEST) |} ::Благодарам Ehrlich мило ми е што ти се допаднала статијата. Поздрав [[User:Carshalton|Carshalton]] <small>([[User talk:Carshalton|разговор]])</small> 01:17, 24 мај 2015 (CEST) == Јубилејна статија == Поради присуство на Прв до врв, а подоцна и други обврски не бев во можност одма да направам статија, но еве сега има и отворено е за гласање. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:04, 24 мај 2015 (CEST) == Левандовски == Здраво Carshalton. Го вратив моето уредување на Левандовски од проста причина: според правописните правила во македонскиот јазик, не се вели „Бајерн“, туку „Баерн“ (или друг пример, треба Сеп Маер наместо Сеп Мајер) исто како што не велиме „фрајер“ туку „фраер“. Оттука, ако се провлекува Бајерн во оваа и во другите статии, тоа е грешка која треба да се поправи. [[User:ГП|ГП]] <small>([[User talk:ГП|разговор]])</small> 20:10, 27 мај 2015 (CEST) == Чума == А по која логика врати се по старо?! Изгледа уште во Работнички игра Анене. Па уште и наводите си ги избришал. Па ништо, ама ништо не избришав, само ажурирав. Немам коментар друг. [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 21:10, 13 септември 2015 (CEST) == Викивести == Здраво, инаку моето име е Тони, сепак веќе долго време комуницираме :) За прашањето на мојата разговорна страница; немаме ние македонска верзија на Викивести, затоа и не нема. Сепак тоа е проект, кој си бара договор со агенција која би ги отстапувала вестите нам, некој да ги пишува и слично. Имаме разговарано на викисредбите, но не знаеме што ќе бидне, можеби сега преку нашето здружение ќе успееме да спроведеме нешто. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 21:52, 30 октомври 2015 (CET) == Фотографии == Здраво, едно укажување при подигнувањето на фотографии на Википедија на македонски јазик од настани, купови и клубови. Правилото важи дека ги подигнуваш сликите како неслободни дела, пополнуваш информации во дадените полиња и бираш лиценца „лого на...“ или пак „општа праведна употреба...“, а не како досегашниот твој начин со ГНУ 4.0, што не може да биде по никоја основа. Поздрав и се најдобро --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:00, 9 февруари 2016 (CET) == СИЕ Пролет 2016 == Здраво, веќе неколку недели трае меѓународниот натпревар „СИЕ Пролет 2016“, во кој земјите од Средна и Источна Европа пишуваат едни за други. Доколку сакаш да се вклучиш во овој интересен натпревар, впиши го твоето корисничко име во [[Википедија:Уредувачки натпревар/СИЕ Пролет 2016|списокот]] и можеш да одбереш една од многуте статии во издвоените списоци по земја. Натпреварот трае до 31 мај, а за првите тројца ќе бидат обезбедени материјали/книги/енциклопедии. Доколку имате некои прашања, контактирајте го корисникот [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]]. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 18:05, 25 април 2016 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A1%D0%98%D0%95_%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82_2016&oldid=3486329 --> == Слики == Здраво, уште едно укажување при подигнувањето на фотографии на Википедија на македонски јазик од настани, купови и клубови. Правилото важи дека ги подигнуваш сликите како неслободни дела (со употреба на <nowiki>{{неслободно лого}}</nowiki>), пополнуваш информации во дадените полиња и бираш лиценца „лого на...“ или пак „општа праведна употреба...“, а не како досегашниот твој начин со ГНУ 4.0, што не може да биде по никоја основа. Поздрав и се најдобро. :: Во ред, сега сватив како треба. Благодарам за укажувањето. [[User:Carshalton|Carshalton]] <small>([[User talk:Carshalton|разговор]])</small> 22:11, 7 мај 2016 (CEST) == Participate in the Ibero-American Culture Challenge! == Hi! [[:m:Iberocoop|Iberocoop]] has launched a translating contest to improve the content in other Wikipedia related to Ibero-American Culture. We would love to have you on board :) Please find the contest here: https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Translating_Ibero_-_America/Participants_2016 Hugs!--[[User:Anna Torres (WMAR)|Anna Torres (WMAR)]] <small>([[User talk:Anna Torres (WMAR)|разговор]])</small> 16:28, 10 мај 2016 (CEST) == Марио Манџукиќ == {| class="messagebox standard-talk" |- |[[Податотека:Cscr-featured.svg|50п]] |Статијата '''[[Марио Манџукиќ]]''', која Вие ја создадовте и проширивте, го доби статусот „'''[[Портал:Избрана содржина|избрана статија]]'''“. Ве повикувам да продолжите со уредувањето на квалитетни статии кои во иднина би можеле да се стекнат со овој статус. |} Одлична работа!--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 23:38, 17 јули 2016 (CEST) Благодарам ==Балзак== Здраво Carshalton. Знам дека повеќе си по фудбалот, но ако може мислење дали статијата [[Оноре де Балзак]] ги исполнува [[Википедија:Кандидати за избрана статија/Оноре де Балзак|критериумите за избрана статија]]? Поздрав и сè најубаво.--[[User:Retrohead|Retrohead]] <small>([[User talk:Retrohead|разговор]])</small> 00:01, 17 јануари 2017 (CET) :: Мене ми се допаѓа, затоа гласав за. Одлична работа! [[User:Carshalton|Carshalton]] <small>([[User talk:Carshalton|разговор]])</small> 12:08, 17 јануари 2017 (CET) == Your feedback matters: Final reminder to take the global Wikimedia survey == (''Sorry to write in English'') <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Hello! This is a final reminder that the Wikimedia Foundation survey will close on '''28 February, 2017 (23:59 UTC)'''. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes. '''[https://wikimedia.qualtrics.com/SE/?SID=SV_6mTVlPf6O06r3mt&Aud=VAE&Src=52VAECE Take the survey now.]''' If you already took the survey - thank you! We won't bother you again. '''About this survey:''' You can find more information about [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|this project here]] or you can read the [[m:Community_Engagement_Insights/Frequently_asked_questions|frequently asked questions]]. This survey is hosted by a third-party service and governed by this [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2016_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. If you need additional help, or if you wish to opt-out of future communications about this survey, send an email through EmailUser function to [[:m:Special:EmailUser/EGalvez_(WMF)| User:EGalvez (WMF)]]. '''About the Wikimedia Foundation:''' The [[:wmf:Home|Wikimedia Foundation]] supports you by working on the software and technology to keep the sites fast, secure, and accessible, as well as supports Wikimedia programs and initiatives to expand access and support free knowledge globally. Thank you! --[[:m:User:EGalvez (WMF)|EGalvez (WMF)]] ([[:m:User talk:EGalvez (WMF)|talk]]) 09:04, 23 февруари 2017 (CET) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:EGalvez (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2016/52-VAECE&oldid=16297909 --> == Уредувачки натпревар „Населени места во Егејска Македонија“ == Во тек е спроведувањето на уредувачкиот натпревар посветен на населените места во Егејска Македонија, за кои постојат илјадници започнати, но целосно несредени статии на Википедија на македонски јазик. Помогни и приклучи се во спроведувањето на овој уредувачки натпревар со средување на овие илјадници статии, со што значително би се подобрил квалитетот на самата Википедија. За натпреварот се обезбедени награди. Прочитајте ја самата [[Википедија:Уредувачки натпревар/Населени места во Егејска Македонија|проектна страница]], а за сите прашања стојам на располагање, како и за испраќање на самиот потребен материјал. Поздрав, [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 19:06, 10 март 2017 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%E2%80%9E%D0%9D%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%95%D0%B3%D0%B5%D1%98%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0%E2%80%9C&oldid=3576457 --> == Уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2017“ == Во тек е спроведувањето на меѓународниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2017“, кој учествуваат мноштво земји од Средна и Источна Европа, за чии земји недостигаат бројни статии на Википедија на македонски јазик. Помогни и приклучи се во спроведувањето на овој уредувачки натпревар со пишување на дел од предложените статии од самите организатори, со што значително би се подобрил квалитетот на самата Википедија. За натпреварот се обезбедени награди. Прочитајте ја самата [[Википедија:Уредувачки натпревар/СИЕ Пролет 2017|проектна страница]], а за сите прашања стојам на располагање. Поздрав, [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A1%D0%98%D0%95_%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82_2017&oldid=3583609 --> == Уредувачки ден за фудбалери == Здраво Дејан, Дали си заинтересиран во иднина да реализираме еден уредувачки ден, на тема фудбалери, фудбалери од Лигата на шампионите или Фудбалери од Премиер Лигата, Серија А или Ла Лига? Гледам дека доста уредуваш статии за Спорт, особено фудбал, па јас сум расположен еден ден да подобриме и создадеме нови статии за познатите светски фудбалри бидејќи многу познати поранешни и сегашни фудбалери немаат статии, како што беше пред некој ден, немаше статија за Фабио Канаваро или Тони Крос и многу други. Поздрав ([[User:Иван Ж|Иван Ж]] <small>([[User talk:Иван Ж|разговор]])</small> 20:38, 26 април 2017 (CEST)) :: Секако дека сум за, би било одлично само ако може да биде за викенд затоа што преку недела немам многу слободно време. Исто така се радувам што има уште некој како мене што уредува статии поврзани со фудбалот како што си ти, па бидејќи јас сум подолго во ова ако ти треба нешто некаков совет во врска со статиите можеш слободно да ми пишеш. Инаку за уредувачки ден јас се согласувам, доколку се договорите со другите корисници. Поздрав [[User:Carshalton|Carshalton]] <small>([[User talk:Carshalton|разговор]])</small> 20:49, 26 април 2017 (CEST) Супер, тогаш ќе се договориме некој викенд, се разбира и да собереме заинтересирни корисници за темата, па да реализираме и дадеме придонес за фудбалот, и спортот воопшто. Поздрав{[[User:Иван Ж|Иван Ж]] <small>([[User talk:Иван Ж|разговор]])</small> 23:58, 30 април 2017 (CEST)) Здраво Дејан, некако да се исконтактираме? ова е мојот мејл :vanderzilson@gmail.com пиши ми го бројот да ти се јавам ([[User:Иван Ж|Иван Ж]] <small>([[User talk:Иван Ж|разговор]])</small> 18:19, 6 мај 2017 (CEST)) Здраво Дејан, да се слушнеме некако? vanderzilson@gmail.com ([[User:Иван Ж|Иван Ж]] <small>([[User talk:Иван Ж|разговор]])</small> 21:10, 23 август 2017 (CEST)) == Ре: Употреба на загради== Според [[Употреба на загради во македонскиот јазик]]: ''Зборови, изрази или цели реченици кои придонесуваат да се дообјасни нешто што е речено пред тоа''. Заграда користам за сите статии чиј наслов треба да содржи година. Пример: [[Битка за Радуша (2001)]], [[Македонски парламентарни избори (2016)]]... Нема да прифатам наслов на статија со Битка за Радуша 2001, бидејќи „2001“ е обичен број. србите го имаат решено ова со додавање на точка после секоја година. Нека напишат другите како е најправилно, но според мене заградите се. Сите првенства кои ги напиша и многу други слични статии треба да се пренасочат, но во моментот мислам дека немаме капацитет за ова. --Тиверополник 22:24, 29 јуни 2017 (CEST) ::{{одговор|Тиверополник}} Мислам дека малку ги мешаш работите едно се историски работи како ова [[Битка за Радуша (2001)]], друго евровизија, спортски, филмски и други настани кој се повторуваат секоја година, на две, три или четири години. Кај првото Битка за Радуша се согласувам да оди годината во заграда, затоа што заградата само ни дополнува која година се случила битката иако тоа не е ни толку битно затоа што нема друга битка. Ама кога се во прашање вакви настани кој се повторуваат некако ми нема логика годината да биде во заграда затоа што тоа не е нешто што се случило еднаш, туку се повторува. Тука годината е клучна за да знаеме за кој настан се работи, на пр. Германија победник на [[Светско првенство во фудбал 2014]], Португалија беше победник на [[Европско првенство во фудбал 2016]] итн. И за крај јас не сум единствениот кој пишувал овакви статии за првенства, јас почнав следејќи го примерот по кој веќе беа напишани некој статии од овој тип од некој од администраторите. Поздрав [[User:Carshalton|Carshalton]] <small>([[User talk:Carshalton|разговор]])</small> 10:32, 30 јуни 2017 (CEST) :::Во ред, сакам само да се произнесат и другите околу ова. Позсдрав Здраво и на двајцата. Бев повикан за мислење во врска со употребата на загради за години, па еве ќе пишам од моето досегашно уредувачко искуство. Според мене, кога станува збор за настани кои се случуваат на повторлива основа (пр. [[Летни олимписки игри 2016]], [[Светско првенство во ракомет за мажи 2017]], [[Европско првенство во фудбал 2016]] итн.), тогаш годината всушност претставува дел од името и треба да стои без загради. Од друга страна, кога станува збор за настани кои одработуваат тематика со слична содржина на неповторлива основа (пр. многубројните [[Опсада на Ерусалим (појаснување)|опсади на Ерусалим]]), тогаш годината всушност претставува параметар за разграничување и треба да стои во заграда. Во вториот случај, годината во заграда го има истото значење како и професијата како параметар за разграничување на две лица со исти имиња и презимиња или било кој друг параметар со иста улога. Не сум запознаен точно со правописното правило, но сметам дека е пожелно да се прави разлика меѓу настани на повторлива и неповторлива основа. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 03:27, 1 јули 2017 (CEST) ::{{одговор|Kiril Simeonovski}} Го делам истото мислење со тебе и ти благодарам за одговорот. [[User:Carshalton|Carshalton]] <small>([[User talk:Carshalton|разговор]])</small> 18:26, 1 јули 2017 (CEST) == Помогнете да се зголеми квалитетот на нашата Википедија == Здраво, од 25 септември (утре) започнува нов уредувачки натпревар насочен кон зголемување на општиот квалитет на нашата Википедија преку подобрување и средување на сите можни статии кои се обележани со посебни шаблони за средување. Помогнете да го зголемиме квалитетот на нашата Википедија. За најдобрите тројца уредници, како и за најдобрата статија подобрена во текот на натпреварот, обезбедени се награди. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/Средување|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 15:52, 24 септември 2017 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D1%81%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5&oldid=3624141 --> ==Фудбалска репрезентација на Аргентина== {| class="messagebox standard-talk" |- |[[Податотека:Cscr-featured.svg|50п]] |Статијата '''[[Фудбалска репрезентација на Аргентина]]''', која Вие ја проширивте, го доби статусот „'''[[Портал:Избрана содржина|избрана статија]]'''“. Ве повикувам да продолжите со уредувањето на квалитетни статии кои во иднина би можеле да се стекнат со овој статус. |} Одлична работа!--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 15:27, 12 октомври 2017 (CEST) == Уредувачки натпревар за вулкани == Здраво, во текот на целиот декември се одржува уредувачки натпревар насочен кон пишување статии за вулкани од сите земји во светот, со што би се зголемил опфатот на нашата Википедија на оваа тема. За најдобрите тројца уредници, како и за најдобрата статија и за оној кој ќе напише најмногу статии за вулкани од различни земји, обезбедени се награди. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/Вулкани|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 18:10, 4 декември 2017 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B8&oldid=3648970 --> == 1000 статии што секоја Википедија мора да ги има == Здраво, во текот на од 5 февруари до 4 март ќе се уредувачки натпревар со цел создавање и подобрување на статии на тема „1000 статии што секоја Википедија мора да ги има“. Според овој критериум, македонската Википедија се наоѓа на 37. место и целта на натпреварот е да го подигнеме квалитетот на нашата Википедија, создавајќи и подобрувајќи статии кои се оценети како неопходни од целокупната заедница. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/1000 статии што секоја Википедија мора да ги има|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 22:54, 31 јануари 2018 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B8&oldid=3668318 --> ==Администратор== Честито администраторство. Ти ги доделив правата на админустратор. Поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 10:49, 3 февруари 2018 (CET) ::{{одговор|MacedonianBoy}} Благодарам --[[Корисник:Carshalton|<font color="Maroon" face="Mistral" size="3">Carshalton</font>]] 13:34, 3 февруари 2018 (CET) == Средување на Инфокутија за Зоран Филиповиќ == Здраво Carshalton, да те замолам кога ќе имаш време ако сакаш да ја досредиш инфокутијата за Зоран Филиповиќ, бидејќи почнав да gi наведувам фудбалските тимови според твојот шаблон, па за некој екипи нема. Кога ќе бидеш во можност искорегирај, за да биде статијата поубава. Поздрав ([[User:Иван Ж|Иван Ж]] <small>([[User talk:Иван Ж|разговор]])</small> 23:32, 6 февруари 2018 (CET)) ::{{одговор|Иван Ж}} Важи, нема проблем ќе средам. Поздрав [[Корисник:Carshalton|<font color="Maroon" face="Mistral" size="3">Carshalton</font>]] 14:28, 7 февруари 2018 (CET) == Почеток на регионалниот натпревар СИЕ Пролет 2018 == Здраво, во текот од 21 март до 31 мај ќе се одржува регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2018“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници по однапред предложени списоци. Се разбира, дозволено е и пишување статии надвор од предложените списоци на заедниците. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/СИЕ Пролет 2018|проектната страница за натпреварот]] и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 22:14, 19 март 2018 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B8&oldid=3695825 --> == {{fb team било која екипа}} == Не ги заменувај веќе поставени врски за клубовите. Како прво овој шаблон што го ставаш е донекаде неточен. На пример, моменталното име на Брегалница е Брегалница 2008, а со шаблонот ја прикажува како Брегалница Штип. Истото важи и за Македонија Ѓорче Петров, која го има "1932" во своето име. Кога некој ќе го прочита тоа, треба да дознае дека така клубот се викал во таа конкретна сезона или сезони. Со овие фб шаблони не може да се маневрира. А и некои клубови немаат направено шаблони и грдо изгледа. И плус небитни се боите до клубот. Некои па шаблони не ни прикажуваат бои и неконзистентно е. Поздрав. :) [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 17:25, 24 мај 2018 (CEST) ::{{одговор|Dandarmkd}} Здраво, овие шаблони ги направив од една причина само за да си заштедам време на некој места каде што можам се разбира на место да пишувам ФК Вардар|Вардар го ставам шаблонот и го добивам името на клубот. Е сега, ако можеш да ми покажеш каде сум ставил вакви шаблони и што треба да се исправи затоа што моментално работам на последната сезона во Серија А и не се сеќавам дека нешто сум менувал кога е во прашање македонскиот фудбал. Инаку ова за Брегалница можеш лесно да го промениш напиши Шаблон:Fb team Bregalnica и внатре пиши го името како се вика. Поздрав [[Корисник:Carshalton|<span style="font-normal:Script MT Bold;color:Black;font-size:3">░▌C▐▌A▐▌R▐▌S▐▌H▐▌A▐▌L▐▌T▐▌O▐▌N▐░</span>]] 22:06, 24 мај 2018 (CEST) Ти си ја променувал ПМФЛ 2013/14 во февруари годинава. Ама јас ја преправив и ја вратив на старото. Еве види ја оваа статија ([[Прва фудбалска лига на Македонија 2009/2010]]). Не велам дека ти си ја правел, ама со тие шаблони е и тој принцип е. Сите екипи имаат бои, пред името, кои се непотребни, а Слога Југомагнат нема бои. Останатите статии на другите јазици не се водат со таквите шаблони. Само кај италијанската Википедија го практикуваат често, понекогаш кај Французите. [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 23:50, 24 мај 2018 (CEST) ::{{одговор|Dandarmkd}} Не знам што да одговорам на ова, поточно не знам што сакаш да направам биди малку попрецизен. Горе ти објаснив зошто ги направив шаблоните и зошто јас ги користам, ти ако не сакаш не мораш да ги користиш тоа е твое право. На оваа статија [[Прва фудбалска лига на Македонија 2009/2010]] колку што гледам во нејзината историја никогаш ништо не сум пишувал во неа. Еве направив сега и Слога Југомагнат да биде со бои пред името, ако не ти се допаѓа вака направи други шаблони и промени ја како што сакаш ти, јас не ти бранам.[[Корисник:Carshalton|<span style="font-normal:Script MT Bold;color:Black;font-size:3">░▌C▐▌A▐▌R▐▌S▐▌H▐▌A▐▌L▐▌T▐▌O▐▌N▐░</span>]] 13:13, 25 мај 2018 (CEST) Не сакав да правам нова тема, па овде пишав. Пробав да го сменам името на Телеком Арена. Тоа име е старо од септември. Актуелно име на стадионот е старо-новото име Национална арена „Филип II Македонски“. Мене ми вели дека не може да се смени името. Во содржината напишав и наведов кога е сменето името. Дали можеш да го вратил старото име - Национална арена „Филип II Македонски“? [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 00:31, 28 мај 2018 (CEST) ::{{одговор|Dandarmkd}} Готово, го вратив. [[Корисник:Carshalton|<span style="font-normal:Script MT Bold;color:Black;font-size:3">░▌C▐▌A▐▌R▐▌S▐▌H▐▌A▐▌L▐▌T▐▌O▐▌N▐░</span>]] 10:47, 28 мај 2018 (CEST) == Земете учество во натпреварот за средување на статии на нашата Википедија == Здраво, еден месец со почеток од 1 септември ќе трае уредувачкиот натпревар „Временски периоди“, чија цел е да се средат илјадниците постоечки статии поврзани со години, векови, години во области и слично. За натпреварот се обезбедени и награди. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/Временски периоди|проектната страница за натпреварот]] и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 21:00, 2 септември 2018 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&oldid=3770364 --> == ФК Вердер Бремен == {| class="messagebox standard-talk" |- |[[Податотека:Cscr-featured.svg|50п]] |Статијата '''[[ФК Вердер Бремен]]''', која Вие ја создадовте и проширивте, го доби статусот „'''[[Портал:Избрана содржина|избрана статија]]'''“. Ве повикувам да продолжите со уредувањето на квалитетни статии кои во иднина би можеле да се стекнат со овој статус. |} Одлична работа!--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 09:23, 8 ноември 2018 (CET) == New AS Roma logo == Hi Carshalton. In the page [[ФК Рома]] there is the old logo (used between 2013 and 2017) and not the [https://it.wikipedia.org/wiki/File:AS_Roma_Logo_2017.svg new one]: could you upload the 2017 logo please?--[[User:Luca M|Luca M]] <small>([[User talk:Luca M|разговор]])</small> 17:58, 11 ноември 2018 (CET) ::{{одговор|Luca M}} Done == Регионален натпревар СИЕ Пролет 2019 == Здраво, во периодот од 21 март до 20 април ќе се одржува регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2019“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници по однапред предложени списоци. Се разбира, дозволено е и пишување статии надвор од предложените списоци на заедниците. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/СИЕ Пролет 2019|проектната страница за натпреварот]] и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&oldid=3770364 --> == [[ФК Штутгарт]] == What is da problem with Štutgart FC? Today last day in da championship and we know that they all the way in 16th pos. And will play relegation play-off with 2. Bundesliga team. 🌀 ⚽ --Makenzis 2019-05-18 13-25 EEST ::{{одговор|Makenzis}} OK you are right. I didn't see the table and that they can't move their position. 16:28, 18 мај 2019 (CEST) :::No problem. Just a little bit surrprised me. :) --Makenzis, 2019-05-20 14-13 == Да ги средиме статиите за државите во светот == Здраво, те повикувам да се приклучиш на натпреварот „Држави во светот“ и да ги подобриме статиите за државите во светот во периодот од 1 до 31 јули, со кој сакаме да ги подобриме статиите за државите во светот на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/Држави во светот|проектната страница за натпреварот]] и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 16:44, 29 јуни 2019 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&oldid=3859671 --> == Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(ceewps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 16:48, 6 септември 2019 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:RMaung (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(cee_wps,act5)&oldid=19352615 --> == Нов уредувачки натпревар == Здраво, те повикувам да се приклучиш на натпреварот „Автомобили“ и да создадеме повеќе статии за автомобилските модели во периодот од 20 септември до 19 октомври, со кој сакаме да создадеме нови содржини за оваа тема на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/Автомобили|проектната страница за натпреварот]] и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија.--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 22:35, 17 септември 2019 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&oldid=3878916 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.''' Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(ceewps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 17:14, 20 септември 2019 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:RMaung (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(cee_wps,act5)&oldid=19395316 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(ceewps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 21:52, 3 октомври 2019 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:RMaung (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(cee_wps,act5)&oldid=19433656 --> == Ракомет == Здраво, како што во Македонија е особено популарен ракометот, а темата на Википедија е доста слабо покриено, дојдовме до идеја да организираме уредувачки натпревар на тема „Ракомет“, со цел да ги подобриме постоечките статии, но и да создадеме нови. Натпреварот ќе се одржува цел декември. Има обезбедено награди за учество во натпреварот. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/Ракомет|проектната страница за натпреварот]] и земи учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија.--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:23, 30 ноември 2019 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&oldid=3898255 --> == Награда од Уредувачки натпревар „Ракомет“ == Здраво Дејан, Сакам да те известам дека си добитник на награди за трето место и награда за најдобра статија. Го имаш мојот мејл, така што за повеќе информации да се исконтактираме. ([[User:Иван Ж|Иван Ж]] <small>([[User talk:Иван Ж|разговор]])</small> 09:04, 3 февруари 2020 (CET)) == Covid-19 == Здраво. Зошто ми го одби уредувањето. Очигледно не е добар преводот и има грешки. [[User:Vele 123|Vele 123]] <small>([[User talk:Vele 123|разговор]])</small> 21:13, 14 март 2020 (CET) ::{{одговор|Vele 123}} Повеќето делови ти ги сочував, а ги одбив само оние имаат/имале, прогласи/прогласила и слично затоа што на википедија е пракса да се користи минато неопределено време при пишување статии затоа што ние не сме директни сведоци на дејството, туку само го прекажуваме. Се надевам дека ме разбра. Поздрав [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] 22:40, 14 март 2020 (CET) Па директен сведок си сега на дејството. Кога ќе заврши ќе биде минато неопределено свршено. Јас сум преведувач и ова е најчеста грешка кога се преведува од англиски. Звучи прекажано а знаеш дека дејството сега се случува. Поздрав [[User:Vele 123|Vele 123]] <small>([[User talk:Vele 123|разговор]])</small> 22:46, 14 март 2020 (CET) == Правилен запис на наводи == Здраво [[корисник:Carshalton|Carshalton]], за да нема конфликт во наводите посебно за оние кои се преземени од друг јазик, потребно е да се користат во ставката (|language= ) јазичните кодови за секоја држава овде е целосниот список [[Предлошка:Citation Style documentation/language/doc]] и доколку е можно да се придружуваме на истиот за да не се полни повторно категоријата со грешки за непрепознаен јазик.--[[User:Инокентиј|Инокентиј]] <small>([[User talk:Инокентиј|разговор]])</small> 15:05, 18 мај 2020 (CEST) :{{Одговор|Инокентиј}} Во ред, ќе обрнам внимание на тоа во иднина. Поздрав. [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] 15:19, 18 мај 2020 (CEST) == Ернан Креспо == Здраво, [[корисник:Carshalton|Carshalton]] откако ги воведов модулите за наводи нема да може да се увезуваат наводи од други изданија кои се напишани на јазик различен од англиски и македонски. Ова значи дека ќе треба да ги преведуваш ставките во наводите и датите ако сакаш да бидат функционални на нашата Википедија. Спремен сум во договорено време и место да седнеме некаде и се целосно да ти образложам како функционира за да не ми се јавуваат нови проблеми во наводите кои сум ги разрешил во соодветните категории. Ти благодарам на разбирањето. --[[User:Инокентиј|Инокентиј]] <small>([[User talk:Инокентиј|разговор]])</small> 18:06, 25 мај 2020 (CEST) :{{Одговор|Инокентиј}} Здраво. Што се однесува до ова прашање мислам дека многу добро те разбрав уште првиот пат кога ми укажа, во сите нови уредувања работам на тоа и не ми се појавуваат црвени полиња. Проблем се старите уредувања кои сега вероватно не функционираат како претходно и тие треба да се променат. Конктетно еве во оваа статија за Ернан Креспо, немам додавано никакви наводи, само во табелите менував може и да се провери. Поздрав [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] 18:33, 25 мај 2020 (CEST) == ФК Македонија Ѓорче Петров 1932 == Здраво, забележав дека си го сменил името на клубот, ама ФК Македонија Ѓорче Петров веќе не постои и не треба името да се менува. Клубот што денес се нарекува ФК Македонија Ѓорче Петров 1932 е старата ФК Треска. ФК Македонија Ѓорче Петров и ФК Македонија Ѓорче Петров 1932 претставуваат два различни ентитети. Поздрав. [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 19:10, 26 јуни 2020 (CEST) :{{Одговор|Dandarmkd}} Во ред, како мислиш така нека биде. Јас напишав во страницата за разговор зошто мислам дека треба да биде ФК Македонија Ѓорче Петров 1932; најмногу заради фактот што ФФМ и УЕФА и ги признаваат на ФК Македонија Ѓорче Петров 1932 сите успеси на ФК Македонија Ѓорче Петров што значи дека новиот клуб треба да е продолжеток на овој претходниот. Слична ситуација имаше и со Вардар кога се спои со Миравци да остане во прва лига или во Италија кога Фјорентина претрпе банкрот и го промени името во Флорентија Виола, за после година дена да си го вратат старото име и да си ги задржи сите успеси од претходно. Проверив на англиската википедија и таму на пример во табелата на македонската лига кога ќе кликнеш на Makedonija GP 1932 ја дава FK Makedonija Gjorče Petrov. Поздрав [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] 20:58, 26 јуни 2020 (CEST) :{{Одговор|Carshalton}} Незнам дали УЕФА и ФФМ ги признаваат старите успеси на старата Македонија Ѓ.П. Можеби разговорично ги ставаат во едно, ако најдеш линк пушти ми го. Убаво го спомна примерот со Вардар. Стариот Вардар и денешниот Вардар се сосема различни правни субјекти, баш пред неколку часа го уредував. Вардар и Миравци не се споија, туку си ги заменија управите. Односно старата управа на Вардар го презеде Миравци, клуб со право во Прва лига и му го сменија името во Вардар 1946 (најпрво). А убаво и што ги спомнуваш италијанските клубови. Според статут (ние таков немаме), италијанските клубови имаат целосно право, возобновените (феникс) клубови духовно да се поврзуваат со старите ентитети-клубови и да бидат како едно. Значи тоа ФИА им го дозволува. Ама тие се исклучок. А и англиската википедија не ти е репер. Таму пишува човек што го познавам и се и сешто признава. Поздрав.[[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 00:09, 27 јуни 2020 (CEST) :{{Одговор|Dandarmkd}} Добро, тоа беше моето размислување и не мора да е точно. Искрено не знам какви се правилата кај нас во вакви ситуации кога еден клуб ќе банкнотира и ќе се создаде нов со исто/слично име. Јас мислам дека (ако се сложуваш) треба да се раководиме според тоа чија историја ја наследува новиот клуб: ако е продолжение на Македонија Ѓ.П. тогаш може да остане ова име што го променив, ако е продолжение на ФК Треска (и ја наследува нејзината историја) тогаш статијата за ФК Треска ќе треба да ја промениме според сегашното име во ФК Македонија Ѓорче Петров 1932, а статијата за Македонија Ѓ.П. да ја вратиме на старо и да напишеме во неа дека клубот повеќе не постои, или во трет случај доколку не наследува ничија историја да се отвори нова статија за ФК Македонија Ѓорче Петров 1932. Некаде прочитав дека УЕФА и ФФМ ги признаваат успесите, ама не се сеќавам каде и не можам да најдам. Оставам на тебе, како мислиш ти така направи, ако немаш права за пренасочување на имињата на статиите слободно пиши ми јас ќе ги преместам. [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] 12:23, 27 јуни 2020 (CEST) :{{Одговор|Carshalton}} Правно новата Македонија е клубот Треска само со сменето име. Работата е што тие духовно се поврзуваат со старата Македонија. Новата Македонија мора да ја има додавката 1932 за да се разликува правно и финансиски од стариот субјект кој беше пратен во четврта лига. Третиот случај што спомна не е опција бидејќи ФК Македонија Ѓорче Петров 1932 не е сосема нов субјект, односно не е клуб создаден од нула. Ако можеш, врати го старото име на Македонија, без додавката 1932. А ФК Треска еднаш пробав да ја преместам во Македонија Ѓорче Петров 1932 ама не ми дозволи ради сличност со постоечката ФК Македонија Ѓорче Петров односно статијата на стариот клуб кој се распушти 2009 година.[[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 14:20, 27 јуни 2020 (CEST) == Кампања на меѓународно ниво за вметнување на фотографии/слики во статиите на кои им недостигаат == Здраво Carshalton. Сакам да те известам за кампањата на меѓународно ниво за вметнување на илустрации во википедиските статии на кои им недостигаат наречена „Статии без илустрација“ или на англиски јазик: Wikipedia Pages Wanting Photos (WPWP). Идејата е да се искористат фотографиите и останатите илустрации, кои веќе постојат на [https://commons.wikimedia.org/wiki/Main_Page Ризницата], и да се вметнат во соодветните статии на Википедија. На Википедија на македонски јазик, организатори на оваа кампања се здруженијата на граѓани „ГЛАМ Македонија“ и „Споделено знаење“. Кампањата трае од 1 јули од 31 август 2020 година и има награден фонд од 1.000 евра (1 награда – ваучер од вредност од 12 илјади денари и 8 награди – ваучери од вредност од 6 илјади денари). Дополнително, може да се освои и една од меѓународните награди бидејќи учесникот паралелно учествува на домашната и меѓународната кампања. Наградниот фонд на меѓународната кампања е: прва награда ваучер од 500 долари (САД); втора награда 400 долари; трета награда 300 долари. Како дополнителни награди се: награда за учесник кој поставил најголем број звучни илустрации во статии 200 долари; награда за учесник кој поставил најголем број на видео илустрации во стати 200 долари; награда за учесник кој е нов на Википедија и поставил најголем број на илустрации во статии 200 долари. Учесникот за да влезе во кругот на добитниците треба да закачи илустрации на најмалку 100 статии. [[Википедија:Статии без илустрација|Страница за кампањата]] која претставува и прирачник како се учествува. Доколку учествувате, среќно! [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 13:23, 30 јуни 2020 (CEST) == Покана за учество во иницијативата „Цели за одржлив развој“ == '''[[Википедија:Цели за одржлив развој|Цели за одржлив развој]]''' претставува меѓународна иницијатива за збогатување на Википедија со содржини поврзани со [[Цели за одржлив развој|Целите за одржлив развој]] (ЦОР). Преку поврзување на заедница од стотици доброволни уредници од една страна и стручњаци за ЦОР од друга страна, иницијативата се стреми кон зголемување на свеста за целите, зајакнување на целокупното движење за нив и поставување основи за позадлабочено содржинско покривање на темите поврзани со целите во иднина. Во насока на поголема застапеност на темите поврзани со Целите за одржлив развој на македонски јазик, заедницата на Википедија на македонски јазик зема учество преку организирање уредувачка седмица во којашто ги повикува да се вклучат сите заинтересирани уредници и страни со стручни познавања на темата. Иницијативата временски се поклопува со Глобалната седмица на целите и е во времетраење од '''19-26 септември 2020''' година и со доделување на награди за најдобрите учесници. [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 15:15, 18 септември 2020 (CEST) == Манчестер сити == Здраво. Го смеми насловот на статијата ама ако видиш во линкот што го пишав во причина за преместување (линкот е официјалниот правопис) ќе видиш дека за спортски клубови само првата буква е со голема буква. Дури таму пишува Манчестер сити. Затоа треба да се смени така. На пример Реал Мадрид и двете е со голема бидејќи Мадрид е град, ама сити треба со мала. Ист случај е и со Манчестер јунајтед и други кои вториот збор не е топографски поим. Поздрав. [[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 20:21, 5 март 2021 (CET) == Земи учество во СИЕ Пролет 2021 == Здраво, во периодот од 1 до 30 април ќе се одржува регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2021“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници по однапред предложени списоци. Се разбира, дозволено е и пишување статии надвор од предложените списоци на заедниците. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја проектната страница за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија.[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 21:03, 3 април 2021 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&oldid=4491191 --> == Вардар == Вардар не е истиот клуб со тој што отпадна во 2011. Тоа што на навивачите не им се допаѓа и не сакаат тој факт да го прифатат, не им е никој крив. Вистинскиот Вардар денес е второлигаш и фактички и статистички треба одвоено да се сметаат тие ДВА клубови.[[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 11:14, 17 април 2021 (CEST) :{{Одговор|Dandarmkd}} Тоа апсолутно не е вистина. Има само еден ФК Вардар и тој постои од основањето до денес, клубот никогаш не издал соопштение дека банкротирал и дека престанал да постои (ако имаш линк од такво нешто слободоно испрати ми или стави го на страницата за разговор, па ќе разговараме повторно), па сега да е ова некој нов клуб кој почнува од почеток. Сите релевантни спортски страници како rsssf, transfermarkt, soccerway итн. ги бројат сите титули (11) на ФК Вардар како да ги освоила една екипа, а инофрмациите ги преземаат директно од ФФМ. И во историјата на клупската страна на Вардар се опфатени сите години од 1947 до денес, ништо не пишува за банкрот за реосновање на клубот и слично. Поздрав [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] 14:31, 17 април 2021 (CEST) ::{{Одговор|Carshalton}} ''Има само еден ФК Вардар и тој постои од основањето до денес, клубот никогаш не издал соопштение дека банкротирал и дека престанал да постои'' Не мора некој да соопшти од тие управниците за некој nam да ни потврди. Нормално дека тоа нема да го сторат. Како прво од срам не да го сторат. Вистинскиот Вардар не се распадна, како што погоре пишав. Вистинскиот Вардар го смени името во Миравци кој па неколку години го смени името во Кожуф Гевгелија. ''Сите релевантни спортски страници како rsssf, transfermarkt, soccerway итн. ги бројат сите титули (11) на ФК Вардар како да ги освоила една екипа, а инофрмациите ги преземаат директно од ФФМ.'' Не знам дали ФФМ ги признава титулите заедно, ама ако ФФМ тоа го прави тоа, тоа би било катастрофална грешка. rsssf, transfermarkt, soccerway не ја разбираат збрката со Вардар и Миравци и затоа грешат. А и во текстот што упорно ми го бришеш, а баш сега забележувам дека не си ми го сфатил и на празно го тргаш, не напишав дека сегашниот Вардар е преоснован или дека стариот Вардар банкротирал, туку дека само имињата на клубовите беа сменети. Бидејќи вистинскиот Вардар отпадна од лига и тој спортски клуб '''немаше никакво право''' да учестува во следната сезона во ПМФЛ. И што направија, го зедоа новиот прволигаш Миравци и му го залепија името Вардар, а од својот Вардар се откажаа и му предадоа на управата на Миравци. Ако памтиш, луѓето нонстоп збореа за фузија (пошто не разбираа за што се работи), но во пракса немаше ништо такво бидејќи не им беше тоа целта на управата на Вардар. Ова е црна и матна историја на двата клуба Вардар и не очекувај тоа да го прочиташ на клубската историја на нивниот сајт. Поздрав.[[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 14:59, 17 април 2021 (CEST) :{{Одговор|Dandarmkd}} И што треба според тебе сега, покрај тие 6 титули да стои името на Миравци дека тие ги освоиле? Зар навистина мислиш дека Вардар или било кој друг клуб би се откажал од својата претходна историја, само за да не игра една сезона во Втора лига? Зар мислиш дека Вардар би се откажал од 6 титули во нашата лига и од една титула во Купот на Југославија да не му е ветено дека ништо од тоа нема да му биде одземено? За еден клуб да престане да има врска со својата претходна историја прво треба да прогласи банкрот дека престанал да постои, да има официјално соопштение од клубот и фудбалскиот сојуз, па во тој случај би требало да се отвори нова статија за новиот клуб и да се напише дека овој клуб се смета за наследник на тој што прогласи банкрот и нема врска со неговата историја. За една работа се сложувам со тебе, дека ''ова е црна и матна историја на Вардар'', на сите им је јасно дека тука се работи за манипулација со која клубот избегна испаѓање и остана во лигата, но на таков начин што и историјата на клубот останала не допрена, затоа што во спротивно сигурен сум дека не би се согласиле и би одработиле сезона во втората лига ако цената за избегнување на тоа била бришење на комплетната дотогашна клупска историја. Сега баш пребарував нешто по интернет за ова и најдов на една интересна вест (https://topsport.mk/fudbal/i-shkotska-ima-sluchaj-miravci-dali-rendjers-se-rendjers-formirani-vo-1872/). Ако УЕФА застанала зад Ренџерс кој се нашол во иста ситуација, сигурно претходно застанала и зад Вардар во спротивно би имала двојни аршини. rsssf, transfermarkt, soccerway и така натаму сигурно информациите ги земаат од ФФМ, сигурно не ги пишуваат од ракав, а она за клупската страна го реков затоа што сигурно и ним не им е дозволено да пишуваат и објавуваат секакви невистини затоа што и за тоа сигурно следат санкции, не може Борец или Беласица на нивниот официјален сајт да напишат дека имаат освоено 5 титули кога не освоиле ниту една досега. [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] 15:28, 17 април 2021 (CEST) :{{Одговор|Carshalton}} ''За еден клуб да престане да има врска со својата претходна историја прво треба да прогласи банкрот дека престанал да постои.'' Зошто упорно спомнуваш банкрот и престанување на клубови? Па белким не сум до толку нејасен!? Двата клуба си постојат, стариот Вардар си постои само под друго име. ''на сите им је јасно дека тука се работи за манипулација со која клубот избегна испаѓање и остана во лигата'' Вистинскиот/стариот Вардар отпадна. Повторувам сегашниот Вардар е во Прва лига ради унапредувањето на Миравци кој во летото 2011 го смени името во Вардар 1946. Убаво што го спомна Ренџерс. Е баш Ренџерс прогласи банкрот и машки започна да игра најдолната лига и се унапредуваше и еве пак да стане првак на Шкотска. Со Ренџерс нема слична приказна како Вардар, бидејќи дилемата таму е дали сега Ренџерс е сосема нов клуб основан 2011 мислам, или дали да ја презеде старата историја. А случајот на (сегашниот) Вардар се заснова на Миравци (пошто тој клуб реално, правно, логички е), ама па сакаат да седат на две столици и си ја задржуват историјата на стариот Вардар (денес Кожуф Гевгелија). Е тој Кожуф Гевгелија фактички е петкратен првак на Македонија, работата е што спортските работници на Кожуф Гевгелија повторно му го сменија идентитетот на клубот и се поистоветуваат со историјата ФК Кожуф, кој веќе не постои (ради вакви крадења и/или размени на клубови). Е тоа (стариот) Вардар го дочека, да му прават на ти го, дај ми го. [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 15:56, 17 април 2021 (CEST) ::{{Одговор|Dandarmkd}} Ова што ми го кажуваш, тешко да поверувам. Значи според ова секој може да се спои со секого, секој може било чија историја да наследи од последнолигаш и новосоздаден клуб до повеќекратен шампион на некоја земја само наследувајќи нечија историја. Мислам дека тоа не е баш така, и ако не ФФМ тогаш УЕФА сигурно би преземала нешто во ваква ситуација. Значи да сумираме, опциите се следниве: ако ФФМ и УЕФА ја признаваат старата историја на Вардар, тогаш Вардар има 11 титули и треба да си остане статијата за ФК Вардар која си постои досега, а втората опција е да се отвори нова статија за ФК Вардар, а оваа да се преименува во Кожув како што ти тврдиш со историјата на стариот Вардар (што мене искрено ми делува глупо, затоа што во првенството на СФРЈ играше Вардар, Панчев, Најдовски, Ќириќ и др. играа за Вардар, а не за Кожуф). Јас мислам, доколку се сложуваш засега да остане сега за сега вака додека не се најде релевантен податок, околу тоа дали претходната историја на Вардар се признава или не. Кога ќе најдеме таков податок ќе реагираме и ќе преправиме како треба. Она твоето со Вардар стар и Вардар нов, не пие вода, или е се тоа Вардар или остатокот од титулите се на Кожуф заради што тоа денес е стариот Вардар како што ти тврдиш. Поздрав [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] 16:38, 17 април 2021 (CEST) Не постои спојување клубови, туку управите си ги разменуваат клубовите. Засега не мораме јас или ти ништо да менуваме засега во однос на наслови на статии, а најмалку треба создавање на статии пошто не се работи на сосема нови клубови. Ама барем статистички да ги одвојуваме. А тоа Вардар стар и нов ми е бидејќи ако пишев дека Кожув Гевгелија има пет титули, ептен ќе им биде чудно на читателите (макар и колку реално тоа е). Што да правиме кога правиме Вардар пред десет години ја уплетка работата, а ќе беше доблесно од клубот да одигра сезона во ВМФЛ и да се врати на најспортски начин. Да, Вардар, Панчев, Најдовски, Ќириќ играле за Вардар, ама тоа е само тогашниот назив на клубот и истиот тој клуб денес го носи името Кожув Гевгелија. Да знаеш, во ФФМ им стои документот каде ФК Миравци се преселува од ОФС Гевгелија во ОФС Скопје, и обратно Вардар во Гевгелија. Таков документ најдов кога прилепски Корзо се пренесе во Скопје и го преименуваа во Шкупи 1927. Мислам дека Макфудбал го нарекуваат во ФФМ, збирот од јавни документи. Поздрав и се најубаво. [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 20:04, 17 април 2021 (CEST) == How we will see unregistered users == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin=content/> Hi! You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki. When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed. Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help. If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]]. We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January. Thank you. /[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/> </div> 19:18, 4 јануари 2022 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Johan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(5)&oldid=22532651 --> == [[Разговор со корисник:Bjankuloski06]] LTA == Hi. Would you please be able to manage the LTA harassment taking place on the identified page. Thanks. [[User:Billinghurst|Billinghurst]] <small>([[User talk:Billinghurst|разговор]])</small> 15:00, 16 октомври 2022 (CEST) == Модул: Infobox == Здраво, имаше проблем со инфокутијата за видеоигри, кога се става слика, не се појавуваше на предлошката. Го прашав Бојан, и тој ја поправи. Но ти си му ја вратил измената, ако може да знам зошто? Сега пишува „грешка во скриптата: Функцијата 'infoboxTemplate' не постои“ во сите статии со Infobox Video Game, на пример во „[[Halo: Combat Evolved]]“. Поздрав. [[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 14:24, 18 октомври 2022 (CEST) ::{{Одговор|Andrew012p}} Ја вратив бидејќи многу други веќе постоечки статии, не функционираа и таму се појавуваше слична грешка или сликата стоеше на страна наместо во средината. Тоа треба добро да се направи така да функционира добро кај сите статии, а вака поправаме една расипуваме, 200 други, мислам дека и Бојан го сфатил тоа. Поздрав [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] 10:32, 23 октомври 2022 (CEST) ::{{Одговор|Andrew012p}} Еве успеав да направам нешто, види сега дали е добра. [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] 10:38, 23 октомври 2022 (CEST) :{{Одговор|Carshalton}} Сега е одлично. Ти благодарам. Поздрав. —[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 20:30, 23 октомври 2022 (CEST) == здраво, имам понуда за вас == здраво, дали знаевте за нашата хумористична вики mk.neciklopedija.org/wiki/, здраво, јас сум МК01, препорачувам да помогнете на оваа вики [[Special:Contributions/212.35.169.233|212.35.169.233]] <small>([[User talk:212.35.169.233|разговор]])</small> 09:25, 26 ноември 2022 (CET) == [[Разговор со корисник:XXBlackburnXx]] == Would you please review the LTA's actions on the linked page, and consider revdel the pages and summaries of their actions. Thanks. [[User:Billinghurst|Billinghurst]] <small>([[User talk:Billinghurst|разговор]])</small> 01:44, 25 јуни 2023 (CEST) == прашање == Здраво, може ли да ги погледнете неодамнешните статии што ги создадов? Со почит @[[Корисник:Carshalton|Carshalton]] [[User:Kwintesencja00|Kwintesencja00]] <small>([[User talk:Kwintesencja00|разговор]])</small> 00:55, 28 јуни 2023 (CEST) == Research about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, We would like to invite you to submit your responses to the survey dedicated to the tools that are used currently across the Wikimedia projects and the tools that you want to have. This survey was made by the working group of the [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]], and your responses will be reviewed afterwards, as we want to continue supporting the communities. That support can be documentation for certain most used tools by other communities across the region per specific topics, finding solutions for new tools to be created in the future, creating most needed tools in the region (so called "regional wishlist list"), and many other options. ''Deadline to fill in the survey is '''20th of August, 2024'''.'' Submit your answers [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIwzCDKs6jXPG7EpZe-JH2Mm1odU0_MAv1bO-z-nLOq9dlug/viewform?usp=sf_link '''here'''] Thank you in advance for your time that you will dedicate in filling in this survey --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 15:07, 26 јули 2024 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 --> == Results from the survey about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, During August 2024, we sent you a survey about the tools, so now we would like to bring to your attention the conclusions and results from the survey, which you can explore on this '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Tools|Meta page]]'''. I hope you will enjoy exploring the mentioned tools on the page, along with other conclusions from the survey. Thanks for your time, and we will continue working on this important topic. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:10, 7 октомври 2024 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 --> == Земете учество во уредувачкиот натпревар на тема „Хемиски елементи и изотопи“. == Здраво Carshalton, те повикувам да се приклучиш на натпреварот „Хемиски елементи и изотопи“ и да создадеме повеќе статии за хемиските елементи и изотопи во периодот од 10 февруари до 9 март, со кој сакаме да создадеме нови содржини за оваа тема на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/Хемиски елементи и изотопи|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:02, 18 февруари 2025 (CET) == ГЛСД == [[File:BD-propagande colour mk.png|thumb|right]] Здраво! Поставивте некои датотеки лиценцирани GFDL. На пример: # [[:Податотека:Supercoppa di francia.png]] # [[:Податотека:Sasa Ciric Nurnberg.jpg]] # [[:Податотека:Striscione per Del Piero.JPG]] # [[:Податотека:Coupe de France10.png]] # [[:Податотека:Trofeo Eredivisie2018.png]] ГЛСД не е добра лиценца за медиумски датотеки (види цртан филм надесно). Можеби можете да ги проверите датотеките, а можеби и да додадете [[Предлошка:Cc-by-sa-4.0]]? [[User:MGA73|MGA73]] <small>([[User talk:MGA73|разговор]])</small> 11:53, 13 март 2025 (CET) : [[Википедија:Дозволи за објавување/ФФМ]]: Ја забележав и оваа дозвола. Дали мислите дека има шанси да им пишете повторно и да прашате дали би биле подготвени да прифатат Cc-by-sa-4.0? И ако можат да ја испратат дозволата преку [[:c:Commons:Volunteer_Response_Team/mk]], тогаш фотографиите би можеле да се користат и на други јазици на Википедија. --[[User:MGA73|MGA73]] <small>([[User talk:MGA73|разговор]])</small> 11:58, 13 март 2025 (CET) Здраво! На Commons има [[:c:Commons:Village_pump/Proposals#Proposal_(change_GFDL_cut-off_date)|дискусија]] за GFDL, и би било многу корисно доколку го разгледате барањето за промена на лиценците за датотеки. Голема благодарност! --[[User:MGA73|MGA73]] <small>([[User talk:MGA73|разговор]])</small> 11:37, 6 април 2025 (CEST) == Земете учество во СИЕ Пролет 2025 == Здраво Carshalton, те повикувам да се приклучиш на регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2025“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2025|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 08:30, 1 април 2025 (CEST) == Request to edit [[Предлошка:Country data Бахами]] == Hi @[[Корисник:Carshalton|Carshalton]]. I hope you're doing well. I’d like to request an edit to the protected template [[Предлошка:Country data Бахами]] to update the flag data by replacing the non-vector flags with vector versions for better display quality. I’ve prepared the necessary changes and tested them in my userpage: [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA%3AOperationSakura6144&diff=5354408&oldid=5354407]. Would you be able to make this change? I’d really appreciate your help. Thanks in advance for your time and support! Best regards. [[User:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] <small>([[User talk:OperationSakura6144|разговор]])</small> 06:04, 6 април 2025 (CEST) ::{{Одговор|OperationSakura6144}} Changed. [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] 11:56, 6 април 2025 (CEST) == Викисредба (29 мај 2025) == Добар ден Carshalton, ве поканувам на третата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 29 мај во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (29 мај 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 09:54, 26 мај 2025 (CEST) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 13:17, 29 мај 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Земете учество во уредувачката седмица „Управување со отпад“ == Здраво Carshalton, те повикувам да се приклучиш на уредувачката седмица на тема „[[Википедија:Управување со отпад|Управување со отпад]]“, која ќе трае од 2 до 8 јуни 2025. Прочитајте ја [[Википедија:Управување со отпад|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 09:48, 3 јуни 2025 (CEST) == Викисредба (30 јуни 2025) == Добар ден Carshalton, ве поканувам на четвртата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 30 јуни во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (30 јуни 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:52, 27 јуни 2025 (CEST) == Статии без илустрација 2025 == Добар ден Carshalton, ве повикувам да се приклучите на меѓународниот натпревар [[Википедија:Статии без илустрација 2025|Статии без илустрација 2025]], за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Натпреварот ќе трае од 1 јули сѐ до 31 август. Ако имате какви било прашања околу натпреварот можете да ме исконтактирате на мојата [[Разговор со корисник:Jtasevski123|разговорна страница]] или пак на [[Википедија:Статии без илустрација 2025|проектната страница]] за натпреварот. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:01, 1 јули 2025 (CEST) == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 14:29, 16 јули 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Уредувачки маратон - Филм == Добар ден Carshalton, ве повикувам да се приклучите на уредувачкиот маратон на тема '''„Филм“''' по повод меѓународната иницијатива '''[[metawiki:Wiki_Loves_Film|ВикиГоСакаФилмот]]'''. Маратонот е еднодневен, со што само ќе се вреднуваат статии создадени на 18 август, при што треба да одберете од наведениот [[metawiki:Wiki_Loves_Film/Articles|список]] и во опис да ставите #wikifilm. Една статија од новосоздадените ќе биде наградена со награда. Наградата ќе биде доделена јавно, во живо на [[Инстаграм]], преку извлекување. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки маратони - Филм|проектната страница]] за маратонот и земете учество. Ако имате какви било прашања слободно можете да ги поставите во одговор тука или да ми пишете на мојата разговорна страница. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:00, 18 август 2025 (CEST) == Контакт == Здраво Carshalton, ти испратив е-пошта преку Википедија, во случај ако не ја користиш таа е-пошта би те замолил да ме исконтактираш на jovan@wikimedia.mk за да ти споделам некои информации. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:17, 4 септември 2025 (CEST) == Земете учество во уредувачкиот натпревар на тема „Европска книжевност“. == Здраво Carshalton, те повикувам да се приклучиш на уредувачкиот натпревар „Европска книжевност“ кој ќе се одржи во периодот од 13 септември до 12 октомври, со кој сакаме да подобриме и создадеме нови содржини за оваа тема на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/Европска книжевност|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:32, 11 септември 2025 (CEST) == Викисредба (23 септември 2025) == Добар ден Carshalton, ве поканувам на петата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 23 септември во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (23 септември 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 18:49, 21 септември 2025 (CEST) == Земете учество во уредувачката седмица „Риби“ == Здраво Carshalton, те повикувам да се приклучиш на уредувачката седмица на тема „[[Википедија:Риби|Риби]]“, која ќе трае од 21 до 27 ноември 2025. Прочитајте ја [[Википедија:Риби|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме Википедија на македонски јазик. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:51, 19 ноември 2025 (CET) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:45, 19 ноември 2025 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == Викисредба (9 февруари 2026) == Добар ден Carshalton, ве поканувам на втората викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 9 февруари во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (9 февруари 2026)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на ''Google Maps''). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 09:34, 2 февруари 2026 (CET) == Земете учество во СИЕ Пролет 2026 == Здраво Carshalton, те повикувам да се приклучиш на регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2026“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2026|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 16:45, 2 април 2026 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 22:06, 28 април 2026 (CEST) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Светско првенство во фудбал 2026 == Здраво, сметам дека моите уредувања на статијата за [[Светско првенство во фудбал 2026]] беа многу попрегледни од како што е сега. Ако може образложение зошто се тргнати, поздрав. [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 20:37, 13 јуни 2026 (CEST) ::{{Одговор|Bojan9Spasovski}} А ако може образложение зошто сметаш дека твоите се попрегледни? И, исто така, што му фали како што е сега? [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] <small>([[User talk:Carshalton|разговор]])</small> 21:35, 13 јуни 2026 (CEST) :Еве неколку причини: :1. Линиите помеѓу натпреварите ги означуваат рундите во групната фаза (1во коло, 2ро коло, 3то коло). :2. Домаќините се обележани во табелите на групите. :3. Знаме на државата во која се наоѓа стадионот, сепак се три домаќини сите со повеќе стадиони. :4. Целосни имиња на стадионите, а не само име на спонзорот. :5. Стадионот и градот во една линија, нема потреба да се посебни, полесно е за читање. [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 21:44, 13 јуни 2026 (CEST) ::{{Одговор|Bojan9Spasovski}} Искрено, премногу банални ти се причините и не прават многу голема разлика. Првото во ред е, ајде, може и така да биде (се надевам само дека нема првиот и вториот натпревар да се прелеваат и дека ќе се гледа некаква граница помеѓу нив и откако ќе се избрише линијата). Второто "Домаќините се обележани во табелите на групите", каде? Само на англиската. Ги гледаш ли [https://it.wikipedia.org/wiki/Campionato_mondiale_di_calcio_2026 овде] или [https://fr.wikipedia.org/wiki/Coupe_du_monde_de_football_2026 овде]? Не. Мене искрено тоа ми изгледа многу грдо во самата табела, а и нема никаква потреба да стои кога најмалку на 5 места низ статијата се споменуваат домаќините. Ги има и во почетната табела, и во воведот и во секцијата избор на домаќин и кај стадионите. Третото пак многу банално, може да стои не ми смета, но ако се водиме по другите јазици во претходниот случаи овде тие исто не користат такво нешто. Четвртото не е име на спонзорот, само има параметар "Стадион:" и кога има таков параметар не можеш да напишеш пример "Стадион:Стадион Акрон", звучи глупо затоа се ставени само имињата на стадионите без тоа стадион напред. Петтото, самата инфокутија е таква, така ги распоредува, ако може да се стават во една линија нема проблем, може да биде и така. Во сушитина, сметам дека наместо да го дискутираме ова треба повеќе да се осврнеме на многу други работи кои ни фалат и треба да ги допишеме во самата статија, квалификувани репрезентации и начин на квалификување, ждрепка и распоред на репрезентациите при ждребот, маркетинг, симболи, статистика, дури и костурот за нокаут фазата. Поздрав [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] 22:36, 13 јуни 2026 (CEST) == Испратена е-пошта == Здраво, ви имам испратено е-пошта преку Википедија па би ве замолил да проверите. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:43, 16 јуни 2026 (CEST) 48chuilobszp8rqiq9u1qz6e2mmfmtc 5577987 5577985 2026-06-16T18:44:05Z Jtasevski123 69538 /* Испратена е-пошта */ 5577987 wikitext text/x-wiki '''Добре дојдовте!''' Здраво, Carshalton, и [[Википедија:Вовед|добре дојдовте]] на Википедија! Благодарам за [[Special:Contributions/Carshalton|Вашите придонеси]]. Се надевам дека Ви се допадна проектов и дека одлучивте да останете. Еве неколку страници кои можеби ќе Ви се најдат како корисни: *[[Википедија:Пет столба|Петте столба на Википедија]] *[[Википедија:Почетен курс|Почетен курс]] *[[Википедија:Како да уредам страница|Како да уредувате страници]] *[[Википедија:Вашата прва статија|Како да создадете статија]] Се надевам дека ќе уживате во уредувањето овде и во тоа што сте [[Википедија:Википедијанци|Википедијанец]]! Ве молам [[Википедија:Потпис|потпишувајте]] ги Вашите пораки на [[Помош:Разговорна страница|разговорните страници]] со внесување на четири [[тилда|тилди]] (<nowiki>~~~~</nowiki>); ова автоматски ќе го внесе Вашето корисничко име и датумот. Ако Ви треба помош, погледајте ја страницата [[Википедија:Прашања]], прашајте ме мене [[Разговор со корисник:Kiril Simeonovski|на мојата разговорна страница]], или поставете го прашањето на оваа страница, а потоа ставете <code><nowiki>{{помош}}</nowiki></code> пред прашањето. Уште еднаш, добре дојдовте! --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 20:44, 21 септември 2011 (CEST) <!-- Шаблон:Добредојде --> ==Потпис== Здраво Carshalton, не се остава `потпис` во самата статија. Веќе си забележан од софтверот во делот `историја`, така што не оставај потписи. :) Поздрав -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:26, 25 септември 2011 (CEST) ==Шаблон Јувентус== Здраво, видов не се снајде со шаблонот, затоа отворив [[Шаблон:Juventus F.C. squad]], ама треба да се среди. Ако си заинтересиран за темава, влези во `уреди` на шаблонот и преведи ги со кирилица имињата на фудбалерите. Поздрав -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:20, 25 септември 2011 (CEST) ::Дури сега се вклучувам, ама ете Тиверополник помогнал. Инаку во шаблон се секогаш `разлетани` поимите, а неопходни се сите тие знаци за да изгледа шаблонот како шаблон. Треба да ги бараш имињата, и да ги менуваш. Добро уредено. Поздрав -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:41, 26 септември 2011 (CEST) == Награда == {| width="20%" align="center" border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="border: 3px solid #6D351A; background-color:#FFFFCC; -moz-border-radius: 0em;" valign="middle"padding:5px;" |[[Податотека:Tireless Contributor Barnstar.gif|center|150px]]<center>За вложениот труд во збогатувањето на содржините на Википедија на македонски јазик. |- |<center>од [[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small></center> |} Одлична работа околу средувањето на статиите за италијански фудбалери. Продолжете така и понатаму. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 11:27, 27 септември 2011 (CEST) ==ДСЗ факт== {| class="messagebox standard-talk" |- |[[Податотека:Updated DYK query.svg|25px|ДСЗ]] |Еден факт од статијата '''[[Стадион Јувентус]]''', која Вие ја создадовте и проширивте, се најде во секцијата „'''[[Шаблон:Дали сте знаеле|Дали сте знаеле?]]'''“ на [[главна страница|главната страница]] на [[30 септември]] [[2011]]. Одлична работа!--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 14:48, 30 септември 2011 (CEST) |} == Јубилејна статија == Здраво. Откако веќе го ндминавме бројот од 50.000 статии, мислам дека би било добро да воведеме јубилејна статија, која ќе го означи трудот вложен кон надминување на одреден број на статии. Вашето учество е добредојдено во дискусијата на [[Википедија:Селска чешма (Идеи)#Избор на јубилејна статија|страницата за идеи]], каде што е изнесен предлогот. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:41, 2 октомври 2011 (CEST) == Солидарност со пријателите од Италија == Здраво. Иако сме мали, мислам дека и нашата поддршка ќе им значи многу. Затоа доколку си поддржувач на штрајкот на корисниците на Википедија на италијански, во тек е собирање на потписи од корисниците на нашата Вики-заедница. Повеќе може да прочиташ [[Википедија:Солидарност со штрајкот на корисниците на Википедија на италијански|овде]]. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:21, 5 октомври 2011 (CEST) == Програмски план на Викимедија Македонија за 2012 година == Изготвен е предлог „'''[http://mk.wikimedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%B7%D0%B0_2012 Програмски план на Викимедија Македонија за 2012 година]'''“. Оваа година би сакале да ги вклучиме и членовите на вики заедницата и јавноста во процедурата на усвојување на програмскиот план, со јавно изложување на работната верзија на овие планови неколку месеци пред годишното собрание на Викимедија Македонија, кое ќе се одржи во втората половина на месец декември 2011 година. Сите заинтересирани имаат можност да дебатираат околу предлог целите. Како еден од активните корисници на Википедија ве повикувам да дадете свој придонес. Поздрав. --[[User:Brest|brest]] <small>([[User talk:Brest|разговор]])</small> 14:50, 19 октомври 2011 (CEST) == Уредувач == Здраво. Се извинувам за задоцнетиот одговор, бидејќи не бев во можност да се вклучам и дури деенс ја прочитав пораката. Забележувам дека правите доста корисни уредувања во последно време, па решив да Ве додадам во групата на уредувачи, со што Вашите уредувања автоматски ќе бидат проверени. Се надевам дека ќе продолжите со корисните уредувања и понатаму. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 21:21, 6 декември 2011 (CET) == Наградени сте! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Real Life Barnstar.jpg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Награда за активизам''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Награда од мене за активизмот кој го покажувате во работата на Википедија на македонски јазик. Продолжете така и понатаму.:) [[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 20:20, 20 декември 2011 (CET) |} == Кригла пиво за фудбалските придонеси == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Export hell seidel steiner.png|70px]] |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Секоја чест за придонесите поврзани со фудбалот.:) [[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 17:04, 22 декември 2011 (CET) |} == Јубилејна статија == Здраво. Потсетување дека е во тек [[Википедија:Јубилејни статии/54.000|гласањето за јубилејна статија]]. Се надевам дека и овој пат ќе избереме статија со занимлива содржина. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 11:02, 31 јануари 2012 (CET) == Луј Са’а == Француските имиња во македонскиот јазик [http://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BF%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%82%D1%83%D1%93%D0%B8%D1%82%D0%B5_%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%9A%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BE%D1%82_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA#.D0.A4.D1.80.D0.B0.D0.BD.D1.86.D1.83.D1.81.D0.BA.D0.B8_.D0.B8.D0.BC.D0.B8.D1.9A.D0.B0 соодветно се транскрибираат]. Фудбалерот е од Франција како и кралевите Луј (Louis на француски), така да тоа е неговото име на македонски, а и така се изговара. А буквата Х во презимето не се чита. Исто и е на јазиците кои ни се блиски (словеснки и кирилични).--[[Корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="#00008B" size="3px">Р</font>''']] [[Разговор со корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="blue" size="3px">ашо</font>''']][[Image:Aero-stub img.svg]] 22:52, 24 февруари 2012 (CET) == Покана за Вики средба == На 2 март 2012 година (петок), со почеток во 20.00 часот, во кафулето EveryDay во Скопје, ќе се одржи Вики средба на која уредувачите на википедија на македонски јазик и нејзините корисници ќе имаат прилика да се дружат и разговараат за теми од заеднички интерес. Се радуваме што во изминатиот период уредувавте на википедија и со задоволство ве покануваме на средбата. Повеќе информации за средбата може да најдете [[Википедија:Вики средба|тука]], односно за локацијата на кафулето - http://g.co/maps/qq7q5. Поздрав. [[User:Brest-bot|Brest-bot]] <small>([[User talk:Brest-bot|разговор]])</small> 17:58, 1 март 2012 (CET) == Јубилејна статија (55.000) == Здраво. Потсетување дека е во тек [[Википедија:Јубилејни статии/55.000|гласањето за јубилејна статија]]. Се надевам дека и за овој јубилеен број ќе избереме статија со занимлива содржина.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 16:21, 20 март 2012 (CET) == Дрогба == Еј, здраво! Гледам дека пишуваш статии за фудбалери. Дали ќе сакаш [[Корисник:Brainmachine/песок4|да го средиш овој текст]] за [[Дидиер Дрогба]] и да го ставиш во една статија за него? Некој го преведувал текстот од [[:en:Didier Drogba]], ама не го средил, па ќе биде штета да пропадне. Поздрав, [[Корисник:Brainmachine|Brainmachine]] ([[Разговор со корисник:Brainmachine|разговор]]) 14:38, 30 април 2012 (CEST) ==Минато време== Здраво. Сакам да ти кажам да користиш минато неопределено време при пишување статии. Така на пример не е стилски прифатливо „Тој играше за Динамо“, туку „Тој играл за Динамо“. Не сме директни сведоци на дејството, ние прекажуваме. Буквата „ј“ пред „е“ на македонски не стои, а Огнен има македонска варијанта.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 20:09, 3 мај 2012 (CEST) ::Искулирај, советите треба да се добредојдени а не да се однесуваш како дете. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 20:35, 3 мај 2012 (CEST) :::Никола, тоа не е секогаш случај. Многу често доаѓа до преклопување на енциклопедискиот со новинарскиот стил, па настани од блиското минато не е погрешно ако се прикажуваат и со употреба на минато определено време. Еве на пример, јас секогаш употребувам минато определено време кога станува збор за дејство за коешто сум бил информиран по индиректен пат, но знам дека таквото нешто се случило неодамна и за него се познати голем број на информации. Доколку се работеше за нешто коешто се случило пред 100 или 200 години, се разбира дека не би била соодветна употребата на ова време. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:22, 3 мај 2012 (CEST) ::::Кирил, те молам, можеш ли да ми дадеш конкретен пример за таквата употреба во статија? --[[Корисник:Brainmachine|Brainmachine]] ([[Разговор со корисник:Brainmachine|разговор]]) 00:19, 4 мај 2012 (CEST) :::::Те молам прегледај во моите придонеси и ќе го забележиш тоа во повеќе статии. Но, мене досега никој не ме опоменал за такво нешто, бидејќи јас сум „администратор“ и „долгогодишен корисник“, па затоа ваквите совети наоѓаат место на страниците за разговор на други корисници.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:35, 4 мај 2012 (CEST) ::::::Употребата на аорист или имперфект е зачестена во новинарскиот стил најчесто поради фактот што новинарите се сведоци на дејството (по правило) и го предаваат дејството како засведочено. Штом ние тука тежнееме да дадеме неутрална гледна точка и да ги доловиме информациите кои се однапред зададени (ги прибираме) тогаш го нористиме перфектот. Употребата на главолската л-форма во среден род доведува до предавање на незасведочено дејство. За разлика од македонскиот, англискиот најчесто користи аорист (и мислам има влијание директно кај нас), а и на бугарската често гледам употреба на аорист и имперфект, па и сегашно време во воведните реченици. Јас не знам што се направи толкава збрка, само го упатував за правопис зошто губиме време да поправаме отпосле (а и знаеме дека во поправките сме малку спори и голем број статии не се средени). Сепак беше добронамерно и поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 00:45, 4 мај 2012 (CEST) == Администраторски обврски == Задраво ''Carshalton''... Никола е администратор на Википедија и има обврска да те упати во некои уредувачки правила и слично, не станува збор дека ''знае се''... слично би постапиле и други администратори... поздрав--[[User:Dalco26|Јоханес Климакус]] <small>([[User talk:Dalco26|разговор]])</small> 20:36, 3 мај 2012 (CEST) :Да се надоврзам и јас. Кралицата на Британија ја нарекуваме Елизабета (а не како што е оригинално таму, Елизабет). Исто е и со Џенифер Анистон (иако оригинално е Џениф‘р Енист‘н). Позз--[[Корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="#00008B" size="3px">Р</font>''']] [[Разговор со корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="blue" size="3px">ашо</font>''']][[Image:Aero-stub img.svg]] 20:53, 3 мај 2012 (CEST) == 56.000 статии == Здраво. Потсетување дека по обичај повторно избираме [[Википедија:Јубилејни статии/56.000|јубилејна статија]]. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:08, 5 јуни 2012 (CEST) == Европско првенство во фудбал == Здраво. Следејќи ги твоите одлични придонеси поврзани со фудбалот, си велам нема кому друг да му се обратам во врска со Европското првенство. Се очекува статиите за првенството да бидат посетени од илјадници луѓе секој ден, па мислам дека е добро истите да бидат навремено променети со најновите резултати, така што ќе понудиме свежи информации. Јас ќе бидам активен цело време, но мислам дека е добро и уште барем некој корисник да поарботи на истото. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 20:23, 8 јуни 2012 (CEST) == Солидарност кон Википедија на руски јазик == Здраво. Википедија на руски јазик денес нее достапна, како знак на штрајк од страна на нејзините корисници кон сослушувањето во врска со предлог-измените во „Законот за информации на Русија“. По тој повод се собираат потписи во знак на подршка и солидарност со ставот на колегите од Википедија на руски јазик. Вашата солидарност може да ја искажете [[Википедија:Солидарност со штрајкот на корисниците на Википедија на руски јазик|овде]]. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 17:01, 10 јули 2012 (CEST) == Јубилејна статија == Здраво. Известување дека во тек е гласањето за избор на [[Википедија:Јубилејни статии/58.000|јубилејна статија]]. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:07, 20 јули 2012 (CEST) == Неколку совети == Здраво. Во неколку статии кои ги имаш напишано забележав дека годините се напишани пред насловот и имињата на месеците се со голема буква, што најверојатно е поради англискиот наслов на статијата. Правило во македнскиот јазик е секогаш имињата на месеците да се пишуваат со мала буква, а годините во ваквите случаи треба секогаш да одат на крајот од насловот на статијата (пр. „[[Летни олимписки игри 2012]]“). Постои исклучок, но само доколку статијата се однесува на самата година (пр. „[[1615 во музиката]]“). Поздрав и пријатно уредување.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 13:25, 12 август 2012 (CEST) == Наградени сте! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Награда за трудољубивост''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Секоја чест мајсторе за методичноста во работата. Гледам дека секоја нова статија ти е подобра. Статијата за Јувентус е навистина одлична.:) [[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 01:48, 24 август 2012 (CEST) |} == Избор на јубилејна статија == Здраво. Само потсетување дека е во тек гласањето за избор за [[Википедија:Јубилејни статии/61.000|јубилејна статија]]. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:04, 29 август 2012 (CEST) :[http://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BF%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%82%D1%83%D1%93%D0%B8%D1%82%D0%B5_%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%9A%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BE%D1%82_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA#.D0.A4.D1.80.D0.B0.D0.BD.D1.86.D1.83.D1.81.D0.BA.D0.B8 Еве и мала помош]. Доколку овде не водиме сметка за правилниот изговор и транскрипција на јазикот, ќе настане хаос како иа кај некои портали кои немаат поим од пишување.--[[Корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="#00008B" size="3px">Р</font>''']] [[Разговор со корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="blue" size="3px">ашо</font>''']][[Image:Aero-stub img.svg]] 13:45, 30 август 2012 (CEST) Доколку имате проблеми со косрисници тоа е [[Википедија:Огласна табла за администратори|Огласната табла за администратори]] (ова се однесува за некој поголем спор или недоразбирања), а во врска со спомената статија, тогаш на соодветната страна за разговор.--[[Корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="#00008B" size="3px">Р</font>''']] [[Разговор со корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="blue" size="3px">ашо</font>''']][[Image:Aero-stub img.svg]] 13:48, 30 август 2012 (CEST) :Неакцентирано Е на крајот не се чита. Незнам зошто не е наведено, но јас еве ти тврдам бидејќи сум учел француски. BTW, доколку имаш проблем со некои имиња, а листата со транскрипции не може да ти помогне, тогаш обрати се или кај [[Корисник:MacedonianBoy‎|Никола]] или кај [[Корисник:Bjankuloski06|Бојан]]. Тие се експерти за таа област. Позз и пријатно уредување. И запомни го најважното правило: - Статиите кои ги пишуваме не се наши, и тука секој може да ги уредува.--[[Корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="#00008B" size="3px">Р</font>''']] [[Разговор со корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="blue" size="3px">ашо</font>''']][[Image:Aero-stub img.svg]] 14:06, 30 август 2012 (CEST) ==Маурицио Исла== Значи да небидам досаден, но [http://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BF%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%82%D1%83%D1%93%D0%B8%D1%82%D0%B5_%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%9A%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BE%D1%82_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA#.D0.A8.D0.BF.D0.B0.D0.BD.D1.81.D0.BA.D0.B8 според ова] и како што се изговара....еспањолите се секогаш Маури'''С'''ио. Впрочем шпанскиот јазик нема '''Ц'''. Еве ти ја имаш честа да ја преместиш страницата.--[[Корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="#00008B" size="3px">Р</font>''']] [[Разговор со корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="blue" size="3px">ашо</font>''']][[Image:Aero-stub img.svg]] 16:29, 30 август 2012 (CEST) == Деле Алпи == Сакав да ти пишам уште кога ги направив промените на статијата, да те известам дека на македонската Википедија се користи минато неопределено време, бидејќи ние не сме биле таму кога тоа се случувало. Навистина, не гледам причина да ги откажеш промените и со тоа да остане статија преполна со изрази со типот беше, играше, гледаа итн. Повторно го оставив моето уредување и нема ништо лошо, ако сум се вмешал во твоја статија, тоа е само за подобрување на статијата, а не одземање на твои заслуги. Воедно во делот за надворешни врски, имаше и дел на српски и/или хрватски јазик, на кое навистина не му беше местото во статијата. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 15:50, 1 септември 2012 (CEST) ::Го разгледав разговорот и можам да заклучам дека не било ништо решено, имаме две спротивставени страни, кои не се согласуваат до крај за употребата на времињата во блиското минато. Јас во моите статии, особено за велосипедизмот, секогаш употребувам неопределено време, дури и за трките од оваа година, иако некои од нив сум ги проследил. Според мене нема врска дали авторот на статијата бил во живо таму или не, ние пишуваме статија, која ќе ја читаат сите и воедно статиите не ги сметаме за наши. Особено за статијава, овде се работи за стадион, кој повеќе не постои, според тоа најправилно е да биде напишан со неопределен стил. Доколку не се согласуваш со мене, да го прашаме Кирил, па нека одлучи како е најправилно, единствено што сакав е само да помогнам, а не да одмогнам. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 12:20, 2 септември 2012 (CEST) :::Добро е што се разбравме. Можеби е најдобра моменталната состојба. Единствено во иднина обраќај внимание на употребата на „кој“ и „кои“, едното се употребува за еднина, другиот за множина, па така во статијата треба да стои „кои“ бидејќи се однесува на Игрите, но ова е само мала правописна грешка, ништо страшно. Поздрав и секоја чест за придонесите поврзани со фудбалот --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 12:48, 2 септември 2012 (CEST) == Јубилејна статија == Здраво. Потсетување дека е во тек [[Википедија:Јубилејни статии/63.000|гласањето за јубилејна статија]]. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 16:59, 18 септември 2012 (CEST) == Помош == Брат како се гласа за ова што треба да направам [[User:Dimo Morecambe|Dimo Morecambe]] <small>([[User talk:Dimo Morecambe|разговор]])</small> 10:00, 29 септември 2012 (CEST) == Наградени сте! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Writers Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Награда за обемни придонеси''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Повели една награда за обемен придонес од областа на фудбалот. Навистина ја заслужи!:) [[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 20:44, 23 ноември 2012 (CET) |} Мислам дека е добро ако си од Скопје и ако си во можност да дојдеш на некоја од Вики-средбите што ги организираме. Следната, како што може да забележиш во лентата за соопштенија, ќе се одржи во понеделник. Кога веќе ќе се запознаеш со некои од корисниците, сигурен сум дека твојот труд ќе биде повеќе ценет кај останатите. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 21:49, 23 ноември 2012 (CET) == Давид де Хеа == Поздрав, ова е првпат да ти пишам. Сакам да ти честитам на трудот што го вложуваш во статиите поврзани за фудбалот. И јас се нафатив да напишам нешто за де Хеа, ама во инфокутијата проблем ми прават настапите за младинските репрезентации и местото на раѓање. Ако можеш да погледаш во што е работата и да ставиш поднаслови што треба да напишам, многу ќе ми помогнеш. Ајде, се слушаме.--[[User:Вик Ретлхед|Вик Ретлхед]] <small>([[User talk:Вик Ретлхед|разговор]])</small> 11:36, 24 ноември 2012 (CET) ::Ја изготвив и статијата за [[Марко Сторари|Сторари]]. Ми треба само дополнување во табелата со статистика, бидејќи онаа од англиската вики не одговара на нашата. Позз.--[[User:Вик Ретлхед|Вик Ретлхед]] <small>([[User talk:Вик Ретлхед|разговор]])</small> 21:40, 30 ноември 2012 (CET) == Наградени сте! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Gold football ball.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Златна топка''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Бидејќи сум голем фан на Јунајтед, ти ја доделувам златната топка по повод најновата статија за Солскјер. Мило ми е што има страница за овој член од „златната генерација“ на Манчестер. Поздрав. [[User:Вик Ретлхед|Вик Ретлхед]] <small>([[User talk:Вик Ретлхед|разговор]])</small> 23:31, 31 јануари 2013 (CET) |} == Јубилејна статија == Здраво Carshalton. Денес ја поминавме цифрата од 68 000 статии, па редно е да го одбележиме настанот со избор на јубилејна статија. Доколку сте во можност, вашиот глас можете да го дадете [[Википедија:Јубилејни статии/68.000|овде]]. Се слушаме во некоја наредна прилика. Имајте пријатен ден.--[[User:Вик Ретлхед|Вик Ретлхед]] <small>([[User talk:Вик Ретлхед|разговор]])</small> 10:44, 2 февруари 2013 (CET) == Кандидатура за оценувач == Здраво. Следејќи ја твојата активност веќе подолг временски период и твоите одлични уредувања поврзани со фудбалот, решив да те номинирам за оценувач. Твојата номинација можеш да ја најдеш [[Википедија:Барања за оценувачки статус/Carshalton|овде]], каде што јас веќе дадов краток опис со препорака, а сега останува на тебе да одлучиш дали истата ќе ја прифатиш и да одговориш на прашањата коишто се поставени во неа. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 13:49, 2 март 2013 (CET) == НУМС награди == Викимедија Украина обезбеди награди за највредните учесници во проектот „[[Википедија:Недела на македонско-украинска соработка]]“. Сите уредувачи се потенцијални добитници на наградата. Наградите ќе ги додели [[Викимедија Македонија]] во име на [[Викимедија Украина]]. Доделувањето ќе биде направено на некоја од наредните [[вики-средба|вики-средби]] откако ќе се направи изборот. За оние кои нема да може да учествуваат на вики-средбата, наградите ќе бидат испратени по пошта на нивната адреса. Секој може да номинира учесник за кој смета дека треба да добие награда, или самиот да се номинира. Секој може да учествува во изборот на највредни уредувачи. Ранг листата ќе биде направена врз основа на добиените гласови.--[[User:Brest|brest]] <small>([[User talk:Brest|разговор]])</small> 17:34, 6 март 2013 (CET) == Честито! == Здраво. Сакам да те известам дека твојата кандидатура за оценувачки статус е успешна и воедно да ти честитам за стекнатите оценувачки права. Во секој момент некој од бирократите ќе ти ги додели овие права, иако е добро да им пишеш за да ги потсетиш. Поздрав и пријатно уредување.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 01:29, 12 март 2013 (CET) :{{Done}} Сега си оценувач. -- [[Корисник:Boyan|'''<font color="#885500">Б<font color="#bb8800">о<font color="#eebb00">ј</font>а</font>н</font>''']] ^{[[Разговор со корисник:Boyan|имаш за кажување?]]} 10:21, 12 март 2013 (CET) == Транскрипција на италијански називи == Според [[Македонска транскрипција на странските јазици#Италијански|официјалната транскрипција на италијанскиот јазик]] по македонскиот правопис, групите ''pi'', ''bi'', ''fi'', ''chi'', ''ghi'' се предаваат како „пј“, „бј“, „фј“, „кј“, „гј“. Ова мора да се следи. Поздрав --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:23, 16 април 2013 (CEST) Да не заборавам дека групата ''gio-'', ''gia-'' и тн. секогаш се „џо-“, „џа-“ и тн. (никако Џиовани или Џиани). И секако, секогаш се вметнува „ј“ во групите со ''ia'' (затоа е Италија, не Италиа) и ова важи за се и секаде, т.е. ''сите'' јазици освен кинескиот, нему околните и тихоокеанските австронезиски јазици. Имам збележано кај доста уредници, не знам дали има такви примери во фдбалските статии. Прости ако нема. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:37, 16 април 2013 (CEST) Испуштив да напоменам дека ''тим'' е дебел англизам и дека мора да се употребува „екипа“. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:07, 16 април 2013 (CEST) Мислам дека порано се дискутираше, но би сакал да се осигурам дека не смее да има внесувања на „национален фудбалски тим на“ и сличн бидејќи единствениот назив кај нас за такво нешто е „фудбалска репрезентација на ...“ и се мора под итно да се смени, вклучувајќи ги сите споменувања во статии и сите тие категории што се правени без размислување за сопствениот јазик. Дали ќе биде рачно или ќе ангажираме бот, ќе зависи од обемот. Мене ми изгледа доста голем. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:45, 16 април 2013 (CEST) ;Називи Забележав нешта како „Јувентус Стадион“ или „А Група клубот“ - вакви конструкции се чисто англиски. Кај нас мора да биде „стадионот Јувентус“ и „клубот X од групата А“. Едноставно не може толку вештачки да се преведува, нема никаква логика. Именките служат како придавки во англискиот (особено во имиња), но кај нас името е само име и мора да му претходи предметот кој е наречен, „стадион Име“ и сл.--[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 01:24, 17 април 2013 (CEST) Покрај ова, името Лујџи, и воопшто уи треба да има ј, што значи треба „Лујџи“. Исто важи за Фиесоле (треба „Фјезоле“) --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 01:25, 17 април 2013 (CEST) ::Извини на опширноста, но сепак морав да ги кажам сите нешта како што ги забележував бидејќи се работи за доста содржини и обемни статии, па грешките се умножуваат. Тим е англизам што е скор кај нас и не е налегнат во јазикот како заемка. Отсекогаш кај нас се велело „екипа“. Клуб е добро, но секако не во секој контекст. Кога се мисли физички на играчите, тогаш ќе биде екипа. Значи некаде се синонимни, а некаде не. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:34, 17 април 2013 (CEST) == Меѓувики == Сега има нов систем за врските до други википедии, па би сакал да посочам како се прави. Кога преведуваш од англиската верзија, ќе забележиш под списокот на расположиви јазици во алатникот најдолу-лево „''Edit links''“. Кога ќе стиснеш на него, ќе те одведе на страница на Википодатоци (Wikidata) и на самото дно на страницата, под сите наслови на други јазици, ќе стиснеш на нова ставка („add/додај“), во левото поле ќе почнеш да пишуваш (на кирилица) „м...“ или „ма..“ и ќе ти испадне јазикот во списоче и ќе го стиснеш на него, а во десното името на статијата (или категоријата, шаблонот). и потоа на „save/зачувај“ (ставам два збора бидејќи не знам на кој јазик ќе ти се покаже). Еве [http://www.wikidata.org/wiki/Q187916 пример], за да видиш како изгледа. Не ги гледај тие полиња горе со јазиците, тоа не користи тука. Оди право најдолу и додај јазик. Ако веќе постои, но статијата е преименувана и сл., тогаш подолу ќе го видиш македонскиот наслов во списокот и стискаш на „edit/уреди“, го внесуваш новиот (ако веќе е преименувана, т.е. преместена страницата на нашето вики), па на „save/зачувај“. Ако англиската статија (категорија, шаблон и сл.) најдолу нема „Edit links“, што е грешка што знае да се јавува, тогаш оди на германската или француската, и би требало таму да има (секако под локално име). --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:59, 20 април 2013 (CEST) == Слики == Здраво. Оваа твоја [[:Податотека:SquadraHellas84-85.jpg|подигната слика]] вели дека е твое дело, и ти си носител на авторските права. Некако '''не верувам''' во тоа и затоа одма ја бришам. Те молам не подогај слики кои не се твои, туку користи исклучиво од ризницата. Лажно лиценцирање е едно од најголемите прекршувања на википедија. Поздрав и пријатно уредување--[[Корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="#00008B" size="3px">Р</font>''']] [[Разговор со корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="blue" size="3px">ашо</font>''']][[Image:Aero-stub img.svg]] 00:35, 11 декември 2013 (CET) ::Сликата не е мое дело туку по грешка сум го стиснал тоа при подигнувањето. Инаку оваа слика е лиценцирана 100% за тоа што ја имаш на италијанската википедија [https://it.wikipedia.org/wiki/Hellas_Verona_Football_Club] [[User:Carshalton|Carshalton]] <small>([[User talk:Carshalton|разговор]])</small> 13:18, 11 декември 2013 (CET) Пред да ти пишам, јас проверив таму и ја најдов. Како прво и таму не е соодветно лиценцирана, и како второ под неа има шаблон дека таа никако не смее да се преподигне на ризницата (најверојатно зошто е неслободна). Верувај, кога една слика е слободна, таа веќе се наоѓа на ризницата (95% од случаите). Подобро користи си слободни слики, отколку вакви проблематични. За тој клуб има толку слики и немора баш и таа да се користи. Поздрав--[[Корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="#00008B" size="3px">Р</font>''']] [[Разговор со корисник:Raso mk|'''<font face="Segoe Script" color="blue" size="3px">ашо</font>''']][[Image:Aero-stub img.svg]] 13:34, 11 декември 2013 (CET) П.С. Политика во последниве години е сите слики да ги подигаме на ризницата, а не тука локално == Уредувачки маратон == Здраво, со задоволство Ве повикуваме на првиот уредувачки маратон организиран на тема „Земјите на Олимписките игри“ од страна на здружението „Споделено знаење“ составено од Википедијанци и насочено кон развивање на Википедија на македонски јазик. Маратонот ќе се одржи на 6 декември 2014 година (сабота) во интернет-кафулето „Хазард“ (види [https://goo.gl/maps/Xnb7x карта]) со почеток од 13:00 часот, кој е предвидено да трае околу три часа. Повелете на дружба со останатите Википедијанци и заедничко уредување статии и збогатување на нашата Википедија. Поздрав--[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 17:43, 30 ноември 2014 (CET) == Global account == Hi Carshalton! As a [[:m:Stewards|Steward]] I'm involved in the upcoming [[:m:Help:Unified login|unification]] of all accounts organized by the Wikimedia Foundation (see [[:m:Single User Login finalisation announcement]]). By looking at [[Special:CentralAuth/Carshalton|your account]], I realized that you don't have a global account yet. In order to secure your name, I recommend you to create such account on your own by submitting your password on [[Special:MergeAccount]] and unifying your local accounts. If you have any problems with doing that or further questions, please don't hesitate to contact me on my [[User talk:DerHexer|talk page]]. Cheers, [[User:DerHexer|DerHexer]] <small>([[User talk:DerHexer|разговор]])</small> 22:06, 16 јануари 2015 (CET) == Врски == Здраво, многу ме радува во каков уредувач прерасна и секоја чест за твојот труд :) Особено ме радува што се научи да ги правиш и шаблоните и категориите, но тука би сакал да ти дадам и мал совет: исто како кај статиите и категориите треба да ги поврзуваш со соодветните категории на другите јазици. Функционира на истиот начин, преку „додај врски“, впишување на јазикот, а подоцна на категоријата. Пример: категоријата „Категорија:Fb team шаблони Белгија“ се поврзува со соодветната, а тоа е, Category:Fb team templates Belgium. Мислам дека ме разбра. Уште еднаш браво за трудот и само продолжи така, па во иднина се гледаме и на некоја вики-средба. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 14:04, 3 мај 2015 (CEST) == Country data Велс == {{готово}} Го поправив. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 23:48, 7 мај 2015 (CEST) ::Ти благодарам [[User:Carshalton|Carshalton]] <small>([[User talk:Carshalton|разговор]])</small> 00:03, 8 мај 2015 (CEST) == Наградени сте! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Writers Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Награда за обемни придонеси''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Секоја чест за твоите уредувања, кои стануваат се подобри и подобри. Само што ја видов статијата за Роберт Левандовски и можам да кажам едно големо браво :) [[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 15:20, 23 мај 2015 (CEST) |} ::Благодарам Ehrlich мило ми е што ти се допаднала статијата. Поздрав [[User:Carshalton|Carshalton]] <small>([[User talk:Carshalton|разговор]])</small> 01:17, 24 мај 2015 (CEST) == Јубилејна статија == Поради присуство на Прв до врв, а подоцна и други обврски не бев во можност одма да направам статија, но еве сега има и отворено е за гласање. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:04, 24 мај 2015 (CEST) == Левандовски == Здраво Carshalton. Го вратив моето уредување на Левандовски од проста причина: според правописните правила во македонскиот јазик, не се вели „Бајерн“, туку „Баерн“ (или друг пример, треба Сеп Маер наместо Сеп Мајер) исто како што не велиме „фрајер“ туку „фраер“. Оттука, ако се провлекува Бајерн во оваа и во другите статии, тоа е грешка која треба да се поправи. [[User:ГП|ГП]] <small>([[User talk:ГП|разговор]])</small> 20:10, 27 мај 2015 (CEST) == Чума == А по која логика врати се по старо?! Изгледа уште во Работнички игра Анене. Па уште и наводите си ги избришал. Па ништо, ама ништо не избришав, само ажурирав. Немам коментар друг. [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 21:10, 13 септември 2015 (CEST) == Викивести == Здраво, инаку моето име е Тони, сепак веќе долго време комуницираме :) За прашањето на мојата разговорна страница; немаме ние македонска верзија на Викивести, затоа и не нема. Сепак тоа е проект, кој си бара договор со агенција која би ги отстапувала вестите нам, некој да ги пишува и слично. Имаме разговарано на викисредбите, но не знаеме што ќе бидне, можеби сега преку нашето здружение ќе успееме да спроведеме нешто. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 21:52, 30 октомври 2015 (CET) == Фотографии == Здраво, едно укажување при подигнувањето на фотографии на Википедија на македонски јазик од настани, купови и клубови. Правилото важи дека ги подигнуваш сликите како неслободни дела, пополнуваш информации во дадените полиња и бираш лиценца „лого на...“ или пак „општа праведна употреба...“, а не како досегашниот твој начин со ГНУ 4.0, што не може да биде по никоја основа. Поздрав и се најдобро --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:00, 9 февруари 2016 (CET) == СИЕ Пролет 2016 == Здраво, веќе неколку недели трае меѓународниот натпревар „СИЕ Пролет 2016“, во кој земјите од Средна и Источна Европа пишуваат едни за други. Доколку сакаш да се вклучиш во овој интересен натпревар, впиши го твоето корисничко име во [[Википедија:Уредувачки натпревар/СИЕ Пролет 2016|списокот]] и можеш да одбереш една од многуте статии во издвоените списоци по земја. Натпреварот трае до 31 мај, а за првите тројца ќе бидат обезбедени материјали/книги/енциклопедии. Доколку имате некои прашања, контактирајте го корисникот [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]]. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 18:05, 25 април 2016 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A1%D0%98%D0%95_%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82_2016&oldid=3486329 --> == Слики == Здраво, уште едно укажување при подигнувањето на фотографии на Википедија на македонски јазик од настани, купови и клубови. Правилото важи дека ги подигнуваш сликите како неслободни дела (со употреба на <nowiki>{{неслободно лого}}</nowiki>), пополнуваш информации во дадените полиња и бираш лиценца „лого на...“ или пак „општа праведна употреба...“, а не како досегашниот твој начин со ГНУ 4.0, што не може да биде по никоја основа. Поздрав и се најдобро. :: Во ред, сега сватив како треба. Благодарам за укажувањето. [[User:Carshalton|Carshalton]] <small>([[User talk:Carshalton|разговор]])</small> 22:11, 7 мај 2016 (CEST) == Participate in the Ibero-American Culture Challenge! == Hi! [[:m:Iberocoop|Iberocoop]] has launched a translating contest to improve the content in other Wikipedia related to Ibero-American Culture. We would love to have you on board :) Please find the contest here: https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Translating_Ibero_-_America/Participants_2016 Hugs!--[[User:Anna Torres (WMAR)|Anna Torres (WMAR)]] <small>([[User talk:Anna Torres (WMAR)|разговор]])</small> 16:28, 10 мај 2016 (CEST) == Марио Манџукиќ == {| class="messagebox standard-talk" |- |[[Податотека:Cscr-featured.svg|50п]] |Статијата '''[[Марио Манџукиќ]]''', која Вие ја создадовте и проширивте, го доби статусот „'''[[Портал:Избрана содржина|избрана статија]]'''“. Ве повикувам да продолжите со уредувањето на квалитетни статии кои во иднина би можеле да се стекнат со овој статус. |} Одлична работа!--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 23:38, 17 јули 2016 (CEST) Благодарам ==Балзак== Здраво Carshalton. Знам дека повеќе си по фудбалот, но ако може мислење дали статијата [[Оноре де Балзак]] ги исполнува [[Википедија:Кандидати за избрана статија/Оноре де Балзак|критериумите за избрана статија]]? Поздрав и сè најубаво.--[[User:Retrohead|Retrohead]] <small>([[User talk:Retrohead|разговор]])</small> 00:01, 17 јануари 2017 (CET) :: Мене ми се допаѓа, затоа гласав за. Одлична работа! [[User:Carshalton|Carshalton]] <small>([[User talk:Carshalton|разговор]])</small> 12:08, 17 јануари 2017 (CET) == Your feedback matters: Final reminder to take the global Wikimedia survey == (''Sorry to write in English'') <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Hello! This is a final reminder that the Wikimedia Foundation survey will close on '''28 February, 2017 (23:59 UTC)'''. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes. '''[https://wikimedia.qualtrics.com/SE/?SID=SV_6mTVlPf6O06r3mt&Aud=VAE&Src=52VAECE Take the survey now.]''' If you already took the survey - thank you! We won't bother you again. '''About this survey:''' You can find more information about [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|this project here]] or you can read the [[m:Community_Engagement_Insights/Frequently_asked_questions|frequently asked questions]]. This survey is hosted by a third-party service and governed by this [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2016_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. If you need additional help, or if you wish to opt-out of future communications about this survey, send an email through EmailUser function to [[:m:Special:EmailUser/EGalvez_(WMF)| User:EGalvez (WMF)]]. '''About the Wikimedia Foundation:''' The [[:wmf:Home|Wikimedia Foundation]] supports you by working on the software and technology to keep the sites fast, secure, and accessible, as well as supports Wikimedia programs and initiatives to expand access and support free knowledge globally. Thank you! --[[:m:User:EGalvez (WMF)|EGalvez (WMF)]] ([[:m:User talk:EGalvez (WMF)|talk]]) 09:04, 23 февруари 2017 (CET) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:EGalvez (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2016/52-VAECE&oldid=16297909 --> == Уредувачки натпревар „Населени места во Егејска Македонија“ == Во тек е спроведувањето на уредувачкиот натпревар посветен на населените места во Егејска Македонија, за кои постојат илјадници започнати, но целосно несредени статии на Википедија на македонски јазик. Помогни и приклучи се во спроведувањето на овој уредувачки натпревар со средување на овие илјадници статии, со што значително би се подобрил квалитетот на самата Википедија. За натпреварот се обезбедени награди. Прочитајте ја самата [[Википедија:Уредувачки натпревар/Населени места во Егејска Македонија|проектна страница]], а за сите прашања стојам на располагање, како и за испраќање на самиот потребен материјал. Поздрав, [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 19:06, 10 март 2017 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%E2%80%9E%D0%9D%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%95%D0%B3%D0%B5%D1%98%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0%E2%80%9C&oldid=3576457 --> == Уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2017“ == Во тек е спроведувањето на меѓународниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2017“, кој учествуваат мноштво земји од Средна и Источна Европа, за чии земји недостигаат бројни статии на Википедија на македонски јазик. Помогни и приклучи се во спроведувањето на овој уредувачки натпревар со пишување на дел од предложените статии од самите организатори, со што значително би се подобрил квалитетот на самата Википедија. За натпреварот се обезбедени награди. Прочитајте ја самата [[Википедија:Уредувачки натпревар/СИЕ Пролет 2017|проектна страница]], а за сите прашања стојам на располагање. Поздрав, [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A1%D0%98%D0%95_%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82_2017&oldid=3583609 --> == Уредувачки ден за фудбалери == Здраво Дејан, Дали си заинтересиран во иднина да реализираме еден уредувачки ден, на тема фудбалери, фудбалери од Лигата на шампионите или Фудбалери од Премиер Лигата, Серија А или Ла Лига? Гледам дека доста уредуваш статии за Спорт, особено фудбал, па јас сум расположен еден ден да подобриме и создадеме нови статии за познатите светски фудбалри бидејќи многу познати поранешни и сегашни фудбалери немаат статии, како што беше пред некој ден, немаше статија за Фабио Канаваро или Тони Крос и многу други. Поздрав ([[User:Иван Ж|Иван Ж]] <small>([[User talk:Иван Ж|разговор]])</small> 20:38, 26 април 2017 (CEST)) :: Секако дека сум за, би било одлично само ако може да биде за викенд затоа што преку недела немам многу слободно време. Исто така се радувам што има уште некој како мене што уредува статии поврзани со фудбалот како што си ти, па бидејќи јас сум подолго во ова ако ти треба нешто некаков совет во врска со статиите можеш слободно да ми пишеш. Инаку за уредувачки ден јас се согласувам, доколку се договорите со другите корисници. Поздрав [[User:Carshalton|Carshalton]] <small>([[User talk:Carshalton|разговор]])</small> 20:49, 26 април 2017 (CEST) Супер, тогаш ќе се договориме некој викенд, се разбира и да собереме заинтересирни корисници за темата, па да реализираме и дадеме придонес за фудбалот, и спортот воопшто. Поздрав{[[User:Иван Ж|Иван Ж]] <small>([[User talk:Иван Ж|разговор]])</small> 23:58, 30 април 2017 (CEST)) Здраво Дејан, некако да се исконтактираме? ова е мојот мејл :vanderzilson@gmail.com пиши ми го бројот да ти се јавам ([[User:Иван Ж|Иван Ж]] <small>([[User talk:Иван Ж|разговор]])</small> 18:19, 6 мај 2017 (CEST)) Здраво Дејан, да се слушнеме некако? vanderzilson@gmail.com ([[User:Иван Ж|Иван Ж]] <small>([[User talk:Иван Ж|разговор]])</small> 21:10, 23 август 2017 (CEST)) == Ре: Употреба на загради== Според [[Употреба на загради во македонскиот јазик]]: ''Зборови, изрази или цели реченици кои придонесуваат да се дообјасни нешто што е речено пред тоа''. Заграда користам за сите статии чиј наслов треба да содржи година. Пример: [[Битка за Радуша (2001)]], [[Македонски парламентарни избори (2016)]]... Нема да прифатам наслов на статија со Битка за Радуша 2001, бидејќи „2001“ е обичен број. србите го имаат решено ова со додавање на точка после секоја година. Нека напишат другите како е најправилно, но според мене заградите се. Сите првенства кои ги напиша и многу други слични статии треба да се пренасочат, но во моментот мислам дека немаме капацитет за ова. --Тиверополник 22:24, 29 јуни 2017 (CEST) ::{{одговор|Тиверополник}} Мислам дека малку ги мешаш работите едно се историски работи како ова [[Битка за Радуша (2001)]], друго евровизија, спортски, филмски и други настани кој се повторуваат секоја година, на две, три или четири години. Кај првото Битка за Радуша се согласувам да оди годината во заграда, затоа што заградата само ни дополнува која година се случила битката иако тоа не е ни толку битно затоа што нема друга битка. Ама кога се во прашање вакви настани кој се повторуваат некако ми нема логика годината да биде во заграда затоа што тоа не е нешто што се случило еднаш, туку се повторува. Тука годината е клучна за да знаеме за кој настан се работи, на пр. Германија победник на [[Светско првенство во фудбал 2014]], Португалија беше победник на [[Европско првенство во фудбал 2016]] итн. И за крај јас не сум единствениот кој пишувал овакви статии за првенства, јас почнав следејќи го примерот по кој веќе беа напишани некој статии од овој тип од некој од администраторите. Поздрав [[User:Carshalton|Carshalton]] <small>([[User talk:Carshalton|разговор]])</small> 10:32, 30 јуни 2017 (CEST) :::Во ред, сакам само да се произнесат и другите околу ова. Позсдрав Здраво и на двајцата. Бев повикан за мислење во врска со употребата на загради за години, па еве ќе пишам од моето досегашно уредувачко искуство. Според мене, кога станува збор за настани кои се случуваат на повторлива основа (пр. [[Летни олимписки игри 2016]], [[Светско првенство во ракомет за мажи 2017]], [[Европско првенство во фудбал 2016]] итн.), тогаш годината всушност претставува дел од името и треба да стои без загради. Од друга страна, кога станува збор за настани кои одработуваат тематика со слична содржина на неповторлива основа (пр. многубројните [[Опсада на Ерусалим (појаснување)|опсади на Ерусалим]]), тогаш годината всушност претставува параметар за разграничување и треба да стои во заграда. Во вториот случај, годината во заграда го има истото значење како и професијата како параметар за разграничување на две лица со исти имиња и презимиња или било кој друг параметар со иста улога. Не сум запознаен точно со правописното правило, но сметам дека е пожелно да се прави разлика меѓу настани на повторлива и неповторлива основа. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 03:27, 1 јули 2017 (CEST) ::{{одговор|Kiril Simeonovski}} Го делам истото мислење со тебе и ти благодарам за одговорот. [[User:Carshalton|Carshalton]] <small>([[User talk:Carshalton|разговор]])</small> 18:26, 1 јули 2017 (CEST) == Помогнете да се зголеми квалитетот на нашата Википедија == Здраво, од 25 септември (утре) започнува нов уредувачки натпревар насочен кон зголемување на општиот квалитет на нашата Википедија преку подобрување и средување на сите можни статии кои се обележани со посебни шаблони за средување. Помогнете да го зголемиме квалитетот на нашата Википедија. За најдобрите тројца уредници, како и за најдобрата статија подобрена во текот на натпреварот, обезбедени се награди. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/Средување|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 15:52, 24 септември 2017 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D1%81%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5&oldid=3624141 --> ==Фудбалска репрезентација на Аргентина== {| class="messagebox standard-talk" |- |[[Податотека:Cscr-featured.svg|50п]] |Статијата '''[[Фудбалска репрезентација на Аргентина]]''', која Вие ја проширивте, го доби статусот „'''[[Портал:Избрана содржина|избрана статија]]'''“. Ве повикувам да продолжите со уредувањето на квалитетни статии кои во иднина би можеле да се стекнат со овој статус. |} Одлична работа!--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 15:27, 12 октомври 2017 (CEST) == Уредувачки натпревар за вулкани == Здраво, во текот на целиот декември се одржува уредувачки натпревар насочен кон пишување статии за вулкани од сите земји во светот, со што би се зголемил опфатот на нашата Википедија на оваа тема. За најдобрите тројца уредници, како и за најдобрата статија и за оној кој ќе напише најмногу статии за вулкани од различни земји, обезбедени се награди. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/Вулкани|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 18:10, 4 декември 2017 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B8&oldid=3648970 --> == 1000 статии што секоја Википедија мора да ги има == Здраво, во текот на од 5 февруари до 4 март ќе се уредувачки натпревар со цел создавање и подобрување на статии на тема „1000 статии што секоја Википедија мора да ги има“. Според овој критериум, македонската Википедија се наоѓа на 37. место и целта на натпреварот е да го подигнеме квалитетот на нашата Википедија, создавајќи и подобрувајќи статии кои се оценети како неопходни од целокупната заедница. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/1000 статии што секоја Википедија мора да ги има|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 22:54, 31 јануари 2018 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B8&oldid=3668318 --> ==Администратор== Честито администраторство. Ти ги доделив правата на админустратор. Поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 10:49, 3 февруари 2018 (CET) ::{{одговор|MacedonianBoy}} Благодарам --[[Корисник:Carshalton|<font color="Maroon" face="Mistral" size="3">Carshalton</font>]] 13:34, 3 февруари 2018 (CET) == Средување на Инфокутија за Зоран Филиповиќ == Здраво Carshalton, да те замолам кога ќе имаш време ако сакаш да ја досредиш инфокутијата за Зоран Филиповиќ, бидејќи почнав да gi наведувам фудбалските тимови според твојот шаблон, па за некој екипи нема. Кога ќе бидеш во можност искорегирај, за да биде статијата поубава. Поздрав ([[User:Иван Ж|Иван Ж]] <small>([[User talk:Иван Ж|разговор]])</small> 23:32, 6 февруари 2018 (CET)) ::{{одговор|Иван Ж}} Важи, нема проблем ќе средам. Поздрав [[Корисник:Carshalton|<font color="Maroon" face="Mistral" size="3">Carshalton</font>]] 14:28, 7 февруари 2018 (CET) == Почеток на регионалниот натпревар СИЕ Пролет 2018 == Здраво, во текот од 21 март до 31 мај ќе се одржува регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2018“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници по однапред предложени списоци. Се разбира, дозволено е и пишување статии надвор од предложените списоци на заедниците. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/СИЕ Пролет 2018|проектната страница за натпреварот]] и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 22:14, 19 март 2018 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B8&oldid=3695825 --> == {{fb team било која екипа}} == Не ги заменувај веќе поставени врски за клубовите. Како прво овој шаблон што го ставаш е донекаде неточен. На пример, моменталното име на Брегалница е Брегалница 2008, а со шаблонот ја прикажува како Брегалница Штип. Истото важи и за Македонија Ѓорче Петров, која го има "1932" во своето име. Кога некој ќе го прочита тоа, треба да дознае дека така клубот се викал во таа конкретна сезона или сезони. Со овие фб шаблони не може да се маневрира. А и некои клубови немаат направено шаблони и грдо изгледа. И плус небитни се боите до клубот. Некои па шаблони не ни прикажуваат бои и неконзистентно е. Поздрав. :) [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 17:25, 24 мај 2018 (CEST) ::{{одговор|Dandarmkd}} Здраво, овие шаблони ги направив од една причина само за да си заштедам време на некој места каде што можам се разбира на место да пишувам ФК Вардар|Вардар го ставам шаблонот и го добивам името на клубот. Е сега, ако можеш да ми покажеш каде сум ставил вакви шаблони и што треба да се исправи затоа што моментално работам на последната сезона во Серија А и не се сеќавам дека нешто сум менувал кога е во прашање македонскиот фудбал. Инаку ова за Брегалница можеш лесно да го промениш напиши Шаблон:Fb team Bregalnica и внатре пиши го името како се вика. Поздрав [[Корисник:Carshalton|<span style="font-normal:Script MT Bold;color:Black;font-size:3">░▌C▐▌A▐▌R▐▌S▐▌H▐▌A▐▌L▐▌T▐▌O▐▌N▐░</span>]] 22:06, 24 мај 2018 (CEST) Ти си ја променувал ПМФЛ 2013/14 во февруари годинава. Ама јас ја преправив и ја вратив на старото. Еве види ја оваа статија ([[Прва фудбалска лига на Македонија 2009/2010]]). Не велам дека ти си ја правел, ама со тие шаблони е и тој принцип е. Сите екипи имаат бои, пред името, кои се непотребни, а Слога Југомагнат нема бои. Останатите статии на другите јазици не се водат со таквите шаблони. Само кај италијанската Википедија го практикуваат често, понекогаш кај Французите. [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 23:50, 24 мај 2018 (CEST) ::{{одговор|Dandarmkd}} Не знам што да одговорам на ова, поточно не знам што сакаш да направам биди малку попрецизен. Горе ти објаснив зошто ги направив шаблоните и зошто јас ги користам, ти ако не сакаш не мораш да ги користиш тоа е твое право. На оваа статија [[Прва фудбалска лига на Македонија 2009/2010]] колку што гледам во нејзината историја никогаш ништо не сум пишувал во неа. Еве направив сега и Слога Југомагнат да биде со бои пред името, ако не ти се допаѓа вака направи други шаблони и промени ја како што сакаш ти, јас не ти бранам.[[Корисник:Carshalton|<span style="font-normal:Script MT Bold;color:Black;font-size:3">░▌C▐▌A▐▌R▐▌S▐▌H▐▌A▐▌L▐▌T▐▌O▐▌N▐░</span>]] 13:13, 25 мај 2018 (CEST) Не сакав да правам нова тема, па овде пишав. Пробав да го сменам името на Телеком Арена. Тоа име е старо од септември. Актуелно име на стадионот е старо-новото име Национална арена „Филип II Македонски“. Мене ми вели дека не може да се смени името. Во содржината напишав и наведов кога е сменето името. Дали можеш да го вратил старото име - Национална арена „Филип II Македонски“? [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 00:31, 28 мај 2018 (CEST) ::{{одговор|Dandarmkd}} Готово, го вратив. [[Корисник:Carshalton|<span style="font-normal:Script MT Bold;color:Black;font-size:3">░▌C▐▌A▐▌R▐▌S▐▌H▐▌A▐▌L▐▌T▐▌O▐▌N▐░</span>]] 10:47, 28 мај 2018 (CEST) == Земете учество во натпреварот за средување на статии на нашата Википедија == Здраво, еден месец со почеток од 1 септември ќе трае уредувачкиот натпревар „Временски периоди“, чија цел е да се средат илјадниците постоечки статии поврзани со години, векови, години во области и слично. За натпреварот се обезбедени и награди. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/Временски периоди|проектната страница за натпреварот]] и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 21:00, 2 септември 2018 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&oldid=3770364 --> == ФК Вердер Бремен == {| class="messagebox standard-talk" |- |[[Податотека:Cscr-featured.svg|50п]] |Статијата '''[[ФК Вердер Бремен]]''', која Вие ја создадовте и проширивте, го доби статусот „'''[[Портал:Избрана содржина|избрана статија]]'''“. Ве повикувам да продолжите со уредувањето на квалитетни статии кои во иднина би можеле да се стекнат со овој статус. |} Одлична работа!--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 09:23, 8 ноември 2018 (CET) == New AS Roma logo == Hi Carshalton. In the page [[ФК Рома]] there is the old logo (used between 2013 and 2017) and not the [https://it.wikipedia.org/wiki/File:AS_Roma_Logo_2017.svg new one]: could you upload the 2017 logo please?--[[User:Luca M|Luca M]] <small>([[User talk:Luca M|разговор]])</small> 17:58, 11 ноември 2018 (CET) ::{{одговор|Luca M}} Done == Регионален натпревар СИЕ Пролет 2019 == Здраво, во периодот од 21 март до 20 април ќе се одржува регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2019“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници по однапред предложени списоци. Се разбира, дозволено е и пишување статии надвор од предложените списоци на заедниците. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/СИЕ Пролет 2019|проектната страница за натпреварот]] и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&oldid=3770364 --> == [[ФК Штутгарт]] == What is da problem with Štutgart FC? Today last day in da championship and we know that they all the way in 16th pos. And will play relegation play-off with 2. Bundesliga team. 🌀 ⚽ --Makenzis 2019-05-18 13-25 EEST ::{{одговор|Makenzis}} OK you are right. I didn't see the table and that they can't move their position. 16:28, 18 мај 2019 (CEST) :::No problem. Just a little bit surrprised me. :) --Makenzis, 2019-05-20 14-13 == Да ги средиме статиите за државите во светот == Здраво, те повикувам да се приклучиш на натпреварот „Држави во светот“ и да ги подобриме статиите за државите во светот во периодот од 1 до 31 јули, со кој сакаме да ги подобриме статиите за државите во светот на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/Држави во светот|проектната страница за натпреварот]] и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 16:44, 29 јуни 2019 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&oldid=3859671 --> == Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(ceewps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 16:48, 6 септември 2019 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:RMaung (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(cee_wps,act5)&oldid=19352615 --> == Нов уредувачки натпревар == Здраво, те повикувам да се приклучиш на натпреварот „Автомобили“ и да создадеме повеќе статии за автомобилските модели во периодот од 20 септември до 19 октомври, со кој сакаме да создадеме нови содржини за оваа тема на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/Автомобили|проектната страница за натпреварот]] и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија.--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 22:35, 17 септември 2019 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&oldid=3878916 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.''' Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(ceewps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 17:14, 20 септември 2019 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:RMaung (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(cee_wps,act5)&oldid=19395316 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(ceewps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 21:52, 3 октомври 2019 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:RMaung (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(cee_wps,act5)&oldid=19433656 --> == Ракомет == Здраво, како што во Македонија е особено популарен ракометот, а темата на Википедија е доста слабо покриено, дојдовме до идеја да организираме уредувачки натпревар на тема „Ракомет“, со цел да ги подобриме постоечките статии, но и да создадеме нови. Натпреварот ќе се одржува цел декември. Има обезбедено награди за учество во натпреварот. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/Ракомет|проектната страница за натпреварот]] и земи учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија.--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:23, 30 ноември 2019 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&oldid=3898255 --> == Награда од Уредувачки натпревар „Ракомет“ == Здраво Дејан, Сакам да те известам дека си добитник на награди за трето место и награда за најдобра статија. Го имаш мојот мејл, така што за повеќе информации да се исконтактираме. ([[User:Иван Ж|Иван Ж]] <small>([[User talk:Иван Ж|разговор]])</small> 09:04, 3 февруари 2020 (CET)) == Covid-19 == Здраво. Зошто ми го одби уредувањето. Очигледно не е добар преводот и има грешки. [[User:Vele 123|Vele 123]] <small>([[User talk:Vele 123|разговор]])</small> 21:13, 14 март 2020 (CET) ::{{одговор|Vele 123}} Повеќето делови ти ги сочував, а ги одбив само оние имаат/имале, прогласи/прогласила и слично затоа што на википедија е пракса да се користи минато неопределено време при пишување статии затоа што ние не сме директни сведоци на дејството, туку само го прекажуваме. Се надевам дека ме разбра. Поздрав [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] 22:40, 14 март 2020 (CET) Па директен сведок си сега на дејството. Кога ќе заврши ќе биде минато неопределено свршено. Јас сум преведувач и ова е најчеста грешка кога се преведува од англиски. Звучи прекажано а знаеш дека дејството сега се случува. Поздрав [[User:Vele 123|Vele 123]] <small>([[User talk:Vele 123|разговор]])</small> 22:46, 14 март 2020 (CET) == Правилен запис на наводи == Здраво [[корисник:Carshalton|Carshalton]], за да нема конфликт во наводите посебно за оние кои се преземени од друг јазик, потребно е да се користат во ставката (|language= ) јазичните кодови за секоја држава овде е целосниот список [[Предлошка:Citation Style documentation/language/doc]] и доколку е можно да се придружуваме на истиот за да не се полни повторно категоријата со грешки за непрепознаен јазик.--[[User:Инокентиј|Инокентиј]] <small>([[User talk:Инокентиј|разговор]])</small> 15:05, 18 мај 2020 (CEST) :{{Одговор|Инокентиј}} Во ред, ќе обрнам внимание на тоа во иднина. Поздрав. [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] 15:19, 18 мај 2020 (CEST) == Ернан Креспо == Здраво, [[корисник:Carshalton|Carshalton]] откако ги воведов модулите за наводи нема да може да се увезуваат наводи од други изданија кои се напишани на јазик различен од англиски и македонски. Ова значи дека ќе треба да ги преведуваш ставките во наводите и датите ако сакаш да бидат функционални на нашата Википедија. Спремен сум во договорено време и место да седнеме некаде и се целосно да ти образложам како функционира за да не ми се јавуваат нови проблеми во наводите кои сум ги разрешил во соодветните категории. Ти благодарам на разбирањето. --[[User:Инокентиј|Инокентиј]] <small>([[User talk:Инокентиј|разговор]])</small> 18:06, 25 мај 2020 (CEST) :{{Одговор|Инокентиј}} Здраво. Што се однесува до ова прашање мислам дека многу добро те разбрав уште првиот пат кога ми укажа, во сите нови уредувања работам на тоа и не ми се појавуваат црвени полиња. Проблем се старите уредувања кои сега вероватно не функционираат како претходно и тие треба да се променат. Конктетно еве во оваа статија за Ернан Креспо, немам додавано никакви наводи, само во табелите менував може и да се провери. Поздрав [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] 18:33, 25 мај 2020 (CEST) == ФК Македонија Ѓорче Петров 1932 == Здраво, забележав дека си го сменил името на клубот, ама ФК Македонија Ѓорче Петров веќе не постои и не треба името да се менува. Клубот што денес се нарекува ФК Македонија Ѓорче Петров 1932 е старата ФК Треска. ФК Македонија Ѓорче Петров и ФК Македонија Ѓорче Петров 1932 претставуваат два различни ентитети. Поздрав. [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 19:10, 26 јуни 2020 (CEST) :{{Одговор|Dandarmkd}} Во ред, како мислиш така нека биде. Јас напишав во страницата за разговор зошто мислам дека треба да биде ФК Македонија Ѓорче Петров 1932; најмногу заради фактот што ФФМ и УЕФА и ги признаваат на ФК Македонија Ѓорче Петров 1932 сите успеси на ФК Македонија Ѓорче Петров што значи дека новиот клуб треба да е продолжеток на овој претходниот. Слична ситуација имаше и со Вардар кога се спои со Миравци да остане во прва лига или во Италија кога Фјорентина претрпе банкрот и го промени името во Флорентија Виола, за после година дена да си го вратат старото име и да си ги задржи сите успеси од претходно. Проверив на англиската википедија и таму на пример во табелата на македонската лига кога ќе кликнеш на Makedonija GP 1932 ја дава FK Makedonija Gjorče Petrov. Поздрав [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] 20:58, 26 јуни 2020 (CEST) :{{Одговор|Carshalton}} Незнам дали УЕФА и ФФМ ги признаваат старите успеси на старата Македонија Ѓ.П. Можеби разговорично ги ставаат во едно, ако најдеш линк пушти ми го. Убаво го спомна примерот со Вардар. Стариот Вардар и денешниот Вардар се сосема различни правни субјекти, баш пред неколку часа го уредував. Вардар и Миравци не се споија, туку си ги заменија управите. Односно старата управа на Вардар го презеде Миравци, клуб со право во Прва лига и му го сменија името во Вардар 1946 (најпрво). А убаво и што ги спомнуваш италијанските клубови. Според статут (ние таков немаме), италијанските клубови имаат целосно право, возобновените (феникс) клубови духовно да се поврзуваат со старите ентитети-клубови и да бидат како едно. Значи тоа ФИА им го дозволува. Ама тие се исклучок. А и англиската википедија не ти е репер. Таму пишува човек што го познавам и се и сешто признава. Поздрав.[[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 00:09, 27 јуни 2020 (CEST) :{{Одговор|Dandarmkd}} Добро, тоа беше моето размислување и не мора да е точно. Искрено не знам какви се правилата кај нас во вакви ситуации кога еден клуб ќе банкнотира и ќе се создаде нов со исто/слично име. Јас мислам дека (ако се сложуваш) треба да се раководиме според тоа чија историја ја наследува новиот клуб: ако е продолжение на Македонија Ѓ.П. тогаш може да остане ова име што го променив, ако е продолжение на ФК Треска (и ја наследува нејзината историја) тогаш статијата за ФК Треска ќе треба да ја промениме според сегашното име во ФК Македонија Ѓорче Петров 1932, а статијата за Македонија Ѓ.П. да ја вратиме на старо и да напишеме во неа дека клубот повеќе не постои, или во трет случај доколку не наследува ничија историја да се отвори нова статија за ФК Македонија Ѓорче Петров 1932. Некаде прочитав дека УЕФА и ФФМ ги признаваат успесите, ама не се сеќавам каде и не можам да најдам. Оставам на тебе, како мислиш ти така направи, ако немаш права за пренасочување на имињата на статиите слободно пиши ми јас ќе ги преместам. [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] 12:23, 27 јуни 2020 (CEST) :{{Одговор|Carshalton}} Правно новата Македонија е клубот Треска само со сменето име. Работата е што тие духовно се поврзуваат со старата Македонија. Новата Македонија мора да ја има додавката 1932 за да се разликува правно и финансиски од стариот субјект кој беше пратен во четврта лига. Третиот случај што спомна не е опција бидејќи ФК Македонија Ѓорче Петров 1932 не е сосема нов субјект, односно не е клуб создаден од нула. Ако можеш, врати го старото име на Македонија, без додавката 1932. А ФК Треска еднаш пробав да ја преместам во Македонија Ѓорче Петров 1932 ама не ми дозволи ради сличност со постоечката ФК Македонија Ѓорче Петров односно статијата на стариот клуб кој се распушти 2009 година.[[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 14:20, 27 јуни 2020 (CEST) == Кампања на меѓународно ниво за вметнување на фотографии/слики во статиите на кои им недостигаат == Здраво Carshalton. Сакам да те известам за кампањата на меѓународно ниво за вметнување на илустрации во википедиските статии на кои им недостигаат наречена „Статии без илустрација“ или на англиски јазик: Wikipedia Pages Wanting Photos (WPWP). Идејата е да се искористат фотографиите и останатите илустрации, кои веќе постојат на [https://commons.wikimedia.org/wiki/Main_Page Ризницата], и да се вметнат во соодветните статии на Википедија. На Википедија на македонски јазик, организатори на оваа кампања се здруженијата на граѓани „ГЛАМ Македонија“ и „Споделено знаење“. Кампањата трае од 1 јули од 31 август 2020 година и има награден фонд од 1.000 евра (1 награда – ваучер од вредност од 12 илјади денари и 8 награди – ваучери од вредност од 6 илјади денари). Дополнително, може да се освои и една од меѓународните награди бидејќи учесникот паралелно учествува на домашната и меѓународната кампања. Наградниот фонд на меѓународната кампања е: прва награда ваучер од 500 долари (САД); втора награда 400 долари; трета награда 300 долари. Како дополнителни награди се: награда за учесник кој поставил најголем број звучни илустрации во статии 200 долари; награда за учесник кој поставил најголем број на видео илустрации во стати 200 долари; награда за учесник кој е нов на Википедија и поставил најголем број на илустрации во статии 200 долари. Учесникот за да влезе во кругот на добитниците треба да закачи илустрации на најмалку 100 статии. [[Википедија:Статии без илустрација|Страница за кампањата]] која претставува и прирачник како се учествува. Доколку учествувате, среќно! [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 13:23, 30 јуни 2020 (CEST) == Покана за учество во иницијативата „Цели за одржлив развој“ == '''[[Википедија:Цели за одржлив развој|Цели за одржлив развој]]''' претставува меѓународна иницијатива за збогатување на Википедија со содржини поврзани со [[Цели за одржлив развој|Целите за одржлив развој]] (ЦОР). Преку поврзување на заедница од стотици доброволни уредници од една страна и стручњаци за ЦОР од друга страна, иницијативата се стреми кон зголемување на свеста за целите, зајакнување на целокупното движење за нив и поставување основи за позадлабочено содржинско покривање на темите поврзани со целите во иднина. Во насока на поголема застапеност на темите поврзани со Целите за одржлив развој на македонски јазик, заедницата на Википедија на македонски јазик зема учество преку организирање уредувачка седмица во којашто ги повикува да се вклучат сите заинтересирани уредници и страни со стручни познавања на темата. Иницијативата временски се поклопува со Глобалната седмица на целите и е во времетраење од '''19-26 септември 2020''' година и со доделување на награди за најдобрите учесници. [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 15:15, 18 септември 2020 (CEST) == Манчестер сити == Здраво. Го смеми насловот на статијата ама ако видиш во линкот што го пишав во причина за преместување (линкот е официјалниот правопис) ќе видиш дека за спортски клубови само првата буква е со голема буква. Дури таму пишува Манчестер сити. Затоа треба да се смени така. На пример Реал Мадрид и двете е со голема бидејќи Мадрид е град, ама сити треба со мала. Ист случај е и со Манчестер јунајтед и други кои вториот збор не е топографски поим. Поздрав. [[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 20:21, 5 март 2021 (CET) == Земи учество во СИЕ Пролет 2021 == Здраво, во периодот од 1 до 30 април ќе се одржува регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2021“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници по однапред предложени списоци. Се разбира, дозволено е и пишување статии надвор од предложените списоци на заедниците. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја проектната страница за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија.[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 21:03, 3 април 2021 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&oldid=4491191 --> == Вардар == Вардар не е истиот клуб со тој што отпадна во 2011. Тоа што на навивачите не им се допаѓа и не сакаат тој факт да го прифатат, не им е никој крив. Вистинскиот Вардар денес е второлигаш и фактички и статистички треба одвоено да се сметаат тие ДВА клубови.[[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 11:14, 17 април 2021 (CEST) :{{Одговор|Dandarmkd}} Тоа апсолутно не е вистина. Има само еден ФК Вардар и тој постои од основањето до денес, клубот никогаш не издал соопштение дека банкротирал и дека престанал да постои (ако имаш линк од такво нешто слободоно испрати ми или стави го на страницата за разговор, па ќе разговараме повторно), па сега да е ова некој нов клуб кој почнува од почеток. Сите релевантни спортски страници како rsssf, transfermarkt, soccerway итн. ги бројат сите титули (11) на ФК Вардар како да ги освоила една екипа, а инофрмациите ги преземаат директно од ФФМ. И во историјата на клупската страна на Вардар се опфатени сите години од 1947 до денес, ништо не пишува за банкрот за реосновање на клубот и слично. Поздрав [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] 14:31, 17 април 2021 (CEST) ::{{Одговор|Carshalton}} ''Има само еден ФК Вардар и тој постои од основањето до денес, клубот никогаш не издал соопштение дека банкротирал и дека престанал да постои'' Не мора некој да соопшти од тие управниците за некој nam да ни потврди. Нормално дека тоа нема да го сторат. Како прво од срам не да го сторат. Вистинскиот Вардар не се распадна, како што погоре пишав. Вистинскиот Вардар го смени името во Миравци кој па неколку години го смени името во Кожуф Гевгелија. ''Сите релевантни спортски страници како rsssf, transfermarkt, soccerway итн. ги бројат сите титули (11) на ФК Вардар како да ги освоила една екипа, а инофрмациите ги преземаат директно од ФФМ.'' Не знам дали ФФМ ги признава титулите заедно, ама ако ФФМ тоа го прави тоа, тоа би било катастрофална грешка. rsssf, transfermarkt, soccerway не ја разбираат збрката со Вардар и Миравци и затоа грешат. А и во текстот што упорно ми го бришеш, а баш сега забележувам дека не си ми го сфатил и на празно го тргаш, не напишав дека сегашниот Вардар е преоснован или дека стариот Вардар банкротирал, туку дека само имињата на клубовите беа сменети. Бидејќи вистинскиот Вардар отпадна од лига и тој спортски клуб '''немаше никакво право''' да учестува во следната сезона во ПМФЛ. И што направија, го зедоа новиот прволигаш Миравци и му го залепија името Вардар, а од својот Вардар се откажаа и му предадоа на управата на Миравци. Ако памтиш, луѓето нонстоп збореа за фузија (пошто не разбираа за што се работи), но во пракса немаше ништо такво бидејќи не им беше тоа целта на управата на Вардар. Ова е црна и матна историја на двата клуба Вардар и не очекувај тоа да го прочиташ на клубската историја на нивниот сајт. Поздрав.[[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 14:59, 17 април 2021 (CEST) :{{Одговор|Dandarmkd}} И што треба според тебе сега, покрај тие 6 титули да стои името на Миравци дека тие ги освоиле? Зар навистина мислиш дека Вардар или било кој друг клуб би се откажал од својата претходна историја, само за да не игра една сезона во Втора лига? Зар мислиш дека Вардар би се откажал од 6 титули во нашата лига и од една титула во Купот на Југославија да не му е ветено дека ништо од тоа нема да му биде одземено? За еден клуб да престане да има врска со својата претходна историја прво треба да прогласи банкрот дека престанал да постои, да има официјално соопштение од клубот и фудбалскиот сојуз, па во тој случај би требало да се отвори нова статија за новиот клуб и да се напише дека овој клуб се смета за наследник на тој што прогласи банкрот и нема врска со неговата историја. За една работа се сложувам со тебе, дека ''ова е црна и матна историја на Вардар'', на сите им је јасно дека тука се работи за манипулација со која клубот избегна испаѓање и остана во лигата, но на таков начин што и историјата на клубот останала не допрена, затоа што во спротивно сигурен сум дека не би се согласиле и би одработиле сезона во втората лига ако цената за избегнување на тоа била бришење на комплетната дотогашна клупска историја. Сега баш пребарував нешто по интернет за ова и најдов на една интересна вест (https://topsport.mk/fudbal/i-shkotska-ima-sluchaj-miravci-dali-rendjers-se-rendjers-formirani-vo-1872/). Ако УЕФА застанала зад Ренџерс кој се нашол во иста ситуација, сигурно претходно застанала и зад Вардар во спротивно би имала двојни аршини. rsssf, transfermarkt, soccerway и така натаму сигурно информациите ги земаат од ФФМ, сигурно не ги пишуваат од ракав, а она за клупската страна го реков затоа што сигурно и ним не им е дозволено да пишуваат и објавуваат секакви невистини затоа што и за тоа сигурно следат санкции, не може Борец или Беласица на нивниот официјален сајт да напишат дека имаат освоено 5 титули кога не освоиле ниту една досега. [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] 15:28, 17 април 2021 (CEST) :{{Одговор|Carshalton}} ''За еден клуб да престане да има врска со својата претходна историја прво треба да прогласи банкрот дека престанал да постои.'' Зошто упорно спомнуваш банкрот и престанување на клубови? Па белким не сум до толку нејасен!? Двата клуба си постојат, стариот Вардар си постои само под друго име. ''на сите им је јасно дека тука се работи за манипулација со која клубот избегна испаѓање и остана во лигата'' Вистинскиот/стариот Вардар отпадна. Повторувам сегашниот Вардар е во Прва лига ради унапредувањето на Миравци кој во летото 2011 го смени името во Вардар 1946. Убаво што го спомна Ренџерс. Е баш Ренџерс прогласи банкрот и машки започна да игра најдолната лига и се унапредуваше и еве пак да стане првак на Шкотска. Со Ренџерс нема слична приказна како Вардар, бидејќи дилемата таму е дали сега Ренџерс е сосема нов клуб основан 2011 мислам, или дали да ја презеде старата историја. А случајот на (сегашниот) Вардар се заснова на Миравци (пошто тој клуб реално, правно, логички е), ама па сакаат да седат на две столици и си ја задржуват историјата на стариот Вардар (денес Кожуф Гевгелија). Е тој Кожуф Гевгелија фактички е петкратен првак на Македонија, работата е што спортските работници на Кожуф Гевгелија повторно му го сменија идентитетот на клубот и се поистоветуваат со историјата ФК Кожуф, кој веќе не постои (ради вакви крадења и/или размени на клубови). Е тоа (стариот) Вардар го дочека, да му прават на ти го, дај ми го. [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 15:56, 17 април 2021 (CEST) ::{{Одговор|Dandarmkd}} Ова што ми го кажуваш, тешко да поверувам. Значи според ова секој може да се спои со секого, секој може било чија историја да наследи од последнолигаш и новосоздаден клуб до повеќекратен шампион на некоја земја само наследувајќи нечија историја. Мислам дека тоа не е баш така, и ако не ФФМ тогаш УЕФА сигурно би преземала нешто во ваква ситуација. Значи да сумираме, опциите се следниве: ако ФФМ и УЕФА ја признаваат старата историја на Вардар, тогаш Вардар има 11 титули и треба да си остане статијата за ФК Вардар која си постои досега, а втората опција е да се отвори нова статија за ФК Вардар, а оваа да се преименува во Кожув како што ти тврдиш со историјата на стариот Вардар (што мене искрено ми делува глупо, затоа што во првенството на СФРЈ играше Вардар, Панчев, Најдовски, Ќириќ и др. играа за Вардар, а не за Кожуф). Јас мислам, доколку се сложуваш засега да остане сега за сега вака додека не се најде релевантен податок, околу тоа дали претходната историја на Вардар се признава или не. Кога ќе најдеме таков податок ќе реагираме и ќе преправиме како треба. Она твоето со Вардар стар и Вардар нов, не пие вода, или е се тоа Вардар или остатокот од титулите се на Кожуф заради што тоа денес е стариот Вардар како што ти тврдиш. Поздрав [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] 16:38, 17 април 2021 (CEST) Не постои спојување клубови, туку управите си ги разменуваат клубовите. Засега не мораме јас или ти ништо да менуваме засега во однос на наслови на статии, а најмалку треба создавање на статии пошто не се работи на сосема нови клубови. Ама барем статистички да ги одвојуваме. А тоа Вардар стар и нов ми е бидејќи ако пишев дека Кожув Гевгелија има пет титули, ептен ќе им биде чудно на читателите (макар и колку реално тоа е). Што да правиме кога правиме Вардар пред десет години ја уплетка работата, а ќе беше доблесно од клубот да одигра сезона во ВМФЛ и да се врати на најспортски начин. Да, Вардар, Панчев, Најдовски, Ќириќ играле за Вардар, ама тоа е само тогашниот назив на клубот и истиот тој клуб денес го носи името Кожув Гевгелија. Да знаеш, во ФФМ им стои документот каде ФК Миравци се преселува од ОФС Гевгелија во ОФС Скопје, и обратно Вардар во Гевгелија. Таков документ најдов кога прилепски Корзо се пренесе во Скопје и го преименуваа во Шкупи 1927. Мислам дека Макфудбал го нарекуваат во ФФМ, збирот од јавни документи. Поздрав и се најубаво. [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 20:04, 17 април 2021 (CEST) == How we will see unregistered users == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin=content/> Hi! You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki. When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed. Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help. If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]]. We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January. Thank you. /[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/> </div> 19:18, 4 јануари 2022 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Johan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(5)&oldid=22532651 --> == [[Разговор со корисник:Bjankuloski06]] LTA == Hi. Would you please be able to manage the LTA harassment taking place on the identified page. Thanks. [[User:Billinghurst|Billinghurst]] <small>([[User talk:Billinghurst|разговор]])</small> 15:00, 16 октомври 2022 (CEST) == Модул: Infobox == Здраво, имаше проблем со инфокутијата за видеоигри, кога се става слика, не се појавуваше на предлошката. Го прашав Бојан, и тој ја поправи. Но ти си му ја вратил измената, ако може да знам зошто? Сега пишува „грешка во скриптата: Функцијата 'infoboxTemplate' не постои“ во сите статии со Infobox Video Game, на пример во „[[Halo: Combat Evolved]]“. Поздрав. [[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 14:24, 18 октомври 2022 (CEST) ::{{Одговор|Andrew012p}} Ја вратив бидејќи многу други веќе постоечки статии, не функционираа и таму се појавуваше слична грешка или сликата стоеше на страна наместо во средината. Тоа треба добро да се направи така да функционира добро кај сите статии, а вака поправаме една расипуваме, 200 други, мислам дека и Бојан го сфатил тоа. Поздрав [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] 10:32, 23 октомври 2022 (CEST) ::{{Одговор|Andrew012p}} Еве успеав да направам нешто, види сега дали е добра. [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] 10:38, 23 октомври 2022 (CEST) :{{Одговор|Carshalton}} Сега е одлично. Ти благодарам. Поздрав. —[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 20:30, 23 октомври 2022 (CEST) == здраво, имам понуда за вас == здраво, дали знаевте за нашата хумористична вики mk.neciklopedija.org/wiki/, здраво, јас сум МК01, препорачувам да помогнете на оваа вики [[Special:Contributions/212.35.169.233|212.35.169.233]] <small>([[User talk:212.35.169.233|разговор]])</small> 09:25, 26 ноември 2022 (CET) == [[Разговор со корисник:XXBlackburnXx]] == Would you please review the LTA's actions on the linked page, and consider revdel the pages and summaries of their actions. Thanks. [[User:Billinghurst|Billinghurst]] <small>([[User talk:Billinghurst|разговор]])</small> 01:44, 25 јуни 2023 (CEST) == прашање == Здраво, може ли да ги погледнете неодамнешните статии што ги создадов? Со почит @[[Корисник:Carshalton|Carshalton]] [[User:Kwintesencja00|Kwintesencja00]] <small>([[User talk:Kwintesencja00|разговор]])</small> 00:55, 28 јуни 2023 (CEST) == Research about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, We would like to invite you to submit your responses to the survey dedicated to the tools that are used currently across the Wikimedia projects and the tools that you want to have. This survey was made by the working group of the [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]], and your responses will be reviewed afterwards, as we want to continue supporting the communities. That support can be documentation for certain most used tools by other communities across the region per specific topics, finding solutions for new tools to be created in the future, creating most needed tools in the region (so called "regional wishlist list"), and many other options. ''Deadline to fill in the survey is '''20th of August, 2024'''.'' Submit your answers [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIwzCDKs6jXPG7EpZe-JH2Mm1odU0_MAv1bO-z-nLOq9dlug/viewform?usp=sf_link '''here'''] Thank you in advance for your time that you will dedicate in filling in this survey --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 15:07, 26 јули 2024 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 --> == Results from the survey about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, During August 2024, we sent you a survey about the tools, so now we would like to bring to your attention the conclusions and results from the survey, which you can explore on this '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Tools|Meta page]]'''. I hope you will enjoy exploring the mentioned tools on the page, along with other conclusions from the survey. Thanks for your time, and we will continue working on this important topic. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:10, 7 октомври 2024 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 --> == Земете учество во уредувачкиот натпревар на тема „Хемиски елементи и изотопи“. == Здраво Carshalton, те повикувам да се приклучиш на натпреварот „Хемиски елементи и изотопи“ и да создадеме повеќе статии за хемиските елементи и изотопи во периодот од 10 февруари до 9 март, со кој сакаме да создадеме нови содржини за оваа тема на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/Хемиски елементи и изотопи|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:02, 18 февруари 2025 (CET) == ГЛСД == [[File:BD-propagande colour mk.png|thumb|right]] Здраво! Поставивте некои датотеки лиценцирани GFDL. На пример: # [[:Податотека:Supercoppa di francia.png]] # [[:Податотека:Sasa Ciric Nurnberg.jpg]] # [[:Податотека:Striscione per Del Piero.JPG]] # [[:Податотека:Coupe de France10.png]] # [[:Податотека:Trofeo Eredivisie2018.png]] ГЛСД не е добра лиценца за медиумски датотеки (види цртан филм надесно). Можеби можете да ги проверите датотеките, а можеби и да додадете [[Предлошка:Cc-by-sa-4.0]]? [[User:MGA73|MGA73]] <small>([[User talk:MGA73|разговор]])</small> 11:53, 13 март 2025 (CET) : [[Википедија:Дозволи за објавување/ФФМ]]: Ја забележав и оваа дозвола. Дали мислите дека има шанси да им пишете повторно и да прашате дали би биле подготвени да прифатат Cc-by-sa-4.0? И ако можат да ја испратат дозволата преку [[:c:Commons:Volunteer_Response_Team/mk]], тогаш фотографиите би можеле да се користат и на други јазици на Википедија. --[[User:MGA73|MGA73]] <small>([[User talk:MGA73|разговор]])</small> 11:58, 13 март 2025 (CET) Здраво! На Commons има [[:c:Commons:Village_pump/Proposals#Proposal_(change_GFDL_cut-off_date)|дискусија]] за GFDL, и би било многу корисно доколку го разгледате барањето за промена на лиценците за датотеки. Голема благодарност! --[[User:MGA73|MGA73]] <small>([[User talk:MGA73|разговор]])</small> 11:37, 6 април 2025 (CEST) == Земете учество во СИЕ Пролет 2025 == Здраво Carshalton, те повикувам да се приклучиш на регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2025“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2025|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 08:30, 1 април 2025 (CEST) == Request to edit [[Предлошка:Country data Бахами]] == Hi @[[Корисник:Carshalton|Carshalton]]. I hope you're doing well. I’d like to request an edit to the protected template [[Предлошка:Country data Бахами]] to update the flag data by replacing the non-vector flags with vector versions for better display quality. I’ve prepared the necessary changes and tested them in my userpage: [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA%3AOperationSakura6144&diff=5354408&oldid=5354407]. Would you be able to make this change? I’d really appreciate your help. Thanks in advance for your time and support! Best regards. [[User:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] <small>([[User talk:OperationSakura6144|разговор]])</small> 06:04, 6 април 2025 (CEST) ::{{Одговор|OperationSakura6144}} Changed. [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] 11:56, 6 април 2025 (CEST) == Викисредба (29 мај 2025) == Добар ден Carshalton, ве поканувам на третата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 29 мај во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (29 мај 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 09:54, 26 мај 2025 (CEST) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 13:17, 29 мај 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Земете учество во уредувачката седмица „Управување со отпад“ == Здраво Carshalton, те повикувам да се приклучиш на уредувачката седмица на тема „[[Википедија:Управување со отпад|Управување со отпад]]“, која ќе трае од 2 до 8 јуни 2025. Прочитајте ја [[Википедија:Управување со отпад|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 09:48, 3 јуни 2025 (CEST) == Викисредба (30 јуни 2025) == Добар ден Carshalton, ве поканувам на четвртата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 30 јуни во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (30 јуни 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:52, 27 јуни 2025 (CEST) == Статии без илустрација 2025 == Добар ден Carshalton, ве повикувам да се приклучите на меѓународниот натпревар [[Википедија:Статии без илустрација 2025|Статии без илустрација 2025]], за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Натпреварот ќе трае од 1 јули сѐ до 31 август. Ако имате какви било прашања околу натпреварот можете да ме исконтактирате на мојата [[Разговор со корисник:Jtasevski123|разговорна страница]] или пак на [[Википедија:Статии без илустрација 2025|проектната страница]] за натпреварот. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:01, 1 јули 2025 (CEST) == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 14:29, 16 јули 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Уредувачки маратон - Филм == Добар ден Carshalton, ве повикувам да се приклучите на уредувачкиот маратон на тема '''„Филм“''' по повод меѓународната иницијатива '''[[metawiki:Wiki_Loves_Film|ВикиГоСакаФилмот]]'''. Маратонот е еднодневен, со што само ќе се вреднуваат статии создадени на 18 август, при што треба да одберете од наведениот [[metawiki:Wiki_Loves_Film/Articles|список]] и во опис да ставите #wikifilm. Една статија од новосоздадените ќе биде наградена со награда. Наградата ќе биде доделена јавно, во живо на [[Инстаграм]], преку извлекување. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки маратони - Филм|проектната страница]] за маратонот и земете учество. Ако имате какви било прашања слободно можете да ги поставите во одговор тука или да ми пишете на мојата разговорна страница. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:00, 18 август 2025 (CEST) == Контакт == Здраво Carshalton, ти испратив е-пошта преку Википедија, во случај ако не ја користиш таа е-пошта би те замолил да ме исконтактираш на jovan@wikimedia.mk за да ти споделам некои информации. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:17, 4 септември 2025 (CEST) == Земете учество во уредувачкиот натпревар на тема „Европска книжевност“. == Здраво Carshalton, те повикувам да се приклучиш на уредувачкиот натпревар „Европска книжевност“ кој ќе се одржи во периодот од 13 септември до 12 октомври, со кој сакаме да подобриме и создадеме нови содржини за оваа тема на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/Европска книжевност|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:32, 11 септември 2025 (CEST) == Викисредба (23 септември 2025) == Добар ден Carshalton, ве поканувам на петата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 23 септември во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (23 септември 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 18:49, 21 септември 2025 (CEST) == Земете учество во уредувачката седмица „Риби“ == Здраво Carshalton, те повикувам да се приклучиш на уредувачката седмица на тема „[[Википедија:Риби|Риби]]“, која ќе трае од 21 до 27 ноември 2025. Прочитајте ја [[Википедија:Риби|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме Википедија на македонски јазик. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:51, 19 ноември 2025 (CET) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:45, 19 ноември 2025 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == Викисредба (9 февруари 2026) == Добар ден Carshalton, ве поканувам на втората викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 9 февруари во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (9 февруари 2026)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на ''Google Maps''). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 09:34, 2 февруари 2026 (CET) == Земете учество во СИЕ Пролет 2026 == Здраво Carshalton, те повикувам да се приклучиш на регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2026“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2026|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 16:45, 2 април 2026 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 22:06, 28 април 2026 (CEST) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Светско првенство во фудбал 2026 == Здраво, сметам дека моите уредувања на статијата за [[Светско првенство во фудбал 2026]] беа многу попрегледни од како што е сега. Ако може образложение зошто се тргнати, поздрав. [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 20:37, 13 јуни 2026 (CEST) ::{{Одговор|Bojan9Spasovski}} А ако може образложение зошто сметаш дека твоите се попрегледни? И, исто така, што му фали како што е сега? [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] <small>([[User talk:Carshalton|разговор]])</small> 21:35, 13 јуни 2026 (CEST) :Еве неколку причини: :1. Линиите помеѓу натпреварите ги означуваат рундите во групната фаза (1во коло, 2ро коло, 3то коло). :2. Домаќините се обележани во табелите на групите. :3. Знаме на државата во која се наоѓа стадионот, сепак се три домаќини сите со повеќе стадиони. :4. Целосни имиња на стадионите, а не само име на спонзорот. :5. Стадионот и градот во една линија, нема потреба да се посебни, полесно е за читање. [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 21:44, 13 јуни 2026 (CEST) ::{{Одговор|Bojan9Spasovski}} Искрено, премногу банални ти се причините и не прават многу голема разлика. Првото во ред е, ајде, може и така да биде (се надевам само дека нема првиот и вториот натпревар да се прелеваат и дека ќе се гледа некаква граница помеѓу нив и откако ќе се избрише линијата). Второто "Домаќините се обележани во табелите на групите", каде? Само на англиската. Ги гледаш ли [https://it.wikipedia.org/wiki/Campionato_mondiale_di_calcio_2026 овде] или [https://fr.wikipedia.org/wiki/Coupe_du_monde_de_football_2026 овде]? Не. Мене искрено тоа ми изгледа многу грдо во самата табела, а и нема никаква потреба да стои кога најмалку на 5 места низ статијата се споменуваат домаќините. Ги има и во почетната табела, и во воведот и во секцијата избор на домаќин и кај стадионите. Третото пак многу банално, може да стои не ми смета, но ако се водиме по другите јазици во претходниот случаи овде тие исто не користат такво нешто. Четвртото не е име на спонзорот, само има параметар "Стадион:" и кога има таков параметар не можеш да напишеш пример "Стадион:Стадион Акрон", звучи глупо затоа се ставени само имињата на стадионите без тоа стадион напред. Петтото, самата инфокутија е таква, така ги распоредува, ако може да се стават во една линија нема проблем, може да биде и така. Во сушитина, сметам дека наместо да го дискутираме ова треба повеќе да се осврнеме на многу други работи кои ни фалат и треба да ги допишеме во самата статија, квалификувани репрезентации и начин на квалификување, ждрепка и распоред на репрезентациите при ждребот, маркетинг, симболи, статистика, дури и костурот за нокаут фазата. Поздрав [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] 22:36, 13 јуни 2026 (CEST) == Испратена е-пошта == Здраво, ви имам испратено е-пошта преку Википедија па би ве замолил да проверите, во случај ако не ја користиш таа е-пошта би те замолил да ме исконтактираш на jovan@wikimedia.mk за да ти споделам некои информации.. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:43, 16 јуни 2026 (CEST) obtykee8b1gha2bu7qfh6kjfhy3js4m 2 781423 5578133 5549543 2026-06-17T10:14:42Z Dandarmkd 31127 5578133 wikitext text/x-wiki {| {| style="float: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: darkgreen solid 2px" |- | style="text-align: center" | '''Подробности''' |- |{{Корисник Македонец}} |- |{{Корисник Македонец 100%}} |- |{{Корисник моментална старост|ден=15|месец=01|година=1995}} |- |{{Активност на Википедија|year=2011|month=10|day=21}} |} {| class="wikitable" ! colspan=3 width="200"|Собирен преглед на создадените статии |- ! width="130"|Бројност ! width="130"|Датум ! width="400"|Јубилејна статија |- |1. статија |13 ноември 2011 |[[СЕХА лига]] |- |10. статија |7 октомври 2013 |[[Фудбалски куп на Македонија 2012-2013]] |- |20. статија |6 декември 2013 |[[Фудбалски куп на Македонија 2009-2010]] |- |50. статија |9 август 2014 |[[Втора фудбалска лига на Македонија 1999/2000]] |- |100. статија |30 јуни 2015 |[[ФК Шкупи]] |- |200. статија |9 февруари 2017 |[[КК Неметали Огражден]] |- |500. статија |25 април 2020 |[[Бело знаме (слика)]] |- |1000. статија |23 ноември 2020 |[[Марија Тереза Рафаела Шпанска]] |- |2000. статија |26 декември 2021 |[[Меѓународен фолклорен детски фестивал „Оро без граници“]] |- |3000. статија |11 март 2023 |[[Иванович (украинско презиме)]] |- |4000. статија |29 септември 2025 |[[Општина Кален]] |} {| class="wikitable" ! colspan=4 width="200"|Натпреварувачки успеси на Википедија |- ! width="130"|Натпревар ! width="150"|Датум ! width="150"|Учинок ! width="370"|Место и награда |- |[[Википедија:Уредувачки натпревари/Византија|Византија]] |16 јули-15 август 2015 |30 нови статии и 6 подобрени статии |3. место |- |[[Википедија:Уредувачки натпревари/Ракомет|Ракомет]] |1-31 октомври 2019 |72 нови статии и 24 подобрени статии |3. место |- |rowspan=2|[[Википедија:Уредувачки натпревари/Генетика|Генетика]] |rowspan=2|1-29 февруари 2024 |rowspan=2|99 нови статии |1. место |- |Награда за најдобра статија ([[Историја на евгениката]]) |- |rowspan=2|[[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2024|СИЕ Пролет 2024]] |rowspan=2|1-30 април 2024 |rowspan=2|59 нови статии |2. место |- |Награда за најдобар постоечки корисник (кој немал претходно учествувано на СИЕ Пролет) |- |[[Википедија:Право на домување|Право на домување]] |3-9 јуни 2024 |32 нови статии |3. место |- |[[Википедија:Уредувачки натпревари/Ѕвезди|Ѕвезди]] |23 август-22 септември 2024 |81 нова статија и 7 подобрени статии |2. место |- |[[Википедија:Риби|Риби]] |21-27 ноември 2025 |25 нови статии |3. место |- |[[Википедија:Историја на човековите права|Историја на човековите права]] |1-7 јуни 2026 |35 нови статии |3. место |} {| class="wikitable" ! colspan=3 width="200"|[[Википедија:Јубилејни статии|Јубилејни статии]] |- ! width="130"|Број на јубилејна статија ! width="120"|Датум ! width="250"|Јубилејна статија |- |[[Википедија:Јубилејни статии/123.000|123.000]] |1 февруари 2022 |[[Епир (римска провинција)]] |- |[[Википедија:Јубилејни статии/142.000|142.000]] |27 февруари 2024 |[[Мутагенеза]] |- |[[Википедија:Јубилејни статии/143.000|143.000]] |13 април 2024 |[[Барања]] |- |[[Википедија:Јубилејни статии/146.000|146.000]] |30 август 2024 |[[Јаглеродна ѕвезда]] |- |[[Википедија:Јубилејни статии/158.000|158.000]] |15 јануари 2026 |[[Илија Бирчанин]] |- |[[Википедија:Јубилејни статии/160.000|160.000]] |26 март 2026 |[[Праконтинент]] |- |[[Википедија:Јубилејни статии/161.000|161.000]] |29 април 2026 |[[Стефан Зановиќ]] |} {| class="wikitable" ! colspan=3 width="200"|[[Википедија:Кандидати за избрана статија|Избрани статии]] |- ! width="180"|Статија ! width="130"|Датум на создавање ! width="120"|Датум на одбирање |- |[[Фране Петриќ]] |30 април 2024 |[[Википедија:Кандидати за избрана статија/Фране Петриќ|6 февруари 2025]] |- |[[Гама-изблик]] |10 септември 2024 |[[Википедија:Кандидати за избрана статија/Гама-изблик|1 јуни 2025]] |} [[Категорија:Корисници од Македонија]] po7hxgr49hnamdpku6qr5tr49po6w6r 0 963936 5578048 5573101 2026-06-17T03:00:57Z Bjankuloski06 332 Отстранета врска, replaced: [[Princeton University Press]] → Princeton University Press 5578048 wikitext text/x-wiki '''Политичка слобода''' (исто така наречена '''политичка автономија''' или '''политичко дејствување''') — централен [[концепт]] во [[историја]]та и [[Политичка филозофија|политичката мисла]] и една од најважните карактеристики на [[Демократија|демократските]] општества.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Between Past and Future: Eight Exercises in Political Thought|last=Arendt|first=Hannah|publisher=[[Penguin Books]]|year=1993|location=New York|chapter=What is Freedom?}}</ref> Политичката слобода е опишана како слобода од [[угнетување]]<ref>{{Наведена книга|title=Justice and the Politics of Difference|last=Young|first=Iris Marion|publisher=Princeton University Press|year=1990|isbn=|pages=39–65|chapter=Five Faces of Oppression}}</ref> или принуда,<ref>{{Наведена книга|title=Justice: What's the Right Thing to Do?|last=Sandel|first=Michael|publisher=[[Farrar, Straus and Giroux]]|year=2010|isbn=|page=}}</ref> отсуство на услови што го ограничуваат поединецот и исполнување на услови што го еманципираат,<ref>{{Наведена книга|title=Development as Freedom|last=Sen|first=Amartya|date=August 2000|publisher=[[Vintage Books|Anchor Books]]|isbn=978-0385720274|page=}}</ref> или отсуство на принуда во општеството, како што е економската принуда.<ref>{{Наведена книга|title=Early Writings|last=Marx|first=Karl|publisher=|year=|isbn=|page=|chapter=Alienated Labour|author-link=Karl Marx}}</ref> Иако политичката слобода често се толкува негативно како слобода од неразумни надворешни ограничувања за дејствување, таа може да се однесува и на позитивно остварување на правата, капацитетите и можностите за дејствување и остварување на социјалните или групните права. Концептот може да вклучува и слобода од внатрешни ограничувања за политичко дејствување или говор, како што се општествениот конформизам, доследноста или неавтентичното однесување. Концептот на политичка слобода е тесно поврзан со концептите на граѓанските слободи и [[Човекови права|човековите права]], на кои во демократските општества обично им се дава правна заштита од државата.<ref>[[Isaiah Berlin]], ''Liberty'' (Oxford 2004).</ref><ref>[[Charles Taylor (philosopher)|Charles Taylor]], "What's Wrong With Negative Liberty?", ''Philosophy and the Human Sciences: Philosophical Papers'' (Cambridge, 1985), 211–229.</ref><ref>Ralph Waldo Emerson, "[http://www.emersoncentral.com/selfreliance.htm Self-Reliance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110323065722/http://www.emersoncentral.com/selfreliance.htm |date=2011-03-23 }}"; Nikolas Kompridis, "Struggling Over the Meaning of Recognition: A Matter of Identity, Justice or Freedom?" in ''European Journal of Political Theory'' July 2007 vol. 6 no. 3 pp. 277–289.</ref> ==Ставови== Различни групи по должината на политичкиот спектар имаат различни ставови за тоа што тие веруваат дека претставува политичка слобода. [[Левица (политика)|Левичарската]] политичка филозофија генерално го поврзува поимот слобода со позитивната слобода или овозможувањето на група или поединец да го одреди сопствениот живот или да го реализира сопствениот потенцијал. Во оваа смисла, слободата може да вклучува слобода од сиромаштија, глад, болести што може да се излечат и угнетување, како и слобода од сила и принуда, од кого и да се издадени.<ref>Flickschuh, K., 2007, ''Freedom. Contemporary Liberal Perspectives'', Cambridge: Polity</ref> Според [[Неолиберализам|неолибералниот]] филозоф и економист [[Фридрих фон Хајек]], „социјалистичкиот аргумент“ ја дефинираше „индивидуалната слобода“ како „„слобода од“ пречки“. Тој тврдеше дека оваа дефиниција само ја „збунува“ и ја замаглува целта на „обезбедување на индивидуалната слобода“, бидејќи дозволува можна „идентификација на слободата со моќта“. Последователната „колективна моќ над околностите“ ја злоупотребува „физичката „способност да правам што сакам“, моќта да ги задоволам нашите желби или обемот на изборот на алтернативи што ни се достапни“. Хајек тврдеше дека откако ќе се признае каква било можна „идентификација на слободата со моќта“, се создава „тоталитарна држава“ каде што „слободата е потисната во име на слободата“.<ref>Friedrich August von Hayek, "Freedom and Coercion" in David Miller (ed), ''Liberty'' (1991) pp. 80, 85–86.</ref> Социјалните анархисти ја гледаат негативната и позитивната слобода како комплементарни концепти на слободата. Таквиот поглед на правата може да бара [[Утилитаризам|утилитарни]] компромиси, како што е жртвувањето на правото на производот на сопствениот труд или слободата на здружување за помала расна дискриминација или повеќе субвенции за домување. Социјалните анархисти го опишуваат негативниот поглед центриран кон слободата, поддржан од [[Капитализам|капитализмот]], како „себична слобода“.<ref>[http://www.spunk.org/texts/intro/faq/sp001547/secF2.html#secf22 "Anarchism FAQ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191006235510/http://www.spunk.org/texts/intro/faq/sp001547/secF2.html#secf22 |date=2019-10-06 }}.</ref> Политичкиот филозоф [[Аласдер Мекинтајр]] ја теоретизираше слободата во однос на нашата социјална меѓузависност со другите луѓе.<ref>Alasdair MacIntyre, "The Virtues of Acknowledged Dependence", ''Rational Dependent Animals: Why Humans Need the Virtues'' (Open Court, 2001).</ref> Економистот [[Милтон Фридман]] во својата книга „Капитализам и слобода“ тврди дека постојат два вида слобода, имено политичка слобода и економска слобода, и дека без економска слобода не може да има политичка слобода.<ref>{{cite book|title=Capitalism and Freedom|url=https://archive.org/details/capitalismfreedo00frie|url-access=registration|last=Friedman|first=Milton|publisher=University of Chicago Press|year=1962}}</ref> Во својата статија „Зошто пазарот ја поткопува демократијата“, [[Робин Ханел]] се осврнува на концептот на Фридман за економска слобода, тврдејќи дека ќе има прекршувања на слободата на другите секогаш кога некој ќе ја оствари својата економска слобода. Тој тврди дека ваквите прекршувања создаваат конфликти што се решаваат преку системи за права на сопственост, и затоа е важно да се одлучи што е подобар или полош систем за права на сопственост, но Фридман едноставно ги зема здраво за готово постојните права на сопственост и не ги доведува во прашање.<ref>{{cite journal|last=Hahnel|first=R.|date=2009-03-01|title=Why the Market Subverts Democracy|url=https://archive.org/details/sim_american-behavioral-scientist_2009-03_52_7/page/1006|journal=American Behavioral Scientist|language=en|volume=52|issue=7|pages=1006–1022|doi=10.1177/0002764208327672|citeseerx=10.1.1.563.8688|s2cid=56576412}}</ref> Политичкиот филозоф [[Николас Компридис]] изјавилндека потрагата по слобода во модерната ера може широко да се подели на два мотивирачки идеали, имено слободата како автономија или независност и слободата како способност за соработка за иницирање на нов почеток.<ref>Nikolas Kompridis, "The Idea of a New Beginning: A Romantic Source of Normativity and Freedom" in ''Philosophical Romanticism'' (New Yor Политичката слобода е теоретизирана и во нејзиното спротивставување и услов за односите на моќ, или моќта на дејствување врз дејствијата, од Мишел Фуко. Таа е тесно идентификувана и со одредени видови уметничка и културна практика од Корнелиус Касторијадис, Антонио Грамши, Херберт Маркузе, Жак Рансиер и Теодор Адорно.<ref>Michel Foucault, "The Subject and Power" in Paul Rabinow and Nikolas S. Rose, eds., ''The Essential Foucault''.</ref> [[Екологија|Еколозите]] често тврдат дека политичките слободи треба да вклучуваат одредени ограничувања во користењето на [[екосистем]]ите. Тие тврдат дека не постои такво нешто, на пример, како слобода за загадување или слобода за уништување на шумите, со оглед на тоа што таквите активности создаваат негативни екстерналии, што ја нарушува слободата на другите групи да не бидат изложени на загадување. Популарноста на теренските возила, голфот и урбаното ширење се користи како доказ дека некои идеи за слобода и еколошка заштита можат да се судрат. Ова понекогаш води до сериозни конфронтации и судири на вредности што се рефлектираат во рекламните кампањи, на пример онаа на PETA во врска со крзното.<ref>{{cite web |url=https://www.peta.org/action/fur-challenge/ |title=Fur Challenge: Unzip That Collar and Expose Cruelty &#124; Action |publisher=PETA.org |date=2016-02-09 |accessdate=2022-08-31 |archive-date=2022-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220830010237/https://www.peta.org/action/fur-challenge/ |url-status=live }}</ref> [[Џон Далберг-Актон]] изјавил: „Најсигурниот тест со кој проценуваме дали една земја е навистина слободна е количината на безбедност што ја уживаат малцинствата.“<ref>{{cite book|title=The History of Freedom and Other Essays|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.164137|last=Acton|first=John D.|year=1907|publisher= Macmillan|location=London|page=[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.164137/page/n35 4]}}</ref> [[Џералд Ц. Мекалум Џуниор]] пишувал за компромис помеѓу позитивните и негативните слободи, велејќи дека агентот мора да има целосна автономија над себе. Според ова гледиште, слободата е тријаден однос бидејќи станува збор за три работи, имено агентот, ограничувањата од кои треба да биде ослободен и целта кон која се стреми.<ref>{{Cite journal|last=MacCallum|first=Gerald|date=July 1967|title=Negative and Positive Freedom|url=http://mcv.planc.ee/misc/doc/filosoofia/artiklid/Gerald%20MacCallum%20-%20Negative%20and%20Positive%20Freedom.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110125063309/http://mcv.planc.ee/misc/doc/filosoofia/artiklid/Gerald%20MacCallum%20-%20Negative%20and%20Positive%20Freedom.pdf |archive-date=2011-01-25 |url-status=live|journal=The Philosophical Review|volume=73|issue=3}}</ref> ==Историја== [[Хана Арент]] ги проследува концептуалните корени на слободата до античката грчка политика. Според нејзината студија, концептот на слободата бил историски неразделен од политичкото дејствување. Политиката можеле да ја практикуваат само оние кои се ослободиле од животните потреби за да можат да учествуваат во сферата на политичките работи. Според Арент, концептот на слободата се поврзал со христијанската претстава за слобода на волјата, или внатрешна слобода, околу 5 век од нашата ера и оттогаш слободата како форма на политичко дејствување е занемарена иако, како што вели таа, слободата е „''raison d'être'' на политиката“.<ref>Hannah Arendt, "What is Freedom?", ''Between Past and Future: Eight exercises in political thought'' (New York: Penguin, 1993).</ref> Арент вели дека политичката слобода е историски спротивставена на суверенитетот или волјата, бидејќи во античка Грција и Рим концептот на слободата бил неразделен од изведбата и не се појавил како конфликт помеѓу волјата и јас. Слично на тоа, идејата за слободата како слобода од политиката е идеја што се развила во модерното време. Ова е спротивно на идејата за слободата како капацитет да се „започне одново“, што Арент ја гледа како последица на вродената човечка состојба на наталитет, или нашата природа како „нови почетоци и оттука почетници“.<ref>{{cite book|title=On revolution|last=Hannah|first=Arendt|publisher=Penguin Books|year=1965|isbn=9780140184211|edition=Reprinted|location=London|pages=[https://archive.org/details/onrevolution00aren_0/page/211 211]|oclc=25458723|url-access=registration|url=https://archive.org/details/onrevolution00aren_0/page/211}}</ref> Според Арент, политичкото дејствување е прекин на автоматскиот процес, природен или историски. Слободата да се започне одново е затоа проширување на „слободата да се повика нешто во битие што не постоело претходно, што не било дадено, дури ни како предмет на сознание или имагинација, и што затоа, строго кажано, не можело да се знае“.<ref>Hannah Arendt, "What is Freedom?", p. 151.</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{wikiquote|Freedom}} * Alberto Abadie (October 2004). [https://web.archive.org/web/20090930232627/http://ksghome.harvard.edu/~aabadie/povterr.pdf "Poverty, Political Freedom, and the Roots of Terrorism"] (PDF). Harvard University and NBER. * [https://gsociology.icaap.org/report/polsum.html "Brief review of trends in political change: freedom and conflict"]. * [https://histclo.com/cih/free.html "Freedom: The Great Gift of the West"]. [[Категорија:Општествени поими]] [[Категорија:Политички концепти]] [[Категорија:Граѓански права и слободи]] [[Категорија:Статии со извадоци]] fccgpi9xqmq53v7yeaq5avwtvgio25u 0 964030 5578120 5330531 2026-06-17T09:50:34Z BosaFi 115936 /* Трудови и дела */ 5578120 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Иван Кепов| портрет= Ivan Kepov.JPG| px=200п| опис=револуционер од Бугарија| наставка= | роден-дата={{роден на|30|март|1870}}| | роден-место=[[Бобошево]], [[Отоманско Царство]] | починал-дата= {{починал на|8|јануари|1938}}| починал-место= {{починал во|Софија}}, [[Бугарија]] }} '''Иван Кепов''' ([[Бобошево]], [[30 март]] [[1870]] — [[Софија]], [[8 јануари]] [[1938]]) — [[Македонци|македонски]] револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]], призврзаник на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]], новинар, фолклорист, преведувач, етнограф и историчар, еден од најдобрите истражувачи и познавачи на [[Бобошево]]. == Животопис == Роден е на 29 февруари 1870 година во селото Бобошево, Ќустендилско. Завршува педагошко училиште во [[Ќустендил]] во 1889 година и историја во Вишата школа во Софија во 1892 година. Учителствувал во Берковица, Образцов чифлик (денес кварт во [[Русе]]), Враца, [[Варна]], [[Дупница]], [[Ќустендил]] и [[Софија]] во периодот 1893 - 1915 година. Во периодот од 1916 до 1928 година работи како службеник во Директоратот за храна и во тутунска фабрика. Учествува во македонското револуционерно движење. На VІІІ македонски конгрес на Македонските друштва во Бугарија во 1901 година, каде што е избран за секретар на [[Врховниот македонски комитет|Врховниот македонско-одрински комитет]]. Подоцна, заедно со [[Владимир Димитров]], застанува против генерал [[Иван Цончев]] и си поднесува оставка. Соработува со [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] <ref>Куманов, Милен. „Македония. Кратък исторически справочник“, София, 1993, стр. 120</ref> и [[Гоце Делчев]]. Еден од основачите на бугарската Радикалнодемократска партија заедно со Најчо Цанов и Т. Г. Влајков во 1903 година. Од 1901 година го издава и редактира весникот ''Изгрејсонце'', ги уредува ''Младинска библиотека'' (1904 - 1907), ''Учителски весник'' (1907 - 1915). Зазема должност во учителскиот сојузи и во Министерството за просветна. Автор е на научни и научнопопуларни историски трудови, приказни, преводи, на учебници по стара, општа и нова историја. До својата смрт во 1938 година се занимава само со книжевна дејност. Пишува под псевдонимот Вардарец, Иван Гудуман, Плебеј, Учител. Објавува свои статии, студии и приказни во списанијата ''Роден говор'', ''Училиштен преглед'', ''Учител'', ''Право дело'', ''Ученички другар''. Умира на 8 јануари 1938 година во [[Софија]] <ref>Иван П. Кепов. - списание, Родна реч, 1937-1938, № 3, 125-126.</ref>. == Трудови и дела == * Учебник по општа историја. За прво одделение машки и второ одделение женски училишта. 1904, 96 страници; * Старите Словени. 1921, 61 страница; * Интелигенција и народ. Белешки за културната историја на Бугарија. Пловдив, 1925, 64 страници; * Стара историја. Учебник за четврто одделение комплетни и нецелосни гимназии. 6-то издание. 1926, 171 страница; * Нова историја. Учебник за шесто одделение гимназии. 5-то издание. 1927, 196 страници; *Најнова историја. Учебник за седмо одделение комплетни и нецелосни гимназии. 1928, 186 страници; *Источната римска провинција (Византија). 1929, 64 страници; *Гаврил Крастевич - том - „Библиотека „Бугарски писатели“. ред. од М. Арнаудов. Том II, Софија: Факел, 1929. *Последни Асеновци и Тертеровци. 1930, 56 стр.; *Религиозната состојба на Бугарија во втората половина на 14 век - Школски преглед, 1931, бр. 9-10, 68-80; * Бугарија под турска власт. 1931, 188 стр.; * Востанието во Перуштица во 1876 година, Пловдив, 1931, 284 стр.; * Нешто за јазикот на историјата на Паисиев. во списанието „Родна реч“, том 2, 1931/32. * Лингвистичка дискусија - во списанието „Родна реч“, том 4-5, 1932/33. * Историја на Кнежевството Бугарија. 1933, 208 стр.; * Од минатото на Бојана. Историски есеј. 1934, 48 стр.; * Минатото и сегашноста на Бобошево. 1935, 288 стр., објавено од Бобошевската народна банка, печатница Кехлибар; * Етнографски биографски и јазични материјали од Бобошево, Дупнишко. во Зборник на народни мисли и етнографија, 42, 1936, 1—288; * Права на нашите средновековни манастири. — Школски преглед, 1937, бр. 2, 89—103; * Бугарско друштво во 10 век 1938, 87 стр.; * Документи за Кресненското востание од 1878 година (коавторски) - SbBAS, 36, 1942, бр. 19, 1-112. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} {{Дејци на МРО}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кепов}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Кепов, Иван]] [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Македонци во Бугарија]] 3e85ppg1g1dpzmnalpads378r7yl5wq 0 1031771 5578170 5264867 2026-06-17T11:44:18Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578170 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Златна Рипка (соѕвездие)|Златна Рипка]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 1567 DSS.jpg |ректасцензија=4 ч 20 м 0,5 с |деклинација=- 54° 56' 14" |положбен агол=60 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBbc |привиден сјај В=9,7 |привиден сјај Ч=10,3 |површински сјај=13,9 |привидни димензии=8,2' x 6,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џејмс Данлоп]] |датум на откривање=[[28 мај]] [[1826]] |алтернативни ознаки=ESO 157-20, IRAS 04189-5503 }} '''NGC 1567''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Златна Рипка (соѕвездие)|Златна Рипка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1567 се споменува и како ESO 157-20, IRAS 04189-5503. == Откривање == Објектот е откриен на [[28 мај]] [[1826]] година од страна на [[Џејмс Данлоп]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 1567 е од видот SBbc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 9,7 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 10,3 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,9 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 1567 има привидни димензии од 8,2' х 6,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 4 ч 20 м 0,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 54° 56' 14". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 60°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 1567 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 14897. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 420; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 8072. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (1501-2000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Златна Рипка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC1567 Прегледувач на длабокото небо — NGC 1567]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC1567 Поправени информации за NGC 1567] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%201567 NGC 1567] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%201567 NGC 1567] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201110142018/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%201567 |date=2020-11-10 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Златна Рипка (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1885 година]] 2qcyhebqp63ehkcggza2zeppavy7yuc 0 1031774 5578171 5264880 2026-06-17T11:50:05Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578171 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Жирафа (соѕвездие)|Жирафа]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 1569.jpg |ректасцензија=4 ч 30 м 49,1 с |деклинација=+ 64° 50' 53" |положбен агол=120 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=IBm |привиден сјај В=11 |привиден сјај Ч=11,9 |површински сјај=12,9 |привидни димензии=3,7' x 1,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[4 ноември]] [[1788]] |алтернативни ознаки=UGC 3056, MCG 11-6-1, CGCG 306-1, Arp 210, 7ZW 16, IRAS 04260+6444 }} '''NGC 1569''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Жирафа (соѕвездие)|Жирафа]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1569 се споменува и како UGC 3056, MCG 11-6-1, CGCG 306-1, Arp 210, 7ZW 16, IRAS 04260+6444. == Откривање == Телото е откриено на [[4 ноември]] [[1788]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 1569 е од видот IBm.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 11 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 11,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,9 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 1569 има привидни димензии од 3,7' х 1,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 4 ч 30 м 49,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 64° 50' 53". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 120°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 1569 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 15345. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 19; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 4073. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1303. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (1501-2000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Жирафа (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC1569 Прегледувач на длабокото небо — NGC 1569]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC1569 Поправени информации за NGC 1569] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%201569 NGC 1569] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%201569 NGC 1569] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201210032249/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%201569 |date=2020-12-10 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Џуџести неправилни галаксии]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Жирафа (соѕвездие)]] [[Категорија:Арпови објекти]] [[Категорија:UGC-објекти]] [[Категорија:PGC-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1788 година]] [[Категорија:Сејфертови галаксии]] 7htuonuis2k5ltm4twg5q6dwedhah4x 0 1056603 5577970 5296331 2026-06-16T17:44:20Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Луѓе од Врапчиште]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5577970 wikitext text/x-wiki {{внимание}} '''Сали Мурати''' (роден на [[11 октомври]] [[1966]] во [[Врапчиште]]) ― [[Македонија|македонски]] правник и автор од [[Македонски Турци|турска]] [[народност]]. ==Образование, кариера и творештво== Дипломирал на Правниот факултет при Белградскиот Универзитет во Белград во 1991 година, а правосудниот испит го положил во 2005 година. Од [[1993]] до 2005 година работел во Бирото за правни и економски услуги - Гостивар како дипломиран правник.Од [[2005]]-[[2012]] година работел како адвокат во Гостивар.Од 2012 бил избран за судија на Уставниот Суд на Република Македонија. Од дипломирањето до сега активно се занимавал со правната проблематика од областа на уставното право, правата на заедниците, слобода на мисла и вероисповед и меѓународно приватно право. Има објавено многубројни статии од правна проблематика во разни весници во државата и надвор од неа. Учествувал во над 15 меѓународни конференции со правна содржина во разни земји во странство. Особено работел на проблемите на немнозинските заедници во Р Македонија. Во тој контекст има објавено бројни статии и учествувал на бројни програми на МТВ-2 и на македонското радио со правна тематика и актуелните правни проблеми во земјата. Во тој контекст во 2006 година бил добитник на престижната медиска награда, личност на година, “КУТЛУК ВЕЛИ“ и во 2007 година од Здружението АДЕКСАМ Гостивар за досегашна работа и придонес во правната област во РМ добитник бил на награда за особен придонес на интеграција и развој на правата на Турците во Р Македонија. Дел од објавени статии се: - Придобивките на уставните промени, 2001 - Улогата во општеството на ОМБУДСМАН - народниот правобранител, 2003 - Улогата и значењето на Меѓународниот суд за човекови права во заштитата на основните слободи и права, 2002 - Правната состојба во Република Македонија пред и по Охридскиот рамковен договор и местото на Турците, 2001 - Правата и местото на помалите заедниците по 10 години од усвојувањето на рамковниот договор, 2011&nbsp;г. Од 1997 година активно работи во Невладини Организации во РМ. Во 2001 година во организација на ОБСЕ и други невладини организации од земјата учествувал како предавач на повеќе Конференции за придобивките на Охридскиот Рамковен договор. Во својство на генерален секретар на Сојузот на Турските Невладини Органи­зации во Македонија - МАТУСИТЕБ во 5 мандати активно соработувал со ОБСЕ, Хелсиншкиот комитет, МЦМС и др. владини и невладини организации и преку истите бил иницијатор и подносител на многубројни амандмани на разни закони меѓу кои: Законот за пратеници на РМ, Законот за територијална поделба, Закон за пописот на населението, домаќинствата и становите и др. закони.На пописот на населението, домаќинствата и становите 2011 година, бил член на Државната Пописна Комисија-ДПК. {{Претседатели на Уставниот суд на Македонија}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мурати, Сали}} [[Категорија:Македонски правници]] [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] [[Категорија:Луѓе од Врапчиште]] rg3x9qlafx1bq5odmpjfc3ydc7fm7nn 0 1067806 5578005 3075306 2026-06-16T20:37:41Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578005 wikitext text/x-wiki {{Infobox album | <!-- See Wikipedia:WikiProject_Albums --> | Name = La Fête sauvage | Type = Филмска музика | Artist = [[Вангелис]] | Cover = | Released = 1976 | Recorded = Nemo Studios, Лондон<br />декември 1975 | Genre = [[електронска музика]]<br />[[филмска музика]] | Length = 38:30 | Label = | Producer = [[Вангелис]] | Last album = ''[[Albedo 0.39]]''<br/>(1976) | This album = '''''La Fête sauvage'''''<br/>(1976) | Next album = [[Spiral (албум од Вангелис)|''Spiral'']]<br/>(1977) }} '''La Fête sauvage''' е албум од [[Вангелис]] објавен во [[1976]] година за документарниот филм од 1975 година за животинскиот див свет од страна на францускиот режисер [[Фредерик Росиф]]. Овој албум претставува втора соработка со францускиот режисер по [[L'Apocalypse des animaux (албум од Вангелис)|L'Apocalypse des animaux]]. Самиот документарен филм содржи многу повеќе музика отколку што е на располагање на албумот. ==Список на песни== #"La Fête sauvage I" – 20:18 #"La Fête sauvage II" – 18:12 ==НАдворешни врски== * [http://www.vangelismovements.com/lafetesauvagealbum.htm 'Vangelis Movements' album entry] * [http://www.vangelismovements.com/lafetesauvagemovie.htm 'Vangelis Movements' movie entry] * [http://vangeliscollector.com/vangelis_fete.htm 'Vangelis Collector' album entry] * [http://vangeliscollector.com/movies_fetesauvage.htm 'Vangelis Collector' film entry] * [http://www.koert.com/data/albums3.htm 'Elsewhere' entry] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160302023821/http://www.koert.com/data/albums3.htm |date=2016-03-02 }} * [http://www.koert.com/data/older1.htm#fetelist 'Elsewhere' album releases] * [http://www.soundtrackcollector.com/catalog/soundtrackdetail.php?movieid=1650 'Soundtrack Collector' feature] * [http://www.progarchives.com/Progressive_rock_discography_CD.asp?cd_id=7563 'ProgArchives' review - {{Rating|3|5}}] * [http://www.imdb.com/title/tt0074560/ 'IMD' movie review - {{Rating|8|10}}] {{Вангелис}} [[Категорија:Албуми од 1976]] [[Категорија:Албуми на Вангелис]] [[Категорија:Саундтракови од Вангелис]] kwinsuheih3ifmyite3nijjpmh2ksxd 0 1072738 5577945 4885288 2026-06-16T15:17:44Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5577945 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Печка (соѕвездие)|Печка]] |епоха=Ј2000.0 |слика= IC81 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=3 ч 3 м 56,6 с |деклинација=-39° 26' 27" |положбен агол=3 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E/SB0 |привиден сјај В=12,5 |привиден сјај Ч=13,4 |површински сјај=12,9 |привидни димензии=1,4' x 1,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Луис Свифт]] |датум на откривање=[[29 септември]] [[1897]] |алтернативни ознаки=ESO 300-6, MCG -7-7-2, AM 0302-393 }} '''IC 81''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Печка (соѕвездие)|Печка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 81 се споменува и како ESO 300-6, MCG -7-7-2, AM 0302-393. == Откривање == Објектот е откриен на [[29 септември]] [[1897]] година од страна на [[Луис Свифт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 81 е од видот E/SB0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,5 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,4 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,9 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 81 има привидни димензии од 1,4' х 1,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 3 ч 3 м 56,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -39° 26' 27".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 3°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 81 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 11549. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Печка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC81 Прегледувач на длабокото небо — IC 81]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC81 Поправени информации за IC 81] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%2081 IC 81] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%2081 IC 81] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20241225021809/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%2081 |date=2024-12-25 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Печка (соѕвездие)]] 0g3qzilfdcnla3711nqs6wse5ohrpgp 0 1073396 5577886 4885094 2026-06-16T12:15:51Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5577886 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=9 ч 50 м 33,9 с |деклинација=+12° 47' 8" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=* |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Гијом Бигурдан]] |датум на откривање=[[18 март]] [[1890]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 690''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[18 март]] [[1890]] година од страна на [[Гијом Бигурдан]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 690 е од видот *.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 9 ч 50 м 33,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +12° 47' 8".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 690 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC690 Прегледувач на длабокото небо — IC 690]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC690 Поправени информации за IC 690] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20690 IC 690] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20690 IC 690]{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] guz488hac0e4n3rs9yuhm11ogze7v8r 0 1073399 5577887 4885100 2026-06-16T12:22:01Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5577887 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Секстант (соѕвездие)|Секстант]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=10 ч 10 м 11,9 с |деклинација=-6° 53' 55"" |положбен агол=170 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S |привиден сјај В=15 |привиден сјај Ч=15,8 |површински сјај=13,3 |привидни димензии=0,8' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Стефан Жавел]] |датум на откривање=[[4 мај]] [[1893]] |алтернативни ознаки=NPM1G -06.0286 }} '''IC 693''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Секстант (соѕвездие)|Секстант]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 693 се споменува и како NPM1G -06.0286. == Откривање == Објектот е откриен на [[4 мај]] [[1893]] година од страна на [[Стефан Жавел]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 693 е од видот S.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,8 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,3 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 693 има привидни димензии од 0,8' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 10 ч 10 м 11,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -6° 53' 55"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 170°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 693 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 154761. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Секстант (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Vorontsov-Velyaminov, B.A., and V.P. Arhipova, ""Morphological Catalog of Galaxies"", Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC693 Прегледувач на длабокото небо — IC 693]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC693 Поправени информации за IC 693] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20693 IC 693] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20693 IC 693]{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Секстант (соѕвездие)]] 0s7igj9old57fu5z5vxyp2iji27sxig 0 1073408 5577888 5263926 2026-06-16T12:37:19Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5577888 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Секстант (соѕвездие)|Секстант]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=10 ч 50 м 9,2 с |деклинација=-6° 2' 35" |положбен агол=90 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S |привиден сјај В=14,7 |привиден сјај Ч=15,5 |површински сјај=12,8 |привидни димензии=0,5' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Стефан Жавел]] |датум на откривање=[[3 мај]] [[1893]] |алтернативни ознаки= |слика=Corvus constellation map mk.svg}} '''IC 702''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Секстант (соѕвездие)|Секстант]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[3 мај]] [[1893]] година од страна на [[Стефан Жавел]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 702 е од видот S.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,7 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,5 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,8 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 702 има привидни димензии од 0,5' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 10 ч 50 м 9,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -6° 2' 35".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 90°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 702 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 2816724. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Секстант (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC702 Прегледувач на длабокото небо — IC 702]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC702 Поправени информации за IC 702] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20702 IC 702] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20702 IC 702] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230820193312/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20702 |date=2023-08-20 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Секстант (соѕвездие)]] ipzusmt7331qnyqclrsuvgjq4isiund 0 1073414 5577890 4885128 2026-06-16T12:47:12Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5577890 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија | слика = IC708 - SDSS DR14.jpg |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=10 ч 58 м 3,8 с |деклинација=-6° 15' 36"" |положбен агол=147 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E3 |привиден сјај В=14,3 |привиден сјај Ч=15,3 |површински сјај=14,7 |привидни димензии=1,4' x 1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Стефан Жавел]] |датум на откривање=[[4 мај]] [[1893]] |алтернативни ознаки=MCG -1-28-10, NPM1G -05.0380 }} '''IC 708''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 708 се споменува и како MCG -1-28-10, NPM1G -05.0380. == Откривање == Објектот е откриен на [[4 мај]] [[1893]] година од страна на [[Стефан Жавел]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 708 е од видот E3.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,3 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,3 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 14,7 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 708 има привидни димензии од 1,4' х 1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 10 ч 58 м 3,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -6° 15' 36"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 147°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 708 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 32979. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Nilson P.N., Uppsala Ceneral Catalogue of Galaxies. Uppsala: Uppsala Astronomical Observatory, 1973. (15,543) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC708 Прегледувач на длабокото небо — IC 708]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC708 Поправени информации за IC 708] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20708 IC 708] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20708 IC 708] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220101194417/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20708 |date=2022-01-01 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] f8dhymyd6zip412po0c6c9rpbr9xbz0 0 1073474 5577922 5263948 2026-06-16T14:19:43Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5577922 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=13 ч 43 м 45,8 с |деклинација=+55° 38' 46" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E0 |привиден сјај В=15,5 |привиден сјај Ч=16,5 |површински сјај=12,1 |привидни димензии=0,2' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Едвард Емерсон Барнард]] |датум на откривање=[[јуни]] [[1892]] |алтернативни ознаки= |слика=Virgo constellation map mk.svg}} '''IC 774''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен во [[јуни]] [[1892]] година од страна на [[Едвард Емерсон Барнард]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 774 е од видот E0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,5 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,5 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,1 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 774 има привидни димензии од 0,2' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 43 м 45,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +55° 38' 46".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 774 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Голема Мечка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC774 Прегледувач на длабокото небо — IC 774]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC774 Поправени информации за IC 774] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20774 IC 774] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20774 IC 774]{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Голема Мечка (соѕвездие)]] nara1qv6zhvra33bmlm0ibfncfxjc6o 0 1073475 5577923 5041082 2026-06-16T14:22:53Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5577923 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]] |слика = IC775 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=13 ч 43 м 52,5 с |деклинација=+55° 39' 22"" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E0 |привиден сјај В=15,7 |привиден сјај Ч=16,7 |површински сјај=12,3 |привидни димензии=0,2' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Едвард Емерсон Барнард]] |датум на откривање=[[јуни]] [[1892]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 775''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен во [[јуни]] [[1892]] година од страна на [[Едвард Емерсон Барнард]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 775 е од видот E0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,7 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,7 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,3 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 775 има привидни димензии од 0,2' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 43 м 52,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +55° 39' 22"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 775 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Голема Мечка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC775 Прегледувач на длабокото небо — IC 775]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC775 Поправени информации за IC 775] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20775 IC 775] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20775 IC 775] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230813203201/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20775 |date=2023-08-13 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Голема Мечка (соѕвездие)]] f6nwwez9lhyd8jwae8af6bcm031opax 0 1073476 5577924 4921422 2026-06-16T14:25:59Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5577924 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=13 ч 43 м 51,5 с |деклинација=+55° 38' 47"" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E0 |привиден сјај В=15,5 |привиден сјај Ч=16,5 |површински сјај=12,1 |привидни димензии=0,2' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Едвард Емерсон Барнард]] |датум на откривање=[[јуни]] [[1892]] |алтернативни ознаки= |слика=IC776 - SDSS DR14.jpg}} '''IC 776''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен во [[јуни]] [[1892]] година од страна на [[Едвард Емерсон Барнард]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 776 е од видот E0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,5 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,5 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,1 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 776 има привидни димензии од 0,2' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 43 м 51,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +55° 38' 47"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 776 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 2509480. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Голема Мечка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC776 Прегледувач на длабокото небо — IC 776]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC776 Поправени информации за IC 776] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20776 IC 776] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20776 IC 776]{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Голема Мечка (соѕвездие)]] t0g0zkxtejepe3kyxrn7ug0rla0yaii 0 1073484 5577928 5263950 2026-06-16T14:40:18Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5577928 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=14 ч 0 м 36,5 с |деклинација=-2° 54' 31"" |положбен агол=57 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S0 |привиден сјај В=13,6 |привиден сјај Ч=14,6 |површински сјај=12,5 |привидни димензии=0,8' x 0,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Гијом Бигурдан]] |датум на откривање=[[6 мај]] [[1888]] |алтернативни ознаки=MCG 0-36-7, CGCG 18-19, NPM1G -02.0382 |слика=Virgo constellation map mk.svg}} '''IC 785/1''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 785/1 се споменува и како MCG 0-36-7, CGCG 18-19, NPM1G -02.0382. == Откривање == Објектот е откриен на [[6 мај]] [[1888]] година од страна на [[Гијом Бигурдан]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 785/1 е од видот S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,6 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,6 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,5 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 785/1 има привидни димензии од 0,8' х 0,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 0 м 36,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -2° 54' 31"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 57°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 785/1 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 49866. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Vorontsov-Velyaminov, B.A., and V.P. Arhipova, ""Morphological Catalog of Galaxies"", Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC785/1 Прегледувач на длабокото небо — IC 785/1]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC785/1 Поправени информации за IC 785/1] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20785/1 IC 785/1] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20785/1 IC 785/1]{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] opiwovcc2czim3a50ortaa5oy5cz6wu 0 1073496 5577936 4885278 2026-06-16T15:03:17Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5577936 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Воловар (соѕвездие)|Воловар]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=14 ч 23 м 42,6 с |деклинација=+28° 20' 50"" |положбен агол=0 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=P |привиден сјај В=14,5 |привиден сјај Ч=15,3 |површински сјај=12 |привидни димензии=0,4' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Труман Хенри Сафорд]] |датум на откривање=[[4 мај]] [[1866]] |алтернативни ознаки=IC 4414A, MCG 5-34-27, CGCG 163-35 }} '''IC 800A''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Воловар (соѕвездие)|Воловар]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 800A се споменува и како IC 4414A, MCG 5-34-27, CGCG 163-35. == Откривање == Објектот е откриен на [[4 мај]] [[1866]] година од страна на [[Труман Хенри Сафорд]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 800A е од видот P.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,5 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,3 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 800A има привидни димензии од 0,4' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 23 м 42,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +28° 20' 50"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 0°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 800A е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 51414. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Воловар (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * de Vaucouleurs, G., A. de Vaucouleurs, and H.C. Corvin, Jr., Second Reference Catalogue of Bright Galaxies. Austin, Texas, University of Texas Press, 1976.(118,206) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC800A Прегледувач на длабокото небо — IC 800A]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC800A Поправени информации за IC 800A] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20800A IC 800A] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20800A IC 800A]{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Воловар (соѕвездие)]] l9mhjuusxuyls1ov1xe35y6f52qg2p7 0 1073498 5577940 4885281 2026-06-16T15:07:48Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5577940 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Воловар (соѕвездие)|Воловар]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=14 ч 27 м 50,8 с |деклинација=+25° 50' 19" |положбен агол=90 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S |привиден сјај В=14,6 |привиден сјај Ч=15,4 |површински сјај=12,8 |привидни димензии=0,7' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Стефан Жавел]] |датум на откривање=[[16 јуни]] [[1892]] |алтернативни ознаки=MCG 4-34-30, CGCG 133-60 |слика=Draco IAU.svg}} '''IC 802''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Воловар (соѕвездие)|Воловар]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 802 се споменува и како MCG 4-34-30, CGCG 133-60. == Откривање == Објектот е откриен на [[16 јуни]] [[1892]] година од страна на [[Стефан Жавел]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 802 е од видот S.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,6 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,4 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,8 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 802 има привидни димензии од 0,7' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 27 м 50,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +25° 50' 19".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 90°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 802 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 51643. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Воловар (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dixon, R.S., and George Sonneborn, "A Master List of Nonstellar Optical Astronomical Objects (MOL)". Columbus, Ohio, Ohio State University Press, 1980. (0,526) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC802 Прегледувач на длабокото небо — IC 802]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC802 Поправени информации за IC 802] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20802 IC 802] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20802 IC 802] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220716160241/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20802 |date=2022-07-16 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Воловар (соѕвездие)]] 6ztgk47nbntqugoft4sddl4chb2t2nv 0 1084232 5578078 5039435 2026-06-17T07:44:38Z BosaFi 115936 5578078 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Земја на Евровизија |Име = Норвешка |Знаме =Flag of Norway.svg |Медиумски организатор = НРК |Национален избор = Мелоди Гран При |Број на учевства = 58 |Прво учевство = [[Евровизија 1960|1960]] |Најдобар пласман = 1 место, [[Евровизија 1985|1985]], [[Евровизија 1995|1995]], [[Евровизија 2009|2009]] |Најлош пласман = последно место, [[Евровизија 1963|1963]], [[Евровизија 1969|1969]], [[Евровизија 1974|1974]], [[Евровизија 1976|1976]], [[Евровизија 1978|1978]], [[Евровизија 1981|1981]], [[Евровизија 1990|1990]], [[Евровизија 1997|1997]], [[Евровизија 2001|2001]], [[Евровизија 2004|2004]], [[Евровизија 2012|2012]] |ЕБУ страница= http://www.eurovision.tv/page/history/by-country/country?country=9 }} [[File:Eurovision 2023 - Jury Semi-final 1 - Norway - Alessandra (02).jpg|thumb|десно|Алесандра на настап на Евровизија 2023.]]'''Норвешка учествувала на Евровизија''' 64 пати откако го имала своето деби во 1960 година и оттогаш отсуствувала само двапати. Во 1970 година, земјата го бојкотирала натпреварот поради несогласувања околу структурата на гласање, а во 2002 година испаднала од лигата. Норвешкиот радиодифузер кој учествува во натпреварот е НРК, кој го избира својот учесник преку националниот натпревар Мелоди Гранд При. Пред 1985 година, најдобриот резултат на Норвешка на натпреварот било третото место со песна од Осе Клевеланд во 1966 година. Трите победи на Норвешка на натпреварот ги постигнале „Ла де свинг (La det swinge)“ од Бобисокс во 1985 година, „Ноктурне (Nocturne)“ од Сикрет Гарден во 1995 година и „Феритејл (Fairytale)“ од Александар Рибак во 2009 година. Норвешка, исто така, завршила втора на натпреварот во 1996 година, со „И евигет (I evighet)“ од поранешната членка на Бобисокс, Елизабет Андреасен. Норвешка завршила последна во дванаесет финалиња на Евровизија, од кои четири пати со „нула поени“. Норвешка има вкупно 12 резултати меѓу првите пет на натпреварот, а последниот е петтото место со „Квин оф Кингс (Queen of Kings)“ од Алесандра во 2023 година. ; {{Земји на Евровизија}} [[Категорија:Норвешка на Евровизија| ]] [[Категорија:Норвешка музика]] 586lk4blomnq2af0g2kj9jjpmfibmbl 0 1087455 5577944 5516397 2026-06-16T15:17:13Z SrpskiAnonimac 64566 5577944 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Грлица | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="IUCN"/> | image = European Turtle Dove (Streptopelia turtur).jpg | image_width = 250px | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордови]] | classis = [[Птици]] | ordo = [[Гулабовидни]] | familia = [[Гулаби]] | genus = [[Streptopelia]] | species = '''Грлица''' | binomial = ''Streptopelia turtur'' | binomial_authority = ([[Карл Лине|Linnaeus]], 1758) | synonyms = ''Turtur communis''<ref>{{наведена енциклопедија|url=http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/brehm/band5/high/IMG_9972.html|author=Brehm|encyclopedia=Die Vögel|volume=2|title=Turteltaube|year=1891 [with modern update]}} {{de}}</ref> }} '''Грлицата''' (''Streptopelia turtur'') е член на семејството гулаби. Ја има во [[Македонија]]. ==Распространетост и статус== Грлицата е распоространета низ јужниот палеарктик, вклучувајќи ја и [[Турција]] и Северна [[Африка]], а поретка е во [[Скандинавија]] и [[Русија]]. Таа е [[птица преселница]] која зимува во Јужна Африка. Грлицата ја има во: Авганистан, Албанија; Алжир; Андора; Австрија; Азербејџан; Бахреин; Белорусија; Белгија; Босна и Херцеговина; Бугарија; Буркина Фасо; Велика Британија; Габон; Гамбија; Грузија; Германија; Гана; Гибралтар; Грција; Гвинеја; Гвинеја-Бисао; Данска; Египет ; Еритреја; Ерменија; Естонија; Етиопија; Зелено'ртски Острови; Иран; Ирак; Ирска; Израел; Италија; Јордан; Јемен; Казахстан; Камерун; Катар; Кина; Кипар; Киргистан; Кувајт; Латвија; Либан; Либија; Лихтенштајн; Литванија; Луксембург; Мавританија; Македонија; Мали; Малта; Мароко; Молдавија; Монголија; Нигер; Нигерија; Обединетите Арапски Емирати; Оман; Палестина; Полска; Португалија; Романија; Руската Федерација; Саудиска Арабија; Западна Сахара; Сенегал; Сиера Леоне; Сирија; Словачка; Словенија; Сомалија; Србија; Судан; Јужен Судан; Таџикистан; Того; Тунис; Турција; Туркменистан; Узбекистан; Украина ; Унгарија; Фарските Острови; Финска; Франција; Холандија; Хрватска; Црна Гора; Чад; Чешка; Швајцарија; Шведска; Шпанија.<ref name=IUCN>{{IUCN|id=106002498 |title=''Streptopelia turtur'' | assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=27 Feb 2013}}</ref> Во Европа, бројот на овие птици е значително намален (за 62%),<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.guardian.co.uk/environment/2007/dec/21/conservation.wildlife |title=Study reveals severe decline of Europe's common birds |first=Alison |last=Benjamin |date=21 December 2007 |publisher=Guardian.co.uk}}</ref> најверојатно заради промените во земјоделието, а делумно заради убивањето на птиците во Медитеранот, за време на нивните миграции. ==Опис== Грлицата е помала и послаба од многу други гулаби. Долга е 24-29 см, има [[распон на крилја]]та 47-55 см и тежи 85-170 грама.<ref name = "CRC">''CRC Handbook of Avian Body Masses'' by John B. Dunning Jr. (Editor). CRC Press (1992), ISBN 978-0-8493-4258-5.</ref><ref>[http://www.oiseaux-birds.com/card-european-turtle-dove.html] (2011).</ref> Се препознава по покафеавата боја и по црно-белите линии на страните од вратот. Опашката се забележува кога птицата лета кон набљудувачот, има клинест облик и во средината е темна, а има бели рабови и врвови. Кога се гледа одоздола, оваа шара заради белите подопашни пердуви со темна основа, се чинат како црни на бела позадина. Ова се гледа кога птицата застанува да пие и ја поткрева раширената опашка. [[File:2006 1031turturduva0224.JPG|thumb|left|Младенче во Шведска]] [[File:Tourterelle des bois MHNT.jpg|thumb|'' Streptopelia turtur turtur'' јајце]] Возрасните птици имаат синосиви врат, глава, слабини и задница, а крилјата се цигла боја прошарани со црно. Градите се вино боја, а стомакот и под опашката е бело. [[Клун]]от е црн, а нозете и околу очите е црвено. Кај младенчињата отсуствуваат црно-белите линии на вратот, тие се покафаеви и побледи и имаат кафеави нозе. Грлиците се едни од последните преселници кои пристигаат на север при крајот на април, а си заминуваат на југ во септември. Ова е птица која повеќе сака отворени од многу шумовити предели, и често се храни на земја. Повремено може да гнезди во големи градини, но вообичаено е многу плашлива, најверојатно заради тешкиот прогон и лов за време на миграциите. Летот е опишуван како стреловит, но не премногу брз. Свадбениот лет, висок и кружен, наликува на оној на [[гулаб гривнаш|гулабот гривнаш]], но спуштањето надолу е понеодлучно и придружено со камшикувачкиот звук кога ги спушта крилјата. Пристигнувањето напролет е забележано со карактеристичниот грлен звук, длабокото, вибрирачко ''пуррр-пуррр'', од кој птицата го добила своето име. Неколку други гулаби од истиот род, исто така, се нарекуваат грлици: * азиските ''S. orientalis'' и ''S. chinensis''; * африканските ''S. lugens'' и ''S. senegalensis''. ==Во културата== Најверојатно заради библиската метафора на грлицата во „[[Песна над песните]]“, поради нејзиниот волшебен глас, таа станала симбол на посветена љубов. Во [[Нов завет|Новиот завет]], две грлици се споменува дека се жртвувани при раѓањето на Исус. Во [[Ренесанса|ренесансна]] Европа, грлицата е претставена како посветен партнер на птицата [[Феникс (птица)|феникс]]. Такво значење има во поемите на [[Роберт Честер]] и [[Вилијам Шекспир]] („Феникс и грлица“). И во многу народни песни грлицата е поврзана со [[Љубов|љубовта]] и посветеноста. ===Грлицата како мотив во книжевноста=== * „Зошто грлицата не пее како другите птици“ — песна на македонскиот поет [[Васе Тодоров - Шлеговец]].<ref>Васе Тодоров - Шлеговец, ''Магија на детството''. Скопје: александар & александар, 2000, стр. 31.</ref> ==Наводи== {{reflist}} ==Надворешни врски== * [http://www.ibercajalav.net/img/263_TurtleDoveSturtur.pdf Возраст и пол (PDF; 2.9 MB) од Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze] [[Категорија:Гулаби]] [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] dh3lamj1hh5z6olyyx4z44mtvuinefk 0 1144396 5577995 5495441 2026-06-16T20:08:21Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5577995 wikitext text/x-wiki '''Империја''' е роман од швајцарскиот писател [[Кристијан Крахт]]. Македонскиот превод беше објавен во ноември 2015 година во издание на издавачката куќа Блесок од Скопје во соработка со СловоКулт Берлин. == Содржина == Кристијан Крахт во ''Империја'' наново ја раскажува приказната на ескапистот Аугуст Енгелхарт (August Engelhardt) од Нирнберг. Во почетокот на XX век Енгелхарт патува во тогашната колонија Германска [[Нова Гвинеја]], за таму да купи и да управува со кокосова плантажа. Неговата зацртана цел: како деклариран вегетаријанец да се исхранува исклучиво од кокосовиот орев.  Во општеството во време на Германското Царство на Вилхелм, Енгелхарт надвор од потесните кругови на истомисленици наидува на одбивање за своите напредни ставови и планови. Како нудист тој бил повеќепати уапсен и исмејан. После тоа со извесна сума пари тргнува кон Јужниот Тихи Океан со намерата да основа заедница на приврзаници на сонцето. За време на патувањето го сретнува Тамилот Говиндарајан, кој најпрвин делува како истомисленик и ја придобива довербата на Енгелхарт. Тоа му овозможува да го ограби мамејќи го со посетата на храмот на Буда во [[Шри Ланка|Цејлон]].  Без разлика на загубата, Енгелхарт сепак патува понатаму и од велепоседничката Ема Форсајт (Emma Forsayth) ја купува кокосва плантажа на за неа безвредниот остров Кабакон (Kabakon). На островот Енгелхарт вработува домородци да ги берат кокосовите ореви кои планира да ги извезува во Германското Царство. Енгелхарт планира да го отплаќа островот преку своите производи, но бидејќи парите немаат никаква вредност за него, овој план кој треба да трае неколку години не е успешен.   Во романот се појавуваат повеќе маркантни личности кои на различни начини се поврзуваат со протагонистот Енгелхарт, но ниту една од нив не може да ја сопре неговата пропаст. Неговата трага се губи, но после втората светска војна Енгелхарт бива откриен од американски војници на еден друг остров, речиси направен скелет и психички растроен, но сепак жив.<div><div>Романот завршува со почетокот на холивудскиот филм кој е снимен според животот на Енегелхарт. </div></div> == Преводи == Империја досега е преведен на шпански, корејски, турски, дански, руски, англиски, шведски, норвешки италијански, чешки и македонски  == Рецепција == Новинарот Георг Диц во 2012 година по повод објавувањето на Империја напиша во Шпигел Der Spiegel, дека Крахт во романот пропагира расистички идеи, што е секако само извртено гледиште за роман кој критичарот очигледно не го ни разбрал. Тоа го пишуваат неколку други книжевни критичари, кои забележуваат дека Диц нема смисла за иронијата и хуморот на Крахт <ref>Jan Küveler: Kritiker schreit Nazi-Mordio gegen Christian Kracht. http://www.welt.de/kultur/literarischewelt/article13866600/Kritiker-schreit-Nazi-Mordio-gegen-Christian-Kracht.html</ref> Felicitas von Lovenberg во Frankfurter Allgemeinen Zeitung зборува за „Обид да се уништи едно ново книжевно издание преку сосема некнижевен начин на читање “<ref>Felicitas von Lovenberg: [http://www.faz.net/aktuell/feuilleton/faschismus-vorwurf-kein-skandal-um-christian-kracht-11649346.html Kein Skandal um Christian Kracht], Artikel, 15.</ref> И социологот Manfred Clemenz забележува дека во оваа критика се работи за погрешно сфаќање на книжевноста.<ref>Manfred Clemenz: [http://www.lisa.gerda-henkel-stiftung.de/content.php?nav_id=4144 Literatur und „demokratischer Diskurs“] in L.I.S.A.</ref> Наспрема оваа негативна критика<ref>{{Literatur|Autor = Georg Diez|Titel = Meine Jahre mit Kracht. In: Der Spiegel 09/2012}}</ref> која предизвика разни реакции, постои мнозинство од позитивни рецензии за романот како онаа од Felicitas von Lovenberg<ref>[http://www.faz.net/aktuell/feuilleton/buecher/rezensionen/belletristik/christian-kracht-imperium-ein-kultischer-verehrer-von-kokosnuss-und-sonnenschein-11644821.html Felicitas von Lovernberg: Ein kultischer Verehrer von Kokosnuss und Sonnenschein.]</ref> Julia Encke, Richard Kämmerlings за Welt<ref>[http://www.welt.de/kultur/literarischewelt/article13861894/Der-einzig-wahre-Gott-ist-die-Kokosnuss.html Richard Kämmerlings: Der einzig wahre Gott ist die Kokosnuss.]</ref> или Erhard Schütz im Freitag<ref>[http://www.freitag.de/kultur/1207-kunst-kein-nazikram Erhard Schütz: Kunst, kein Nazikram.]</ref>, Lothar Schröder во Rheinische Post:<ref>Lothar Schröder, Rheinische Post, "Imperium" – der große Roman von Christian Kracht. http://nachrichten.rp-online.de/kultur/imperium-der-grosse-roman-von-christian-kracht-1.2714877{{Мртва_врска|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Награди == * 2012: Голема награда за литература на градот и кантонот Берн  - Grosser Literaturpreis von Stadt und Kanton Bern<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.suedostschweiz.ch/kultur/kanton-bern-ehrt-umstrittenen-autor-kracht |title=abgerufen am 11. |accessdate=2015-10-05 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924111743/http://www.suedostschweiz.ch/kultur/kanton-bern-ehrt-umstrittenen-autor-kracht |url-status=dead }}</ref> * 2012: Награда за литература Вилхелм Рабе  Wilhelm-Raabe-Literaturpreis<ref>[http://www.buecher.at/show_content.php?sid=94&detail_id=6352 Wilhelm-Raabe-Literaturpreis 2012 für Christian Kracht] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160303185254/http://www.buecher.at/show_content.php?sid=94&detail_id=6352 |date=2016-03-03 }} Bücher.at, abgerufen am 4.</ref> == Einzelnachweise == <references /> [[Категорија:Книжевноста во 20 век]] [[Категорија:Германска книжевност]] [[Категорија:Романи]] doe1toqenbyr5qhkq8q06xiw1dweh3m 0 1146300 5578097 5077899 2026-06-17T08:46:27Z BosaFi 115936 5578097 wikitext text/x-wiki {{Infobox Olympic sport |image = Boxing pictogram.svg |size = 150 |sport = бокс |menevents = 10 |womenevents = 3 }} '''[[Бокс]]от''' на [[Летни олимписки игри|Летните олимписки игри]] е воведен на [[Летни олимписки игри 1904|Летните олимписки игри]] кои се одржале во [[Сент Луис]] во [[1904]] година, и оттогаш постојано е вклучен во програмата на Олимписките игри, со исклучок на [[Летни олимписки игри 1912|Летните олимписки игри]] кои се одржале во [[Стокхолм]] во [[1912]] година бидејќи шведскиот закон го забранил овој спорт во земјата. До [[2012]] година боксувале единствено машките натпреварувачи, кога била вклучена и женската конкуренција. == Категории == Освен оваа поделба, боксот е организиран и како збир од турнири кои се распоредени според тежината на боксерите. {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Мажи |- ! 1904<ref name=1904Games>Boxers were allowed to compete in multiple weight classes in 1904, as long as they were not over the maximum weight for each class.</ref> || 1908 || 1920-1936 || 1948 || &nbsp;1952-1964&nbsp; || &nbsp;1968-1980&nbsp; || &nbsp;1984-2000&nbsp; || 2004-2008<ref>http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_1056.pdf</ref> || 2012<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://aiba.org/documents/site1/docs/technical_and_competition_rules_201207018.pdf |title=архивски примерок |accessdate=2015-11-04 |archive-date=2012-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120808142910/http://www.aiba.org/documents/site1/docs/technical_and_competition_rules_201207018.pdf |url-status=dead }}</ref> |- |rowspan=8 colspan=2|Тешка категорија<br />(+71.7&nbsp;кг) |rowspan=4|Тешка категорија<br />(+79.4&nbsp;кг) |rowspan=3|Тешка категорија<br />+80&nbsp;кг |rowspan=2 colspan=2|Тешка категорија<br />+81&nbsp;кг |colspan=3|Супертешка категорија<br />+91&nbsp;кг |- |colspan=3|Тешка категорија<br />81–91&nbsp;кг |- |rowspan=3 colspan=5|Полутешка категорија<br />75–81&nbsp;кг |- |rowspan=3|Полутешка категорија<br />73–80&nbsp;кг |- |rowspan=3|Полутешка категорија<br />(72.6-79.4&nbsp;кг) |- |rowspan=4 colspan=3|Средна категорија<br />71–75&nbsp;кг |rowspan=5 colspan=2|Средна категорија<br />69–75&nbsp;кг |- |rowspan=5|Средна категорија<br />67–73&nbsp;кг |- |rowspan=5|Средна категорија<br />(66.7-72.6&nbsp;кг) |- |rowspan=5|Средна категорија<br />(65.8-71.7&nbsp;кг) |rowspan=7|Средна категорија<br />(63.5-71.7&nbsp;кг) |- |rowspan=2 colspan=3|Light-Middleweight<br />67–71&nbsp;кг |- |rowspan=4 colspan=2|Велтер<br />64–69&nbsp;кг |- |rowspan=5|Велтер<br />62–67&nbsp;кг |rowspan=4 colspan=3|Велтер<br />63.5–67&nbsp;кг |- |rowspan=5|Велтер<br />(61.2-66.7&nbsp;кг) |- |rowspan=4|Велтер<br />(61.2-65.8&nbsp;кг) |- |rowspan=4 colspan=2|Полувелтер<br />60–64&nbsp;кг |- |rowspan=5|Лесна категорија<br />(57.2-63.5&nbsp;кг) |rowspan=3 colspan=3|Лесна категорија<br />60-63.5&nbsp;кг |- |rowspan=3|Лесна категорија<br />58–62&nbsp;кг |- |rowspan=5|Лесна категорија<br />(56.7-61.2&nbsp;кг) |rowspan=3|Лесна категорија<br />(57.2-61.2&nbsp;кг) |- |rowspan=3 colspan=4|Лесна категорија<br />57–60&nbsp;кг |rowspan=4|Лесна категорија<br />56–60&nbsp;кг |- |rowspan=4|Полулесна категорија<br />54–58&nbsp;кг |- |rowspan=5|Полулесна категорија<br />(52.6-57.2&nbsp;кг) |rowspan=4|Полулесна категорија<br />(53.5-57.2&nbsp;кг) |- |rowspan=2 colspan=4|Полулесна категорија<br />54–57&nbsp;кг |- |rowspan=4|Полулесна категорија<br />(52.2-56.7&nbsp;кг) |rowspan=4|Суперлесна категорија<br />52–56&nbsp;кг |- |rowspan=4 colspan=5|Суперлесна категорија<br />51–54&nbsp;кг |- |rowspan=4|Суперлесна категорија<br /><ref name="div">The division between Bantamweight and Featherweight was moved from 118 lb to 119 lb for 1932-1936.</ref> (50.8-53.5&nbsp;кг) |- |rowspan=6|Суперлесна категорија<br />(-52.6&nbsp;кг) |- |rowspan=4|Суперлесна категорија<br />(47.6-52.2&nbsp;кг) |rowspan=2|Мува<br />49–52&nbsp;кг |- |rowspan=4 colspan=2|Мува<br />-51&nbsp;кг |rowspan=2 colspan=3|Мува<br />48–51&nbsp;кг |- |rowspan=3|Мува<br />(-50.8&nbsp;кг) |rowspan=3|лесна мува<br />46–49&nbsp;кг |- |rowspan=2 colspan=3|лесна Мува<br />-48&nbsp;кг |- |Мува<br />(-47.6&nbsp;кг) |- !7||5||8||8||10||11||12||11||10 |} {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Жени |- ! 2012 |- |Суперлесна категорија<br />69–75&nbsp;кг |- |Лесна категорија<br />57–60&nbsp;кг |- |Средна категорија<br />48–51&nbsp;кг |- !3 |} == Освојувачи на медали== {| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}} |- |{{пб|1}} ||align=left| {{flagIOCteam|USA}} || 50 || 23 || 38 || 110 |- |{{пб|2}} ||align=left| {{flagIOCteam|CUB}} || 34 || 19 || 14 || 67 |- |{{пб|3}} ||align=left| {{flagIOCteam|GBR}} || 17 || 12 || 24 || 53 |- |{{пб|4}} ||align=left| {{flagIOCteam|ITA}} || 15 || 15 || 17 || 47 |- |{{пб|5}} ||align=left| ''{{flagIOCteam|URS}}'' || 14 || 19 || 18 || 51 |- |{{пб|6}} ||align=left| {{flagIOCteam|HUN}} || 10 || 2 || 8 || 20 |- |{{пб|7}} ||align=left| {{flagIOCteam|RUS}} || 9 || 5 || 12 || 26 |- |{{пб|8}} ||align=left| {{flagIOCteam|POL}} || 8 || 9 || 26 || 43 |- |{{пб|9}} ||align=left| {{flagIOCteam|ARG}} || 7 || 7 || 10 || 24 |- |{{пб|10}} ||align=left| {{flagIOCteam|KAZ}} || 6 || 5 || 6 || 17 |- |{{пб|11}} ||align=left| {{flagIOCteam|RSA}} || 6 || 4 || 9 || 19 |- |{{пб|12}} ||align=left| ''{{flagIOCteam|GDR}}'' || 5 || 2 || 6 || 13 |- |{{пб|13}} ||align=left| {{flagIOCteam|GER}} || 4 || 9 || 9 || 22 |- |{{пб|14}} ||align=left| {{flagIOCteam|FRA}} || 4 || 7 || 8 || 19 |- |{{пб|15}} ||align=left| {{flagIOCteam|BUL}} || 4 || 5 || 9 || 18 |- |{{пб|16}} ||align=left| {{flagIOCteam|THA}} || 4 || 4 || 6 || 14 |- |{{пб|17}} ||align=left| {{flagIOCteam|UKR}} || 4 || 3 || 7 || 14 |- |{{пб|18}} ||align=left| {{flagIOCteam|KOR}} || 3 || 7 || 10 || 20 |- |{{пб|19}} ||align=left| {{flagIOCteam|CAN}} || 3 || 7 || 7 || 17 |- |{{пб|20}} ||align=left| ''{{flagIOCteam|YUG}}'' || 3 || 2 || 6 || 11 |- |{{пб|21}} ||align=left| {{flagIOCteam|CHN}} || 3 || 2 || 3 || 8 |- |{{пб|22}} ||align=left| ''{{flagIOCteam|TCH}}'' || 3 || 1 || 2 || 6 |- |{{пб|23}} ||align=left| {{flagIOCteam|IRL}} || 2 || 5 || 9 || 16 |- |{{пб|24}} ||align=left| {{flagIOCteam|MEX}} || 2 || 3 || 7 || 12 |- |{{пб|25}} ||align=left| {{flagIOCteam|PRK}} || 2 || 3 || 3 || 8 |- |{{пб|26}} ||align=left| {{flagIOCteam|FIN}} || 2 || 1 || 11 || 14 |- |{{пб|27}} ||align=left| {{flagIOCteam|JPN}} || 2 || 0 || 3 || 5 |- |{{пб|28}} ||align=left| {{flagIOCteam|ROU}} || 1 || 9 || 15 || 25 |- |{{пб|29}} ||align=left| {{flagIOCteam|DEN}} || 1 || 5 || 6 || 12 |- |{{пб|30}} ||align=left| ''{{flagIOCteam|EUA}}'' || 1 || 3 || 2 || 6 |- |rowspan=3| {{пб|31}} ||align=left| {{flagIOCteam|MGL}} || 1 || 2 || 2 || 5 |- |align=left| {{flagIOCteam|NOR}} || 1 || 2 || 2 || 5 |- |align=left| {{flagIOCteam|VEN}} || 1 || 2 || 2 || 5 |- |{{пб|34}} ||align=left| {{flagIOCteam|KEN}} || 1 || 1 || 5 || 7 |- |{{пб|35}} ||align=left| {{flagIOCteam|NED}} || 1 || 1 || 4 || 6 |- |{{пб|36}} ||align=left| {{flagIOCteam|BEL}} || 1 || 1 || 2 || 4 |- |{{пб|37}} ||align=left| {{flagIOCteam|NZL}} || 1 || 1 || 1 || 3 |- |{{пб|38}} ||align=left| {{flagIOCteam|UZB}} || 1 || 0 || 6 || 7 |- |rowspan=2| {{пб|39}} ||align=left| {{flagIOCteam|ALG}} || 1 || 0 || 5 || 6 |- |align=left| ''{{flagIOCteam|FRG}}'' || 1 || 0 || 5 || 6 |- |{{пб|41}} ||align=left| {{flagIOCteam|DOM}} || 1 || 0 || 1 || 2 |- |{{пб|42}} ||align=left| {{flagIOCteam|SWE}} || 0 || 5 || 6 || 11 |- |{{пб|43}} ||align=left| {{flagIOCteam|NGR}} || 0 || 3 || 3 || 6 |- |{{пб|44}} ||align=left| {{flagIOCteam|UGA}} || 0 || 3 || 1 || 4 |- |rowspan=2| {{пб|45}} ||align=left| {{flagIOCteam|PHI}} || 0 || 2 || 3 || 5 |- |align=left| {{flagIOCteam|TUR}} || 0 || 2 || 3 || 5 |- |{{пб|47}} ||align=left| {{flagIOCteam|ESP}} || 0 || 2 || 2 || 4 |- |{{пб|48}} ||align=left| {{flagIOCteam|BLR}} || 0 || 2 || 0 || 2 |- |{{пб|49}} ||align=left| {{flagIOCteam|PUR}} || 0 || 1 || 5 || 6 |- |{{пб|50}} ||align=left| {{flagIOCteam|AUS}} || 0 || 2 || 3 || 5 |- |rowspan=2| {{пб|51}} ||align=left| {{flagIOCteam|BRA}} || 0 || 1 || 3 || 4 |- |align=left| {{flagIOCteam|EGY}} || 0 || 1 || 3 || 4 |- |rowspan=2| {{пб|53}} ||align=left| {{flagIOCteam|CHI}} || 0 || 1 || 2 || 3 |- |align=left| {{flagIOCteam|GHA}} || 0 || 1 || 2 || 3 |- |rowspan=2| {{пб|55}} ||align=left| {{flagIOCteam|CMR}} || 0 || 1 || 1 || 2 |- |align=left| ''{{flagIOCteam|EUN}}'' || 0 || 1 || 1 || 2 |- |rowspan=4| {{пб|57}} ||align=left| ''{{flagIOCteam|ANZ}}'' || 0 || 1 || 0 || 1 |- |align=left| {{flagIOCteam|CZE}} || 0 || 1 || 0 || 1 |- |align=left| {{flagIOCteam|EST}} || 0 || 1 || 0 || 1 |- |align=left| {{flagIOCteam|TGA}} || 0 || 1 || 0 || 1 |- |{{пб|61}} ||align=left| {{flagIOCteam|AZE}} || 0 || 0 || 6 || 6 |- |rowspan=2| {{пб|62}} ||align=left| {{flagIOCteam|COL}} || 0 || 0 || 3 || 3 |- |align=left| {{flagIOCteam|MAR}} || 0 || 0 || 3 || 3 |- |rowspan=3| {{пб|64}} ||align=left| {{flagIOCteam|IND}} || 0 || 0 || 2 || 2 |- |align=left| {{flagIOCteam|MDA}} || 0 || 0 || 2 || 2 |- |align=left| {{flagIOCteam|TUN}} || 0 || 0 || 2 || 2 |- |rowspan=12| {{пб|67}} ||align=left| {{flagIOCteam|ARM}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- |align=left| {{flagIOCteam|BER}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- |align=left| {{flagIOCteam|GEO}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- |align=left| {{flagIOCteam|GUY}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- |align=left| {{flagIOCteam|LTU}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- |align=left| {{flagIOCteam|MRI}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- |align=left| {{flagIOCteam|NIG}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- |align=left| {{flagIOCteam|PAK}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- |align=left| {{flagIOCteam|SYR}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- |align=left| {{flagIOCteam|TJK}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- |align=left| {{flagIOCteam|URU}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- |align=left| {{flagIOCteam|ZAM}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- class="sortbottom" !colspan=2| Вкупно|| 239 || 239 || 415 || 893 |} ==Боксери по земја== {| {{OlympicYearHeader|sport=Boxing|header=Nation}} |- {{OlympicNationRow|NOC=AFG|season=Summer|sport=Boxing |1980= 3 |2004= 1 |2012= 1 |total=3}} |- {{OlympicNationRow|NOC=ALG|season=Summer|sport=Boxing |1968=2 |1972=1 |1980=2 |1984=7 |1988=6 |1992=8 |1996=6 |2000=7 |2004=7 |2008=7 |2012=8 |total= 11}} |- {{OlympicNationRow|NOC=ASA|season=Summer|sport=Boxing |1988=2 |1992=2 |1996=1 |total= 3}} |- {{OlympicNationRow|NOC=AND|season=Summer|sport=Boxing |1976=1 |total= 1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=ANG|season=Summer|sport=Boxing |1980=3 |1988=3 |1992=1 |total= 3}} |- {{OlympicNationRow|NOC=ANT|season=Summer|sport=Boxing |1988=2 |total= 1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=ARG|season=Summer|sport=Boxing |1920=1 |1924=10 |1928=8 |1932=8 |1936=8 |1948=8 |1952=10 |1956=10 |1960=10 |1964=10 |1968=8 |1972=5 |1976=3 |1984=6 |1988=4 |1992=3 |1996=5 |2000=7 |2004=1 |2008=1 |2012=2 |total= 21}} |- {{OlympicNationRow|NOC=ARM|season=Summer|sport=Boxing |1996= 4 |2000=3 |2004= 1 |2008=4 |2012=1 |total= 5}} |- {{OlympicNationRow|NOC=ARU|season=Summer|sport=Boxing |1988=2 |total= 1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=ANZ|season=Summer|sport=Boxing |1908=1 |total= 1 }} |- {{OlympicNationRow|NOC=AUS|season=Summer|sport=Boxing |1924=3 |1936=3 |1948=7 |1952=5 |1956=9 |1960=10 |1964=10 |1968=4 |1972=4 |1976=4 |1980=2 |1984=5 |1988=4 |1992=6 |1996=8 |2000=9 |2004=9 |2008=9 |2012=11 |total= 19}} |- {{OlympicNationRow|NOC=AUT|season=Summer|sport=Boxing |1924=3 |1928=1 |1936=6 |1948=5 |1952=4 |1956=1 |1960=5 |1964=3 |1968=2 |1972=1 |1976=2 |1980=1 |1984=2 |1988=1 |total=14}} |- {{OlympicNationRow|NOC=AZE|season=Summer|sport=Boxing |1996=2 |2000=5 |2004=9 |2008=2 |2012=8 |total= 5}} |- {{OlympicNationRow|NOC=BAH|season=Summer|sport=Boxing |1972=2 |1984=3 |1988=1 |2008=1 |total= 4}} |- {{OlympicNationRow|NOC=BAR|season=Summer|sport=Boxing |1984=2 |1988=2 |1992=2 |1996=2 |2000=1 |total= 5}} |- {{OlympicNationRow|NOC=BLR|season=Summer|sport=Boxing |1996=5 |2000=1 |2004=6 |2008=4 |2012=3 |total= 5}} |- {{OlympicNationRow|NOC=BEL|season=Summer|sport=Boxing |1920=13 |1924=10 |1928=6 |1936=8 |1948=8 |1952=5 |1956=1 |1960=4 |1976=1 |1992=1 |total=10}} |- {{OlympicNationRow|NOC=BIZ|season=Summer|sport=Boxing |1984=1 |total= 1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=BEN|season=Summer|sport=Boxing |1972=2 |1980=7 |1984=3 |2012=1 |total=4}} |- {{OlympicNationRow|NOC=BER|season=Summer|sport=Boxing |1972=1 |1976=2 |1988=1 |total= 3}} |- {{OlympicNationRow|NOC=BOL|season=Summer|sport=Boxing |1984=1 |total= 1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=BOT|season=Summer|sport=Boxing |1988=2 |1992=1 |1996=1 |2000=1 |2004=2 |2008=2 |2012=1 |total= 7}} |- {{OlympicNationRow|NOC=BRA|season=Summer|sport=Boxing |1948=3 |1952=6 |1956=2 |1960=5 |1964=3 |1968=2 |1972=2 |1976=4 |1980=4 |1988=3 |1992=4 |1996=6 |2000=6 |2004=5 |2008=6 |2012=10 |total= 16}} |- {{OlympicNationRow|NOC=BUL|season=Summer|sport=Boxing |1952=4 |1956=2 |1960=6 |1964=6 |1968=9 |1972=9 |1976=11 |1980=11 |1988=11 |1992=7 |1996=6 |2000=3 |2004=5 |2008=2 |2012=4 |total= 15}} |- {{OlympicNationRow|NOC=BUR|season=Summer|sport=Boxing |1988=2 |1996=1 |2000=1 |total= 3}} |- {{OlympicNationRow|NOC=CAM|season=Summer|sport=Boxing |1964=4 |1972=1 |total= 2}} |- {{OlympicNationRow|NOC=CMR|season=Summer|sport=Boxing |1968=4 |1972=3 |1980=4 |1984=6 |1988=4 |1996=4 |2000=2 |2004=3 |2008=3 |2012=5 |total= 10}} |- {{OlympicNationRow|NOC=CAN|season=Summer|sport=Boxing |1920=8 |1924=9 |1928=7 |1932=7 |1936=4 |1948=7 |1952=7 |1956=6 |1960=4 |1964=4 |1968=4 |1972=5 |1976=9 |1984=10 |1988=10 |1992=10 |1996=11 |2000=7 |2004=5 |2008=1 |2012=3 |total=21}} |- {{OlympicNationRow|NOC=CPV|season=Summer|sport=Boxing |2004= 1 |total= 1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=CAF|season=Summer|sport=Boxing |1984=2 |1988=2 |2008=1 |total= 3}} |- {{OlympicNationRow|NOC=CHA|season=Summer|sport=Boxing |1972=1 |total= 1 }} |- {{OlympicNationRow|NOC=CHI|season=Summer|sport=Boxing |1924=4 |1928=4 |1936=4 |1948=5 |1956=3 |1960=3 |1964=4 |1968=6 |1972=3 |1992=1 |1996=1 |total= 11}} |- {{OlympicNationRow|NOC=CHN|season=Summer|sport=Boxing |1988= 2 |1992= 4 |1996= 3 |2000=3 |2004= 6 |2008=10 |2012=9 |total= 7}} |- {{OlympicNationRow|NOC=TPE|season=Summer|sport=Boxing |1956=1 |1960=2 |1964=7 |1968=3 |1972=1 |1984=2 |1988=2 |1996=1 |total= 8}} |- {{OlympicNationRow|NOC=COL|season=Summer|sport=Boxing |1972=7 |1976=5 |1984=5 |1988=2 |1992=3 |1996=4 |2000=3 |2004=5 |2008=5 |2012=3 |total= 10}} |- {{OlympicNationRow|NOC=CGO|season=Summer|sport=Boxing |1980=3 |total= 1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=COK|season=Summer|sport=Boxing |1988=3 |total= 1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=CRC|season=Summer|sport=Boxing |1968=2 |1988=1 |total= 2}} |- {{OlympicNationRow|NOC=CIV|season=Summer|sport=Boxing |1964=3 |1984=3 |1988=2 |total= 3}} |- {{OlympicNationRow|NOC=CRO|season=Summer|sport=Boxing |1992=1 |1996=1 |2004=2 |2008=2 |total= 4}} |- {{OlympicNationRow|NOC=CUB|season=Summer|sport=Boxing |1960= 1 |1964= 6 |1968= 11 |1972= 11 |1976= 11 |1980= 11 |1992= 12 |1996= 12 |2000=12 |2004= 11 |2008=10 |2012=8 |total= 12}} |- {{OlympicNationRow|NOC=TCH|season=Summer|sport=Boxing |1928=3 |1936=8 |1948=5 |1952=5 |1956=5 |1960=3 |1964=5 |1968=5 |1972=2 |1980=3 |1988=3 |1992=4 |total= 12}} |- {{OlympicNationRow|NOC=CZE|season=Summer|sport=Boxing |1996=4 |2000=2 |2012=1 |total= 3}} |- {{OlympicNationRow|NOC=DEN|season=Summer|sport=Boxing |1908=2 |1920=12 |1924=8 |1928=6 |1932=2 |1936=8 |1948=6 |1952=5 |1956=3 |1960=5 |1964=4 |1968=2 |1972=3 |1976=3 |1980=3 |1988=5 |1992=4 |1996=2 |2012=1 |total=19}} |- {{OlympicNationRow|NOC=DOM|season=Summer|sport=Boxing |1968=2 |1976=6 |1980=1 |1984=6 |1988=5 |1992=6 |1996=6 |2000=3 |2004=5 |2008=6 |2012=3 |total= 11}} |- {{OlympicNationRow|NOC=COD|season=Summer|sport=Boxing |1984=6 |1988=5 |1992=1 |2008=1 |2012=1 |total= 5}} |- {{OlympicNationRow|NOC=GDR|season=Summer|sport=Boxing |1968=8 |1972=8 |1976=8 |1980=10 |1988=11 |total= 5}} |- {{OlympicNationRow|NOC=ECU|season=Summer|sport=Boxing |1968=2 |1972=1 |1980=3 |1988=1 |1996=2 |2004=1 |2008=3 |2012=7 |total= 8}} |- {{OlympicNationRow|NOC=EGY|season=Summer|sport=Boxing |1924=1 |1936=4 |1948=5 |1952=7 |1964=8 |1968=5 |1972=6 |1976=3 |1984=6 |1988=4 |1992=3 |1996=4 |2000=7 |2004=6 |2008=3 |2012=5 |total= 16}} |- {{OlympicNationRow|NOC=ESA|season=Summer|sport=Boxing |1988=2 |total= 1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=EST|season=Summer|sport=Boxing |1924=1 |1928=1 |1936=2 |total=3}} |- {{OlympicNationRow|NOC=ETH|season=Summer|sport=Boxing |1964=3 |1968=4 |1972=6 |1980=8 |1996=2 |2000=2 |2004=2 |total= 7}} |- {{OlympicNationRow|NOC=FIJ|season=Summer|sport=Boxing |1956=2 |1988=2 |total= 2}} |- {{OlympicNationRow|NOC=FIN|season=Summer|sport=Boxing |1928=3 |1932=2 |1936=6 |1948=6 |1952=10 |1956=3 |1960=7 |1964=5 |1968=5 |1972=4 |1976=5 |1980=5 |1984=5 |1988=3 |1992=1 |2000=1 |total= 16}} |- {{OlympicNationRow|NOC=FRA|season=Summer|sport=Boxing |1908=7 |1920=15 |1924=16 |1928=8 |1932=6 |1936=6 |1948=8 |1952=10 |1956=6 |1960=8 |1964=4 |1968=6 |1972=6 |1976=6 |1980=2 |1984=4 |1988=4 |1992=5 |1996=7 |2000=8 |2004=6 |2008=9 |2012=5 |total=23}} |- {{OlympicNationRow|NOC=GAB|season=Summer|sport=Boxing |1972=1 |1984=2 |1988=1 |1992=1 |1996=2 |2000=1 |2004=2 |2012=2 |total= 8}} |- {{OlympicNationRow|NOC=GAM|season=Summer|sport=Boxing |2008= 1 |total= 1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=GEO|season=Summer|sport=Boxing |1996= 5 |2000=2 |2004= 2 |2008=2 |total= 4}} |- {{OlympicNationRow|NOC=GER|season=Summer|sport=Boxing |1928=8 |1932=8 |1936=8 |1952=10 |1992=12 |1996=8 |2000=8 |2004=4 |2008=4 |2012=4 |total= 10}} |- {{OlympicNationRow|NOC=GHA|season=Summer|sport=Boxing |1960=6 |1964=7 |1968=7 |1972=6 |1984=6 |1988=4 |1992=5 |1996=2 |2000=4 |2008=6 |2012=3 |total= 11}} |- {{OlympicNationRow|NOC=GBR|season=Summer|sport=Boxing |1908=32 |1920=16 |1924=16 |1928=8 |1932=3 |1936=8 |1948=8 |1952=10 |1956=7 |1960=10 |1964=8 |1968=9 |1972=9 |1976=7 |1980=9 |1984=12 |1988=8 |1992=10 |1996=2 |2000=2 |2004=1 |2008=7 |2012=10 |total= 23}} |- {{OlympicNationRow|NOC=GRE|season=Summer|sport=Boxing |1924=1 |1928=2 |1932=1 |1960=2 |1968=3 |1972=4 |1976=3 |1984=2 |1988=1 |1992=1 |1996=2 |2000=3 |2004=6 |2008=2 |total= 14}} |- {{OlympicNationRow|NOC=GRN|season=Summer|sport=Boxing |1984=4 |1988=4 |2008=1 |total= 3}} |- {{OlympicNationRow|NOC=GUM|season=Summer|sport=Boxing |1988=1 |total= 1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=GUA|season=Summer|sport=Boxing |1968=2 |1984=1 |1988=1 |1992=2 |2008=1 |total= 5}} |- {{OlympicNationRow|NOC=GUI|season=Summer|sport=Boxing |1980=3 |1988=2 |1996=1 |2000=1 |total= 4}} |- {{OlympicNationRow|NOC=GUY|season=Summer|sport=Boxing |1960=1 |1968=2 |1972=2 |1980=4 |1984=3 |1988=3 |1992=2 |1996=1 |total= 8}} |- {{OlympicNationRow|NOC=HAI|season=Summer|sport=Boxing |1976=3 |2004=1 |2008=1 |total= 3}} |- {{OlympicNationRow|NOC=HON|season=Summer|sport=Boxing |1988=2|1996=2 |2012=1 |total= 3}} |- {{OlympicNationRow|NOC=HKG|season=Summer|sport=Boxing |1964=2 |total= 1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=HUN|season=Summer|sport=Boxing |1924=1 |1928=4 |1932=2 |1936=6 |1948=6 |1952=9 |1956=2 |1960=6 |1964=5 |1968=6 |1972=6 |1976=8 |1980=9 |1988=9 |1992=8 |1996=5 |2000=3 |2004=5 |2008=5 |2012=3 |total= 20}} |- {{OlympicNationRow|NOC=IND|season=Summer|sport=Boxing |1948=7 |1952=4 |1972=3 |1976=2 |1980=3 |1984=2 |1988=3 |1992=5 |1996=3 |2000=4 |2004=4 |2008=5 |2012=8 |total= 13}} |- {{OlympicNationRow|NOC=IOA|season=Summer|sport=Boxing |2000=1 |total= 1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=INA|season=Summer|sport=Boxing |1960=3 |1972=2 |1976=2 |1984=3 |1988=2 |1992=2 |1996=4 |2000=2 |2004=1 |total= 9}} |- {{OlympicNationRow|NOC=IRI|season=Summer|sport=Boxing |1948=8 |1952=6 |1960=4 |1964=5 |1972=5 |1976=6 |1992=5 |1996=4 |2000=3 |2004=1 |2008=3 |2012=4 |total= 12}} |- {{OlympicNationRow|NOC=IRQ|season=Summer|sport=Boxing |1960=2 |1964=2 |1980=7 |1984=3 |1988=3 |1992=2 |2004=1 |2012=1 |total= 8}} |- {{OlympicNationRow|NOC=IRL|season=Summer|sport=Boxing |1924=7 |1928=8 |1932=4 |1948=8 |1952=8 |1956=7 |1960=10 |1964=5 |1968=6 |1972=6 |1976=5 |1980=7 |1984=6 |1988=7 |1992=6 |1996=4 |2000=1 |2004=1 |2008=5 |2012=6 |total= 20}} |- {{OlympicNationRow|NOC=ISR|season=Summer|sport=Boxing |1984=2 |1988=3 |1996=1 |total= 3}} |- {{OlympicNationRow|NOC=ITA|season=Summer|sport=Boxing |1920=5 |1924=16 |1928=7 |1932=8 |1936=8 |1948= 8 |1952= 10 |1956= 8 |1960= 10 |1964= 10 |1968= 11 |1972= 8|1976= 6 |1980= 4 |1984= 7 |1988= 7 |1992= 5 |1996= 5 |2000=6 |2004= 6 |2008=6 |2012=7 |total= 22 }} |- {{OlympicNationRow|NOC=JAM|season=Summer|sport=Boxing |1948=1 |1964=2 |1968=3 |1972=1 |1976=3 |1984=3 |1988=4 |1992=2 |1996=3 |total= 9}} |- {{OlympicNationRow|NOC=JPN|season=Summer|sport=Boxing |1928=2 |1932=5 |1936=5 |1952=2 |1956=3 |1960=5 |1964=9 |1968=4 |1972=4 |1976=6 |1984=7 |1988=7 |1992=4 |1996=3 |2000=2 |2004=1 |2008=2 |2012=4 |total= 18}} |- {{OlympicNationRow|NOC=JOR|season=Summer|sport=Boxing |1988=2 |2012=1 |total= 2}} |- {{OlympicNationRow|NOC=KAZ|season=Summer|sport=Boxing |1996=8 |2000=7 |2004=8 |2008=10 |2012=11 |total= 5}} |- {{OlympicNationRow|NOC=KEN|season=Summer|sport=Boxing |1964=5 |1968=4 |1972=8 |1984=10 |1988=12 |1992=5 |1996=5 |2000=4 |2008=4 |2012=2 |total= 10}} |- {{OlympicNationRow|NOC=KUW|season=Summer|sport=Boxing |1988=3 |total= 1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=KGZ|season=Summer|sport=Boxing |1996 = 3 | 2000 = 5 | 2004 = 2 |2008= 1 |total=4}} |- {{OlympicNationRow|NOC=LAO|season=Summer|sport=Boxing |1980=6 |1988=2 |1992=1 |total= 3}} |- {{OlympicNationRow|NOC=LAT|season=Summer|sport=Boxing |1924=1 |1992= 1|1996= 1 |total=3}} |- {{OlympicNationRow|NOC=LIB|season=Summer|sport=Boxing |1948=1 |1952=1 |1972=1 |1980=2 |1984=1 |1988=3 |total= 6}} |- {{OlympicNationRow|NOC=LES|season=Summer|sport=Boxing |1984= 2|1988=3 |2000=2 |2008=1 |total=4}} |- {{OlympicNationRow|NOC=LBR|season=Summer|sport=Boxing |1988=4 |total= 1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=LTU|season=Summer|sport=Boxing |1928=2 |1992= 4|1996= 1|2000=2 |2004= 2 |2008= 3 |2012= 2 |total=7}} |- {{OlympicNationRow|NOC=LUX|season=Summer|sport=Boxing |1924=6 |1928=5 |1936=5 |1948=4 |1952=4 |1960=5 |total= 6 }} |- {{OlympicNationRow|NOC=MAD|season=Summer|sport=Boxing |1980=3 |1984=3 |1992=2 |1996=1 |2000=1 |2004=1 |2008=1 |total= 7}} |- {{OlympicNationRow|NOC=MAS|season=Summer|sport=Boxing |1964=2 |1996=1 |total= 2}} |- {{OlympicNationRow|NOC=MAW|season=Summer|sport=Boxing |1972=3 |1984=6 |1988=7 |total= 3}} |- {{OlympicNationRow|NOC=MLI|season=Summer|sport=Boxing |1968=1 |1980=1 |1984=1 |1988=1 |total= 4}} |- {{OlympicNationRow|NOC=MRI|season=Summer|sport=Boxing |1988=1 |1996=3 |2000=3 |2004=1 |2008=2 |2012=2 |total= 6}} |- {{OlympicNationRow|NOC=MAR|season=Summer|sport=Boxing |1960=7 |1964=2 |1968=5 |1972=3 |1976=5 |1984=4 |1988=7 |1992=7 |1996=6 |2000=5 |2004=7 |2008=10 |2012=8 |total= 6}} |- {{OlympicNationRow|NOC=MEX|season=Summer|sport=Boxing |1928=4 |1932=6 |1936=4 |1948=1 |1952=3 |1960=3 |1964=5 |1968=11 |1972=8 |1976=3 |1980=4 |1984=6 |1988=6 |1992=4 |1996= 8|2000=6 |2004=5 |2008=3 |2012=2 |total= 19}} |- {{OlympicNationRow|NOC=MDA|season=Summer|sport=Boxing |1996=2 |2000=1 |2004=2 |2008=2 |2012=1 |total= 5}} |- {{OlympicNationRow|NOC=MGL|season=Summer|sport=Boxing |1972=9 |1976=6 |1980=7 |1988=7 |1992=6 |1996=3 |2000=1 |2004=1 |2008=4 |2012=4 |total= 10}} |- {{OlympicNationRow|NOC=MNE|season=Summer|sport=Boxing |2008= 1 |2012=1 |total=2}} |- {{OlympicNationRow|NOC=MAR|season=Summer|sport=Boxing |1960=7 |1964=2 |1968=5 |1972=3 |1976=5 |1984=4 |1988=7 |1992=7 |1996=6 |2000=5 |2004=7 |2008=10 |2012=8 |total= 13}} |- {{OlympicNationRow|NOC=MOZ|season=Summer|sport=Boxing |1988=3 |1996=1 |2012=1 |total= 3}} |- {{OlympicNationRow|NOC=MYA|season=Summer|sport=Boxing |1948=2 |1952=3 |1956=4 |1960=3 |1964=3 |1968=2 |1972=2 |1984=1 |total= 8}} |- {{OlympicNationRow|NOC=NAM|season=Summer|sport=Boxing |1992= 1 |1996= 2 |2000=1 |2004= 2 |2008=3 |2012=2 |total= 6}} |- {{OlympicNationRow|NOC=NEP|season=Summer|sport=Boxing |1964=4 |1980=3 |1984=3 |1988=5 |total= 4}} |- {{OlympicNationRow|NOC=NED|season=Summer|sport=Boxing |1920=8 |1924=9 |1928=6 |1936=8 |1948=6 |1952=5 |1960=3 |1964=4 |1968=2 |1972=2 |1984=2 |1988=2 |1992=5 |total=13}} |- {{OlympicNationRow|NOC=NZL|season=Summer|sport=Boxing |1924=1 |1928=2 |1932=3 |1936=3 |1948=1 |1956=2 |1964=2 |1972=2 |1976=2 |1984=2 |1992=3 |1996=1 |2000=1 |2004=1 |2012=2 |total= 15}} |- {{OlympicNationRow|NOC=NCA|season=Summer|sport=Boxing |1968=3 |1972=2 |1976=1 |1980=2 |1984=3 |1992=2 |2012=1 |total= 7}} |- {{OlympicNationRow|NOC=NIG|season=Summer|sport=Boxing |1964=1 |1968=2 |1972=4 |1984=2 |1988=3 |2012=1 |total= 6}} |- {{OlympicNationRow|NOC=NGR|season=Summer|sport=Boxing |1960=4 |1964=4 |1968=5 |1972=6 |1980=8 |1984=6 |1988=7 |1992=9 |1996=4 |2000=5 |2004=7 |2008=4 |2012=3 |total= 13}} |- {{OlympicNationRow|NOC=PRK|season=Summer|sport=Boxing |1972=2 |1976=3 |1980=6 |1992=6 |1996=2 |2000=1 |2004=2 |2008=1 |2012=2 |total= 9}} |- {{OlympicNationRow|NOC=NOR|season=Summer|sport=Boxing |1920=14 |1924=9 |1928=5 |1936=6 |1948=4 |1952=4 |1960=2 |1968=1 |1972=4 |1984=3 |1992=1 |1996=1 |total=12}} |- {{OlympicNationRow|NOC=OMA|season=Summer|sport=Boxing |1988=2 |total= 1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=PAK|season=Summer|sport=Boxing |1948=3 |1952=4 |1956=6 |1960=4 |1964=4 |1972=2 |1976=2 |1984=4 |1988=2 |1992=4 |1996=4 |2000=4 |2004=5 |total= 13}} |- {{OlympicNationRow|NOC=PAN|season=Summer|sport=Boxing |1964=1 |1972=2 |2012=1 |total= 3}} |- {{OlympicNationRow|NOC=PNG|season=Summer|sport=Boxing |1976=2 |1988=2 |1992=5 |1996=4 |2008=1 |total= 5}} |- {{OlympicNationRow|NOC=PAR|season=Summer|sport=Boxing |1984=2 |1988=2 |total= 2}} |- {{OlympicNationRow|NOC=PER|season=Summer|sport=Boxing |1948=3 |1968=2 |1972=2 |1996=1 |total= 4}} |- {{OlympicNationRow|NOC=PHI|season=Summer|sport=Boxing |1932=4 |1936=5 |1948=5 |1952=5 |1956=5 |1960=1 |1964=6 |1968=5 |1972=4 |1976=3 |1984=3 |1988=6 |1992=6 |1996=5 |2000=4 |2004=4 |2008=1 |2012=1 |total= 18}} |- {{OlympicNationRow|NOC=POL|season=Summer|sport=Boxing |1924=5 |1928=4 |1936=7 |1948=6 |1952=10 |1956=9 |1960=10 |1964=10 |1968=11 |1972=11 |1976=11 |1980=11 |1988=7 |1992=8 |1996=4 |2000=5 |2004=3 |2008=2 |2012=1 |total=19}} |- {{OlympicNationRow|NOC=POR|season=Summer|sport=Boxing |1980=1 |total= 1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=PUR|season=Summer|sport=Boxing |1948=3 |1952=3 |1964=1 |1968=6 |1972=6 |1976=10 |1980=3 |1984=11 |1988=10 |1992=8 |1996=7 |2000=5 |2004=5 |2008=5 |2012=5 |total= 15}} |- {{OlympicNationRow|NOC=ROC|season=Summer|sport=Boxing |1936=2 |total=1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=RHO|season=Summer|sport=Boxing |1928=2 |1960=4 |1964=1 |total= 3}} |- {{OlympicNationRow|NOC=ROU|season=Summer|sport=Boxing |1936=4 |1952=10 |1956=4 |1960=9 |1964=9 |1968=9 |1972=11 |1976=11 |1980=11 |1984=6 |1988=2 |1992=5 |1996=6 |2000=10 |2004=3 |2008=2 |2012=2 |total= 17}} |- {{OlympicNationRow|NOC=RUS|season=Summer|sport=Boxing |1996=9 |2000=12 |2004=11 |2008=11 |2012=10 |total= 5}} |- {{OlympicNationRow|NOC=SAA|season=Summer|sport=Boxing |1952=3 |total= 1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=SAM|season=Summer|sport=Boxing |1984=4 |1988=7 |1992=3 |1996=2 |2000=1 |2008=1 |total= 6}} |- {{OlympicNationRow|NOC=SEN|season=Summer|sport=Boxing |1972=4 |1976=1 |2000=1 |total= 3}} |- {{OlympicNationRow|NOC=SRB|season=Summer|sport=Boxing |2012=1 |total= 1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=SCG|season=Summer|sport=Boxing |2000=1 |total= 1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=SEY|season=Summer|sport=Boxing |1980=2 |1984=4 |1992=2 |1996=3 |2004=1 |2012=1 |total= 6}} |- {{OlympicNationRow|NOC=SLE|season=Summer|sport=Boxing |1968=1 |1980=2 |1984=2 |1988=2 |1996=1 |2008=1 |total= 6}} |- {{OlympicNationRow|NOC=SIN|season=Summer|sport=Boxing |1972= 1 |total=1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=SVK|season=Summer|sport=Boxing |1996=2 |total= 1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=RSA|season=Summer|sport=Boxing |1920=7 |1924=4 |1928=6 |1932=5 |1936=6 |1948=8 |1952=8 |1956=7 |1960=8 |1992=2 |1996=5 |2000=3 |2004=3 |2008=1 |2012=2 |total=15}} |- {{OlympicNationRow|NOC=KOR|season=Summer|sport=Boxing |1948=3 |1952=4 |1956=5 |1960=6 |1964=8 |1968=7 |1972=6 |1976=6 |1984=9 |1988=12 |1992=11 |1996=9 |2000=9 |2004=7 |2008=5 |2012=2 |total= 16}} |- {{OlympicNationRow|NOC=YMD|season=Summer|sport=Boxing |1988=2 |total= 1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=SOL|season=Summer|sport=Boxing |1988=1 |total= 1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=URS|season=Summer|sport=Boxing |1952=10 |1956=10 |1960=10 |1964=10 |1968=11 |1972=11 |1976=11 |1980=11 |1988=12 |total= 9}} |- {{OlympicNationRow|NOC=ESP|season=Summer|sport=Boxing |1924=7 |1928=6 |1948=8 |1960=8 |1964=4 |1968=6 |1972=5 |1976=5 |1984=4 |1988=5 |1992=7 |1996=1 |2000=1 |2008=1 |2012=2 |total=15}} |- {{OlympicNationRow|NOC=SRI|season=Summer|sport=Boxing |1948=4 |1952=2 |1956=2 |1960=2 |1964=2 |1968=1 |2008=1 |total= 7}} |- {{OlympicNationRow|NOC=SUD|season=Summer|sport=Boxing |1960=3 |1968=3 |1972=5 |1984=4 |1988=5 |total= 5}} |- {{OlympicNationRow|NOC=SWZ|season=Summer|sport=Boxing |1984=3 |1988=2 |1992=1 |1996=1 |2000=1 |total= 5}} |- {{OlympicNationRow|NOC=SWE|season=Summer|sport=Boxing |1924=5 |1928=8 |1932=3 |1936=4 |1948=4 |1952=7 |1956=3 |1960=2 |1968=2 |1972=2 |1976=3 |1980=6 |1984=6 |1988=6 |1992=3 |1996=6 |2004=1 |2008=2 |2012=3 |total= 19}} |- {{OlympicNationRow|NOC=SUI|season=Summer|sport=Boxing |1920=1 |1924=7 |1936=8 |1948=4 |1952=6 |1960=6 |1964=2 |1968=1 |1972=3 |total=9}} |- {{OlympicNationRow|NOC=SYR|season=Summer|sport=Boxing |1980=8 |1984=2 |1988=3 |1996=2 |2000=2 |2004=1 |2012=1 |total= 7}} |- {{OlympicNationRow|NOC=TJK|season=Summer|sport=Boxing |1996=1 |2004=1 |2008=3 |2012=4 |total= 4}} |- {{OlympicNationRow|NOC=TAN|season=Summer|sport=Boxing |1968=1 |1972=8 |1980=9 |1984=6 |1988=4 |1992=5 |1996=2 |2012=1 |total= 8}} |- {{OlympicNationRow|NOC=THA|season=Summer|sport=Boxing |1956=5 |1960=4 |1964=5 |1968=3 |1972=7 |1976=5 |1984=5 |1988=6 |1992=6 |1996=6 |2000=9 |2004=6 |2008=8 |2012=3 |total= 14}} |- {{OlympicNationRow|NOC=TOG|season=Summer|sport=Boxing |1972=2 |1984=3 |1988=3 |total= 3}} |- {{OlympicNationRow|NOC=TGA|season=Summer|sport=Boxing |1984=7 |1988=3 |1996=2 |2004=1 |total= 4}} |- {{OlympicNationRow|NOC=TRI|season=Summer|sport=Boxing |1984=2 |1996=1 |2012=1 |total= 3}} |- {{OlympicNationRow|NOC=TUN|season=Summer|sport=Boxing |1960=5 |1964=2 |1968=4 |1972=3 |1976=1 |1984=3 |1992=3 |1996=4 |2000=5 |2004=5 |2008=5 |2012=5 |total= 12}} |- {{OlympicNationRow|NOC=TUR|season=Summer|sport=Boxing |1968= 6 |1972= 7 |1976= 3 |1984= 6 |1988= 4 |1992= 1 |1996= 8 |2000=9 |2004= 7 |2008=5 |2012=6 |total= 11 }} |- {{OlympicNationRow|NOC=TKM|season=Summer|sport=Boxing |1996=1 |2004=2 |2008=1 |2012=2 |total= 4}} |- {{OlympicNationRow|NOC=UGA|season=Summer|sport=Boxing |1960=6 |1964=5 |1968=8 |1972=8 |1980=7 |1984=11 |1988=9 |1992=3 |1996=2 |2000=4 |2004=5 |2008=1 |total= 12}} |- {{OlympicNationRow|NOC=UKR|season=Summer|sport=Boxing |1996=7 |2000=11 |2004=6 |2008=7 |2012=7 |total= 5}} |- {{OlympicNationRow|NOC=EUN|season=Summer|sport=Boxing |1992=12 |total= 1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=EUA|season=Summer|sport=Boxing |1956=8 |1960=10 |1964=10 |total= 3}} |- {{OlympicNationRow|NOC=UAR|season=Summer|sport=Boxing |1960=4 |total= 1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=USA|season=Summer|sport=Boxing |1904=18 |1920=16 |1924=16 |1928=8 |1932=8 |1936=8 |1948=8 |1952=10 |1956=8 |1960=10 |1964=10 |1968=11 |1972=11 |1976=11 |1984=12 |1988=11 |1992=12 |1996=12 |2000=12 |2004=9 |2008=8 |2012=12 |total=22}} |- {{OlympicNationRow|NOC=URU|season=Summer|sport=Boxing |1924=5 |1936=7 |1948=8 |1952=2 |1960=3 |1964=1 |1968=4 |1972=1 |1976=1 |1984=1 |1988=2 |1992=2 |total= 12}} |- {{OlympicNationRow|NOC=UZB|season=Summer|sport=Boxing |1996=7 |2000=10 |2004=9 |2008=7 |2012=6 |total= 5}} |- {{OlympicNationRow|NOC=VAN|season=Summer|sport=Boxing |1988=1 |total= 1}} |- {{OlympicNationRow|NOC=VEN|season=Summer|sport=Boxing |1952=5 |1956=2 |1960=3 |1968=4 |1972=7 |1976=10 |1980=9 |1984=3 |1988=6 |1992=3 |1996=2 |2000=4 |2004=7 |2008=6 |2012=3 |total= 15}} |- {{OlympicNationRow|NOC=VIE|season=Summer|sport=Boxing |1952=2 |1988=2 |total= 2}} |- {{OlympicNationRow|NOC=ISV|season=Summer|sport=Boxing |1972=1 |1976=2 |1984=1 |1992=2 |1996=1 |2008=2 |total= 6}} |- {{OlympicNationRow|NOC=FRG|season=Summer|sport=Boxing |1968=8 |1972=9 |1976=6 |1984=8 |1988=6 |total= 5}} |- {{OlympicNationRow|NOC=YUG|season=Summer|sport=Boxing |1952=3 |1960=4 |1968=5 |1972=3 |1976=7 |1980=9 |1984=7 |1988=7 |total= 8}} |- {{OlympicNationRow|NOC=ZAM|season=Summer|sport=Boxing |1964=2 |1968=4 |1972=4 |1980=8 |1984=9 |1988=7 |1992=4 |1996=4 |2000=2 |2004=2 |2008=3 |2012=1 |total= 12}} |- {{OlympicNationRow|NOC=ZIM|season=Summer|sport=Boxing |1984=3 |1988=3 |1996=2 |total= 3}} |- |colspan=29 bgcolor=lightgray| |- |align=left| ''Земја'' || - || - || 1 || 4 || - || 12 || 27 || 29 || 18 || 31 || 39 || 43 || 34 || 54 || 56 || 65 || 80 || 54 || 51 || 81 || 106 || 78 || 97 || 75 || 72 || 77 || 77 || |- |align=left| ''Боксери'' || - || - || 18 || 42 || - || 116 || 181 || 144 || 85 || 179 || 205 || 249 || 161 || 281 || 269 || 307 || 354 || 266 || 271 || 354 || 432 || 336 || 355 || 307 || 280 || 283 || 283 || |- {{OlympicYearFooter|sport=Boxing|close=22}} |} == Наводи == {{наводи}} {{Олимписки спортови}} [[Категорија:Бокс на Летните олимписки игри| ]] [[Категорија:Спортови на Летните олимписки игри]] 849xwfhnea71crru7oavcb6jqq2ei6s 0 1150283 5578114 4920149 2026-06-17T09:40:04Z BosaFi 115936 5578114 wikitext text/x-wiki {{Infobox Particle |bgcolour = |name = Electron neutrino |image = |caption = |num_types = |composition = [[Elementary particle]] |statistics = [[Fermionic]] |group = [[Lepton]] |generation = First |interaction = [[Weak interaction|Weak]], [[Gravity]] |particle = |antiparticle = Electron antineutrino ({{SubatomicParticle|Electron antineutrino}}) |theorized = [[Wolfgang Pauli]] (1930) |discovered = [[Clyde Cowan]], [[Frederick Reines]] (1956) |symbol = {{SubatomicParticle|Electron neutrino}} |mass = Small but non-zero. See ''[[Neutrino#Mass|neutrino mass]]''. |decay_time = |decay_particle = |electric_charge = 0 [[Elementary charge|''e'']] |color_charge = No |spin = {{frac|1|2}} |num_spin_states = |weak_isospin = {{frac|1|2}} |weak_hypercharge= −1 |chirality = left-handed (for right-handed neutrinos, see [[sterile neutrino]]) }} '''Електронското неутрино''' ({{SubatomicParticle|Electron neutrino}}) е субатомска елементарна честичка која нема нето електричен полнеж. Заедно со електронот ја формираат првата генерација на лептони, па оттаму и името електрони неутрино. Тоа за првпат било претпоставено од [[Волфганг Паули|Вофганг Паули]] во 1930, да дадат отчет за исчезнатиот импулс и енергијата што недостасува во бета распаѓање, и било откриено во 1956 од тимот којшто бил предводен од Клајд Кован и Фредерик Реинс (Кован-Реинес неутрино експеримент). ==Предлог== Во раните 1900-ти, теориите предвидувале дека електроните произлегуваат од бета распаѓање треба да се испуштаат во специфична енергија. Сепак, во 1914 година Џејмс Чедвик покажал дека електроните се испуштаат во континуиран спектар. :n0 → p+ + e− Во 1930, Волвганг Паули теоризирал дека некои неоткриени честички ги носеле далеку од набљудуваната разлика помеѓу енергијата,моментот и аголниот момент на почетната и крајната честичка. ===Писмото на Паули=== На 4 декември 1930, Паули напишал писмо до Физичкиот Институт во согласност со Федералниот институт на технологија во Цирих,каде што тој го предложил неутралниот електрон како потенцијално решение за решавање на проблемот на распаѓање на бета спектарот.Извадок од писмото: <blockquote> Драги радиоактивни дами и господа, Како носител на овие редови [...] ќе објаснам попрецизно, земајќи ја предвид „лажната“ статистика на јадрата N-14 и Li-6, како и континуираниот β-спектар, наидов на очаен лек за да ја спасам „теоремата за размена“ на статистиката и теоремата за енергија. Имено, [постои] можност во јадрата да постојат електрично неутрални честички што сакам да ги наречам неутрони, [nb 1] кои имаат спин 1/2 и се придржуваат кон принципот на исклучување, а дополнително се разликуваат од светлинските кванти по тоа што не патуваат со брзината на светлината: Масата на неутронот мора да биде од ист ред на големина како масата на електронот и, во секој случај, не поголема од 0,01 маса на протон. Континуираниот β-спектар тогаш би станал разбирлив со претпоставката дека при β распаѓање се емитува неутрон заедно со електронот, на таков начин што збирот на енергиите на неутронот и електронот е константен. [...] Но, не се чувствувам доволно сигурно да објавам нешто за оваа идеја, па затоа прво со сигурност ви се обраќам вам, драги радиоактивци, со прашање за ситуацијата во врска со експерименталниот доказ за таков неутрон, ако има нешто како околу 10 пати поголем капацитет на пенетрација од γ-зрак. Признавам дека мојот лек може да изгледа дека има мала априори веројатност бидејќи неутроните, доколку постојат, веројатно одамна би биле видени. Сепак, само оние што се обложуваат можат да победат, а сериозноста на ситуацијата со континуираниот β-спектар може да се разјасни со изреката на мојот почитуван претходник на функцијата, г-дин Дебај, [...] „Најдобро е воопшто да не се размислува за тоа, како за новите даноци.“ [...] Значи, драги радиоактивци, тестирајте го и исправете го. [...] Со многу поздрави до вас, исто така и до г-дин Бек, вашиот посветен слуга, В. Паули :</blockquote> Преведено препечатување на целото писмо може да се најде во септемвриското издание на „Физикс Тудеј“ од 1978 година..<ref> {{Наведено списание |author=L.M. Brown |year=1978 |title=The idea of the neutrino |journal=[[Physics Today]] |volume=31 |issue=9 |pages=23|doi=10.1063/1.2995181 |bibcode = 1978PhT....31i..23B }}</ref> ==Откритие== Електро неутронот бил откриен од Клајд Кован и Фредрик Реинс во 1956. ==Име== Паули на почетокот го нарекол својот предлог лесна честичка на неутронот. Кога Џејмс Чедвик открил многу помасивна нуклеарна честичка во 1932 година и ја нарекол неутрон, ова ги оставило двете честички со исто име. Енрико Ферми, кој ја развил теоријата за бета распаѓање, го измислил терминот неутрино во 1934 година за да ја реши конфузијата. Тоа била игра на зборови за неутрон, италијанскиот еквивалент на неутрон: завршетокот -еден може да биде аугментат на италијански, па неутронот може да се чита како „големо неутрално нешто“; -ино го заменува аугментативниот суфикс со деминутив. По предвидувањето и откривањето на второ неутрино, станало важно да се прави разлика помеѓу различните видови неутрина. Паулиевото неутрино сега се идентификува како електронско неутрино, додека второто неутрино се идентификува како мионско неутрино''.'' ==Електронско антинеутрино== Како и сите фермиони, електронското неутрино има соодветна античестичка, електронско антинеутрино, кое се разликува само по тоа што некои од неговите својства имаат еднаква магнитуда, но спротивен знак. Процесот на бета распаѓање произведува и бета честички и електронски антинеутрина. Волфганг Паули го предложил постоењето на овие честички, во 1930 година, за да се осигури дека бета распаѓањето ја зачувува енергијата (електроните во бета распаѓањето имаат континуум на енергии и импулс (импулсот на електронот и отскочното јадро - во бета распаѓање - не се собираат еднакви на нула). ==Поврзано== *[[Мионско неутрино]] *[[Тау-неутирно]] ==Наводи== {{reflist}} ==Литература== *{{Наведено списание |author=F. Reines, C.L. Cowan, Jr. |year=1956 |title=The Neutrino |journal=Nature (journal) |volume=178 |pages=446 |doi=10.1038/178446a0 |bibcode = 1956Natur.178..446R |issue=4531}} *{{Наведено списание |author=C.L. Cowan, Jr., F. Reines, F.B. Harrison, H.W. Kruse, A.D. McGuire |year=1956 |title=Detection of the Free Neutrino: A Confirmation |journal=Science |volume=124 |pages=103–4 |doi=10.1126/science.124.3212.103 |pmid=17796274 |issue=3212 |bibcode = 1956Sci...124..103C }} {{particles}} [[Категорија:Неутрина]] [[Категорија:Лептони]] [[Категорија:Елементарни честички]] 62gkxfk5ak6rwq9pt34v6s3jlnkqahk 0 1153761 5578045 5015184 2026-06-16T23:03:57Z DKjellby 114814 5578045 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Ѓорѓе Ристиќ Скопјанчето | портрет = Đorđe Ristić Skopljanče.jpg|<nowiki>200px]]</nowiki> | px = 230п | опис = српски четнички војвода | роден-дата = {{роден на|6|август|1883}} | роден-место = [[Пеќ]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата = {{починат на|27|јануари|1911}} | починал-место = [[Ниш]], [[кралство Србија]] }} '''Ѓорѓе Ристиќ''' ([[Пеќ]], [[6 август]] [[1881]] — [[Ниш]], [[27 јануари]] [[1911]]), наречен ''Скопјанчето'', бил српски [[четници|четнички]] војвода, кој делувал во [[Стара Србија]] и [[Македонија (регион)|Македонија]] == Животопис == [[податотека:Baranje da se stavi Ǵorǵi Skopjančeto na plata.JPG|мини|лево|Писмо од Белград до Генералниот Конзулат на Србија во Скопје, односно барање да го стави Ѓорѓе Скопјанчето на плата, исплатена од буџетот на Конзулатот. (Белград, 21 декември 1909)]] Завршил гимназија во [[Скопје]], а потоа се запишал во Подофицерска школа во [[Белград]] во [[1904]]. Откако се стекнал со чин наредник, ја преминал српско-турската граница, и започнал со четникување. Поради покажана храброст, во 1905 година стекнал звање [[војвода]]. Учествувал во битките на [[Гулинци (Кривопаланечко)|Гуглин]], [[Петралица]] и [[Челопек (Кумановско)|Челопек]] во 1905 година. Негов реон била [[Куманово|кумановската]] околина, каде често се судирал со бугарскиот војвода [[Крста Коњушки]]. Умрел од последица на долготрајното четникување, и нарушено здравје поради долго живеење на отворено при лоши временски услови.<ref>П. Пешић, Четнички покрет у Краљевини Србији 1903-1918, Кргујевац 2007, 385</ref><ref>П. Д. С., Јеринић, Војводе из четничке акције у Старој Србији и Маћедонији 1903-1912, Добровољачки гласник, бр. 32, Београд 2008, 32</ref> Закопан е во [[Ниш]], каде му е подигнат споменик во 1913 година. == Наводи == {{наводи}} {{Ризница-врска|Đorđe Ristić Skopljanče}} {{DEFAULTSORT:Ристиќ, Ѓорѓе}} [[Категорија:Луѓе од Пеќ]] [[Категорија:Војводи на Српскиот комитет на четничката акција]] [[Категорија:Родени во 1881 година]] jd4vp2kcdvojcbem7ty92a1us235tdp 0 1154928 5578107 5333405 2026-06-17T09:11:04Z BosaFi 115936 /* Refinements */ 5578107 wikitext text/x-wiki [[Image:Bohr atom model.svg|thumb|310px|'''Ратерфорд–Боровиот модел''' на атомот на [[hydrogen atom|водород]] ({{nowrap|''Z'' {{=}} 1}}), каде што негативно наелектризираните електрони се затворени во атомска школка обкружувајќо мало позитивно наелектризирано [[atomic nucleus|атомско јадро]]<nowiki/>aи каде што електронот скока помеѓу орбиталите и е придружен од емитувана или апсорбирана количина на [[electromagnetic radiation|електромагнетна енергија]] (''h&nu;'').<ref name="Akhlesh Lakhtakia Ed. 1996">{{Наведено списание |author=Akhlesh Lakhtakia (Ed.) |year=1996 |title=Models and Modelers of Hydrogen |publisher=World Scientific |isbn=981-02-2302-1 |bibcode=bdchgrifu..65..933L |last2=Salpeter |first2=Edwin E. |volume=65 |pages=933 |journal=American Journal of Physics |doi=10.1119/1.18691 |issue=9 }}</ref> Орбиталите во кои електронот може да патува се дадени со сиви кругови; нивниот полупречник се зголемува како ''n''², каде ''n'' е [[principal quantum number|квантен број]]. {{nowrap|3 &rarr; 2}} транзицијата тука покажана ја продуцира првата линија од [[Balmer series|Балмеровата серија]], и за водород ({{nowrap|''Z'' {{=}} 1}}) резултира во фотон со[[wavelength|бранова должина]] 656 [[nanometre|nm]] (црвено светло).]] Во [[Атомска физика|атомската физика]], [[Ernest Rutherford|Ратерфорд]]–[[Niels Bohr|Боровиот]] модел или '''Боровиот модел''', го прикажува [[атом]]от како мало, позитивно наелектризирано [[atomic nucleus|јадро]] опкружен со [[electron|електрони]] што патуваат во округли орбити околу јадрото&mdash;слично како во [[solar system|сончевиот Систем]]. Според [[cubic atom|кубниот модел]] (1902), [[plum-pudding model|Томсоновиот модел]] (1904), the [[Saturnian model|Сатуранскиот модел]] (1904), и [[Rutherford model|Радерфордовиот модел]] (1911) доаѓа '''Ратерфорд-Боровиот модел '''или скратено само Боровиот модел(1913).Подобрувањето на Радерфордовиот модел е повеќе само квантно физичко претставување на моделот. Успехот на моделот лежи во објаснувањето на [[Rydberg formula|Рајдерберговата формула]] за спектрално [[hydrogen spectral series|зрачење]] од атомскиот [[hydrogen|водород]]. Додека Рајдерберговата формула била практично позната, немала теоретско објаснување сè додека не бил претставен Боровиот модел. Не само што Боровиот модел ја објаснил причината за структурата на Рајдерберговата формула, туку исто така снабди и оправдување за емперискиот резултат во фундаменталната физичка константа. Боровиот модел е релативно примитевен модел на [[hydrogen atom|водородно јадро]], споредено со [[atomic orbital|валентниот атом]]. Како теорија може да се проследи преку [[orders of approximation#First-order|првото предвидување]] на водородниот атом користејки многу по прецизна [[quantum mechanics|квантна механика]] и поради тоа може да се смета како [[obsolete scientific theory|застарена научна теорија]]. Сепак, поради едноставноста и точноста за некои селектирани системи, Боровиот модел сè уште се предава на некои студенти за да се запознаат со [[quantum mechanics|квантна механика]] пред да се премине на покомплицирани но попрецизни валентни атоми. == Потекло == [[File:Atome bohr couches electroniques KLM.svg|thumb|Боровиот модел овде покажува максимум број на електрони по школка]] Во почетокот на 20 век, експериментите од Ернест Ратерфорд потврдиле дека атомите се состојат од облак од негативно наелктризирани електрони кои обкружуваат мало, позитивно наелектризирано [[Atomic nucleus|јадро]].<ref name="bohr1">{{Наведено списание | author=Niels Bohr | title=On the Constitution of Atoms and Molecules, Part I | journal=Philosophical Magazine | year=1913 | volume=26 | pages=1–24 | doi= 10.1080/14786441308634955| url=http://web.ihep.su/dbserv/compas/src/bohr13/eng.pdf | issue=151}}</ref> Со оглед на тоа дека податоците од овој експеримент, Ратерфорд размислувал за планетарен модел на атомот - модел каде што електроните орбитираат соларено јадро - сепак планетарниот модел има техничка не исправност. Законите на класичната механика предвидуваат дека електронот испушта [[electromagnetic radiation|електромагнетно зрачење]] додека го орбитира јадрото.Бидејќи електронот би губел енергирја, тој би колабирал во јадрото за време од околу 16 [[пикосекунда|пикосекунди]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.physics.princeton.edu/~mcdonald/examples/orbitdecay.pdf |title=Olsen and McDonald 2005 |accessdate=2016-04-03 |archive-date=2019-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190909221112/http://www.physics.princeton.edu/~mcdonald/examples/orbitdecay.pdf |url-status=dead }}</ref> Овој модел на атомот е неточен бидејќи предвидува дека атомот е не стабилен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ck12.org/flexbook/chapter/7512|title=CK12 – Chemistry Flexbook Second Edition – The Bohr Model of the Atom|publisher=|accessdate=30 September 2014}}</ref> Исто така, додека електронот колабира зрачењето брзо ќе се зголемува во честота додека орбитата се смалува. Сепак при крајот на 19 век експериментите со [[electric discharge|електрично испуштање]]<nowiki/>hпокажале дека атомите би зрачеле светлоaсамо на одредена честота. За да се надмине оваа потешкотија, [[Niels Bohr|Нилс Бор]]<nowiki/>pго предложил rмоделот на атомот денеска познат како ''Боров модела на атомот.'' Тој предложол дека електронит еможат да имаат одредени движења: # Електрони во орбитата на атомското јадро. # Електроните можат да орбитираат стабилно, без зрачење само во одредени орбитали, во одредени оддалечености од јадрото. Овие орбитали се поврзани со дефинитивна енергија и се исто така наречени енергетски школки или [[energy level|енергетски нивоа]]. Во овие орбитали, електронското забрзување не резултира во зрачење и губење на енергија како што се бара според класичната електромагнетност. # Електроните можат само да добијат и да испуштат енергија скокајќи од една орбитала во друга, со тоа што апсорбираат и зрачат електромагнетно зрачење со честота ''v'' одредена од разликата на енергијата помеѓу орбиталите одредена од[[Planck relation|Пленковата релација]]:<blockquote><math>\Delta{E} = E_2-E_1 = h \nu\ ,</math></blockquote> каде што ''h'' е [[Planck's constant|Пленковата константа]]. Честота од емитуваното зрачење во орбита во одреден период ''T'' е како што би била во класичната механика::<blockquote><math> \nu = {1\over T}~~.</math></blockquote> Значајноста на Боровиот модел е законот за класична механика применета во движењето на електронот околу јадродто само кога е ограничено од квантното правило. Иако Праволото 3 не е комплетно дефинирано во малите орбитали, бидејќи процесот на зралење вклучува две орбитали со два различни периода, Бор можел да ја одреди енергетската разлика помеѓу нивоата користејки го Правилото 3 и да се стигне до точно квантно правило: :<math> L = n{h \over 2\pi} = n\hbar</math> Каде ''n'' = 1, 2, 3, ... се вика [[principal quantum number|принципот на квантен број]], и {{math|''ħ'' {{=}} ''h''/2π}}. Најмалата вредност на ''n'' е 1; ова дава најмал можен орбитален полупречник од 0.0529&nbsp;nm познато како [[Bohr radius|Боров полупречник]]. Откако електронот е во најмалата орбитала, не може да дојде поблиску до протонот. Почнувајќи од аголниот момент квантно правило, Бор можел само да ја пресмета [[Bohr model#Electron energy levels|енергијата на дозволените орбитали]]<nowiki/>oна водородниот атом, и на другите атоми слични на водородот. Боровиот кондицијал, дека аголниот момент е број помножен со ''ħ'' подоцна бил преиспитан во 1924 како [[standing wave|стоечкиот бранов]] кондиција: електронот е опишан како бран и цел број од бранови должини мора да се соберат на обемот на орбитата на електронот: :<math>n \lambda = 2 \pi r~.</math> Заменувајќи ја [[de Broglie wavelength|Броглиевата бранова должина]] од {{math|''λ'' {{=}} ''h''/''p''}} се репродуцира Боровото правило. Во 1913 брановото однесување на материјата како што е електронот не се очекувало. Во 1925 нов вид механика бил предложен, [[quantum mechanics|квантна механика]], во која Боровиот модел на електронот патувајќи во квантна орбитала бил издолжен во [[matrix mechanics|попрецизен модел]]<nowiki/>на електронот во движење. Новата теорија била предложена од [[Werner Heisenberg|Вернер Хајзенберг]]. [[Schrödinger equation|Друг вид]] од истата теорија, бранова механика, била откриена од Австрискиот физичар [[Ервин Шредингер]] не зависно и со друго разбирање. ==Електронски нивоа на енергија== [[File:Blausen 0342 ElectronEnergyLevels.png|thumb|Модели кои покажуваат електронски нивоа на енергија во водород, хелиум, литиум и неон]] Боровиот модел дава скоро точен резултат само во систем каде две наелектризирани точки кружат околу себе со брзина многу помала од брзината на светлината. Ова не само што вклучува системи со еден електрони како што се [[hydrogen atom|водородниот атом]], едно јонизираниот [[helium|хелиум]], двојонизираниот [[lithium|литиум]], исто така вклучува и [[Rydberg states|Рајдерберговата состојба]] на секој атом каде што еден електрон е далеку од се друго. Може да се користи за [[K-line (spectrometry)|K-линијата]] X-реј транзициони пресметки ако други претпоставки се додадат. Во високо енергетската физика, може да се користи за пресметување на масата на [[quark|тешки кварк]] [[meson|месони]]. За пресметување на орбиталите потребни се две претпоставки. *'''Класична механика''' :Електронот е ограничен во кружна орбитала од електростатичка атракција. [[centripetal force|Центрипеталната сила]] е еднаква на [[Coulomb law|Коломбовиот]] сила. ::<math> {m_\mathrm{e} v^2\over r} = {Zk_\mathrm{e} e^2 \over r^2} </math> :каде ''m''_e е електронската маса, ''e'' е полнежот на електронот, ''k''_e е [[Coulomb's constant|Коломбовата константа]] и ''Z'' е [[atomic number|атомскиот број]]. Се претпоставува тука дека масата на јадрото е многу поголема од таа на електронот. Оваа равенка ја одредува брзината на електронот во секој полупречник: :: <math> v = \sqrt{ Zk_\mathrm{e} e^2 \over m_\mathrm{e} r}. </math> : Исто така ја одредува целосната енергија на електронот во секој полупречник: :: <math> E= {1\over 2} m_\mathrm{e} v^2 - {Z k_\mathrm{e} e^2 \over r} = - {Z k_\mathrm{e} e^2 \over 2r}. </math> :Целосната енергија е негативна и инверзно пропорционална на ''r''. Ова значи дека презема енергија за да го привлече електронот што кружи околу протонот. Џа бесконечни вредности на ''r'', енергијата е нула, соодветни на бездвижен електрон бесконечно далеку од протон. Целосната енергија е пола од [[potential energy|потенцијалната енергија]]. *'''Квантно правило''' :[[angular momentum|Аголниот моментум]] {{nowrap|''L'' {{=}} ''m''_e''vr''}} е број помножен со ''ħ'': ::<math> m_\mathrm{e} v r = n \hbar </math> {| class="wikitable" |- ! [[Correspondence principle#Bohr model|Потеклно на равенката:]] |- | Ако електрон во атом не се движи на орбитала со период ''T'', класнично електромагнетното зрачење ќе се повторува секој орбитален период. Ако спојувањето на електромагнетното поле е слабо, со тоа што орбитата не се распаќа многу во еден циклус, зрачењето ќе се емитува во узорец што се повторува секој период, со тоа што Фориеровите трансформации ќе имаат честоти што се само множители од 1/''T''. Ова е класичниот закон за зралење: честотите емитувани се цели броеви множители на 1/''T''. Во квантната механика, емитувањето мора да биде во квант од светло, од честоти содржани од цели броеви множители од 1/''T'', со тоа класичната механика е приближен опис на големи квантни броеви. Ова значи дека нивоата на енергија се соодветни со класнична орбитала со период од 1/''T'' мора да има близу енергетски нивоа кои се разликуваат во енергија спрема ''h/T'', и треба да се еднакво оддалечени од тоа ниво, :<math> \Delta E_n= { h\over T(E_n) }. </math> Бор бил загрижен дали енергетскиот простор 1/''T'' треба да биде калкулиран со период од енергетската состојба <math>E_n</math>, or <math>E_{n+1}</math>. Бор размислувал за кружни орбитали. Класично, овие орбитали морало да се распаѓаат на помали кругови каде фотони се емитувани. Нивото на оддалеченост помеѓу кружните орбитали може да се пресмета со соодветната формула. За водородниот атом. класичните орбитали имаат период одлучен од [[Keplers laws|Кемплеровиот трет закон]]<nowiki/>tза да се земе со размер од ''r''^3/2. Енергетската скала како 1/''r'', со тоа што просторната формула има износ од :<math> \Delta E \propto { 1 \over r^{3\over 2} } \propto E^{3 \over 2}. </math> Можно е да се утврди енергетското ниво со рекурзивно спуштање орбитала по орбитала, но има скратен пат. Аголниот момент ''L'' од кружната орбиталана скала како √{{overline|''r''}}. :<math>E \propto {1\over r} \propto {1 \over L^2}</math>. Претпоставувајќи со Бор дека квантинизирана вредност од ''L'' се еднаквно оддалечени, оддалеченоста помеѓу блиските енергии е :<math> \Delta E \propto {1 \over (L+\hbar)^2 } - {1 \over L^2} \approx - {2\hbar \over L^3} \propto - E^{3 \over 2}. </math> Аголниот момент треба да биде цел број множител на ''ħ'', :<math> L = {nh \over 2\pi} = n \hbar ~ . </math> Вака стигнал Бор до неговиот модел. |} :Заменувајќи го изразот за брзина ни дава равенка за ''r'' во однос на n: ::<math> m_{\text{e}}\sqrt{\dfrac{k_{\text{e}}Ze^2}{m_{\text{e}}r}}r=n\hbar </math> :дозволениот орбитален полупречник за секој n е: ::<math> r_n = {n^2\hbar^2\over Zk_\mathrm{e} e^2 m_\mathrm{e}} </math> :Најмалата можна вредност на ''r'' во водородниот атом (Z=1) се нарекува [[Bohr radius|Боров полупречник]] и е еднаков на :: <math>r_1 = {\hbar^2 \over k_\mathrm{e} e^2 m_\mathrm{e}} \approx 5.29 \times 10^{-11} \mathrm{m} </math> :Енергијата на ''n''-тото ниво за секој атом се одлучува според полупречникот и квантниот број: ::<math> E = -{Zk_\mathrm{e} e^2 \over 2r_n } = - { Z^2(k_\mathrm{e} e^2)^2 m_\mathrm{e} \over 2\hbar^2 n^2} \approx {-13.6Z^2 \over n^2}\mathrm{eV} </math> Електронот во најмалото енергетско ниво ({{nowrap|''n'' {{=}} 1}}) од таму има околу 13.6 [[electronvolt|eV]] помалце енергејиа него бездвижен електрон бесконечно далеку од јадрото. Следното енергетско ниво ({{nowrap|''n'' {{=}} 2}}) е −3.4 eV. Третото (''n'' = 3) is −1.51 eV, итн. За поголемите вредности на ''n'', овие се исто така сврзните енергии за високо возбуден атом со еден електрон во голема кружна орбитала околу атомот. Водородната формула исто така се совпаѓа со [[Wallis product|Валисовиот продукт]].<ref>[http://physicsworld.com/cws/article/news/2015/nov/17/revealing-the-hidden-connection-between-pi-and-bohrs-hydrogen-model "Revealing the hidden connection between pi and Bohr's hydrogen model." Physics World (November 17, 2015)]</ref> Комбинацијата од природни константи во формулата за енергија се нарекува Рајдербергова енергија(''R''_E): :<math> R_\mathrm{E} = { (k_\mathrm{e} e^2)^2 m_\mathrm{e} \over 2 \hbar^2} </math> Овој израз е разјаснет преку интерпретација на изразот во комбинации од [[natural units|природни единици]]: : <math>\, m_\mathrm{e} c^2 </math> е [[rest mass energy|смирена масна енергија]] на електронот (511 keV) : <math>\, {k_\mathrm{e} e^2 \over \hbar c} = \alpha \approx {1\over 137} </math> е [[fine structure constant|структурна константа]] : <math>\, R_\mathrm{E} = {1\over 2} (m_\mathrm{e} c^2) \alpha^2</math> Бидејќи оваа деривација е претпоставката дека околу јадрото орбитира еден електро, можеме да го генерализираме резултатот допуштајќи го јадрото да има полнеж ''q'' = ''Z e'' каде ''Z'' е [[atomic number|атомскиот број]]. Ова ќе ни го даде нивото на енергија за водородните атоми, што можат да послужат како груби целни-големини приближување на вистинското ниво на енергија: :<math> E_n = -{Z^2 R_\mathrm{E} \over n^2} </math> Вистинското ниво на енергија Може да се реши со анализа на повеќе од еден електрон, бидејќи електроните не примаат влијание само од [[atomic nucleus|јадрото]]<nowiki/>bтуку исто така и од [[Coulomb Force|Колумбовата сила]]. Кога ''Z'' = 1/''α'' (Z ≈ 137), движењетос станува високо релевантно, и ''Z''² го прекинува ''α''² во ''R''; Орбиталаната енергија е споредлива со мирната енергија. Доволно големи јадра, ако се стабилни, би ја редуцирале својата промена создавајќи еден затворен електрон од вакуумот, исфрлајќи го позитронот во бесконечност. Ова е теоретскиот феномен на електромагнетниот полнеж кој предвидува максимален јадрен полнеж. Емитувањето на такви позитрони било посматрано во високи јони за да се создаваат привремено супер тешки јадра.{{Citation needed|date=April 2007}} Боровата формула правилно ги користи [[reduced mass|редуцираните маси]]<nowiki/>oна електронот и протон во сите ситуации, наместо масата на електронот, :<math>m_\text{red} = \frac{m_\mathrm{e} m_\mathrm{p}}{m_\mathrm{e} + m_\mathrm{p}} = m_\mathrm{e} ~\frac{1}{1+m_\mathrm{e}/m_\mathrm{p}}~.</math> == Рајдберговата формула == [[Rydberg formula|Рајдберговата формула]], која била позната емпириски пред Боровата формула, се смета во Боровата теорија како опис на енергиите на транзиција на [[Atomic electron transition|квантни скокови]]<nowiki/>bпомеѓу едно орбитално енргетско ниво. Боровата формула ја дава бројната вредност на веќе познатите и измерените [[Rydberg's constant|Рајдбергови константи]], но во однос на по фундаментални константи на природата, вклучувајќи го и електронскиот полнеж и [[Planck's constant|Планковата константа]]. Кога електронот ќе се помести од неговото оригинално енергетско ниво во повисоко нив, тогаш скока назад секое ниво додека не стигне до оригиналната позиција, што резултира во [[photon|фотон]]. Користејќи ја формулата за различни енергетски нивоа на водоред може да се најде брановата должина на светлото еметувано од водороден атом. Енергијата на фотон емитуван од водороден атом е дадена преку разликата на два енергетски нивоа на водород.: ::<math>E=E_i-E_f=R_\mathrm{E} \left( \frac{1}{n_{f}^2} - \frac{1}{n_{i}^2} \right) \,</math> каде {{math|''n''_''f''}} е финалното енергетско ниво и {{math|''n''_''i''}} е првичното енергетско ниво. Бидејќи енергијата на [[photon|фотонот]] е ::<math>E=\frac{hc}{\lambda}, \,</math> Брановата должина на фотон е: ::<math>\frac{1}{\lambda}=R \left( \frac{1}{n_{f}^2} - \frac{1}{n_{i}^2} \right). \,</math> Ова е познато како Рајдбергова формула и Рајдбергова константа {{math|''R''}} е {{math|''R''_E/''hc''}}, или {{math|''R''_E/2''π''}} во [[natural units|природни броеви]]. Оваа формула била позната во 19 век за научници кои изучувале [[spectroscopy|спектроскопија]], но немало теоретско објаснување за оваа форма или теоретска претпоставка за вредноста на {{math|''R''}}, сè до Бор. За да се аплицира за атоми со повеќе од еден атом, Рајдберговата формула може да се модифицира заменувајќи {{math|''Z''}} со {{math|''Z−b''}} или {{math|''n''}} со {{math|''n−b''}} каде {{math|''b''}} е константа претставувајќи скрининг ефект поради внатрешната школка и други електрони. Ова било заклучено емпериски пред Бор да го презентира својот модел. == Модел на школка на потешки атоми == Бор го проширил моделот од водор за да даде приближен модел за потешките атоми. Ова дало физичка слика што репродуцирала многу познати атомски својства за првпат. Потешките атоми имаат повеќе протони во јадрото, и повеќе електрони за да се изедначи полнежот. Боровата идеја била дека секоја дискретна орбитала може да задржи само одреден број на електрони. Откако таа орбитала ќе се напуни, следното ниво мора да се користи. Ова му дава на атомот [[electron configuration|структура на школка]], во која секоја школка одговара на секоја Борова орбитала. Овој модел е уште поприближен него моделот на водород, бидејќи ги третира електроните во секоја школка како не-интерактивни. Електроните во крајните орбитали не само што го орбитираат јадрото, туку тие исто така ги движат внатрешните електрони, така делотворниот Z полнеж што го осеќаат е намален од бројот на електрони во внатрешните орбитали. Пример атомот на литиум има електрони во најдолната 1s орбитала. Секој електрон го следи јадрениот полнеж од Z=3 минус ефектот на скрининг од другите, што грубо го намалува јадрениот полнеж за една единица. Ова значи дека највнатрешните електронски орбитала е приближно 1/4 од боровиот полупречник. Најнадворешниот електрон во литиумската орбитала на е грубо Z=1, бидејќи двата внатрешни електрони го намалуваат јадрениот полнеж за 2. Овој надворешен треба да биде на еден Боров полупречник од јадрото. Бидејќо електроните силно се одвратаат, описот на делотворниот полнеж е многу приближен. Но [[Moseley's law|Моселиевиот закон]] <nowiki/>експериментно ги сонди највнатрешниот пар на електрони, и покажува дека го користат јадрениот полнеж од приближно Z−1. Во моделот на школка, овој феномен е објаснет од полнењето на школката. Последователните атоми стануваат помали бидејќи тие исполнуваат орбитали од иста големина, сè додека не се исполни орбиталата, тогаш следниот атом на табелта има слабо ограничен надворешен атом, правејќи го да се проширува. Првата Борова орбитала е исполнета кога има два електрони, што објаснува зошто хелиумот е инертен. Втората орбитала дозволува осум електрони, и кога ќе се исполни атомот е неон, пак инертен. Третата орбитала содржи пак осум, освен тоа што во поточниот Сомерфил третман има екстра "d" електрони. Третата орбитала може да држи екстра 10d електрони, но овие позиции не се исполнети сè додека не се исполнат уште неколку орбитали. Ова нерегуларно пополнување е ефект од реакција помеѓу електроните, што не се сметаат во Боровиот и Сомерфилдовиот модел. == Мослиевиот закон и пресметки на К-алфа X-реј емитувани линии == Нилс Бор во 1962 рекол "Може да се види дека Радерфордовата работе не се сфатила сериозно. Не можеме да ја разбереме денес, но не била сфатена сериозно воопште. Вистинската промена дојде од Мослие." Во 1913 [[Henry Moseley|Хенри Моселие]] пронашол емпириска релација помеѓу најсилните X-реј линии емитувани од атомите под електронско бомбардување, и нивниот атомски број Z. Мослие дошол до неговата [[емпириска формула]] преку Рајдберговата и Боровата формула. Мослие му пишал на Бор, збунет околу неговите резултати, но Бор не можел да му помогне, Во тоа време, тој мислел дека највнатрешната школка "К" треба да има барем четири елктрони, не два што би го објаснило реузлтатот. Така Мослие ги издал своите резултати без теоретско објаснување. Подоцна луѓето сфатиле дека ефектот бил предизвикан од промената на скрининг, со тоа што внатрешната школка содржела само два електрони. Во експериментот, еден од највнатрешните електрони во атом е изваден, оставајќи празен простор во највнатрешната Борова орбитала, што и останало само еден електрон. Овој празен простор птоа се полни со електрон од следната орбитала, што има n=2. Но n=2 електрони гледаат делотворна промена од Z−1, што е вредноста одговорна за полнежот на јадрото, кога еден електрон останува во највнатрешната Борова орбитала за скрининг на јадрениот полнеж +Z, и го намалува за− 1. Енергијата добиена од спуштањето на електронот од втората школка во првата ни го дава [[Moseley's law|Мослиевиот закон]] за K-алфа линиите, ::<math>E= h\nu = E_i-E_f=R_\mathrm{E} (Z-1)^2 \left( \frac{1}{1^2} - \frac{1}{2^2} \right) \,</math> или ::<math>f = \nu = R_\mathrm{v} \left( \frac{3}{4}\right) (Z-1)^2 = (2.46 \times 10^{15} \operatorname{Hz})(Z-1)^2.</math> == Недостатоци == Боровиот модел ни дава не точна вредност {{math|''L''{{=}}''ħ''}} за земната состојба орбитален аголен момент. Познато е дека аголниот момент е нула од експериментот. Ова може да се репродуцира само во пософистициран полукласичен третнам како Сомерфилдовиот. Сепак и најсофисцираните полукласични модели не успеваат да го објаснат фактот дека највнатрешната енергетска состојба е сферно симетрлина - не покажува во никоја насока. И покрај тоа во модерната [[phase space formulation|целосно квантниот третман во фазниот простор]], точната деформација на полукласичниот резултат се приспособува на вредноста на аголниот момент во точно делотворниот. Во модерната квантна механика, електронот во водородот е [[electron cloud|сферен облак на веројатност]]<nowiki/>tшто се згустува покрај јадрото. Стапката на постојаност на можноста на распаѓање во водородот е еднаква на инверзијата на Боровиот полупречник, но бидејќи Бор работел со кружни орбитали, фактот што овие два броја се согласни се смета за случајност. Боровиот модел исто така има потешкотии со, или не може да објасни: * Повеќе за спектралните поголеми атоми. Во најдобар случај може да ги предвиди К-алфа и некои L-алфа X-реј емитувања на поголемите атоми. * релативната сила на спекралните линии, иако во некои едноставни случају, Боровата формула или некоја модификација од неа, може да даде разумна претпоставка. * Постоењето на [[fine structure|ситна структура]] и [[hyperfine structure|супер ситна структура]]<nowiki/>iво спектралните линии, што е позната како последица на различните релативни и суптилни ефекти, како и компликации од електронското движење. * [[Zeeman effect|Зимановиот ефект]] – се менува во спектралните линии поради надворешните [[magnetic field|магнетни полиња]]; овие се исто така поради компликации во квантниот принцип во интеркација со електронското движење и орбиталните магнетни полиња. * Моделот исто така го прекршува [[uncertainty principle|принципот на несигурност]]<nowiki/>iсо тоа што смета дека електронот има познати орбитали и локации, две работи што не можат да се измерат истовремено. * Двојки и тројки: Се појавуваат во спектарот на некои атоми: Многу блиски парови од линии. Боровиот модел не може да каже некои нивоа на енергија мора да бидат блиску еден до друг. * Повеќе-електронски Атоми: немаат нивоа на енергија предвидени од моделот. Не работи за хелиум. == Усовршувања == [[Image:Sommerfeld ellipses.svg|thumb|Елиптична орбитала со иста енергија и квантинизиран аголен момент]] Биле предложени неколку подобрувања на Боровиот модел, најзначајно Зомерфелдовиот модел или Бор-Зомерфелдовиот модел, кој сугерирал дека електроните патуваат во елиптични орбити околу јадро, наместо во кружните орбити на Боровиот модел. Овој модел го дополнил условот за квантизиран аголен момент на Боровиот модел со дополнителен услов за радијална квантизација, условот за квантизација на Зомерфелд-Вилсон<ref> {{Наведено списание |author=A. Sommerfeld |year=1916 |title=Zur Quantentheorie der Spektrallinien |journal=[[Annalen der Physik]] |volume=51 |issue= 17|pages=1–94 |bibcode=1916AnP...356....1S |doi=10.1002/andp.19163561702 }}</ref><ref> {{Наведено списание |author=W. Wilson |year=1915 |title=The quantum theory of radiation and line spectra |journal=[[Philosophical Magazine]] |volume=29 |pages=795–802 |bibcode= |doi=10.1080/14786440608635362 |issue=174 }}</ref> :<math> \int_0^T p_r \,dq_r = n h \,</math> каде што pr е радијалниот моментум канонски конјугиран со координатата q, која е радијалната положба, а T е еден целосен орбитален период. Интегралот е дејството на координатите на аголот на дејствување. Овој услов, предложен од принципот на кореспонденција, е единствениот можен, бидејќи квантните броеви се адијабатски инвариантни. Бор-Зомерфелдовиот модел бил фундаментално неконзистентен и доведе до многу парадокси. Магнетниот квантен број го мерел наклонот на орбиталната рамнина во однос на xy-рамнината и можеше да земе само неколку дискретни вредности. Ова било во спротивност со очигледниот факт дека атомот може да се сврти наваму-натаму во однос на координатите без ограничување. Зомерфелдовата квантизација може да се изврши во различни канонски координати и понекогаш дава различни одговори. Вклучувањето на корекции на зрачењето било тешко, бидејќи барале наоѓање координати на аголот на дејствување за комбиниран систем на зрачење/атом, што е тешко кога на зрачењето му е дозволено да избега. Целата теорија не се протегала на неинтеграбилни движења, што значело дека многу системи не можеле да се третираат дури ни во принцип. На крајот, моделот бил заменет со современиот квантно-механички третман на водородниот атом, кој прв го дал Волфганг Паули во 1925 година, користејќи ја матричната механика на Хајзенберг. Сегашната слика за водородниот атом е базирана на атомските орбитали на брановата механика што Ервин Шредингер ги разви во 1926 година. Сепак, ова не значи дека Боровиот модел бил без свои успеси. Пресметките базирани на Боровиот-Зомерфелд модел биле во можност точно да објаснат голем број посложени атомски спектрални ефекти. На пример, до пертурбации од прв ред, Боровиот модел и квантната механика прават исти предвидувања за спектралното разделување на линијата во ефектот на Штарк. Сепак, кај пертурбации од повисок ред, Боровиот модел и квантната механика се разликуваат, а мерењата на ефектот на Штарк под високи јачини на полето помогнаа да се потврди точноста на квантната механика во однос на Боровиот модел. Преовладувачката теорија зад оваа разлика лежи во облиците на орбиталите на електроните, кои варираат во зависност од енергетската состојба на електронот. Условите на Боров-Зомерфелд квантизација водат до прашања во модерната математика. Доследниот полукласичен услов за квантизација бара одреден тип на структура на фазниот простор, што поставува тополошки ограничувања на типовите на симплектички многуобразија кои можат да се квантизираат. Особено, симплектичката форма треба да биде закривената форма на поврзување на хермитовски линиски сноп, што се нарекува преквантизација. == Поврзано == *1913 во науката *Балмерова константа *[[Основни концепти на квантната механика]] *[[Франк-Херцовиот експеримент]] даде рана поддршка за моделот на Бор. *[[Атомски модел на слободен пад]] *[[Ефектот на инертен пар]] е соодветно објаснет со помош на моделот на Бор. *[[Вовед во квантната механика]] *[[Теоретско и експериментално оправдување за Шредингеровата равенка]] == Наводи == {{reflist}} === Користена литература === *{{Наведено списание | author=Niels Bohr | title=On the Constitution of Atoms and Molecules, Part I | journal=Philosophical Magazine | year=1913 | volume=26 | pages=1–24 | doi= 10.1080/14786441308634955| url=http://web.ihep.su/dbserv/compas/src/bohr13/eng.pdf | issue=151}} *{{Наведено списание | author=Niels Bohr | title=On the Constitution of Atoms and Molecules, Part II Systems Containing Only a Single Nucleus | journal=Philosophical Magazine | year=1913 | volume=26 | pages=476–502 | url=http://web.ihep.su/dbserv/compas/src/bohr13b/eng.pdf | doi=10.1080/14786441308634993 | issue=153}} *{{Наведено списание | author=Niels Bohr | title=On the Constitution of Atoms and Molecules, Part III Systems containing several nuclei| journal=Philosophical Magazine | year=1913 | volume=26 | pages=857–875 | doi=10.1080/14786441308635031}} *{{Наведено списание | author=Niels Bohr | title=The spectra of helium and hydrogen | journal=Nature | year=1914 | volume=92 | pages=231–232 | doi=10.1038/092231d0|bibcode = 1913Natur..92..231B | issue=2295}} *{{Наведено списание | author=Niels Bohr | title=Atomic Structure | journal=Nature | year=1921 | volume=107 | pages=104–107 | doi=10.1038/107104a0|bibcode = 1921Natur.107..104B | issue=2682 | url=http://www.chemteam.info/Chem-History/Bohr-Nature-1921.html}} *{{Наведено списание | author=A. Einstein |title=Zum Quantensatz von Sommerfeld und Epstein |journal=Verhandlungen der Deutschen Physikalischen Gesellschaft | year=1917 | volume=19 |pages=82–92}} Reprinted in ''The Collected Papers of Albert Einstein'', A. Engel translator, (1997) Princeton University Press, Princeton. '''6''' p.&nbsp;434. (provides an elegant reformulation of the Bohr–Sommerfeld quantization conditions, as well as an important insight into the quantization of non-integrable (chaotic) dynamical systems.) == Литература == *{{Наведена книга | author=Linus Carl Pauling | title=General Chemistry |department=Chapter 5-1 | edition=3 | publisher=W.H. Freeman & Co| location = San Francisco | year=1970 }} ** Reprint: {{Наведена книга | author=Linus Pauling | title=General Chemistry | publisher=Dover Publications | location = New York | year=1988 | isbn=0-486-65622-5}} *{{Наведена книга | author=George Gamow | title=Thirty Years That Shook Physics |department=Chapter 2 | publisher=Dover Publications | year=1985 }} *{{Наведена книга | author=Walter J. Lehmann | title= Atomic and Molecular Structure: the development of our concepts |department=Chapter 18 |publisher= John Wiley and Sons| year=1972}} *{{Наведена книга | author=Paul Tipler and Ralph Llewellyn | title=Modern Physics| edition=4 | publisher=W. H. Freeman | year=2002 | isbn=0-7167-4345-0}} * [[Klaus Hentschel]] : Elektronenbahnen, Quantensprünge und Spektren, in: Charlotte Bigg & Jochen Hennig (eds.) Atombilder. Ikonografien des Atoms in Wissenschaft und Öffentlichkeit des 20. Jahrhunderts, Göttingen: Wallstein-Verlag 2009, pp.&nbsp;51–61 *{{Наведена книга | author= Steven and Susan Zumdahl | title=Chemistry |edition=8 |department=Chapter 7.4 | publisher=Brooks/Cole | year=2010 | isbn=978-0-495-82992-8}} *{{Наведено списание |author=Helge Kragh |title=Conceptual objections to the Bohr atomic theory — do electrons have a "free will" ? |journal=[[European Physical Journal H]] |doi=10.1140/epjh/e2011-20031-x|bibcode = 2011EPJH...36..327K |year=2011 |volume=36 |issue=3 |pages=327–352 }} ==Надворешни врски== * [http://www.lucamoroni.it/cdf-simulations/standing-waves-in-bohrs-atomic-model/ Интерактивна симулација за интуитивно објаснување на квантизацискиот услов на стоечките бранови во Боровиот атомски модел] {{Ризница-врска}} [[Категорија:Основи на квантната физика]] [[Категорија:Атомска физика]] [[Категорија:Нилс Бор]] [[Категорија:Науката во 1913 година]] clxmjpcx3n21kmuduvtn135yyy3xzj2 0 1156748 5578140 5564114 2026-06-17T10:39:36Z Виолетова 1975 5578140 wikitext text/x-wiki {{Таксономија | name = Бор кривул | image = Бор кривул 01.JPG | image_caption = Бор кривул на [[Јакупица]]<br>(''Pinus mugo Turra'') | regnum = [[Растенија]] | divisio = [[Четинари]] | classis = [[Четинари]] | ordo = [[Боровидни]] | familia = [[Борови]] | genus = '''Бор''' | genus_authority = | subdivision_ranks = Подродови | subdivision = | range_map = Pinus mugo range.svg | range_map_caption = Карта на распространетост: :{{Colorbox|#FFA77F}} ''Pinus mugo'' subsp. ''uncinata'' (syn. ''Pinus uncinata''). :{{Colorbox|#70A800}} ''Pinus mugo'' subsp. ''mugo'' и ''Pinus mugo'' subsp. ''rotundata''. }} '''Кривул''' ({{науч|Pinus mugo}} - познат и како ''планински бор'' или ''кривуљ'') — зимзелено растение, [[Вид (биологија)|вид]] на [[Бор (дрво)|бор]]. Тоа е високопланински бор со испрекинат ареал во планините на [[Средна Европа|централна]] и [[јужна Европа]]<ref name="енциклопедија">{{наведена енциклопедија|last=Андоноски|first=Александар|editors=Блаже Ристовски|title=Бор|encyclopedia=Македонска енциклопедија|publisher=МАНУ|location=Скопје|year=2009|volume=1|pages=192}}</ref>. Во [[Македонија]] е застапен на [[Шар Планина]] и [[Јакупица]] или [[Мокра]]<ref name="енциклопедија" />. Според изгледот кривулот е полегната грмушка или мало дрво со повеќе стебла од коренот<ref name="енциклопедија" />. Поради нискиот раст, познат е и под името ''џуџест бор''. Има по две куси и крути иглички на конусорастот<ref name="енциклопедија" />. [[File:Бор кривул 02.JPG|Бор кривул|thumb|180п|лево|Борот кривул]] На падините под врвот [[Солунска Глава]] добро е претставена посевна вегетација која ја изградува борот кривул<ref name="Јакупица">{{наведена книга|last=Дренковски|first=Раде|title=Растителниот свет и шумите на планинскиот масив Јакупица - вредности и значење|series=Планинскиот масив Јакупица - истражување и вреднување на природното богатство|year=1999|publisher=НИП „Студентски збор“|location=Скопје|page=125}}</ref>. Оваа своевидна вегетација во вид на шикара е раширена на поголеми површини, најголеми во однос на другите во [[Македонија]], при што зазема широк дијапазон помеѓу 1.500 и 2.500 м.н.в., во потесна смисла од 1.700 до 2.400 метри надморска височина, без оглед на геолошката подлога поради што се сретнуваат две варијанти од овој тип на вегетација - едната на силикатни и другата на карбонатни терени<ref name="Јакупица" />. Борот кривул ја сочинува горната граница<ref name="Јакупица" /> на шумите на овој и другите планински масиви. ==Галерија== <center> <gallery> Податотека:Solunska Glava od Begovo Pole-MK.JPG|Шума од борови-кривули на [[Бегово Поле]] и [[Солунска Глава]] File:Solunska Glava-MKD.JPG|Шума од борови-кривули на врвот [[Солунска Глава]] File:Solunska Glava, pohled k J, svahy porostle kleci.jpg|Шума од борови-кривули на врвот [[Солунска Глава]] File:Кривул на Солунска Глава.JPG|Осамени единки на кривули на самиот врв [[Солунска Глава]] </gallery> </center> == Наводи == {{наводи}} {{Борови}} [[Категорија:Бор (род)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Алпите]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Растенија за бонсаи]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Јадливи растенија]] [[Категорија:Украсни дрва]] qf8h0542w3c851okgg7rsnqyajbcsct 5578141 5578140 2026-06-17T10:39:49Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Кривул]] на [[Планински бор]] презапишувајќи врз пренасочување 5578140 wikitext text/x-wiki {{Таксономија | name = Бор кривул | image = Бор кривул 01.JPG | image_caption = Бор кривул на [[Јакупица]]<br>(''Pinus mugo Turra'') | regnum = [[Растенија]] | divisio = [[Четинари]] | classis = [[Четинари]] | ordo = [[Боровидни]] | familia = [[Борови]] | genus = '''Бор''' | genus_authority = | subdivision_ranks = Подродови | subdivision = | range_map = Pinus mugo range.svg | range_map_caption = Карта на распространетост: :{{Colorbox|#FFA77F}} ''Pinus mugo'' subsp. ''uncinata'' (syn. ''Pinus uncinata''). :{{Colorbox|#70A800}} ''Pinus mugo'' subsp. ''mugo'' и ''Pinus mugo'' subsp. ''rotundata''. }} '''Кривул''' ({{науч|Pinus mugo}} - познат и како ''планински бор'' или ''кривуљ'') — зимзелено растение, [[Вид (биологија)|вид]] на [[Бор (дрво)|бор]]. Тоа е високопланински бор со испрекинат ареал во планините на [[Средна Европа|централна]] и [[јужна Европа]]<ref name="енциклопедија">{{наведена енциклопедија|last=Андоноски|first=Александар|editors=Блаже Ристовски|title=Бор|encyclopedia=Македонска енциклопедија|publisher=МАНУ|location=Скопје|year=2009|volume=1|pages=192}}</ref>. Во [[Македонија]] е застапен на [[Шар Планина]] и [[Јакупица]] или [[Мокра]]<ref name="енциклопедија" />. Според изгледот кривулот е полегната грмушка или мало дрво со повеќе стебла од коренот<ref name="енциклопедија" />. Поради нискиот раст, познат е и под името ''џуџест бор''. Има по две куси и крути иглички на конусорастот<ref name="енциклопедија" />. [[File:Бор кривул 02.JPG|Бор кривул|thumb|180п|лево|Борот кривул]] На падините под врвот [[Солунска Глава]] добро е претставена посевна вегетација која ја изградува борот кривул<ref name="Јакупица">{{наведена книга|last=Дренковски|first=Раде|title=Растителниот свет и шумите на планинскиот масив Јакупица - вредности и значење|series=Планинскиот масив Јакупица - истражување и вреднување на природното богатство|year=1999|publisher=НИП „Студентски збор“|location=Скопје|page=125}}</ref>. Оваа своевидна вегетација во вид на шикара е раширена на поголеми површини, најголеми во однос на другите во [[Македонија]], при што зазема широк дијапазон помеѓу 1.500 и 2.500 м.н.в., во потесна смисла од 1.700 до 2.400 метри надморска височина, без оглед на геолошката подлога поради што се сретнуваат две варијанти од овој тип на вегетација - едната на силикатни и другата на карбонатни терени<ref name="Јакупица" />. Борот кривул ја сочинува горната граница<ref name="Јакупица" /> на шумите на овој и другите планински масиви. ==Галерија== <center> <gallery> Податотека:Solunska Glava od Begovo Pole-MK.JPG|Шума од борови-кривули на [[Бегово Поле]] и [[Солунска Глава]] File:Solunska Glava-MKD.JPG|Шума од борови-кривули на врвот [[Солунска Глава]] File:Solunska Glava, pohled k J, svahy porostle kleci.jpg|Шума од борови-кривули на врвот [[Солунска Глава]] File:Кривул на Солунска Глава.JPG|Осамени единки на кривули на самиот врв [[Солунска Глава]] </gallery> </center> == Наводи == {{наводи}} {{Борови}} [[Категорија:Бор (род)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Алпите]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Растенија за бонсаи]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Јадливи растенија]] [[Категорија:Украсни дрва]] qf8h0542w3c851okgg7rsnqyajbcsct 1 1156749 5578143 3492932 2026-06-17T10:39:50Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Разговор:Кривул]] на [[Разговор:Планински бор]] 3492932 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1172607 5578089 5577878 2026-06-17T08:04:03Z BosaFi 115936 5578089 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Земја на Евровизија |Име = Финска |Знаме =Flag of Finland.svg |Прво учевство = [[Евровизија 1961|1961]] |Најдобар пласман = 1 место, [[Евровизија 2006|2006]] |Најлош пласман = последно место, [[Евровизија 1963|1963]], [[Евровизија 1965|1965]], [[Евровизија 1968|1968]], [[Евровизија 1980|1980]], [[Евровизија 1982|1982]], [[Евровизија 1990|1990]], [[Евровизија 1992|1992]], [[Евровизија 1996|1996]], [[Евровизија 2009|2009]], [[Евровизија 2005|2005]] |ЕБУ страница= http://www.eurovision.tv/page/history/by-country/country?country=22 }} '''Финска учествувала на [[Евровизија]]''' 59 пати од своето деби во 1961 година. Финскиот радиодифузер кој учествува на натпреварот е ЈЛЕ, кој често го избира својот учесник преку национално финале, од 2012 година. Земјата го освоила натпреварот за прв пат - и до денес единствен - во 2006 година со „Хард рок Алелуја (Hard Rock Hallelujah)“ во изведба на Лорди. Нејзиниот најдобар резултат пред тоа бил постигнат со „Том Том Том (Tom Tom Tom)“ од Марион Рунг во 1973 година, која се пласирала на шестото место. Финска завршила последна на натпреварот единаесет пати, добивајќи нула поени во 1963, 1965 и 1982 година. Од воведувањето на полуфиналето во 2004 година, Финска не успеала да стигне до финалето осум пати. Во 2014 година, земјата го имаше својот најдобар резултат во последните осум години со „Самтинг бетер (Something Better)“ од Софтенџин, завршувајќи на 11-то место, резултат што ќе биде надминат со „Дарк Сајд (Dark Side)“ од Блајнд Ченел, кој завршил на шестото место во 2021 година, а подоцна и со „Ча Ча Ча (Cha Cha Cha)“ од Каарџиа, кој победила на гласањето на јавноста и завршила на второто место во 2023 година, што е втор најдобар резултат на Финска досега. [[File:Kirka12589.jpg|thumb|десно|Кирка на настап на Евровизија 2023]] ; {{Земји на Евровизија}} [[Категорија:Земји на Евровизија]] dvmsos94kgrd30jjqdrpm0kzh6yxlea 0 1172609 5578087 5577873 2026-06-17T08:03:16Z BosaFi 115936 5578087 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Земја на Евровизија |Име = Мароко |Знаме =Flag of Morocco.svg |Прво учевство = [[Евровизија 1980|1980]] |Најдобар пласман = 18 место, [[Евровизија 1980|1980]] |Најлош пласман = 18 место, [[Евровизија 1980|1980]] |ЕБУ страница= http://www.eurovision.tv/page/history/by-country/country?country=48 }} '''Мароко учествувало на [[Евровизија]]''' за свој прв и единствен пат во 1980 година. Нејзината избрана песна „Битикат Хоб (Bitakat Hob)“, испеана на арапски јазик и изведена од Самира Бенсаид, се пласирала на претпоследно место. Земјата оттогаш не се вратила на натпреварот. Таа е првата и единствена африканска земја што некогаш се натпреварувала на музичкиот натпревар. == Натпревари == ;Table key {{легенда|#FFCC33|Победник}} {{легенда|#CCCCCC|Второ место}} {{легенда|#cc9966|Трето место}} {{легенда|#FE8080|Последно место}} {| class="wikitable sortable" style="width:100%" |- ! Година ! Изведувач ! Јазик ! Наслов ! Место ! Бодови |- | [[Евровизија 1980|1980]] | [[Samira Said|Самира Бенсаид]] | [[Арапски јазик|Арапски]] | Битикат хоб <small>(بطاقة حب)</small> | 18 | 7 |- |- |} {{Земји на Евровизија}} [[Категорија:Земји на Евровизија]] 52iyxjzqk9w0dzhusl7xlazymiz7l2f 0 1172610 5578086 5577872 2026-06-17T07:59:46Z BosaFi 115936 5578086 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Земја на Евровизија |Име = Луксембург |Знаме =Flag of Luxembourg.svg |Прво учевство = [[Евровизија 1956|1956]] |Последно учество - [[Евровизија 1993|1993]] 1958, 1960, 1970 |Најдобар пласман = 1 место, [[Евровизија 1961|1961]], [[Евровизија 1965|1965]], [[Евровизија 1972|1972]], [[Евровизија 1973|1973]], [[Евровизија 1983|1983]] |Најлош пласман = [[Евровизија 1958|1958]], [[Евровизија 1960|1960]], [[Евровизија 1970|1970]] |ЕБУ страница= http://www.eurovision.tv/page/history/by-country/country?country=13 }} '''Луксембург учествувал на [[Евровизија]]''' 40 пати од своето деби на првиот натпревар во 1956 година. Моменталниот луксембуршки радиодифузер кој учествува на натпреварот е РТЛ. Земјата учествувал на сите освен на еден настан помеѓу 1956 и 1993 година, пропуштајќи го само натпреварот во 1959 година. Откако завршила меѓу последните седум земји во 1993 година, Луксембург бил исфрлен од лигата и не му било дозволено да се натпреварува во 1994 година. Радиодифузерот кој учествувал во тоа време, КЛТ, одбил да се врати на натпреварот во 1995 година и немаше понатамошни настапи во следните три децении. РТЛ се вратил на настанот за Луксембург за прв пат по 31 година во 2024 година. Со пет победи, Луксембург е една од најуспешните нации на натпреварот, а од 1973-1976 и 1983-1994 година нацијата заеднички го држел рекордот за најмногу победи на натпревари од една земја. Луксембург го освоила Евровизискиот натпревар за песна во 1961 година, со песната „Ну лез амор (Nous les amoureux)“ во изведба на Жан-Клод Паскал, во 1965 година, со песната „Пупе де сир, пупе де сон (Poupée de cire, poupée de son)“ во изведба на Франс Гал, забележа две победи по ред во 1972 и 1973 година, кога беше претставен со „Апре ту (Après toi)“ од Вики Леандрос и „Ту те реконетра (Tu te reconnaîtras)“ од Ан-Мари Давид, а неодамна во 1983 година, со песната „Си ла ви е кадо (Si la vie est cadeau)“ во изведба на Корин Ермес. Натпреварот се одржа во Луксембург четири пати, во 1962, 1966, 1973 и 1984 година, сите одржани во градот Луксембург. Покрај петте победи, Луксембург забележал две трети места во 1962 и 1986 година, и вкупно се пласирал меѓу првите пет 13 пати и меѓу првите десет 19 пати. Среќата на Луксембург во натпреварот се променила во подоцнежните години, а последните седум настапи на нацијата во 1980-тите и 1990-тите резултирале со четири пласмани меѓу последните пет, што на крајот довело до испаѓање на нацијата и последователно неучество во 1993 година. По враќањето во 2024 година, Луксембург се квалификувал од полуфиналето и на крајот заврши на 13-то место во финалето. Повторно се квалификувал за финалето во 2025 година и се пласираше на 22-ро место. Во 2026 година, Луксембург не успеал да се квалификува за прв пат во својата историја, оставајќи ја Украина, уште еднаш, како единствена земја што се квалификувала секоја година кога учествувала во полуфинале. {{Земји на Евровизија}} [[Категорија:Земји на Евровизија]] lyoytk2mic6fs4w768lc4dobehcckov 0 1172611 5578074 5039458 2026-06-17T07:27:12Z BosaFi 115936 5578074 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Земја на Евровизија |Име = Шпанија |Знаме =Flag of Spain.svg |Прво учевство = [[Евровизија 1961|1961]] |Најдобар пласман = 1 место, [[Евровизија 1968|1968]], [[Евровизија 1969|1969]] |Најлош пласман = [[Евровизија 1962|1962]], [[Евровизија 1965|1965]], [[Евровизија 1983|1983]], [[Евровизија 1999|1999]] |ЕБУ страница= http://www.eurovision.tv/page/history/by-country/country?country=5 }}'''Шпанија учествувала на [[Евровизија]]''' 64 пати, дебитирајќи на натпреварот во 1961 година и учествувајќи секоја година потоа до 2025 година. Шпанскиот радиодифузер кој учествува на натпреварот е РТВЕ. Шпанија е една од „Големата петка“ земји, заедно со Франција, Германија, Италија и Обединетото Кралство, кои автоматски се квалификуваат во финалето, бидејќи нивните радиодифузери кои учествуваат се најголемите финансиски придонесувачи во Европската радиодифузна унија. Земјата одлучила да не учествува за прв пат во 2026 година поради војната на Израел во Газа, со што се намалил бројот на „Големи“ земји на четири. Шпанија го освоила натпреварот двапати, прво во 1968 година со песната „Ла Ла Ла (La La La)“ изведена од Масиел и повторно во 1969 година, кога „Виво Кантандо (Vivo cantando)“ од Саломе била вклучена во четирикратно израмнување со Франција, Холандија и Обединетото Кралство. Натпреварот во Мадрид во 1969 година е единствениот пат кога Шпанија била домаќин на настанот, бидејќи ждрепката била извлечена по нерешениот резултат во 1969 година, а домаќин на натпреварот во 1970 година била Холандија. Други добри резултати биле четири втори места и трето место во 1984 година. Земјата завршила последна со нула поени три пати: во 1962, 1965 и 1983 година, а исто така заврши последна во 1999 и 2017 година. Од почетокот на 21 век, Шпанија стигнала до првите десет седум пати. Со „Eaea“ од Бланка Палома, која се пласирала на 17-то место во 2023 година, Шпанија станала првата земја што завршила на сите можни позиции во финалето (1-во–26-то место) и е земјата која 57 години не победила на Евровизија (1969–2026).[[File:Julio Iglesias (Spanje), Bestanddeelnr 923-3697.jpg|thumb|десно|Хулио Иглесијас на настап на Евровизија 1970.]] ; {{Земји на Евровизија}} [[Категорија:Земји на Евровизија]] hi7yb8bzhy12slqakwpg4dyw2qdk7w0 0 1172613 5578080 5039454 2026-06-17T07:49:34Z BosaFi 115936 5578080 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Земја на Евровизија |Име = Швајцарија |Знаме =Flag of Switzerland.svg |Прво учевство = [[Евровизија 1956|1956]] |Најдобар пласман = 1 место, [[Евровизија 1956|1956]], [[Евровизија 1988|1988]] |Најлош пласман = [[Евровизија 1964|1964]], [[Евровизија 1967|1967]], [[Евровизија 1974|1974]], [[Евровизија 1976|1976]], [[Евровизија 1978|1978]], [[Евровизија 198|1981]], [[Евровизија 1998|1998]], [[Евровизија 2004|2004]] ПФ, [[Евровизија 2010|2010]]ПФ, [[Евровизија 2011|2011]], [[Евровизија 2015|2015]]ПФ, [[Евровизија 2016|2016]]ПФ |ЕБУ страница= http://www.eurovision.tv/page/history/by-country/country?country=11 }} [[File:Switzerland at ESC 2011 (cropped).jpg|thumb|десно|Ана Росинели на настап на Евровизија 2011.]]'''Швајцарија учествувала на [[Евровизија]]''' 66 пати од своето деби на првиот натпревар во 1956 година, пропуштајќи само четири натпревари поради испаѓање од лигата поради лоши резултати претходната година: 1995, 1999, 2001 и 2003 година. Швајцарија била домаќин на инаугуративниот натпревар во 1956 година во Лугано, каде што исто така победила. Земјата ја освоила својата втора победа во 1988 година, 32 години по првата, а третата во 2024 година, 36 години по втората победа. Швајцарскиот радиодифузен сервис што учествува на натпреварот е Швајцарската радиодифузна корпорација (SRG SSR). Од воведувањето на квалификациската рунда во 1993 година, Швајцарија стигнала до првите десет шест пати. Од почетокот на полуфиналната рунда во 2004 година, земјата не успеала да стигне до финалето во 12 од 19 натпревари, завршувајќи последна во полуфиналето во четири наврати. Од 2019 година, се квалификувала за финалето секоја година до 2026 година. Швајцарија се вратила меѓу првите пет по 26 години кога песната од Лука Хени завршила на четвртото место во 2019 година, постигнувајќи го 16-тиот резултат меѓу првите пет за земјата. Потоа во 2021 се пласирале на третото место во 2021 година, означувајќи го 17-тиот пласман меѓу првите пет. Швајцарија го освоила натпреварот по трет пат во 2024 година, со „Д Коуд (The Code)“ од Немо. Земјата, исто така, завршила последна во полуфиналето четири пати од 2004 година. ; {{Земји на Евровизија}} [[Категорија:Земји на Евровизија]] e092cq7sq9z6vo4zi1m6vhd0xii4h84 0 1172614 5578090 5577879 2026-06-17T08:04:29Z BosaFi 115936 5578090 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Земја на Евровизија |Име = Холандија |Знаме =Flag of the Netherlands.svg |Прво учевство = [[Евровизија 1956|1956]] |Најдобар пласман = 1 место, [[Евровизија 1957|1957]], [[Евровизија 1959|1959]], [[Евровизија 2075|2075]] |Најлош пласман = [[Евровизија 1958|1958]], [[Евровизија 1962|1962]], [[Евровизија 1963|1963]], [[Евровизија 1968|1968]], [[Евровизија 2011|2011]] ПФ |ЕБУ страница= http://www.eurovision.tv/page/history/by-country/country?country=9 }} [[File:ESC2018 - Netherlands 01.jpg|thumb|десно|Холандија на настап на Евровизија 2023.]] '''Холандија учествувала на [[Евровизија]]''' 65 пати откако дебитирала како една од седумте земји на првиот натпревар во 1956 година. Земјата пропуштила пет натпревари, двапати затоа што датумите се совпаднале со Сеќавањето на мртвите (1985 и 1991 година), двапати затоа што била исфрлена поради лоши резултати претходната година (1995 и 2002 година) и одлучи лада не учествува во 2026 година поради вклучувањето на Израел во војната во Газа. Еднаш го пропуштила финалето и покрај тоа што се квалификувашла, во 2024 година, поради наводното лично однесување на нејзиниот учесник, што доведе до дисквалификација. Тековниот холандски радиодифузер што учествува во натпреварот е АВРОТРОС. Холандија била домаќин на натпреварот пет пати: во Хилверсум (1958), Амстердам (1970), Хаг (1976 и 1980) и Ротердам (2021 година). Холандија го освоила натпреварот пет пати, и тоа во 1957, 1959, 1969, 1975, 2019. Завршила последна во 1958, 1962, 1963, 1968 година и во второто полуфинале во 2011 година. По воведувањето на полуфиналињата во 2004 година, Холандија не успеала да стигне до финалето осум години по ред од 2005 до 2012 година, но оттогаш учествувала во девет од последните тринаесет финалиња.{{Земји на Евровизија}} [[Категорија:Земји на Евровизија]] iam867nc1vbuf57d8949wn4a9rr1ba6 0 1172615 5578085 5039448 2026-06-17T07:56:52Z BosaFi 115936 5578085 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Земја на Евровизија |Име = Франција |Знаме =Flag of France.svg |Прво учевство = [[Евровизија 1956|1956]] |Најдобар пласман = 1 место, [[Евровизија 1958|1958]], [[Евровизија 1960|1960]], [[Евровизија 1962|1962]], [[Евровизија 1969|1969]], [[Евровизија 1977|1977]] |Најлош пласман = последно место, [[Евровизија 2014|2014]] |ЕБУ страница= http://www.eurovision.tv/page/history/by-country/country?country=2 }}'''Франција учествувала на [[Евровизија]]''' 68 пати од своето деби на првиот натпревар во 1956 година. Франција е една од само седумте земји што учествувале на првиот натпревар и отсуствувале само на два натпревари во својата историја, пропуштајќи ги натпреварите во 1974 и 1982 година. Од 2001 година, францускиот радиодифузер што учествува е Франс Телевизион. Заедно со Германија, Италија, Шпанија и Обединетото Кралство, Франција е една од „Големата петка“ земји што автоматски се претквалификуваат за финалето, бидејќи нивните радиодифузери што учествуваат се најголемите финансиски придонесувачи во Европската радиодифузна унија (EBU). Франција го освоила натпреварот пет пати. Франција првпат го освоила натпреварот во 1958 година со „Дор мон амур (Dors, mon amour)“ во изведба на Андре Клаво. Во 1960-тите следеле уште три победи, со „Том Пилиби (Tom Pillibi)“ во изведба на Жаклин Бојер во 1960 година, „Ан премије амур (Un premier amour)“ во изведба на Изабел Обре во 1962 година и „Ан жур, ан енфан (Un jour, un enfant)“ во изведба на Фрида Бокара, која победила во 1969 година во нерешен резултат со Холандија, Шпанија и Обединетото Кралство. Петтата победа на Франција дошла во 1977 година, со песната „Л азу и л енфан (L'Oiseau et l'Enfant)“ во изведба на Мари Миријам. За време на 20 век, Франција исто така завршила втора четири пати. Откако стигнала до првите пет на 23 натпревари во 20 век, Франција имашела помал успех во 21 век, влегувајќи меѓу првите пет само четири пати. Франција завршила последна за прв пат во 2014 година.[[File:Eurovision 2023 - Jury Semi-final 1 - France - La Zarra (02).jpg|thumb|десно|Ла Зара на настап на Евровизија 2023.]] ; {{Земји на Евровизија}} [[Категорија:Земји на Евровизија]] tk5x0e262re3w1xbbj2uf21rtm0uy4g 0 1172617 5578088 5577874 2026-06-17T08:03:39Z BosaFi 115936 5578088 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Земја на Евровизија |Име = Монако |Знаме =Flag of Monaco.svg |Прво учевство = [[Евровизија 1959|1959]] |Последно учевство = [[Евровизија 2006|2006]] |Најдобар пласман = 1 место, [[Евровизија 1971|1971]] |Најлош пласман = последно место, [[Евровизија 1959|1959]], [[Евровизија 1966|1966]] |ЕБУ страница= http://www.eurovision.tv/page/history/by-country/country?country=36 }} '''Монако на [[Евровизија]]''' учествувал 24 пати од своето деби во 1959 година. Единствената победа на земјата била во 1971 година, со „Ан бан, ан арбр, ун ру (Un banc, un arbre, une rue)“ во изведба на Северин. Како резултат на тоа, се очекувало Монако да биде домаќин на натпреварот во 1972 година, но на крајот одбиle. Монако, телевизискиот оператор кој учествуваше на натпреварот, беше Теле Монте Карло (TMC). Монако е единствената микродржава што го освоила натпреварот досега. Монако завршил последен на својот прв натпревар во 1959 година пред да постигне три резултати меѓу првите три во 1960-тите. Два од нив ги постигнал Франсоа Дегелт. Победата на Северин во 1971 година бил првиот од петте најдобри четири резултати за осум години. По учеството во 1979 година, Монако отсуствувал од натпреварот 25 години. Монако е единствената земја, заедно со Мароко, која интерно ги одбира сите свои учесници. Монако се вратил на натпреварот три години, од 2004 до 2006 година, но не успеал да се квалификува за финалето во сите три наврати. Потоа TMC се повлекле од натпреварот, наведувајќи дека регионалните модели на гласање во натпреварот ефикасно не му дале на Монако никаква шанса да се квалификува за финалето. ehqdlvrj71bvxnlpim59th6iq93qq04 0 1176482 5578118 5535615 2026-06-17T09:45:37Z BosaFi 115936 5578118 wikitext text/x-wiki {{Geobox|Building <!-- *** Name section *** --> | name =Камена могила | native_name =Кам'яна Могила <!-- *** Category *** --> | category = Национална археолошка локација | category_iucn =III <!-- *** Image *** --> | image = Molochna.jpg | image_size = 243 | image_caption = Поглед на местото | image_alt= <!-- *** Country etc. *** --> | country = {{знаме|Украина}} | country1 = | state = | state1 = | region = [[Запорошка Област]] | region_type = Област | district = Мелитополски Реон | district1 = | district2 = | district3 = | city_type = Урбано подрачје | city = Мелитопол | city1 = Мирна <!-- *** Geography *** --> | location = | lat_d = 46 | lat_m = 57 | lat_s = 0 | lat_NS = N | long_d = 35 | long_m = 28 | long_s = 12 | long_EW = E | coordinates_type = scale:100000 | elevation = | area = .03 | area1 = | area1_type = | area2 = | area2_type = | area3 = | area3_type = | area4 = | area4_type = | length = | length_orientation = Исток-запад | width = | width_orientation = Север-југ | highest = | highest location = | highest_lat_d = | highest_lat_m = | highest_lat_s = | highest_lat_NS = N | highest_long_d = | highest_long_m = | highest_long_s = | highest_long_EW = E | highest_elevation = | lowest = | lowest_location = | lowest_lat_d = | lowest_lat_m = | lowest_lat_s = | lowest_lat_NS = | lowest_long_d = | lowest_long_m = | lowest_long_s = | lowest_long_EW = | lowest_elevation = <!-- *** Nature *** --> | biome = | biome_share = | biome1 = | biome1_share = | geology = Sand | geology1 = | geology2 = | plant = | plant1 = | plant2 = | plant3 = | plant4 = | plant5 = | animal = | animal1 = | animal2 = | animal3 = | animal4 = | animal5 = <!-- *** People *** --> | established_type = | established_label = Историско-археолошко | established = 1954 | established1_type = Национален статус | established1_label = | established1 = 2008 | management_body = ? | management_location = Мелитопол | management_lat_d = | management_lat_m = | management_lat_s = | management_lat_NS = N | management_long_d = | management_long_m = | management_long_s = | management_long_EW = E | management_elevation = | visitation = | visitation_year = <!-- *** Free fields *** --> | free_type = | free = | free1_type = | free1 = <!-- *** Map section *** --> | map = | map_locator_x = | map_locator_y = | map_size = | map_caption = | map_locator = | map_first = | map_alt= |<!-- *** Website *** --> website = [http://www.stonegrave.org/ www.stonegrave.org] }} [[Податотека:Каменная-могила.jpg|thumb|вдясно|мини|Камената могила]] [[Податотека:Кам'яна МогилаDSC0133.jpg|thumb|вдясно|мини|Стени крај Камената могила]] '''Камена могила''' ({{langx|uk|Кам'яна Могила}}, {{langx|ru|Каменная могила}}) - археолошки објект кој се наоѓа во долината на [[Молочна Река]] (Млечна Река), на околу еден километар од [[Терпиња]] ([[Запорошка Област]], [[Украина]]).<ref>Гайко Г., Білецький В., Мікось Т., Хмура Я. „Гірництво ѝ підземні споруди в Україні та Польщі“ (нариси з історії). Донецьк: УКЦентр, Донецьке відділення НТШ, „Редакція гірничої енциклопедії“, 2009. С. 296.</ref> == Опис и особености == Објектот е изграден во мал изолиран карпест масив од песочна карпа, со големина од 240 до 160 м, која се состои од големи камени блокови, некои со големина до 12 м. Самиот масив е со површина од 30 000 [[m²|м²]]. Според месните легенди могилата е образувана како резултат на борба со камења меѓу два џина, кои се ределе да фрлаат камења еден кон друг. Песочниот масив долго време бил остров во средината на течението на Молочна Река, сè додека коритото на истата не се изместило на запад. Масивот е остаток од песочното дно на праисторискиот океан [[Тетида]], остатоци од кој се водните басени на [[Средоземно Море|Средоземно]], [[Црно Море|Црно]], [[Касписко Море|Касписко]] и [[Азовско Море]]. Формата на Камената могила е иста, како на курганите распрснати во Понтиско-касписката степа (Голема степа). == Археолошко проучување == [[Податотека:Kamenna2.jpg|thumb|150п|мини|вляво|Камена стена од могилата]] Објектот првпат се споменува во 1778 година кога за време на [[Руско-турски војни|Руско-турската војна]], [[Александар Суворов]] распоредува стражи на патот во близина на могилата. Првиот истражувач, кој го проучувал објектот и тоа проучување во објавил во 1837 година во „Список на древните споменици“ е Петар Кепен.<ref>Кёппен П. И. Крымский Сборник. СПб., 1837.</ref> Во текот на 1889 година. Н. И. Веселовски е првиот научник кој извршил ископување во објектот. Недалеку од могилата, Веселовски ископал курган и решава да ги провери гласовите за могила крај с. Терпења. Во текот на 1890 година, тој врши ископувања во неколку од пештерите, но не успева да најде засолниште или некаков гробен инвентар, па разочаран ги запира работите на објектот кој го споменува само накратко во записите за Камената могила.<ref name="ReferenceA">Веселовский Н. И. Отчёт Императорской Археологической комиссии за 1890 г., Санкт Петербург, 1893</ref> Првите сериозни археолошки проучувања на објектот се извршени во текот на 1930-тите година од научниот тим на „Метрополско историско-краеведчески музеј“ со кој раководел Валентина Даниленко. Младиот археолог објавува дека открил триесет пештери со [[петроглиф]]и кои екипата ги датира меѓу XX и XVII век п.н.е. Даниленко го продолжува проучувањето до крајот на Втора светска војнаВтората светска војна и објавува дека открил уште тринаесет пештери со петроглифи.<ref>Даниленко В. М. „Кам’яна Могила“, „Наукова Думка“, Київ, 1986</ref> Во текот на 1936 година, „Камената могила“ е вклучена во проект за истражување во рамките на „Азово-црноморската експедиција“ организирана од „Институтот по археологија на СССР“, а во текот на 1938 година станува основен објект на истражување на наведената експедиција. Научен раководител на експедицијата е извесен советски археолог Ото Николаевич Бадер. Истражувањето открива уште 30 мали пештери, кои содржат мноштво цртежи.<ref name="ReferenceB">Бадер О. М. Петрогліфи Кам’яної могили // Палеоліт і неоліт України. Том I. Випуск VI, видавництво АН УССР, Київ, 1949</ref> Археолошкото проучување на могилата продолжува до 1941 година кога [[СССР]] влегува во [[Втора светска војна|Втората светска војна]] и Бадер е затворен во [[Сибир]] заради своето германско потекло. По крајот на војната тој останува да работи во Перм, а проучувањето на Камената могила продолжило во 1950-тите години од В.Н. Даниленко, Б.Д. Михајлов и М.Ј.Рудински кои откриваат уште 13 места во могилата со цртежи. Во овој период според плановите на советското раководство на ова подрачје требало да се изгради вештачко езеро според кој план многу археолошки објекти по течението на Молочна Река требало да бидат потопени. Овој план е напуштен после смртта на Јосиф Сталин во 1953 година.<ref name="ReferenceC">Рудинський М. Я. Кам’яна Могила (корпус наскельних рисунків), видавництво АН УССР, Київ, 1961</ref> На почетокот на 1970-тите Даниленко проучува уште две пештери од комплексот, а кон крајот на истото десетлетие Михајло успева да проучи уште неколку пештери на територијата на могилата. Во време на Молочанската експедиција во реонот се проучени 269 гроба од бронзеното време и средниот век. Во текот на 1986 година по иницијатива на Михајлов Советот на министрите на Украина и Обласната управа на Запорошката Област добиваат решение да создадат Историски музеј – резерват „Камена могила“ чиј прв директор бил Михајлов. Од 1940-тите години се јавува дискусија за периодот на настанокот на цртежите откриени во пештерите на објектот. Истражувачите Даниленко и Рудински се на спротивни мненија во нивните монографии кои го носат истиот наслов „Камената могила“ – и двете изданија се публикувани посмртно.<ref name="ReferenceC"/><ref name="ReferenceD">Даниленко В. М. Кам’яна Могила, „Наукова Думка“, Київ, 1986</ref> Во текот на 1994 година, могилата била проучувана од ориенталистот А.Г. Кифишин, според кој на карпестите цртежи во објектот има траги од прасумерско писмо.<ref name="ReferenceE">Кифишин А. Г., Древнее святилище Каменная Могила. Опыт дешифровки протошумерского архива XII—III тысячелетий до н. э., „Аратта“, Киев, 2001 ISBN 966-7865-08-8</ref> == Фотогалерија „Петроглифи од Камената могила“ == <gallery> KM-Gallery01.jpg|Панел №1 KM-Gallery03.jpg|Пештера №9, панел № 3 (фрагмент) KM-Gallery04.jpg|Панел №37/4, фрагмент од петроглиф „воловска кола“(?) KM-Gallery05.jpg|Панел №34а, „Плочата со стапките“ KM-Gallery07.jpg|Еден од малкуте надворешни цртежи KM-Gallery08.jpg|Плоча №7, стенски цртеж Petroglify KM6.JPG|Петроглиф Kм6 </gallery> == Петроглифи == [[Податотека:Petrogliphy KM3.JPG|thumb|Петроглиф Kм3 – слики]] На територијата на Камената могила се откриени 87 пештери, од кои во 65 се откриени илјадници петроглифи – цртежи и симболи. Датирањето на карпестите цртежи опфаќаат огромен период – од доцниот палеолит до средновековието (од XXIV-XXII век п.н.е. до Х-XII).<ref>Михайлов Б. Д. Петроглифы Каменной Могилы на Украине, Запорожье, 1994</ref> Ниту еден од курганите откриени во непосредна близина на могилата не можат да бидат поврзани во еден историски контекст со објектот. Во непосредна близина до објектот не се откриени и населби, кои можат да бидат поврзани со објектот, кое нешто ги наведува научниците дека местото било свештена неприкосновена територија. Некои петроглифи имаат слаби траги од црвена боја.<ref name="ReferenceC"/> == Датирање == Отсуството на дополнителен археолошки материјали од могилата (керамички фрагменти, коски, украси и др.) ги принудило научниците да го датираат споменикот според цртежите. (Во близина до Камената могила се откриени [[палеолит]]ски, [[неолит]]ски и села од [[бронзено време|бронзеното време]], но меѓу овие објекти недостасува директна врска со петроглифите од пештерите). Во текот на 1950-те години започнува жестока дискусија за датирањето на цртежите, во кои преовладуваат мислењата за припадност кон палеолитот, бакарното време и дури мезолитот. Палеолитското датирање главно го поддржуваат Даниленко и Бадер (барем во раните фази на нивните научни истражувања), Рудински е приврзаник на неолитското датирање. Научната дискусија за датирањето во суштина се сведува на тоа дали еден од најголемите петроглифи претставува бик или мамут, првиот би бил поткрепа на неолитското датирање, а вториот е во полза на мезолитското датирање. Од овие причини пештерата во која е откриен спорниот цртеж, често се нарекува со две различни имиња „Пештерата на бикот“ и „Пештерата на мамутот“.<ref name="ReferenceB"/><ref name="ReferenceD"/> Меѓу петроглифите од Камената могила има некои, кои потсетуваат на петроглифи откриени на територијата на Шведска и Карелија. Тие цртежи се серија кругови и отпечатоци на човечки траги. Сепак, поголемиот дел од карпестите цртежи од могилата се единствени од ваков вид. Многу истражувачи ги разгледуваат петроглифите како цртежи на животни (бикови, елени), како и посложените сцени („двојка волови“, „животни среде дабје“, „бикови во поза на самоодбрана“, „жертвопринесување на луѓе и животни“) итн. Останатиот дел од цртежите во карпите традиционално се толкуваат како магични фигури, нацртани сцени на ритуали, користени за успех во ловот и риболовот. На пример, карактеристични петроглифи од Камената могила, како цртежи на линии кои се сечат, се толкува како рибарска мрежа, чија слика била наменета за култниот ритуал што можел да донесе среќа за време на риболовот. Во „Пештера 9“ (т.н."Пештерата на мамутот/бикот") бил откриен хоризонтален камен, кој можеби се користел како олтар, што донекаде ги потврдува овие интерпретации. Оригиналноста на повеќето петроглифи и сложениот геометриски цртеж ги усложнува толкувањето на она што било скриено зад овие сцени.<ref name="ReferenceD"/> == Алтернативни теории == [[Податотека:Кам'яна Могила 3.jpg|thumb|Меѓу камените плочи на могилата]] Нестандарден приод при толкувањето на петроглифите од Камената могила нуди познатиот ориенталист А.Г. Кифишин, кој ги истражувал од 1994 до 1996 г. и дошол до заклучок дека се работи за протосумерска писменост. Кифишин смета дека успеал да го дешифрира даденото писмо и ги објавил резултатите од неговото истражување во монографија.<ref name="ReferenceE"/> Истражувањето на Кифишин не е дискутирано во научната литература, а дискусијата околу него се одвива главно во популарниот печат. Украинскиот археолог Шилов со ентузијазам ја оценува работата на Кифишин, додека познатиот руски ориенталист Дјаконов, долгогодишен противник на методите на Кифишин во сумерологијата, го нарекува неговото истражување „глупости“. Друг истакнат ориенталист И.М. Расох, исто така, го критикува истражувањето на Кифишин, истакнувајќи дека петроглифите од Камениот Могила имаат паралели во древните клинести натписи на Британските острови, старогерманските и скандинавските руни и старословенското писмо составено од линии и цртички. Расох го изразува мислењето дека археолошкиот предмет е поточно споменик на древното свето писмо од ерата на индоевропското единство - таканаречената „средна стоговска култура“ (распространета во бакарното време, 4500 - 3500 година п.н.е.) во степите помеѓу реките [[Днепар]] и Дон.<ref>Акимова Л.И. Гениальный Никто // Древнее святилище Каменная Могила. – Киев: Аратта, 2001. – ISBN 966-7865-08-8.</ref><ref>Колинько В., Корец М. Ищут „Пуп земли“ // газета „Труд“. – № 036 за 01.03.2002.</ref><ref>[http://www.rummuseum.ru/portal/node/112 Румянцевский музей О „дешифровке“ А. Г. Кифишина]</ref> == Легенди == Геолошката реткост на таква природна формација како Камента могила била предуслов за многу теории за вештачкото потекло на споменикот. Уште Н. И. Веселовски кој го истражувал објектот кон крајот на XIX век, го третира како вештачки изграден курган. Постојат неколку легенди за потеклото на Камената могила, според една могилата е резултат на двобој со камења меѓу два џина, оваа е со словенско потекло. Постои и легенда меѓу ногајските Турци, според која јунакот Богур згрешил пред Алах и тој го казнил да ги пренесе огромните камени блокови и да ги нареди на брегот на Молочна Река како могила, која ќе се гледа од сите насоки. Богур ја исполнил заповедта на Алах така што прибегнал на итрина, ги собирал камењата на друго место, не на посоченото од Алах. Како што брзал да ја заврши работата, Богур се сопнал и останал приклештен меѓу камените блокови, каде умрел од глад – како казна за неговото лукавство. Потоа, Алах го натерал ветерот да го засипе трупот на јунакот со песок меѓу камењата, така неговите коски се сè уште таму под Камената могила, а местото ногајците го викаат Камена Гора.<ref name="ReferenceA"/><ref>Михайлов Б. Д. Каменная могила. „Промінь“, Днепропетровск, 1979</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.stonegrave.org/ Мрежно место на Камената могила] *[http://in360.ru/panoblog/kamennayamogila/ Панорамска виртуелна обиколка на Камената могила] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Мегалити]] [[Категорија:Запорошка Област]] [[Категорија:Археологија на Украина]] [[Категорија:МСЗП-Категорија III]] 08etdcuq0ocn05cfo9pt5nmaotj09ag 0 1186551 5578017 5012215 2026-06-16T21:33:54Z Carshalton 30527 /* Наводи */ 5578017 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Ашраф Хакими | image = [[Податотека:Por-Mar (3) (cropped).jpg|200px]] | image_size = | caption = | fullname = Ашраф Хакими Мух<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ffmadrid.es/pnfg/NBdd_DesDocumento?cod_primaria=3001256&cod_documento=1005498&descargar=0|title=Censo Electoral Transitorio Futbolistas mayores de 18 años|trans-title=Census of over-18 footballers|publisher=[[Madrid Football Federation|FFMadrid]]|language=es|date=23 September 2016|accessdate=6 September 2017}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1998|11|4|df=y}}<ref name=FIFA>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |title=FIFA Club World Cup UAE 2017: List of players: Real Madrid CF |publisher=FIFA |format=PDF |page=5 |date=16 December 2017 |accessdate=23 December 2017 |archive-date=2017-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171223004345/http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |url-status=dead }}</ref> | birth_place = [[Мадрид]], [[Шпанија]] | nationality = {{flagsport|MAR}} [[Мароко]] | height = 1.77 m<ref name=FIFA/> | position = [[Одбранбен играч (фудбал)|десен бек]] | currentclub = {{Fb team Real Madrid}} | clubnumber = 2 | youthyears1 = 2005–2006 | youthclubs1 = [[ЦД Колонија Офигеви|Офигеви]] | youthyears2 = 2006–2016 | youthclubs2 = {{Fb team Real Madrid}} | years1 = 2016–2017 | clubs1 = {{Fb team Real Madrid Castilla}} | caps1 = 28 | goals1 = 1 | years2 = 2017– | clubs2 = {{Fb team Real Madrid}} | caps2 = 9 | goals2 = 2 | years3 = 2018–2020 | clubs3 = →{{Fb team Borussia Dortmund}} | caps3 = 54 | goals3 = 7 | years4 = 2020-2021 | clubs4 = {{Fb team Inter}} | caps4 = 34 | goals4 = 7 | years5 = 2021- | clubs5 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | caps5 = 31 | goals5 = 4 | nationalyears1 = 2016 | nationalteam1 = {{знамеикона|Мароко}} [[Morocco national under-20 football team|Мароко 20]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2016 | nationalteam2 = {{знамеикона|Мароко}} [[Morocco national under-23 football team|Мароко 23]] | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2016– | nationalteam3 = {{знамеикона|Мароко}} [[Фудбалска репрезентација на Мароко|Мароко]] | nationalcaps3 = 48 | nationalgoals3 = 6 | club-update = 9 December 2017 | nationalteam-update = 11 November 2017 }} '''Ашраф Хакими Мух''' (роден на 4 ноември 1998 година), е [[Мароко|марокански]] [[фудбал]]ер, [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]] на [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]], и на [[Фудбалска репрезентација на Мароко|мароканската репрезентација]]. ==Технички одлики== Главно игра како [[Одбрана (фудбал)|десен бек]], но тој исто така може да игра и како [[Одбрана (фудбал)|централен дефанзивец]]. == Ран животот == Роден во [[Мадрид]] од родители со [[Мароко|мароканско]] потекло, Хакими се приклучил во младите категории на [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] во 2006 година, од ЦД Колонија Офигеви, на возраст од осум години. == Клупска кариера == == Репрезентативна кариера == По настапите за младите селекиции на [[Фудбалска репрезентација на Мароко|Мароко]] под-17 и под-20 години, Ашрав го направил своето деби за селекцијата под-23 години на 5 јуни 2016 година, во пријателски натпревар против фудбалската репрезентација на [[Фудбалска репрезентација на Камерун|Камерун]] со победа од 1-0.Тој го направил своето сениорско деби на 11 октомври,  со влегувањето како замена за Фудад Чафик во победата од 4-0 против [[Фудбалска репрезентација на Канада|Канада]]. == Наводи == {{наводи}} {{Navboxes |title=[[Слика:UEFA Champions League logo 2.svg|20px]] Титули во Лигата на шампионите [[Слика:UEFA Champions League logo 2.svg|20px]] |bg= #FFFFFF |fg= #002C5F |list1= {{Париз Сен Жермен-Шампион на Европа 2025}} }} {{Состав на Мароко на СП фудбал 2018}} {{Состав на Мароко на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Хакими, Ашраф}} [[Категорија:Родени во 1998 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Марокански фудбалери]] [[Категорија:Шпански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Реал Мадрид]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Борусија Дортмунд]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Интер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Париз Сен Жермен]] fymla0nhics59aaea3gm06snm4wh08i 5578021 5578017 2026-06-16T21:36:51Z Carshalton 30527 5578021 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Ашраф Хакими | image = [[Податотека:Por-Mar (3) (cropped).jpg|200px]] | image_size = | caption = | fullname = Ашраф Хакими Мух<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ffmadrid.es/pnfg/NBdd_DesDocumento?cod_primaria=3001256&cod_documento=1005498&descargar=0|title=Censo Electoral Transitorio Futbolistas mayores de 18 años|trans-title=Census of over-18 footballers|publisher=[[Madrid Football Federation|FFMadrid]]|language=es|date=23 September 2016|accessdate=6 September 2017}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1998|11|4|df=y}}<ref name=FIFA>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |title=FIFA Club World Cup UAE 2017: List of players: Real Madrid CF |publisher=FIFA |format=PDF |page=5 |date=16 December 2017 |accessdate=23 December 2017 |archive-date=2017-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171223004345/http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |url-status=dead }}</ref> | birth_place = [[Мадрид]], [[Шпанија]] | nationality = {{flagsport|MAR}} [[Мароко]] | height = 1.77 m<ref name=FIFA/> | position = [[Одбранбен играч (фудбал)|десен бек]] | currentclub = {{Fb team Real Madrid}} | clubnumber = 2 | youthyears1 = 2005–2006 | youthclubs1 = [[ЦД Колонија Офигеви|Офигеви]] | youthyears2 = 2006–2016 | youthclubs2 = {{Fb team Real Madrid}} | years1 = 2016–2017 | clubs1 = {{Fb team Real Madrid Castilla}} | caps1 = 28 | goals1 = 1 | years2 = 2017–2020 | clubs2 = {{Fb team Real Madrid}} | caps2 = 9 | goals2 = 2 | years3 = 2018–2020 | clubs3 = →{{Fb team Borussia Dortmund}} | caps3 = 54 | goals3 = 7 | years4 = 2020–2021 | clubs4 = {{Fb team Inter}} | caps4 = 34 | goals4 = 7 | years5 = 2021– | clubs5 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | caps5 = 128 | goals5 = 19 | nationalyears1 = 2016 | nationalteam1 = {{flagsport|MAR}} [[Morocco national under-20 football team|Мароко 20]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2016 | nationalteam2 = {{flagsport|MAR}} [[Morocco national under-23 football team|Мароко 23]] | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2016– | nationalteam3 = {{flagsport|MAR}} [[Фудбалска репрезентација на Мароко|Мароко]] | nationalcaps3 = 97 | nationalgoals3 = 11 }} '''Ашраф Хакими Мух''' (роден на 4 ноември 1998 година), е [[Мароко|марокански]] [[фудбал]]ер, [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]] на [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]], и на [[Фудбалска репрезентација на Мароко|мароканската репрезентација]]. ==Технички одлики== Главно игра како [[Одбрана (фудбал)|десен бек]], но тој исто така може да игра и како [[Одбрана (фудбал)|централен дефанзивец]]. == Ран животот == Роден во [[Мадрид]] од родители со [[Мароко|мароканско]] потекло, Хакими се приклучил во младите категории на [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] во 2006 година, од ЦД Колонија Офигеви, на возраст од осум години. == Клупска кариера == == Репрезентативна кариера == По настапите за младите селекиции на [[Фудбалска репрезентација на Мароко|Мароко]] под-17 и под-20 години, Ашрав го направил своето деби за селекцијата под-23 години на 5 јуни 2016 година, во пријателски натпревар против фудбалската репрезентација на [[Фудбалска репрезентација на Камерун|Камерун]] со победа од 1-0.Тој го направил своето сениорско деби на 11 октомври,  со влегувањето како замена за Фудад Чафик во победата од 4-0 против [[Фудбалска репрезентација на Канада|Канада]]. == Наводи == {{наводи}} {{Navboxes |title=[[Слика:UEFA Champions League logo 2.svg|20px]] Титули во Лигата на шампионите [[Слика:UEFA Champions League logo 2.svg|20px]] |bg= #FFFFFF |fg= #002C5F |list1= {{Париз Сен Жермен-Шампион на Европа 2025}} }} {{Состав на Мароко на СП фудбал 2018}} {{Состав на Мароко на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Хакими, Ашраф}} [[Категорија:Родени во 1998 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Марокански фудбалери]] [[Категорија:Шпански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Реал Мадрид]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Борусија Дортмунд]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Интер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Париз Сен Жермен]] 3ybpcdkvyeseucfjluhvac950ey8qtu 5578022 5578021 2026-06-16T21:37:19Z Carshalton 30527 5578022 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Ашраф Хакими | image = [[Податотека:Por-Mar (3) (cropped).jpg|200px]] | image_size = | caption = | fullname = Ашраф Хакими Мух<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ffmadrid.es/pnfg/NBdd_DesDocumento?cod_primaria=3001256&cod_documento=1005498&descargar=0|title=Censo Electoral Transitorio Futbolistas mayores de 18 años|trans-title=Census of over-18 footballers|publisher=[[Madrid Football Federation|FFMadrid]]|language=es|date=23 September 2016|accessdate=6 September 2017}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1998|11|4|df=y}}<ref name=FIFA>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |title=FIFA Club World Cup UAE 2017: List of players: Real Madrid CF |publisher=FIFA |format=PDF |page=5 |date=16 December 2017 |accessdate=23 December 2017 |archive-date=2017-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171223004345/http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |url-status=dead }}</ref> | birth_place = [[Мадрид]], [[Шпанија]] | nationality = {{flagsport|MAR}} [[Мароко]] | height = 1.77 m<ref name=FIFA/> | position = [[Одбранбен играч (фудбал)|десен бек]] | currentclub = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | clubnumber = 2 | youthyears1 = 2005–2006 | youthclubs1 = [[ЦД Колонија Офигеви|Офигеви]] | youthyears2 = 2006–2016 | youthclubs2 = {{Fb team Real Madrid}} | years1 = 2016–2017 | clubs1 = {{Fb team Real Madrid Castilla}} | caps1 = 28 | goals1 = 1 | years2 = 2017–2020 | clubs2 = {{Fb team Real Madrid}} | caps2 = 9 | goals2 = 2 | years3 = 2018–2020 | clubs3 = →{{Fb team Borussia Dortmund}} | caps3 = 54 | goals3 = 7 | years4 = 2020–2021 | clubs4 = {{Fb team Inter}} | caps4 = 34 | goals4 = 7 | years5 = 2021– | clubs5 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | caps5 = 128 | goals5 = 19 | nationalyears1 = 2016 | nationalteam1 = {{flagsport|MAR}} [[Morocco national under-20 football team|Мароко 20]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2016 | nationalteam2 = {{flagsport|MAR}} [[Morocco national under-23 football team|Мароко 23]] | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2016– | nationalteam3 = {{flagsport|MAR}} [[Фудбалска репрезентација на Мароко|Мароко]] | nationalcaps3 = 97 | nationalgoals3 = 11 }} '''Ашраф Хакими Мух''' (роден на 4 ноември 1998 година), е [[Мароко|марокански]] [[фудбал]]ер, [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]] на [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]], и на [[Фудбалска репрезентација на Мароко|мароканската репрезентација]]. ==Технички одлики== Главно игра како [[Одбрана (фудбал)|десен бек]], но тој исто така може да игра и како [[Одбрана (фудбал)|централен дефанзивец]]. == Ран животот == Роден во [[Мадрид]] од родители со [[Мароко|мароканско]] потекло, Хакими се приклучил во младите категории на [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] во 2006 година, од ЦД Колонија Офигеви, на возраст од осум години. == Клупска кариера == == Репрезентативна кариера == По настапите за младите селекиции на [[Фудбалска репрезентација на Мароко|Мароко]] под-17 и под-20 години, Ашрав го направил своето деби за селекцијата под-23 години на 5 јуни 2016 година, во пријателски натпревар против фудбалската репрезентација на [[Фудбалска репрезентација на Камерун|Камерун]] со победа од 1-0.Тој го направил своето сениорско деби на 11 октомври,  со влегувањето како замена за Фудад Чафик во победата од 4-0 против [[Фудбалска репрезентација на Канада|Канада]]. == Наводи == {{наводи}} {{Navboxes |title=[[Слика:UEFA Champions League logo 2.svg|20px]] Титули во Лигата на шампионите [[Слика:UEFA Champions League logo 2.svg|20px]] |bg= #FFFFFF |fg= #002C5F |list1= {{Париз Сен Жермен-Шампион на Европа 2025}} }} {{Состав на Мароко на СП фудбал 2018}} {{Состав на Мароко на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Хакими, Ашраф}} [[Категорија:Родени во 1998 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Марокански фудбалери]] [[Категорија:Шпански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Реал Мадрид]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Борусија Дортмунд]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Интер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Париз Сен Жермен]] r94farrnldb2wk8ee1w253yomtjcatv 3 1188922 5577916 5575803 2026-06-16T13:52:03Z Jtasevski123 69538 /* Испратена е-пошта */ ново заглавие 5577916 wikitext text/x-wiki {{добредојде}}--[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 17:21, 5 февруари 2018 (CET) == Уредник == Здраво, ти ги доделив правата на уредник, со што сега твоите уредувања на Википедија ќе бидат одобрувани автоматски. Ова е последица на твоите одлични уредувања во изминатиот период. Само продолжи понатаму со исто темпо :) --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:20, 11 март 2018 (CET) == Почеток на регионалниот натпревар СИЕ Пролет 2018 == Здраво, во текот од 21 март до 31 мај ќе се одржува регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2018“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници по однапред предложени списоци. Се разбира, дозволено е и пишување статии надвор од предложените списоци на заедниците. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/СИЕ Пролет 2018|проектната страница за натпреварот]] и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 22:13, 19 март 2018 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B8&oldid=3695825 --> == Награда од уредувачки натпревар „1000 статии што секоја Википедија мора да ги има“ == Почитуван корисник, 19user99 , би сакал да ве информирам дека сте добитник на награда за второ место, како и награда за најмногу нови статии на веќезавршениот уредувачки натпревар „1000 статии што секоја Википедија мора да ги има“, за повеќе информации околу подигањето на наградата на следниот мејл: vanderzilson@gmail.com ,при што накнадно ќе се договориме околу примопредавањето. ([[User:Иван Ж|Иван Ж]] <small>([[User talk:Иван Ж|разговор]])</small> 09:48, 21 март 2018 (CET)) == Награда од уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2018“ == Почитуван корисник 19user99, би сакал да ве изветам дека сте добитник на две награди од уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2018“, односно награда како третоопласиран и награда за најмногу уредени статии од различни земји. Наградите можете да ги подигнете од 23.07.2018 во Сивус Инкубаторот од 8-14 часот. ([[User:Иван Ж|Иван Ж]] <small>([[User talk:Иван Ж|разговор]])</small> 09:23, 24 јули 2018 (CEST)) == Земете учество во натпреварот за средување на статии на нашата Википедија == Здраво, еден месец со почеток од 1 септември ќе трае уредувачкиот натпревар „Временски периоди“, чија цел е да се средат илјадниците постоечки статии поврзани со години, векови, години во области и слично. За натпреварот се обезбедени и награди. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/Временски периоди|проектната страница за натпреварот]] и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 21:00, 2 септември 2018 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&oldid=3770364 --> == Регионален натпревар СИЕ Пролет 2019 == Здраво, во периодот од 21 март до 20 април ќе се одржува регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2019“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници по однапред предложени списоци. Се разбира, дозволено е и пишување статии надвор од предложените списоци на заедниците. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/СИЕ Пролет 2019|проектната страница за натпреварот]] и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&oldid=3770364 --> == Да ги средиме статиите за државите во светот == Здраво, те повикувам да се приклучиш на натпреварот „Држави во светот“ и да ги подобриме статиите за државите во светот во периодот од 1 до 31 јули, со кој сакаме да ги подобриме статиите за државите во светот на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/Држави во светот|проектната страница за натпреварот]] и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 16:44, 29 јуни 2019 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&oldid=3859671 --> == Нов уредувачки натпревар == Здраво, те повикувам да се приклучиш на натпреварот „Автомобили“ и да создадеме повеќе статии за автомобилските модели во периодот од 20 септември до 19 октомври, со кој сакаме да создадеме нови содржини за оваа тема на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/Автомобили|проектната страница за натпреварот]] и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија.--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 22:35, 17 септември 2019 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&oldid=3878916 --> == Ракомет == Здраво, како што во Македонија е особено популарен ракометот, а темата на Википедија е доста слабо покриено, дојдовме до идеја да организираме уредувачки натпревар на тема „Ракомет“, со цел да ги подобриме постоечките статии, но и да создадеме нови. Натпреварот ќе се одржува цел декември. Има обезбедено награди за учество во натпреварот. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/Ракомет|проектната страница за натпреварот]] и земи учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија.--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:23, 30 ноември 2019 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&oldid=3898255 --> == Земи учество во СИЕ Пролет 2021 == Здраво, во периодот од 1 до 30 април ќе се одржува регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2021“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници по однапред предложени списоци. Се разбира, дозволено е и пишување статии надвор од предложените списоци на заедниците. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја проектната страница за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија.[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 21:03, 3 април 2021 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&oldid=4491191 --> == Вики за човековите права 2023 == Почитувана 19user99, Сакам да ве известам дека го освоивте второто место на уредувачката седмица „Вики за човековите права 2023“ и освоивте ваучер од 3000 денари. Штом ќе го прочитате ова, ве молам пишете ми на nikolamilosevski.wiki@gmail.com за да разговараме за ваучерот и предавањето. Честитки и поздрав, Никола Милошевски Координатор на заедницата на Споделено знаење [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 16:44, 26 јуни 2023 (CEST) :Благодарам, се согласувам за утврдениот ваучер. Поздрав. [[User:19user99|19user99]] <small>([[User talk:19user99|разговор]])</small> 22:11, 30 јуни 2023 (CEST) == Земете учество во уредувачкиот натпревар на тема „Хемиски елементи и изотопи“. == Здраво 19user99, те повикувам да се приклучиш на натпреварот „Хемиски елементи и изотопи“ и да создадеме повеќе статии за хемиските елементи и изотопи во периодот од 10 февруари до 9 март, со кој сакаме да создадеме нови содржини за оваа тема на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/Хемиски елементи и изотопи|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:00, 18 февруари 2025 (CET) == Земете учество во СИЕ Пролет 2025 == Здраво 19user99, те повикувам да се приклучиш на регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2025“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2025|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 08:21, 1 април 2025 (CEST) :Здраво повторно, ако може да создадете страница за [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2025/евиденција|евиденција]]. Ако имате потешкотија со создавањето пишете овде во коментар за да ви помогнам. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:39, 7 април 2025 (CEST) == Правопис == Здраво, 19user9. Благодарам за трудот во преводите, но те молам внимавај на правописот. На пример, погрешно е „ТВ серија“, правилно е со цртичка „ТВ-серија“. Исто така, на Предмет на Википодатоци се става само насловот, а тоа во заградата нема потреба. Ова е така бидејќи тој наслов потоа се става на македонската верзија на Гугл. Види пример кај статијата „[[Ловец на умови (ТВ-серија)]]“ и нејзиниот [https://www.wikidata.org/wiki/Q25340152 Предмет на податоци]. Серии, филмови, книги итн., насловите се ставаат закосено со предлошката „Закосен наслов“. Повели официјалниот најнов [https://pravopis.mk/sites/default/files/Pravopis-2017.PDF Правопис на македонскиот јазик од 2017 година]. Те молам разгледај го и имај предвид кога ќе преведуваш во иднина. Поконкретно за правописот со цртичките, види од страницата 62. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:28, 24 мај 2025 (CEST) == Викисредба (29 мај 2025) == Добар ден 19user99, ве поканувам на третата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 29 мај во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (29 мај 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 09:43, 26 мај 2025 (CEST) == Земете учество во уредувачката седмица „Управување со отпад“ == Здраво 19user99, те повикувам да се приклучиш на уредувачката седмица на тема „[[Википедија:Управување со отпад|Управување со отпад]]“, која ќе трае од 2 до 8 јуни 2025. Прочитајте ја [[Википедија:Управување со отпад|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 09:43, 3 јуни 2025 (CEST) == Управување со отпад == Добар ден 19user99, добитничка сте на вредносен ваучер за уредувачкиот натпревар ''Управување со отпад,'' би ве замолил да ме исконтактирате на е-пошта: jovan@wikimedia.mk или да ми оставите ваша е-пошта за да се договориме околу тоа. Убав ден [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:35, 13 јуни 2025 (CEST) == Викисредба (30 јуни 2025) == Добар ден 19user99, ве поканувам на четвртата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 30 јуни во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (30 јуни 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:51, 27 јуни 2025 (CEST) == Статии без илустрација 2025 == Добар ден 19user19, ве повикувам да се приклучите на меѓународниот натпревар [[Википедија:Статии без илустрација 2025|Статии без илустрација 2025]], за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Натпреварот ќе трае од 1 јули сѐ до 31 август. Ако имате какви било прашања околу натпреварот можете да ме исконтактирате на мојата [[Разговор со корисник:Jtasevski123|разговорна страница]] или пак на [[Википедија:Статии без илустрација 2025|проектната страница]] за натпреварот. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:59, 1 јули 2025 (CEST) == Уредувачки маратон - Филм == Добар ден 19user99, ве повикувам да се приклучите на уредувачкиот маратон на тема '''„Филм“''' по повод меѓународната иницијатива '''[[metawiki:Wiki_Loves_Film|ВикиГоСакаФилмот]]'''. Маратонот е еднодневен, со што само ќе се вреднуваат статии создадени на 18 август, при што треба да одберете од наведениот [[metawiki:Wiki_Loves_Film/Articles|список]] и во опис да ставите #wikifilm. Една статија од новосоздадените ќе биде наградена со награда. Наградата ќе биде доделена јавно, во живо на [[Инстаграм]], преку извлекување. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки маратони - Филм|проектната страница]] за маратонот и земете учество. Ако имате какви било прашања слободно можете да ги поставите во одговор тука или да ми пишете на мојата разговорна страница. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 10:54, 18 август 2025 (CEST) == Контакт == Здраво 19user99, ти испратив е-пошта, би те замолил да ме исконтактираш на jovan@wikimedia.mk за да ти споделам некои информации. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:14, 10 септември 2025 (CEST) == Земете учество во уредувачкиот натпревар на тема „Европска книжевност“. == Здраво 19user99, те повикувам да се приклучиш на уредувачкиот натпревар „Европска книжевност“ кој ќе се одржи во периодот од 13 септември до 12 октомври, со кој сакаме да подобриме и создадеме нови содржини за оваа тема на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/Европска книжевност|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:27, 11 септември 2025 (CEST) == Викисредба (23 септември 2025) == Добар ден 19user99, ве поканувам на петата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 23 септември во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (23 септември 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 18:47, 21 септември 2025 (CEST) == Земете учество во уредувачката седмица „Риби“ == Здраво 19user99, те повикувам да се приклучиш на уредувачката седмица на тема „[[Википедија:Риби|Риби]]“, која ќе трае од 21 до 27 ноември 2025. Прочитајте ја [[Википедија:Риби|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме Википедија на македонски јазик. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:51, 19 ноември 2025 (CET) == Контакт == Добар ден, ви испратив е-пошта кога ќе бидете во можност проверете. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:59, 21 ноември 2025 (CET) == Уредувачки денови и викенди 2026 == Добар ден, започна предизвикот [[Википедија:Уредувачки денови 2026|уредувачки денови]] и [[Википедија:Уредувачки викенди 2026|викенди]] за 2026 година. Ве поканувам да се приклучите на предизвикот, со тоа што од оваа година наградите ќе бидат на месечно ниво каде што треба да се исполнат следните услови: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии '''од тековниот месец'''. Ако имате какви било прашања слободно обратете ми се на мојата разговорна страница! Пријатен ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:05, 5 јануари 2026 (CET) == Контакт == Добар ден, ви испратив е-пошта, кога ќе бидете во можност проверете. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 16:03, 15 јануари 2026 (CET) == Викисредба (9 февруари 2026) == Добар ден 19user99, ве поканувам на втората викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 9 февруари во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (9 февруари 2026)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на ''Google Maps''). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 09:32, 2 февруари 2026 (CET) == Земете учество во СИЕ Пролет 2026 == Здраво 19user99, те повикувам да се приклучиш на регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2026“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2026|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:49, 2 април 2026 (CEST) == Контакт == Добар ден, ви испратив е-пошта, кога ќе бидете во можност проверете. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 09:47, 14 април 2026 (CEST) == Испратена е-пошта == Добар ден, ти испратив е-пошта од jovan@wikimedia.mk, па штом си во можност провери. Убав ден. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:13, 12 јуни 2026 (CEST) == Испратена е-пошта == Добар ден, ти испратив е-пошта во врска со награди од уредувачки натпревари би те замолил да провериш. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:52, 16 јуни 2026 (CEST) hm71gz8hu10t446gmuy4togyw5y78x1 0 1201080 5578179 4467689 2026-06-17T11:58:52Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5578179 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}} '''''Кутија за пишување''''' ([[српски]]: ''Кутија за писање'') - краток [[роман]] на српскиот писател [[Милорад Павиќ]] од 1999 година. [[Податотека:Кутија за пишување.jpg|мини|Корицата на „Кутија за пишување“, издание на Народната библиотека на Србија, Белград, 2012.]] ==Содржина== Книгата се состои од следниве делови:<ref>Милорад Павић, ''Кутија за писање''. Београд: Народна библиотека Србије, 2012.</ref> * Опис на кутијата за пишување * Прв дел: Горната рамнина на кутијата за пишување * Втор дел: Средната рамнина на кутијата за пишување * Трет дел: Долната рамнина на кутијата за пишување * Post Scriptum ===Опис на кутијата за пишување=== Во воведниот дел, авторот опишува како ја добил кутијата за пишување: Неа ја купил кон крајот на [[XX век]] од еден келнер во [[Будва]], по цена од илјада [[Германска марка|германски марки]]. Кутијата потекнувала од [[19 век]] и служела за чување на [[Брод (пловило)|бродскиот]] дневник, а кон крајот на 20 век повторно се нашла на [[море]], но нејзиниот сопственик не се вратил назад. Нејзините димензии биле 51 х 27 х 17,5 [[Сантиметар|сантиметри]], а се состоела од три нивоа со вкупно 15 фиоки и прегради.<ref>Милорад Павић, ''Кутија за писање''. Београд: Народна библиотека Србије, 2012, стр. 9-11.</ref> ===Прв дел: Горната рамнина на кутијата за пишување=== Во поклопецот со [[месинг]]ено [[сонце]] се наоѓале 48 разгледници од [[Париз]], адресирани но неиспратени, од кои може да се согледа следнава приказна: Лили отишла во продавница за [[крзно]], придружена од нејзината сестра Ева. Таму, таа одбрала скапа бунда, а потоа се вратила во продавницата со својот љубовник, кој ја платил бундата. Откако изнајмила стан, Лили се вратила во продавницата со својот сопруг, Адам, кој повторно ја платил бундата и на тој начин Лили и продавачот заработиле многу [[пари]]. Тогаш, Лили ги напуштала сопругот и љубовникот; во една книжарница здогледала оглас што го напишало некое момче и одлучила да се сретне со него.<ref>Милорад Павић, ''Кутија за писање''. Београд: Народна библиотека Србије, 2012, стр. 13-35.</ref> ===Втор дел: Средната рамнина на кутијата за пишување=== Во фиоката од [[Орев|ореово]] дрво се наоѓал ракопис на [[српски јазик]], напишан во Париз, во кој едно момче ги опишува своите доживувања: Со помош на огласот во книжарницата, тој се запознал со Лили и почнале заедно да учат, а по некое време тој ненадејно исчезнал. Лили открила каде заминал и го посетила во неговата вила, во близината на [[Солун]], каде страсно воделе љубов. Потоа, тие се вратиле во Париз, каде Лили дипломирала на градежниот факултет, по што тој повторно исчезнал. Понатаму, во овој дел од кутијата, во комората обложена со зелена [[свила]], се наоѓал бродски дневник, речиси празен, во кои биле опишани [[сон]]иштата на некој патник кој патувал со грчкиот [[Брод (пловило)|брод]] „Исидор“ во 1997 година. Исто така, во комората обложена со платно се наоѓал лист со испечатена [[електронска пошта]] во кое Лили ја известува Ева дека добила писмо од нејзиниот љубовник, Тимотеј, кој војувал во [[Босна]].<ref>Милорад Павић, ''Кутија за писање''. Београд: Народна библиотека Србије, 2012, стр. 37-66.</ref> ===Трет дел: Долната рамнина на кутијата за пишување=== Овој дел содржел лента од [[телефон]]ска секретарка, со следниве пораки: Тимотеј се наоѓал во Босна, со својот одред при што еден војник се обидел да го убие. Тогаш, тој дезертирал и се вратил во [[Белград]], а потоа избегал во [[Италија]], каде се заколнал дека ќе го заборави мајчиниот [[јазик]]. Во Италија, тој работел физичка работа, а потоа возел [[камион]] и така пребегал во [[Франција]], каде се упатил во Париз кај Лили. Во надворешната фиока на овој дел се наоѓале 53 страници од непозната [[книга]] во која Лили ја известува Ева за нејзините доживувања со Тимотеј. Таа се јавил на оглас во кој се барала професорка по [[гитара]] и тогаш повторно се сретнала со Тимотеј. Потоа, тие заминале во [[Котор]], во неговата семејна [[куќа]], каде се наоѓале портретите на неговата мајка Катена и нејзината сестра Анастасија. Таму, Лили ја слушнала приказната за судбината на двете жени кои живееле заедно во куќата: Додека Катена била бремена, нејзиниот сопруг започнал љубовна врска со Анастасија и сестрите закажале двобој во кој погинала Катена, а Анастасија продолжила да се грижи за Тимотеј. За време на престојот во куќата, Тимотеј ја облекол Лили во облеката на неговата тетка и таа почнала неверојатно да личи на неа. Еднаш, откако воделе љубов, на Лили наеднаш ѝ побелела косата, а таа заличила на Катена. Тогаш, Тимотеј ја продал куќата, а Лили си заминала во Париз.<ref>Милорад Павић, ''Кутија за писање''. Београд: Народна библиотека Србије, 2012, стр. 67-112.</ref> ===Post Scriptum=== Купувачот на кутијата за пишување повторно се сретнал со нејзиниот продавач (келнерот Ставра), во Котор. Тој му раскажал дека кутијата ја добил од сопственикот додека служел како бармен на бродот „Исидор“. Исто така, Ставра му дал 500 германски марки што му ги платила непозната жена од Франција, со молба да му ја продаде кутијата на писателот, занејќи дека тој ќе напише книга за неа.<ref>Милорад Павић, ''Кутија за писање''. Београд: Народна библиотека Србије, 2012, стр. 113-119.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Милорад Павиќ]] [[Категорија:Српски романи]] [[Категорија:Книги од 1999 година]] 8hlmab2wuk0d2o01v6ka92vz6xvkx9x 10 1203386 5578000 4419727 2026-06-16T20:34:29Z Carshalton 30527 5578000 wikitext text/x-wiki {{National squad | name = Состав на Мароко на Светското првенство 2018 | bg = #C1272D | fg = white | bordercolor = #006233 | country = Мароко | comp link = Светско првенство во фудбал 2018 | comp = СП 2018 | p1 = [[Јасин Буну|Буну]] | p2 = [[Ашраф Хакими|Хакими]] | p3 = [[Хамза Мендил|Мендил]] | p4 = [[Мануел да Коста (фудбалер)|Да Коста]] | p5 = [[Меди Бенатија|Бенатија]] {{Капитен}} | p6 = [[Ромен Саис|Саис]] | p7 = [[Хаким Зијех|Зијех]] | p8 = [[Карим Ел Ахмади|Ел Ахмади]] | p9 = [[Ајуб Ел Кааби|Ел Кааби]] | p10 = [[Јунес Белханда|Белханда]] | p11 = [[Фајсал Фајр|Фајр]] | p12 = [[Мунир Мохамеди|Мунир]] | p13 = [[Халид Бутаиб|Бутаиб]] | p14 = [[Мбарк Бусуфа|Бусуфа]] | p15 = [[Јусеф Аит Бенасер|Аит Бенасер]] | p16 = [[Нордин Амрабат|Н. Амрабат]] | p17 = [[Набил Дирар|Дирар]] | p18 = [[Амине Харит|Харит]] | p19 = [[Јусеф Ен-Несири|Ен-Несири]] | p20 = [[Азиз Буадуз|Буадуз]] | p21 = [[Софијан Амрабат|С. Амрабат]] | p22 = [[Ахмед Реда Тањаути|Тањаути]] | p23 = [[Мехди Карсела|Карсела]] | coach = [[Ерве Ренар|Ренар]] }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за состави на фудбалската репрезентација на Мароко|СП 2026]] [[Категорија:Предлошки за земјите учеснички на СП 2026|Мароко]] </noinclude> 9wan82dfhyty39tm9mdfa5jy3cv2j34 5578135 5578000 2026-06-17T10:20:38Z Anas1712 12020 ситна поправка 5578135 wikitext text/x-wiki {{National squad | name = Состав на Мароко на Светското првенство 2018 | bg = #C1272D | fg = white | bordercolor = #006233 | country = Мароко | comp link = Светско првенство во фудбал 2018 | comp = СП 2018 | p1 = [[Јасин Буну|Буну]] | p2 = [[Ашраф Хакими|Хакими]] | p3 = [[Хамза Мендил|Мендил]] | p4 = [[Мануел да Коста (фудбалер)|Да Коста]] | p5 = [[Меди Бенатија|Бенатија]] {{Капитен}} | p6 = [[Ромен Саис|Саис]] | p7 = [[Хаким Зијех|Зијех]] | p8 = [[Карим Ел Ахмади|Ел Ахмади]] | p9 = [[Ајуб Ел Кааби|Ел Кааби]] | p10 = [[Јунес Белханда|Белханда]] | p11 = [[Фајсал Фајр|Фајр]] | p12 = [[Мунир Мохамеди|Мунир]] | p13 = [[Халид Бутаиб|Бутаиб]] | p14 = [[Мбарк Бусуфа|Бусуфа]] | p15 = [[Јусеф Аит Бенасер|Аит Бенасер]] | p16 = [[Нордин Амрабат|Н. Амрабат]] | p17 = [[Набил Дирар|Дирар]] | p18 = [[Амине Харит|Харит]] | p19 = [[Јусеф Ен-Несири|Ен-Несири]] | p20 = [[Азиз Буадуз|Буадуз]] | p21 = [[Софијан Амрабат|С. Амрабат]] | p22 = [[Ахмед Реда Тањаути|Тањаути]] | p23 = [[Мехди Карсела|Карсела]] | coach = [[Ерве Ренар|Ренар]] }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за состави на фудбалската репрезентација на Мароко|СП 2018]] [[Категорија:Предлошки за земјите учеснички на СП 2018|Мароко]] </noinclude> 652zxpf9hbba3xrw26pc2pvqveg8plo 0 1207679 5577992 5465732 2026-06-16T19:52:21Z P.Nedelkovski 47736 поврзано 5577992 wikitext text/x-wiki [[File:DJI_Phantom_2_Vision+_V3_hovering_over_Weissfluhjoch_(cropped).jpg|мини|На [//en.wikipedia.org/wiki/DJI_(company) DJI] [//en.wikipedia.org/wiki/Phantom_(UAV) Фантом] UAV за комерцијални и рекреативни [//en.wikipedia.org/wiki/Aerial_photography воздушна фотографија]]] [[File:Onyxstar_Fox-C8_XT_xender_360.jpg|мини|AltiGator цивилно летало OnyxStar Fox-C8 XT во лет]] [[File:VRT 300 on MAKS 2017.jpg|мини|Руски товар беспилотни летала [[VRT-300]]]] [[File:Anakonda_2012_03.jpg|мини|UAV започне од воздух-напојува [//en.wikipedia.org/wiki/Aircraft_catapult катапулт] ]] '''Беспилотнo леталo''' ('''БЛ'''), '''беспилотник''' или '''дрон''' — [[Воздухоплов|авионски]] или [[хеликоптер|хеликоптерски]] вид на [[летало]] без човечки воздухопловец во леталото. БЛ е составен дел на беспилотниот летачки систем (UAS); кои вклучуваат беспилотно летало, копнен контролер, како и систем на општење меѓу нив. Летот на БЛ може да се врши со различни степени на автономија: или под далечински управувач со човечки оператор или самостојно од страна на вграден процесор.<ref name="ICAO's circular 328 AN/190">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.icao.int/Meetings/UAS/Documents/Circular%20328_en.pdf|title=ICAO's circular 328 AN/190 : Unmanned Aircraft Systems|publisher=ICAO|accessdate=3 February 2016|archive-date=2017-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20170207132523/http://www.icao.int/Meetings/UAS/Documents/Circular%20328_en.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Поврзано== * [[Квадрокоптер]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://drone.gov.mk/ Портал за беспилотни летала (дронови) на Агенција за цивилно воздухопловство на Македонија] — допуштени и недопуштени подрачја, добивање на дозвола, известувања, услови за летање и др. информации [[Категорија:Вградени системи]] [[Категорија:Нови технологии]] [[Категорија:Роботика]] [[Категорија:Беспилотни летала]] [[Категорија:Безжично општење]] ho0umspppft0eejja2ck5buvetwdbbe 0 1208226 5577993 3780013 2026-06-16T19:53:29Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5577993 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Беспилотно летало]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] pdvw2lr8x3qhrnrlx8ho7pnuxxbqp27 0 1218833 5577989 5569996 2026-06-16T19:09:15Z ~2026-31990-13 133665 Точниот капацитет на салата е 2,600 5577989 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија ракометен клуб | clubname = РК Еурофарм Пелистер | image = HCPelisterLogo.png | full name = Ракометен клуб<br> Еурофарм Пелистер | founded = {{Start date and age|df=yes|2011}} | ground = [[Спортска сала Боро Чурлевски]] | capacity = 2,600 | owner = | chairman = Зоран Стерјев | manager = {{знамеикона|МКД}} [[Стевче Алушевски]] | league = [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|Супер лига на Македонија]] | season = 2024/25 | position = 1. место | website = https://www.rkeurofarmpelister.com/ | colour1 = green | colour2 = white | pattern_la1 = _white_stripes | pattern_b1 = _jomainter19gw | pattern_ra1 = _white_stripes | pattern_sh1 = _jomafootballwhitelogo | leftarm1 = 008000 | body1 = | rightarm1 = 008000 | shorts1 = 008000 | pattern_la2 = | pattern_b2 = _jomatiger4brb | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _jomafootballwhitelogo | leftarm2 = 000000 | body2 = | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 0033FF }} '''РК Еурофарм Пелистер''' (познат и како '''РК Пелистер''') — [[ракомет]]ен клуб од [[Битола]], [[Македонија]]. Првичниот клуб [[РК Пелистер]] е основан во 1955 година, додека денешното правно лице РК Еурофарм Пелистер е основан во 2011 година. Моментално се натпреварува во [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|македонската супер лига]]. == Историја == РК Пелистер е првиот основан ракометен клуб во Македонија, формиран во 1946 година под името [[Пелагонија]]. Потоа, во 1955 година, го променил името во Пелистер. 1960-тите години биле многу успешни, освојувајќи 4 шампионски титули почнувајќи од 1960 година до последната во 1969 година. Клубот освоил уште три титули во 1970-тите. Во 1980-тите, сезоната 1981 година била последната успешна, кога го освоил осмиот шампионски трофеј. Од сезоната 1983/84, Пелистер започнал редовно да учествува во [[Првенство на Југославија во ракомет|првенството на Југославија]]. Во 1985 година завршил на третото место и бил вицешампион во следните две сезони (1986/87 и 1987/88) зад доминантниот клуб [[РК Металопластика Шабац|Металопластика]]. Во тој период станал популарен слоганот „Кој не играл во Битола, не знае што е вистинска поддршка“, кој го изјавиле личности како [[Владо Шола]], [[Лино Червар]] и [[Златан Сарачевиќ]]. Пелистер станал првиот македонски клуб што заиграл во европските натпреварувања. Во 1986 година го победил грчкиот Филипос, но потоа загубил во осминафиналето од [[Атлетико Мадрид]], со севкупен резултат 34-38, и покрај победата на домашен терен од 24-19. Во сезоната 1988/89 се пласирал во четвртфиналето на [[ЕХФ Купот]], победувајќи ги [[РК Строволос Никозија|Строволос Никозија]] и [[РК Баник|Баник]], пред да биде поразен од германскиот клуб Ворвертс. Првиот меч во Битола го добил со шест гола разлика (22-16), но во возвратниот натпревар во [[Берлин]] загубил со девет гола разлика (13-22). Со формирањето на [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|македонската супер лига]] во [[1992]] година, Пелистер станал најуспешен клуб во земјата, освојувајќи пет лигашки титули и пет куп титули во деценијата. Во 1996 година, Пелистер стигнал до полуфиналето на ЕХФ Купот на победниците на куповите, каде загубил со еден гол разлика од идниот шампион, [[ТБВ Лемго]]. Рекордни 7.000 гледачи присуствувале на реваншот во Битола. Дополнително, уште еден доказ за доминацијата на Пелистер во тој период е тоа што седум играчи од македонската репрезентација на [[Светско првенство во ракомет за мажи 1999|Светското првенство 1999]] во Египет играле за клубот. Најуспешен европски настап, Пелистер забележал во сезоната 2001/02, кога учествувал во [[ЕХФ Челинџ Куп]]от. Прво, забележал победа во третото коло, победувајќи го [[Зилант Казан]] и се пласирал во четвртото коло, каде го победил [[РК Париз Сен-Жермен|Парис Сент Жермен]]. Во четвртфиналето го совладал [[ГАС Килкис]] со вкупен резултат 52-51, пласирајќи се во полуфиналето каде за противник го имал [[РК Фредериксберг|Фредериксберг]]. Пелистер издвојувал победа во полуфиналето на драматичен начин во Битола, кога [[Наумче Мојсоски]] постигнал гол во последните секунди од натпреварот за да го изедначи севкупниот резултат, преминувајќи понатаму преку пенал-серија со конечен резултат 61-60. Во финалето, Пелистер загубил од [[Скерн Хандболд]], но и во тој дуел забележал победа на домашен терен од седум гола разлика. Во 2005 година, [[Трифун Костовски]] со Кометал станал спонзор на клубот, враќајќи ги славните денови и освојувајќи уште еден двоен трофеј, и шести шампионски трофеј во домашното првенство, што претставувало рекорд во тоа време. Меѓутоа, успехот бил краткотраен бидејќи Кометал го напуштил клубот по таа сезона. Потоа, Пелистер бил погоден од финансиски проблеми и се борел да го постигне истиот успех. На 29 ноември 2019 година бил потпишан договор за заедничко сопствеништво помеѓу сопствениците на РК Еурофарм Работник (создаден во 2011 година чиј сопственик бил [[Еурофарм]]) и РК Пелистер (чиј сопственик била [[општина Битола]]). Според договорот, РК Еурофарм Работник ќе го промени името во Еурофарм Пелистер 2, а оригиналниот РК Пелистер ќе го промени името во Еурофарм Пелистер. Еурофарм Пелистер ќе биде водечкиот клуб со високи европски амбиции, додека Еурофарм Пелистер 2 ќе биде развоен клуб исполнет со млади ракометни играчи од Битола и цела Македонија. Комбинацијата на силен спонзор и спортски бренд познат низ поранешна [[Југославија]] целосно се оствари преку договорот со градската администрација во 2020 година. Еурофарм Пелистер веќе ја надмина домашната рамка, играше во ЕХФ Лигата на шампионите и постави контури на тим кој може да ги врати трофеите во арената „Боро Чурлевски“. Ова било официјално остварено во мај 2023 година, кога клубот бил крунисан за шампион на Македонската Суперлига по прв пат по 18 години. Последната титула во македонскиот шампионат, Еурофарм Пелистер ја освоил на 8 јуни 2025 година откако во последното коло за сезоната 2024-25 го совлада директниот конкурент [[РК Вардар|РК Вардар 1961]] со 30-32 во [[СЦ „Јане Сандански“ - Скопје|салата Јане Сандански]] во [[Скопје]]. ==Состав== :''Состав за сезоната 2025/26.'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Голмани *{{0}}1 {{знамеикона|МКД}} [[Никола Митревски]] * 24 {{знамеикона|МКД}} [[Давид Брестовац]] * 32 {{знамеикона|ИРН}} [[Саид Хеидарирад]] ;Леви крила *{{0}}2 {{знамеикона|МКД}} [[Дејан Манасков]] *{{0}}8 {{знамеикона|МКД}} [[Цветан Кузманоски]] * 33 {{знамеикона|МКД}} [[Петар Атанасијевиќ]] ;Десни крила *{{0}}7 {{знамеикона|БРА}} [[Рудолф Хекберт]] * 17 {{знамеикона|СРБ}} [[Богдан Радивојевиќ]] ;Пивоти *{{0}}6 {{знамеикона|МКД}} [[Самоил Ристевски]] * 11 {{знамеикона|ЕГИ}} [[Халед Валид]] * 44 {{знамеикона|МКД}} [[Жарко Пешевски]] {{Col-2}} ;Леви бекови * 15 {{знамеикона|СЛО}} [[Ник Хенигман]] * 18 {{знамеикона|МКД}} [[Филип Кузмановски]] ([[капитен|к]]) * 20 {{знамеикона|СРБ}} [[Илија Абутовиќ]] * 88 {{знамеикона|МКД}} [[Павле Атанасијевиќ]] ;Средни бекови *{{0}}9 {{знамеикона|СЛО}} [[Домен Тајник]] * 23 {{знамеикона|МКД}} [[Мирче Калајџиески]] * 77 {{знамеикона|БИХ}} [[Алем Хаџиќ]] ;Десни бекови *{{0}}3 {{знамеикона|СЛО}} [[Нејц Цехте]] *{{0}}4 {{знамеикона|ПОЛ}} [[Анџеј Видомски]] * 71 {{знамеикона|ТУН}} [[Усама Хосни]] {{Col-end}} ===Стручен штаб=== {| class="wikitable" |- ! Позиција !! Име |- | '''Главен тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Стевче Алушевски |- | '''Помошник тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Алексо Лембанов |- | '''Помошник тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Александар Марковски |- | '''Тренер на голмани''' || {{знамеикона|МКД}} Ице Соколески |- | '''Физиотерапевт''' || {{знамеикона|МКД}} Небојша Василевски |- | '''Физиотерапевт''' || {{знамеикона|МКД}} Николче Митревски |- | '''Тим асистент''' || {{знамеикона|МКД}} Дамјан Николовски |} === Управа === {| class="wikitable" |+ !Позиција !Име |- |'''Спортски директор''' |{{знамеикона|МКД}} Звонко Шундовски |- |'''Претседател''' |{{знамеикона|МКД}} Зоран Стерјев |- |'''Потпретседател''' |{{знамеикона|МКД}} Бојан Стерјев |} ==Успеси== * '''[[Суперкуп на Македонија (ракомет)|Суперкуп на Македонија]] (3)''' '''Победник [[File:Simple gold cup.svg|16px]]:''' 2021, 2022 и 2025 * [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|'''Македонска Ракометна Супер Лига''']] '''(9)''' '''Победник [[File:Simple gold cup.svg|16px]]:''' 1993, 1994, 1996, 1998, 2000, 2005, 2023, 2024 и 2025. * '''Македонска Републичка Лига (8)''' '''Победник [[File:Simple gold cup.svg|16px]]:''' 1961, 1966, 1968, 1969, 1970, 1971, 1979 и 1981. * '''[[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Куп на Македонија]] (5)''' '''Победник [[File:Simple gold cup.svg|16px]]:''' 1994, 1996, 1998, 1999 и 2005. == Надворешни врски == * [https://www.rkeurofarmpelister.com/ Официјално мрежно место на РК Еурофарм Пелистер] {{Македонска ракометна супер лига (мажи) |state=collapsed}} {{Шампиони на ракометната Супер лига на Македонија}} {{Шампиони на ракометниот Суперуп на Македонија}} [[Категорија:Ракометни клубови од Македонија|Еурофарм Работник]] 8begbvuihkesudutxscflgpcojvq0up 0 1230294 5578161 5577133 2026-06-17T11:26:02Z Gurther 105215 Одбиени последните 2 промени (од [[Специјална:Придонеси/~2026-35123-92|~2026-35123-92]]) и ја поврати преработката 5552692 на P.Nedelkovski 5578161 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Игра со карти | title = Бељот | subtitle = | image_link = [[Податотека:Poker-sm-242-Kc.png|100px]][[Податотека:Poker-sm-243-Qc.png|100px]] | image_caption = ''Бељот ромбељот на спати'' | alt_names = | type = адутска игра | players = 4 | ages = 8-80 | num_cards = 32 | deck = | play = обратно од стрелките на часовникот | card_rank = {{color|red|'''J 9 A 10 K Q 8 7 (адути)'''}} <br /> {{color|blue|'''A 10 K Q J 9 8 7 (неадути)'''}} | origin = Франција | related = <!--[[Klaberjass]], [[Klaverjas]], [[Jass]], [[Coinche]], [[Tatteln|Tatteln or Franzefuß]]--> | playing_time = 30 - 45 мин. | random_chance = | skills = Броење карти, стратегија | footnotes = }} '''Бељот''' — [[картачка игра]] популарна во некои делови на Македонија (особено во Битола), [[Србија]], [[Хрватска]], [[Бугарија]] и [[Босна и Херцеговина]], а се игра ширум светот. Бељотот може да се игра со двајца, тројца или четворица, но најдобро е да се игра со четворица, додека со двајца или тројца се игра во случај кога недостасуваат играчи. == Правила == Правилата на бељотот се многу слични на француската игра со карти белот, и [[Евреи|еврејската]] игра клобјош, но со одредени разлики. Секоја партија бељот (без разлика на бројот на играчи) се состои од делење, одредување адути, пријавување, играње и броење на бодовите. Овде се опишани правилата според кои бељотот се игра во [[Битола]].<ref>[https://www.babambitola.mk/beljot-simbolot-na-bitolcani/ Бељот симбол на битолчани]{{Мртва_врска|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} на семрежната страница на Бабам Битола</ref>,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.badel1862.com.mk/2014/04/11/kako-se-igra-belot/ |title=Како се игра бељот |accessdate=2019-09-14 |archive-date=2022-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220414055132/https://www.badel1862.com.mk/2014/04/11/kako-se-igra-belot/ |url-status=dead }}</ref> === Делење и одредување адути === Оваа игра се игра со 32 карти (ас, крал, дама, џандар, X, IX, VIII, VII) кога се игра со четворица, а со 24 карти (седумките и осумките отпаѓаат) кога се игра со двајца и тројца играчи. По мешањето, делачот му го нуди шпилот на играчот од лева страна на сечење (истиот може да сече или со удар на раката на шпилот да даде знак дека може да дели без сечење). Картите се делат во обратна насока од насоката на стрелките на часовникот. ====Игра со двајца==== Секој играч добива по три карти со лице завртени надолу, потоа во следниот круг уште три карти (вкупно шест карти). Потоа делачот отвора една карта, односно ја врти со лицето нагоре. Се подигаат првите шест карти и се пристапува на одредување адути. Предност има оној играч кој не делел. Откога добро ќе ги погледа своите карти, играчот одлучува дали ќе ја земе таа карта, односно одредува адут да биде онаа боја на карти која е на картата што е свртена нагоре, или ќе рече „понатаму“. Во случај да каже „понатаму“, играчот кој делел добива иста можност која може да ја прифати или одбие. Доколку двата играчи одбијат адут да биде бојата која е на понудената карта (не е земена на прво), право за одредување адут повторно добива играчот кој не делел (можност за земање на второ). Тогаш тој може да избере која друга боја ќе биде адут, или може по вторпат да рече „понатаму“. Во случај да каже „понатаму“, играчот кој делел ја добива истата можност да избере друга боја која ќе биде адут или да одбие. Доколку и тој не се одлучи да избере друга боја за адут, делењето се растура и се преминува на ново делење. Нов делач е другиот играч. Доколку за адут се одреди бојата која е понудена (картата што е свртена нагоре), делачот дели трета рака карти – две за оној што ја зел, а по три за другите двајца. Доколку за адут се одреди друга боја (не понудената), тој што ја дефинирал бојата на адутите, ја зема понудената карта може да се земе или да се остави. Делачот дели трета рака, така што играчите имаат вкупно по 9 карти. Преостанатите карти од шпилот не играат. ==== Игра со тројца ==== Секој играч добива по три карти со лице завртени надолу, потоа во следниот круг уште две карти (вкупно пет карти). Потоа делачот отвора една карта, односно ја врти со лицето нагоре. Се подигаат првите пет карти и се пристапува на одредување адути. Предност има играчот десно од делачот. Откога добро ќе ги погледа своите карти, играчот одлучува дали ќе ја земе таа карта, односно одредува адут да биде онаа боја на карти која е на картата што е свртена нагоре, или ќе рече „понатаму“ и препушта на следниот играч да може да ја прифати или одбие понудената боја за адут. Доколку и вториот играч ја одбие понудената карта за адут, шанса да ја прифати или одбие понудената боја за адут добива делачот. Доколку и тој одбие да ја земе, следува втор круг при што по наведениот редослед, играчите може да изберат друга боја за адут. Доколку ниеден од играчите не ја земе и „на второ“, делењето се растура и следи ново делење од следниот играч. Доколку некој од играчите ја земе понудената карта „на прво“ или „на второ“, делачот дели трет круг карти, при што на тој што ја зел му дели две, а на останатите по три карти. ==== Игра со четворица ==== Главно обележје на играта со четворица е дека се игра во парови. Двата спротивставени картачки парови имаат за цел да соберат што повеќе бодови, со тоа што парот кој го одредил адутот (го зел делењето) мора да извади најмалку половина плус еден бод од вкупната игра. Секој играч добива по три карти со лице завртени надолу, потоа во следниот круг уште две карти (вкупно пет карти). Потоа делачот отвора една карта, односно ја врти со лицето нагоре. Се подигаат првите пет карти и се пристапува на одредување адути. Предност има играчот десно од делачот. Откога добро ќе ги погледа своите карти, играчот одлучува дали ќе ја земе таа карта, односно одредува адут да биде онаа боја на карти која е на картата што е свртена нагоре, или ќе рече „понатаму“ и препушта на следниот играч да може да ја прифати или одбие понудената боја за адут. Доколку и вториот играч ја одбие понудената карта за адут, шанса да ја прифати или одбие понудената боја за адут добива третиот играч и на крајот делачот. Доколку и тој одбие да ја земе, следува втор круг при што по наведениот редослед, играчите може да изберат друга боја за адут. Доколку ниеден од играчите не ја земе и „на второ“, делењето се растура и следи ново делење од следниот играч. Доколку некој од играчите ја земе понудената карта „на прво“ или „на второ“, делачот дели трет круг карти, при што на тој што ја зел му дели две, а на останатите по три карти. === Пријавување и вадење === Под „пријавување“ се подразбира низа карти кои играчот ги има в раце, а кои му носат дополнителни бодови. Постојат четири вида комбинации за пријавување: '''1. Четири исти карти:''' *4 џандари: 200 бода *4 деветки: 150 бода *4 аса, крала, дами и десетки (десетките се појаки од кралевите и дамите): 100 бода Четири осумки и четири седумки не вредат ништо. '''2. Низа карти во иста боја (од 3 до 5 карти).''' Комбинацијата за подредување на низата е следната: ас, крал, дама, џандар, десетка, деветка, осумка и седумка. *3 карти во низа во иста боја вредат: 20 бода *4 карти: 50 бода *5 карти: 100 бода *Шест или седум карти во низа во иста боја се вреднуваат исто како и низа од пет карти, 100 бода. '''4.''' Бељот-ромбељот, се нарекува случајот кога играчот в раце ги има '''кралот и дамата адути'''. Бељотот вреди уште додатни 20 бода. Пријавувањето како и вадењето (да им се покаже на другите играчи) мора да се изврши најдоцна пред затворање на третата рака. Играчот е должен да праша дали некој има поголема пријава (на пр. Оди ли 50?). Пријавувањето му се признава само на оној кој има најголема пријава, дури и во случај ако друг играч има вкупно повеќе пријави. Во игра во парови (четворица играчи) доколку едниот партнер има највисока пријава, се признаваат и помалите вадења од другиот партнер. Низа од пет карти е појака од четири исти карти (освен седумките и осумките). Меѓу две низи кои содржат ист број карти, предност има онаа низа која содржи повисока карта. Подредувањето на низите оди по следниот редослед: седум, осум, девет, десет, џандар, дама, крал и ас. Ако двете низи со ист број карти имаат и иста највисока карта, предност има играчот кој е поблиску до делачот според редоследот на делење. Играчот кој ги има дамата и кралот адути, пријавува „бељот-ромбељот“ кога првпат ќе фрли една од овие две карти при што мора да рече „бељот“. При фрлањето на другата карта се вели „ромбељот“. Ова не е задолжително. ===Играње=== Играта ја започнува првиот играч десно од делителот. Го следи следниот играч до него кој не само што мора да ја почитува бојата која е фрлена (да одговори со истата боја), туку „треба да фрли карта која е поголем од претходно фрлената карта“. На пример, ако првиот играч фрли осумка пик, а следниот играч в раце држи седумка и десетка пик, тој на осумката мора да ја фрли десетката, а не седумката. Тоа е таканаречено правило на „качување“ (секој следен играч мора да се наткачи на претходно фрлената најголема карта). Раката ја зема оној кој има најјака карта и тој е на ред за играње за следната рака. Доколку некој играч нема карта да одговори на бојата, тогаш фрла адут (се вели „цака“ или „сече“). Ако нема ни адут, дури тогаш може да фрли која било карта. После „цакање“ повеќе не важи правилото за „качување“, односно следните играчи треба да одговорат на првично бараната боја, но не мора да фрлаат повисоки карти од неа. На пример: адут е срце (купа), првиот играч фрла осумка пик, следниот играч нема пик за одговор, па фрла некое срце (цака). Следниот играч во рацете има ас и седумка пик. Слободно ја фрла седумката пик, бидејќи правилото за фрлање појака карта (качување) не важи кога некоја боја се цакне со адут. Раката ја зема тој што цакнал. Ако се прекрши кое било од наведените правила, на противникот/противниците им се пишуваат 162 бода (збир на вредностите на сите карти), плус сите пријави во текот на тоа делење. Делењето завршува и се оди на ново делење. ===Броење=== ====Броење со четворица играчи==== Секој пар ги собира рацете кои ги зел. Парот кој ја зел последната рака добива дополнителни 10 бода („сон“). Доколку еден пар не зел ниедна рака, тој е „чаљо“ и на противникот му се пишуваат плус 100 бода, но не се смета „сонот“. На пример во чиста игра, игра во која нема „извадено“ ништо, парот кој не зел ниедна рака добива нула, а противникот добива 152 бода и дополнителни 100 бода за чаљото. Парот кој ја зел играта, мора да собере најмалку половина плус еден бод од вкупниот број бодови за да му се пишат бодовите. Во „чиста игра“ (игра во која немало вадење) вкупниот број на бодови изнесува 162 бода. Во овој случај парот кој ја зел играта треба да собере 82 бода за да помине, во спротивното партијата е „продадена“ и сите бодови им се пишуваат на противниците (162 бода). Збирот на бодовите во играта расте доколку во делењето имало „вадење“. Сите вадења се придодаваат на 162. Ако имало вадење 20, играта изнесува 182 и парот мора да собере 92 бода за да ја извади играта. Ако имало вадење 50, играта изнесува 212 и парот мора да собере 107 бода за да ја извади играта, итн. Доколку двата пара имаат еднаков број бодови (на пр. 81 со 81) играта „виси“. На оној што ја зел играта не му се пишуваат бодови, а на противникот му се пишуваат. Наредната игра одлучува дали оној што ја зел играта ќе си ги добие тие бодови или истите ќе му се пишат на противникот. За таа цел тој пар треба во следното делење да ја земе играта и да ја извади. ====Броење со двајца играчи==== Со оглед дека не играат сите карти, играчот кој го зел делењето треба да собере повеќе од противникот. Доколку противникот собере повеќе, бодовите од двајцата се пишуваат кај него. ====Броење со тројца играчи==== Во игра со тројца играчи, играчот кој ја зел партијата треба да освои повеќе поединечно од секој од останатите двајца играчи. ===Вреднување на картите (бодови) === ---- {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" style="border-collapse: collapse;" |+ '''Вредност на картата''' |- ! style="background:#efefef;" colspan="2" | Адути ! style="background:#efefef;" colspan="2" | Неадути |- | '''Џандар''' || 20 || '''Ас''' || 11 |- | '''Деветка''' || 14 || '''Десетка''' || 10 |- | '''Ас''' || 11 || '''Крал''' || 4 |- | '''Десетка''' || 10 || '''Дама''' || 3 |- | '''Крал''' || 4 || '''Џандар''' || 2 |- | '''Дама''' || 3 || '''Деветка''' || 0 |- | '''Осумка''' || 0 || '''Осумка''' || 0 |- | '''Седумка''' || 0 || '''Седумка''' || 0 |} == Победа == Победува оној кој прв собере 1001 бод. Доколку партијата е тесна и во едно делење двата пара или играчи ја поминат бодовната граница од 1001 бод, победува оној кој собрал повеќе бодови. ==Бељотот во уметноста== *Бељот, ромбељот, адут и чаљо - песна од групата Филиграни, музика [[Миодраг Нечак]], текст [[Валентин Соклевски]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.babambitola.mk/%D0%B1%D0%B5%D1%99%D0%BE%D1%82-%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%99%D0%BE%D1%82-%D0%B0%D0%B4%D1%83%D1%82-%D0%B8-%D1%87%D0%B0%D1%99%D0%BE/ |title=Бељот, ромбељот, адут и чаљо |accessdate=2019-09-14 |archive-date=2018-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181101194437/http://www.babambitola.mk/%D0%B1%D0%B5%D1%99%D0%BE%D1%82-%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%99%D0%BE%D1%82-%D0%B0%D0%B4%D1%83%D1%82-%D0%B8-%D1%87%D0%B0%D1%99%D0%BE/ |url-status=dead }}</ref> ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Игри со карти]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] 84vwt6rz3kslp26o6is56orjwy0s9o7 0 1235877 5578051 5343355 2026-06-17T03:34:19Z Bjankuloski06 332 5578051 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Group of ancient hellenistic an roan oil lamps.jpg|мини|Антички ламби (хеленистички и римски)]] [[Податотека:Oil Lamp Christian Symbol.jpg|мини|Античка бронзена маслена ламба со ''[[лабарум]]'', христијански симбол (реплика)]] '''Кандило''', '''кандил'''<ref>{{ДРМЈ|кандил}}</ref> или '''маслена ламба''' – мал сад исполнет со [[масло]], во кој гори [[фитил]], пливка, што се користи за осветлување.<ref>{{ДРМЈ|кандило}}</ref> Кандилото е предмет што се користи за постојано давање светло во одреден период со употреба на извор на [[гориво]] засновано на [[масло]]. Употребата на маслени ламби започнала пред илјадници години и продолжува до ден-денес, иако веќе не е вообичаена. Маслените ламби се облик на осветлување и се користеле како алтернативи на [[свеќа|свеќите]] пред да почне да се користат [[електрична светилка|електрични светилки]]. Почнувајќи од 1780 година, светилката „арган“ брзо ги заменила другите маслени ламби кои сè уште биле во нивната основна античка форма. Тие пак биле заменети со [[керозинска ламба|керозинската ламба]] околу 1850 година. Во малите градови и руралните области, маслената ламба продолжила да се користи и во 20-от век, сè додека таквите области не биле конечно [[електрификација|електрифицирани]] и можело да се користат електрични светилки. Извори на гориво за маслени ламби вклучуваат широк спектар на растенија, како што се јатки ([[орев]]и, [[бадем]]и) и семе ([[сусам]], [[маслинка|маслини]], [[рицинус]], [[лен]]). Исто така, широко користени биле и животински масти ([[путер]], [[рибино масло]], [[црн дроб]] од [[ајкула]], [[кит]]ова маст). Мешавина од [[терпентин]] и [[алкохол]], било првото гориво, „горлива течност“, за ламби, откако се исцрпеле резервите од китово масло. Тоа било заменето со [[керозин]], откако американскиот конгрес вовел акцизи на [[алкохол]]от за да ја финансира [[Граѓанска војна во САД|Граѓанската војна]]. Повеќето маслени ламби биле заменети со горива засновани на [[бензин]] или [[нафта]] за да работат кога е потребна неелектрична светлина во вонредни ситуации. Денес, маслените ламби денес се користат за посебниот амбиент што го создаваат. ==Кандилото во православието== [[Податотека:Saint Mercurius, bishop of Smolensk.jpg|мини|Кандило како гори пред [[икона]] на Св. Меркур Смоленски, [[Киевско-печерска лавра]], [[Украина]]]] Има повеќе наводи за кандилата во [[Нов завет|Новиот завет]]. Во православните цркви како и во источнокатоличките цркви, кандилата сè уште се користат. Во [[православна црква|православната црква]] кандилото се става пред светите [[икона|икони]]. Она кандило што се става на [[чесна трпеза|чесната трпеза]] во светиот [[олтар]] во храмот, се пази секогаш да е запалено и се нарекува „незгасливо“ кандило.<ref>[https://bigorski.org.mk/katehizis/zoshto-palime-kandilo/ Зошто палиме кандило] на семрежното место на [[Бигорски манастир]]</ref> Кандило се става и пред домашната икона и истото се пали секој ден. == Отоманска Македонија == Кандилото е често застапен метален сад (имало и глинени) низ црквите и домовите во Македонија. Садот служел за горење миризливи средства, најчесто за темјан. По функција е еднаков со [[Бухурдар|бухурдарот]], а најчесто овие садови имаат и идентична форма. Разликата меѓу бухурдарот и кандилото е во симболот што ја одредува конфесионалната припадност на оние што ги користат. Стојката е направена од поширок тркалезен плоскав дел, а крајниот раб е релјефно поткренат. Средишниот дел има кубеста форма и релјефно е поткренат од основата. На врвот од кубето има нанадвор подаден прстен на кој се надоврзува телото од тасот. Телото започнува со сосема тесен дел што нагоре нагло се проширува, преку вдлабнат раб страните се стеснуваат и завршуваат со рамен раб. Капакот, кој е давапати поголем од телото, при затворање влегува во него, во долниот дел е со потесна. а нагоре со топчесто проширена форма. На врвот има испакнат топчест дел врз кој со чивија е прицврстен крстот. Има рачка и целото кандило е декорирано, во зависност од изработувачот.<ref name="MM" >„Бакарни садови во Македонија од османлискиот период“, Елизабета Конеска, стр. 113, Музеј на Македонија, Скопје, 2000 г. </ref> ==Поврзано== * [[Кршталник]] ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Commons category-inline|Oil lamps}} *[http://www.romulus2.com/lamps/index.shtml Romulus2.com], Ancient Lamps *[http://www.steve-adler.com/OilLampsMain.htm Steve-Adler.com], Oil Lamps from the Holy Land, from the Adler collection Oil Lamps of Antiquity [[Категорија:Осветлување]] [[Категорија:Христијански симболи]] [[Категорија:Видови археолошки артефакти]] [[Категорија:Православна богослужба]] [[Категорија:Кинески пронајдоци]] 09bh9ww4xk9imkuulc5bcmomrnz7gxx 0 1239174 5577996 5394103 2026-06-16T20:13:27Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5577996 wikitext text/x-wiki '''JetMinds''' или JetMinds.org - веб заснована платформа наменета за ученици во основно и средно образование.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://jetminds.org/ |title=архивска копија |accessdate=2020-03-24 |archive-date=2018-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003201226/http://www.jetminds.org/ |url-status=dead }}</ref> Платформата овозможува учење на интернет на мајчин јазик, според материјали кои ја следат официјалната државна програма и кои се составени од врвни професори. Производот е заснован на freemium моделот. Голем дел од платформата (вклучително видео лекциите) е достапен бесплатно, додека премиум функционалностите се достапни со месечна или полугодишна претплата. {{TOC left}} {{Infobox company|name=JetMinds.org|logo=|type=Веб платформа|industry=Дигитално образование|fate=|predecessor=<!-- or: | predecessors = -->|successor=<!-- or: | successors = -->|founded=<!-- if known: {{Start date and age|YYYY|MM|DD}} in [[city]], country -->|founder=<!-- or: | founders = -->|defunct=<!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} -->|hq_location_city=|hq_location_country=|area_served=<!-- or: | areas_served = -->|key_people=|products=|owner=<!-- or: | owners = -->|num_employees=+20|num_employees_year=<!-- Year of num_employees data (if known) -->|parent=Сигмоид ДОО|website={{URL|https://jetminds.org/}}|slogan=Учи кога сакаш, каде и да си.|location_country=Северна Македонија|homepage=https://jetminds.org/|company_type=Информатичка технологија|location_city=Скопје}} == Опис/Историја == === '''''Мотивација за производот''''' === Идејата за развој на JetMinds се јавува кога основачите на Сигмоид забележуваат интересен парадокс во неформалното образование во Македонија. Додека студентите користат повеќе онлајн алатки како Coursera, edX, Codecademy и слично за дополнителна помош во високото обазование, учениците во основните и средните училишта во Македонија (но и регионот) главно се наслонуваат на помош од родителите и приватни часови. Активност која е неефикасна и/или скапа. Основачите на JetMinds го анализираат проблемот и заклучуваат дека истото се јавува поради неколку клучни разлики помеѓу студентите и учениците. Поконкретно, учениците: * Сè уште немаат доволно високо познавање на англискиот јазик за да можат да учат училишна материја на странски јазик; * Како деца или адолесценти, немаат трпение или мотивација за учење на општи теми кои не се директно поврзани со училишното тестирање; * Имаат пропусти во знаењето кои ги спречуваат да ја разберат тековната материја од училиште; * Имаат потреба од повнимателен педагошки пристап; * Родителите се директно вклучени во процесот и имаат потреба од контрола. На овој начин се раѓа JetMinds, производ кој има за цел да овозможи висококвалитетно неформално и дигитално образование за учениците во Македонија и пошироко. === ''Инвеститори и развој'' === Развојот на JetMinds почнува во 2017 година со минимална инвестиција од 10.000 евра од страна на основачите. По една година развој, првата бета верзија на производот е издадена во март 2018 година. Бета верзијата е тестирана од 50тина ученици кои укажуваат на повеќе слабости, почнувајќи од дизајнот до перформансите на апликацијата. Во јули 2018, Сигмоид аплицира со JetMinds за venture capital инвестиција од страна на Фондот за иновации и технолошки развој. На истиот повик проектот е одбиен. Во декември 2018, основачите повторно аплицираат за инвестиција и истата ја добиваат од страна на Фондот за иновации и технолошки развој. Вкупната инвестиција која JetMinds ја добива е 23.000 евра од страна на Фондот за иновации, со дополнителни 10.000 евра сопствена инвестиција или вкупно 33.000 евра<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.fitr.mk/wp-content/uploads/2019/01/FITR_rezultati_stolb_3_prv_povik_vtor_bran.pdf |title=архивски примерок |accessdate=2020-03-24 |archive-date=2020-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324034128/http://www.fitr.mk/wp-content/uploads/2019/01/FITR_rezultati_stolb_3_prv_povik_vtor_bran.pdf |url-status=dead }}</ref>. Од 132 компании поддржани во истиот период, само 6 компании добиваат пониска поддршка од JetMinds. Во периодот од 2019 и 2020, компанијата Сигмоид инвестира дополнителни 10.000 евра во развој на JetMinds, достигнувајки вкупна бројка од 53.000 евра за развој на производот. Во периодот на развој, повеќе од 20 луѓе работат на JetMinds.<ref>https://www.crunchbase.com/organization/jetminds-org</ref> JetMinds се лансира на 25 декември 2019 година. == Дизајн и функционалности == === ''Дизајн'' === JetMinds е заснована на принципите на flat design со фокус на едноставност во користењето. Платформата како образовни материјали користи видео лекции и квизови. Дополнително, JetMinds нуди детална аналитика за корисникот и/или родителите. Аналитиката покажува што и колку учел корисникот, како и дава компаративна статистика за учениците во истата генерација.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.it.mk/fitrgrantovi-sigmoid-group-jetminds-edukativna-platforma-nameneta-za-uchenitsi-vo-osnovno-i-sredno-obrazovanie/ |title=архивски примерок |accessdate=2020-03-24 |archive-date=2020-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324034126/https://www.it.mk/fitrgrantovi-sigmoid-group-jetminds-edukativna-platforma-nameneta-za-uchenitsi-vo-osnovno-i-sredno-obrazovanie/ |url-status=dead }}</ref> Платформата JetMinds исто така користи технологија која ја вика двострано усовршување. Од една страна, JetMinds користи машинско учење за да детектира низ податоците кои теми се претходен пропуст на секој ученик.Од друга страна, не дозволува ученикот да формулира тековни пропусти во знаењето бидејќи за да комплетира една тема ученикот мора да помине три нивоа на задачи – секое ниво со 100% точност. Во превод, двострано го напаѓа проблемот за усовршување на материјата. Гејмификација е уште еден концепт интегриран во JetMinds. Со редовно учење, решавање задачи и гледање видеа, секој корисник добива бодови и се натпреварува на неделно ниво со останатите корисници. Натпреварите на JetMinds не се однесуваат на тоа кој има вкупно најголем фонд на знаење, туку на тоа кој најмногу напредувал лично во таа дадена недела. === ''Содржина'' === Во моментот JetMinds содржи материја по математика за основно образование и дел од средно образование. Системот се надоградува и со останати предмети. Материјата во Македонија ја следи официјалната програма на Министерството за Образование, но исто така ја надоградува со теми кои се попроблематични за учениците. Во развојот на содржината на JetMinds се вклучени врвни професори и инструктори, како на пример доктори на науки, магистри, кадри кои имаат иплементирано образовни програми на ниво на државата, како и лица со повеќе децениско искуство во предавање. === ''Назив JetMinds маскота Џет'' === Називот JetMinds има две значења. Од една страна, називот на платформата може да биде толкуван како '''мозоците на Џет''' – маскотата на платформата. Од друга страна, може да биде толкуван како '''мозоци на ракетен погон'''. == Раст на платформата == === COVID-19 === Na 14ти март, како мерка против ширењето на [[COVID-19]] вирусот, платформата JetMinds e отворена со сите функционалности бесплатно. <ref>https://kanal5.com.mk/besplaten-pristap-na-premium-uslugite-od-jetminds-platformata-za-uchenje-matematika/a413201</ref> <ref>https://www.libertas.mk/sedidoma-i-uchi-matematika-besplatno-onla%D1%98n-na-jetminds/?__cf_chl_jschl_tk__=a118c13caec2f990f6b2e9d0a61ed504d18b8ab0-1584593908-0-AUll4jLPzTt1mEIg6huMI6TzJPcNcDhnOuVsQS8RiI9UQ4m2hH-h2WP1Pb20hABXABX0b_OTeIhjLhlBQdIs7VhjYRXwBSOhuaFPdF-2_fk4sd9ozvgx3hcS9FnFqKbbJ3fyUiu4xMV79NZn_ckZka18JN3BxNdPFmzOLHLj-yfSjOsFE1d7H005TeoUoQo7j2Eo8qG9UuwTNeyu_NS2IZyxWoZfj_pSXyISdvYGsv4iA2LUJ2jriOU94UoYrAsq3L3D8YGXay5D9fFm4KPq5lYSnA76h2sviHzwIlb1J7Qlh_Iy4M5eQ1djcYGRUDQVmihlSMcyzM2YocVGQ_VKdBUIIQyGcBClRW8iNj-mTlYf{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>https://www.it.mk/uchioddoma-platformata-jetminds-besplatno-dostapna-za-site/?utm_source=daily.mk&utm_medium=daily.mk{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>https://off.net.mk/net-roulette/info/besplatno-koristenje-na-platforma-za-matematika-jetminds</ref> <ref>https://mkd-news.com/besplaten-pristap-na-premium-uslugit/</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.fitr.mk/%d0%b5%d0%b4%d1%83%d0%ba%d0%b0%d1%86%d0%b8%d1%98%d0%b0%d0%be%d0%b1%d1%80%d0%b0%d0%b7%d0%be%d0%b2%d0%b0%d0%bd%d0%b8%d0%b5/ |title=архивски примерок |accessdate=2020-03-24 |archive-date=2020-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324072912/http://www.fitr.mk/%D0%B5%D0%B4%D1%83%D0%BA%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5/ |url-status=dead }}</ref> <ref>https://skopje1.mk/archives/85785</ref> <ref>https://emiter.com.mk/vesti/18776</ref> <ref>https://makpress.mk/Home/PostDetails?PostId=335368{{Мртва_врска|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>https://iportal.mk/makedonija/fitr-sedidoma-uchi-onlajn-na-matematika-preku-vrvnata-platforma-jetminds%e2%9d%97%ef%b8%8f/</ref> Во периодот платформата JetMinds забележува исклучително висок сообраќај. Повеќе од 1.500 нови ученици се регистрираат секојдневно на платформата, а бројот на активни корисници на дневно е неколкупати поголем. == Надворешни врски == [https://jetminds.org/ Официјално мрежно место] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181003201226/http://www.jetminds.org/ |date=2018-10-03 }} == Наводи == {{reflist}} [[Категорија:Семрежни претпријатија од Македонија]] h345jl0xmoerf66ls0xafhfvos2rqae 0 1239986 5578010 5499799 2026-06-16T21:08:27Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578010 wikitext text/x-wiki {{Музичар|Name=Morphine|Background=group_or_band|Alias=|Origin=[[Кембриџ (Масачусетс)|Кембриџ]], [[Масачусетс]], [[САД|Соединетите Држави]]|Genre=[[Алтернативен рок]], [[блуз рок]],<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.salon.com/1999/07/21/sandman/ |title=Exit the Sandman |last=Smith |first=Larry |date=21 јули 1999 |publisher= Salon }}</ref> [[рокенрол]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.allmusic.com/artist/morphine-mn0000601430/biography |title=Morphine|publisher=Allmusic }}</ref>|Years_active=1989–1999|Label=Rykodisc, DreamWorks Records|Associated_acts=Treat Her Right, Twinemen, Orchestra Morphine, Bourbon Princess, Vapors of Morphine|Past_members=[[Марк Сендмен]]<br/>[[Дана Коли]]<br/>[[Џером Дупри]]<br/>[[Били Конвеј (тапанар)|Били Конвеј]]}} '''Морфин''' e [[Алтернативен рок|алтернативна рок]] група од [[Соединети Американски Држави|Соединетите Држави]] создадена од Марк Сендмен, Дана Коли и Џером Дупри во Кембриџ, [[Масачусетс]] во 1989 година. По петте успешни албуми и широко гостување, тие се распаѓаат откако водечкиот вокалист Сандман умрел од [[Срцев удар|срцев удар на]] сцената во [[Палестрина]], [[Италија]], на 3 јули 1999 година. Основачките членови се преуредиле во групата Vapors of Morphine, одржувајќи голем дел од оригиналниот стил и звук. Морфин комбинирале [[блуз]] и [[џез]] елементи со повеќе традиционални [[Рок-музика|рок]] аранжмани, давајќи му на бендот необичен звук. Сендман карактеристично пеел во „опуштен глас“,<ref>{{Наведени вести|url=http://www.bostonphoenix.com/archive/music/99/07/08/ASHARE_MAY_94.html|title=Morphine's addictive music is seducing a phalanx of fans|last=Matt Ashare|date=1994-05-27|work=The Boston Phoenix|access-date=4 април 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20080515132754/http://www.bostonphoenix.com/archive/music/99/07/08/ASHARE_MAY_94.html|archive-date=2008-05-15}}</ref> а неговото текстописство било видно влијание на ритамот. Самиот бенд ја создал етикетата „низок рок“ за да ја опишат нивната музика, што вклучувала „минималистички, низок звук што можеше лесно да стане штос: „моќно трио“ не изградено околу звукот на [[електрична гитара]]. Наместо тоа, Морфин го проширил својот извонреден речник на секој албум. “ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.trouserpress.com/entry.php?a=morphine|title=Morphine discography|last=Greg Kot|date=|publisher=TrouserPress.com|accessdate=4 април 2020|archive-date=2004-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20041106223421/http://www.trouserpress.com/entry.php?a=morphine|url-status=dead}}</ref> Бендот уживал позитивно критичко оценување, но наишол на комбинирани резултати комерцијално. Во САД бендот бил прифатен и промовиран од [[Инди рок|инди рок-]] заедницата, вклучувајќи јавни и колеџ радиостаници и [[MTV|МТВ]] ''120 минути'', на кои бендот некогаш гостувал, но добил мала поддршка од комерцијални рок радио и други музички телевизиски програми. Ова ја ограничило нивната главна изложеност и поддршка во матичната земја, додека на меѓународно ниво тие имале висок успех, особено во [[Белгија]], [[Португалија]], [[Франција]] и [[Австралија]] . [[File:Dana Colley in BA - 2011.jpg|thumb|180px|Дана Колеј изведува со постхуманус Членови на Морфин проект во 2011]] == Членови на групата == * Марк Сендман - 2-жичен слајд бас, вокал, орган, тритар (3-жици слајд гитара), гитара, пијано (1989-1999, починал 1999 година) * Дана Коли - баритон сакс, тенокс сакс, двоен сакс, триаголник, поддршка на вокал (1989-1999) * Џером Дјупри - тапани, ударни (1989–1991, 1991–1993, 1998–1999) * Били Конвеј - тапани, ударни (1991, 1993-1999) ; == Инструменти == Инструментацијата на Морфин била невообичаена за рок група: основниот инструмент на Сендман била дво-жичена [[Бас-гитара|бас гитара]] (со жиците обично се подесува на 5-ти или октава интервал) свирел со слајд; како и да е, на записите на групата тој додал финеси на [[гитара]], [[пијано]], електронски орган и други. Коли свирел првенствено баритон саксофон, заедно со софран или тенор саксофони и ретко бас саксофон, а понекогаш свирел и два саксофони одеднаш. == Дискографија == {{Столб-почеток}} {{col-2}} ;Студио албуми * ''[[Good (Morphine album)|Good]]'' (1992) * ''[[Cure for Pain]]'' (1993) * ''[[Yes (Morphine album)|Yes]]'' (1995) * ''[[Like Swimming]]'' (1997) * ''[[The Night (Morphine album)|The Night]]'' (2000) ;Албуми во живо *''[[Bootleg Detroit]]'' (2000) ;Компилации *''[[B-Sides and Otherwise]]'' (1997) *''[[The Best of Morphine: 1992-1995]]'' (2003) *''[[Sandbox: The Mark Sandman Box Set]]'' (2004) *''At Your Service'' (2009) {{col-2}} ;Синглови * "Buena" (1993) * "Thursday" (1993) * "Sharks" (1994) * "Cure for Pain" (1994) * "Super Sex" (1995) * "Honey White" (1995) * "Early to Bed" (1997) * "[[Wild Things (film)|Murder for the Money]]" (1997) * "Eleven O'Clock" (1999) {{Столб-крај}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.lukin.com/tos/ The Other Side] * [{{AllMusic|class=artist|id=p11245|pure_url=yes}} Morphine data at AllMusic] * [http://www.myspace.com/twinemen Twinemen on Myspace] [[Категорија:Квартети]] [[Категорија:Музичка индустрија]] [[Категорија:Музичка група]] [[Категорија:Музика]] [[Категорија:Рок-музика]] [[Категорија:Рок-музички групи]] [[Категорија:Рок-музички групи по жанр]] [[Категорија:Рок-музичари]] [[Категорија:Американска музика]] [[Категорија:Трио]] [[Категорија:Блуз-рок]] [[Категорија:Блуз-рок групи]] [[Категорија:Алтернативен рок-музички групи]] [[Категорија:Музички групи основани во 1989 година]] 94xkog23j58yknkmdafikmypxmqscgu 0 1250293 5578023 5546459 2026-06-16T21:38:00Z Carshalton 30527 5578023 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Браим Дијас | image = [[File:Brahim Diaz 2 vs Niger (cropped) (cropped).jpg|200px|]] | image_size = | fullname = Браим Абделкадер Дијас<ref>{{cite web |url=http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=57057 |title=Acta del Partido celebrado el 05 de mayo de 2019, en Madrid |trans-title=Minutes of the Match held on 5 May 2019, in Madrid |publisher=Royal Spanish Football Federation |accessdate=15 June 2019 }}{{Мртва_врска|date=July 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1999|8|3|df=y}}<ref name=realmadrid>{{cite web |url=https://www.realmadrid.com/futbol/plantilla/brahim-diaz |title=Brahim |publisher=Real Madrid CF |accessdate=15 June 2019}}</ref> | birth_place = [[Малага]], Шпанија | nationality = {{flagsport|ESP}} [[Шпанија]]<br>{{flagsport|MAR}} [[Мароко]] (од 2024) | height = 1.71 м<ref name=realmadrid/> | position = {{Football/FW}} | currentclub = {{Fb team Real Madrid}} | clubnumber = 21 | youthyears1 = 2010–2013 | youthclubs1 = {{Fb team Malaga}} | youthyears2 = 2013–2016 | youthclubs2 = {{Fb team Manchester City}} | years1 = 2016–2019 | clubs1 = {{Fb team Manchester City}} | caps1 = 5 | goals1 = 0 | years2 = 2019– | clubs2 = {{Fb team Real Madrid}} | caps2 = 102 | goals2 = 13 | years3 = 2020–2023 | clubs3 = → {{Fb team Milan}} | caps3 = 91 | goals3 = 13 | nationalyears1 = 2016–2017 | nationalteam1 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 17 години|Шпанија 17]] | nationalcaps1 = 10 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 2016–2018 | nationalteam2 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 19 години|Шпанија 19]] | nationalcaps2 = 10 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2017–2021 | nationalteam3 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 години|Шпанија 21]] | nationalcaps3 = 7 | nationalgoals3 = 2 | nationalyears4 = 2021 | nationalteam4 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] | nationalcaps4 = 1 | nationalgoals4 = 1 | nationalyears5 = 2024- | nationalteam5 = {{flagsport|MAR}} [[Фудбалска репрезентација на Мароко|Мароко]] | nationalcaps5 = 24 | nationalgoals5 = 13 }} '''Браим Дијас''' (роден на {{роден на|3|август|1999}} година во {{роден во|Малага}}, [[Шпанија]]) — [[Шпанија|шпански]]-[[Мароко|марокански]] [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] и на [[Фудбалска репрезентација на Мароко|мароканската репрезентација]]. ==Кариера== ===Манчестер Сити=== Браим ја започнал својата кариера во родниот клуб [[ФК Малага|Малага]], пред да се пресели во [[Манчестер Сити]] во [[2015]] година како 16-годишник за почетна сума од 200.000 фунти<ref name=MCOP>{{cite web |url=https://www.mancity.com/brahim-diaz |title=Brahim Diaz |publisher=Manchester City F.C. |accessdate=28 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180126050950/https://www.mancity.com/brahim-diaz |archive-date=26 January 2018 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |last=Ducker |first=James |title=Manchester City's global scouting mission pays off with 'mind-blowing' talent |url=https://www.telegraph.co.uk/football/2016/04/21/manchester-citys-global-scouting-mission-pays-off-with-mind-blow/ |newspaper=The Daily Telegraph |date=21 April 2016 |accessdate=28 January 2018}}</ref>. На [[21 септември]] [[2016]] година го имал своето деби во дресот на првиот тим за Сити, влегувајќи како замена во 80-тата минута во ЕФЛ-купот против [[ФК Свонзи Сити|Свонзи Сити]]<ref>{{cite news |title=Swansea City 1–2 Manchester City |url=https://www.bbc.com/sport/football/37357877 |work=BBC Sport |date=21 September 2016 |accessdate=30 December 2016}}</ref>. Пет дена подоцна, тој го потпишал својот прв професионален договор со Сити, на три години<ref>{{cite web |title=Brahim Diaz signs new deal |url=http://www.mancity.com/News/First-Team/2016/09/26/brahim-diaz-pens-first-professional-contract-with-city/1474891101354 |publisher=Manchester City F.C. |date=26 September 2016 |accessdate=30 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221200734/https://www.mancity.com/news/first-team/2016/09/26/brahim-diaz-pens-first-professional-contract-with-city/1474891101354 |archive-date=21 December 2016 |url-status=dead }}</ref>. На [[21 ноември]] [[2017]] година, Браим дебитирал во [[Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] против [[ФК Фејенорд|Фејенорд]], влегувајќи по повредата на [[Рахим Стерлинг]]<ref>{{cite news |title=Manchester City 1–0 Feyenoord |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/42055934 |work=BBC Sport |accessdate=25 November 2017}}</ref>. На [[19 декември]] [[2017]] година, Браим го започнал натпреварот со својот клуб, играјќи 88 минути против [[ФК Лестер Сити|Лестер Сити]] во Лига Купот<ref>{{cite news |title=Leicester City 1–1 Manchester City (3–4 pens) |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/42318865 |work=BBC Sport |date=19 December 2017 |accessdate=21 December 2017}}</ref>. Дебитирал во [[Премиер лигата]] на [[20 јануари]] [[2018]] година, во победата над [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]] со 3: 1<ref>{{cite news |last=Critchley |first=Mark |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/manchester-city-3-newcastle-united-1-match-report-goals-sergio-aguero-jacob-murphy-a8170146.html |title=Sergio Aguero hits a perfect hat-trick as Manchester City end Newcastle's acrimonious week on a sour note |newspaper=The Independent |date=20 January 2018 |accessdate=27 January 2018}}</ref> и на [[13 мај]], тој добил медал за освоената сезона на Сити, откако се појавил спорадично на уште четири натпревари во лигата во текот на сезоната<ref>{{cite news |url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/man-city-foden-diaz-medal-14652426 |title=Man City fans loved seeing Phil Foden make Premier League history |last=Fay |first=Richard |date=13 May 2018 |newspaper=Manchester Evening News |access-date=14 May 2018}}</ref>. На [[5 август]] [[2018]] година, Браим ги одиграл последните 15 минути на местото на [[Фил Фоден]] во натпревар кој Манчестер Сити победил со резултат од 2-0 над [[Челзи]] во ФА Купот во 2018 година<ref name=shield>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44995783 |title=Chelsea 0–2 Manchester City |first=Chris |last=Bevan |work=BBC Sport |date=5 August 2018 |accessdate=5 August 2018}}</ref>. Подоцна истата сезона, Браим го постигнал својот прв гол во кариерата за Сити, постигнувајќи ги двата погодоци во победата од 2:0 над [[ФК Фулам|Фулам]] на [[1 ноември]]<ref>{{citeweb|url=https://www.beinsports.com/en/english-league-cup/video/manchester-city-2-fulham-0-brahim-diaz-lead-1/1022872|title=Manchester City 2–0 Fulham: Brahim Díaz leads holders into EFL Cup last eight|publisher=BeIN Sport|accessdate=1 November 2018}}</ref>. ===Реал Мадрид=== После интензивните шпекулации за негов трансфер, заедно со неговиот договор со Манчестер Сити кој требало да истече во јуни [[2019]] година, Браим се приклучил на [[Реал Мадрид]] на [[6 јануари]], за сума од 15,5 милиони фунти (17 милиони евра)<ref>{{cite news |last1=Jackson |first1=Jamie |title=Brahim Díaz on verge of joining Real Madrid from Manchester City for £15.5m |url=https://www.theguardian.com/football/2019/jan/05/brahim-diaz-real-madrid-manchester-city-transfer-news |newspaper=[[The Guardian]] |accessdate=6 January 2019}}</ref>. Неговиот договор, кој трае до [[2025]] година, вклучува и потенцијални додатоци, според кои вредноста на трансферот се искачува на 22 милиони фунти (24 милиони евра)<ref>{{cite web |url=https://www.realmadrid.com/noticias/2019/01/comunicado-oficial-brahim-diaz|language=es |title= Official Statement: Brahim Díaz|publisher=Real Madrid C.F. |accessdate=6 January 2019}}</ref>. Трансферот, исто така, вклучува клаузули кои предвидуваат 15% продажна такса што треба да ја прими Сити, што би се искачило на 40% доколку Браим го напушти Мадрид и се пресели во „''[[ФК Манчестер Јунајтед|друг клуб од Манчестер]]''”<ref>{{cite news |last1=Lilzino |first1=John |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/transfers/manchester-city-united-clause-brahim-diaz-transfer-real-madrid-a8712881.html|title=Brahim Díaz: Manchester City put anti-United clause in Real Madrid transfer to prevent Old Trafford move|newspaper=The Independent|accessdate=6 January 2019}}</ref>. Тој дебитирал на [[9 јануари]] [[2019]] година, влегувајќи како замена во победата од 3-0 над Леганес во Копа дел Реј<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/46790045|title=Real Madrid 3–0 Leganés|publisher=BBC|accessdate=9 January 2019}}</ref>. Неговото деби во лигата дошло четири дена подоцна, кога тој повторно влегол како замена во победата со 2:1 над [[ФК Реал Бетис|Реал Бетис]]<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/real-madrid/2019/01/13/5c3bb3c746163f89798b4582.html|title=Ceballos rescues Real Madrid in Seville|work=Marca|location=Spain|accessdate=13 January 2019}}</ref>. Својот прв гол го постигнал на [[12 мај]] [[2019]] година, во поразот од 1-3 против [[ФК Реал Сосиедад|Реал Сосиедад]]<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/real-madrid/2019/05/12/5cd85926268e3ee7488b45f3.html|title=Brahim Diaz impresses again with a stunning solo goal|work=Marca|location=Spain|accessdate=12 May 2019}}</ref>. Тој забележал шест настапи во текот на сезоната во лигата, а Реал Мадрид ја освоил Ла Лига во сезоната 2019-2020<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/real-madrid/2020/07/17/5f10db2146163f3c2c8b45d7.html|title=Real Madrid win the longest LaLiga Santander season|date=17 July 2020|accessdate=17 July 2020|website=Marca|location=Spain}}</ref>. ===Милан=== На [[4 септември]] [[2020]] година, Реал Мадрид објавил дека Браим ќе биде позајмен во Милан за време на сезоната 2020–21<ref>{{наведена изјава за печат|url = https://www.realmadrid.com/en/news/2020/09/04/official-announcement-brahim|title = Official Announcement: Brahim|publisher = Real Madrid CF |date = 4 September 2020 |accessdate = 4 September 2020}}</ref><ref>{{наведена изјава за печат |url = https://www.acmilan.com/en/news/articles/media/2020-09-04/official-statement-brahim-diaz |title = Official Statement: Brahim Díaz |publisher = A.C. Milan |date = 4 September 2020 |accessdate = 4 September 2020}}</ref>. На 27 септември, тој го постигнал својот прв гол во победата над Кротоне со 2-0 на гости<ref>{{cite web |url=https://www.marca.com/en/football/international-football/crotone-vs-milan/cronica/2020/09/27/5f70dcdf46163f060a8b4577.html |title=Brahim opens his account as AC Milan beat Crotone |website=marca.com |date=27 September 2020 }}</ref>. На 9 мај 2021 година, тој постигнал гол во победата со 3–0 на гости над Јувентус<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/football/blog/2021/may/10/juventus-suffer-another-humiliation-as-milan-halt-their-own-slump-serie-a |title=Juventus suffer another humiliation as Milan halt their own slump |website=The Guardian |date=10 May 2021 }}</ref> . По сезоната 2020–21, тој бил позајмен уште две години во Милан<ref>{{cite web|date=19 July 2021|title=Official statement: Brahim Díaz|url=https://www.acmilan.com/en/news/articles/media/2021-07-19/official-statement-brahim-diaz|website=acmilan.com}}</ref><ref>{{cite web|date=19 July 2021|title=Official Announcement: Brahim|url=https://www.realmadrid.com/en/news/2021/07/19/official-announcement-brahim|website=realmadrid.com}}</ref>. На 15 септември 2021 година, тој постигнал гол против Ливерпул во поразот од 3-2 во Лигата на шампионите<ref>{{Cite news|title=Liverpool comeback sinks Milan in epic|language=en-GB|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/58561430|access-date=2021-09-15}}</ref>. ==Статистика == {| class=wikitable style=text-align:center |+ Настапи и голови по клубови, сезони и натпреварувања |- !rowspan="2"|Клуб !rowspan="2"|Сезона !colspan="3"|Лига !colspan=2|Национален куп !colspan=2|Лига куп !colspan="2"|Европа !colspan="2"|Останато !colspan="2"|Вкупно |- !Лига!!Нат.!!Гол.!!Нат.!!Гол.!!Нат.!!Гол.!!Нат.!!Гол.!!Нат.!!Гол.!!Нат.!!Гол. |- |rowspan=4|[[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] |[[ФК Манчестер Сити сезона 2016-2017|2016-17]]<ref>{{soccerbase season|96859|2016|name=Brahim Diaz|accessdate=2 November 2018}}</ref> |[[Премиер лига на Англија|Премиер Лига]] |0||0||0||0||1||0||0||0||colspan=2|—||1||0 |- |[[ФК Манчестер Сити сезона 2017-2018|2017-18]]<ref>{{soccerbase season|96859|2017|name=Brahim Diaz|accessdate=2 November 2018}}</ref> |Премиер Лига |5||0||1||0||1||0||3{{efn|Appearances in [[UEFA Champions League]]}}||0||colspan=2|—||10||0 |- |[[ФК Манчестер Сити сезона 2018-2019|2018-19]]<ref>{{soccerbase season|96859|2018|name=Brahim Diaz|accessdate=6 January 2019}}</ref> |Премиер Лига |0||0||0||0||3||2||0||0||1{{efn|Appearance in [[FA Community Shield]]}}||0||4||2 |- !colspan=2|Вкупно !5||0||1||0||5||2||3||0||1||0||15||2 |- |rowspan=3|[[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] |[[2018–19 Real Madrid CF season|2018–19]]<ref name=Soccerway>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/players/brahim-diaz/426785/ |title=Brahim Díaz: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |accessdate=9 January 2019}}</ref> |[[Ла лига]] |9||1||2||0||colspan=2|—||0||0||colspan=2|—||11||1 |- |[[ФК Реал Мадрид сезона 2019-2020|2019-20]] |[[Ла лига]] |6||0||3||1||colspan=2|—||1||0||0||0||10||1 |- !colspan=2|Вкупно !15||1||5||1||colspan=2|—||1||0||colspan=2|—||21||2 |- |rowspan="4"|[[ФК Милан|Милан]] (позајмен) |[[ФК Милан сезона 2020-2021|2020–21]] |[[Серија А]] |27||4||2||0||colspan=2|—||10{{efn|Appearances in [[UEFA Europa League]]}}||3||colspan=2|—||39||7 |- |[[ФК Милан сезона 2021-2022|2021–22]] |[[Серија А]] |31||3||4||0||colspan=2|—||5{{efn|name=UCL}}||1||colspan=2|—||40||4 |- |[[ФК Милан сезона 2022-2023|2022–23]] |[[Серија А]] |33||6||1||0||colspan=2|—||10||1||1||0||45||7 |- !colspan=2|Вкупно !91||13||7||0||colspan=2|—||25||5||1||0||124||18 |- !colspan=3|Вкупно !111||14||13||1||5||2||29||5||2||0||160||22 |} {{белешки}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{commons category}} *[https://www.realmadrid.com/futbol/plantilla/brahim-diaz Real Madrid profile] *{{UEFA player}} Состав на Мароко на СП фудбал 2026 {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Дијас, Браим}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Шпански фудбалери]] [[Категорија:Марокански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Малага]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Сити]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Реал Мадрид]] [[Категорија:Фудбалери на Милан]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] fqq3vg3wqspg1lz0wfsov1d48h9vmfa 5578024 5578023 2026-06-16T21:38:30Z Carshalton 30527 /* Надворешни врски */ 5578024 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Браим Дијас | image = [[File:Brahim Diaz 2 vs Niger (cropped) (cropped).jpg|200px|]] | image_size = | fullname = Браим Абделкадер Дијас<ref>{{cite web |url=http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=57057 |title=Acta del Partido celebrado el 05 de mayo de 2019, en Madrid |trans-title=Minutes of the Match held on 5 May 2019, in Madrid |publisher=Royal Spanish Football Federation |accessdate=15 June 2019 }}{{Мртва_врска|date=July 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1999|8|3|df=y}}<ref name=realmadrid>{{cite web |url=https://www.realmadrid.com/futbol/plantilla/brahim-diaz |title=Brahim |publisher=Real Madrid CF |accessdate=15 June 2019}}</ref> | birth_place = [[Малага]], Шпанија | nationality = {{flagsport|ESP}} [[Шпанија]]<br>{{flagsport|MAR}} [[Мароко]] (од 2024) | height = 1.71 м<ref name=realmadrid/> | position = {{Football/FW}} | currentclub = {{Fb team Real Madrid}} | clubnumber = 21 | youthyears1 = 2010–2013 | youthclubs1 = {{Fb team Malaga}} | youthyears2 = 2013–2016 | youthclubs2 = {{Fb team Manchester City}} | years1 = 2016–2019 | clubs1 = {{Fb team Manchester City}} | caps1 = 5 | goals1 = 0 | years2 = 2019– | clubs2 = {{Fb team Real Madrid}} | caps2 = 102 | goals2 = 13 | years3 = 2020–2023 | clubs3 = → {{Fb team Milan}} | caps3 = 91 | goals3 = 13 | nationalyears1 = 2016–2017 | nationalteam1 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 17 години|Шпанија 17]] | nationalcaps1 = 10 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 2016–2018 | nationalteam2 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 19 години|Шпанија 19]] | nationalcaps2 = 10 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2017–2021 | nationalteam3 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 години|Шпанија 21]] | nationalcaps3 = 7 | nationalgoals3 = 2 | nationalyears4 = 2021 | nationalteam4 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] | nationalcaps4 = 1 | nationalgoals4 = 1 | nationalyears5 = 2024- | nationalteam5 = {{flagsport|MAR}} [[Фудбалска репрезентација на Мароко|Мароко]] | nationalcaps5 = 24 | nationalgoals5 = 13 }} '''Браим Дијас''' (роден на {{роден на|3|август|1999}} година во {{роден во|Малага}}, [[Шпанија]]) — [[Шпанија|шпански]]-[[Мароко|марокански]] [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] и на [[Фудбалска репрезентација на Мароко|мароканската репрезентација]]. ==Кариера== ===Манчестер Сити=== Браим ја започнал својата кариера во родниот клуб [[ФК Малага|Малага]], пред да се пресели во [[Манчестер Сити]] во [[2015]] година како 16-годишник за почетна сума од 200.000 фунти<ref name=MCOP>{{cite web |url=https://www.mancity.com/brahim-diaz |title=Brahim Diaz |publisher=Manchester City F.C. |accessdate=28 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180126050950/https://www.mancity.com/brahim-diaz |archive-date=26 January 2018 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |last=Ducker |first=James |title=Manchester City's global scouting mission pays off with 'mind-blowing' talent |url=https://www.telegraph.co.uk/football/2016/04/21/manchester-citys-global-scouting-mission-pays-off-with-mind-blow/ |newspaper=The Daily Telegraph |date=21 April 2016 |accessdate=28 January 2018}}</ref>. На [[21 септември]] [[2016]] година го имал своето деби во дресот на првиот тим за Сити, влегувајќи како замена во 80-тата минута во ЕФЛ-купот против [[ФК Свонзи Сити|Свонзи Сити]]<ref>{{cite news |title=Swansea City 1–2 Manchester City |url=https://www.bbc.com/sport/football/37357877 |work=BBC Sport |date=21 September 2016 |accessdate=30 December 2016}}</ref>. Пет дена подоцна, тој го потпишал својот прв професионален договор со Сити, на три години<ref>{{cite web |title=Brahim Diaz signs new deal |url=http://www.mancity.com/News/First-Team/2016/09/26/brahim-diaz-pens-first-professional-contract-with-city/1474891101354 |publisher=Manchester City F.C. |date=26 September 2016 |accessdate=30 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221200734/https://www.mancity.com/news/first-team/2016/09/26/brahim-diaz-pens-first-professional-contract-with-city/1474891101354 |archive-date=21 December 2016 |url-status=dead }}</ref>. На [[21 ноември]] [[2017]] година, Браим дебитирал во [[Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] против [[ФК Фејенорд|Фејенорд]], влегувајќи по повредата на [[Рахим Стерлинг]]<ref>{{cite news |title=Manchester City 1–0 Feyenoord |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/42055934 |work=BBC Sport |accessdate=25 November 2017}}</ref>. На [[19 декември]] [[2017]] година, Браим го започнал натпреварот со својот клуб, играјќи 88 минути против [[ФК Лестер Сити|Лестер Сити]] во Лига Купот<ref>{{cite news |title=Leicester City 1–1 Manchester City (3–4 pens) |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/42318865 |work=BBC Sport |date=19 December 2017 |accessdate=21 December 2017}}</ref>. Дебитирал во [[Премиер лигата]] на [[20 јануари]] [[2018]] година, во победата над [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]] со 3: 1<ref>{{cite news |last=Critchley |first=Mark |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/manchester-city-3-newcastle-united-1-match-report-goals-sergio-aguero-jacob-murphy-a8170146.html |title=Sergio Aguero hits a perfect hat-trick as Manchester City end Newcastle's acrimonious week on a sour note |newspaper=The Independent |date=20 January 2018 |accessdate=27 January 2018}}</ref> и на [[13 мај]], тој добил медал за освоената сезона на Сити, откако се појавил спорадично на уште четири натпревари во лигата во текот на сезоната<ref>{{cite news |url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/man-city-foden-diaz-medal-14652426 |title=Man City fans loved seeing Phil Foden make Premier League history |last=Fay |first=Richard |date=13 May 2018 |newspaper=Manchester Evening News |access-date=14 May 2018}}</ref>. На [[5 август]] [[2018]] година, Браим ги одиграл последните 15 минути на местото на [[Фил Фоден]] во натпревар кој Манчестер Сити победил со резултат од 2-0 над [[Челзи]] во ФА Купот во 2018 година<ref name=shield>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44995783 |title=Chelsea 0–2 Manchester City |first=Chris |last=Bevan |work=BBC Sport |date=5 August 2018 |accessdate=5 August 2018}}</ref>. Подоцна истата сезона, Браим го постигнал својот прв гол во кариерата за Сити, постигнувајќи ги двата погодоци во победата од 2:0 над [[ФК Фулам|Фулам]] на [[1 ноември]]<ref>{{citeweb|url=https://www.beinsports.com/en/english-league-cup/video/manchester-city-2-fulham-0-brahim-diaz-lead-1/1022872|title=Manchester City 2–0 Fulham: Brahim Díaz leads holders into EFL Cup last eight|publisher=BeIN Sport|accessdate=1 November 2018}}</ref>. ===Реал Мадрид=== После интензивните шпекулации за негов трансфер, заедно со неговиот договор со Манчестер Сити кој требало да истече во јуни [[2019]] година, Браим се приклучил на [[Реал Мадрид]] на [[6 јануари]], за сума од 15,5 милиони фунти (17 милиони евра)<ref>{{cite news |last1=Jackson |first1=Jamie |title=Brahim Díaz on verge of joining Real Madrid from Manchester City for £15.5m |url=https://www.theguardian.com/football/2019/jan/05/brahim-diaz-real-madrid-manchester-city-transfer-news |newspaper=[[The Guardian]] |accessdate=6 January 2019}}</ref>. Неговиот договор, кој трае до [[2025]] година, вклучува и потенцијални додатоци, според кои вредноста на трансферот се искачува на 22 милиони фунти (24 милиони евра)<ref>{{cite web |url=https://www.realmadrid.com/noticias/2019/01/comunicado-oficial-brahim-diaz|language=es |title= Official Statement: Brahim Díaz|publisher=Real Madrid C.F. |accessdate=6 January 2019}}</ref>. Трансферот, исто така, вклучува клаузули кои предвидуваат 15% продажна такса што треба да ја прими Сити, што би се искачило на 40% доколку Браим го напушти Мадрид и се пресели во „''[[ФК Манчестер Јунајтед|друг клуб од Манчестер]]''”<ref>{{cite news |last1=Lilzino |first1=John |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/transfers/manchester-city-united-clause-brahim-diaz-transfer-real-madrid-a8712881.html|title=Brahim Díaz: Manchester City put anti-United clause in Real Madrid transfer to prevent Old Trafford move|newspaper=The Independent|accessdate=6 January 2019}}</ref>. Тој дебитирал на [[9 јануари]] [[2019]] година, влегувајќи како замена во победата од 3-0 над Леганес во Копа дел Реј<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/46790045|title=Real Madrid 3–0 Leganés|publisher=BBC|accessdate=9 January 2019}}</ref>. Неговото деби во лигата дошло четири дена подоцна, кога тој повторно влегол како замена во победата со 2:1 над [[ФК Реал Бетис|Реал Бетис]]<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/real-madrid/2019/01/13/5c3bb3c746163f89798b4582.html|title=Ceballos rescues Real Madrid in Seville|work=Marca|location=Spain|accessdate=13 January 2019}}</ref>. Својот прв гол го постигнал на [[12 мај]] [[2019]] година, во поразот од 1-3 против [[ФК Реал Сосиедад|Реал Сосиедад]]<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/real-madrid/2019/05/12/5cd85926268e3ee7488b45f3.html|title=Brahim Diaz impresses again with a stunning solo goal|work=Marca|location=Spain|accessdate=12 May 2019}}</ref>. Тој забележал шест настапи во текот на сезоната во лигата, а Реал Мадрид ја освоил Ла Лига во сезоната 2019-2020<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/real-madrid/2020/07/17/5f10db2146163f3c2c8b45d7.html|title=Real Madrid win the longest LaLiga Santander season|date=17 July 2020|accessdate=17 July 2020|website=Marca|location=Spain}}</ref>. ===Милан=== На [[4 септември]] [[2020]] година, Реал Мадрид објавил дека Браим ќе биде позајмен во Милан за време на сезоната 2020–21<ref>{{наведена изјава за печат|url = https://www.realmadrid.com/en/news/2020/09/04/official-announcement-brahim|title = Official Announcement: Brahim|publisher = Real Madrid CF |date = 4 September 2020 |accessdate = 4 September 2020}}</ref><ref>{{наведена изјава за печат |url = https://www.acmilan.com/en/news/articles/media/2020-09-04/official-statement-brahim-diaz |title = Official Statement: Brahim Díaz |publisher = A.C. Milan |date = 4 September 2020 |accessdate = 4 September 2020}}</ref>. На 27 септември, тој го постигнал својот прв гол во победата над Кротоне со 2-0 на гости<ref>{{cite web |url=https://www.marca.com/en/football/international-football/crotone-vs-milan/cronica/2020/09/27/5f70dcdf46163f060a8b4577.html |title=Brahim opens his account as AC Milan beat Crotone |website=marca.com |date=27 September 2020 }}</ref>. На 9 мај 2021 година, тој постигнал гол во победата со 3–0 на гости над Јувентус<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/football/blog/2021/may/10/juventus-suffer-another-humiliation-as-milan-halt-their-own-slump-serie-a |title=Juventus suffer another humiliation as Milan halt their own slump |website=The Guardian |date=10 May 2021 }}</ref> . По сезоната 2020–21, тој бил позајмен уште две години во Милан<ref>{{cite web|date=19 July 2021|title=Official statement: Brahim Díaz|url=https://www.acmilan.com/en/news/articles/media/2021-07-19/official-statement-brahim-diaz|website=acmilan.com}}</ref><ref>{{cite web|date=19 July 2021|title=Official Announcement: Brahim|url=https://www.realmadrid.com/en/news/2021/07/19/official-announcement-brahim|website=realmadrid.com}}</ref>. На 15 септември 2021 година, тој постигнал гол против Ливерпул во поразот од 3-2 во Лигата на шампионите<ref>{{Cite news|title=Liverpool comeback sinks Milan in epic|language=en-GB|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/58561430|access-date=2021-09-15}}</ref>. ==Статистика == {| class=wikitable style=text-align:center |+ Настапи и голови по клубови, сезони и натпреварувања |- !rowspan="2"|Клуб !rowspan="2"|Сезона !colspan="3"|Лига !colspan=2|Национален куп !colspan=2|Лига куп !colspan="2"|Европа !colspan="2"|Останато !colspan="2"|Вкупно |- !Лига!!Нат.!!Гол.!!Нат.!!Гол.!!Нат.!!Гол.!!Нат.!!Гол.!!Нат.!!Гол.!!Нат.!!Гол. |- |rowspan=4|[[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] |[[ФК Манчестер Сити сезона 2016-2017|2016-17]]<ref>{{soccerbase season|96859|2016|name=Brahim Diaz|accessdate=2 November 2018}}</ref> |[[Премиер лига на Англија|Премиер Лига]] |0||0||0||0||1||0||0||0||colspan=2|—||1||0 |- |[[ФК Манчестер Сити сезона 2017-2018|2017-18]]<ref>{{soccerbase season|96859|2017|name=Brahim Diaz|accessdate=2 November 2018}}</ref> |Премиер Лига |5||0||1||0||1||0||3{{efn|Appearances in [[UEFA Champions League]]}}||0||colspan=2|—||10||0 |- |[[ФК Манчестер Сити сезона 2018-2019|2018-19]]<ref>{{soccerbase season|96859|2018|name=Brahim Diaz|accessdate=6 January 2019}}</ref> |Премиер Лига |0||0||0||0||3||2||0||0||1{{efn|Appearance in [[FA Community Shield]]}}||0||4||2 |- !colspan=2|Вкупно !5||0||1||0||5||2||3||0||1||0||15||2 |- |rowspan=3|[[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] |[[2018–19 Real Madrid CF season|2018–19]]<ref name=Soccerway>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/players/brahim-diaz/426785/ |title=Brahim Díaz: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |accessdate=9 January 2019}}</ref> |[[Ла лига]] |9||1||2||0||colspan=2|—||0||0||colspan=2|—||11||1 |- |[[ФК Реал Мадрид сезона 2019-2020|2019-20]] |[[Ла лига]] |6||0||3||1||colspan=2|—||1||0||0||0||10||1 |- !colspan=2|Вкупно !15||1||5||1||colspan=2|—||1||0||colspan=2|—||21||2 |- |rowspan="4"|[[ФК Милан|Милан]] (позајмен) |[[ФК Милан сезона 2020-2021|2020–21]] |[[Серија А]] |27||4||2||0||colspan=2|—||10{{efn|Appearances in [[UEFA Europa League]]}}||3||colspan=2|—||39||7 |- |[[ФК Милан сезона 2021-2022|2021–22]] |[[Серија А]] |31||3||4||0||colspan=2|—||5{{efn|name=UCL}}||1||colspan=2|—||40||4 |- |[[ФК Милан сезона 2022-2023|2022–23]] |[[Серија А]] |33||6||1||0||colspan=2|—||10||1||1||0||45||7 |- !colspan=2|Вкупно !91||13||7||0||colspan=2|—||25||5||1||0||124||18 |- !colspan=3|Вкупно !111||14||13||1||5||2||29||5||2||0||160||22 |} {{белешки}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{commons category}} *[https://www.realmadrid.com/futbol/plantilla/brahim-diaz Real Madrid profile] *{{UEFA player}} {{Состав на Мароко на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Дијас, Браим}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Шпански фудбалери]] [[Категорија:Марокански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Малага]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Сити]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Реал Мадрид]] [[Категорија:Фудбалери на Милан]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] 7syap28e17zcbbknvv8v9m4b85hnc67 0 1252188 5577998 4980043 2026-06-16T20:28:23Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5577998 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Претпријатие|name=Krizia|revenue=|subsid=|divisions=|parent=|num_employees=|owner=|net_income=|operating_income=|services=|logo=|products=женска облека спремна за носење, додатоци, моден накит, кожни добра, чевли, парфеми|industry=Луксузна [[мода]]|key_people=|area_served=Ширум светот|location=|location_country=[[Италија]]|location_city=[[Милано]]|foundation={{start date and age|1954|df=yes}}<br>во [[Милано]], [[Италија]]|homepage=[http://www.krizia.it www.krizia.it]}} '''Krizia''' (изговорено: '''Кризија''') - дизајнерска модна куќа и производител на женски чанти, облека, обувки и парфеми.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://nymag.com/listings/stores/krizia/|title=Krizia S.p.A.|last=|first=|date=|work=|publisher=New York Magazine|archive-url=https://web.archive.org/web/20181119004354/http://nymag.com/listings/stores/krizia/|archive-date=2018-11-19|dead-url=|accessdate=8 октомври 2020|url-status=dead}}</ref> Модната куќа со услуги „спремно за носење“ била основана од Мариучија Мандели (31 јануари 1925 - 6 декември 2015<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.businessoffashion.com/articles/news-analysis/krizia-fashion-brand-founder-maria-mandelli-dies-at-90|title=Krizia Fashion Brand Founder Maria Mandelli Dies at 90|last=|first=|date=7 декември 2015|work=The Business of Fashion|language=en-GB|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=8 октомври 2020}}</ref>), дизајнер и претприемач, во 1954 година во [[Милано|Милано, Италија]].<ref name="guardian">{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/fashion/2015/dec/13/mariuccia-mandelli|title=Mariuccia Mandelli obituary|last=|first=|date=13 декември 2015|work=[[The Guardian]]|access-date=8 октомври 2020|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> Таа ја открила својата прва црно-бела збирка во Палацо Пити во [[Фиренца|Фиренца, Италија]], во 1964 година, што и ја донела наградата „Критика дела Мода“. Под водство на Мандели, „Krizia“ брзо се проширила во текот на 1960-тите и 1970-тите години. Во 1971 година, „Krizia“ издала верзија на шорцеви исечени „многу кратки“, рана форма на т.н. „жешки панталони“. На својот врв, во 90-тите, [[Модно творештво|модната куќа]] заработувала половина милијарда долари на годишен период.<ref name="nytobit">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2015/12/08/fashion/mariuccia-mandelli-italian-fashion-designer-dies-at-90.html|title=Mariuccia Mandelli, Italian Fashion Designer, Dies at 90|last=Fox|first=Margalit|date=7 декември 2015|work=|access-date=8 октомври 2020|archive-url=|archive-date=|dead-url=|publisher=New York Times}}</ref> Додека била на чело на „Krizia“, на светот на високата мода, Мандели им ги претставила жешките панталони.<ref>[http://nymag.com/thecut/2015/12/mariuccia-mandelli-krizia-obituary.html Mariuccia Mandelli obituary], nymag.com; пристапено на 8 октомври 2020.</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.krizia.it/collections.php|title=Collections|last=|first=|date=|work=|publisher=Krizia|archive-url=https://web.archive.org/web/20120627131541/http://www.krizia.it/collections.php|archive-date=27 јуни 2012|dead-url=|accessdate=8 октомври 2020}}</ref> Во февруари 2014 година, „Shenzhen Marisfrolg“ (Шенжен Марисфролг), кинеска корпорација, ја купила „Krizia“ и Мандели се повлекла од водечката улога.<ref name="Italy's Krizia Brand Sold to China's Shenzhen Marisfrolg">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wwd.com/markets-news/ready-to-wear-sportswear/krizia-sold-to-chinas-shenzhen-marisfrolg-7503382?src=nl/mornReport/20140224|title=Italy's Krizia Brand Sold to China's Shenzhen Marisfrolg|last=Luisa Zargani|first=|date=24 февруари 2014|work=|publisher=WWD|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=8 октомври 2020}}</ref> == Поврзано == {{Пст|colwidth=20em}} *[[Armani]] *[[Cesare Attolini|Attolini]] *[[Luciano Barbera]] *[[Belvest]] *[[Blufin]] *[[Boglioli]] *[[Luigi Borrelli|Borrelli]] *[[Borsalino]] *[[Bottega Veneta]] *[[Braccialini]] *[[Brioni (мода)|Brioni]] *[[Luciano Brunelli]] *[[Buccellati]] *[[Bulgari]] *[[Canali]] *[[Caraceni]] *[[Roberto Cavalli (компанија)|Roberto Cavalli]] *[[Corneliani]] *[[Costume National]] *[[Brunello Cucinelli (компанија)|Brunello Cucinelli]] *[[Damiani (компанија за накит)|Damiani]] *[[Dolce & Gabbana]] *[[Drago (текстилна компанија)|Drago]] *[[Etro]] *[[Extè]] *[[Fendi]] *[[Salvatore Ferragamo S.p.A.|Ferragamo]] *[[Fiorucci]] *[[Sorelle Fontana]] *[[Frette]] *[[Furla]] *[[Genny]] *[[GIADA (модна куќа)|GIADA]] *[[Gucci]] *[[Gianfranco Ferré]] *[[Iceberg (модна куќа)|Iceberg]] *[[Isaia]] *[[La Perla (облека)|La Perla]] *[[Lardini]] *[[Larusmiani]] *[[André Laug]] *[[Loro Piana]] *[[Kiton]] *[[Malo (компанија)|Malo]] *[[E. Marinella]] *[[Marni (модна куќа)|Marni]] *[[Max Mara]] *[[Missoni]] *[[Moschino]] *[[Piana Clerico]] *[[Pinko (мода)|Pinko]] *[[Piquadro]] *[[Pomellato]] *[[Prada]] *[[Reda (текстилна компанија)|Reda]] *[[Stefano Ricci]] *[[Marina Rinaldi]] *[[Rubinacci]] *[[Sermoneta Gloves]] *[[Ermanno Scervino]] *[[Tod's]] *[[Trussardi]] *[[Valentino (модна куќа)|Valentino]] *[[Valextra]] *[[Versace]] *[[Vitale Barberis Canonico]] *[[Ermenegildo Zegna|Zegna]] *[[Pal Zileri]] *[[Made in Italy]] {{Пстк}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.krizia.it/ Службена мрежна страница на Krizia] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20171019093313/http://www.krizia.it/ |date=2017-10-19 }} [[Категорија:Производители на обувки во Италија]] [[Категорија:Модни куќи]] [[Категорија:Луксузни марки]] [[Категорија:Производители на облека од Италија]] ib7ympeo6yessn8vpo5ap37eo8452t4 0 1261649 5578163 5577880 2026-06-17T11:27:55Z Gurther 105215 Одбиени последните 4 промени (од [[Специјална:Придонеси/~2026-29289-78|~2026-29289-78]]) и ја поврати преработката 5381615 на Gurther 5578163 wikitext text/x-wiki '''Ана Никитична Михалкова''' е руска глумица и модел. Таа е родена на 13 мај 1974 година. Учествувала во филмовите „''Наши“'', ''„Кококо“'' и ''„Распутин“.'' Од 2002 година, таа ја претставува детската [[телевизиска програма]] ''„Spokoynoy nochi, malyshi!“'' .<ref>[http://www.peoples.ru/art/cinema/actor/mikhalkova Peoples.ru]</ref> Таа е најстарата ќерка на Никита Михалков.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://kinoguru.com/persons/anna-mikhalkova/|title=Kinoguru.com|archive-url=https://archive.today/20130127211428/http://kinoguru.com/persons/anna-mikhalkova/|archive-date=2013-01-27|accessdate=2016-02-14}}</ref> == Избрана филмографија == === Филм === * ''Ана: 6 - 18'' (Анна: од 6 до 18, 1993) како самата себе * ''Берберот на Сибир'' (Сибирский цирюльник, 1998) како Дуњаша * ''Нашиот сопствен'' (Свои, 2004) како Катерина * ''Темна планета'' (Обитаемый остров, 2008) како Орди Тадер * ''[[Изгорени од сонцето 2]]'' (Утомлённые солнцем 2: Цитадель, 2010) како Нура, родилка * ''Распутин'' (Распутин, 2011) како Ана Вирубова * ''ПираМММида'' (ПираМММида, 2011) како сопруга на Мамонтов * ''Татко ми Баришников'' (Мој папа Барышников, 2011) * Љубов со акцент (Любовь с акцентом, 2012) * ''Селфи'' (Селфи, 2018) како Вика * ''Приказна за едно назначување'' (История одного назначения, 2018) како Ана Ивановна * ''Ајде да се разведеме'' (Давай разведёмся, 2019) како Маша === Телевизија === * ''Небесен суд'' (Небесный суд, 2011, 2014) како Луција Аркадиева * ''Доктор Рихтер'' (Доктор Рихтер, 2017) како Елизавета Николскаја * ''Обична жена'' (Обычная женщина, 2018) како Марина Лаврова == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Imdb име|0586485}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Михалкова, Ана}} [[Категорија:Родени во 1974 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Руски глумци]] c8fm1hnfukahvlpsnzi4eophxa45gdy 0 1267532 5578007 5097448 2026-06-16T20:59:45Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578007 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Претпријатие|name=Marathonbet|foundation={{Start date|1997}}|industry=[[Online gambling|Онлајн обложување]]|genre=Обложување, Обложувалница|area_served=CIS|products=[[Обложувалница]] [[Казино]]|homepage=}}'''Marathonbet''' е компанија за онлајн обложување, која започнала во земјите на [[Заедница на независни држави|Заедницата на независни држави]] (ЗНД) во 1997 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://e-playonline.com/marathonbet-announced-as-shirt-sponsor-of-sevilla-fc/|title=Marathonbet announced as shirt sponsor of Sevilla FC|date=2019-06-28|work=E-PLAY Online|language=en-US|accessdate=2019-07-23}}</ref> а на интернет се појавила во 2002 година. MarathonBet има своја апликација за Android и Apple уреди. Апликацијата е достапна на три јазици: англиски, германски и словенечки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mightytips.ph/bookmakers/marathonbet/|title=MarathonBet Sportsbook for Betting in the Philippines - Review [2021]|date=2020-07-09|work=Mighty Tips|language=en-PH|accessdate=2021-02-23}}</ref> == Партнери за бренд == Маратонбет е партнер со шампионот во Премиер лигата 2018/19, Манчестер Сити, и исто така партнер со шпанските екипи [[Севиља|ФК Севиља]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sevillafc.es/en/actual/news/Marathonbet-new-Primary-Sponsor|title=MARATHONBET: THE NEW PRIMARY SPONSOR OF SEVILLA FC|work=sevillafc.es|language=en|accessdate=2019-07-23}}</ref> и ФК Жирона како и соукраинскиот премиерлигаш ФК Карпати Лавов.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.casinoinsider.com/still-more-sports-betting-soccer-sponsorships/|title=Still More Sports Betting Soccer Sponsorships|last=Murphy|first=Jim|date=2019-07-07|work=CasinoInsider.com|language=en-US|accessdate=2019-07-23}}{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во пролетта 2019 година, Маратонбет се прошири и на латиноамерикаснкиот пазар, договарајќи зделки за партнерство со клубови во Чиле (Евертон Виња дел Мар) и Перу (Депортиво Мунисипал и Университарио де Депорте).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iapuestas.com/la/blog/nuevos-patrocinios-de-marathonbet-en-latinoamerica/|title=Nuevos patrocinios de Marathonbet en Latinoamérica - iApuestas.com|work=www.iapuestas.com|accessdate=2019-07-23}}</ref> == Скандал == Агенцијата за маркетинг стандарди во Велика Британија (АСА) издаде предупредување до операторот Маратонбет во врска со промоција која наведувала на погрешно мислење, поради тоа што не било јасно објаснето дека дел од добивката на клиентите ќе биде исплатена во [https://kladenje.mk/besplatni-oblozi-free-bets/ бесплатни облози]. Marathonbet.co.uk ја промовираше понудата во март за нови клиенти за време на фестивалот во Челтенхем, со еден жалител, кој сметаше дека условите на понудата се нејасни. И покрај одговорот на Marathonbet дека значителни квалификации и ограничувања на понудата биле објаснети во самата реклама, со [[хиперврска]] до „условите и правилата“ во рамките на огласот, кои објаснуваат како корисниците можат да учествуваат и како ќе се исплаќаат добивките, жалбата е прифатена од страна на ACA. АСА сметаа дека текстот во промоцијата не појаснува на што се однесуваат „зголемената цена“ и „бесплатниот облог“. Понатаму, се изјаснија: „Во контекст на рекламата како целина, сметаме дека корисниците кои учествуваат во понудата очекуваат нивните добивки за коефициент 2/1 да бидат исплатени во готово“. За крај, АСА изјави дека „рекламата не смее повторно да се појави во истата форма“, додека Маратонбет мора да внимава во идните реклами и да јасно даде до знаење „ ако дел од добивката на учесниците ќе се исплаќа во бесплатни облози“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.responsiblegambling.eu/world-gambling-news/marathonbet-warned-by-asa-over-misleading-free-bet-promotion/|title=Marathonbet warned by ASA over misleading free bet promotion|work=RG MAGAZINE|language=en-GB|accessdate=2020-12-16}}</ref> == Користена литература == mjz6xoryi7g2fyk7iz4hpsva0yyihtq 0 1285971 5578176 4816272 2026-06-17T11:56:45Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5578176 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} '''„Киндер квачка“''' — [[Роман|роман]] за деца на македонскиот писател [[Киро Донев]]. Книгата е објавена во 1999 година од Редакцијата „[[Детска радост]]“ при [[Нова Македонија|НИП „Нова Македонија“]], а во рамките на библиотеката „Перуники“. Автор на [[Дизајн|дизајнот]], ликовно-графичкото уредување и на илустрациите е [[Димче Исаиловски]], а покрај основниот текст, книгата содржи и поговор со наслов „Раскажувањето како џиџанка од шарен филџан“, напишан од [[Оливера Ќорвезироска]]. Книгата е каталогизирана во [[Национална и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“|НУБ „Св. Климент Охридски“]], Скопје и ја носи меѓународната ознака ISBN 9989-30-479-3.<ref>Киро Донев, ''Киндер квачка''. Детска радост, Скопје, 1999.</ref> ==Содржина== Романот се состои од 13 глави:<ref>Киро Донев, ''Киндер квачка''. Детска радост, Скопје, 1999.</ref> * Најнапред нешто за родителите, а потоа... * ... За бабите и дедовците * Среќа во несреќа * „Градското петле“ — на село * Несреќа во среќата * Бабината априлска офанзива * Киндер квачка * Чудото, сепак се случи! * Училница под ведро небо * Крај рибникот, во наколната куќичка * Дама без шапка и витез без копје * Кога сонуваат бабите, или дедовците * Крај — без крај * Потточка во списокот ==Осврт кон делото== И во ова дело на Киро Донев се присутни неговите основни одлики — [[Хумор|хуморот]] и шармот, и тоа во рамките на дадените прецизни [[Дефиниција|дефиниции]]. Меѓутоа, во романот се среќава една нова одредница која може да се нарече „актуелност со намера или врзување за определено време со прецизна цел“. Уште со насловот, авторот ја почитува сегашноста на новите читатели и им нуди готова асоцијација од нивното секојдневие и така успева да ги заинтригира. Оваа постапка на посегање по актуелноста во обид директно да влијае врз рецепцијата авторот ја повторува и во содржината на романот. Слично на делото „[[Збркана сказна]]“ и овде авторот го применува верижното раскажување во кое претходното едноставно влетува во следното, но „Киндер квачка“ не е ниту имитација ни понеуспешно дело од „Збркана сказна“, туку во оовј роман авторот почнува да отстапува од својот модел на раскажување, т.е. го збогатува и го шири. Ослободувајќи се од рамката дадена во првите две глави на романот, кои се случуваат во градскиот амбиент, авторот ја пренасочува приказната кон природата и тоа го прави брилијантно. Исто така, ретко кој во македонската детска книжевност умее да портретира ликови од нашето време како што тоа го прави Киро Донев: бабата Добринка и дедото — необичниот учител од Моноблат се одлично претставени ликови-модели на стварноста на нашето време. Притоа, дозата на едукација во романот е хиперсензибилно определена и само ја збогатува, но не ја обременува, основната приказна. Близината на Илчо со дедо си, авторот ја прикажува без да посегне по вообичаените средства кои најпрвин ни паѓаат на ум, туку тоа го прави со повторување на случките од детството на овие два лика. Инаку, и во ова дело на Донев е застапена [[Лирика|лиричноста]] во раскажувањето при што тој ја применува и постапката на поместување на стварноста, т.е. неосетно нарацијата ја поместува во пределот на иреалното (во сонот) и тоа без да го сигнализира сето тоа, па така всушноста ја поместува и ја проширува стварноста. Во тој поглед, Донев има длабок коцепт дури и кога манифестира нешто сосема спонтано. Во продолжение, во романот е присутна потребата на авторот однатре да го коментира своето дело: во последната глава, авторот, не како лик, туку како писател директно им се обраќа на читателите, сакајќи да оствари непосредност со нив. Така, тој го металитераризира текстот, со што остварува шармантност и ефектност, освојувајќи ги читателите. Најпосле, во романот се појавува една песна која е позната од неговото претходно творештво, а нејзиното одлично контекстуално вклопување во романот е доказ дека Донев не може да се ослободи од својата поезија.<ref>Оливера Ќорвезироска, „Раскажувањето како џиџанка од шарен филџан“, во: Киро Донев, ''Киндер квачка''. Детска радост, Скопје, 1999, стр. 132-136.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Киро Донев]] [[Категорија:Македонски романи]] [[Категорија:Романи за деца]] [[Категорија:Изданија на Детска радост]] [[Категорија:Книги од 1999 година]] [[Категорија:Појавено во 1999 година во Македонија]] [[Категорија:Македонски дела од 1999 година]] 885hzm3dwpasht0s09gyi8q5jynwno6 5578178 5578176 2026-06-17T11:57:30Z P.Nedelkovski 47736 ситна поправка 5578178 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} '''''„Киндер квачка“''''' — [[Роман|роман]] за деца на македонскиот писател [[Киро Донев]]. Книгата е објавена во 1999 година од Редакцијата „[[Детска радост]]“ при [[Нова Македонија|НИП „Нова Македонија“]], а во рамките на библиотеката „Перуники“. Автор на [[Дизајн|дизајнот]], ликовно-графичкото уредување и на илустрациите е [[Димче Исаиловски]], а покрај основниот текст, книгата содржи и поговор со наслов „Раскажувањето како џиџанка од шарен филџан“, напишан од [[Оливера Ќорвезироска]]. Книгата е каталогизирана во [[Национална и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“|НУБ „Св. Климент Охридски“]], Скопје и ја носи меѓународната ознака ISBN 9989-30-479-3.<ref>Киро Донев, ''Киндер квачка''. Детска радост, Скопје, 1999.</ref> ==Содржина== Романот се состои од 13 глави:<ref>Киро Донев, ''Киндер квачка''. Детска радост, Скопје, 1999.</ref> * Најнапред нешто за родителите, а потоа... * ... За бабите и дедовците * Среќа во несреќа * „Градското петле“ — на село * Несреќа во среќата * Бабината априлска офанзива * Киндер квачка * Чудото, сепак се случи! * Училница под ведро небо * Крај рибникот, во наколната куќичка * Дама без шапка и витез без копје * Кога сонуваат бабите, или дедовците * Крај — без крај * Потточка во списокот ==Осврт кон делото== И во ова дело на Киро Донев се присутни неговите основни одлики — [[Хумор|хуморот]] и шармот, и тоа во рамките на дадените прецизни [[Дефиниција|дефиниции]]. Меѓутоа, во романот се среќава една нова одредница која може да се нарече „актуелност со намера или врзување за определено време со прецизна цел“. Уште со насловот, авторот ја почитува сегашноста на новите читатели и им нуди готова асоцијација од нивното секојдневие и така успева да ги заинтригира. Оваа постапка на посегање по актуелноста во обид директно да влијае врз рецепцијата авторот ја повторува и во содржината на романот. Слично на делото „[[Збркана сказна]]“ и овде авторот го применува верижното раскажување во кое претходното едноставно влетува во следното, но „Киндер квачка“ не е ниту имитација ни понеуспешно дело од „Збркана сказна“, туку во оовј роман авторот почнува да отстапува од својот модел на раскажување, т.е. го збогатува и го шири. Ослободувајќи се од рамката дадена во првите две глави на романот, кои се случуваат во градскиот амбиент, авторот ја пренасочува приказната кон природата и тоа го прави брилијантно. Исто така, ретко кој во македонската детска книжевност умее да портретира ликови од нашето време како што тоа го прави Киро Донев: бабата Добринка и дедото — необичниот учител од Моноблат се одлично претставени ликови-модели на стварноста на нашето време. Притоа, дозата на едукација во романот е хиперсензибилно определена и само ја збогатува, но не ја обременува, основната приказна. Близината на Илчо со дедо си, авторот ја прикажува без да посегне по вообичаените средства кои најпрвин ни паѓаат на ум, туку тоа го прави со повторување на случките од детството на овие два лика. Инаку, и во ова дело на Донев е застапена [[Лирика|лиричноста]] во раскажувањето при што тој ја применува и постапката на поместување на стварноста, т.е. неосетно нарацијата ја поместува во пределот на иреалното (во сонот) и тоа без да го сигнализира сето тоа, па така всушноста ја поместува и ја проширува стварноста. Во тој поглед, Донев има длабок коцепт дури и кога манифестира нешто сосема спонтано. Во продолжение, во романот е присутна потребата на авторот однатре да го коментира своето дело: во последната глава, авторот, не како лик, туку како писател директно им се обраќа на читателите, сакајќи да оствари непосредност со нив. Така, тој го металитераризира текстот, со што остварува шармантност и ефектност, освојувајќи ги читателите. Најпосле, во романот се појавува една песна која е позната од неговото претходно творештво, а нејзиното одлично контекстуално вклопување во романот е доказ дека Донев не може да се ослободи од својата поезија.<ref>Оливера Ќорвезироска, „Раскажувањето како џиџанка од шарен филџан“, во: Киро Донев, ''Киндер квачка''. Детска радост, Скопје, 1999, стр. 132-136.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Киро Донев]] [[Категорија:Македонски романи]] [[Категорија:Романи за деца]] [[Категорија:Изданија на Детска радост]] [[Категорија:Книги од 1999 година]] [[Категорија:Појавено во 1999 година во Македонија]] [[Категорија:Македонски дела од 1999 година]] rvtpkram5yi2yavi9w0b4sb6ybxs180 0 1291253 5578077 5372360 2026-06-17T07:38:20Z BosaFi 115936 5578077 wikitext text/x-wiki {{внимание}}'''Хантиски Океан''' или '''Ханти-мансиски Океан''' бил мал океан сместен помеѓу [[Балтика]] и островски лак (Кипчак лак) во близина на [[Сибир]], од блиску до крајот на прекамбриското време до [[силур]]от<ref>[https://en-academic.com/dic.nsf/enwiki/3100331/Khanty Ocean]</ref>. Тој бил дел од плоча-тектонската реконструкција на еволуцијата на кората на Централна и Северозападна Азија во палеозоикот (орогенетички комплекс Алтаиден), која за прв пат била објавена во 1993 година од турскиот геолог Челал Шенгор и колегите. Хантискиот Океан се граничел со низа океани: [[Панталаса]] на север, [[Прототетис]] на североисток и [[Палеотетис]] на југ и исток. Океанот се формирал кога копното на [[Пралавразија]] (кратко по распадот на [[Панотија]], околу 600 милиони милји) се разделила и создала три одвоени континенти - [[Лауренција]], Балтика и Сибир. Сестринскиот океан на Хантискиот, Океанот Јапетус исто така се формирал, помеѓу Лауренција и Балтика. Хантискиот Океан се затворил кога островскиот лак наречен Сакмарискиот лак се судрил со Балтика<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.encyclo.co.uk/meaning-of-Khanty_Ocean/ |title=KHANTY OCEAN DEFINITION |accessdate=2022-02-16 |archive-date=2022-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220216090242/https://www.encyclo.co.uk/meaning-of-Khanty_Ocean/ |url-status=dead }}</ref>. На североисточниот крај на лакот се наоѓал нов океан, Уралскиот океан. == Литература== * A. M. C. Şengör, B. A. Natal’in, V. S. Burtman: ''Evolution of the Altaid tectonic collage and Palaeozoic crustal growth in Eurasia.'' Nature. Bd.&nbsp;364, 1993, S.&nbsp;299–306, {{DOI|10.1038/364299a0}}. ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Протерозоик]] [[Категорија:Камбриска палеогеографија]] [[Категорија:Ордовичанска палеогеографија]] [[Категорија:Водни тела на силурија]] [[Категорија:Природна историја на Азија]] [[Категорија:Природна историја на Европа]] [[Категорија:Древни океани]] cx6wy3jneyu45j6mm978u27v1w3h604 0 1300491 5578138 5563698 2026-06-17T10:37:57Z Виолетова 1975 5578138 wikitext text/x-wiki '''Бел бор''' или '''линак''' ([[науч.]] ''Pinus sylvestris'') — [[Вид (биологија)|вид]] на [[Дрво (растение)|дрво]] од семејството на [[борови]]те (Pinaceae) присутен во [[Евроазија]], почнувајќи од [[Западна Европа]] до Источен [[Сибир]], јужно до [[Кавказ (планински венец)|Кавказ]] . [[Кавказ (планински венец)|Планините]] и [[Мала Азија|Анадолија]], и од север до добро внатре во [[Северен Поларник|Северниот Поларник]] во [[Феноскандија]] . На север од неговиот опсег, се јавувал од нивото на морето до {{Convert|1000|m|ft}}, додека на југ од неговиот опсег било планинско дрво, кое растело на {{Convert|1200|–|2600|m|ft}} надморска височина. Лесно се препознавал по неговата комбинација од прилично кратки, сино-зелени лисја и портокалово-црвена кора.<ref name="farjon">Farjon, A. (2005).</ref><ref name="tfl">Trees for Life: [http://www.treesforlife.org.uk/tfl.scpine.html Species profile: Scots pine] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140226131845/http://www.treesforlife.org.uk/tfl.scpine.html |date=2014-02-26 }}</ref><ref name="mirov">Mirov, N. T. (1967).</ref> Видот главно се среќавал на посиромашни, песочни почви, карпести излети, тресетни мочуришта или блиску до границата на шумите. На плодните места, борот бил надвор од конкуренција од други видови дрвја, обично [[Смрча|смрека]] или широколисни дрвја.<ref>{{Наведување|last=Mátyás, C.|last2=Ackzell, L.|last3=Samuel, C.|title=Scots pine - ''Pinus sylvestris'': Technical guidelines for genetic conservation and use|date=2004|page=6|url=http://www.euforgen.org/fileadmin//templates/euforgen.org/upload/Publications/Technical_guidelines/1037_Technical_guidelines_for_genetic_conservation_and_use_for_Scots_pine__Pinus_sylvestris_.pdf|publisher=[[European Forest Genetic Resources Programme]]|accessdate=2022-05-08|archive-date=2017-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171216160709/http://www.euforgen.org/fileadmin//templates/euforgen.org/upload/Publications/Technical_guidelines/1037_Technical_guidelines_for_genetic_conservation_and_use_for_Scots_pine__Pinus_sylvestris_.pdf|url-status=dead}}</ref> == Имиња == Пред 18 век, видот бил почесто познат како „шкотска ела“. Друго, поретко име било европско црвено дрво.<ref name=":0"/> Дрвото од него се нарекувало и црвен договор или жолт договор, а името „договор“ било усвоено од архаична единица за волумен што се користела за мерење на дрвото. == Опис == [[Податотека:Pinus_sylvestris_young_female_cone_-_Keila.jpg|мини|Млада женска шишарка]] [[Податотека:Pinar_Sierra_de_Guadarrama_2005-09-13.JPG|мини| Шума Pinus sylvestris во Сиера де Гвадаррама, централна [[Шпанија]] .]] Бел бор било [[Зимзелено растение|зимзелено]] дрво кое растело до 35 m во висина<ref name="Rushforth">{{Наведена книга|title=Bäume|last=Rushforth|first=Keith|publisher=Hallwag AG|year=1986|isbn=978-3-444-70130-6|edition=2|location=[[Bern]]|language=de|trans-title=Pocket Guide to Trees|orig-year=1980}}</ref> и 1m пречник на багажникот кога бил зрел,<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ontarioinvasiveplants.ca/wp-content/uploads/2016/07/OIPC_BMP_ScotsPine_FINAL_Mar292017_D4.pdf|title=Scots Pine: Best Management Practices in Ontario|last=Marinich|first=Allison|last2=Powell|first2=Kate|date=April 2017|work=Ontario Invasive Plants}}</ref> исклучително над {{Convert|45|m}} висок и {{Convert|1.7|m}} пречник на стеблото на многу продуктивни места, а највисокото евидентирано било дрвото старо повеќе од 210 години кое растело во Естонија и изнесува {{Convert|46.6|m|ftin}} .<ref>{{Наведени вести|url=http://novaator.err.ee/v/loodus/545979d6-9c4e-4658-8877-182d5a053618/video-eesti-korgeim-mand-osutus-hiiglaseks-ka-ulejaanud-maailmas|title=Eesti kõrgeim mänd osutus hiiglaseks ka ülejäänud maailmas|access-date=9 February 2016|publisher=[[Estonian Public Broadcasting|ERR]]|language=et}}</ref> Кората била густа, лушпеста со темно сиво-кафеава боја на долниот дел од стеблото, а тенка, ронлива и со портокалова на горното стебло и гранките.<ref name=":2"/> Навиката на зрелото дрво била карактеристична поради неговото долго, голо и директно стебло на врвот со заоблена или рамна маса на зеленило. Животниот век бил вообичаено 150-300 години, со најстарите регистрирани примероци во [[Лапонија (Финска)|Лапонија]], Северна [[Финска]] над 760 години.<ref name="farjon">Farjon, A. (2005).</ref><ref name="tfl"/><ref name="steven">Steven, H. M., & Carlisle, A. (1959, facsimile reprint 1996).</ref> Ластарите биле со светло-кафеава боја, со спирално наредена шема слична на скали. На зрелите дрвја [[Лист|лисјата]] („иглите“) им биле глаукозни сино-зелени, често потемно зелени до темно жолто-зелени во зима, {{Convert|2.5|–|5|cm|in}} долги и {{Convert|1|–|2|mm|in}} широк, произведен во фацикули од два со постојано сивило{{Convert|5|–|10|mm|in}} базална обвивка. На енергичните млади дрвја листовите можеле да бидат двојно подолги, а повремено се појавувале во три или четири фацикули на врвовите на силните ластари. Упорноста на листовите варирала од две до четири години во потоплите клими и до девет години во субарктичките региони. Садници до една година носеле младешки лисја, овие биле сами (не во парови), {{Convert|2|–|3|cm|in}} долги, сплескани, со назабена маргина.<ref name="farjon">Farjon, A. (2005).</ref><ref name="tfl"/><ref name="steven"/> [[Податотека:Pinus_sylvestris_MHNT.BOT.2005.0.971.jpg|мини|Зрели отворени шишарки и семиња]] [[Податотека:Rötter_-_Ystad-2020.jpg|мини| Корени на стар бор во [[Истад]], Шведска.]] Шишарките од семето биле црвени при опрашување, потоа бледо кафеави, глобозни и {{Convert|4|–|8|mm|in}} пречник во нивната прва година, проширување до целосна големина во втората година, зашилено јајцево-конусно, зелено, потоа сиво-зелено до жолто-кафеаво во зрелоста,{{Convert|3|-|7.5|cm|in}} долго. Лушпите од шишаркие имале рамна до пирамидална апофиза (надворешниот дел од скалата на шишарката), со мало боцкање на умбото (централен газда или испакнатост). [[Семе|Семињата]] биле црни, {{Convert|3|–|5|mm|in}} во должина со бледо кафена боја {{Convert|12|–|20|mm|in}} крило и се ослободувале кога шишарките се отворале во пролет 22-24 месеци по опрашувањето. Поленовите шишарки биле жолти, повремено розови, {{Convert|8|–|12|mm|in}} долги; ослободувањето на [[полен]] било во средината до крајот на пролетта.<ref name="farjon">Farjon, A. (2005).</ref><ref name="tfl"/> == Сорти == [[Податотека:Pinus_sylvestris_hamata_Babugan.jpg|мини|''Pinus sylvestris'' var. ''Хамата'', Крим]] Над 100 сорти Бел бор биле опишани во [[Ботаника|ботаничката]] литература, но сега се прифатени само три или четири.<ref name="tpl">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=Pinus+sylvestris|title=The Plant List: ''Pinus sylvestris''|date=2013|publisher=Royal Botanic Garden Kew and Missouri Botanic Garden|accessdate=22 March 2019}}</ref> Тие се разликувале само минимално по морфологијата, но со поизразени разлики во генетската анализа и составот на [[смола]]та . Населението во најзападната Шкотска било генетски различно од оние во остатокот од Шкотска и северна Европа, но не доволно за да се разликувале како посебни ботанички сорти. Дрвјата на далечниот север од опсегот порано понекогаш се третирале како вар. ''lapponica'', но разликите биле клинички и не биле генетски различни.<ref name="farjon">Farjon, A. (2005).</ref><ref name="mirov">Mirov, N. T. (1967).</ref><ref name="pravdin">Pravdin, L. F. (1969).</ref><ref>Langlet, O. (1959).</ref><ref>Kinloch, B. B., Westfall, R. D., & Forrest, G. I. (1986).</ref><ref>Szmidt, A. E., & Wang, X-R. (1993).</ref><ref>Prus-Glowacki, W., & Stephan, B. R. (1994).</ref><ref>Goncharenko, G. G., Silin, A. E., & Padutov, V. E. (1995).</ref><ref>Sinclair, W. T., Morman, J. D., & Ennos, R. A. (1999).</ref> {| class="wikitable" !Слика ! Сорти ! Опис ! Распространетост |- | | ''Pinus sylvestris'' var. ''Силвестрис'' {{Мали|L., 1753}} | Опишано погоре. | Најголемиот дел од опсегот, од Шкотска и Шпанија до централен Сибир. |- | | ''Pinus sylvestris'' var. ''хамата'' {{Мали|Steven}} | Зеленилото е поконзистентно глаукозно цела година, не станува подосадно во зима; шишарки почесто со пирамидална апофиза. | Балканот, северна Турција, Крим и Кавказ. |- | | ''Pinus sylvestris'' var. монголска ''Литв'' {{Мали|Litv.}} | Зеленилото е поматно зелено, пука сиво-зелено; остава повремено до 12&nbsp;cm долга. | Монголија и соседните делови на јужен Сибир и северозападна Кина. |- | | ''Pinus sylvestris'' var. ''nevadensis'' {{Мали|D.H.Christ.}} | (сите автори не го сметаат за различен од var. ''sylvestris'' ) Калениц. Екс Ком. Шишарките се често со подебели лушпи, но сомнително се разликуваат по морфологија. | Сиера Невада во јужна Шпанија и веројатно други шпански популации |- | | ''Pinus sylvestris'' var. ''кретацеа'' {{Мали|Kalenicz. ex Kom.}} | | Од пограничните региони меѓу Русија и Украина.<ref name="biodat">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.biodat.ru/db/rbp/rb.php?src=1&vid=449|title=Красная Книга России &#124; Red Book of Russia. Pinus Sylvestris L. Var. Cretacea Kalenicz. Ex Kom|publisher=biodat.ru|accessdate=21 March 2016}}</ref> |- |} == Распространетост == {{Исечок од слика|Image=Scots Pin Utö, January 2013.jpg|bSize=220|cWidth=220|cHeight=270|oTop=60|oLeft=0|Location=right|Description=Шведска}}Бел бор бил единствениот бор застапен во северна Европа, кој формирал или чистел шуми, помешан со норвешка смрека, обична смрека, [[Бела бреза|сребрена бреза]], [[јаребика]], [[Јасика|евроазиска трепетлика]] и други видови [[Тврдо дрво|дрвени предмети]] . Во централна и јужна Европа се среќавал со бројни дополнителни видови, меѓу кои се и европскиот црн бор, [[Кривул|планинскиот бор]], [[Молика|македонскиот бор]] и швајцарскиот бор . Во источниот дел од неговиот опсег, меѓу другите се јавувал и со сибирски бор.<ref name="tfl"/> === Британските Острови === [[Податотека:Scots_Pines_Beinn_a'_Bhuird.jpg|мини|Шумите во Глен Куич, Шкотска]] Дрвото се раширило низ Британските Острови по последниот глацијален максимум . Записите за полен покажувале дека борот бил присутен локално во јужна Англија пред 9.000 години откако навлегол од североисточна Франција и дека се проширил на север до Езерската област и Северните Пенини 500 години подоцна. Тој бил присутен во Ирска пред повеќе од 8.800 години, но отсутен во Велс во тоа време, што сугерира дека борот во Ирска имал посебно ибериско потекло или содржел преживеани популации, иако нема докази за неговиот опстанок.<ref>{{Наведено списание|last=Kinloch|first=Bohun B.|last2=Westfall|first2=R. D.|last3=Forrest|first3=G. I.|date=1986|title=Caledonian Scots Pine: Origins and Genetic Structure|journal=New Phytologist|language=en|volume=104|issue=4|pages=703–729|doi=10.1111/j.1469-8137.1986.tb00671.x|issn=1469-8137|pmid=33873854|doi-access=free}}</ref> Борот се проширил во Шкотска пред помеѓу 8.000 и 8.500 години или од независно засолниште, од Скандинавија (преку Догерланд ) или од Ирска. Како што се загревала климата, тој исчезнал од повеќето Британски Острови пред околу 5.500 години, освен во Шкотска и во Килдер,Англија. Ирското и западното шкотско население поминало низ масовен пад пред околу 4.000 години, што на крајот довело до исчезнување на ирското население пред 2.000 и 1.000 години. Тој бил заменет со големи површини на прекриено блато во западна Шкотска и Ирска, иако причините за неговото опаѓање и изумирање во [[Англија]] не биле јасни, но можеби било под влијание на човечките активности.<ref>{{Наведено списание|last=Milner|first=Edward|year=2011|title=Trees of Britain andIreland|journal=Flora|pages=15 and 120}}</ref> Во Британија сега природно се јавувал само во Шкотска. Историските и археолошките записи покажувале дека се јавувал и во Велс и Англија до пред околу 300–400 години, каде исчезнал поради прекумерна експлоатација и пасење; повторно бил воведен во овие земји. Слично историско изумирање и повторно воведување се однесувало на Ирска, Данска и Холандија.<ref name="tfl"/><ref name="mirov">Mirov, N. T. (1967).</ref><ref name="steven"/><ref name="bfbi">Carlisle, A., & Brown, A. H. F. (1968).</ref> Дали навистина изумрело во Англија не е познато. Се шпекулирало дека можеби преживеал доволно долго за дрвјата што се користат за одгледување во Англија да потекнуваат од домашни (а не од увезени) извори.<ref name="Edlin">Edlin, H. L. (1970).</ref> [[Вилијам Шекспир|Шекспир]] (во ''Ричард II'' ) бил запознаен со видот во 1590-тите, како и Евелин во раните 1660-ти ( ''Силва'' ), и околу времето кога се сметало дека борот изумрел во Англија, но кога земјопоседниците почнале и со украсно и шумарство. садење.<ref name="Edlin" /> Борот формирал голем дел од Каледонската шума, која некогаш покривала голем дел од [[Шкотски Гори|шкотските висорамнини]]. Прекумерното сечење на побарувачката на дрва, пожарот, прекумерното пасење од овци и елени, па дури и намерното ослободување за да се одвратат волците, биле фактори за опаѓањето на оваа некогаш голема борова и бреза шума. Само релативно мали области ( 17,000 ха (42.000 хектари), само нешто повеќе од 1% од проценетите оригинални 1,500,000 ха (3.700.000 хектари)  ) од оваа древна шума останувале, а главните преживеани остатоци биле во шумата Абернети, Глен Африк, шумата Ротиемурхус и Црното дрво на Ранох . Моментално се во тек планови за обновување на барем некои области и започнување на работата на клучните локации.<ref name="tfl"/><ref name="steven"/> Дополнително, шкотскиот бор бил растителна значка на кланот Грегор . Тоа било националното дрво на [[Шкотска]] .<ref>Rick Steves Scotland (second edition) By Rick Steves</ref> == Одгледување и употреба == [[Податотека:Pinus_sylvestris_Sturm01.jpg|мини|{{center|''Pinus sylvestris'' – ботанички состав}}]] [[Податотека:Meenikunno_maastikukaiteala.jpg|мини| Шкотска борова шума во [[Естонија]]]] Бел бор бил важно дрво во [[шумарство]]то. Дрвото било корисно за производи од пулпа и пилена дрва. Можело да се создаде штанд за садници со садење, сеење или природна регенерација. Ротациите на комерцијалните плантажи варирале помеѓу 50 и 120 години, со подолги ротации во североисточните области каде што растот бил побавен. Во скандинавските земји, борот се користел за правење катран во прединдустриската ера. Некои активни производители на катран сè уште постојат, но таа индустрија речиси престана.<ref name="steven"/><ref name="pravdin">Pravdin, L. F. (1969).</ref> Борот се користел и како извор на колофон и терпентин . Дрвото било бледо кафено до црвено-кафеаво и се користело за општи градежни работи. Имало сува [[густина]] околу 470&nbsp;kg/m³ (различно со условите на раст), отворена порозност од 60%, точка на заситување на влакна од 0,25&nbsp;kg и содржина на сатурација на влага од 1,60&nbsp;kg.<ref name="pravdin">Pravdin, L. F. (1969).</ref> Боровните влакна биле корисни за да се направи текстилот познат како растителен фланелен,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.webster-dictionary.org/definition/Vegetable%20flannel|title=Vegetable flannel|work=Webster's 1913 Dictionary|publisher=Webster|accessdate=18 August 2014}}</ref> кој имал изглед како коноп, но со поцврста, помека текстура.<ref name="cole">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=Z8soAAAAYAAJ&pg=PA366|title=Cole's Encyclopedia of Dry Goods|last=Cole|first=George S.|date=1900|publisher=Root Newspaper Association|page=566}}</ref> Борот исто така бил широко засаден во Нов Зеланд и во поголемиот дел од постудените региони на Северна Америка; тоа било едно од првите дрвја воведени во Северна Америка, околу 1600 година.<ref name="Moore2008">{{Наведена книга|title=National Wildlife Federation Field Guide to Trees of North America|last=Moore, G.|last2=Kershner, B.|last3=Tufts, C.|last4=Mathews, D|last5=Nelson, G.|last6=Spellenberg, R.|last7=Thieret, J. W.|last8=Purinton, T.|last9=Block, A.|publisher=Sterling|year=2008|isbn=978-1-4027-3875-3|location=New York|page=67}}</ref> Тој бил наведен како [[инвазивен вид]] во некои области таму, вклучувајќи го [[Онтарио]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.powerhalton.ca/LinkClick.aspx?fileticket=XUOjld%2Fmr8o%3D&tabid=67|title=Invasive Ontario Plants|publisher=Protect Our Water and Environmental Resources|archive-url=https://web.archive.org/web/20120426060136/http://www.powerhalton.ca/LinkClick.aspx?fileticket=XUOjld%2Fmr8o=&tabid=67|archive-date=26 April 2012|accessdate=17 December 2011}}</ref> [[Мичиген]] .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eddmaps.org/tools/stateplants.cfm?id=us_mi|title=Species found in Michigan|work=Early Detection and Distribution Mapping System|publisher=Center for Invasive Species and Ecosystem Health at the [[University of Georgia]]|accessdate=17 December 2011}}</ref> Широко се користел во Соединетите Држави за трговија со [[Новогодишна елка|новогодишни елки]] и бил една од најпопуларните новогодишни елки од 1950-тите до 1980-тите. Останувал популарен за таа употреба, иако бил засенет по популарност од видовите како Фрејзер ела, Даглас-ела и други. И покрај неговата инвазивност во делови од источна Северна Америка, борот често не растел добро таму, делумно поради климатските и почвените разлики помеѓу неговото родно живеалиште и она во Северна Америка, а делумно поради оштетувањето од штетници и болести; дрвото често растело на искривен, случаен начин, ако не се чувало (како што се во трговијата со елката). Боровите можеле да бидат убиени од нематодата од борово дрво, која предизвикувала болест на венеење на борови. Нематодата најчесто напаѓала дрвја стари најмалку десет години и често ги убивала дрвјата што ги инфицира во рок од неколку недели.<ref name="umizzou">{{Наведена мрежна страница|url=http://extension.missouri.edu/explorepdf/miscpubs/mx0858.pdf|title=Pine Wilt|publisher=University of Missouri – Extension|accessdate=6 November 2013}}</ref> Борот се одгледувал и користел интензивно во регионите за ископување јаглен во Фландрија, Белгија. Се користел за зајакнување на тунелирањето и се претпочитал поради неговиот звук на пукање кога требал да се замени. Големи делови од шуми, кои главно го содржеле овој вид, сè уште се расфрлани низ селата.{{Се бара извор|date=February 2021}} === Култиви === Неколку сорти се одгледувале за украсни цели во паркови и големи градини, од кои „Aurea“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/99295/i-Pinus-sylvestris-i-(Aurea-Group)-Aurea/Details|title=RHS Plantfinder - ''Pinus sylvestris'' (Aurea Group) 'Aurea'|accessdate=30 April 2018}}</ref> „Beuvronensis“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/91667/Pinus-sylvestris-Beuvronensis/Details|title=RHS Plant Selector – ''Pinus sylvestris'' 'Beuvronensis'|accessdate=6 February 2021}}</ref> „Frensham“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/63382/i-Pinus-sylvestris-i-Frensham/Details|title=RHS Plantfinder - ''Pinus sylvestris'' 'Frensham'|accessdate=30 April 2018}}</ref> и „Gold Coin“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/66741/i-Pinus-sylvestris-i-Gold-Coin/Details|title=RHS Plantfinder - ''Pinus sylvestris'' 'Gold Coin'|accessdate=25 April 2018}}</ref> го добиле Кралското хортикултурно друштво Награда за заслуги на градината .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf|title=AGM Plants - Ornamental|date=July 2017|publisher=Royal Horticultural Society|page=78|accessdate=30 April 2018}}</ref> == Галерија == <gallery mode="packed"> Податотека:Pinus sylvestris cones pl.jpg|Лисја и шишарки, Полска Податотека:Pinus syvestris seedling.jpg|Расад со порамни, необлечени млади листови Податотека:Pinus sylvestris wood ray section 1 beentree.jpg|Шкотско борово дрво Податотека:Pinus Sylvestris 8407.jpg|Кората на зрело дрво ''P. sylvestris'' Податотека:Strom roka borovica velke borove 03.jpg|Гледајќи нагоре во структурата на гранките на дрвото ''P. sylvestris'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.euforgen.org/species/pinus-sylvestris/ Бел бор] - карта на распространетост, единици за генетска конзервација и сродни ресурси. Европска програма за генетски ресурси на шумите (EUFORGEN) [[Категорија:Бор (род)]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Украсни дрва]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] k81iqclb4kykg2efp4s72ck605y4fzj 0 1303918 5577949 4905538 2026-06-16T16:20:28Z Carshalton 30527 /* Моментален состав */ 5577949 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за фудбалска репрезентација | Име = {{знаме|Iran}} | Грб = Logo Fédération Iran Football.png | ФИФА Триграм = IRN | Сојуз = [[Фудбалска федерација на Иран]] | Конфедерација = {{Conefederation AFC}} (Азија) | Селектор = {{flagsport|CRO}} [[Драган Скочиќ]] | Капитен = [[Ехсан Хаџсафи]] | Најмногу натпревари = [[Џавад Некунам]] (151) | Најдобар стрелец = [[Али Даеи]] (109) | Домашен стадион = [[Азади (стадион)|Азади]] | ФИФАмом = 23 (23 јуни 2022)<ref name="ranking">{{cite web|language=en|url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/men|title=Men's Ranking|access-date=23 јуни 2022|archivedate=23 јуни 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180715171048/https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/index.html}}</ref> | ФИФАнајв = 15 (август 2005) | ФИФАнајн = 122 (мај 1996) | pattern_la1 = _irn21h | pattern_b1 = _irn21h | pattern_ra1 = _irn21h | pattern_sh1 = _irn21h | pattern_so1 = _irn21h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _irn21a | pattern_b2 = _irn21a | pattern_ra2 = _irn21a | pattern_sh2 = _irn21a | pattern_so2 = _irn21a | leftarm2 = EC0000 | body2 = EC0000 | rightarm2 = EC0000 | shorts2 = EC0000 | socks2 = EC0000 | Прв меѓународен натпревар= {{fb|IRN}} 0 — 0 {{fb-rt|AFG|1931}}<br />([[Кабул]], [[Авганистан]]; 25 август 1941) | Најголема победа = {{fb|IRN}} 19 — 0 {{fb-rt|Гуам}}<br />([[Табриз]], [[Иран]]; 24 ноември 2000) | Најлош пораз = {{fb|TUR}} 6 — 1 {{fb-rt|IRN}}<br />([[Истанбул]], [[Турција]]; 28 мај 1950)<br>{{fb|KOR}} 5 — 0 {{fb-rt|IRN}}<br />([[Токио]], [[Јапонија]]; 28 мај 1958) | Број на учества = 6 (првпат во [[Светско првенство во фудбал 1978|1978]]) | СП првпат = | Најдобар резултат = Група фаза ([[Светско првенство во фудбал 1978|1978]], [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]],[[Светско првенство во фудбал 2006|2006]], [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]], [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]]) | Регионално првенство = [[Азиски куп во фудбал|Азиски куп]] | Број на учества (регионално) = 15 (првпат во [[Азиски куп во фудбал 1968|1968]]) | Регионално првпат = | Најдобар резултат (регионално) = '''Шампион''' ([[Азиски куп во фудбал 1968|1968]], [[Азиски куп во фудбал 1972|1972]], [[Азиски куп во фудбал 1976|1976]]) }} '''Фудбалската репрезентација на Иран''' го претставува [[Иран]] на меѓународните фудбалски натпреварувања и е под контрола на [[Фудбалска федерација на Иран|Фудбалската федерација на Иран]]. Во периодот помеѓу декември 2014 година и мај 2018 година, Иран бил највисоко рангираната екипа од Азија, што е најдолгиот континуиран временски период во кој еден тим ја имал таа чест.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/associations/association=irn/ranking/gender=m/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070604211258/http://fifa.com/associations/association=irn/ranking/gender=m/index.html |url-status=dead |archive-date=4 June 2007 |title=Iran: FIFA/Coca-Cola World Ranking |publisher=FIFA.com |access-date=23 December 2016}}</ref> Досега Иран се квалификувал на [[Светско првенство во фудбал|Светските првенства]] 6 пати ([[Светско првенство во фудбал 1978|1978]], [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]], [[Светско првенство во фудбал 2006|2006]], [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]], [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]], [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]]), првпат во [[Светско првенство во фудбал 1978|1978]], а ќе играат и на претстојното во [[Светско првенство во фудбал 2022|Катар 2022]]. Сепак, репрезентацијата никогаш не успеала да ја мине фазата по групи, забележувајќи притоа само две победи на турнирите против [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] во [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] и [[Фудбалска репрезентација на Мароко|Мароко]] во [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]]. Континентално, Иран освоил три [[Азиски куп во фудбал|Азиски купа]] во [[Азиски куп во фудбал 1968|1968]], [[Азиски куп во фудбал 1972|1972]] и [[Азиски куп во фудбал 1976|1976]]. ==Настапи на првенствата== === Настапи на Светските првенства === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !colspan=9|Светско првенство ! style="width:1%;" rowspan="25"| !colspan=6|Квалификации за Светско првенство |- !width="90"|{{Tooltip|Домаќин/Година|Домаќин/Година на одржување на турнирот}} !width="90"|{{Tooltip|Рунда|Рунда на натпреварување на турнирот}} !width="30"|{{Tooltip|Поз.|Позиција на Светско првенство}} !width="30"|{{Tooltip|ОН|Одиграни натпревари}} !width="30"|{{Tooltip|П|Победи}} !width="30"|{{Tooltip|Н|Нерешени}} !width="30"|{{Tooltip|И|Изгубени}} !width="30"|{{Tooltip|ДГ|Дадени голови}} !width="30"|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width="30"|{{Tooltip|ОН|Одиграни натпревари}} !width="30"|{{Tooltip|П|Победи}} !width="30"|{{Tooltip|Н|Нерешени}} !width="30"|{{Tooltip|И|Изгуебни}} !width="30"|{{Tooltip|ДГ|Дадени голови}} !width="30"|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} |- |{{flagsport|URU}} [[Светско првенство во фудбал 1930|1930]]||rowspan="9" colspan=8 align=center| Не учествувале || rowspan="9" colspan=6 align=center| Не учествувале |- |{{flagsport|ITA (1861-1946)}} [[Светско првенство во фудбал 1934|1934]] |- |{{flagsport|FRA}} [[Светско првенство во фудбал 1938|1938]] |- |{{flagsport|BRA}} [[Светско првенство во фудбал 1950|1950]] |- |{{flagsport|SUI}} [[Светско првенство во фудбал 1954|1954]] |- |{{flagsport|SWE}} [[Светско првенство во фудбал 1958|1958]] |- |{{flagsport|CHL}} [[Светско првенство во фудбал 1962|1962]] |- |{{flagsport|ENG}} [[Светско првенство во фудбал 1966|1966]] |- |{{flagsport|MEX}} [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]] |- |{{flagsport|GER}} [[Светско првенство во фудбал 1974|1974]]|| colspan=8 align=center| Не се квалификувале ||8 ||5||1||2||9||6 |- |{{flagsport|ARG}} [[Светско првенство во фудбал 1978|1978]]||Групна фаза||14||3||0||1||2||2||8||12||10||2||0||20||3 |- |{{flagsport|ESP}} [[Светско првенство во фудбал 1982|1982]]|| colspan=8 align=center| Се откажале || colspan=6 align=center| Се откажале |- |{{flagsport|MEX}} [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]]|| colspan=8 align=center| Дисквалификувани || colspan=6 align=center| Дисквалификувани |- |{{flagsport|ITA}} [[Светско првенство во фудбал 1990|1990]]|| rowspan="2" colspan=8 align=center| Не се квалификувале ||6||5||0||1||12||5 |- |{{flagsport|USA}} [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]]||11||5||3||3||23||13 |- |{{flagsport|FRA}} [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]]||Групна фаза||20||3||1||0||2||2||4||17||8||6||3||57||17 |- |{{flagsport|KOR}} {{flagsport|JPN}} [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]]|| colspan=8 align=center| Не се квалификувале ||14||9||3||2||36||9 |- |{{flagsport|GER}} [[Светско првенство во фудбал 2006|2006]]||Групна фаза||25||3||0||1||2||2||6||12||9||1||2||29||7 |- |{{flagsport|RSA}} [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]]|| colspan=8 align=center| Не се квалификувале ||14||5||8||1||15||9 |- |{{flagsport|BRA}} [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]]||Групна фаза||28.||3||0||1||2||1||4||16||10||4||2||30||7 |- |{{flagsport|RUS}} [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]]||Групна фаза||18.||3||1||1||1||2||2||18||12||6||0||36||5 |- |{{flagsport|QAT}} [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || colspan=8 align=center| Квалификувани ||18||14||1||3||49||8 |- |{{flagsport|CAN}}{{flagsport|MEX}}{{flagsport|USA}} [[Светско првенство во фудбал 2026|2026]]||colspan=8 |''Ќе учествуваат во квалификациите''||colspan=6 |''Ќе учествуваат во квалификациите'' |- |colspan=2 align=center|'''Вкупно'''||6/22||15||2||4||9||9||24||146||92||35||19||316||89 |} === Настапи на Азискиот куп === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !colspan=9|''[[Азиски куп во фудбал|Азиски куп]]'' |- !width="150"|{{Tooltip|Домаќин/Година|Домаќин/Година на одржување на турнирот}} !width="90"|{{Tooltip|Рунда|Рунда на натпреварување на турнирот}} !width="30"|{{Tooltip|Поз.|Позиција на Азискиот куп}} !width="30"|{{Tooltip|ОН|Одиграни натпревари}} !width="30"|{{Tooltip|П|Победи}} !width="30"|{{Tooltip|Н|Нерешени}} !width="30"|{{Tooltip|И|Изгубени}} !width="30"|{{Tooltip|ДГ|Дадени голови}} !width="30"|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} |- |{{flagsport|HKG}} [[Азиски куп во фудбал 1956|1956]]||colspan=8 align=center | Се повлекле |- |{{flagsport|KOR}} [[Азиски куп во фудбал 1960|1960]]||colspan=8 align=center | Не се квалификувале |- |{{flagsport|ISR}} [[Азиски куп во фудбал 1964|1964]]||colspan=8 align=center | Се повлекле |- |-bgcolor="gold" |{{flagsport|IRN}} [[Азиски куп во фудбал 1968|1968]]||Шампион||1||4||4||0||0||11||2 |- |-bgcolor="gold" |{{flagsport|THA}} [[Азиски куп во фудбал 1972|1972]]||Шампион||1||5||5||0||0||12||4 |- |-bgcolor="gold" |{{flagsport|IRN}} [[Азиски куп во фудбал 1976|1976]]||Шампион||1||4||4||0||0||13||0 |- |-bgcolor="bronze" |{{flagsport|KUW}} [[Азиски куп во фудбал 1980|{{color|#FFFFFF|1980}}]]||{{color|#FFFFFF|Полуфинале}}||{{color|#FFFFFF|3}}||{{color|#FFFFFF|6}}||{{color|#FFFFFF|3}}||{{color|#FFFFFF|2}}||{{color|#FFFFFF|1}}||{{color|#FFFFFF|16}}||{{color|#FFFFFF|6}} |- |{{flagsport|SIN}} [[Азиски куп во фудбал 1984|1984]]||Полуфинале||4||6||2||4||0||8||3 |- |-bgcolor="bronze" |{{flagsport|QAT}} [[Азиски куп во фудбал 1988|{{color|#FFFFFF|1988}}]]||{{color|#FFFFFF|Полуфинале}}||{{color|#FFFFFF|3}}||{{color|#FFFFFF|6}}||{{color|#FFFFFF|2}}||{{color|#FFFFFF|2}}||{{color|#FFFFFF|2}}||{{color|#FFFFFF|3}}||{{color|#FFFFFF|4}} |- |{{flagsport|JPN}} [[Азиски куп во фудбал 1992|1992]]||Групна фаза||5||3||1||1||1||2||1 |- |-bgcolor="bronze" |{{flagsport|UAE}} [[Азиски куп во фудбал 1996|{{color|#FFFFFF|1996}}]]||{{color|#FFFFFF|Полуфинале}}||{{color|#FFFFFF|3}}||{{color|#FFFFFF|6}}||{{color|#FFFFFF|3}}||{{color|#FFFFFF|2}}||{{color|#FFFFFF|1}}||{{color|#FFFFFF|14}}||{{color|#FFFFFF|6}} |- |{{flagsport|LBN}} [[Азиски куп во фудбал 2000|2000]]||Четвртфинале||5||4||2||1||1||7||3 |- |-bgcolor="bronze" |{{flagsport|CHN}} [[Азиски куп во фудбал 2004|{{color|#FFFFFF|2004}}]]||{{color|#FFFFFF|Полуфинале}}||{{color|#FFFFFF|3}}||{{color|#FFFFFF|6}}||{{color|#FFFFFF|3}}||{{color|#FFFFFF|3}}||{{color|#FFFFFF|0}}||{{color|#FFFFFF|14}}||{{color|#FFFFFF|8}} |- |{{flagsport|IDN}} {{flagsport|MYS}} {{flagsport|THA}} {{flagsport|VIE}} [[Азиски куп во фудбал 2007|2007]]||Четвртфинале||5||4||2||2||0||6||3 |- |{{flagsport|QAT}} [[Азиски куп во фудбал 2011|2011]]||Четвртфинале||5||4||3||0||1||6||2 |- |{{flagsport|AUS}} [[Азиски куп во фудбал 2015|2015]]||Четвртфинале||6.||4||3||1||0||7||3 |-bgcolor="bronze" |{{flagsport|UAE}} [[Азиски куп во фудбал 2019|{{color|#FFFFFF|2019}}]]||{{color|#FFFFFF|Полуфинале}}||{{color|#FFFFFF|3}}||{{color|#FFFFFF|6}}||{{color|#FFFFFF|4}}||{{color|#FFFFFF|1}}||{{color|#FFFFFF|1}}||{{color|#FFFFFF|12}}||{{color|#FFFFFF|3}} |- |{{симбол2|Flag of none.svg}} [[Азиски куп во фудбал 2023|2023]]||colspan=8|''Квалификувани'' |- |{{симбол2|Flag of none.svg}} [[Азиски куп во фудбал 2027|2027]]||colspan=8|''To be determined'' |- |colspan=2 align=center|'''Вкупно'''||15/18||68||41||19||8||131||48 |} ==Играчи== ===Моментален состав=== {{nat fs g start|background=#0202FF|color=white}} {{nat fs g player|no=1|pos=GK|name=[[Алиреза Бејранванд]]|age={{Birth date and age|1992|9|12|df=y}}|caps=50|goals=0|club={{Fb team Persepolis}}|clubnat=IRN}} {{nat fs g player|no=12|pos=GK|name=[[Хосеин Хосеини (фудбалер 1992)|Хосеин Хосеини]]|age={{Birth date and age|1992|5|30|df=y}}|caps=4|goals=0|club={{Fb team Esteghlal}}|clubnat=IRN}} {{nat fs g player|no=22|pos=GK|name=[[Амир Абедзаде]]|age={{Birth date and age|1993|4|26|df=y}}|caps=10|goals=0|club={{Fb team Ponferradina}}|clubnat=ESP}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#00853F" {{nat fs g player|no=2|pos=DF|name=[[Садег Мохарами]]|age={{Birth date and age|1996|3|24|df=y}}|caps=19|goals=0|club={{Fb team Dinamo Zagreb}}|clubnat=CRO}} {{nat fs g player|no=4|pos=DF|name=[[Ареф Голами]]|age={{Birth date and age|1997|4|23|df=y}}|caps=1|goals=0|club={{Fb team Esteghlal}}|clubnat=IRN}} {{nat fs g player|no=5|pos=DF|name=[[Салех Хардани]]|age={{Birth date and age|1998|9|14|df=y}}|caps=2|goals=0|club={{Fb team Esteghlal}}|clubnat=IRN}} {{nat fs g player|no=13|pos=DF|name=[[Ареф Агаси]]|age={{Birth date and age|1997|1|2|df=y}}|caps=1|goals=0|club={{Fb team Foolad}}|clubnat=IRN}} {{nat fs g player|no=16|pos=DF|name=[[Аболфазл Џалали]]|age={{Birth date and age|1998|6|26|df=y}}|caps=1|goals=0|club={{Fb team Esteghlal}}|clubnat=IRN}} {{nat fs g player|no=19|pos=DF|name=[[Маџид Хосеини]]|age={{Birth date and age|1996|6|20|df=y}}|caps=17|goals=0|club={{Fb team Kayserispor}}|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|no=21|pos=DF|name=[[Омид Норафкан]]|age={{Birth date and age|1997|4|9|df=y}}|caps=13|goals=0| club={{Fb team Sepahan}}|clubnat=IRN}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#00853F" {{nat fs g player|no=3|pos=MF|name=[[Ехсан Хаџсафи]] {{Капитен}}|age={{Birth date and age|1990|2|25|df=y}}|caps=119|goals=7|club={{Fb team AEK Athens}}|clubnat=GRE|}} {{nat fs g player|no=6|pos=MF|name=[[Саид Езатолахи]]|age={{Birth date and age|1996|10|1|df=y}}|caps=45|goals=1|club={{Fb team Vejle}}||clubnat=DEN}} {{nat fs g player|no=7|pos=MF|name=[[Алиреза Јаханбахш]]|age={{Birth date and age|1993|8|11|df=y}}|caps=62|goals=13|club={{Fb team Feyenoord}}|clubnat=NED}} {{nat fs g player|no=8|pos=MF|name=[[Ахмад Нуролахи]]|age={{Birth date and age|1993|1|2|df=y}}|caps=24|goals=3|club={{Fb team Al-Ahli Dubai}}|clubnat=UAE}} {{nat fs g player|no=14|pos=MF|name=[[Омид Ебрахими]]|age={{Birth date and age|1987|9|15|df=y}}|caps=53|goals=0|club={{Fb team Al-Wakrah}}|clubnat=QAT|}} {{nat fs g player|no=15|pos=MF|name=[[Амирхосеин Хосеинзаде]]|age={{Birth date and age|2000|10|30|df=y}}|caps=3|goals=0|club={{Fb team Charleroi}}|clubnat=BEL|}} {{nat fs g player|no=17|pos=MF|name=[[Али Голизаде]]|age={{Birth date and age|1996|3|10|df=y}}|caps=24|goals=6|club={{Fb team Charleroi}}|clubnat=BEL}} {{nat fs g player|no=18|pos=MF|name=[[Милад Сарлак]]|age={{Birth date and age|1995|3|26|df=y}}|caps=9|goals=0|club={{Fb team Persepolis}}|clubnat=IRN|}} {{nat fs g player|no=23|pos=MF|name=[[Мехди Мехдипур]]|age={{Birth date and age|1994|2|18|df=y}}|caps=3|goals=0|club={{Fb team Esteghlal}}|clubnat=IRN|}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#00853F" {{nat fs g player|no=9|pos=FW|name=[[Мехди Тареми]]|age={{Birth date and age|1992|7|18|df=y}}|caps=58|goals=27|club={{Fb team Porto}}|clubnat=POR}} {{nat fs g player|no=10|pos=FW|name=[[Алахјар Сајадманеш]]|age={{Birth date and age|2001|6|29|df=y}}|caps=7|goals=1|club={{Fb team Hull City}}|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|no=11|pos=FW|name=[[Али Алипур]]|age={{Birth date and age|1995|11|11|df=y}}|caps=3|goals=0|club={{Fb team Gil Vicente}}|clubnat=POR}} {{nat fs g player|no=20|pos=FW|name=[[Сардар Азмун]]|age={{Birth date and age|1995|1|1|df=y}}|caps=63|goals=40|club={{Fb team Bayer Leverkusen}}|clubnat=GER}} {{nat fs end|background=#0202FF}} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Commons category|Iran national football team}} *[http://ffiri.ir/ Матична страна на Фудбалската федерација на Иран] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200925195152/http://www.ffiri.ir/ |date=2020-09-25 }} {{in lang|fa|en}} {{Азиски фудбалски репрезентации}} [[Категорија:Фудбалот во Иран]] [[Категорија:Фудбалски репрезентации од Азија|Иран]] fqt6qayb3br645sqt2g6kcj4m8g5m7a 0 1305765 5578027 5051809 2026-06-16T21:49:36Z Carshalton 30527 5578027 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Астер Вранкс | image =[[Податотека:FC Salzburg gegen VfL Wolfsburg (CL-Gruppenphase 20. Oktober 2021) 77 (cropped).jpg|250п]] | fullname = | birth_date = {{birth date and age|2002|10|4|df=yes}} | birth_place = [[Ерпс-Кверпс]], Белгија | height = 1.83 м<ref>{{cite web|url=https://www.acmilan.com/en/teams/first-team/players-and-staff/spieler-profil/Aster-Vranckx|title=Aster Vranckx|publisher=AC Milan|access-date=8 July 2022}}</ref> | position = [[Midfielder]] | currentclub = {{Fb team Sassuolo}} | clubnumber = 6 | youthyears1 = | youthclubs1 = ФК Хугарден | youthyears2 = | youthclubs2 = ФК Тинен | youthyears3 = | youthclubs3 = ФК Завентем | youthyears4 = | youthclubs4 ={{Fb team Mechelen}} | years1 = 2019–2021 | clubs1 = {{Fb team Mechelen}} | caps1 = 43 | goals1 = 5 | years2 = 2021– | clubs2 = {{Fb team Wolfsburg}} | caps2 = 25 | goals2 = 2 | years3 = 2022–2023 | clubs3 = → {{Fb team Milan}} | caps3 = 9 | goals3 = 0 | years4 = 2025– | clubs4 = → {{Fb team Sassuolo}} | caps4 = 16 | goals4 = 0 | nationalyears1 = 2017 | nationalteam1 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 15 години|Белгија 15]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2017 | nationalteam2 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 16 години|Белгија 16]] | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2019–2020 | nationalteam3 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 19 години|Белгија 19]] | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2021– | nationalteam4 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 21 години|Белгија 21]] | nationalcaps4 = 4 | nationalgoals4 = 0 }} '''Астер Вранкс''' (роден на {{роден на|4|октомври|2002}} во Ерпс-Кверпс, [[Белгија]]) — [[Белгија|белгиски]] [[фудбалер]], [[среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на {{Fb team (N) Sassuolo}}, на заем од [[ФК Волфсбург|Волфсбург]]. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вранкс, Астер}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Белгиски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Волфсбург]] [[Категорија:Фудбалери на Милан]] [[Категорија:Фудбалери на Сасуоло Калчо]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] 6vc0omncysc41kx8efc3egvs7hlemg0 0 1305904 5578113 5561768 2026-06-17T09:20:08Z BosaFi 115936 5578113 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Станица Восток | official_name = | native_name = ста́нция Восто́к | native_name_lang = ru | settlement_type = [[Истражувачки станици на Антарктикот|Антарктичка база]] | image_skyline = Wostok-Station core32.jpg | imagesize = 270 | image_caption = фотографија од станицата Восток | image_flag = | flag_size = 110px | flag_border = бр | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | mapsize = 270px | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = Антарктик | pushpin_map_alt = Локација на станицата Восток на Антарктикот | pushpin_map_caption = Локација на станицата Восток на [[Антарктик]]от | pushpin_mapsize = 270 | pushpin_relief = да | pushpin_label_position = | coordinates = {{coord|78.463889|S|106.83757|E|format=dms|region:AQ|display=inline, title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Земја | subdivision_name = {{flagcountry|Русија}} | subdivision_type1 =[[Антарктик|Локација на Антарктикот]] | subdivision_name1 = [[Принцезата Елизабет Ленд]]<br />[[Антарктик]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = Администрирано од | subdivision_name3 = [[Институт за истражување на Арктикот и Антарктикот]] | established_title = Основана | established_date = {{start date|1957|12|16|df=y}} | extinct_title = | extinct_date = | named_for = [[Восток (sloop-of-war)|Восток]] | elevation_footnotes = | elevation_m = 3,489 | population_as_of = | population_footnotes = | population_total = До 25 | population_density_km2 = | population_note = | population_demonym = | timezone1 = | utc_offset1 = +6 | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | blank_name_sec1 = Тип | blank_info_sec1 = Цела година | blank1_name_sec1 = Период | blank1_info_sec1 = Годишен | blank2_name_sec1 = Статус | blank2_info_sec1 = оперативни | blank_name_sec2 = | blank_info_sec2 = | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | iso_code = | website = {{URL|aari.aq/default_en.html}} | footnotes = }} {{Infobox airport | name = Источен Скивај | ensign = | ensign_size = | ensign_alt = | nativename = | nativename-a = | nativename-r = | image = | image-width = <!-- if less than 200 --> | image_alt = | caption = | image2 = | image2-width = <!-- if less than 200 --> | image2_alt = | caption2 = | IATA = | ICAO = AT28 | FAA = | TC = | LID = | GPS = | WMO = | type = Приватен | owner-oper = | owner = | operator = | city-served = | location = [[Принцезата Елизабет Ленд]] | opened = | closed = | passenger_services_ceased = | hub = | focus_city = | built = <!-- military airports --> | used = <!-- military airports --> | commander = <!-- military airports --> | occupants = <!-- military airports --> | timezone = | utc = | summer = | utcs = | elevation-f = 11,447 | elevation-m = 3,489 | metric-elev = | coordinates = {{coord|78.466139|S|106.84825|E|format=dms|region:AQ|display=inline}} | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | image_map = | image_mapsize = | image_map_alt = | image_map_caption = | pushpin_map =Антарктик | pushpin_mapsize = 270 | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Локација на аеродромот во Антарктикот | pushpin_relief = | pushpin_image = | pushpin_label = | pushpin_label_position = | pushpin_mark = | pushpin_marksize = | r1-number = 03/21 | r1-length-f = 11,933 | r1-length-m = 3,637 | r1-surface = Ice | metric-rwy = | h1-number = | h1-length-f = | h1-length-m = | h1-surface = <!-- up to h12 --> | stat1-header = | stat1-data = <!-- up to stat8 --> | stat-year = | footnotes = }} [[File:LakeVostok-Location.jpg|thumb|270px|Локација на Восток на Антарктикот]] '''Станица Восток''' ({{langx|ru|[[:ru:Восток (антарктическая станция)|ста́нция Восто́к]]|translit=stántsiya Vostók}}) е руска [[Истражувачки станици на Антарктикот|истражувачка станица]] во внатрешноста [[Земја на принцезата Елизабет]], [[Антарктик]]. Основана од [[Советскиот Сојуз]] во 1957 година, станицата се наоѓа на јужниот пол, со [[Список на временски записи#Најниски регистрирани температури|најниска веродостојно измерена природна температура на Земјата]] од −89.2 °C. Истражувањето вклучува [[ледено јадро]] дупчење и [[Магнетометар|магнетометрија]]. Восток (руски за ''"исток"'') бил именуван по ''Восток'', водечкиот брод на Првата руска антарктичка експедиција со капетан од Фабијан фон Белингсхаузен. [[Станицата Белингсхаузен]] била именувана по овој капетан (вториот брод, ''Мирни'', со капетан од [[Михаил Лазарев]], станал истоименик на [[Мирни (поларна станица)|Станица Мирни]]<ref>[https://www.britannica.com/place/Vostok-Station/ Vostok Station]</ref>. ==Опис== Истражувачката станица Восток е околу 1,301 км од [[Јужниот Пол|Географскиот јужен пол]], на средината на источниот [[Антарктичкиот мраз]]. Восток се наоѓа во близина на [[Пол на непристапност|Јужен пол на непристапност]] и [[Јужен магнетен пол#Јужен геомагнетен пол|Јужен геомагнетен пол]], што го прави едно од оптималните места за набљудување на промените во [[магнетосфера]]. Други студии вклучуваат [[Актинометар|актинометрија]], [[геофизика]], медицина и [[климатологија]]. Станицата е на {{convert|3488|m}} над [[морско ниво]] и е една од најизолираните воспоставени истражувачки станици на континентот Антарктик. Станицата беше испорачана од [[Станица Мирни]] на брегот на Антарктикот. Станицата обично содржи 25 научници и инженери во лето. Во зима, нивниот број паѓа на 13. Единствената постојана истражувачка станица сместена подалеку на југ е станицата [[Станица „Амундсен-Скот“|Амундсен-Скот]], управувана од [[Соединетите Американски Држави]] на географскиот [[Јужниот Пол]]. Кинеската [[станица Кунлун]] е појужно од Восток, но е окупирана само во лето. Некои од предизвиците со кои се соочуваат оние што живеат на станицата се опишани во книгите на [[Владимир Санин]] како што се „Новби на Антарктикот“ (1973), „72 степени под нулата“ (1975) и други. == Историја == [[Image:GISP2 team photo core37.jpeg|thumb|left|310px|Ледени јадра во Восток, со дел од станицата зад себе]] Станицата Восток е основана на 16 декември 1957 година (во текот на [[Меѓународната геофизичка година]]) од [[втората советска антарктичка експедиција]] и била управувана во текот на целата година повеќе од 37 години. Во 1974 година, кога британските научници на Антарктикот извршија воздушно пробивање на мразот [[радар]] откриле чудни радарски отчитувања на локацијата, присуството на течно, слатководно езеро. Во 1991 година, Џеф Ридли, специјалист за далечинско набљудување со [[Лабораторија за вселенска наука Малард]] во [[Универзитетскиот колеџ во Лондон]], раководеше со европски сателит наречен [[European Remote-Sensing Satellite|ERS-1]] за да ја сврти својата високочестотна низа кон центарот на ледената капа на Антарктикот. Тоа го потврдило откритието од 1974 година, но откритието дури во 1993 година било објавено во ''Весник за глациологија''. Вселенскиот радар откри дека подледничката површина на свежа вода е едно од најголемите езера во светот - и едно од околу 140 [[подглацијални езера]] на Антарктикот. Руските и британските научници го разграничија езерото во 1996 година со интегрирање на различни податоци, вклучително и набљудувања со радарски слики што продираат во воздух и радари во вселената [[алтиметрија]]. [[Езерото Восток]] лежи околу 4000м под површината на централниот мраз на Антарктикот и зафаќа површина од 14,000км2. Во 2019 година, руската влада започна со изградба на нова, модерна зграда на станица која ќе ги замени старите објекти. Изградбата на новиот објект заврши во [[Св. Петербург]], ќе се транспортира до станицата Восток со брод, но континуираните одложувања го одложија завршувањето на новата станица не порано од 2023 година. ===Историски споменици=== ''Трактор на станицата Восток'': Тежок [[трактор]] АТТ 11, кој учествуваше во првиот [[Traverse (преглед)|траверс]] на југ [[Геомагнетен пол]], заедно со [[комеморативна плоча|плоча]] за да го одбележи отворањето на станицата во 1957 година, беше означена како [[Историски места и споменици на Антарктикот|Историско место или споменик]] (HSм 11) по предлогот на Русија до [[Антарктичкиот договор систем|Консултативен состанок на договорот за Антарктикот]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://adamrozanski.com/vostok-station/ |title=Vostok Station: Antarctic Research Base |accessdate=2022-09-12 |archive-date=2022-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220912205410/http://adamrozanski.com/vostok-station/ |url-status=dead }}</ref>. '''Зграда на комплексот за дупчење на професор Кудрјашов''': Зградата на комплексот за дупчење стои блиску до станицата Восток на надморска височина од 3,488 м. Изграден е во летната сезона 1983–1984 година. Под водство на професорот Борис Кудрјашов, беа добиени антички [[ледено јадро]] примероци. Зградата е означена како [[Историски локалитети и споменици на Антарктикот|Историско место или споменик]] (HSм 88), по предлогот на Русија до [[Систем на антарктички договор|консултативен состанок на антарктичкиот договор]]. ==Клима== Станицата Восток има [[клима на ледена капа]] (''EF''), со температури под нулата во текот на годината, типични како и за поголемиот дел од Антарктикот. Годишните врнежи се само 22 мм (сите се случуваат како снег), што го прави едно од најсушните места на [[Земјата]]. Во просек, станицата Восток добива 26 дена снег годишно. Исто така е едно од најсончевите места на Земјата, и покрај тоа што воопшто нема сонце помеѓу мај и август; има повеќе сончеви часови годишно дури и од најсончевите места во [[Јужна Африка]], [[Австралија]] и [[Арапскиот Полуостров]], каде што се приближуваат до оние од [[Сахара]] во [[Северен Африка]]. Восток има највисока вкупна сончева светлина за кој било календарски месец на Земјата, во просек од 708,8 сончеви часови во декември или 22,9 часа дневно. Исто така, има најниско сонце за кој било календарски месец, со апсолутен максимум од 0 сончеви часови месечно за време на поларната ноќ. Од официјалните метеоролошки станици кои моментално работат, Восток е најстудена на земјата во однос на просечната годишна температура. Сепак, спорно е дека станицата Восток е најстудената позната локација на земјата. Сега неактивната станица „Плато“, сместенаво средишниот дел на [[Антарктичка Висорамнина|Антарктичката Висорамнина]], се верува дека забележала просечна годишна температура која била постојано пониска од онаа на станицата Восток во текот на 37-месечниот период кога била активна кон крајот на 1960-тите. [[Image:Wostok-Station core32.jpg|thumb|250px|Панорамска фотографија од станицата Восток која го прикажува распоредот на кампот. Зградата со пруги лево е електраната, додека пругастата зграда од десната страна е местото каде што истражувачите спијат и оброците. Зградата во позадина со топката со црвени и бели пруги на врвот е зградата за метеорологија. Пештерите беа ископани во ледената покривка за складирање, одржувајќи ги јадрата на идеални {{convert|-55|C}} во текот на целата година. (Кредит: Todd Sowers LDEO, Универзитетот Колумбија, Палисадес, Њујорк.)]] Восток е едно од [[Полот на студот|најстудените места на Земјата]]. Просечната температура на студената сезона (од април до септември) е околу -66 °C, додека просечната температура на топлата сезона (од октомври до март) е околу -44°C. [[најниска веродостојно измерена температура]] на Земјата од -892 °C бил во Восток на 21 јули 1983 година во 05:45 [[време во Москва]], што беше 07:45 за часовниот појас на Восток и 01:45 [[Координирано универзално време|UTC]] (Види ''[[Список на временски записи ]]''). Ова го надминало поранешниот рекорд на станицата од -883 °C на 24 август 1960 година. површина. Најстуденото [[заладување на ветерот]] бил-129°C на 24 август 2005 година со реална температура од -767 °C. Иако е непотврдено, објавено е дека Восток достигнал температура од -91 °C на 28 јули 1997 година. Најтоплата забележана температура во Восток е -140°C, која се случи на 5 јануари 1974 година. Најстуден месец бил август 1987 година со средна температура од -754 °C, а најтоплиот месец бил декември 1989 година со просечна температура од -28°C. Покрај екстремно ниските температури, други фактори го прават Восток едно од најтешките места на Земјата за живеење на луѓе: *Речиси целосен недостаток на [[Влажност|влага]] во воздухот. *Просечна брзина на ветерот од 5 м, понекогаш искачувајќи се до 27 м. *Недостатокот на [[кислород]] во воздухот поради неговата [[висинска болест|висока надморска височина]] на 3,488 м. *Поголема [[јонизација]] на воздухот. * [[поларна ноќ]] која трае приближно 120 дена, од крајот на април до средината на септември, вклучувајќи 85 континуирани денови цивилна поларна ноќ (т.е. премногу темна за читање, при што сонцето е повеќе од 6 степени под хоризонтот. ) [[Аклиматизација]] на такви состојби може да трае од една недела до два месеци и е придружена со [[главоболка]]и, грчеви во очите, болки во увото, крвавење од носот, забележано гушење, ненадејно зголемување на [[крвен притисок]], губење на сон, намален [[апетит]], [[повраќање]], болки во зглобовите и мускулите, артритис и губење на тежината од 3-5 кг (понекогаш и високо како 12 кг). == Дупчење на ледено јадро == [[Image:Vostok 420ky 4curves insolation.jpg|thumb|right|310px|420.000 години податоци за леденото јадро од Восток, Антарктик, истражувачка станица. Тековниот период е лево. Од дното кон врвот: [[инсолација]] на 65°С поради [[Миланкович циклуси]] (поврзан со ¹⁸O); ¹⁸О изотоп на [[кислород]]; нивоа на [[метан]] (CH₄); релативна температура; нивоа на [[јаглерод диоксид]] (CO₂).]] Во 1970-тите, [[Советскиот Сојуз]] проби сет од јадра длабоки 500-952 м. Тие се користени за проучување на составот на изотопот на кислородот на мразот, што покажа дека мразот од последниот глацијален период бил присутен под околу 400 метри длабочина. Потоа беа дупчени уште три дупки: во 1984 година, дупката 3G достигна конечна длабочина од 2202&nbsp;м; во 1990 година, дупката 4G достигна конечна длабочина од 2546&nbsp;м; и во 1993 година, дупката 5G достигна длабочина од 2755&nbsp;м; по краткото затворање, дупчењето продолжи во текот на зимата 1995 година. Во 1996 година беше запрено на длабочина 3623 м, по барање на [[Научниот комитет за истражување на Антарктикот]] кој изрази загриженост за можна контаминација на [[Езерото Восток]] . Ова [[ледено јадро]], издупчено во соработка со Французите, произведе рекорд на минати услови на животната средина кои се протегаат наназад 420.000 години и опфаќа четири претходни глацијални периоди. Долго време тоа беше единственото јадро кое покрива неколку глацијални циклуси; но во 2004 година тоа беше надминато со јадрото [[Европски проект за јадро на мраз на Антарктикот|EPICA]], кое, иако е поплитко, покрива подолг временски распон. Во 2003 година, дупчењето беше дозволено да продолжи, но беше запрено на проценетото растојание до езерото од само 130&nbsp;м. Античкото езеро конечно беше пробиено на 5 февруари 2012 година кога научниците престанаа да дупчат на длабочина од 3.770 метри и стигнаа до површината на подледничкото езеро. [[Кршлива зона на леденото јадро|кршлива зона]] е приближно помеѓу 250 и 750 м и одговара на [[Последниот глацијален максимум]], со крајот на [[Холоцен климатски оптимум]] на или во близина на длабочина од 250 метри. Иако јадрото на Восток достигна длабочина од 3623&nbsp;м, употребливите климатски информации не се протегаат толку далеку. Самото дно на јадрото е мраз повторно замрзнат од водите на езерото Восток и не содржи информации за климата. Вообичаените извори на податоци даваат информации за прокси до длабочина од 3310 м или 414.000 години. Под ова има докази за деформација на мразот. Предложено е дека записот во Восток може да се продолжи до 3345&nbsp;м или 436.000 години, за да вклучи повеќе од интересниот период мIS11, со превртување на дел од записот. Ова потоа произведува запис во согласност со поновиот, подолг запис EPICA, иако не дава нови информации<ref>[https://www.accuweather.com/en/aq/vostok-station/2273742/weather-forecast/2273742/ Vostok Statione]</ref>. == Поврзано == * [[Злосторство на Антарктикот]] * [[Истражувачки станици на Антарктикот#Список на истражувачки станици|Список на истражувачки станици на Антарктикот]] * [[Полски кампови на Антарктикот|Список на теренски кампови на Антарктикот]] * [[Список на аеродроми во Антарктикот]] * [[Восток (езеро)]] * [[Советска антарктичка експедиција]] * [[Восток траверс]] * [[Станица Конкордија]] * [[Станица Амундсен-Скот на јужниот пол]] ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{commons category}} * [http://www.aari.ru/main.php?lg=1 Официјално мрежно место] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711222308/http://www.aari.ru/main.php?lg=1 |date=11 July 2018 }} * [http://www.nerc-bas.ac.uk/icd/gjma/vostok.temps.html Просечна температура во Восток] * {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20120204062659/http://www.antarcticconnection.com/antarctic/stations/vostok.shtml Статија за Антарктичката врска на станицата Восток]}} * [https://web.archive.org/web/20080424075823/http://www.comnap.aq/facilities COMNAP Антарктички Објекти] * [https://web.archive.org/web/20110220115654/https://www.comnap.aq/publications/maps/comnap_map_edition5_a0_2009-07-24.pdf/view Карта на COMNAP Антарктичките објекти] [[Категорија:Антарктички станици]] [[Категорија:Ленд на принцезата Елизабета]] [[Категорија:Русија на Антарктикот]] [[Категорија:Советски Сојуз и Антарктик]] [[Категорија:Историски локалитети и споменици на Антарктикот]] [[Категорија:Установи во 1957 година на Антарктикот]] [[Категорија:Временски екстреми на Земјата]] [[Категорија:Историски места и споменици на Антарктикот]] pypki83hate2o1pjfa59r0ulb8gmfm9 0 1315427 5578174 4935393 2026-06-17T11:55:05Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5578174 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} '''„Заминувам“''' ([[француски]]: ''Je m'en vais'') — [[роман]] на францускиот писател [[Жан Ешноз]] од 1999 година. Македонскиот превод е објавен во 2007 година од издавачката куќа [[Темплум]]. == Технички податоци == Романот е објавен како 51. книга на [[библиотека]]та „Магма“. Преводот од [[француски јазик]] го направила Ружа Димишковска. [[Книга]]та е отпечатена во мал формат (18 сантиметри), во мек повез и има 209 страници. Каталогизацијата е извршена во [[Национална и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“|Националната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“, Скопје]] и ја носи ознаката ISBN 978-9989-902-99-94 [[Графичкото]] уредување и [[дизајн]]от на книгата е дело на фирмата „Точка“. На крајот од книгата се наоѓа белешка за авторот и делото, додека на задната корица е даден кус осврт врз делото.<ref>Жан Ешноз, ''Заминувам''. Скопје: Темплум, 2007.</ref> == Содржина == Романот се состои од 35 глави. * 1-12 глава: На 3 јануари, по една од честите меѓусебни кавги, Феликс Ферер ненадејно ја напушта сопругата Сузан. Тој е поранешен [[Вајарство|вајар]], а сегашен сопственик на уметничка галерија. Шест месеци претходно, тој претрпел лесен [[Срцев удар|инфаркт]]. По разделбата со сопругата, Ферер ја запознава Виктоар и некое време живее со неа, но еден ден таа ненадејно го напушта. Неговиот соработник, трговецот со антиквитети Делае му кажува за некој брод, полн со стари уметнички предмети на поларните домородни народи, кој своевремено останал заглавен некаде во Арктикот. По неочекуваната смрт на Делае, непознат човек му остава на Ферер плик со информации за положбата на бродот и така тој постепено се заинтересира за товарот. Конечно, во јуни, Ферер заминува за [[Квебек]], оттаму со [[Мразокршач|мразокршач]] се упатува кон едно мало место во [[Арктик|Арктикот]], а потоа, во придружба на двајца месни водичи, заминува со санка во потрага по антиквитетите. Со мали попатни тешкотии, Ферер го наоѓа бродот, го зема вредниот товар и се враќа назад.<ref>Жан Ешноз, ''Заминувам''. Скопје: Темплум, 2007, стр. 5-70.</ref> * 13-24 глава: Во јуни, додека Ферер се наоѓа на Арктикот, во [[Париз]], еден човек кој се претставува како Баумгартнер го посетува [[Наркоманија|наркоманот]] наречен Сом и му дава аванс за една работа. Истата вечер, Баумгартнер го напушта Париз и во текот на неколку недели патува низ [[Франција]]. На почетокот на јули, Ферер пристига дома и повикува проценител кој потврдува дека донесените антиквитети се скапоцени. Во меѓувреме, по упатството на Баумгартнер, Сомот изнајмува [[Камион|камион]]-ладилник и истата вечер ги краде предметите од галеријата на Ферер. Набргу, кога Ферер се враќа во галеријата, утврдува дека е жртва на грабеж. Баумгартнер и Сомот го пренесуваат пленот во еден склад, а Баумгартнер го затвора Сомот во ладилникот и го убива така што го остава да замрзне. Во периодот по кражбата, бидејќи продажбата на уметнички дела оди лошо, Ферер запаѓа во долгови и безуспешно се труди да земе [[Кредит|кредит]]. Еден ден, за време на посетата на една [[Банка|банка]], нему му се слошува и се онесвестува по што пристига брзата помош која го носи во [[Болница|болница]]. Кога се освестува, Ферер дознава дека му направиле операција. За време на престојот во болницата, него го посетува Елен, убава девојката која тој не ја познава, туку ја има видено само еднаш при онесвестувањето во банката.<ref>Жан Ешноз, ''Заминувам''. Скопје: Темплум, 2007, стр. 70-137.</ref> * 25-35 глава: Елен редовно го посетува Ферер во болницата, иако тој не ја знае причината, ниту пак чувствува нешто кон неа. По три недели, тој ја напушта болницата во придружба на Елен и во следниот период продолжува да се гледа со неа при што во една прилика ѝ раскажува за грабежот. За тоа време, Баумгартнер продолжува бесцелно да талка низ Франција и најпосле забележува дека го следат. И покрај редовните средби со Елен, Ферер се однесува воздржано и по некое време, таа едноставно го напушта. Тогаш, тој дознава дека [[Полиција|полицијата]] го следи осомничениот за кражбата. Баумгартнер, пак, заминува во [[Шпанија]] и се сместува во еден [[Хотел|хотел]] во [[Сан Себастијан]]. Во октомври, Ферер формално се [[Развод|разведува]], а потоа заминува во Сан Себастијан каде случајно го среќава Делае, кој не е мртов, туку се претставува како Баумгартнер. Ферер се спогодува со Делае, кој му кажува каде се скриени антиквитетите. Тогаш, Ферер се враќа во Париз и ги зема уметничките предмети. Во една прилика, случајно ја среќава Елен и тие почнуваат да живеат заедно, таа се вработува во галеријата, продажбата на сликите се зголемува, а тие се подготвуваат да се преселат во нов стан. На 31 декември, Ферер и Елен се подготвуваат да заминат на новогодишна забава, но таа го напушта и заминува кај еден [[Сликарство|сликар]]. Така, Ферер повторно останува сам и оди во куќата на поранешната сопруга, но таму дознава дека таму живеат други луѓе. Сепак, тој влегува накратко внатре.<ref>Жан Ешноз, ''Заминувам''. Скопје: Темплум, 2007, стр. 138-205.</ref> ==За делото== Осврнувајќи се на романот, Пјер Лепап напишал во весникот „Монд“ дека „Заминувам“ претставува своевидно простување од векот кој е неспособен да дознае каде оди и кој дури заборава да го постави тоа прашање“.<ref>Жан Ешноз, ''Заминувам''. Скопје: Темплум, 2007, стр. 208.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Жан Ешноз]] [[Категорија:Изданија на Темплум]] [[Категорија:Француски романи]] [[Категорија:Книги од 1999 година]] [[Категорија:Книги наградени со Гонкуровата награда]] 19l9zj6h7j9nrfv0k50p3b665h8qaej 0 1318952 5578172 4958206 2026-06-17T11:51:39Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5578172 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија за книга | name = „Заклучени во градот“ | image = | caption = | author = [[Никола Маџиров]] | cover_artist = | country = {{знамеикона|Македонија}} [[Македонија]] | language = [[македонски јазик|македонски]] | genre = Поезија | media_type = печатено издание | publisher = Магор | release_date = 1999 | pages = 66 | ISBN = 9989-851-11-5 }} '''''„Заклучени во градот“''''' — првата збирка на поезија на современиот поет и писател [[Никола Маџиров]] издадена во 1999 година, издание на издавачката куќа „[[Магор]]“. ==Содржина== Поетската книга авторот ја има поделено на три засебни дела: Заклучени во градот, Портрети и Седум. Збирката претставува поетско доживување на родната [[Струмица]], луѓето, чувствата на дете кое израснало во поет. За збирката [[Александар Прокопиев]] има напишано:„ Едноставни и доживеани во првичноста на бегството. На заминувачкиот чекор од детството, песните на Никола Маџиров нè среќаваат со клучалки, чевли , прозорци... И едно тело, речиси адолесцентно, со збунета насмевка на штотуку исчезнато дете. Меѓу два здива, тоа дете-човек непосредно ја чувствува сопствената преобразба низ слики, убедливи во контрастите меѓу неподвижното и движечкото, меѓу старото и она што ќе следува“ “<ref>Никола Маџиров, Заклучени во градот, Магор, 1999, </ref> == Наводи == {{наводи}} {{Никола Маџиров}} {{Македонска книжевност}} [[Категорија:Македонска поезија ]] [[Категорија:Дела на Никола Маџиров]] [[Категорија:Книги од 1999 година]] [[Категорија:Појавено во 1999 година во Македонија]] 8b6caxiqlzn0iecav5sx3iy5wtwjdpj 0 1319988 5578001 5300720 2026-06-16T20:34:32Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578001 wikitext text/x-wiki '''Кинепанетоне''' (или кино-'''панетоне''') е [[Италијански јазик|италијански]] [[неологизам]] што се однесува на некои комични филмови од италијанска продукција кои обично се прикажуваат во кината за време на [[Божиќ]]. == Етимологија == Неологизмот, кој постојано се појавувал во медиумите на италијански јазик кон крајот на 1997 година,<ref name="Montini" /> првично бил користен во погрдна смисла од филмските критичари за да ги означат тие божиќни филмови - оттука произлегува и името на едно од традиционалните италијански слатки за овој празник, [[панетоне]] - со голем публицитет и во тоа време се сметало дека има главно комерцијална вокација (наклонетост),<ref name="Montini">{{Наведени вести|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1997/12/01/un-rifugio-anti-natale-per-film.html|title=Un rifugio anti-Natale per i film da cinefili|date=1º dicembre 1997}}</ref> со особено внимание на комедии интерпретирани од уметничката двојка креирана од Масимо Болди и Кристијан Де Сика, кои се одликуваат со извесна тенденција да се повторуваат во заплетот и во ситуациите, поради eвтиниот вид комедија – кoја особено се базирала врз основа на ''slapstick'' и тешка вулгарност – како и, сепак, за големите заработувачки во италијанските кина.<ref name="Carzaniga">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rivistastudio.com/standard/cinepanettone-cinema-crisi/|title=Cinepanettone, perché sei morto?|date=22 dicembre 2016}}</ref> Меѓутоа, набргу, неологизмот станал секојдневие и делумно ја изгубил својата негативна конотација, до тој степен што самите актери и автори почнале да ги посочуваат своите дела со ова име. Потоа oвој поим имал широка распространетост во 2000-тите: период во кој поголемиот дел од кинепанетоните биле сведоци на создавањето на компанијата Филмауро, во сопственост на семејството Де Лаурентис, и во режија на Нери Паренти, со кино издание на серија „генерациски комедии кои имаат повеќе или помалку врска со божиќните празниците“, сместени на егзотични места, каде што зборот „Божиќ“ бил вметнат во насловот.<ref name="O'Leary">{{Харвардски навод|O'Leary|}}</ref> Потоа критичарите од тој сектор го прошириле неговото значење, ретроактивно вклучувајќи ги во тоа движење и италијанските филмови направени во претходните две децении, сите обединети под елементите - режисери, актери, теми и дистрибуција/распределба - кои го откриваат изворот на Кинопанетоне; продукции како ''Пожарникари'' (1985), ''Yuppies - Успешни млади луѓе'' (1986) и слични продолженија, режирани од имиња како што се споменатите Паренти и браќата Енрико и Карло Ванзина, секогаш со двојката Болди-Де Сика како дел од актерската екипа, но не строго карактеризирани со божиќно-празничната тема. Слично на тоа, поголемиот дел од критичарите имале тенденција да не ги сметаат некои филмови како кинопанетони, особено од 1970-тите, што ''во ретроспектива'', поради опфатените теми, можеле да се видат во коренот на ова движење; некои наслови на италијанската комедија или комичните улоги што ги играл [[Адријано Челентано]], како и современите дела од времето на кинопанетони како што е сагата Фантоци од Паоло Вилаџо, како и филмовите на Леонардо Пјерачони или, во странство, на браќата Фарели, што и тие понекогаш покажуваат слаби врски со овој наративен свет.<ref name="O'Leary"/> Врз основа на ова, потоа биле измислени слични термини, иако помалку распространети, како што е ''кинолубеница'' (исто така ''киносладолед'' или киночадор),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.treccani.it/magazine/lingua_italiana/parole/cinecocomero.html|title=Cinecocomero, cinegelato, cineombrellone|publisher=Enciclopedia Treccani}}</ref> за да се означат италијанските филмови направени за [[Лето|летниот период]];<ref>{{Наведени вести|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2008/06/26/un-estate-al-mare-arriva-il-cinecocomero.html|title=Un'estate al mare, arriva il 'cinecocomero'|date=26 giugno 2008}}</ref> ''киногулаб'' за оние реализирани само за [[Велигден|Велигденскиот период]];<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cineblog.it/post/34349/arriva-la-cinecolomba-dei-vanzina-ecco-buona-giornata|title=Arriva la 'cinecolomba' dei Vanzina: ecco Buona giornata|date=24 gennaio 2012}}</ref> ''телепанетоне'', за италијански продукции кои се однесуваат на универзумот на кинoпанетонe, но наменети за [[телевизија]];<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.movieplayer.it/programmi-tv/news/natale-a-4-zampe-stasera-il-telepanettone-di-boldi-su-canale-5_23319/|title=Natale a 4 zampe: stasera il 'telepanettone' di Boldi su Canale 5|date=21 dicembre 2012}}</ref> ''книгапанетоне'', за да ги означи книжевните ''бестселери'' предодредени да бидат објавени во книжарниците блиску до [[Божиќ|божиќниот период]];<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://lettura.corriere.it/la-corsa-al-libropanettone/|title=La corsa al libropanettone|date=9 dicembre 2012}}</ref> и ''анти-кинопанетони'', разновидни дела кои се сметале како алтернативни ако не и намерно против кинопанетони.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ilgiornale.it/news/spettacoli/lanti-cinepanettone-francese.html|title=L'anti-cinepanettone è francese|date=21 luglio 2012}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iltempo.it/cultura-spettacoli/2012/11/20/l-anti-cinepanettone-di-capotondi-de-luigi-per-ridere-sotto-l-albero-1.1216|title=L'anti-cinepanettone di Capotondi&De Luigi per ridere sotto l'albero|date=20 novembre 2012|accessdate=2023-04-10|archive-date=2014-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714125239/http://www.iltempo.it/cultura-spettacoli/2012/11/20/l-anti-cinepanettone-di-capotondi-de-luigi-per-ridere-sotto-l-albero-1.1216|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/2009/10/sezioni/spettacoli_e_cultura/cinema/roma/oggisposi/oggisposi/oggisposi.html|title=Quattro matrimoni senza funerale, "Siamo gli anti-cinepanettoni"|date=20 ottobre 2009}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.adnkronos.com/IGN/News/Spettacolo/Cinema-Tornando-a-casa-per-natale-dalla-Norvegia-lanti-cinepanettone_311316943432.html|title=Cinema: 'Tornando a casa per natale', dalla Norvegia l'anti-cinepanettone|date=26 novembre 2010|accessdate=2023-04-10|archive-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812124218/http://www1.adnkronos.com/IGN/News/Spettacolo/Cinema-Tornando-a-casa-per-natale-dalla-Norvegia-lanti-cinepanettone_311316943432.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.leggo.it/index.php?p=articolo&sez=SPETTACOLI&ssez=SHOWBIZ&id=293908|title=Gli autori di Boris tornano alla carica: fiction sulla politica e un 'anti-cinepanettone'|date=19 giugno 2013|accessdate=2023-04-10|archive-date=2021-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20211017041258/https://www.leggo.it/index.php?p=articolo&sez=SPETTACOLI&ssez=SHOWBIZ&id=293908|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.cinecitta.com/default.aspx?pag=55&nav=IT&lng=it-it&cnt=1183|title=Dopo "Boris", l'anti-cinepanettone|date=18 giugno 2013|accessdate=2023-04-10|archive-date=2023-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415034736/https://news.cinecitta.com/default.aspx?pag=55&nav=IT&lng=it-it&cnt=1183|url-status=dead}}</ref> == Движење == === Почетоците === Според режисерите Карло и Енрико Ванзина, кои се сметаат за татковци на жанрот, формулата на кино-панетоне се родила по комерцијалниот успех на нивниот филм ''Вкусот на морето'' (снимен во 1982 година и емитуван во Италија во февруари наредната година), кога продуцентот Аурелио Де Лаурентис, сопственик на Филмауро, им нарачал слично дело, но овојпат сместено во [[Скијалиште|ски-центар]], кој би се прикажувал во кината за време на Божиќ.<ref name="Vanzina">{{Наведена мрежна страница|url=http://personaggi-film.35mm.it/carlo-vanzina/interviste/44447.html|title=I Fratelli Vanzina: veri padri del 'Cinepanettone'|date=11 dicembre 2006|accessdate=2023-04-17|archive-date=2011-10-26|archive-url=https://archive.today/20111026004215/http://personaggi-film.35mm.it/carlo-vanzina/interviste/44447.html|url-status=dead}}</ref> Потоа, двајцата браќа размислувале за современа преработка на филм од 1959 година во кој главните улоги ги толкувале Алберто Сорди и [[Виторио де Сика|Виторио Де Сика]] (таткото на Кристијан), ''Зимски празници'', во кој режисерот Камило Мастроцинке ги третирал, во амбиентот на [[Кортина д'Ампецо]], италијанските обичаи од тоа време.<ref name="O'Leary"/> Потоа во 1983 година бил направен филмот ''Божиќни празници'', снимен за помалку од два месеци<ref>{{Наведени вести|url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,21/articleid,1034_01_1983_0302_0021_14786246/|title=La ditta Vanzina presenta Saperi d'inverno, ma il sogno è un film da Fruttero-Lucentini|date=22 dicembre 1983|access-date=2023-04-17|archive-date=2023-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230417023245/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,21/articleid,1034_01_1983_0302_0021_14786246/|url-status=dead}}</ref> исто така во Кортина. Истата година во декември конкуренција на овој филм била второто поглавје од <nowiki>''Вкусот на морето''</nowiki><ref>{{Наведени вести|url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,20/articleid,1034_01_1983_0305_0020_14788163/|title=Sapore di mare e di neve antica per restaurare il cinema che fu|date=27 dicembre 1983}}</ref>, овој пат во режија на Бруно Кортини, но секогаш според темата на браќата Ванзините. === Успехот === {{Цитат|За голем дел од јавноста, кои можеби не поминуваат многу време пред малите екрани во текот годината, одењето во кино на Божиќ станало навика, и било на еднакво ниво со панетоне (колачот), новогодишната елка и тороне (колач со јаткасти плодови, мед) [...] Поради оваа причина, божиќниот филм претставува феномен сам по себе, наменет да ги наградува особено производите слични на телевизиските програми, кои ако би се емитувале во било кој друг период од годината, би поминале незабележани. Игнорирани и од страна на вообичаените гледачи на филмови, [...] кои претпочитаат квалитет и оригиналност. Пред барањата на божиќната публика, понудата се прилагодува на филмските кино-панетони, кои се продаваат во огромни количини.|Franco Montini, ''la Repubblica'', 1º dicembre 1997<ref name="Montini"/>}} Сепак, требало да се почека до 1990-тите за да се види дефинитивната афирмација на жанрот. Во 1990 година, филмот ''Божиќни празници 1990'' бил прикажан во кината, овој пат во режија на Енрико Олдоини : филмот го означил пред сè почетокот на уметничкото партнерство помеѓу Масимо Болди и Кристијан Де Сика, кои подоцна станале постојани актери на сагата во следните три децении; во средината на 1980-тите, двајцата веќе учествувале во ''Пожарникари'' и во ''Јапис - Успешните млади'', потпишани од Нери Паренти и од Ванзина; како што и самиот Болди потсетува, „токму во тој момент сфативме дека нашите два карактери заедно, беа совршени“ за интеракција на големите екрани.<ref>{{Наведени вести|url=http://archiviostorico.corriere.it/2014/agosto/05/Sica_Boldi_liti_pace_Christian_co_0_20140805_a66510ba-1c63-11e4-ba9f-6237ca94bfa0.shtml|title=De Sica e Boldi, le liti e la pace, «Da Christian parole bellissime»|date=5 agosto 2014}}</ref> Потоа Болди и Де Сика повторно го потврдиле својот успех со оглед на благајните, благодарение на филмот ''Божиќни празници 1991'', повторно снимен од Олдоини и со ''Божиќни празници 1995'' во режија на Паренти. Во текот на таа деценија, браќата Ванзина ја обновиле формулата, секогаш потпирајќи се на партнерството Boldi-De Sica, со ''SPQR - Пред 2000 и половина години'' (1994) и ''Талкајќи низ времето'' (1996),<ref name="Vanzina"/> додека движењето „празнично - божиќно“ продолжило со Де Лаурентис, кој режијата на следните филмови трајно и ја доверил на Нери Паренти.<ref name="Vanzina" /> Браќата Ванзина се вратиле за снимање на филмот ''Божиќни празници 2000 година'' од серијалот Кино-панетоне дури во 1999 година, чиј продуцент бил секогаш Филмауро на Де Лаурентис. Како што може да се воочи од некои наслови, филмовите не секогаш се занимавале со настани кои биле строго поврзани со божиќниот период или, воопшто, со празниците; од 2001 година, сепак, ова се случувало редовно неколку години - на што одраз биле и насловите на филмовите - сместувајќи го Божиќ од време на време на најразновидните места на планетата. Во 2005 година, еден ден по објавувањето на ''Божиќ во Мајами,'' се случил првиот пресврт во историјата на сагата бидејќи Болди, поради уметнички разлики, го раскинал своето партнерство со Де Сика и во исто време ги напуштил и продукциите на Де Лаурентис<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/2005/l/sezioni/spettacoli_e_cultura/nataleamiami/nataleamiami/nataleamiami.html|title=Boldi, è divorzio con De Sica: "Ho voglia di ricominciare"|date=14 dicembre 2005}}</ref> за да започне свое лично „[[апокриф]]но“ движење на кино-панетони, што е во контраст со „официјалното“ на неговиот поранешен сценски партнер;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/2006/11/sezioni/spettacoli_e_cultura/sfida-natale/sfida-natale/sfida-natale.html|title=Natale, sfida tra cinepanettoni. Vincerà De Sica o Boldi?|date=25 novembre 2006}}</ref> Новите дела на Болди, продуцирани од Медуза филм, набргу биле забележани по тоа што ја имале [[Свадба|свадбената]] церемонија како нивна централна тема,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cineblog.it/post/660366/matrimonio-al-sud-recensione-in-anteprima|title=Matrimonio al Sud: Recensione in Anteprima|date=5 novembre 2015}}</ref> толку многу за да се создаде нов неологизам, оној на ''кино-бракови.''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cinematik.it/2015/11/matrimonio-al-sud|title=Matrimonio al sud|date=8 novembre 2015}}</ref> Со текот на времето, новото движење што го започнал Болди, предизвикало да прават сè повеќе дуети пред камерите со Биаџо Изо,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ilmattino.it/spettacoli/cinema/cinepanettone_boldi_izzo_cinema-1341070.html|title=Il ritorno del cinepanettone: Boldi e Izzo aprono la sfida|date=6 novembre 2015}}</ref> додека Де Сика ја продолжил својата уметничка кариера заедно со ''новиот влез'' Масимо Гини.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tgcom24.mediaset.it/spettacolo/articoli/articolo424143.shtml|title=De Sica-Ghini, nuova coppia comica|date=13 agosto 2008}}</ref> Во меѓувреме, во истиот период започнало да се појавува временско проширување во однос на изданијата на кино-панетони, кои тогаш ја надминале тесната божиќна рамка, предвидувајќи или одложувајќи го нивното прикажување во кината<ref name="Basso">{{Наведена мрежна страница|url=http://cinema.sky.it/cinema/news/2015/11/10/cinepanettoni-maggior-incasso-box-office.html|title=Cinema Box Office: Scopriamo i CinePanettoni più "divorati"|date=12 novembre 2015}}</ref> - ова е случај на пример со филмот ''Свадба во Париз'' (2011) од Клаудио Риси, емитуван веќе во октомври<ref name="O'Leary"/>; апропо зборовите на Болди, „секако дека не треба да ги чекаме празниците за да се намами насмевка кај гледачот“.<ref name="Basso" /> === Распаѓањето === Во 2011 година бил објавен филмот ''Божиќни празници во Кортина'', кое воедно останало и последно поглавје од она што се подразбирало како кино-панетонска сага ( cinepanettoniana ''delaurentiisiana)'': земени предвид сè пониските резултати од благајните добиени од овој вид производи, од следната година Филмауро одлучил дека своите филмови кои би биле објавени за време на зимските празници повеќе немале да ја практикуваат оваа досега историска наративна формула, свртувајќи се потоа кон покласичната комедија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cineblog.it/post/44947/il-cinepanettone-e-morto|title=Il CinePanettone è morto?|date=6 luglio 2012}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/spettacoli-e-cultura/2012/12/12/news/colpi_di_fulmine-48599843/|title=Finita l'era dei cinepanettoni. Con "Colpi di fulmine" si parla d'amore|date=12 dicembre 2012}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://cultura.panorama.it/cinema/al-cinema/colpi-fulmine-cinepanettone-neri-parenti|title=Colpi di fulmine, al cinema il non-cinepanettone di Neri Parenti|date=13 dicembre 2012|accessdate=2023-04-19|archive-date=2013-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20130621222800/http://cultura.panorama.it/cinema/al-cinema/colpi-fulmine-cinepanettone-neri-parenti|url-status=dead}}</ref> Меѓутоа, во наредните години, различни автори и изведувачи на жанрот го зеле кино-панетоне во свои раце, потпирајќи се на различни продукции<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.today.it/media/de-sica-vacanze-di-natale-ai-caraibi-cinepanettone.html|title=De Sica torna al cinepanettone: "Vacanze di Natale ai Caraibi"|date=1º luglio 2015}}</ref> и обидувајќи се да ја модернизираат формулата, но сепак без да успеат да ги повторат успесите кои ги имале во минатото.<ref name="Carzaniga"/> Во 2017 година бил креиран филмот од страна на Филмауро ''Супер Божиќни празници'', монтажен филм во режија на Паоло Руфини, кој ја прославил 35-годишнината од раѓањето на кино-панетоне со прикажување сцени на филмови кино-панетони и божиќни комедии, кои биле реализирани од продукциската куќа во претходните децении. И Болди и Де Сика, протагонисти на многу од овие сцени, ја критикувале операцијата, тврдејќи дека не биле ни предупредени за истата, а воедно сметале и дека била несоодветна: на истиот ден кога се прикажувал филмот, 14 декември, всушност било и планирано во кино-салите да се прикажуваат божиќните комедии на двајцата актери, ''Божиќ како готвач'' во режија на Паренти за Болди и ''Сиромашни, но најбогати'' во режија на Фаусто Брици за Де Сика.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ilfattoquotidiano.it/2017/11/27/la-guerra-dei-cinepanettoni-massimo-boldi-chiede-il-sequestro-del-film-di-de-laurentiis/4003820/|title=La guerra dei cinepanettoni, Massimo Boldi chiede il sequestro del film di De Laurentiis|date=27 novembre 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ilsecoloxix.it/p/cultura/2017/11/22/ASIlEW1K-cinepanettoni_laurentiis_contro.shtml|title=I film di natale - La “guerra” dei cinepanettoni, Boldi-De Sica contro De Laurentiis|accessdate=2023-04-19|archive-date=2017-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20171125021816/http://www.ilsecoloxix.it/p/cultura/2017/11/22/ASIlEW1K-cinepanettoni_laurentiis_contro.shtml|url-status=dead}}</ref> Од трите филма, монтажниот производ (филм) сепак се покажал како оној со најниска заработка.<ref>{{Наведена мрежна страница|https://www.mymovies.it/film/2017/super-vacanze-di-natale/|Super vacanze di Natale}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|https://www.mymovies.it/film/2017/natale-da-chef/|Natale da chef}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|https://www.mymovies.it/film/2017/poveri-ma-ricchi-2/|Poveri ma ricchissimi}}</ref> Од историска гледна точка на жанрот, во 2018 година историската двојка Болди-Де Сика повторно се обединила по четиринаесет години за филмот ''Пријатели како порано'', во режија на самиот Де Сика потпомогнат (непотврдено) од неговиот син Брандо:<ref name="Tempo">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.iltempo.it/cultura-spettacoli/2018/12/10/news/christian-de-sica--massimo-boldi-amici-come-prima-cinepanettone-natale-brando-coppia-lite-1098324/|title="Amici come prima": ma non abbiamo mai litigato|date=2018-12-16}}</ref> и покрај тоа што било издадено за време на божиќниот период, сепак, ова дело било класична комедија која поради стилот и опфатените теми, не само што не се обединила со каноните на Кино-панетоне, но дури и се дистанцирал од нив, добивајќи за тоа колективно признание од критичарите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.wired.it/play/cinema/2018/12/12/amici-come-prima-recensione/|title=Amici come prima è molto meglio di un cinepanettone|date=2018-12-12}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ilfoglio.it/cinema/2018/12/20/video/con-amici-come-prima-boldi-e-de-sica-hanno-ucciso-il-cinepanettone-ed-era-ora-230139/|title=Con “Amici come prima” Boldi e De Sica hanno ucciso il Cinepanettone. Ed era ora|date=2018-12-20}}{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''Пријатели како порано'', се потврдил, меѓу останатите италијански продукции, како филм со најголема заработка во филмската сезона 2018-2019 година и трет по број на гледачи,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.cinecitta.com/IT/it-it/news/53/80548/10-giorni-senza-mamma-e-il-film-italiano-piu-visto.aspx|title=10 giorni senza mamma è il film italiano più visto|date=2019-12-02}}</ref> но сепак далеку од повторување на успехот постигнат со делата (кино-панетоне) во нивната златна доба.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mymovies.it/cinemanews/2019/161824/|title=Una stagione da dimenticare per il cinema italiano. Il miglior film? Amici come prima|date=2019-08-01}}</ref> Во ''„Пријатели како порано“'', каде изгледало како да се потврдува дефинитивното напуштање на одредена комедија од страна на историската двојка, сепак продолжува во 2020 година ''На одмор на Марс'', каде и од самиот наслов би можело да се открие дека упатува кон старото кино-панетонско движење, почнувајќи од враќањето на Паренти зад камерите: „Идејата беше да се вратам на снимање филмови со оние тестенини онаму, и таа беше силна за сите тројца, мене, Кристијан и Масимо: да се нурне повторно во таа област, имаше сè во панетонот, пцовки, шеги, изјавил самиот режисер.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.repubblica.it/spettacoli/cinema/2020/12/12/news/natale_su_marte_christian_de_sica_e_massimo_boldi-277917929/|title='In vacanza su Marte', con Christian De Sica e Massimo Boldi quest'anno il cinepanettone è in tv|date=2020-12-12}}</ref> Овој пат реакцијата на јавноста и критичарите била многу погруба во врска со делото, кое предизвикало лесна иронија, и било критикувано поради неверодостојноста на заплетот и неефикасноста на глумата;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nocturno.it/movie/in-vacanza-su-marte/|title=In vacanza su Marte: la recensione}}</ref> всушност, тоа било истакнато како признание на еден жанр, оној на кино-панетонот, кој со текот на времето станувал веќе неспособен да ja претстави, макар и само на комичен начин, сликата (реалноста) на земјата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rollingstone.it/opinioni/opinioni-cinema/il-cinepanettone-e-morto-viva-il-cinepanettone/543722/|title=Il cinepanettone è morto, viva il cinepanettone|date=2020-12-14}}</ref> == Изведувачи/Глумци == Актери кои се повторувале во текот на целосната сага биле, покрај гореспоменатите Болди, Де Сика и Џини, и Диего Абатантуоно, Клаудио Амендола, Џери Кала, Нино Фрасика, Ецио Греџо, Андреа Ронкато, Гвидо Никeли и Надија Риналди во 1980-те и 1990-те; и Ана Марија Барбера, Ненси Брили, Елизабета Каналис, Паоло Контичини, Фабио Де Лујџи, Сабрина Ферили, Фичи од Индија, Мишел Хунзикер, Биаџо Изо, Паоло Руфини, Франческо Мандели, Винченцо Салеме и Алесандро Сиани во 2000 и 2010 година. Со оглед на комерцијалниот успех на филмовите, понекогаш во нив учествувале и странски изведувачи познати ширум светот, како што се Синди Крафорд, Дени Девито, Кармен Електра, Дерил Хана, Дин Џонс, Рон Мос, [[Лесли Нилсен]], Лук Пери и Меган Гејл. == Критика == {{Цитат|Од драматуршка гледна точка, божиќните филмови се банални, често повторливи, гордо груби. Јас сум малку и за попуст во киното. Секој од нив може да се расклопи, распадне и повторно да се состави со голема леснотија. Тоа се едноставни филмови, но не и неискрени.|[[Кристијан Де Сика]], ''Corriere della Sera'', 20 декември 2008<ref>{{cita news|autore=Paolo Mereghetti|url=http://archiviostorico.corriere.it/2008/dicembre/20/Natale_Rio_Sica_Ghini_sulle_co_9_081220088.shtml|titolo=«Natale a Rio», De Sica-Ghini sulle orme (quasi) di Stanlio e Ollio|pubblicazione=Corriere della Sera|data=20 dicembre 2008|p=61|urlarchivio=https://archive.today/20120708103245/http://archiviostorico.corriere.it/2008/dicembre/20/Natale_Rio_Sica_Ghini_sulle_co_9_081220088.shtml|dataarchivio=8 luglio 2012|urlmorto=sì}}</ref>}}Според најљубезните критичари, филмовите (кино-панетоне), всушност не биле толку различни од комедиите, произведени во 1950-тите, како оние во кои глумел Тото;<ref>{{Наведени вести|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2008/11/14/massimo-boldi-la-ventura-una-valanga-di.html|title=Massimo Boldi, la Ventura e una valanga di volgarità|date=14 novembre 2008}}</ref> поточно, ги гледале како филмови кои повеќе од другите успевале да ја раскажат Италија и денешните италијанци.<ref>{{Наведени вести|url=http://archivio.lastampa.it/LaStampaArchivio/main/History/tmpl_viewObj.jsp?objid=8012808|title=I crociati del cinepanettone|date=10 ottobre 2007|access-date=2023-04-19|archive-date=2012-07-08|archive-url=https://archive.today/20120708144601/http://archivio.lastampa.it/LaStampaArchivio/main/History/tmpl_viewObj.jsp?objid=8012808|url-status=dead}}</ref> Потоа се нагласило како кинепанетите ја извршуваат задачата да го „превртат“ најголемиот дел од италијанската филмска индустрија<ref>{{Наведени вести|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/03/13/christian-de-sica-quando-recito-non-sono.html|title=Quando recito non sono io, il mio gigione è l'italiano medio|date=13 marzo 2007}}</ref> која честопати само на тој начин успева да го достигне нивото на заработувачки на [[холивуд]]ските филмови.<ref>{{Наведени вести|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/12/18/cinema-anno-record-120-milioni-di.html|title=Cinema, l'anno record. 120 milioni di biglietti come nel 1986|date=18 dicembre 2007}}</ref> Сепак, било предмет на дебата и полемики, можноста за ваков жанр на филм да има придонеси и даночни олеснувања од страна на [[:it:Ministero per i beni e le attività culturali e per il turismo|Министерството за култура]].<ref>{{cite web|author=Luca Zanini|url=https://roma.corriere.it/roma/notizie/cronaca/09_dicembre_26/cinepanettoni-polemica-farefuturo-1602209588797.shtml|title=Farefuturo contro i film di Natale: «Basta, boicottiamo il cinepanettone»|data=26 dicembre 2009}}</ref> {{Цитат|Се прашувам дали постојат други земји во кои не било кoј филм (со мала уметничка вредност), туку филм која се смета за најгледан во годината, содржи една непрестајна низа на вулгарности, придружени со навредлив јазик: еден вид долг и непристоен натпис на ѕидот во тоалетот на една станица. Но Италија очигледно е таква. Исто така и ова е реалната слика во земјата, нејзината култура, нејзините длабоки поттици.|[[Ернесто Гали дела Лоџија]], ''Corriere.it'', 24 декември 2009<ref>{{Cite web|author=Ernesto Galli della Loggia|url=https://www.corriere.it/editoriali/09_dicembre_24/editoriale-galli-della-loggia_1b861f9a-f05b-11de-8d60-00144f02aabe.shtml|title=Parole vuote e un po' ipocrite|data=24 dicembre 2009}}</ref>}} Критичарите на таквите производи ''пред сè'' укажуваат на недостатокот на вистинска комедија: на долг рок, таа комедија што била присутна, завршила целосно заснована на вулгарност и други разновидни баналности како непристоен јазик, евтин хумор и женски улоги сведени на обични сексуални предмети.<ref>{{Наведени вести|url=http://archiviostorico.corriere.it/2006/dicembre/29/Banalita_vetrina_con_Boldi_Salemme_co_9_061229093.shtml|title=Banalità in vetrina con Boldi, Salemme e il coatto Salvi|date=29 dicembre 2006}}</ref> Се случила промена на посебен начин во 2000-тите, и која, според научниците од овој сектор, од кино-панетонот направила прославување на „најлошите остатоци“, од „карневалските лудории“ на современа Италија ''на Берлускони.''<ref name="O'Leary"/> Од практична гледна точка, на крај се дало негативно мислење за постојаниот недостаток на вистинска фабула, заменета со банална „приказна“ секогаш иста, уметнички напишана за изведбите на протагонистите и споредните актери на должност;<ref>{{Наведени вести|url=http://archiviostorico.corriere.it/2005/gennaio/09/cinepanettone_senza_sceneggiatura_co_7_050109046.shtml|title=Il «cinepanettone» senza sceneggiatura|date=9 gennaio 2005}}</ref> тоа биле често телевизиски личности, популарни во одреден моментот, на кои им недостасувале соодветни актерски вештини за големата сцена.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.badtaste.it/index.php?option=com_content&task=view&id=6077&Itemid=167|title=Natale a Rio|date=20 dicembre 2008}}</ref> == Цитати и пародии == Еден вид на оскверната пародија од движењето на кино-панетони би можела да се препознае во комедијата ''Борис - Филмот'' од 2011 година. Филмот, сместен зад кулисите (сцената) на филмскиот свет, прецизно ја раскажува „промената“ на кино-панетоне, која на крајот завршува со добивање на првичен „сериозен“ проект, подеднакво исмевајќи ги двете страни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ilgiornale.it/news/boris-sbeffeggia-registi-impegnati-e-cinepanettoni.html|title=«Boris» sbeffeggia registi impegnati e cinepanettoni|date=31 marzo 2011}}</ref> Поточно кај филмовите (кино-панетони), сатирата ги нагласува проблемите, на италијанската филмска сцена од тоа време, за да се направи филм кој би се одделил од грубата и тешка комедија,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ansa.it/web/notizie/rubriche/cinema/2011/03/28/visualizza_new.html_1530283477.html|title=Con 'Boris' La Casta diventa cinepanettone|date=28 marzo 2011}}</ref><ref name="Proietti">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sentieriselvaggi.it/290/41250/Boris_-_Il_Film,_di_Giacomo_Ciarrapico,_Mattia_Torre,_Luca_Vendruscolo.htm|title="Boris - Il Film", di Giacomo Ciarrapico, Mattia Torre, Luca Vendruscolo|date=1º aprile 2011}}</ref> и раскажува за негативното влијание што овој кинематографски жанр го имал врз актерската средина во земјата, кој бил виновен за попуштање на национално-народното поради лесните придобивки (заработувачки),<ref>{{Наведени вести|url=http://www.borisitalia.it/news/2011/ilsecoloxix/ilsecoloxix_29-03-2011.jpg|title=Il caso "Boris", l'ammazza De Sica|date=29 marzo 2011|access-date=2023-04-19|archive-date=2014-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20141217160251/http://www.borisitalia.it/news/2011/ilsecoloxix/ilsecoloxix_29-03-2011.jpg|url-status=dead}}</ref><ref name="Odello">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ilcinemaniaco.com/boris-il-film-recensione/|title=Boris Il film, recensione|date=2 aprile 2011}}</ref> без да пропушти да ја истакне неправилноста на пишувањето, која може да се сумира во неколку груби стереотипи.<ref name="Proietti" /><ref name="Odello" /> Исто така, вреди да се спомене ''лажниот'' трејлер ''Божиќ во тоалет'' (2008) од Мачо Капатонда, кој во неколку минути ги сумира сите најлоши стереотипи што критичарите му ги припишувале на кино-панетонското движење, во однос на пишувањето и на актерството; сатирично дело кое, според зборовите на Франческо Спекија, се состои од „комични и истовремено вознемирувачки слики“, накратко „идејата за Италија денес, мрачна и мизерна“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.liberoquotidiano.it/blog/complimenti-per-la-trasmissione/997040/il-natale-scorreggione-di-maccio-capatonda.html|title=Il Natale scorreggione di Maccio Capatonda|date=23 dicembre 2011}}</ref> == Наводи == <references /> == Библиографија == * {{Наведена книга|url=http://books.google.it/books?id=jFEiAgAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=it#v=onepage&q&f=false|title=Fenomenologia del cinepanettone|publisher=Rubbettino|isbn=978-88-498-3518-2|location=Soveria Mannelli}} == Поврзано == * [[Комедија филм]] == Надворешни врски == * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.cinepanettoni.it/elenco-cinepanettoni.html|title=Elenco Cinepanettoni|accessdate=2023-04-17|archive-date=2016-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160224131122/http://cinepanettoni.it/elenco-cinepanettoni.html|url-status=dead}} [[Категорија:Новогодишни филмови]] [[Категорија:Кинематографија на Италија]] 5tvrdsrhyhsj0wzz8vd6jiiiqvrrbz8 0 1321308 5578123 5415088 2026-06-17T09:56:38Z BosaFi 115936 /* Надворешни врски */ 5578123 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization|name=Литванска Хелсиншка група|native_name=Lietuvos Helsinkio Grupė|native_name_lang=Литвански|named_after=|image=|image_size=|alt=|caption=|abbreviation=|motto=|successor=|formation={{start date and age|1976|11|27|df=y}}|founder=[[Viktoras Petkus]]<br /> [[Tomas Venclova]]<br />Karolis Garuckas <br /> Eitanas Finkelšteinas <br /> Ona Lukauskaitė-Poškienė|founding_location=|extinction=<!-- use {{end date and age|YYYY|MM|DD}} -->|merged=Литванско здружение за човекови права|type=[[Non-profit organization|Non-profit]]<br />[[NGO]]|status=|purpose=[[Човекови права]] мониторинг|headquarters=[[Вилнус]], [[Литванија]]|location=|coords=<!-- {{coord|LAT|LON|display=inline,title}} -->|region=|services=|products=|methods=|fields=|membership=41 (total)|membership_year=|language=|owner=<!-- or | owners = -->|sec_gen=|leader_title=|leader_name=|leader_title2=|leader_name2=|leader_title3=|leader_name3=|leader_title4=|leader_name4=|board_of_directors=|key_people=|main_organ=|publication=|parent_organization=[[Helsinki Committee for Human Rights]]|subsidiaries=|secessions=|affiliations=|staff=|staff_year=|volunteers=|volunteers_year=|slogan=|mission=|website=<!--{{URL|}}-->}} '''Литванска Хелсиншка група''' (полно име: Јавна група за промовирање на спроведувањето на Хелсиншкиот договор во Литванија; {{Langx|lt|Helsinkio susitarimų vykdymui remti Lietuvos visuomeninė grupė}}) беше [[дисидент]]ска организација активна во [[Литванска Советска Социјалистичка Република|Литванската ССР]], една од републиките на [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]], во 1975–83 година. Основана за да го следи спроведувањето на Финалниот акт на Конференцијата за безбедност и соработка во Европа, попознат како Хелсиншки договор, таа била првата организација [[Човекови права|за човекови права]] во Литванија. Групата објави над 30 документи кои откриваат религиозни репресии, ограничувања на слободата на движење, политичка злоупотреба на психијатријата, дискриминација на малцинствата, прогон на активисти за човекови права и други прекршувања на човековите права во Советскиот Сојуз.Повеќето од документите стигнаа до Запад и беа објавени од други групи за човекови права. Членовите на групата била прогонувани од советските власти. Нејзините активности се намалија откако изгубила членови поради смрт, емиграција или затвор, иако никогаш не беше формално распуштен. Некои од функциите на групата биле преземени од Католичкиот комитет за одбрана на правата на верниците, основан од пет свештеници во 1978 годинаПо неговото ослободување од затвор, Викторас Петкус ја обнови литванската Хелсиншка група во 1988 година. == Историја == Инспирирана од Московската Хелсиншка група, литванската група била основана од пет дисиденти од различни сфери на животот: [[Исусовци|језуитскиот]] свештеник Каролис Гарукас, еврејскиот „одбитник“ Еитанас Финкелштаинас, поетесата и депортираната Она Лукаускаите-Пошкиена, двапати затворена католичка дисциплина и П. поет Томас Венцлова.Формирањето било официјално објавено на прес-конференција на странски новинари од [[Ројтерс]] и ''Чикаго Трибјун'' на 27 ноември или 1 декември 1976 година во станот на Јуриј Орлов (Натан Шарански делувало како преведувач на англиски јазик). Групата немала поформална структура или дефиниран лидер, иако Петкус бил нејзиниот неофицијален водач и движечка сила. Различните средини на основачите биле наменети да служат на широк спектар интереси. Групата не сакала да стане уште една католичка или националистичка дисидентска група; наместо тоа, се трудела да работи на основните и универзални човекови права кои ќе ја привлечат интелигенцијата, жителите на градот, не-Литванците и други. Групата не ги ограничила своите извештаи на Литванија или Литванци; на пример, известувала за апсења на тројца [[Естонија|Естонци]] (Март Никиус, Ерик Удам и Ен Тарто), за дискриминација на 49 германски семејства од Волга кои живееле во Радвилишкис и за прогон на руски [[Пентекостализам|пентекостал]] кој живеел во [[Вилнус]]. Групата произведувала не само извештаи за конкретни поединци, туку и извештаи за пошироки прашања. Во 1977 година, групата изготвила извештаи за состојбата на поранешните политички затвореници, фокусирајќи се на забраната за враќање во Литванија дури и по завршувањето на нивниот затворски рок,и на Католичката црква испратила извештај и до последователниот состанок на Конференцијата за безбедност и соработка во Европа во [[Белград]] (4 октомври 1977 – 8 март 1978 година). Во јануари 1979 година, Комисијата за безбедност и соработка во Европа ги номинирала Хелсиншките групи на Советскиот Сојуз, вклучително и Литванската група, за [[Нобелова награда за мир|Нобеловата награда за мир]]. Петкус се надевал дека ќе воспостави поширока балтичка организација која ќе ги претставува сите три [[балтички држави]], но овие планови биле напуштени по неговото апсење во август 1977 година. По апсењето на Петкус, настанало затишје во активноста на групата. Повторно станал поактивен на почетокот на 1979 година и објави дополнителни документи кои првенствено протестираа против апсењата на различни дисиденти, вклучително и [[Antanas Terleckas|Антанас Терлечкас]], и изјавил критички настроени кон [[чехословачка]]та влада и [[Советска војна во Авганистан|советско-авганистанската војна]]. Сепак, апсењето на четворица други членови ефективно ги прекинало активностите на Литванската Хелсиншка група. Групата била повторно основана во 1988 година кога политиката ''на гласност'' и ''перестројка'' овозможила послободно политичко изразување. На 20 ноември 1988 година, групата примила три нови членови Балис Гајаускас, [[Kazimieras Kryževičius|Казимерас Крижевичиус]] и Нијоле Садунаите. Групата се приклучила на движењето за независност и објавила многу извештаи и документи (околу 100 документи само во 1991 година). Документите биле собрани и објавени во два тома од Истражувачкиот центар за геноцид и отпор на Литванија во 1999 година ({{ISBN|9986-757-29-0}}) и од страна на [[Lithuanian Human Rights Association|Литванското здружение за човекови права]] во 2006 година ({{ISBN|978-9955-9972-0-7}}). Многу членови на групата, вклучително и Викторас Петкус, се приклучиле на Литванското здружение за човекови права, првата официјална организација за човекови права основана во 1989 година. Хелсиншката група продолжила како официјална група; во март 2014 година, таа станала ко-основач на литванскиот Координативен центар за човекови права ({{Langx|lt|Lietuvos žmogaus teisių koordinavimo centras}}). == Членство == На Томас Венцлова, син на Антанас Венцлова, истакнат советски писател, му бил дозволено да емигрира во САД само два месеци по формирањето на групата. Викторас Петкус бил уапсен на 23 август 1977 година. По судењето во 1978 година, тој бил осуден на 10 години затвор и 5 години егзил.Ослободен е по воведувањето на ''гласност'' во 1988 година. Каролис Гарукас почина од рак на 5 април 1979 година; Она Лукаускаите-Пошкиена починал на 4 декември 1983 година. Ејтан Финкелштајн поднел оставка од групата во 1979 година и му било дозволено да емигрира во Израел во декември 1983 година Покрај петте основачки членови, групата додала уште шест други. Брониус Лауринавичиус, католички свештеник, бил примен во јануари 1979 година, но тој починал во сомнителна сообраќајна несреќа на 25 ноември 1981 година. Во ноември 1979 година, групата ги додала Алгирдас Статкевичиус, лекар и поранешен член на литванските територијални одбранбени сили и Мечисловас Јуревичиус, поранешен литвански партизан. Витаутас Скуодис, професор по геологија, исто така се придружил на групата, но бил уапсен во ноември 1979 година поради поседување на ракопис од 300 страници со наслов ''Духовен геноцид на Литванија''. На 14 февруари 1980 година, Статкевичиус бил уапсен и префрлен во психијатриска болница. Групата протестирала поради апсењата и сакала да го прими Витаутас Ваичиунас, работник, но Јуревичиус и Ваичиунас биле уапсени на 25 март 1981 година. Затоа, на почетокот на 1981 година, Лукаускаите-Пошкиена била единствената членка на групата, но поради лошата здравствена состојба таа не била во можност да продолжи со активностите на групата. Во доцните 1980-ти и раните 1990-ти, повторно воспоставената група додала многу нови членови. Вкупно, групата имала 41 официјален член плус околу 84 неофицијални членови. Меѓу нив биле Витаутас Богушис, Гинтаутас Иешмантас, Нијоле Садунаите и Казис Саја. === Затворени членови === Следниве членови на Групата биле уапсени и осудени од советските власти:<ref name="Implementation">{{Наведена книга|url=http://www.csce.gov/index.cfm?FuseAction=Files.Download&FileStore_id=436|title=Implementation of the Final Act of the Conference on Security and Cooperation in Europe: findings and recommendations seven years after Helsinki. Report submitted to the Congress of the United States by the Commission on Security and Cooperation in Europe. November 1982|date=1982|publisher=U.S. Government Printing Office|location=Washington, D.C.|pages=251–252|chapter=Appendix B. Imprisoned members of the Helsinki monitoring groups in the USSR and Lithuania|format=PDF, immediate download|access-date=22 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222203813/http://www.csce.gov/index.cfm?FuseAction=Files.Download&FileStore_id=436|archive-date=22 December 2015}}</ref> * Викторас Петкус на 13 јули 1978 година бил осуден на три години затвор, седум години во специјален режимски логор и пет години внатрешен егзил за „антисоветска агитација и пропаганда“; * Алгирдас Статкевичиус бил осуден на 11 август 1980 година на принудно психијатриско лекување откако бил уапсен на 14 февруари 1980 година, наводно за „антисоветски активности“; * Витаутас Скуодис бил осуден на 22 декември 1980 година на седум години строг режимски логор и пет години внатрешен егзил поради „антисоветска агитација и пропаганда“; * Мечисловас Јуревичиус бил осуден на 25 јуни 1981 година на три години логор строг режим поради „организирање на верски поворки“; * Витаутас Ваичиунас бил осуден на 25 јуни 1981 година на две и пол години логор со општ режим за „организирање верски поворки“. == Наводи == <references responsive="0"></references> == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20141222051432/http://www.csce.gov/index.cfm?FuseAction=Files.Download&FileStore_id=467 Целосен текст на документите од 3 до 12 на Литванската Хелсиншка група] [[Категорија:Литванска ССР]] [[Категорија:Организации во Советскиот Сојуз]] [[Категорија:Статии со извори на литвански (lt)]] hrin98kdm4qj5jc2iynj5sm2232wzjj 5578126 5578123 2026-06-17T09:58:32Z BosaFi 115936 5578126 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization|name=Литванска Хелсиншка група|native_name=Lietuvos Helsinkio Grupė|native_name_lang=Литвански|named_after=|image=|image_size=|alt=|caption=|abbreviation=|motto=|successor=|formation={{start date and age|1976|11|27|df=y}}|founder=[[Viktoras Petkus]]<br /> [[Tomas Venclova]]<br />Karolis Garuckas <br /> Eitanas Finkelšteinas <br /> Ona Lukauskaitė-Poškienė|founding_location=|extinction=<!-- use {{end date and age|YYYY|MM|DD}} -->|merged=Литванско здружение за човекови права|type=[[непрофитна организација]]<br />[[НВО]]|status=|purpose=[[Човекови права]] мониторинг|headquarters=[[Вилнус]], [[Литванија]]|location=|coords=<!-- {{coord|LAT|LON|display=inline,title}} -->|region=|services=|products=|methods=|fields=|membership=41|membership_year=|language=|owner=<!-- or | owners = -->|sec_gen=|leader_title=|leader_name=|leader_title2=|leader_name2=|leader_title3=|leader_name3=|leader_title4=|leader_name4=|board_of_directors=|key_people=|main_organ=|publication=|parent_organization=[[Хелсиншки комитет за човекови права]]|subsidiaries=|secessions=|affiliations=|staff=|staff_year=|volunteers=|volunteers_year=|slogan=|mission=|website=<!--{{URL|}}-->}} '''Литванска Хелсиншка група''' (полно име: Јавна група за промовирање на спроведувањето на Хелсиншкиот договор во Литванија; {{Langx|lt|Helsinkio susitarimų vykdymui remti Lietuvos visuomeninė grupė}}) беше [[дисидент]]ска организација активна во [[Литванска Советска Социјалистичка Република|Литванската ССР]], една од републиките на [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]], во 1975–83 година. Основана за да го следи спроведувањето на Финалниот акт на Конференцијата за безбедност и соработка во Европа, попознат како Хелсиншки договор, таа била првата организација [[Човекови права|за човекови права]] во Литванија. Групата објави над 30 документи кои откриваат религиозни репресии, ограничувања на слободата на движење, политичка злоупотреба на психијатријата, дискриминација на малцинствата, прогон на активисти за човекови права и други прекршувања на човековите права во Советскиот Сојуз.Повеќето од документите стигнаа до Запад и беа објавени од други групи за човекови права. Членовите на групата била прогонувани од советските власти. Нејзините активности се намалија откако изгубила членови поради смрт, емиграција или затвор, иако никогаш не беше формално распуштен. Некои од функциите на групата биле преземени од Католичкиот комитет за одбрана на правата на верниците, основан од пет свештеници во 1978 годинаПо неговото ослободување од затвор, Викторас Петкус ја обнови литванската Хелсиншка група во 1988 година. == Историја == Инспирирана од Московската Хелсиншка група, литванската група била основана од пет дисиденти од различни сфери на животот: [[Исусовци|језуитскиот]] свештеник Каролис Гарукас, еврејскиот „одбитник“ Еитанас Финкелштаинас, поетесата и депортираната Она Лукаускаите-Пошкиена, двапати затворена католичка дисциплина и П. поет Томас Венцлова.Формирањето било официјално објавено на прес-конференција на странски новинари од [[Ројтерс]] и ''Чикаго Трибјун'' на 27 ноември или 1 декември 1976 година во станот на Јуриј Орлов (Натан Шарански делувало како преведувач на англиски јазик). Групата немала поформална структура или дефиниран лидер, иако Петкус бил нејзиниот неофицијален водач и движечка сила. Различните средини на основачите биле наменети да служат на широк спектар интереси. Групата не сакала да стане уште една католичка или националистичка дисидентска група; наместо тоа, се трудела да работи на основните и универзални човекови права кои ќе ја привлечат интелигенцијата, жителите на градот, не-Литванците и други. Групата не ги ограничила своите извештаи на Литванија или Литванци; на пример, известувала за апсења на тројца [[Естонија|Естонци]] (Март Никиус, Ерик Удам и Ен Тарто), за дискриминација на 49 германски семејства од Волга кои живееле во Радвилишкис и за прогон на руски [[Пентекостализам|пентекостал]] кој живеел во [[Вилнус]]. Групата произведувала не само извештаи за конкретни поединци, туку и извештаи за пошироки прашања. Во 1977 година, групата изготвила извештаи за состојбата на поранешните политички затвореници, фокусирајќи се на забраната за враќање во Литванија дури и по завршувањето на нивниот затворски рок,и на Католичката црква испратила извештај и до последователниот состанок на Конференцијата за безбедност и соработка во Европа во [[Белград]] (4 октомври 1977 – 8 март 1978 година). Во јануари 1979 година, Комисијата за безбедност и соработка во Европа ги номинирала Хелсиншките групи на Советскиот Сојуз, вклучително и Литванската група, за [[Нобелова награда за мир|Нобеловата награда за мир]]. Петкус се надевал дека ќе воспостави поширока балтичка организација која ќе ги претставува сите три [[балтички држави]], но овие планови биле напуштени по неговото апсење во август 1977 година. По апсењето на Петкус, настанало затишје во активноста на групата. Повторно станал поактивен на почетокот на 1979 година и објави дополнителни документи кои првенствено протестираа против апсењата на различни дисиденти, вклучително и [[Antanas Terleckas|Антанас Терлечкас]], и изјавил критички настроени кон [[чехословачка]]та влада и [[Советска војна во Авганистан|советско-авганистанската војна]]. Сепак, апсењето на четворица други членови ефективно ги прекинало активностите на Литванската Хелсиншка група. Групата била повторно основана во 1988 година кога политиката ''на гласност'' и ''перестројка'' овозможила послободно политичко изразување. На 20 ноември 1988 година, групата примила три нови членови Балис Гајаускас, [[Kazimieras Kryževičius|Казимерас Крижевичиус]] и Нијоле Садунаите. Групата се приклучила на движењето за независност и објавила многу извештаи и документи (околу 100 документи само во 1991 година). Документите биле собрани и објавени во два тома од Истражувачкиот центар за геноцид и отпор на Литванија во 1999 година ({{ISBN|9986-757-29-0}}) и од страна на [[Lithuanian Human Rights Association|Литванското здружение за човекови права]] во 2006 година ({{ISBN|978-9955-9972-0-7}}). Многу членови на групата, вклучително и Викторас Петкус, се приклучиле на Литванското здружение за човекови права, првата официјална организација за човекови права основана во 1989 година. Хелсиншката група продолжила како официјална група; во март 2014 година, таа станала ко-основач на литванскиот Координативен центар за човекови права ({{Langx|lt|Lietuvos žmogaus teisių koordinavimo centras}}). == Членство == На Томас Венцлова, син на Антанас Венцлова, истакнат советски писател, му бил дозволено да емигрира во САД само два месеци по формирањето на групата. Викторас Петкус бил уапсен на 23 август 1977 година. По судењето во 1978 година, тој бил осуден на 10 години затвор и 5 години егзил.Ослободен е по воведувањето на ''гласност'' во 1988 година. Каролис Гарукас почина од рак на 5 април 1979 година; Она Лукаускаите-Пошкиена починал на 4 декември 1983 година. Ејтан Финкелштајн поднел оставка од групата во 1979 година и му било дозволено да емигрира во Израел во декември 1983 година Покрај петте основачки членови, групата додала уште шест други. Брониус Лауринавичиус, католички свештеник, бил примен во јануари 1979 година, но тој починал во сомнителна сообраќајна несреќа на 25 ноември 1981 година. Во ноември 1979 година, групата ги додала Алгирдас Статкевичиус, лекар и поранешен член на литванските територијални одбранбени сили и Мечисловас Јуревичиус, поранешен литвански партизан. Витаутас Скуодис, професор по геологија, исто така се придружил на групата, но бил уапсен во ноември 1979 година поради поседување на ракопис од 300 страници со наслов ''Духовен геноцид на Литванија''. На 14 февруари 1980 година, Статкевичиус бил уапсен и префрлен во психијатриска болница. Групата протестирала поради апсењата и сакала да го прими Витаутас Ваичиунас, работник, но Јуревичиус и Ваичиунас биле уапсени на 25 март 1981 година. Затоа, на почетокот на 1981 година, Лукаускаите-Пошкиена била единствената членка на групата, но поради лошата здравствена состојба таа не била во можност да продолжи со активностите на групата. Во доцните 1980-ти и раните 1990-ти, повторно воспоставената група додала многу нови членови. Вкупно, групата имала 41 официјален член плус околу 84 неофицијални членови. Меѓу нив биле Витаутас Богушис, Гинтаутас Иешмантас, Нијоле Садунаите и Казис Саја. === Затворени членови === Следниве членови на Групата биле уапсени и осудени од советските власти:<ref name="Implementation">{{Наведена книга|url=http://www.csce.gov/index.cfm?FuseAction=Files.Download&FileStore_id=436|title=Implementation of the Final Act of the Conference on Security and Cooperation in Europe: findings and recommendations seven years after Helsinki. Report submitted to the Congress of the United States by the Commission on Security and Cooperation in Europe. November 1982|date=1982|publisher=U.S. Government Printing Office|location=Washington, D.C.|pages=251–252|chapter=Appendix B. Imprisoned members of the Helsinki monitoring groups in the USSR and Lithuania|format=PDF, immediate download|access-date=22 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222203813/http://www.csce.gov/index.cfm?FuseAction=Files.Download&FileStore_id=436|archive-date=22 December 2015}}</ref> * Викторас Петкус на 13 јули 1978 година бил осуден на три години затвор, седум години во специјален режимски логор и пет години внатрешен егзил за „антисоветска агитација и пропаганда“; * Алгирдас Статкевичиус бил осуден на 11 август 1980 година на принудно психијатриско лекување откако бил уапсен на 14 февруари 1980 година, наводно за „антисоветски активности“; * Витаутас Скуодис бил осуден на 22 декември 1980 година на седум години строг режимски логор и пет години внатрешен егзил поради „антисоветска агитација и пропаганда“; * Мечисловас Јуревичиус бил осуден на 25 јуни 1981 година на три години логор строг режим поради „организирање на верски поворки“; * Витаутас Ваичиунас бил осуден на 25 јуни 1981 година на две и пол години логор со општ режим за „организирање верски поворки“. == Наводи == <references responsive="0"></references> == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20141222051432/http://www.csce.gov/index.cfm?FuseAction=Files.Download&FileStore_id=467 Целосен текст на документите од 3 до 12 на Литванската Хелсиншка група] [[Категорија:Литванска ССР]] [[Категорија:Организации во Советскиот Сојуз]] [[Категорија:Статии со извори на литвански (lt)]] p2jt0ivonpei9s6iml9aqdg0b1b1fop 0 1321866 5578164 5577593 2026-06-17T11:29:03Z Gurther 105215 5578164 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder|name=Марија Коликова|office=[[Министер за правда]] на [[Словачка Република]]|term_start=1 Април 2021|term_end=13 Септември 2022|predecessor=[[Вероника Ремишова]]<br>(привремена)|successor=[[Вилијам Карас]]|president=[[Зузана Чапутова]]|primeminister=[[Едуард Хегер]]|birth_date=29 Август 1974|birth_place=[[Дунајска Стреда]], [[Чехословачка]]<br>{{мала|(сега [[Словачка]])}}|termstart1=21 Март 2020|termend1=23 March 2021|predecessor1=[[Габор Гал]]|successor1=[[Вероника Ремишова]]<br>(привремена)|president1=[[Зузана Чапутова]]|primeminister1=[[Игор Матовиќ]]|alma_mater=[[Универзитет Комениус]]|profession=[[адвокат]]|nationality=[[Словаци|Словачки]]|party=[[Слобода и солидарност]] (SaS) (2022–сега)|otherparty=[[За народот (Словачка)|За народот]] (2019–2021)|image=Mária Kolíková (2025-10-16).jpg}}'''Марија Коликова''' е словачка политичарка која моментално ја извршува функцијата министер за правда на Словачка; таа била номинирана од Za ľudí . Таа работи на реформирање на судскиот систем и намалување на корупцијата преку истрага на корумпираните судии и подобрување на довербата на јавноста во судството. Коликова претходно работеше во Министерството за правда кога министер била Луција Житанска . Во 2021 година, по неколку несогласувања со лидерот Вероника Ремишова Коликова замина за народот . Сега таа фигурира како кандидат за Слобода и солидарност (SaS) и влезе во партијата како член во јуни 2022 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.teraz.sk/slovensko/kolikova-vstupila-do-sas-strana-ma/642581-clanok.html|title=Kolíková vstúpila do SaS, strana má momentálne 255 členov|last=Teraz.sk|date=2022-06-22|work=TERAZ.sk|language=sk|accessdate=2022-06-22}}</ref> .<ref>{{Наведени вести|url=https://spectator.sme.sk/c/22389420/minister-kolikova-i-had-no-idea-how-deep-jankovskas-influence-reached.html|title=Minister Kolíková: I had no idea how deep Jankovská's influence reached|date=22 April 2020|work=[[The Slovak Spectator]]|access-date=7 May 2020|language=en}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://spectator.sme.sk/c/22389246/judiciary-system-in-the-programme-statement-2020.html?ref=tab|title=How the Matovič government plans to deal with low trust in judiciary|date=22 April 2020|work=The Slovak Spectator|access-date=7 May 2020|language=en}}</ref> Во септември 2022 година, таа поднела оставка заедно со другите министри на САС поради несогласување со политичките одлуки на Игор Матовиќ и се врати во Собранието каде што се приклучила на пратеничката група „Слобода и солидарност“ .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www1.pluska.sk/spravy/z-domova/vladna-agonia-konci-vsetci-ministri-sas-podavaju-demisiu-matovicovi-poslali-stiplavy-odkaz|title=Vládna agónia KONČÍ, všetci MINISTRI SaS podali DEMISIU! Matovičovi poslali ŠTIPĽAVÝ odkaz|date=5 September 2022|work=www1.pluska.sk|language=sk|accessdate=13 September 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://dennikn.sk/minuta/3015923/?ref=mwat|title=V Národnej rade zanikol mandát dvom poslancom|date=19 September 2022|work=Denník N|language=sk-SK|accessdate=19 September 2022}}</ref> == Наводи == <references responsive="1"></references> [[Категорија:Родени во 1974 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] dvo77v2lrl8xznfo44fnjp7ocxjncgw 0 1329056 5577883 5562241 2026-06-16T12:09:43Z ~2026-35349-63 134206 /* Алпинизам */ 5577883 wikitext text/x-wiki {{Викифицирање}}{{Внимание}}{{Малку извори}}{{Инфокутија за личност | име = Јован Попоски | портрет = Јован Попоски.jpg | роден-дата = | роден-место = [[Прилеп]] | националност = | занимање = |date_of_birth=[[20 јануари]] [[1949]]}} '''Јован Попоски''' ([[20 јануари]] [[1949|1949]], во {{роден во|Прилеп}}) — македонски [[алпинист]], [[планинар]] и машински инженер, познат како водач на Македонските алпинистички експедиции. Живее во [[Скопје]]. == Планинарство == Во планинарска организација членува уште од 1960 година. Учествувал во изградба на планинарски домови, трасирање и маркирање на планинарски патеки, поминл курсеви за водач во планина и подоцна учествувал и како инструктор на истите.Еден е од реализаотирите на големиот сојузен слет на Водно во 1965 година, каде учествувале над 1200 планинари пионери од целата Југославија. Активно учествува во промотивното поставвање на планинарските трансферзали: Скопје-Охрид, Скопје-Крушево, Скопје-Прилеп и познатата зимска трансферзала Љуботен - Титов Врв. Член е на Планинарската Спасителна служба на Македонија уште од самото нејзино формирање и е носител на спасителна значка со реден број 15. Како спасител учествувал во многу планинарски спасувачки акции, како и повеќе акции заедно со специјалните единици на Армијата и Полицијата. Во Повеќе наврати бил член на претседателството на Планинарскиот сојуз на Македонија (ПСМ). == Алпинизам == Со алпинизам започнал дасе занимава во 1964 година, а инструктор му бил еден од основоположниците на македонскиот алпинизам, [[Јован Ангелов - Циго]], кога со него ја искачуваат „Отмаровата насока“ на Матка (посветена на [[Отмар Худомаљ]]).<ref>{{Наведување|title=MAKEDONSKI SPORTSKI LEGENDI - JOVAN POPOSKI - 1 DEL|url=https://www.youtube.com/watch?v=AcD-Re_AGmo|date=2017-12-05|accessdate=2026-06-16|last=Makedonski Sportski Legendi}}</ref> Истата година, на само 15 години е претставник на сојузниот алпинистички табор на северната стена на Триглав, заедно со Јован Ангелов - Циго и Владимир Андреевски - Пајо, со кои ги искачува насоките: „Долга Немшка“, „Скалашка“, „Цимерјанка“, „Баварска“, „Скалашка-Горењска“. Во рамките на таборот заедно со Владимир Андреевски спасуваат алпинисти од Чехословачка и добиваат пофалби од водачот на таборот, [[Јожа Чоп]]. На 7. VII 1976 година Јован Попоски и Иво Ивчевски прават искачување на насоката „Чопов Стебер“ на Северната Триглавска Стена, Јулиски Алпи, Словенија. Учествува а во повеќето случаи бил и водач на повеќе алпинистички табори во Македонија, Југославија и низ светот. Бил организатор, инструктор и водач на десетици алпинистички курсеви, школи и обуки. Исто така бил и началник на комисијата за алпинизам при ПСМ во повеќе наврати, на подoлг период. [[Податотека:Учесниците на Осмата Југословенска Алпинистичка Хималајска Експедиција на Лотсе во 1981 година..jpg|алт=Учесниците на Осмата Југословенска Алпинистичка Хималајска Експедиција на Лотсе во 1981 година.|мини|Учесниците на Осмата Југословенска Алпинистичка Хималајска Експедиција на Лотсе во 1981 година.]] Во 1980 година Јован Попоски раководел со Првата Македонска алпинистичка експедиција, при кој се искачиле на врвот Ухуру (5895 m н.в.) на Килиманџаро, како и на врвот Батион (5199 m н.в.) на Маунт Кенија. Дел од оваа експедиција бил и [[Јован Ангелов - Циго|Јован Ангелов]]. Во 1981 година е учесник од Македонија на Југословенската Алпинистичка Експедиција на Јужната стена на Лотце (8150 м.н.в..) каде биле 28 алпинисти Филип Бенце, Јанез Бенкович, Борут Бергант, Стипе Божиќ, Славко Франтар, Виктор Грошељ, Франчек Кнез, Иван Котник, Рајко Ковач, Марјан Крегар, Maрjaн Maнфрeдa, Петер Маркич, Вања Матијевец, Жељко Перко, Павел Подгорник, Петер Подгорник, Јован Попоски, Андреј Штремфељ, Марко Штремфељ, Миро Шуштерич, Изток Томазин, Јернеј Заплотник, Матија Хорват (лекар), Јанез Мајдич (радиоврски), Иван Скумавц (готвач), Петар Антонијевиќ (новинар), Мирослав Станковиќ (снимател). <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gore-ljudje.net/novosti/alpinisticne-novice-11-1981/|title=Alpinistične novice 11/1981 - GORE LJUDJE|date=1981-03-09|language=sl-SI|accessdate=2025-11-21}}</ref>Јован Попоски бил и началник на комисијата за експедиции при ПСМ, и бил иницијатор и еден од предлагачите на програмата за Македонските алпинистички – хималајски експедиции (МАХЕ), со кои во циклус од 1981 до 1989 година крајната цел е да се искачи Монт Еверест (8848 м.н.в..). Бил и заменик претседател на Комитетот за македонски алпинистички хималајски експедиции, одговорен за алпинистичкиот дел од активностите на Комитетот, како и водач на подготовките, инструктор-тренер и селектор на алпинистичките тимови за сите четири МАХЕ. Во рамките на МАХЕ бил водач и качувач на сите четири експедиции од циклусот МАХЕ (1982-1989): Уаскаран (6878 м.н.в..) во рамките на [[Македонска алпинистичка експедиција „Анди '82“|Македонската алпинистичка експедиција „Анди '82“]] на Андите во 1982 година, Пик-Комунизам (7495 м.н.в..) на Памир во 1984 година, во рамките на [[Македонска Алпинистичка Експедиција „Памир '84“]], Манаслу (8163 м.н.в..) [[Македонска Алпинистичка Хималајска Eкспедиција „Манаслу '88“|Македонска Алпинистичка Хималајска Eкспедиција „Манаслу '86“]] на Хималаите во 1986 год и [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“|МАХЕ „Мoнт Еверест '89“]] во 1989 година.<ref>{{Наведување|title=MAKEDONSKI SPORTSKI LEGENDI - JOVAN POPOSKI - 2 DEL|url=https://www.youtube.com/watch?v=EMF7DdgQBZg|date=2017-12-05|accessdate=2026-06-16|last=Makedonski Sportski Legendi}}</ref> Како претставник на Македонија на светската конференција на алпинистите, наречена „Everest day”, што се одржала во мај 1997 год во Катманду, Непал, даде значаен придонес во работата на истата, па од 1996 до 1998 се обидуваше да организира Македонско-непалска експедиција со цел да се најде телото на Димитар Илиевски – „Мурато“, но Непал не даде дозвола за оваа експедиција. Во 2005 година во близина на Монт Еверест организира изградба на споменик во чест и спомен на македонскиот алпинистички великан, алпинистот [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски – Мурато]]. == Признанија == Јован Попоски има добиено повеќе признанија од Планинрските сојузи на Македонија и Југославија за достигнувања во алпинизмот, а прогласуван е за спортист на Скопје (поединечно) и спортист на Македонија (екипно) за резултати во алпинизмот. Исто така, носител на државна награда „11 Ноември“ за резултати во спортот (во алпинизмот). == Друго == Во младоста малку тренирал атлетика, пливање и фудбал, а рекреативно се има бавено и со скијање, параглајдерство, планински велосипедизам. Негово хоби е фотографијата и печуркарството. 67u293u5i73xgyrwv034a9n3e9kjxyd 0 1329057 5577884 5577357 2026-06-16T12:10:07Z ~2026-35349-63 134206 /* Животопис */ 5577884 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{Инфокутија за личност | име = Јован Ангелов - Циго | роден-дата = | роден-место = [[Скопје]], [[Македонија]] | починал-дата = | починал-место = [[Скопје]], [[Македонија]] | националност = | занимање = |date_of_birth=[[23 септември ]] [[1942]]|date_of_death=[[1997]]|image_name=Јован Ангелов - Циго.png}} '''Јован Ангелов - Циго''' ([[23 септември]] [[1942]], {{роден во|Скопје}} — [[1997]], {{роден во|Скопје}}) — [[Македонци|македонски]] [[алпинист]], [[планинар]], инструктор по алпинизам, познат како ментор и инструктор за планинарство и алпинизам на повеќе генерации Македонските алпинисти, еден од основоположниците на Македонскиот алпинизам. Има реализирано голем број на алпинистички искачувања како во земјата, така и во странство. == Животопис == [[Податотека:Највисоко признание, постхумно доделено на Јован Ангелов - Циго од страна на планинарскиот клуб „Љуботен“ од Тетово.jpg|алт=Планинарскиот клуб „Љуботен" од Тетово, на 15 ноември 2025 година, на прославата од 100-годиншнината од своето основање и постоење, на Јован Ангелов - Циго постхумно му додели највисоко признание.|мини|Награда од планинарскиот клуб „Љуботен“.|лево|261x261пкс]]Јован Ангелов бил дел од алпинистичкиот одсек во Скопје, и постојано одржувал контакти со алпинисти и алпинистички друштава од Словенија и цела Југославија, и постојано своето алпинистичко образование го надоградувал во Словенија, потоа пренсувајќи го на други алпинисти во Македонија. Постојано учествувал на алпинистички собири во Југославија и пошироко. Бил прв сојузен инструктор по алпинизам во тогашна С.Р. Македонија.<ref>{{Наведување|title=MAKEDONSKI SPORTSKI LEGENDI - JOVAN POPOSKI - 1 DEL|url=https://www.youtube.com/watch?v=AcD-Re_AGmo|date=2017-12-05|accessdate=2026-06-16|last=Makedonski Sportski Legendi}}</ref> На [[6 август]] [[1964]] година, заедно Станислав Гилиќ - Станко од Риека (според други информации со Силвијо Вершо од [[Риека]]) Јован Ангелов - Циго ја има искачено насоката „Чопов Стебер“ на Северната Триглавска Стена, [[Јулиски Алпи]], [[Словенија]].<ref>https://www.gore-ljudje.si/copov-steber-2{{Мртва_врска|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Податотека:Циго на „Раз Јаловца“.jpg|алт=Јован Ангелов - Циго при искачување на насоката „Раз Јаловца“, Jаловец, Јулијски Алпи, Словенија.|мини|Јован Ангелов - Циго при искачување на насоката „Раз Јаловца“, Jаловец, Јулиски Алпи, Словенија.]] Во 1974 година во Македонија службено престојува Вања Матијевец, алпинист од Словенија, и заедно со Јован Ангелов качувале на Матка на „Жежов Централен смер“.<ref>https://gore-ljudje.net/novosti/alpinisticne-novice-25-1974/</ref> Во 1980 година Јован Ангелов е дел од Македонската алпинистичка експедиција на Маунт Кенија, која за цел имала искачување на врвовите Ухуру (5895 m н.в.) на Килиманџаро, како и на врвот Батион (5199 m н.в.) на Маунт Кенија. Водач на оваа експедиција бил [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]]. На Матка, на Отмаровата карпа, постои насока посветена во чест на Јован Ангелов која е за првпат искачена од неговите пријатели и ученици алпинисти, насоката се вика „Циго“. [[Податотека:Јован Ангелов на фабриката ОХИС - Скопје..jpg|алт=Како и повеќето алпинисти кај нас во тој период, и Јован Ангелов хонорарно работел на височина и непристапни места. На оваа фотографија е прикажан како работи на оџакот на фабриката ОХИС - Скопје.|мини|Како и повеќето алпинисти кај нас во тој период, и Јован Ангелов хонорарно работел на височина и непристапни места. На оваа фотографија е прикажан како работи на оџакот на фабриката ОХИС - Скопје.]] Во 2005, постхумно добива спомен-плакета од страна на Советот на [[Општина Кисела Вода]], Скопје.<ref>https://opstinakiselavoda.gov.mk/formmal-session-of-the-council/</ref><ref>http://ipserver1.skopje.gov.mk/e-skopje/sluzben%20glasnik%20so%20konverzija.nsf/82aa49069edfbbb780256a22004ba9e0/ed08d5a96dd55a73c12570820045ddd3?OpenDocument</ref> [[Планинарски клуб „Љуботен“|Планинарскиот клуб „Љуботен“]] од [[Тетово]], на [[15 ноември]] [[2025|2025 година]], на прославата од 100-годишнината од своето основање и постоење, на Јован Ангелов - Циго постхумно му додели највисоко признание. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ангелов, Јован}} [[Категорија:Македонски планинари]] [[Категорија:Родени во 1942 година]] [[Категорија:Починати во 1995 година]] [[Категорија:Починати во Скопје]] 4ltyqk9o0ld3mv3027fvpm4g5743h62 5577885 5577884 2026-06-16T12:10:58Z ~2026-35349-63 134206 /* Животопис */ 5577885 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{Инфокутија за личност | име = Јован Ангелов - Циго | роден-дата = | роден-место = [[Скопје]], [[Македонија]] | починал-дата = | починал-место = [[Скопје]], [[Македонија]] | националност = | занимање = |date_of_birth=[[23 септември ]] [[1942]]|date_of_death=[[1997]]|image_name=Јован Ангелов - Циго.png}} '''Јован Ангелов - Циго''' ([[23 септември]] [[1942]], {{роден во|Скопје}} — [[1997]], {{роден во|Скопје}}) — [[Македонци|македонски]] [[алпинист]], [[планинар]], инструктор по алпинизам, познат како ментор и инструктор за планинарство и алпинизам на повеќе генерации Македонските алпинисти, еден од основоположниците на Македонскиот алпинизам. Има реализирано голем број на алпинистички искачувања како во земјата, така и во странство. == Животопис == [[Податотека:Највисоко признание, постхумно доделено на Јован Ангелов - Циго од страна на планинарскиот клуб „Љуботен“ од Тетово.jpg|алт=Планинарскиот клуб „Љуботен" од Тетово, на 15 ноември 2025 година, на прославата од 100-годиншнината од своето основање и постоење, на Јован Ангелов - Циго постхумно му додели највисоко признание.|мини|Награда од планинарскиот клуб „Љуботен“.|лево|261x261пкс]]Јован Ангелов бил дел од алпинистичкиот одсек во Скопје, и постојано одржувал контакти со алпинисти и алпинистички друштава од Словенија и цела Југославија, и постојано своето алпинистичко образование го надоградувал во Словенија, потоа пренсувајќи го на други алпинисти во Македонија. Постојано учествувал на алпинистички собири во Југославија и пошироко. Бил прв сојузен инструктор по алпинизам во тогашна С.Р. Македонија.<ref>{{Наведување|title=MAKEDONSKI SPORTSKI LEGENDI - JOVAN POPOSKI - 1 DEL|url=https://www.youtube.com/watch?v=AcD-Re_AGmo|date=2017-12-05|accessdate=2026-06-16|last=Makedonski Sportski Legendi}}</ref> На [[6 август]] [[1964]] година, заедно Станислав Гилиќ - Станко од Риека (според други информации со Силвијо Вершо од [[Риека]]) Јован Ангелов - Циго ја има искачено насоката „Чопов Стебер“ на Северната Триглавска Стена, [[Јулиски Алпи]], [[Словенија]].<ref>https://www.gore-ljudje.si/copov-steber-2{{Мртва_врска|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Податотека:Циго на „Раз Јаловца“.jpg|алт=Јован Ангелов - Циго при искачување на насоката „Раз Јаловца“, Jаловец, Јулијски Алпи, Словенија.|мини|Јован Ангелов - Циго при искачување на насоката „Раз Јаловца“, Jаловец, Јулиски Алпи, Словенија.]] Во 1974 година во Македонија службено престојува Вања Матијевец, алпинист од Словенија, и заедно со Јован Ангелов качувале на Матка на „Жежов Централен смер“.<ref>https://gore-ljudje.net/novosti/alpinisticne-novice-25-1974/</ref> Во 1980 година Јован Ангелов е дел од Македонската алпинистичка експедиција на Маунт Кенија, која за цел имала искачување на врвовите Ухуру (5895 m н.в.) на Килиманџаро, како и на врвот Батион (5199 m н.в.) на Маунт Кенија. Дел од оваа експедиција бил [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]]. На Матка, на Отмаровата карпа, постои насока посветена во чест на Јован Ангелов која е за првпат искачена од неговите пријатели и ученици алпинисти, насоката се вика „Циго“. [[Податотека:Јован Ангелов на фабриката ОХИС - Скопје..jpg|алт=Како и повеќето алпинисти кај нас во тој период, и Јован Ангелов хонорарно работел на височина и непристапни места. На оваа фотографија е прикажан како работи на оџакот на фабриката ОХИС - Скопје.|мини|Како и повеќето алпинисти кај нас во тој период, и Јован Ангелов хонорарно работел на височина и непристапни места. На оваа фотографија е прикажан како работи на оџакот на фабриката ОХИС - Скопје.]] Во 2005, постхумно добива спомен-плакета од страна на Советот на [[Општина Кисела Вода]], Скопје.<ref>https://opstinakiselavoda.gov.mk/formmal-session-of-the-council/</ref><ref>http://ipserver1.skopje.gov.mk/e-skopje/sluzben%20glasnik%20so%20konverzija.nsf/82aa49069edfbbb780256a22004ba9e0/ed08d5a96dd55a73c12570820045ddd3?OpenDocument</ref> [[Планинарски клуб „Љуботен“|Планинарскиот клуб „Љуботен“]] од [[Тетово]], на [[15 ноември]] [[2025|2025 година]], на прославата од 100-годишнината од своето основање и постоење, на Јован Ангелов - Циго постхумно му додели највисоко признание. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ангелов, Јован}} [[Категорија:Македонски планинари]] [[Категорија:Родени во 1942 година]] [[Категорија:Починати во 1995 година]] [[Категорија:Починати во Скопје]] c1uc51irmvwa5x65bx5lubxjc7rdg7r 5578162 5577885 2026-06-17T11:27:00Z Gurther 105215 5578162 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{Инфокутија за личност | име = Јован Ангелов - Циго | роден-дата = | роден-место = [[Скопје]], [[Македонија]] | починал-дата = | починал-место = [[Скопје]], [[Македонија]] | националност = | занимање = |date_of_birth=[[23 септември ]] [[1942]]|date_of_death=[[1997]]|image_name=Јован Ангелов - Циго.png}} '''Јован Ангелов - Циго''' ([[23 септември]] [[1942]], {{роден во|Скопје}} — [[1997]], {{роден во|Скопје}}) — [[Македонци|македонски]] [[алпинист]], [[планинар]], инструктор по алпинизам, познат како ментор и инструктор за планинарство и алпинизам на повеќе генерации Македонските алпинисти, еден од основоположниците на Македонскиот алпинизам. Има реализирано голем број на алпинистички искачувања како во земјата, така и во странство. == Животопис == [[Податотека:Највисоко признание, постхумно доделено на Јован Ангелов - Циго од страна на планинарскиот клуб „Љуботен“ од Тетово.jpg|алт=Планинарскиот клуб „Љуботен" од Тетово, на 15 ноември 2025 година, на прославата од 100-годиншнината од своето основање и постоење, на Јован Ангелов - Циго постхумно му додели највисоко признание.|мини|Награда од планинарскиот клуб „Љуботен“.|лево|261x261пкс]]Јован Ангелов бил дел од алпинистичкиот одсек во Скопје, и постојано одржувал контакти со алпинисти и алпинистички друштава од Словенија и цела Југославија, и постојано своето алпинистичко образование го надоградувал во Словенија, потоа пренсувајќи го на други алпинисти во Македонија. Постојано учествувал на алпинистички собири во Југославија и пошироко. Бил прв сојузен инструктор по алпинизам во тогашна С.Р. Македонија.<ref>{{Наведување|title=MAKEDONSKI SPORTSKI LEGENDI - JOVAN POPOSKI - 1 DEL|url=https://www.youtube.com/watch?v=AcD-Re_AGmo|date=2017-12-05|accessdate=2026-06-16|last=Makedonski Sportski Legendi}}</ref> На [[6 август]] [[1964]] година, заедно Станислав Гилиќ - Станко од Риека (според други информации со Силвијо Вершо од [[Риека]]) Јован Ангелов - Циго ја има искачено насоката „Чопов Стебер“ на Северната Триглавска Стена, [[Јулиски Алпи]], [[Словенија]].<ref>https://www.gore-ljudje.si/copov-steber-2{{Мртва_врска|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Податотека:Циго на „Раз Јаловца“.jpg|алт=Јован Ангелов - Циго при искачување на насоката „Раз Јаловца“, Jаловец, Јулијски Алпи, Словенија.|мини|Јован Ангелов - Циго при искачување на насоката „Раз Јаловца“, Jаловец, Јулиски Алпи, Словенија.]] Во 1974 година во Македонија службено престојува Вања Матијевец, алпинист од Словенија, и заедно со Јован Ангелов качувале на Матка на „Жежов Централен смер“.<ref>https://gore-ljudje.net/novosti/alpinisticne-novice-25-1974/</ref> Во 1980 година Јован Ангелов е дел од Македонската алпинистичка експедиција на Маунт Кенија, која за цел имала искачување на врвовите Ухуру (5895 m н.в.) на Килиманџаро, како и на врвот Батион (5199 m н.в.) на Маунт Кенија. Дел од оваа експедиција бил [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]]. На Матка, на Отмаровата карпа, постои насока посветена во чест на Јован Ангелов која е за првпат искачена од неговите пријатели и ученици алпинисти, насоката се вика „Циго“. Во 2005, постхумно добива спомен-плакета од страна на Советот на [[Општина Кисела Вода]], Скопје.<ref>https://opstinakiselavoda.gov.mk/formmal-session-of-the-council/</ref><ref>http://ipserver1.skopje.gov.mk/e-skopje/sluzben%20glasnik%20so%20konverzija.nsf/82aa49069edfbbb780256a22004ba9e0/ed08d5a96dd55a73c12570820045ddd3?OpenDocument</ref> [[Планинарски клуб „Љуботен“|Планинарскиот клуб „Љуботен“]] од [[Тетово]], на [[15 ноември]] [[2025|2025 година]], на прославата од 100-годишнината од своето основање и постоење, на Јован Ангелов - Циго постхумно му додели највисоко признание. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ангелов, Јован}} [[Категорија:Македонски планинари]] [[Категорија:Родени во 1942 година]] [[Категорија:Починати во 1995 година]] [[Категорија:Починати во Скопје]] ni1sf02wv3ukd3ndg7rnisccp3uz5ij 0 1329058 5577960 5566016 2026-06-16T16:44:47Z Andrew012p 85224 /* Тек на експедицијата */ 5577960 wikitext text/x-wiki {{Експедиција | име = Прва македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '86“ | слика = | големина_на_слика = | upright = 1 | алт = | опис = | спонзор = | земја = {{МКД}} | водач = [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] | почеток_место = Катманду | почеток_датум = 9 август 1986 г. | крај_место = Македонија | крај_датум = 22 ноември 1986 г. | цел = искачување на врвот [[Манаслу]] по нова, првенствена насока | бродови = | учесници = 13 учесници | преживеани = | жртви = | достигнувања = прво повторување на Полската насока во стената до Јужното седло (околу 7.600 м н.в.) под исклучително тешки временски услови | маршрута_слика = | маршрута_големина = | маршрута_опис = | белешки = Експедицијата добила високи пофалби лично од Рајнолд Меснер и Томо Чесен за покажаната жилавост и покрај прекинот поради силното невреме. }} '''Прва македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '86“''' (позната и како '''I МАХЕ „Манаслу '86“''') — прва алпинистичка експедиција на македонските алпинисти на планинскиот масив на [[Хималаи|Хималаите]]. Експедицијата се одржала во 1986 година со главна цел искачување на врвот [[Манаслу]] (8.163 м) по нова, првенствена насока.<ref name="Енциклопедија">{{Наведена мрежна страница|url=https://macedonism.org/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0/%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80/|title=ИЛИЕВСКИ, Димитар|work=Македонска енциклопедија|language=mk-MK|accessdate=2026-03-10}}</ref> Водач на оваа експедиција бил искусниот алпинист [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]].<ref name="МАФ">{{Наведена мрежна страница|url=https://macf.mk/%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B8/|title=Историја на македонските алпинистички експедиции|work=Македонска алпинистичка федерација (МАФ)|accessdate=2026-03-10}}</ref> == Тек на експедицијата == Во рамките на експедицијата, првичниот план бил да се искачи потполно нова, технички исклучително тешка насока. Меѓутоа, поради преголемата изложеност на објективни опасности, учесниците биле принудени навреме да се повлечат. Веднаш потоа, групата направила прво повторување на Полската насока, каде што условите биле значително полоши отколку при нејзиното прво искачување од страна на Полјаците. Повторно, поради лошото време и постојаните опасности, тие биле принудени да отстапат откако ја искачиле насоката во самата карпа до Јужното седло, на висина од околу 7.600 м н.в. На 27 октомври 1986 година, алпинистите [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]], [[Борче Јовчевски]] и [[Слободан Јованоски]] го поставиле петтиот висински логор на околу 7.600 м н.в.<ref name="Енциклопедија" /> Следниот ден, на 28 октомври, ветрот веќе се засилил до урагански структури, по што била донесена конечна одлука да се прекине со какви било понатамошни напредувања и обиди кон самиот врв. И покрај тоа што врвот не бил освоен, македонските алпинисти добиле огромни пофалби за својот потфат од светски познатиот алпинист Рајнолд Меснер, како и од познатиот словенечки алпинист [[Томо Чесен]]. {{почеток на цитат|извор=Нашите алпинисти по враќањето во Катманду ги пречекало писмо напишано лично од [[Рајнолд Меснер]], датирано на 28 октомври, во кое меѓу другото стоело:}} „Се надеваме дека следните денови ќе го искачите Манаслу. Ако не успеете — не секирајте се, оваа сезона беше многу лоша за правење експедиции поради страшниот ветер и лошите снежни услови. Повеќето од групите се откажаа уште на крајот на септември. Ние имавме многу среќа и успеавме.“ {{крај на цитат}} {{почеток на цитат|извор=По враќањето во земјата, водачот [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] во една пригода го истакнал значењето на стекнатото искуство:}} „Искуствата со коишто се здобивме изведувајќи ја оваа акција под вакви услови, се многу поголеми отколку дури и половината од нас да се качеа на врвот по убаво време.“ {{крај на цитат}} Експедицијата официјално започнала на 9 август 1986 година со тргнување на дел од учесниците, а целата група безбедно се вратила во Македонија на 22 ноември 1986 година.<ref name="МАФ" /> == Учесници == Во експедицијата учествувале следниве 13 члена: [[Податотека:Na Matka za Manaslu.jpg|алт=Дел од учсниците на I МАХЕ „Манаслу '86“: Горниот ред, од лево кон десно: Јован Попоски, Благојче Лазаров, Страшо Лозановски, Трајче Алексов, Градимир Здравковиќ и Слободан Јованоски; долниот ред, од лево кон десно Серафим Серафимовски, Димитар Илиевски, Ѓорѓи Костовски, Борче Јовчевски и Живко Арсковски. На фотографијата недостасуваат Слободан Ѓорѓевиќ и Слободан Трпевски. На местото на Градимир Здравковиќ на експедицијата отишол Владимир Бошков. |мини|Дел од учсниците на I МАХЕ „Манаслу '86“: Горниот ред, од лево кон десно: [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]], Благојче Лазаров, Страшо Лозановски, Трајче Алексов, Градимир Здравковиќ и [[Слободан Јованоски]]; долниот ред, од лево кон десно: Серафим Серафимовски, [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]], Ѓорѓи Костовски, [[Борче Јовчевски]] и Живко Арсовски. На фотографијата недостасуваат Слободан Ѓорѓевиќ и Слободан Трпевски. На местото на Градимир Здравковиќ на експедицијата отишол Владимир Бошков.  ]] * [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] (алпинист, водач на експедицијата) * Трајче Алексов (алпинист) * Живко Aрсовски (алпинист и одговорен за метеоролошката станица) * Владимир Бошков (доктор на експедицијата) * Слободан Ѓорѓевиќ (одговорен за радиоврски) * [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]] (алпинист) * [[Слободан Јованоски]] (алпинист) * [[Борче Јовчевски]] (алпинист, одговорен за работилница, организација и финансии) * Ѓорѓи Костовски (алпинист) * Благојче Лазаров (алпинист, одговорен за опрема и финансии) * Страшо Лозановски (одговорен за исхрана, транспорт и финансии) * Серафим Серафимовски (алпинист) * [[Слободан Трпевски]] (алпинист) == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://macf.mk/%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B8/ Официјална страница за историјата на експедициите] на Македонската алпинистичка федерација [[Категорија:Македонски алпинистички експедиции]] [[Категорија:Настани во 1986 година]] [[Категорија:Македонија во 1986 година]] hlc306f509jsxne19g859nde1e419t0 14 1329983 5577990 5056637 2026-06-16T19:17:02Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Холокаустот по земја]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5577990 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Холокаустот по земја]] lhk87q3wyy8aegscz8upbab2ukkdloj 0 1342151 5577889 5566132 2026-06-16T12:43:28Z ~2026-35349-63 134206 5577889 wikitext text/x-wiki {{Викифицирање}}{{Без извори|датум=мај 2026}}{{внимание}}{{Инфокутија за личност | име = Борче Јовчевски | портрет = Борче Јовчевски.jpg | роден-дата = 4. Март 1957 год. | роден-место = [[Велес]] | националност = Македонец | занимање = |date_of_birth=[[4. Март]] [[1957]]}} '''Борче Јовчевски''' ([[4 март]] [[1957]] година, во {{роден во|Велес}}) — македонски [[алпинист]], инструктор, [[планинар]] и машински техничар, познат и како учесник на Македонските Алпинистички Експедиции. Добитник на многубројни награди. Повеќе пати е бирани за најдобар спортист на Велес. Најдобри спортисти на Македонија. Деветоноемвриска награда. ,, 11 Октомври<nowiki>''</nowiki> највисоко признание за животно дело. Како и многу плакети и признанија од Планинарски Сојуз на Македонија и др. == Планинарство == Во планинарска организација членува уште во 1974 година, зачленувајќи се во - Велес. Веќе во 1976 година започнува да се занимава и со спелеологија, а во 1981 година започнува да се бави и со алпинизам, одговарајќи на поканата за подготовките за [[Македонска алпинистичка експедиција „Анди '82“]]. == Алпинизам == [[Податотека:Борче Јoвчевски.jpg|алт=Борче Јoвчевски|мини|Борче Јoвчевски]]Со алпинизам започнува се бави во 1981 година, одговарајќи на поканата за подготовките за [[Македонска алпинистичка експедиција „Анди '82“]]. Од тој момент тој станува член на сите одржани алпинистички експедиции во тој период: [[Македонска алпинистичка експедиција „Анди '82“]], [[Македонска Алпинистичка Експедиција „Памир '84“]] и [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '88“|Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '86“]], [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“|Македонската алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“]]. Во рамките на [[Македонска алпинистичка експедиција „Анди '82“]] тој успешно се искачува при аклиматизацијата на врвот Чопикалки и на Хуаскаран. Како дел од [[Македонска Алпинистичка Експедиција „Памир '84“]] пак, успева да се искачи на Пик Четворјах како аклиматизација, но не успева да стигне до врвот на Пик Комунизам – поради извртување на коленото. Имено носејќи тежок ранец во еден момент на патеката следејќи го качувачот пред себе, едната нога одеднаш му пропаднала во пукнатина на падината од мраз прикриена со нов снег и при падот обидувајќи се да не падне целосно во дупката, но и да не се стркала надолу по стрмнината, телото му дошло во таква положба да ногата му се извиткала. Со помош на пријателите, бил симнат во базниот логор и ногата му била ставена во гипс. Во [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '88“|Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '86“]] тој е дел од јуришната екипа која стигнува до Јужното Седло на височина од околу 7600 m н.в. и со тоа направиле прво повторување на Полската насока на јужната стена на [[Манаслу]]. Како дел од [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“|Македонската алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“]]<ref>{{Наведување|title=Прва Македонска Алпинистичка Хималајска Експедиција. Сгармата, Чумулунгма (М. Еверест ) 8848м.н.в.|url=https://www.youtube.com/watch?v=erPT0Kg8GBc|date=2022-10-08|accessdate=2026-06-16|last=Борче Јовчевски}}</ref>, Борче Јовчевски стигнал до последниот висински логор на висина од 8000 m н.в. заедно со [[Димитар Илиевски - Мурато]] Таму останал и не продолжил кон врвот поради смрзнатини на нозете кои успеал да ги спаси со греење камења кои ги ставал во камашните и вреќата. Во тој логор и останал да ги чека своите пријатели да се врати по искачувањето на врвот. Во 1994 година, како дел од поголема македонска екипа, се искачува и на врвот Аконкагва.<ref>{{Наведување|title=PRVA MAKEDONSKA EKSPEDICIJA - ACONCAGUA 1994|url=https://www.youtube.com/watch?v=62LHhCkoB2s|date=2021-01-25|accessdate=2026-06-16|last=Aleksandar Teodorov}}</ref> Покрај овие искачувања, Борче има направено многу планинарски и алпинистички искачување во планините и карпите кaрпите и планините во Македонија, на Балканот, во Словенија, и во западните и централните Алпи. Има направено голем број првенствени алпинистички искачувања на практично сите алпинистички локалитети во Македонија: Матка, Демиркаписката Клисура, Нежиловските Стени, Остра Карпа, клисурата Пешти, Вихрен, Проклетие и тн. {{DEFAULTSORT:Јовчевски, Борче}} [[Категорија:Родени во 1957 година]] siq3icw9vq1vqp3bn58n18z2dhjzqfi 5578165 5577889 2026-06-17T11:30:38Z Gurther 105215 5578165 wikitext text/x-wiki {{Викифицирање}}{{внимание}}{{Инфокутија за личност | име = Борче Јовчевски | портрет = Борче Јовчевски.jpg | роден-дата = 4. Март 1957 год. | роден-место = [[Велес]] | националност = Македонец | занимање = |date_of_birth=[[4. Март]] [[1957]]}} '''Борче Јовчевски''' ([[4 март]] [[1957]] година, во {{роден во|Велес}}) — македонски [[алпинист]], инструктор, [[планинар]] и машински техничар, познат и како учесник на Македонските Алпинистички Експедиции. Добитник на многубројни награди. Повеќе пати е бирани за најдобар спортист на Велес. Најдобри спортисти на Македонија. Деветоноемвриска награда. ,, 11 Октомври<nowiki>''</nowiki> највисоко признание за животно дело. Како и многу плакети и признанија од Планинарски Сојуз на Македонија и др. == Планинарство == Во планинарска организација членува уште во 1974 година, зачленувајќи се во - Велес. Веќе во 1976 година започнува да се занимава и со спелеологија, а во 1981 година започнува да се бави и со алпинизам, одговарајќи на поканата за подготовките за [[Македонска алпинистичка експедиција „Анди '82“]]. == Алпинизам == [[Податотека:Борче Јoвчевски.jpg|алт=Борче Јoвчевски|мини|Борче Јoвчевски]]Со алпинизам започнува се бави во 1981 година, одговарајќи на поканата за подготовките за [[Македонска алпинистичка експедиција „Анди '82“]]. Од тој момент тој станува член на сите одржани алпинистички експедиции во тој период: [[Македонска алпинистичка експедиција „Анди '82“]], [[Македонска Алпинистичка Експедиција „Памир '84“]] и [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '88“|Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '86“]], [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“|Македонската алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“]]. Во рамките на [[Македонска алпинистичка експедиција „Анди '82“]] тој успешно се искачува при аклиматизацијата на врвот Чопикалки и на Хуаскаран. Како дел од [[Македонска Алпинистичка Експедиција „Памир '84“]] пак, успева да се искачи на Пик Четворјах како аклиматизација, но не успева да стигне до врвот на Пик Комунизам – поради извртување на коленото. Имено носејќи тежок ранец во еден момент на патеката следејќи го качувачот пред себе, едната нога одеднаш му пропаднала во пукнатина на падината од мраз прикриена со нов снег и при падот обидувајќи се да не падне целосно во дупката, но и да не се стркала надолу по стрмнината, телото му дошло во таква положба да ногата му се извиткала. Со помош на пријателите, бил симнат во базниот логор и ногата му била ставена во гипс. Во [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '88“|Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '86“]] тој е дел од јуришната екипа која стигнува до Јужното Седло на височина од околу 7600 m н.в. и со тоа направиле прво повторување на Полската насока на јужната стена на [[Манаслу]]. Како дел од [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“|Македонската алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“]]<ref>{{Наведување|title=Прва Македонска Алпинистичка Хималајска Експедиција. Сгармата, Чумулунгма (М. Еверест ) 8848м.н.в.|url=https://www.youtube.com/watch?v=erPT0Kg8GBc|date=2022-10-08|accessdate=2026-06-16|last=Борче Јовчевски}}</ref>, Борче Јовчевски стигнал до последниот висински логор на висина од 8000 m н.в. заедно со [[Димитар Илиевски - Мурато]] Таму останал и не продолжил кон врвот поради смрзнатини на нозете кои успеал да ги спаси со греење камења кои ги ставал во камашните и вреќата. Во тој логор и останал да ги чека своите пријатели да се врати по искачувањето на врвот. Во [[1994|1994 година]], како дел од поголема македонска екипа, се искачува и на врвот Аконкагва.<ref>{{Наведување|title=PRVA MAKEDONSKA EKSPEDICIJA - ACONCAGUA 1994|url=https://www.youtube.com/watch?v=62LHhCkoB2s|date=2021-01-25|accessdate=2026-06-16|last=Aleksandar Teodorov}}</ref> Покрај овие искачувања, Борче има направено многу планинарски и алпинистички искачување во планините и карпите кaрпите и планините во Македонија, на Балканот, во Словенија, и во западните и централните Алпи. Има направено голем број првенствени алпинистички искачувања на практично сите алпинистички локалитети во Македонија: Матка, Демиркаписката Клисура, Нежиловските Стени, Остра Карпа, клисурата Пешти, Вихрен, Проклетие и тн. == Наводи == {{DEFAULTSORT:Јовчевски, Борче}} [[Категорија:Родени во 1957 година]] 0e7j75dw1qlzdv52p7qmpb37r992obb 0 1345242 5577962 5542132 2026-06-16T17:30:10Z Geoffroi 81131 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Map of Case Black.JPG]] → [[File:Map of Operation Schwarz.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · "Case Black" appears to be a mistranslation of "Fall Schwarz", which in turn appears to be a largely ahistorical version of Unternehmen Schwarz or Operation Schwarz 5577962 wikitext text/x-wiki {{Историја на Босна и Херцеговина}} [[Втора светска војна|Втората светска војна]] на територијата на [[Хрватска]] и [[Босна и Херцеговина]], кои биле поделени на германска и италијанска сфера на интереси, траела од [[1941|1941 година]] до [[1945|1945 година]]. Војната на територијата на цела Југославија главно може да се подели во 3 фази: * во 1-та фаза, комунистите кренале масовно востание против фашистичкиот окупатор во [[Србија]] и [[Црна Гора]]. Востанието било задушено до крајот на [[1941|1941 година.]] * во 2-та фаза, која трае до приближувањето на [[Црвена армија|советската армија]] кон границите на Југославија во средината на [[1944|1944 година]], партизанската војска водела претежно исцрпувачка герилска војна на територијата на [[Хрватска]] и [[Босна и Херцеговина]]. Освен германските и италијанските единици, главни непријатели биле воените единици на НДХ и [[четници]]те на [[Дража Михаиловиќ]]. * во 3-та фаза, поддржана од советската армија, Титовата југословенска војска ги спроведила последните операции за уништување на спротивставените сили и целосно доминирала на територијата на Југославија. На крајот на војната, која и самата била крвава, Титовата комунистичка армија извршила масовно воено злосторство на спротивставените сили и нивните семејства, како и на цивилите кои се повлекувале со поразените сили. Бројките за бројот на војници и цивили кои се убиени на овој начин варираат и се движат од 80.000 до 250.000. Меѓу нив, најголем дел од жртвите биле Хрвати, над две третини. По крвавата пресметка била воспоставена комунистичката тоталитарна диктатура, со [[Сојуз на комунистите на Југославија|КПЈ]] како единствен политички субјект и [[Јосип Броз-Тито|Јосип Броз Тито]] како недопирлив диктатор. == Спротивставени сили == * окупаторски [[Трет Рајх|фашистички]] трупи, засилени со домашната Стража и усташките сили на територијата на самата марионетска [[Независна Држава Хрватска|НДХ]], во која биле вклучени [[Хрватска]] и [[Босна и Херцеговина]], со практиката и програмата на погроми и геноцид врз [[Срби]]те, [[Роми]]те и [[Евреи]]те. * [[Четници|Српски четнички трупи]], со упориште во Србија и делови од [[Независна Држава Хрватска|НДХ]] со мнозинско српско население, со номинална цел за повторно воспоставување [[Кралство Југославија|на Кралството Југославија]], како и практика и програма на погроми и геноцид врз [[Хрвати]]те и [[Бошњаци|босанските муслимани]]. * силите [[Сојуз на комунистите на Југославија|на Комунистичката партија на Југославија]], со програма за воспоставување [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|на Југославија како федерална држава]] составена од национални републики (освен [[Босна и Херцеговина|БИХ]], која била замислена како тринационална држава) и социјална револуција заснована на советскиот сталинистички модел. Партизаните (како што набрзо станале познати комунистите) станале најефикасните борци против германските и италијанските трупи и нивните сојузници. == Независна Држава Хрватска == [[Податотека:Hrvatski_narod-naslovnica,proglašenje_NDH.jpg|лево|мини| Хрватски народ, [[Независна Држава Хрватска|10]] [[Независна Држава Хрватска|април 1941 година]]]] [[Податотека:NezavisnaDrzavaHrvatskaDistricts.png|мини|Независна Држава Хрватска, поделба на големи парохии и области од 1941 година. до 1943 година]] Поради внатрешните слабости во [[Априлска војна|Априлската војна]] во 1941 г. [[Сили на Оската|Силите на Оската]] ([[Трет Рајх|Германија]], [[Кралство Италија|Италија]], Унгарија и Бугарија) ја поразиле првата Југославија за само 12 дена војна и ја разбиле таа скриена големосрпска креација во нејзините историски и етнички компоненти. Со помош на Германија и Италија била прогласена, на 10-ти април 1941 година, [[Независна Држава Хрватска|Независната Држава Хрватска]], со седиште во Загреб, и Босна и Херцеговина, исто така, ѝ се приклучиле, врз основа на историски, етнички и културни причини. Според хрватското гледиште, Босна и Херцеговина и Хрватска сочинуваат еден геополитички ентитет, тие биле дел од Хрватското, потоа [[Кралство Хрватска и Далмација|Хрватско-унгарското кралство]] во средниот век, а од 1878 година, односно во 1908 година, тие биле во иста земја, [[Австроунгарија|Австро-Унгарија]]. Покрај тоа, БИХ гравитирала кон запад и Хрватска во однос на сообраќајот и културата. Голем дел од муслиманите сè уште се сметале за ''Хрвати со исламска вероисповед'', бидејќи во тоа време процесот на нивното национално созревање и политичка интеграција сè уште не бил завршен. [[Независна Држава Хрватска|НДХ]], новата држава на хрватскиот народ, како што ја нарекувале нејзините основачи, ја опфаќала областа што некогаш била дел од [[Кралство Хрватска (925–1102)|Кралството Хрватска]], во времето на Томислав и Петар Крешимир IV, или, поточно, она што во периодот на Твртко бил дел од Кралството Босна. Во НДХ, внатрешната поделба се вршела според жупании, кое претставува историски хрватски систем, т.е. на големи парохии, кои биле именувани по имињата на административните единици од средновековното хрватско и босанско кралство. Во Босна и Херцеговина тие биле: [[Врхбосна]] со седиште во Сараево, Хум во Мостар, Усора и Соли во Тузла, Сана и Лука во Бања Лука, Лашва и Глаж во Травник, Крбава и Псат на Бихаќ. [[Бања Лука]], во Босна, била планирана како главен град, како географски центар на целата независна држава Хрватска. Треба да се напомене дека административната моќ на Независната Држава Хрватска, исто така, ги укинала отоманските и австроунгарските граници на Босна и Херцеговина, поделувајќи ја на големи парохии, со што ја поврзала и изедначила областа на самата Хрватска со онаа на Босна и Херцеговина. Така, на пример, областа Гора ([[Петриња]]) ја преминувала Уна, Ливач и Запоље ([[Нова Градишка]]) и Посавје ([[Славонски Брод|Брод]]) ја преминувала Сава и имале неколку окрузи на босанската страна. Идејата за хрватската држава, кон која се стремел хрватскиот народ и која се манифестирала со чинот на прогласување на [[Независна Држава Хрватска|НДХ]], имала длабоки корени во желбата за независност и слобода, силно зацврстена со страдањата и прогонот под големосрпскиот режим на Кралството Југославија. По иронијата на судбината, оваа идеја многу бргу била предадена од самиот [[Анте Павелиќ|Павелиќ]], со предавството и продажбата на хрватските историски земји во [[Далмација]] на [[фашистичка Италија]], како и од геноцидната политика на неговиот режим, кој, како следбеник на [[Адолф Хитлер|новиот Хитлер]] и неговиот поредок од кој бил зависен, започнал прогон на [[Евреи]]те и [[Роми]]те и ја искористил можноста да се пресмета со [[Срби]]те. Во случајот со српското население, оваа задача била „олесна“ со спорадичните масакри што групите на големосрпските ројалисти-четници и други терористички групи ги извршиле врз хрватското население во периодот на немоќ пред прогласувањето на НДХ,<ref name="HercegBosna">HercegBosna.org, ''Srce tame (1941. - 1945.)''</ref> како и по прогласувањето на НДХ. == Демаркациска линија во НДХ == [[Податотека:Independent_State_of_Croatia_1941-43.png|мини|Демаркациска линија меѓу Германците и Италијанците во Независна Држава Хрватска]] Католичките Хрвати и муслиманите во Босна и Херцеговина набргу се самоорганизирале и се вооружиле за да се заштитат од четничкото насилство. Властите на Независната Држава Хрватска извршиле регрутирање, почнале да организираат редовна армија и да ги зајакнуваат доброволните (усташки) единици и да ги испраќаат во загрозените области, главно во источна Босна ([[Подриње]]). Четничките востанија предизвикале недоверба и општ прогон на Србите, па значителен дел избегале во Србија или се повлекле во планините, а некои биле интернирани во логори. Кај нив биле испратени заробени четници и хрватски комунисти, како политички противници на новата држава, но и многу невини луѓе само затоа што припаѓале на еврејска, ромска или српска етничка припадност. [[Трет Рајх|Нацистичка Германија]] и [[Кралство Италија|Гашистичка Италија]] ја третирале Независната Држава Хрватска како своја сателитска држава, па ја поделиле на две зони на интерес. Италија во својата зона присвоила 100-120 километри територија од брегот на Јадранското Море кон внатрешноста, а остатокот од таму до реките Дрина, Драва и Дунав бил под германска власт. Демаркациската линија на таа поделба се движела на југ од Самобор до Јајце, Бугојно и Горажде на Дрина. Така, Босна и Херцеговина била поделена така што [[Босанска Краина|западниот дел на Босна]] и цела [[Херцеговина]] биле под италијанска власт, а остатокот од Босна бил под германска индиректна окупација. == Подготовки на КПЈ за востанието == Организацијата [[Сојуз на комунистите на Југославија|на Комунистичката партија на Југославија]] во БИХ започнала интензивни подготовки за вооружената ослободителна борба по консултациите на Централниот комитет на КПЈ во мај 1941 година. Во првата половина на мај бил формиран Воен комитет при Покраинскиот комитет на КПЈ за БиХ, а потоа воени комитети при регионалните и пониските раководства на КПЈ, кои организирале собирање оружје, подготвувале персонал за вооружена борба, организирале разузнавачката служба, медицински курсеви и слично. Во тоа време, покраинската организација на КПЈ во БИХ броела околу 830 членови, а [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија|СКОЈ]] околу 4.000 од нив. Главниот дел од членството на КПЈ и СКОЈ бил од Сараево, [[Тузла]], [[Мостар]], [[Бања Лука]], [[Зеница (град)|Зеница]] и [[Дрвар]]. Одлуките на ЦК на КПЈ од [[4 јули|4]] [[4 јули|јули]] 1941 година му го пренел на Покраинскиот комитет на КПЈ за БиХ за започнување на вооружената ослободителна борба на Делегатот на Централниот комитет на КПЈ [[Светозар Вукмановиќ-Темпо|Светозар Вукмановиќ - Темпо]]. Било констатирано дека прогонуваното српско население е подготвено да го прифати повикот на КПЈ за востание, но било одлучено и да се направи се за да се вклучат и [[Хрвати]]те во борбата. Било одлучено да се формираат регионални воени штабови под претходните партиски регионални раководства (Бања Лука - [[Босанска Краина|Босна Краина]] и средна Босна, [[Тузла]] - источна Босна, Мостар - [[Херцеговина]], [[Сараево]] - пошироко подрачје) како раководни центри на востанието. Во центарот, во Сараево, бил испратен секретарот на КПЈ за БиХ [[Isa Jovanović|Иса Јовановиќ]], во Бања Лука [[Đuro Pucar|Ѓуро Пучар]], во Тузла [[Uglješa Danilović|Углеша Даниловиќ]] и во Мостар Авдо Хумо. == Востание на Србите во Источна Херцеговина == [[Податотека:Zaprega_domobrani.jpg|мини|Недостигот од механизација бил еден од клучните проблеми на Хрватската домашна стража ''(Домобранство'')]] Главната улога на хрватската регуларна армија во првите месеци од војната била воспоставување влада во сите делови на [[Независна Држава Хрватска|НДХ]] и обезбедување на ненарушен јавен и приватен живот во новата држава заедно со полицијата. Со текот на времето, четничкото движење, а подоцна и [[партизан]]ското движење, се проширило на територијата на источна [[Босна (регион)|Босна]], кое се проширило и на пошироки области. Задачата на хрватската домашна стража била да се справи со бунтовниците, да го конфискува целото оружје што го поседувале илегално и да воспостави јавен ред во тие области. Новата и релативно неискусна армија го задушила српскиот бунт во источна Херцеговина во јуни, а веќе во јули се борело во источна и западна [[Босна (регион)|Босна]]. Според некои историчари, востанието против НДХ во Источна Херцеговина било предизвикано токму од теророт на „дивите усташи“ под водство на усташите кои се враќале. Поради тешката ситуација предизвикана од востанието, Министерството за домашна одбрана ги испратил во Херцеговина генералите Владимир Лакса и Иван Прпиќ со овластување да го задушат востанието и да го воспостават редот, вклучително и да ги дисциплинират на „''дивите усташи''“. Некои веруваат дека востанието во источна Херцеговина во [[1941]]<nowiki/>година било како последица на дејствувањето на четничкото движење кое било поддржано од италијанските воени власти и дека појавата на „дивите усташи“ била реакција на таквата состојба. До крајот на 1941 година, Хрватската домашна стража веќе била прилично добро вооружена и организирана воена сила. == Четнички масакри врз Хрватите == Поради големосрпскиот притисок за Кралството Југославија, но и поради тогашното чувство на припадност на хрватскиот народ, одреден број муслимани првично го поддржале создавањето на Независна Држава Хрватска, се приклучиле на нејзините владини органи, министерствата и командите и влегле во персоналот на редовната и волонтерската армија. Бидејќи имало силни четнички организации во Босна и Херцеговина, како и во Хрватска, поддржани од Белград, тие го поздравиле формирањето на Бановина Хрватска, а уште повеќе прогласувањето на независна држава Хрватска, со повикот: „''Србите заедно''“. Државата не се консолидирала, во Херцеговина и Подриње започнале прогонства и масакри на Хрватите и муслиманите. Областа на Босанска Краина на 27 јули 1941 година била опфатена од вооружено востание, а на [[Социјалистичка Република Босна и Херцеговина|социјалистичка Југославија]] свечено го прославувала како Ден на востанието на народот на Босна и Херцеговина. Седиштето на востанието било во [[Дрвар]]. Во однос на односот што српските востаници го имале кон [[Хрвати во Босна и Херцеговина|Хрватите]], дали биле католици или муслимани, немало разлика, без разлика дали српските востаници биле предводени од [[четници]] или [[партизан]]и. Нападите биле планирани за случајните преживеани по масакрот во Дрвар да не можат да ги предупредат своите соседи, односно дека Хрватите од Грахов не можат да побегнат откако ќе дознаат што се случило со Хрватите од Дрвар.<ref name="Banja Luka">[http://biskupija-banjaluka.org/TABB/srpanj2005/drvar27srpnja.htm Banjalučka biskupija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090106103050/http://www.biskupija-banjaluka.org/TABB/srpanj2005/drvar27srpnja.htm|date=6 јануари 2009}} Drvarski mučenici</ref> На 27 јули 1941 година бил убиен парохискиот свештеник Валдемар Максимилијан Нестор и поголема група членови на неговата парохија кои се враќале од аџилак посветен на [[Света Ана]] во [[Книн|Книнско поле]]. На враќање, возот за аџии бил запрен околу 18 км од Дрвар. Сите аџии биле сурово убиени, а нивните тела биле фрлени во јамата Голубњача.<ref name="Banja Luka"/> Во Босанско Грахово и околните села, српските востаници (четници и герилски комунисти) убиле 62 Хрвати, меѓу кои 5 жени и 9 деца. Младиот свештеник Јурај Господнетиќ бил многу сурово мачен и убиен неколку дена подоцна. Српските востаници во Грахово и околните села Облај, Корити, Луча, Угарци и Црни Луг ги ограбиле и запалиле сите хрватски куќи, а во Облај ја запалиле парохиската канцеларија и Римокатоличката црква Св. Пророк Илија. Останатите преживеани Хрвати побегнале во [[Книн]]. Во текот на 9 и 10 август 1941 година, во погромот, четниците ја запалиле целата парохија на Крњеуша кај Босански Петровац, која се состоела од дваесетина села, вклучувајќи ја парохиската црква и куќата. Бројката од 240 хрватски жртви, која не е конечна, не ги вклучува убиените домашни чувари. Од штабот на свештеникот, кој бил прв на удар, биле убиени парохискиот свештеник Крешимир Баришиќ и тројца свештеници кои работеле како приправници.<ref name="Josip">Josip Jurjević: ''Pogrom u Krnjeuši 9. i 10. kolovoza 1941.''', Vikarijat Banjalučke biskupije, Zagreb, 1999., {{ISBN|953-97841-0-7}}</ref> Имињата и презимињата на сите загинати во овие масакри не се целосно утврдени, утврдени се 568 лица за кои по име се знае дека биле брутално убиени во овој напад. Така, Хрватите биле целосно избришани во парохиите Дрвар, Босанско Грахово и Крњеуша во западна Босна ([[Босанска Краина]], Турска Хрватска). Властите на [[Независна Држава Хрватска|НДХ]] не успеале да го задушат востанието со своите воени единици. Во декември 1941 година и во текот на јануари [[1942|1942 г.одина]], четниците погубиле над 2.000 муслимани, главно во [[Фоча]] и Горажде. Монахињите од манастирот во [[Пале (Босна и Херцеговина)|Пале]] биле однесени во Горажде, каде што пристигнале на 15 декември 1941 година. Тие се наоѓале во зградата на касарната на првиот кат. Четници во пијана состојба упаднале во собите во кои биле монахињите ноќе. Тие скокнале низ прозорецот, по што биле убиени и фрлени во реката Дрина.<ref>Anto Baković: ''Drinske mučenice, Vlastita svjedočanstva, Svjedočanstva očividaca, Dokumenti'', Anto Baković, Sarajevo 1990.</ref> Популарно се познати како Дрински маченички и биле прогласени за блажени. Во тие денови во Дрина биле фрлени околу 8.000 луѓе. Првиот што ги запишал злосторствата бил словенечкиот свештеник Франк Ксавер Мешко. == Развојот на востанието до 1942 година == На крајот на [[август]] 1941 година, италијанските трупи ја окупирале Втората демилитаризирана зона и започнале офанзива под изговор дека ''го штитат српското население''. Под оваа пропаганда дел од борците го оставиле оружјето и се вратиле дома. До крајот [[Септември|на септември,]] италијанските трупи ја окупирале Втората, а до средината на октомври, Третата зона. Во исто време, востанието во источна Босна станало многу интензивно, што го искористил [[Дража Михаиловиќ|Драгољуб Михаиловиќ]], испраќајќи некои поранешни југословенски офицери да ја преземат командата со востаниците. Во септември 1941 година, неговиот главен делегат за источна Босна, мајор Јездимир Дангиќ, се прогласил за командант на Планинскиот штаб на босанските [[четници]]. На [[26 септември|26]] [[26 септември|септември]] 1941 година во Столице се одржала конференција на која биле донесени одлуки врз основа на кои се извршило формирање на партизански вооружени формации. Во тоа време на територијата на Босна и Херцеговина биле формирани 10 партизански одреди. До крајот на 1941 година на сите слободни територии биле формирани селски, градски и општински народноослободителни одбори. На [[21 декември|21]] [[21 декември|декември]] 1941 година во Рудо, во источна Босна, била формирана Првата пролетерска бригада. Во октомври 1941 година пропаднале напорите на КПЈ да воспостави соработка со четничките единици во источна Босна во борбата против окупаторите. Извршувајќи ја наредбата на Драгољуб Михаиловиќ, четниците воделе акција за разбивање на партизанските одреди. За да се спречат овие настани, [[Врховен штаб на НОВ и ПОЈ|Врховниот штаб на НОПОЈ]] на крајот на декември 1941 година во Источно-босанската прва пролетерска бригада го префрлиле својот штаб. Со цел да се стабилизира Народноослободителното движење во Босна и Херцеговина и да се потисне четничкиот поход, на 7 и 8 јануари 1942 година во Иванчиќи се одржала провинциска конференција во кој учествувал [[Јосип Броз-Тито|Јосип Броз Тито]] и повеќе членови на ЦК на КПЈ. Малку подоцна Врховниот штаб донел одлука за формирање на доброволни чети од луѓе кои се колебале меѓу партизаните и четниците и кои биле спремни да ги бранат своите места од окупаторскиот терор. За време на престојот на Врховниот штаб на НОП и ДВЈ во [[Фоча]], од [[25 јануари|25]] [[25 јануари|јануари]] до [[10 мај|10]] [[10 мај|мај]] 1942 година, биле утврдени т.н Фочански прописи, врз основа на кои за време на војната бил развиен системот на народно владеење. Во тоа време, во [[Босанска Краина]], во есента 1941 година започнал процесот на стабилизација на Националноослободителното движење, продолжило и во првата половина на 1942 г. години. Италијанско-четничката акција за расчистување на теренот била неуспешна. Во тој период, четниците успеале да создадат свои вооружени формации и политички упоришта во Змијање и Мањача околу Мркоњиќ-Град и делумно околу [[Гламоч]] и Босански Грахов. По ослободувањето [[Приедор|на Приедор]] и Љубија, на ослободената територија на Босанска Краина бил развиен систем на народна власт. == Втора и трета офанзива == Клучниот период за обликување на Босна и Херцеговина, како и на цела Југославија во следниот половина век, бил од [[1942|1942 година]] до [[1943|1943 година]]. На воениот фронт имало максимална концентрација на противничките сили: покрај околу 160.000 германски и 350.000 италијански, вооружените сили на [[Независна Држава Хрватска|НДХ]] достигнале сила од над 160.000, а [[четници]]те на [[Дража Михаиловиќ]] околу 80.000 војници. Комунистичката армија, која броела 150.000 партизани, водела тешки герилски битки, избегнувајќи ги непријателските офанзиви и едвај пробивајќи ги обрачите. Додека вооружените сили на НДХ биле составени исклучиво од [[Хрвати]] и [[Бошњаци|босански муслимани]], и четниците од Срби, комунистичката армија на Тито била мултинационална; таа била составена од околу 44% од Србите, 30% од Хрвати, 10% од Словенци, како и Црногорци и босански муслимани. Од партизанските бригади, огромно мнозинство биле хрватските и босанско-херцеговачките: од 96 бригади, 38 биле хрватски, 23 босанско-херцеговачки и 17 словенечки, што покажува дека војната се водела со најголема жестокост на територијата на [[Независна Држава Хрватска|НДХ]], додека [[Србија]] и [[Црна Гора]] биле главно пацифицирани и под четничка контрола. [[Податотека:Igman.jpg|мини|Планината Игман, сцена на Игманскиот марш]] [[Ужичка Република|Масовното востание]] на Титовата комунистичка војска во Србија и Црна Гора било задушено до крајот на 1941 година со силна германска и италијанска офанзива и со помош на српските фашисти и четници. Во Првата непријателска офанзива, комунистичките партизани паднале од околу 50.000 војници на 4.500 борци кои биле протерани од Србија. Војната продолжила со најголем интензитет на територијата на [[Босна и Херцеговина]]. Германија го префрлила фокусот на акцијата во сопствената окупациска зона на Југославија во БИХ со цел да обезбеди важни индустриски претпријатија, рудници и комуникации загрозени од акциите на партизанските единици. Потоа следела Втората непријателска офанзива против востанието во источна Босна од [[15 јануари|15]] [[15 јануари|јануари]] до [[23 февруари|23]] [[23 февруари|февруари]] 1942 година. На крајот на јануари 1942 година, Првата пролетерска бригада се нашла опкружена со силни германски сили во регионот на [[Романија (регион)|Романија]]. Требало да се помине покрај [[Сараево]], преку Игман, кон ослободената [[Фоча]] Игманскиот марш бил спроведен ноќе помеѓу 27 и 28-ми јануари, во длабок снег и екстремен студ. Домашната гарда ги протерала [[Југословенски партизани|партизаните]] од [[Подриње|источна Босна]] назад во [[Црна Гора]], но сепак не можела да го спречи нивното последователно продирање во западна Босна. [[Податотека:Drina_River.jpg|мини| Во усташкиот печат, операцијата Трио е позната како поход на [[Дрина]], последната граница.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_12_2_4.pdf</ref>]] Продолжението на последната операција било наречено операција Озрен. Покрај [[Црна легија]], во операцијата учествувале и две германски пешадиски дивизии, една италијанска дивизија и две дивизии за домашна одбрана. Црната легија била користена како шок единица која работи во околината на [[Маглај]]. Операцијата Озрен била успешна, партизаните биле протерани од нивните засолништа и претрпеле бројни загуби. Во текот на април 1942 година, офанзивните операции продолжиле во источна Босна и Херцеговина. [[Црна легија]] дејствувала самостојно против преостанатите четнички групи во Озрен и не се вклучила во планираните големи операции до 15 март, кога ја исчистила Романија од четниците и зазела позиција кај Хан Пијеска за да го зацврсти источното крило на германската 718-та дивизија. Оваа операција, наречена „Трио“ од Германците, ја започнале италијанските дивизии Тауренес, Пустерија и Сасари, кои сакале да ги исчистат Црна Гора, Санџак и источна Босна од бунтовниците и да ја смират таа област. Во операцијата учествувале два гранични баталјони за домашна одбрана и три пешадиски полкови за домашна одбрана. Во делот на операцијата Трио, која се одвивала на територијата на НДХ, [[Црна легија]] имала доминантна улога и била најодговорна за уништувањето и поразот на 4.500 четници кои дејствувале во источна Босна. По Хан Пијеск, Црна Легија ја окупирала Власеница, а во [[Жепче]] го нашле речиси целото население убиено од четниците. Во понатамошните битки, Црна легија ги освоила Милиќи, Касаба, [[Дрињача (река)|Дрињача]], Братунац и Сребреница, а на 9 а прил пристигнала на Дрина. Следниот ден, на самата годишнина од прогласувањето на НДХ, Франтиќ му испратил на Павелиќ колба со вода од Дрина. По обезбедувањето на границата со Србија и завршувањето на операцијата Трио, Црна легија била испратена да уништи помали изолирани џебови на отпор северно од Фоча. [[Мајор]]от Јездимир Дангиќ, командант на сите четнички единици во источна Босна, бил заробен во операцијата „Трио“. Делот на Франчетиќ од операцијата бил познат во усташкиот печат како „Офанзива на Дрина“, а целата операција во партизанската литература била позната како Трета непријателска офанзива. Резултатот од операцијата било драстично намалување на бројот на црногорските и источните босански четници и партизани и воспоставување контрола на НДХ над нејзината источна граница, но и масовното бегство на српското население од Источна Босна во Србија. Во периодот од јуни до јули 1942 година, продолжила битката на Козара, во која биле поразени мнозинството партизански сили на планината Козара. Силите за домашна одбрана кои учествувале во битката имале околу 18.000 војници, 150 тенкови и 80 авиони. Главниот дел од силите на домашната стража нападнале од правец на Јасеновац кон Прошата и од правецот на Бановина кон Босански Нови. Во акцијата загинале 445 војници од страната [[Независна Држава Хрватска|на НДХ]], 654 биле ранети, а 498 војници се водат како исчезнати.<ref>[http://www.axishistory.com/index.php?id=7443 Anti-Partisan Operations in Croatia: Operation "West-Bosnien" (1942-06-05)]</ref> [[Партизан]]ите изгубиле над 6.000 војници за време на битката.<ref>Hehn, Paul N. - The German struggle Against Yugoslav Guerrillas in World War II, East European Monograph No. LVII (New York: Columbia Univ. Press, 1979), pp.128-33</ref> == Бихачка Република== [[Податотека:Ustaski_borci.jpg|лево|мини| Војници [[Црна легија|на Црна легија]] во [[Томиславград]], 1942 година.]] [[Податотека:Home_Guard_Troops.jpg|мини|Колона од Домашна стража, зима 1942 година. години]] Од крајот на јуни до почетокот на август, кампањата на Групата пролетерски бригади била спроведена во Босанска Краина под директна команда на [[Врховен штаб на НОВ и ПОЈ|Врховниот штаб на НОП и ДВЈ,]] а победи биле постигнати во втората половина на 1942 година кое резултирало пред се со создавање на [[Југословенски партизани|Народноослободителната војска на Југославија]] и Основачкото собрание на [[АВНОЈ]]. Со уништувањето на непријателските гарнизони на многу места и уништувањето на главните четнички формации и упоришта, најголемиот дел од територијата на западна и централна Босна бил ослободен и поврзан со ослободената територија во соседните области на Хрватска. Од 28 јули до 19 август 1942 година, битката продолжила за Купрес, кој тогаш бил под партизанска опсада. 600 припадници на [[Црна легија]], заедно со локалните усташки и домашни гардиски единици под команда на [[полковник]]от Фрањо Шимиќ, речиси еден месец го бранеле Купес од четири партизански бригади, вкупно 2.500 партизани. Партизаните извршиле три концентрирани напади против 1.500 бранители во текот на ноќта на 11 спроти 12 август и 19 август. Иако бранителите биле побројни, градот бил успешно одбранет. Партизанските загуби биле околу 1.000 мртви и ранети, а хрватските околу 340 ранети и загинати бранители. Поради злосторствата на Црна Легија во источна Босна, Јуре Франтиќ бил уапсен од Германците и предаден на НДХ со препорака за опомена за неконтролирање на единиците. [[Анте Павелиќ]] одбил да стори ништо против Франтиќ и, на изненадување на Германците, го поставил за командант на сите постојани активни места на усташките војници. На почетокот на октомври, во операцијата [[Динара]], два баталјони на Црна легија, под команда на Франтиќ, ги нападнале партизаните во [[Ливно]] од Купес и на 3 октомври го ослободиле градот. [[Податотека:Bihać_Republic.png|мини| Во црвено е прикажана Република [[Бихаќ|Бихачка]].]] Обидите на германските, италијанските и усташките сили во октомври 1942 година не успеале да ја преземат иницијативата со навредливи дејствија. Поради оваа причина, германската висока команда донела одлука да ја прогласи територијата на НДХ јужно од [[Сава]] за оперативна област на германските трупи, а во декември 1942 година и одлуката за зимски операции против НОВ и ПОЈ на големата ослободена територија во Босна и Хрватска. Во октомври 1942 година, четниците убиле околу 1000 Хрвати во [[Прозор-Рама|Рама]]. Со одлука на Врховниот штаб во ноември 1942 година биле формирани пет дивизии и еден корпус на НОВЈ. Потоа, со одлука на Врховниот штаб, на тлото на Босна и Херцеговина биле формирани три ударни дивизии, а покрај Групата пролетерски бригади, биле вклучени уште две [[Бригада|бригади]]. Во Подриње била формирана една бригада. До крајот на 1942 година во Херцеговина биле обновени организациите на КПЈ и биле формирани партизански единици. Партизанска победа над четничките сили кај [[Мајевица]] во ноември 1942 година била еден од решавачките моменти за национално-ослободителното движење во источна Босна. Централниот комитет на [[Сојуз на комунистите на Југославија|КПЈ]] и Врховниот штаб донеле мерки и одлуки кои биле од одлучувачко значење за политичките основи на НОП, спроведени на голема слободна територија со центар на [[Бихаќ]], од ноември 1942 година до јануари 1943 година. Таа слободна територија станала позната како Бихачка Република. Резултат на силниот развој на националноослободителното движење биле: Основачкото собрание на [[АВНОЈ]]<ref name="BosM">{{Cite web |url= https://books.google.de/books?id=TfQEAQAAQBAJ&pg=PA402&lpg=PA402&dq=%C5%A1esnaesta+muslimanska+nou+brigada&source=bl&ots=vKZO4vvsf0&sig=ZNQ2xkAehorYqLYlzd5EoqcpaMw&hl=sr&sa=X&ved=0ahUKEwij0MiNrMbZAhWRLlAKHSXQCtMQ6AEIWTAK#v=onepage&q=%C5%A1esnaesta%20muslimanska%20nou%20brigada&f=false |title= Marko Attila Hoare: Bosnian Muslims in the Second World War: A History |work= Štamparija Univerziteta u Oxfordu |year=2013 |access-date= 9 февруари 2016}}</ref> (Бихаќ, [[26 ноември|26]] и [[27 ноември|27]] ноември 1942 година), Основачката конференција на Антифашистичкиот фронт на жените на Југославија ([[Босански Петровац]], [[6 декември|6-8]] [[8 декември|декември]]1942) и Основачкиот конгрес на Обединетиот сојуз на антифашистичката младина на Југославија (Бихаќ, [[27 декември|27-29]] [[29 декември|декември]] 1942) Бил основан и [[АВНОЈ|Антифашистичкиот совет на народното ослободување на Југославија]] како национален и генерален политички претставник на НОБ. Големите победи и влијание на НОП во летото и есента 1942 година предизвикале опаѓање на четничкото влијание кај Србите и довело до поголем пристап на Хрватите и муслиманите во партизанските единици. Влијанието на НОП се зацврстило во некои центри на градовите. == Четврта и петта офанзива == Во текот на [[1943]] година{{sfn|Milazzo|1975|p=116}}{{sfn|Roberts|1973|p=100}}, активностите на Домашната гарда се повеќе се интензивирале, особено по капитулацијата на Италија, што довело до интензивно зајакнување на [[Југословенски партизани|партизанското движење]]. Биле формирани четири борбени [[Бригада|бригади]] (5-та, 6-а, 7-ма и 8-ма бригада), секоја со два полка од четири баталјони со 500 членови, покрај артилериска група, специјално опремена за планински терен.<ref>H.L. deZeng IV - Anti-Partisan Operations in Croatia: Operation "Weiss" (1943-01-20)</ref><ref>[http://www.vojska.net http://www.vojska.net]</ref> Освен големата слободна територија со седиште во Бихаќ, партизаните ги ослободиле и [[Јајце (град)|Јајце]], [[Ливно]], [[Томиславград]], Шујица, [[Посушје]] и Имотски, каде што Петтото усташко друштво на Рафаел Бобан претрпело големи загуби. По смртта на Франтиќ во последните денови од 1942 година, [[Црна легија]] била поделена на Прво усташко здружение во источна Босна и Петто здружение, во Завршје и западна Херцеговина. Првата голема акција ([[Битка на Неретва|Вајс I]]) била протерувањето на партизанските сили од западна [[Босна (регион)|Босна]] и градот [[Бихаќ]], каде што се наоѓал главниот штаб на партизаните. Во соработка со [[Трет Рајх|германските]] трупи, партизаните по жестоки борби биле истерани и почнале да се повлекуваат кон [[Неретва]] (Вајс II). Кон крајот на февруари и почетокот на март се водела жестока битка со партизаните (Вајс III), во која учествувала една чета на Домашна стража и две дивизии, со вкупна сила од 15.000 луѓе со 110 [[тенк]]ови и една ескадрила авиони. Најжестоки борби се воделе околу Ускопље, кои [[Југословенски партизани|партизаните]] од 3 март накратко го освоиле. Домашна стража заедно со [[Вермахт|Германците]] и [[Кралство Италија|Италијанците]] ги притиснале партизаните кои се повлекле преку [[Неретва]] кон источна [[Херцеговина]] и понатаму кон Санџак. До крајот на март, силите на Оската убиле околу осум илјади [[партизан]]и, од кои околу 50% биле Хрвати, заробувајќи уште две илјади. И покрај големите загуби и очигледната тактичка победа на силите на Оската, партизаните ја обезбедиле безбедноста на нивниот штаб и болницата и можеле да ги продолжат своите активности. Всушност, со преселувањето во источна [[Босна и Херцеговина]], партизаните морале да се борат единствено против четниците и целосно да ги онеспособат, така што по [[Битка на Неретва|битката на Неретва]], четниците повеќе не претставувале никаква сила и биле речиси целосно избришани западно од [[Дрина]]. Сите три антипартизански операции (Вајс I, II и III) се познати како Четврта непријателска офанзива или [[битка на Неретва]]. [[Податотека:Sutjeska_povlačenje_1943.jpg|лево|мини| Партизаните се повлекуваат преку Сутјеска, 1943 г.]] [[Податотека:Map of Operation Schwarz.jpg|десно|мини| Операција Шварц или [[Битка на Сутјеска|битката на Сутјеска]]]] [[Податотека:Avnojf.gif|лево|мини| Одлуката на [[АВНОЈ]], која била основа за создавање на социјалистичка Југославија]] Следната голема битка била [[Битка на Сутјеска|операцијата Шварц]], попозната како [[Битка на Сутјеска|Битката на Сутјеска]]<ref>''Историја'' за II година на стручните училишта,</ref> или Петтата офанзива на непријателот. Во неа, домашните одбранбени сили (едно здружение за домашна одбрана и три дивизии) во сила од 15.000 луѓе со 120 [[тенк]]ови и 15 авиони на оперативната група „Сараево“ ги нападнале партизаните, меѓу кои имало и пет бригади од Босна и Херцеговина, по долината на [[Сутјеска]] и околу градот [[Фоча]]. Во првите недели од битката немало поголем развој на настаните, иако линијата се преселила на штета на партизаните. Во јуни, Германците речиси успеале во нивниот план да го ликвидираат Тито кога [[бомба]] паднала во близина на водечката група и го ранила во раката. Кучето на Тито, [[Германски овчар|германскиот овчар]] Лукс, наводно се жртвувал за да го спаси животот на Тито. Во периодот од 3 до 15 јуни, [[партизан]]ите направиле жесток пробив со сите свои сили и упаднале во [[Подриње|источна Босна]]. Три партизански бригади и централната болница со над 2.000 ранети останале опколени, суровите германски војници убивале неселективно, убивајќи ги и ранетите и невооружениот медицински персонал. Загинале вкупно 6.391 партизани, повеќе од една третина од војниците кои се вклучиле во борбите. Веднаш по пробивот, партизаните се прегрупирале и започнале контранапад во источна Босна, расчистувајќи ги упориштата на Оската во Власеница, [[Сребреница]], [[Олово (Босна и Херцеговина)|Олово]], Кладње и [[Зворник]] во следните 20 дена. Таа битка била пресвртница кон партизанската победа во војната и станала важен дел од културата во повоена Југославија. Од јули 1943 година, центарот на дејствување на НОВ и ПОЈ бил префрлен во италијанската окупациона зона, а силите на Првиот и вториот босански корпус развиле офанзивни операции на целата територија на Босна и Херцеговина. Во текот на овие акции до крајот на 1943 година била ослободена речиси целата територија на Босна и Херцеговина, освен [[Сараево]] и неколку градски центри по должината на важните комуникациски патишта. Со зачуваното јадро, [[Јосип Броз-Тито|Тито]] можел да профитира од колапсот на фашистичка Италија. Покрај оружјето, неговата војска забрзано растела со масовен прилив на нови борци, главно Хрвати и Словенци, така што до крајот на [[1943]] година пораснала на 300.000 луѓе. До крајот на 1943 година силите на НОВ и ПО БИХ имале два корпуси со седум дивизии, 24 бригади и 25 партизански одреди. Седиштето на ЦК на [[Сојуз на комунистите на Југославија|КПЈ]], Извршниот комитет на [[АВНОЈ]] [[Врховен штаб на НОВ и ПОЈ|и Врховниот штаб на НОВ и ПОЈ]] се наоѓало во [[Јајце (град)|Јајце]] од [[24 август|24]] [[24 август|август]] до крајот на 1943 година. На иницијатива на Покраинскиот комитет на КПЈ за БИХ во септември 1943 година започнале подготовките за свикување на Основачкото собрание на ЗАВНОБИХ. ЗАВНОБИХ на првата седница во Мркоњиќ-Град, на 25 и 26-ти ноември 1943 година бил конституиран како највисок политички орган на НОП во Босна и Херцеговина и прогласен за федеративна организација на државниот сојуз на народите на Југославија. Советниците ја усвоиле Резолуцијата на ЗАВНОБИХ и Прогласот до народите на Босна и Херцеговина, во кој се нагласува дека во иднина единствено ЗАВНОБИХ и [[АВНОЈ]] можат да ги претставуваат БИХ и нејзините народи, како во земјата, така и во странство. Во исто време, овие дела ја изразиле решеноста на народот на БИХ дека нивната земја, која не е ниту српска, ниту хрватска, ниту муслиманска, туку и српска, муслиманска и хрватска, ќе биде збратимена заедница во која ќе има целосна еднаквост на сите [[Срби]], [[Бошњаци|муслимани]] и [[Хрвати во Босна и Херцеговина|Хрвати]]. Веднаш потоа, на 29 ноември во Јајце се одржало Второто заседание на АВНОЈ, со чии одлуки билњ поставени темелите на новата Југославија. Одлуките што ја запечатило судбината на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] биле следните: врховниот партизански политички орган [[АВНОЈ]] станал главен законодавен совет и највисок претставник на суверенитетот на сите југословенски народи; формирање на привремена влада; кралската власт во емиграција била лишена од сите права на легитимната југословенска власт; на кралот [[Петар II Караѓорѓевиќ|Петар II]] [[Петар II Караѓорѓевиќ|Караѓорѓевиќ]] му било забрането да се врати во Југославија; [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|новата Југославија]] ќе биде сојузна држава на еднакви народи; Тито ја добил титулата [[Маршал на Југославија]]; била формирена државна комисија за истрага на воените злосторства на окупаторите и соработниците. Во исто време, усташките сили не успеале да го одбранат [[Бугојно]], но на крајот на август го одбиле партизанскиот напад на [[Ливно]]. Пропаднал и обидот да се снабди опколениот Купес со храна и муниција од Дувно во средината на септември. На почетокот на октомври, V се повлекла од Ливно и Томиславград во [[Посушје]], од каде набргу била протерана во Имотски, од каде набргу го вратила Посушје. Есента ја минала борејќи се со далматинските партизани околу Посушје и во областа Имотска Краина. Во декември, учествувала во [[Operacija Ziethen|потфатот на Зитен]] и продирала со [[Вермахт|германските сили]] од Посушје и ги зазела [[Томиславград]] и Шујица. == Шеста офанзива и ЗАВНОБИХ == Од почетокот на декември 1943година до средината на февруари 1944 година, германските сили, во духот на наредбата на Врховната команда за обезбедување на одбрана на Балканот во случај на [[Сојузници во Втората светска војна|англо-американска инвазија,]] извршиле неколку офанзиви на територијата на Босна и Херцеговина. Особено тешки битки се воделе во декември 1943 година.во централното подрачје на [[Подриње|источна Босна]], во декември 1943 г. и јануари 1944 година, во јужниот дел [[Босанска Краина|на Босанска Краина]] и од почетокот на јануари до средината на февруари 1944 година во поголемиот дел од средна Босна и дел од Босанска Краина. [[Податотека:Marshal_Tito_during_the_Second_World_War_in_Yugoslavia,_May_1944.jpg|мини| Врховен штаб на чело со [[Јосип Броз-Тито|Тито]] во [[Дрвар]]]] Во раната пролет 1944 година, германските сили ја принудиле НОВЈ да се повлече јужно од линијата [[Тузла]] - [[Зворник]], каде продолжиле борбите во кои успеале да спречат навлегување на две дивизии на НОВЈ од Босна во Србија. До средината на 1944 година, многу членови на домашната гарда почнале отворено да застануваат на страната на НОП, што довело до масовни случаи на пребегнување на партизаните на цели единици со големина на баталјон и авиони на ЗНДХ. Во Босанската Краина, германските сили ја извршиле својата последна офанзивна операција, која започнала на 25 мај со воздушно [[Десант на Дрвар|слетување на Дрвар]], каде од јануари 1944 година се наоѓал штабот на Централниот комитет на КПЈ, Врховниот штаб, Претседателството на АВНОЈ и НКОЈ. Во десетдневните борби, единиците на Првиот пролетерски корпус и делови од Петтиот и Осмиот корпус на НОВЈ го разбиле планот на германската наредба за уништување на раководството на новата Југославија, кое го префрлило своето седиште во [[Вис (остров)|Вис]]. На 17 јуни [[1944|1944 година]] на островот [[Вис (остров)|Вис]], бил потпишан договор меѓу маршалот Тито и поранешниот бан на Бановина Хрватска, Иван Шубашиќ, кој станал претседател на југословенската кралска влада во егзил. Иван Шубашиќ ветил дека неговата влада ќе го признае [[АВНОЈ]] и ќе го покани народот да се приклучи на антифашистичкото движење. Со ова меѓународната заедница и британската влада дефинитивно го признале легитимитетот и авторитетот на Титовата [[Југословенски партизани|Народноослободителна војска на Југославија]] и нејзините институции. Врз основа на одлуките на АВНОЈ, ЗАВНОБИХ на втората седница во Сански Мост на 30 јуни 1944 година, било конституирано највисокото законодавно и извршно тело на [[Социјалистичка Република Босна и Херцеговина|Босна и Херцеговина]], биле донесе одлуки за организацијата и работата на Народноослободителните комитети и Националноослободителните собранија, Декларацијата за правата на народот на Босна и Херцеговина и била одобрена работата на делегацијата на БИХ на Второто заседание на АВНОЈ. На основачката конференција во село Здена кај Сански Мост, на 3 јули 1944 година бил избран Главниот комитет на Обединетиот народноослободителен фронт на Југославија за Босна и Херцеговина и иницијативата за избори на месни комитети. == Завршни операции == Во првата етапа од завршните операции за конечно ослободување на Југославија, од јули до крајот на 1944 година, на територијата на Босна и Херцеговина, [[Југословенски партизани|силите на НОВЈ]] ја задржале иницијативата и извеле успешни офанзивни операции за проширување на ослободената територија. При подготовката на операциите на НОВЈ за ослободување на Србија од мај до август 1944 г. особено жестоки битки се воделе во [[Подриње|источна Босна]] против големи германски сили, кои со офанзивни дејствија се обидувале да го спречат навлегувањето на Дванаесеттиот [[Војводина|војводински корпус]] преку [[Дрина]] во Србија. Во јули 1944 година, [[Црна легија|Првата усташка чета]], остаток од Црна легија, водела успешни битки околу Сребреница и заедно со Германците го предводеле пробивот до [[Зворник]]. Во операциите за конечно ослободување на [[Социјалистичка Република Србија|Србија]], [[Социјалистичка Република Македонија|Македонија]], [[Социјалистичка Република Црна Гора|Црна Гора]], [[Социјалистичка Автономна Покраина Косово|Косово]] и [[Далмација]], единиците на Третиот и Петтиот корпус и 29. херцеговачки дивизии конечно го ослободиле најголемиот дел од територијата на Босна и Херцеговина. Конечното ослободување на [[17 ноември|17]] [[17 ноември|ноември]] 1944 година, [[Тузла]] станала многу важна база за воените операции на единиците на Третиот корпус на НОВЈ. На [[20 ноември]] [[1944|1944 г]] Хрватската домашна гарда била споена со усташките војници во обединетите хрватски вооружени сили. На територијата на Босна и Херцеговина, домашните гардиско-усташки дивизии дејствувале на поширок простор околу градовите, 6-та во [[Бања Лука]], 8-ма во [[Сараево]], 9-та во [[Мостар]], 12-та во [[Брчко (град)|Брчко]] и 15-та на пругата Сараево-[[Славонски Брод]]. Во Ранковиќи кај Травник, на 22 октомври 1944 година, биле застрелани околу 200 заробени хрватски цивили и војници од [[Купрес|Купес]]. [[Податотека:Ploča-ubijeni_fratri-ŠB4766.jpg|мини|Убиените херцеговачки францискански маченици]] На почетокот на [[1945|1945 година]] германските и усташките сили ги држеле Мостар, Сараево и долината на реката [[Босна (река)|Босна]], каде што единиците на германската армиска група Е се повлекувале, и северниот дел на Босна и Херцеговина, по линијата [[Бијељина|Бјељина]] - [[Добој]] - [[Дервента]] - [[Бања Лука]] - Босански Нови - [[Бихаќ]]. Во операцијата Мостар, од 6 до [[14 февруари|14]] [[14 февруари|февруари]] 1945 година, единици на осмиот далматински корпус и 29. Херцеговска дивизија ги ослободила Мостар, Невесиње, [[Широки Бриег]] и Коњиќ. 369. „ѓаволска“ дивизија и 9-тата Домашна усташка дивизија биле избришани од регистарот на Вермахтот, така што оттогаш документите се однесуваат само на борбената група 369, што доволно говори за усташките загуби, изразени во илјадници. [[Податотека:1945-04-15GerWW2BattlefrontAtlas.jpg|лево|мини| Ослободена територија 1 – 15 април (црвено)]] Партизаните и нивните помагачи, по ослободувањето на споменатите градови, во знак на одмазда го убиле херцеговинскиот провинцијал Лео Петровиќ и уште 65 Францисканци. Масакрот на херцеговските монаси се случил во Мостарски Грац, Горњи Грац, Доњи Грац, Гостуша, [[Широки Бриег]], [[Мостар]], [[Љубушки]], Вргорац, Чапљина, Меѓугорје, Читлук[[Велика Горица|,]] [[Загреб]], Изачерап, Горбичино, и Блајбург. Повеќето Францисканци биле убиени на 7. и [[8 февруари|8.]] [[8 февруари|февруари]] [[1945|1945 година]] во Широки Бриег и на [[14 февруари]] 1945 година. Во втората половина на март, на почетокот на последната офанзива на ЈНА, [[Бихаќ]] бил ослободен, а на [[6 април|6]] [[6 април|април]] Сараево. Од 30 март до 8 април 1945 година, хрватските вооружени сили им нанеле голем пораз на четниците во Битката кај Лијевче Поле, со околу 7.000 мртви и ранети и 5.000 заробени, што подоцна било наречено второ Косово во српската емиграција. Остатокот од домашната стража-усташка дивизија се повлекло кон Загреб. Уште пред крајот на воените операции во БиХ, во Сараево од 26 до 28 април 1945 година се одржало третото заседание на ЗАВНОБиХ, на кое ЗАВНОБиХ било прогласена за Народно собрание и била формирана првата влада на Босна и Херцеговина. Во битките до 1 мај 1945 година година била ослободена речиси целата територија на Босна и Херцеговина. По ослободувањето на Сараево на [[6 април|6]] [[6 април|април]] [[1945|1945 година]] и повлекувањето на Германците и усташите кон север, преку Зеница и Добој, во областа на долниот тек на реката Босна, се здружиле корпусот на формациите на НОВЈ со јасни упатства да се приклучат со единиците на [[Црвена армија|Црвената армија]] и НОВЈ на Сремскиот фронт што е можно поскоро, со кој потоа заеднички треба да ја продолжат потерата на германската војска и војската на НДХ кои се повлекувале кон Австрија. Така се одвивила битката за Оџак, од 19 април до 25 мај 1945 година година, полни 16 дена по завршувањето на Втората светска војна, во која Домашна стража и усташката војска се борела до последниот човек. По конечниот колапс на хрватските сили, партизаните убиле 3.375 луѓе, што претставувало една третина од хрватското население во областа [[Оџак (Босна и Херцеговина)|Оџак]].<ref>[http://www.hercegbosna.org/vijesti/bih/13-dani-sjecanja-na-hrvatske-zrtve-u-drugom-svjetskom-i-domovinskom-ratu-u-odzacko-modrickom-kraju-1080.html HercegBosna.org] 13. dani sjećanja na hrvatske žrtve u Drugom svjetskom i Domovinskom ratu u odžačko-modričkom kraju</ref> == Трагедијата во Блајбург == [[Податотека:1945-05-01GerWW2BattlefrontAtlas.jpg|мини|Ослободена територија до 1 мај (црвено)]] [[Bleiburška tragedija i Križni put 1945.|Трагедијата во Блајбург и станиците на крстот во 1945 година.]] се термини кои се користат во хрватската [[публицистика]] за да се опишат низа настани во мај 1945 година. Со распадот на [[Третиот Рајх]], на 2 мај 1945 година, се случила и капитулацијата [[Независна Држава Хрватска|на Независната Држава Хрватска]]. Таа престанала да постои на [[8 мај]] [[1945|1945 година]], со влегувањето на партизаните во Загреб, односно неговото ослободување. Во тоа ослободување загинале околу 11.000 војници на НДХ, а речиси 16.000 биле заробени. [[Анте Павелиќ|Павелиќ]] веќе на 6 мај 1945 г. одлучил војниците, државната администрација и цивилите, кои тоа го сакаат, да се повлечат кон Австрија. Така, мноштвото хрватски луѓе се повлекле на запад со надеж дека ќе можат да се предадат на западните сојузници кои ќе ги заштитат од [[Југословенски партизани|Титовите партизани]] и преобратените и/или амнестирани четници. Припадниците на единиците на НДХ се предале во текот на тие недели. Бројни хрватски војници биле убиени додека стоеле на своето место, се повлекувале, откако се предале во битка или откако се пријавиле на властите, наивно надевајќи се дека новите власти ќе се однесуваат праведно кон нив. Истата судбина ги снашло и десетици илјади заробени хрватски цивили кои останале во своите домови или на друго место на територијата на поранешната независна држава Хрватска. НДХ се предала на 15 мај 1945 година во Блајбург. Во меѓувреме, во полињата на југ кои не се видливи од Блајбург, големата маса луѓе останала во состојба на неверување, ужас и збунетост, кога на 17 мај 1945 година започнал Масакрот во Блајбург. Тој претставува [[воено злосторство]] и [[злосторство против човештвото]], кое станало симбол и метафора на сите хрватски страдања од комунистичките победници во 1945 година, иако само мал дел од војниците и цивилите биле убиени на самото поле во Блајбург и во околината. Во последните битки и маршеви на смртта, познати како Патот на крстот на хрватскиот народ, загинале или биле убиени околу 45.000 до 200.000 припадници на вооружените сили на НДХ или цивили. Најверојатната бројка, според најновото истражување, е околу 50.000. Голем број од нив паднале во партизанско заробеништво, страдајќи на долгиот пат на Хрватите [[1945|во 1945 година]]. Масовни ликвидации биле извршени во Тезно кај Марибор, Дравоград, Цеље, Кочевје и на други места во [[Словенија]], а во Хрватска во Мацелска Шума кај Крапина, [[Самобор]], [[Карловац]], [[Сисак]], [[Бјеловар]] и на други места. Масовното страдање траело од мај до август 1945 година. Последователните ископувања, кои биле извршени на местата за егзекуција во [[Словенија]] по падот на комунизмот, доведуваат во прашање некои аспекти на оваа статистика: за разлика од 50.000 Хрвати кои биле погубени од комунистите на целата област од [[Австрија]] до [[Македонија]], словенечката Комисијата за злосторства идентификувала околу 190.000 луѓе погубени во партизанските масакри во [[1945|1945 година]] и во [[1946]] година. Бидејќи, според наодите на комисијата, има околу 10.000 словенечки и 180.000 хрватски војници и цивили, ова отвора нови сомнежи, доведувајќи го во прашање статусот на [[Јосип Броз-Тито|Јосип Броз Тито]] како најголем воен злосторник и најголем убиец на Хрватите во територијата [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|на поранешна Југославија]]. Во однос на самиот хрватски народ, долгорочна негативна последица, која била откажана само со [[Хрватска војна за независност|ослободителната војна]] против големосрпската агресија во [[1991|1991 година]] – [[1995|1995 година]], бил компромис на самата идеја на хрватската држава. [[Хрвати]]те, поради тоа што дел од нив учествувале во воените единици на Оската, се здобиле со стигмата на профашистичка нација, која била засилена со српско-југословенската пропаганда за време [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|на социјалистичка Југославија]] и со прикривањето на фактот дека Хрватите учествувале поактивно во антифашистичката борба отколку што некои многу побројни народи, како и повеќе од која било нација во пропадната Југославија, го спречиле и задушиле остварувањето на вековниот хрватски сон за слобода и независност. Само [[Хрватска војна за независност|Татковинската војна]] ги избришала тие гревови од минатото и пропагандни духови.<ref name="HercegBosna"/> Според анализите на хрватскиот научник Жерјавиќ и српскиот Кочовиќ, кои даваат многу слични резултати, Југославија во Втората светска војна изгубила околу еден милион луѓе, од кои околу 500.000 Срби, 200.000 Хрвати и 90.000 босански муслимани. Самата [[Босна и Херцеговина]] ги претрпела следните загуби: 164.000 [[Срби]], 75.000 [[Бошњаци|босански муслимани]], 64.000 [[Хрвати во Босна и Херцеговина|Хрвати]] и 9.000 [[Евреи]] <ref name="HercegBosna"/> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.hercegbosna.org/STARO/ostalo/p_drugisvj.html HercegBosna.org] Срцето на темнината (1941 - 1945) * [http://www.hercegbosna.org/STARO/ostalo/drugi_svj.html HercegBosna.org] Втора светска војна * [http://www.hercegbosna.org/STARO/ostalo/novija_povijest2.html HercegBosna.org] Понови приказни, извори, прегледи и анализи == Литература == * ''Општа енциклопедија ЈЛЗ (книга втора)'', [[Лексикографски завод „Мирослав Крлежа“|Лексикографски институт ФНРЈ]], Загреб, 1956 г. * ''Воена енциклопедија (книга прва)'', Редакција војна енциклопедија, Белград, 1970 г. * ''Општа енциклопедија ЈЛЗ (книга втора)'', [[Лексикографски завод „Мирослав Крлежа“|Југословенски лексикографски институт]], Загреб, 1982 г. [[Категорија:Босна и Херцеговина во Втората светска војна| ]] [[Категорија:Југославија во Втората светска војна]] latfrh7nv2mfni8p28dfekqya9dlm0b 0 1346570 5577891 5577838 2026-06-16T13:04:31Z Buli 2648 /* Позадина и извори */ 5577891 wikitext text/x-wiki '''Народниот совет во Преслав''' ({{Langx|bg|Преславски народен събор}}) се одржал во 893 година. Бил еден од најважните настани во историјата на [[Прво Бугарско Царство|Првата бугарска империја]] и бил камен-темелник на христијанизацијата на Бугарија под кнезот [[Борис I]]. == Позадина и извори == Не постои директен средновековен извор кој експлицитно го спомнува Преславскиот собор. Најважниот современ извор за соборувањето на Владимир-Расате и доаѓањето на власт на Симеон е хрониката на [[Регино од Прум]] (†915), поранешен игумен на манастирот Прум (892–899) во Лотарингија. Меѓутоа, тој не опишува никаков собор во Преслав, поради што, дел од историчарите сметаат дека идејата за голем собoр е реконструкција изведена од подоцнежни толкувања, а не директно потврдена од изворите. Во 889 г., Борис I абдицирал и се повлекол во манастир, а го наследил неговиот најстар син [[Владимир Расате|Владимир-Расате,]] кој се обидел да го врати тенгризмот, традиционалната религија во земјата од 681 година. Откако Владимир-Расате бил Советен од неговиот татко во 893 година, собрал Народен совет во [[Велики Преслав|Преслав]] за да ги легитимира промените.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref><ref>Runciman, pp. 134-136</ref> Бидејќи прашањата што требале да се разговараат биле од големо значење за целата земја, било потребно присуство и одобрување на вишото и пониското благородништво, свештенството и претставниците на сите провинции.<ref name="zl257">Zlatarski, p. 257</ref> Во средновековните извори нема директно спомнување на Советот. Најдеталниот опис на настаните што довел до падот на Владимир-Расате доаѓа од бенедиктинскиот игумен [[Регино од Прум]] во неговото дело ''Хроникон'':<ref>LIBI, vol. II, [http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_306.html pp. 306]-[http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_307.html 307]</ref>{{Цитатник|...Кнезот на тој народ [Борис I], како што велат, откако го прифатил благословот на Крштевањето, покажал такво совршенство, што дење му се јавувал на својот народ во царски облеки, а ноќе облеан во сурова облека влегол тајно во црквата и лежејќи на подот од храмот, времето го поминувал во молитва, ставајќи само вреќa на подот. Наскоро го напуштил земното царство и откако на своето место како кнез го поставил својот најстар син [Владимир], тој се ишишал, ја зел облеката на светиот подвиг и се замонашил, посветувајќи го својот ден и ноќ на добротворни цели, бдение и молитви. Во меѓувреме, неговиот син кого го постави за принц и кој бил многу помалку ревносен и активен од неговиот татко, почнал да ограбува и да го поминува своето време во пиење, гозби и разврат и со сите средства да го врати својот новокрстен народ назад во пагански ритуали. Кога дознал дека татко му, разгорен од силен гнев, ја соблекол монашката облека, повторно го облекол војничкиот појас, ја облекол царската облека и кога ги зел богобојазливите, тргнал против својот син. Набргу без многу мака го фатил, му ги извадил очите и го испратил во затвор. Потоа „ја собра целата своја империја“ и за принц го поставил својот помлад син [Симеон I] и му се заканил пред сите со иста казна доколку го предаде вистинското христијанство. Откако така го договорил, го соблекол појасот, ја облекол светата монашка облека и кога отишол во манастир, остатокот од сегашниот живот го поминал во свет аскетизам.}}Во историографијата од XIX век овие единствени податоци на Регино за бугарските настани биле примани со повеќе или помалку отворен сомнеж, бидејќи нивната веродостојност не можела да се провери. Зачуваните византиски и средновековни словенски извори (со исклучок на т.н. „''Чудата на свети Георги и Бугарите''“) многу нејасно зборуваат или воопшто не го спомнуваат симнувањето на Владимир и доаѓањето на престолот на Симеон. Со оглед на овие околности, разбирливо е зошто изразот на Регино „свикувајќи го целото свое царство“ првично не го привлекол вниманието на истражувачите. Сепак, треба да се забележи дека во првиот дел од своите „''Писма за историјата на Србите и Бугарите''“, објавени во списанието „Московска беседа“ во 1854–1855 година, [[Александар Фјодорович Гилфердинг]] (1831–1872) прв ја изнел идејата дека германскиот хроничар под ова подразбирал токму свикување на собор. Во неговиот слободен превод зборовите на Регино гласат: „потоа, свикувајќи собор од целата своја држава, го поставил за владетел својот помлад син.“ Во 1925 година бугарскиот историчар [[Васил Златарски]] ја развил тезата дека изразот ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) во хрониката на Регино од Прум се однесува на свикување народен собор во Преслав во 893 година. Според неговата реконструкција, на овој собор биле симнати од власт Владимир-Расате и неговите приврзаници, Симеон бил поставен за владетел, престолнината била пренесена од Плиска во Преслав, а словенскиот јазик бил прогласен за официјален јазик во државата и црквата. Тезата на Златарски била дополнително разработена во неговата '''„'''''Историја на бугарската држава во средниот век'''''“''' (1927) и стекнала широко прифаќање во бугарската и странската историографија. Нејзината популаризација била поврзана и со прославите по повод илјадагодишнината од Симеоновата епоха во 1929 година. Подоцна неговите ставови биле прифатени и од историчари како Стивен Рансиман и Григориј Александрович Иљински. Од втората половина на XX век дел од истражувачите започнале критички да ја преиспитуваат оваа реконструкција. Петар Мутафчиев уште рано предупредил дека нема сигурни докази оти токму на соборот било одлучено воведувањето на словенскиот јазик како официјален јазик на државата и црквата. Современи автори, меѓу кои и Димитар Поливјани, сметаат дека повеќето одлуки што традиционално му се припишуваат на Преславскиот собор не можат сигурно да се потврдат од изворите и дека најверојатно не претставувале едновремени акти донесени на едно собрание. Според ова гледиште, Преславскиот собор во голема мера претставува историографска реконструкција изградена врз ограничени и посредни сведоштва. Треба да се има предвид дека за Франките во IX век казната со ослепување не претставувала варварски чин на самоволие, туку законска привилегија и јасен израз на легитимната царска власт, преземен од византиската практика. Можно е токму ослепувањето на бугарскиот владетел Владимир од страна на неговиот татко-монах да го привлекло вниманието на Регино. Во историјата на Франкската империја имало повеќе случаи на ослепување припадници на владејачката каролиншка династија, а еден од најпознатите бил случајот со Карломан, помладиот син на западнофранкискиот крал Карло Ќелавиот, кој во 873 година бил ослепен откако го напуштил манастирот и кренал бунт против својот татко. Историчарот Јордан Трифонов своевремено претпоставил дека Регино намерно ја обликувал приказната за ослепувањето на Владимир за да ја претстави како праведна казна, по аналогија со случајот на Карломан. Иако тезата за измисленоста на настанот не може да се докаже, таа укажува на потребата сведоштвото на Регино да се анализира во контекст на неговата хроника и на неговите идеи. Самиот Регино имал лични причини да се интересира за вакви случаи. Како игумен на манастирот Прум, тој се грижел за Хуго, вонбрачен син на кралот Лотар II, кој бил ослепен во 885 година поради обид да го преземе татковото кралство. Судот и пресудата против Хуго биле донесени на собор свикан во Франкфурт, што веројатно дополнително влијаело врз разбирањето на Регино за односот меѓу власта, казната и легитимноста. Во Франкската држава соборите и државните собранија биле важен дел од политичката традиција. Латинскиот израз што Регино го употребил – ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) – наликува токму на терминологијата со која франкските извори ги опишувале државните собори на императорите. Особено блиска паралела се среќава во Моасакската хроника, каде што за соборот свикан од Карло Велики во 813 година се вели дека бил собран „од целото негово кралство или царство“. Поради тоа може да се претпостави дека Регино располагал со некаква информација за настаните од 893 година и во нив препознал сличност со франкските политички традиции. Сепак, не може да се исклучи и можноста дека тој делумно ја преработил и литературно ја обликувал првичната вест за ослепувањето на Владимир, дополнувајќи ја со претстава за собор кој симболизира законитост на власта и согласност меѓу владетелот и неговите поданици. == Одлуки == Според историчарите, Борис I претседавал со советот и биле донесени четири главни одлуки:<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * Принцот Владимир-Расате бил симнат од престолот и на негово место дошол неговиот брат [[Симеон I]]. Симеон, кој требало да биде висок свештеник, па дури и Архиепископ,<ref>Andreev, p. 91</ref><ref>Runciman, p. 137</ref> бил ослободен од неговата монашка заклетва.<ref>Andreev, p. 92</ref> Имало и промена во принципот на сукцесија што му овозможило на братот на монархот да го наследи. Дотогаш само првородениот син на монархот можел да го наследи на престолот. Таа промена ја спомнал Џон Егзарх во своето дело ''Шестоднев''. * Главниот град на Бугарија бил преместен од [[Плиска]] во [[Велики Преслав|Преслав]]. Таа одлука се објаснува со желбата на Борис I да избере престолнина подалеку од Плиска каде сеќавањето на незнабошното минато сè уште било многу силно. Во новата престолнина Симеон би бил опкружен со луѓе лојални на христијанството и на прословенската политика на неговиот татко.<ref>Zlatarski, pp. 258-259</ref> Преслав бил и местото на манастирот Пантелејмон<ref>Runciman, p. 136</ref> каде Борис I се пензионирал и каде што можеби престојувал самиот Симеон. Андреев сугерира дека поставувањето на главниот град во Преслав било симболичен чин на раскинување со паганството.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * [[Византија|Византиското]] свештенство требало да биде протерано од земјата и да се замени со бугарски свештеници. Меѓу новоименуваните бугарски епископи бил и [[Свети Климент Охридски|Св. Климент Охридски]] кој бил испратен во [[Девол (град)|Девол]] во областа [[Кутмичевица]].<ref>Zlatarski, pp. 271-273</ref> * [[Старословенски јазик|Старословенскиот јазик]] требал да го замени [[Грчки јазик|грчкиот]] во литургијата. Така тој станаол официјален јазик на Бугарија. Овој чин бил од големо значење не само за Бугарија туку и за целиот [[Словени|словенски]] свет.<ref>Zlatarski, pp. 261-262</ref> == Значење == Одлуките донесени за време на Преславскиот Совет имале големо влијание врз бугарската историја. Официјалниот статус на старобугарската дал голем поттик за развојот на [[Преславска книжевна школа|Преславската]] и [[Охридска книжевна школа|Охридската книжевна школа]]. Бугарската култура и литература влегла во своето златно доба под власта на новоизбраниот Симеон I и земјата станала културен и духовен центар на [[Словени|словенска Европа]].<ref>Lalkov, pp. 23-25</ref> Отстранувањето на византиското свештенство и грчкиот јазик од литургијата обезбедил Бугарија да се држи настрана од какво било силно или директно византиско влијание во нејзината политика и верски живот.<ref>Zlatarski, p. 284</ref> Реакцијата на Византија била брза. Веднаш во 894 година, царот [[Лав VI Мудриот|Лав VI]] го преселил пазарот на бугарските трговци од [[Цариград|Константинопол]] во [[Солун]], што претставувало тежок удар за бугарските економски интереси.<ref>Zlatarski, pp. 284-287</ref> Ова ја разгорело првата комерцијална војна во Европа,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|title=Selections on Byzantium. Selections from the Chronicle of Ioannes Skylitzes, translated and adapted from B. Flusin and J.-C. Cheynet (2003)|last=Mladjov|first=Ian|archive-url=https://archive.today/20120727064430/http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|archive-date=27 July 2012|accessdate=4 March 2011}}</ref> во која победил Симеон I по одлучувачката [[Битка кај Бугарофигон (896)|битка кај Булгарофигон]]. == Белешки == ^ a: Народниот совет постоел од создавањето на Бугарија и во својата првобитна форма го вклучил целиот „вооружен народ“ предводен од [[болјар]]<nowiki/>ите. Имал повисок авторитет од Хан, што можел да се илустрира со Советот од 766 година кога бил симнат ханот Сабин. Народниот совет почнал да губи важност со централизацијата на земјата под Крум и Омуртаг и особено по христијанизацијата кога монархот се сметал за претставник на Бог на земјата.[3] == Наводи == {{Наводи|25em}} == Извори == * {{Наведена книга|title=The Bulgarian Khans and Tsars|last=Andreev|first=Jordan|last2=Milcho Lalkov|publisher=Abagar|year=1996|isbn=954-427-216-X|location=Veliko Tarnovo|language=bg}} * {{Наведена книга|title=History of Bulgaria electronic edition|last=Bakalov|first=Georgi|last2=Milen Kumanov|publisher=Trud, Sirma|year=2003|isbn=954528613X|location=Sofia|language=bg|chapter=KUTMICHEVITSA (Kutmichinitsa)}} * {{Наведена книга|url=http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_003.html|title=Latin Sources for Bulgarian History (LIBI), volume II|last=Duychev|first=Ivan|last2=collective|publisher=Izdatelstvo na BAN|year=1960|location=Sofia|language=bg, la}} * {{Наведена книга|title=Rulers of Bulgaria|last=Lalkov|first=Milcho|publisher=Kibea|year=1997|isbn=954-474-098-8|chapter=Tsar Simeon the Great (893–927)}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/en/sr/index.html|title=A History of the First Bulgarian Empire|last=Runciman|first=Steven|publisher=[[George Bell & Sons]]|year=1930|location=[[London]]|chapter=The Two Eagles|oclc=832687|author-link=Steven Runciman|chapter-url=http://www.promacedonia.org/en/sr/sr_3_1.htm}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/vz1b/index.html|title=History of the Bulgarian state in the Middle Ages. Volume I. History of the First Bulgarian Empire.|last=Zlatarski|first=Vasil|publisher=Nauka i izkustvo|year=1971|edition=2|location=Sofia|language=bg|oclc=67080314|author-link=Vasil Zlatarski|orig-year=1927}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); III. Nationalization of the Bulgarian State; 5. Internal Policy of Prince Boris I|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_3_5.html}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); IV. Struggle with Byzantium for Political Supremacy; 1. Emperor Simeon and his first war with Byzantium|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_4_1.html}} * [https://www.academia.edu/7084202/%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%90._%D0%A4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8_%D0%B8_%D0%B4%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D1%81%D1%8A%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7_893_%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0._-_%D0%92_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B2_%D1%81%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%BE_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE._%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%BE%D1%82_%D0%A2%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%BF%D0%BE_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D0%B8_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D1%8A%D0%BC_%D0%9F%D1%8A%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D1%8A%D0%BC_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_-_%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_17-19._05._2012_%D0%B3._%D0%A1%D1%8A%D1%81%D1%82._%D0%A2._%D0%A2%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2._%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_2014_229-237 Николов, А., Факти и догадки за събора през 893 година. - В: България в световното културно наследство. Материали от Третата национална конференция по история, археология и културен туризъм "Пътуване към България" - Шумен, 17-19. 05. 2012 г. Съст. Т. Тодоров. Шумен, 2014, 229-237] [[Категорија:Бугарија во 9 век]] [[Категорија:893]] [[Категорија:Велики Преслав]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] 53n8dmrzvcmaewh8itnteh49q8cifjr 5577895 5577891 2026-06-16T13:12:39Z Buli 2648 /* Позадина и извори */ 5577895 wikitext text/x-wiki '''Народниот совет во Преслав''' ({{Langx|bg|Преславски народен събор}}) се одржал во 893 година. Бил еден од најважните настани во историјата на [[Прво Бугарско Царство|Првата бугарска империја]] и бил камен-темелник на христијанизацијата на Бугарија под кнезот [[Борис I]]. == Позадина и извори == Не постои директен средновековен извор кој експлицитно го спомнува Преславскиот собор. Најважниот современ извор за соборувањето на Владимир-Расате и доаѓањето на власт на Симеон е хрониката на [[Регино од Прум]] (†915), поранешен игумен на манастирот Прум (892–899) во Лотарингија. Меѓутоа, тој не опишува никаков собор во Преслав, поради што, дел од историчарите сметаат дека идејата за голем собoр е реконструкција изведена од подоцнежни толкувања, а не директно потврдена од изворите. Во 889 г., Борис I абдицирал и се повлекол во манастир, а го наследил неговиот најстар син [[Владимир Расате|Владимир-Расате,]] кој се обидел да го врати тенгризмот, традиционалната религија во земјата од 681 година. Откако Владимир-Расате бил Советен од неговиот татко во 893 година, собрал Народен совет во [[Велики Преслав|Преслав]] за да ги легитимира промените.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref><ref>Runciman, pp. 134-136</ref> Бидејќи прашањата што требале да се разговараат биле од големо значење за целата земја, било потребно присуство и одобрување на вишото и пониското благородништво, свештенството и претставниците на сите провинции.<ref name="zl257">Zlatarski, p. 257</ref> Во средновековните извори нема директно спомнување на Советот. Најдеталниот опис на настаните што довел до падот на Владимир-Расате доаѓа од бенедиктинскиот игумен [[Регино од Прум]] во неговото дело ''Хроникон'':<ref>LIBI, vol. II, [http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_306.html pp. 306]-[http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_307.html 307]</ref>{{Цитатник|...Кнезот на тој народ [Борис I], како што велат, откако го прифатил благословот на Крштевањето, покажал такво совршенство, што дење му се јавувал на својот народ во царски облеки, а ноќе облеан во сурова облека влегол тајно во црквата и лежејќи на подот од храмот, времето го поминувал во молитва, ставајќи само вреќa на подот. Наскоро го напуштил земното царство и откако на своето место како кнез го поставил својот најстар син [Владимир], тој се ишишал, ја зел облеката на светиот подвиг и се замонашил, посветувајќи го својот ден и ноќ на добротворни цели, бдение и молитви. Во меѓувреме, неговиот син кого го постави за принц и кој бил многу помалку ревносен и активен од неговиот татко, почнал да ограбува и да го поминува своето време во пиење, гозби и разврат и со сите средства да го врати својот новокрстен народ назад во пагански ритуали. Кога дознал дека татко му, разгорен од силен гнев, ја соблекол монашката облека, повторно го облекол војничкиот појас, ја облекол царската облека и кога ги зел богобојазливите, тргнал против својот син. Набргу без многу мака го фатил, му ги извадил очите и го испратил во затвор. Потоа „ја собра целата своја империја“ и за принц го поставил својот помлад син [Симеон I] и му се заканил пред сите со иста казна доколку го предаде вистинското христијанство. Откако така го договорил, го соблекол појасот, ја облекол светата монашка облека и кога отишол во манастир, остатокот од сегашниот живот го поминал во свет аскетизам.}}Во историографијата од XIX век овие единствени податоци на Регино за бугарските настани биле примани со повеќе или помалку отворен сомнеж, бидејќи нивната веродостојност не можела да се провери. Зачуваните византиски и средновековни словенски извори (со исклучок на т.н. „''Чудата на свети Георги и Бугарите''“) многу нејасно зборуваат или воопшто не го спомнуваат симнувањето на Владимир и доаѓањето на престолот на Симеон. Со оглед на овие околности, разбирливо е зошто изразот на Регино „свикувајќи го целото свое царство“ првично не го привлекол вниманието на истражувачите. Сепак, треба да се забележи дека во првиот дел од своите „''Писма за историјата на Србите и Бугарите''“, објавени во списанието „Московска беседа“ во 1854–1855 година, [[Александар Фјодорович Гилфердинг]] (1831–1872) прв ја изнел идејата дека германскиот хроничар под ова подразбирал токму свикување на собор. Во неговиот слободен превод зборовите на Регино гласат: „потоа, свикувајќи собор од целата своја држава, го поставил за владетел својот помлад син.“ Во 1925 година бугарскиот историчар [[Васил Златарски]] ја развил тезата дека изразот ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) во хрониката на Регино од Прум се однесува на свикување народен собор во Преслав во 893 година. Според неговата реконструкција, на овој собор биле симнати од власт Владимир-Расате и неговите приврзаници, Симеон бил поставен за владетел, престолнината била пренесена од Плиска во Преслав, а словенскиот јазик бил прогласен за официјален јазик во државата и црквата. Тезата на Златарски била дополнително разработена во неговата '''„'''''Историја на бугарската држава во средниот век'''''“''' (1927) и стекнала широко прифаќање во бугарската и странската историографија. Нејзината популаризација била поврзана и со прославите по повод илјадагодишнината од Симеоновата епоха во 1929 година. Подоцна неговите ставови биле прифатени и од историчари како Стивен Рансиман и Григориј Александрович Иљински. Од втората половина на XX век дел од истражувачите започнале критички да ја преиспитуваат оваа реконструкција. [[Петар Мутафчиев]] уште рано предупредил дека нема сигурни докази оти токму на соборот било одлучено воведувањето на словенскиот јазик како официјален јазик на државата и црквата. Современи автори, меѓу кои и Димитар Поливјани, сметаат дека повеќето одлуки што традиционално му се припишуваат на Преславскиот собор не можат сигурно да се потврдат од изворите и дека најверојатно не претставувале едновремени акти донесени на едно собрание. Според ова гледиште, Преславскиот собор во голема мера претставува историографска реконструкција изградена врз ограничени и посредни сведоштва. Треба да се има предвид дека за [[Франки|Франките]] во IX век казната со ослепување не претставувала варварски чин на самоволие, туку законска привилегија и јасен израз на легитимната царска власт, преземен од византиската практика. Можно е токму ослепувањето на бугарскиот владетел Владимир од страна на неговиот татко-монах да го привлекло вниманието на Регино. Во историјата на Франкската империја имало повеќе случаи на ослепување припадници на владејачката каролиншка династија, а еден од најпознатите бил случајот со Карломан, помладиот син на западнофранкискиот крал [[Карло Ќелавиот]], кој во 873 година бил ослепен откако го напуштил манастирот и кренал бунт против својот татко. Историчарот Јордан Трифонов своевремено претпоставил дека Регино намерно ја обликувал приказната за ослепувањето на Владимир за да ја претстави како праведна казна, по аналогија со случајот на Карломан. Иако тезата за измисленоста на настанот не може да се докаже, таа укажува на потребата сведоштвото на Регино да се анализира во контекст на неговата хроника и на неговите идеи. Самиот Регино имал лични причини да се интересира за вакви случаи. Како игумен на манастирот Прум, тој се грижел за Хуго, вонбрачен син на кралот Лотар II, кој бил ослепен во 885 година поради обид да го преземе татковото кралство. Судот и пресудата против Хуго биле донесени на собор свикан во Франкфурт, што веројатно дополнително влијаело врз разбирањето на Регино за односот меѓу власта, казната и легитимноста. Во Франкската држава соборите и државните собранија биле важен дел од политичката традиција. Латинскиот израз што Регино го употребил – ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) – наликува токму на терминологијата со која франкските извори ги опишувале државните собори на императорите. Особено блиска паралела се среќава во Моасакската хроника, каде што за соборот свикан од Карло Велики во 813 година се вели дека бил собран „од целото негово кралство или царство“. Поради тоа може да се претпостави дека Регино располагал со некаква информација за настаните од 893 година и во нив препознал сличност со франкските политички традиции. Сепак, не може да се исклучи и можноста дека тој делумно ја преработил и литературно ја обликувал првичната вест за ослепувањето на Владимир, дополнувајќи ја со претстава за собор кој симболизира законитост на власта и согласност меѓу владетелот и неговите поданици. == Одлуки == Според историчарите, Борис I претседавал со советот и биле донесени четири главни одлуки:<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * Принцот Владимир-Расате бил симнат од престолот и на негово место дошол неговиот брат [[Симеон I]]. Симеон, кој требало да биде висок свештеник, па дури и Архиепископ,<ref>Andreev, p. 91</ref><ref>Runciman, p. 137</ref> бил ослободен од неговата монашка заклетва.<ref>Andreev, p. 92</ref> Имало и промена во принципот на сукцесија што му овозможило на братот на монархот да го наследи. Дотогаш само првородениот син на монархот можел да го наследи на престолот. Таа промена ја спомнал Џон Егзарх во своето дело ''Шестоднев''. * Главниот град на Бугарија бил преместен од [[Плиска]] во [[Велики Преслав|Преслав]]. Таа одлука се објаснува со желбата на Борис I да избере престолнина подалеку од Плиска каде сеќавањето на незнабошното минато сè уште било многу силно. Во новата престолнина Симеон би бил опкружен со луѓе лојални на христијанството и на прословенската политика на неговиот татко.<ref>Zlatarski, pp. 258-259</ref> Преслав бил и местото на манастирот Пантелејмон<ref>Runciman, p. 136</ref> каде Борис I се пензионирал и каде што можеби престојувал самиот Симеон. Андреев сугерира дека поставувањето на главниот град во Преслав било симболичен чин на раскинување со паганството.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * [[Византија|Византиското]] свештенство требало да биде протерано од земјата и да се замени со бугарски свештеници. Меѓу новоименуваните бугарски епископи бил и [[Свети Климент Охридски|Св. Климент Охридски]] кој бил испратен во [[Девол (град)|Девол]] во областа [[Кутмичевица]].<ref>Zlatarski, pp. 271-273</ref> * [[Старословенски јазик|Старословенскиот јазик]] требал да го замени [[Грчки јазик|грчкиот]] во литургијата. Така тој станаол официјален јазик на Бугарија. Овој чин бил од големо значење не само за Бугарија туку и за целиот [[Словени|словенски]] свет.<ref>Zlatarski, pp. 261-262</ref> == Значење == Одлуките донесени за време на Преславскиот Совет имале големо влијание врз бугарската историја. Официјалниот статус на старобугарската дал голем поттик за развојот на [[Преславска книжевна школа|Преславската]] и [[Охридска книжевна школа|Охридската книжевна школа]]. Бугарската култура и литература влегла во своето златно доба под власта на новоизбраниот Симеон I и земјата станала културен и духовен центар на [[Словени|словенска Европа]].<ref>Lalkov, pp. 23-25</ref> Отстранувањето на византиското свештенство и грчкиот јазик од литургијата обезбедил Бугарија да се држи настрана од какво било силно или директно византиско влијание во нејзината политика и верски живот.<ref>Zlatarski, p. 284</ref> Реакцијата на Византија била брза. Веднаш во 894 година, царот [[Лав VI Мудриот|Лав VI]] го преселил пазарот на бугарските трговци од [[Цариград|Константинопол]] во [[Солун]], што претставувало тежок удар за бугарските економски интереси.<ref>Zlatarski, pp. 284-287</ref> Ова ја разгорело првата комерцијална војна во Европа,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|title=Selections on Byzantium. Selections from the Chronicle of Ioannes Skylitzes, translated and adapted from B. Flusin and J.-C. Cheynet (2003)|last=Mladjov|first=Ian|archive-url=https://archive.today/20120727064430/http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|archive-date=27 July 2012|accessdate=4 March 2011}}</ref> во која победил Симеон I по одлучувачката [[Битка кај Бугарофигон (896)|битка кај Булгарофигон]]. == Белешки == ^ a: Народниот совет постоел од создавањето на Бугарија и во својата првобитна форма го вклучил целиот „вооружен народ“ предводен од [[болјар]]<nowiki/>ите. Имал повисок авторитет од Хан, што можел да се илустрира со Советот од 766 година кога бил симнат ханот Сабин. Народниот совет почнал да губи важност со централизацијата на земјата под Крум и Омуртаг и особено по христијанизацијата кога монархот се сметал за претставник на Бог на земјата.[3] == Наводи == {{Наводи|25em}} == Извори == * {{Наведена книга|title=The Bulgarian Khans and Tsars|last=Andreev|first=Jordan|last2=Milcho Lalkov|publisher=Abagar|year=1996|isbn=954-427-216-X|location=Veliko Tarnovo|language=bg}} * {{Наведена книга|title=History of Bulgaria electronic edition|last=Bakalov|first=Georgi|last2=Milen Kumanov|publisher=Trud, Sirma|year=2003|isbn=954528613X|location=Sofia|language=bg|chapter=KUTMICHEVITSA (Kutmichinitsa)}} * {{Наведена книга|url=http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_003.html|title=Latin Sources for Bulgarian History (LIBI), volume II|last=Duychev|first=Ivan|last2=collective|publisher=Izdatelstvo na BAN|year=1960|location=Sofia|language=bg, la}} * {{Наведена книга|title=Rulers of Bulgaria|last=Lalkov|first=Milcho|publisher=Kibea|year=1997|isbn=954-474-098-8|chapter=Tsar Simeon the Great (893–927)}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/en/sr/index.html|title=A History of the First Bulgarian Empire|last=Runciman|first=Steven|publisher=[[George Bell & Sons]]|year=1930|location=[[London]]|chapter=The Two Eagles|oclc=832687|author-link=Steven Runciman|chapter-url=http://www.promacedonia.org/en/sr/sr_3_1.htm}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/vz1b/index.html|title=History of the Bulgarian state in the Middle Ages. Volume I. History of the First Bulgarian Empire.|last=Zlatarski|first=Vasil|publisher=Nauka i izkustvo|year=1971|edition=2|location=Sofia|language=bg|oclc=67080314|author-link=Vasil Zlatarski|orig-year=1927}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); III. Nationalization of the Bulgarian State; 5. Internal Policy of Prince Boris I|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_3_5.html}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); IV. Struggle with Byzantium for Political Supremacy; 1. Emperor Simeon and his first war with Byzantium|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_4_1.html}} * [https://www.academia.edu/7084202/%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%90._%D0%A4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8_%D0%B8_%D0%B4%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D1%81%D1%8A%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7_893_%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0._-_%D0%92_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B2_%D1%81%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%BE_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE._%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%BE%D1%82_%D0%A2%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%BF%D0%BE_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D0%B8_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D1%8A%D0%BC_%D0%9F%D1%8A%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D1%8A%D0%BC_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_-_%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_17-19._05._2012_%D0%B3._%D0%A1%D1%8A%D1%81%D1%82._%D0%A2._%D0%A2%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2._%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_2014_229-237 Николов, А., Факти и догадки за събора през 893 година. - В: България в световното културно наследство. Материали от Третата национална конференция по история, археология и културен туризъм "Пътуване към България" - Шумен, 17-19. 05. 2012 г. Съст. Т. Тодоров. Шумен, 2014, 229-237] [[Категорија:Бугарија во 9 век]] [[Категорија:893]] [[Категорија:Велики Преслав]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] i6f9tosp1hvol4zuijsgme4dhsmxfiv 5577897 5577895 2026-06-16T13:13:34Z Buli 2648 /* Позадина и извори */ 5577897 wikitext text/x-wiki '''Народниот совет во Преслав''' ({{Langx|bg|Преславски народен събор}}) се одржал во 893 година. Бил еден од најважните настани во историјата на [[Прво Бугарско Царство|Првата бугарска империја]] и бил камен-темелник на христијанизацијата на Бугарија под кнезот [[Борис I]]. == Позадина и извори == Не постои директен средновековен извор кој експлицитно го спомнува Преславскиот собор. Најважниот современ извор за соборувањето на Владимир-Расате и доаѓањето на власт на Симеон е хрониката на [[Регино од Прум]] (†915), поранешен игумен на манастирот Прум (892–899) во Лотарингија. Меѓутоа, тој не опишува никаков собор во Преслав, поради што, дел од историчарите сметаат дека идејата за голем собoр е реконструкција изведена од подоцнежни толкувања, а не директно потврдена од изворите. Во 889 г., Борис I абдицирал и се повлекол во манастир, а го наследил неговиот најстар син [[Владимир Расате|Владимир-Расате,]] кој се обидел да го врати тенгризмот, традиционалната религија во земјата од 681 година. Откако Владимир-Расате бил Советен од неговиот татко во 893 година, собрал Народен совет во [[Велики Преслав|Преслав]] за да ги легитимира промените.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref><ref>Runciman, pp. 134-136</ref> Бидејќи прашањата што требале да се разговараат биле од големо значење за целата земја, било потребно присуство и одобрување на вишото и пониското благородништво, свештенството и претставниците на сите провинции.<ref name="zl257">Zlatarski, p. 257</ref> Во средновековните извори нема директно спомнување на Советот. Најдеталниот опис на настаните што довел до падот на Владимир-Расате доаѓа од бенедиктинскиот игумен [[Регино од Прум]] во неговото дело ''Хроникон'':<ref>LIBI, vol. II, [http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_306.html pp. 306]-[http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_307.html 307]</ref>{{Цитатник|...Кнезот на тој народ [Борис I], како што велат, откако го прифатил благословот на Крштевањето, покажал такво совршенство, што дење му се јавувал на својот народ во царски облеки, а ноќе облеан во сурова облека влегол тајно во црквата и лежејќи на подот од храмот, времето го поминувал во молитва, ставајќи само вреќa на подот. Наскоро го напуштил земното царство и откако на своето место како кнез го поставил својот најстар син [Владимир], тој се ишишал, ја зел облеката на светиот подвиг и се замонашил, посветувајќи го својот ден и ноќ на добротворни цели, бдение и молитви. Во меѓувреме, неговиот син кого го постави за принц и кој бил многу помалку ревносен и активен од неговиот татко, почнал да ограбува и да го поминува своето време во пиење, гозби и разврат и со сите средства да го врати својот новокрстен народ назад во пагански ритуали. Кога дознал дека татко му, разгорен од силен гнев, ја соблекол монашката облека, повторно го облекол војничкиот појас, ја облекол царската облека и кога ги зел богобојазливите, тргнал против својот син. Набргу без многу мака го фатил, му ги извадил очите и го испратил во затвор. Потоа „ја собра целата своја империја“ и за принц го поставил својот помлад син [Симеон I] и му се заканил пред сите со иста казна доколку го предаде вистинското христијанство. Откако така го договорил, го соблекол појасот, ја облекол светата монашка облека и кога отишол во манастир, остатокот од сегашниот живот го поминал во свет аскетизам.}}Во историографијата од XIX век овие единствени податоци на Регино за бугарските настани биле примани со повеќе или помалку отворен сомнеж, бидејќи нивната веродостојност не можела да се провери. Зачуваните византиски и средновековни словенски извори (со исклучок на т.н. „''Чудата на свети Георги и Бугарите''“) многу нејасно зборуваат или воопшто не го спомнуваат симнувањето на Владимир и доаѓањето на престолот на Симеон. Со оглед на овие околности, разбирливо е зошто изразот на Регино „свикувајќи го целото свое царство“ првично не го привлекол вниманието на истражувачите. Сепак, треба да се забележи дека во првиот дел од своите „''Писма за историјата на Србите и Бугарите''“, објавени во списанието „Московска беседа“ во 1854–1855 година, [[Александар Фјодорович Гилфердинг]] (1831–1872) прв ја изнел идејата дека германскиот хроничар под ова подразбирал токму свикување на собор. Во неговиот слободен превод зборовите на Регино гласат: „потоа, свикувајќи собор од целата своја држава, го поставил за владетел својот помлад син.“ Во 1925 година бугарскиот историчар [[Васил Златарски]] ја развил тезата дека изразот ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) во хрониката на Регино од Прум се однесува на свикување народен собор во Преслав во 893 година. Според неговата реконструкција, на овој собор биле симнати од власт Владимир-Расате и неговите приврзаници, Симеон бил поставен за владетел, престолнината била пренесена од Плиска во Преслав, а словенскиот јазик бил прогласен за официјален јазик во државата и црквата. Тезата на Златарски била дополнително разработена во неговата '''„'''''Историја на бугарската држава во средниот век'''''“''' (1927) и стекнала широко прифаќање во бугарската и странската историографија. Нејзината популаризација била поврзана и со прославите по повод илјадагодишнината од Симеоновата епоха во 1929 година. Подоцна неговите ставови биле прифатени и од историчари како Стивен Рансиман и Григориј Александрович Иљински. Од втората половина на XX век дел од истражувачите започнале критички да ја преиспитуваат оваа реконструкција. [[Петар Мутафчиев]] уште рано предупредил дека нема сигурни докази оти токму на соборот било одлучено воведувањето на словенскиот јазик како официјален јазик на државата и црквата. Современи автори, меѓу кои и Димитар Поливјани, сметаат дека повеќето одлуки што традиционално му се припишуваат на Преславскиот собор не можат сигурно да се потврдат од изворите и дека најверојатно не претставувале едновремени акти донесени на едно собрание. Според ова гледиште, Преславскиот собор во голема мера претставува историографска реконструкција изградена врз ограничени и посредни сведоштва. Треба да се има предвид дека за [[Франки|Франките]] во IX век казната со ослепување не претставувала варварски чин на самоволие, туку законска привилегија и јасен израз на легитимната царска власт, преземен од византиската практика. Можно е токму ослепувањето на бугарскиот владетел Владимир од страна на неговиот татко-монах да го привлекло вниманието на Регино. Во историјата на Франкската империја имало повеќе случаи на ослепување припадници на владејачката каролиншка династија, а еден од најпознатите бил случајот со Карломан, помладиот син на западнофранкискиот крал [[Карло Ќелавиот]], кој во 873 година бил ослепен откако го напуштил манастирот и кренал бунт против својот татко. Историчарот Јордан Трифонов своевремено претпоставил дека Регино намерно ја обликувал приказната за ослепувањето на Владимир за да ја претстави како праведна казна, по аналогија со случајот на Карломан. Иако тезата за измисленоста на настанот не може да се докаже, таа укажува на потребата сведоштвото на Регино да се анализира во контекст на неговата хроника и на неговите идеи. Самиот Регино имал лични причини да се интересира за вакви случаи. Како игумен на манастирот Прум, тој се грижел за Хуго, вонбрачен син на кралот Лотар II, кој бил ослепен во 885 година поради обид да го преземе татковото кралство. Судот и пресудата против Хуго биле донесени на собор свикан во Франкфурт, што веројатно дополнително влијаело врз разбирањето на Регино за односот меѓу власта, казната и легитимноста. Во Франкската држава соборите и државните собранија биле важен дел од политичката традиција. Латинскиот израз што Регино го употребил – ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) – наликува токму на терминологијата со која франкските извори ги опишувале државните собори на императорите. Особено блиска паралела се среќава во Моасакската хроника, каде што за соборот свикан од Карло Велики во 813 година се вели дека бил собран „од целото негово кралство или царство“. Поради тоа може да се претпостави дека Регино располагал со некаква информација за настаните од 893 година и во нив препознал сличност со франкските политички традиции. Сепак, не може да се исклучи и можноста дека тој делумно ја преработил и литературно ја обликувал првичната вест за ослепувањето на Владимир, дополнувајќи ја со претстава за собор кој симболизира законитост на власта и согласност меѓу владетелот и неговите поданици. == Одлуки == Според историчарите, Борис I претседавал со советот и биле донесени четири главни одлуки:<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * Принцот Владимир-Расате бил симнат од престолот и на негово место дошол неговиот брат [[Симеон I]]. Симеон, кој требало да биде висок свештеник, па дури и Архиепископ,<ref>Andreev, p. 91</ref><ref>Runciman, p. 137</ref> бил ослободен од неговата монашка заклетва.<ref>Andreev, p. 92</ref> Имало и промена во принципот на сукцесија што му овозможило на братот на монархот да го наследи. Дотогаш само првородениот син на монархот можел да го наследи на престолот. Таа промена ја спомнал Џон Егзарх во своето дело ''Шестоднев''. * Главниот град на Бугарија бил преместен од [[Плиска]] во [[Велики Преслав|Преслав]]. Таа одлука се објаснува со желбата на Борис I да избере престолнина подалеку од Плиска каде сеќавањето на незнабошното минато сè уште било многу силно. Во новата престолнина Симеон би бил опкружен со луѓе лојални на христијанството и на прословенската политика на неговиот татко.<ref>Zlatarski, pp. 258-259</ref> Преслав бил и местото на манастирот Пантелејмон<ref>Runciman, p. 136</ref> каде Борис I се пензионирал и каде што можеби престојувал самиот Симеон. Андреев сугерира дека поставувањето на главниот град во Преслав било симболичен чин на раскинување со паганството.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * [[Византија|Византиското]] свештенство требало да биде протерано од земјата и да се замени со бугарски свештеници. Меѓу новоименуваните бугарски епископи бил и [[Свети Климент Охридски|Св. Климент Охридски]] кој бил испратен во [[Девол (град)|Девол]] во областа [[Кутмичевица]].<ref>Zlatarski, pp. 271-273</ref> * [[Старословенски јазик|Старословенскиот јазик]] требал да го замени [[Грчки јазик|грчкиот]] во литургијата. Така тој станаол официјален јазик на Бугарија. Овој чин бил од големо значење не само за Бугарија туку и за целиот [[Словени|словенски]] свет.<ref>Zlatarski, pp. 261-262</ref> == Значење == Одлуките донесени за време на Преславскиот Совет имале големо влијание врз бугарската историја. Официјалниот статус на старобугарската дал голем поттик за развојот на [[Преславска книжевна школа|Преславската]] и [[Охридска книжевна школа|Охридската книжевна школа]]. Бугарската култура и литература влегла во своето златно доба под власта на новоизбраниот Симеон I и земјата станала културен и духовен центар на [[Словени|словенска Европа]].<ref>Lalkov, pp. 23-25</ref> Отстранувањето на византиското свештенство и грчкиот јазик од литургијата обезбедил Бугарија да се држи настрана од какво било силно или директно византиско влијание во нејзината политика и верски живот.<ref>Zlatarski, p. 284</ref> Реакцијата на Византија била брза. Веднаш во 894 година, царот [[Лав VI Мудриот|Лав VI]] го преселил пазарот на бугарските трговци од [[Цариград|Константинопол]] во [[Солун]], што претставувало тежок удар за бугарските економски интереси.<ref>Zlatarski, pp. 284-287</ref> Ова ја разгорело првата комерцијална војна во Европа,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|title=Selections on Byzantium. Selections from the Chronicle of Ioannes Skylitzes, translated and adapted from B. Flusin and J.-C. Cheynet (2003)|last=Mladjov|first=Ian|archive-url=https://archive.today/20120727064430/http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|archive-date=27 July 2012|accessdate=4 March 2011}}</ref> во која победил Симеон I по одлучувачката [[Битка кај Бугарофигон (896)|битка кај Булгарофигон]]. == Белешки == ^ a: Народниот совет постоел од создавањето на Бугарија и во својата првобитна форма го вклучил целиот „вооружен народ“ предводен од [[болјар]]<nowiki/>ите. Имал повисок авторитет од Хан, што можел да се илустрира со Советот од 766 година кога бил симнат ханот Сабин. Народниот совет почнал да губи важност со централизацијата на земјата под Крум и Омуртаг и особено по христијанизацијата кога монархот се сметал за претставник на Бог на земјата.[3] == Наводи == {{Наводи|25em}} == Извори == * {{Наведена книга|title=The Bulgarian Khans and Tsars|last=Andreev|first=Jordan|last2=Milcho Lalkov|publisher=Abagar|year=1996|isbn=954-427-216-X|location=Veliko Tarnovo|language=bg}} * {{Наведена книга|title=History of Bulgaria electronic edition|last=Bakalov|first=Georgi|last2=Milen Kumanov|publisher=Trud, Sirma|year=2003|isbn=954528613X|location=Sofia|language=bg|chapter=KUTMICHEVITSA (Kutmichinitsa)}} * {{Наведена книга|url=http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_003.html|title=Latin Sources for Bulgarian History (LIBI), volume II|last=Duychev|first=Ivan|last2=collective|publisher=Izdatelstvo na BAN|year=1960|location=Sofia|language=bg, la}} * {{Наведена книга|title=Rulers of Bulgaria|last=Lalkov|first=Milcho|publisher=Kibea|year=1997|isbn=954-474-098-8|chapter=Tsar Simeon the Great (893–927)}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/en/sr/index.html|title=A History of the First Bulgarian Empire|last=Runciman|first=Steven|publisher=[[George Bell & Sons]]|year=1930|location=[[London]]|chapter=The Two Eagles|oclc=832687|author-link=Steven Runciman|chapter-url=http://www.promacedonia.org/en/sr/sr_3_1.htm}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/vz1b/index.html|title=History of the Bulgarian state in the Middle Ages. Volume I. History of the First Bulgarian Empire.|last=Zlatarski|first=Vasil|publisher=Nauka i izkustvo|year=1971|edition=2|location=Sofia|language=bg|oclc=67080314|author-link=Vasil Zlatarski|orig-year=1927}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); III. Nationalization of the Bulgarian State; 5. Internal Policy of Prince Boris I|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_3_5.html}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); IV. Struggle with Byzantium for Political Supremacy; 1. Emperor Simeon and his first war with Byzantium|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_4_1.html}} * [https://www.academia.edu/7084202/%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%90._%D0%A4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8_%D0%B8_%D0%B4%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D1%81%D1%8A%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7_893_%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0._-_%D0%92_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B2_%D1%81%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%BE_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE._%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%BE%D1%82_%D0%A2%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%BF%D0%BE_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D0%B8_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D1%8A%D0%BC_%D0%9F%D1%8A%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D1%8A%D0%BC_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_-_%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_17-19._05._2012_%D0%B3._%D0%A1%D1%8A%D1%81%D1%82._%D0%A2._%D0%A2%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2._%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_2014_229-237 Николов, А., Факти и догадки за събора през 893 година. - В: България в световното културно наследство. Материали от Третата национална конференция по история, археология и културен туризъм "Пътуване към България" - Шумен, 17-19. 05. 2012 г. Съст. Т. Тодоров. Шумен, 2014, 229-237] [[Категорија:Бугарија во 9 век]] [[Категорија:893]] [[Категорија:Велики Преслав]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] 6kecnltzrma9xytd77965iccv3fot9y 5577914 5577897 2026-06-16T13:38:08Z Buli 2648 /* Позадина и извори */ 5577914 wikitext text/x-wiki '''Народниот совет во Преслав''' ({{Langx|bg|Преславски народен събор}}) се одржал во 893 година. Бил еден од најважните настани во историјата на [[Прво Бугарско Царство|Првата бугарска империја]] и бил камен-темелник на христијанизацијата на Бугарија под кнезот [[Борис I]]. == Позадина и извори == Не постои директен средновековен извор кој експлицитно го спомнува Преславскиот собор. Најважниот современ извор за соборувањето на Владимир-Расате и доаѓањето на власт на Симеон е хрониката на [[Регино од Прум]] (†915), поранешен игумен на манастирот Прум (892–899) во Лотарингија. Меѓутоа, тој не опишува никаков собор во Преслав, поради што, дел од историчарите сметаат дека идејата за голем собoр е реконструкција изведена од подоцнежни толкувања, а не директно потврдена од изворите. Во 889 г., Борис I абдицирал и се повлекол во манастир, а го наследил неговиот најстар син [[Владимир Расате|Владимир-Расате,]] кој се обидел да го врати тенгризмот, традиционалната религија во земјата од 681 година. Откако Владимир-Расате бил Советен од неговиот татко во 893 година, собрал Народен совет во [[Велики Преслав|Преслав]] за да ги легитимира промените.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref><ref>Runciman, pp. 134-136</ref> Бидејќи прашањата што требале да се разговараат биле од големо значење за целата земја, било потребно присуство и одобрување на вишото и пониското благородништво, свештенството и претставниците на сите провинции.<ref name="zl257">Zlatarski, p. 257</ref> Во средновековните извори нема директно спомнување на Советот. Најдеталниот опис на настаните што довел до падот на Владимир-Расате доаѓа од бенедиктинскиот игумен [[Регино од Прум]] во неговото дело ''Хроникон'':<ref>LIBI, vol. II, [http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_306.html pp. 306]-[http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_307.html 307]</ref>{{Цитатник|...Кнезот на тој народ [Борис I], како што велат, откако го прифатил благословот на Крштевањето, покажал такво совршенство, што дење му се јавувал на својот народ во царски облеки, а ноќе облеан во сурова облека влегол тајно во црквата и лежејќи на подот од храмот, времето го поминувал во молитва, ставајќи само вреќa на подот. Наскоро го напуштил земното царство и откако на своето место како кнез го поставил својот најстар син [Владимир], тој се ишишал, ја зел облеката на светиот подвиг и се замонашил, посветувајќи го својот ден и ноќ на добротворни цели, бдение и молитви. Во меѓувреме, неговиот син кого го постави за принц и кој бил многу помалку ревносен и активен од неговиот татко, почнал да ограбува и да го поминува своето време во пиење, гозби и разврат и со сите средства да го врати својот новокрстен народ назад во пагански ритуали. Кога дознал дека татко му, разгорен од силен гнев, ја соблекол монашката облека, повторно го облекол војничкиот појас, ја облекол царската облека и кога ги зел богобојазливите, тргнал против својот син. Набргу без многу мака го фатил, му ги извадил очите и го испратил во затвор. Потоа „ја собра целата своја империја“ и за принц го поставил својот помлад син [Симеон I] и му се заканил пред сите со иста казна доколку го предаде вистинското христијанство. Откако така го договорил, го соблекол појасот, ја облекол светата монашка облека и кога отишол во манастир, остатокот од сегашниот живот го поминал во свет аскетизам.}}Во историографијата од XIX век овие единствени податоци на Регино за бугарските настани биле примани со повеќе или помалку отворен сомнеж, бидејќи нивната веродостојност не можела да се провери. Зачуваните византиски и средновековни словенски извори (со исклучок на т.н. „''Чудата на свети Георги и Бугарите''“) многу нејасно зборуваат или воопшто не го спомнуваат симнувањето на Владимир и доаѓањето на престолот на Симеон. Со оглед на овие околности, разбирливо е зошто изразот на Регино „свикувајќи го целото свое царство“ првично не го привлекол вниманието на истражувачите. Сепак, треба да се забележи дека во првиот дел од своите „''Писма за историјата на Србите и Бугарите''“, објавени во списанието „Московска беседа“ во 1854–1855 година, [[Александар Фјодорович Гилфердинг|Александар Гилфердинг]] (1831–1872) прв ја изнел идејата дека германскиот хроничар под ова подразбирал токму свикување на собор. Во неговиот слободен превод зборовите на Регино гласат: „потоа, свикувајќи собор од целата своја држава, го поставил за владетел својот помлад син.“ Во 1925 година бугарскиот историчар [[Васил Златарски]] ја развил тезата дека изразот ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) во хрониката на Регино од Прум се однесува на свикување народен собор во Преслав во 893 година. Според неговата реконструкција, на овој собор биле симнати од власт Владимир-Расате и неговите приврзаници, Симеон бил поставен за владетел, престолнината била пренесена од Плиска во Преслав, а словенскиот јазик бил прогласен за официјален јазик во државата и црквата. Тезата на Златарски била дополнително разработена во неговата '''„'''''Историја на бугарската држава во средниот век'''''“''' (1927) и стекнала широко прифаќање во бугарската и странската историографија. Нејзината популаризација била поврзана и со прославите по повод илјадагодишнината од Симеоновата епоха во 1929 година. Подоцна неговите ставови биле прифатени и од историчари како Стивен Рансиман и Григориј Александрович Иљински. Од втората половина на XX век дел од истражувачите започнале критички да ја преиспитуваат оваа реконструкција. [[Петар Мутафчиев]] уште рано предупредил дека нема сигурни докази оти токму на соборот било одлучено воведувањето на словенскиот јазик како официјален јазик на државата и црквата. Современи автори, меѓу кои и Димитар Поливјани, сметаат дека повеќето одлуки што традиционално му се припишуваат на Преславскиот собор не можат сигурно да се потврдат од изворите и дека најверојатно не претставувале едновремени акти донесени на едно собрание. Според ова гледиште, Преславскиот собор во голема мера претставува историографска реконструкција изградена врз ограничени и посредни сведоштва. Треба да се има предвид дека за [[Франки|Франките]] во IX век казната со ослепување не претставувала варварски чин на самоволие, туку законска привилегија и јасен израз на легитимната царска власт, преземен од византиската практика. Можно е токму ослепувањето на бугарскиот владетел Владимир од страна на неговиот татко-монах да го привлекло вниманието на Регино. Во историјата на Франкската империја имало повеќе случаи на ослепување припадници на владејачката каролиншка династија, а еден од најпознатите бил случајот со Карломан, помладиот син на западнофранкискиот крал [[Карло Ќелавиот]], кој во 873 година бил ослепен откако го напуштил манастирот и кренал бунт против својот татко. Историчарот Јордан Трифонов своевремено претпоставил дека Регино намерно ја обликувал приказната за ослепувањето на Владимир за да ја претстави како праведна казна, по аналогија со случајот на Карломан. Иако тезата за измисленоста на настанот не може да се докаже, таа укажува на потребата сведоштвото на Регино да се анализира во контекст на неговата хроника и на неговите идеи. Самиот Регино имал лични причини да се интересира за вакви случаи. Како игумен на манастирот Прум, тој се грижел за Хуго, вонбрачен син на кралот Лотар II, кој бил ослепен во 885 година поради обид да го преземе татковото кралство. Судот и пресудата против Хуго биле донесени на собор свикан во Франкфурт, што веројатно дополнително влијаело врз разбирањето на Регино за односот меѓу власта, казната и легитимноста. Во Франкската држава соборите и државните собранија биле важен дел од политичката традиција. Латинскиот израз што Регино го употребил – ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) – наликува токму на терминологијата со која франкските извори ги опишувале државните собори на императорите. Особено блиска паралела се среќава во Моасакската хроника, каде што за соборот свикан од Карло Велики во 813 година се вели дека бил собран „од целото негово кралство или царство“. Поради тоа може да се претпостави дека Регино располагал со некаква информација за настаните од 893 година и во нив препознал сличност со франкските политички традиции. Сепак, не може да се исклучи и можноста дека тој делумно ја преработил и литературно ја обликувал првичната вест за ослепувањето на Владимир, дополнувајќи ја со претстава за собор кој симболизира законитост на власта и согласност меѓу владетелот и неговите поданици. == Одлуки == Според историчарите, Борис I претседавал со советот и биле донесени четири главни одлуки:<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * Принцот Владимир-Расате бил симнат од престолот и на негово место дошол неговиот брат [[Симеон I]]. Симеон, кој требало да биде висок свештеник, па дури и Архиепископ,<ref>Andreev, p. 91</ref><ref>Runciman, p. 137</ref> бил ослободен од неговата монашка заклетва.<ref>Andreev, p. 92</ref> Имало и промена во принципот на сукцесија што му овозможило на братот на монархот да го наследи. Дотогаш само првородениот син на монархот можел да го наследи на престолот. Таа промена ја спомнал Џон Егзарх во своето дело ''Шестоднев''. * Главниот град на Бугарија бил преместен од [[Плиска]] во [[Велики Преслав|Преслав]]. Таа одлука се објаснува со желбата на Борис I да избере престолнина подалеку од Плиска каде сеќавањето на незнабошното минато сè уште било многу силно. Во новата престолнина Симеон би бил опкружен со луѓе лојални на христијанството и на прословенската политика на неговиот татко.<ref>Zlatarski, pp. 258-259</ref> Преслав бил и местото на манастирот Пантелејмон<ref>Runciman, p. 136</ref> каде Борис I се пензионирал и каде што можеби престојувал самиот Симеон. Андреев сугерира дека поставувањето на главниот град во Преслав било симболичен чин на раскинување со паганството.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * [[Византија|Византиското]] свештенство требало да биде протерано од земјата и да се замени со бугарски свештеници. Меѓу новоименуваните бугарски епископи бил и [[Свети Климент Охридски|Св. Климент Охридски]] кој бил испратен во [[Девол (град)|Девол]] во областа [[Кутмичевица]].<ref>Zlatarski, pp. 271-273</ref> * [[Старословенски јазик|Старословенскиот јазик]] требал да го замени [[Грчки јазик|грчкиот]] во литургијата. Така тој станаол официјален јазик на Бугарија. Овој чин бил од големо значење не само за Бугарија туку и за целиот [[Словени|словенски]] свет.<ref>Zlatarski, pp. 261-262</ref> == Значење == Одлуките донесени за време на Преславскиот Совет имале големо влијание врз бугарската историја. Официјалниот статус на старобугарската дал голем поттик за развојот на [[Преславска книжевна школа|Преславската]] и [[Охридска книжевна школа|Охридската книжевна школа]]. Бугарската култура и литература влегла во своето златно доба под власта на новоизбраниот Симеон I и земјата станала културен и духовен центар на [[Словени|словенска Европа]].<ref>Lalkov, pp. 23-25</ref> Отстранувањето на византиското свештенство и грчкиот јазик од литургијата обезбедил Бугарија да се држи настрана од какво било силно или директно византиско влијание во нејзината политика и верски живот.<ref>Zlatarski, p. 284</ref> Реакцијата на Византија била брза. Веднаш во 894 година, царот [[Лав VI Мудриот|Лав VI]] го преселил пазарот на бугарските трговци од [[Цариград|Константинопол]] во [[Солун]], што претставувало тежок удар за бугарските економски интереси.<ref>Zlatarski, pp. 284-287</ref> Ова ја разгорело првата комерцијална војна во Европа,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|title=Selections on Byzantium. Selections from the Chronicle of Ioannes Skylitzes, translated and adapted from B. Flusin and J.-C. Cheynet (2003)|last=Mladjov|first=Ian|archive-url=https://archive.today/20120727064430/http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|archive-date=27 July 2012|accessdate=4 March 2011}}</ref> во која победил Симеон I по одлучувачката [[Битка кај Бугарофигон (896)|битка кај Булгарофигон]]. == Белешки == ^ a: Народниот совет постоел од создавањето на Бугарија и во својата првобитна форма го вклучил целиот „вооружен народ“ предводен од [[болјар]]<nowiki/>ите. Имал повисок авторитет од Хан, што можел да се илустрира со Советот од 766 година кога бил симнат ханот Сабин. Народниот совет почнал да губи важност со централизацијата на земјата под Крум и Омуртаг и особено по христијанизацијата кога монархот се сметал за претставник на Бог на земјата.[3] == Наводи == {{Наводи|25em}} == Извори == * {{Наведена книга|title=The Bulgarian Khans and Tsars|last=Andreev|first=Jordan|last2=Milcho Lalkov|publisher=Abagar|year=1996|isbn=954-427-216-X|location=Veliko Tarnovo|language=bg}} * {{Наведена книга|title=History of Bulgaria electronic edition|last=Bakalov|first=Georgi|last2=Milen Kumanov|publisher=Trud, Sirma|year=2003|isbn=954528613X|location=Sofia|language=bg|chapter=KUTMICHEVITSA (Kutmichinitsa)}} * {{Наведена книга|url=http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_003.html|title=Latin Sources for Bulgarian History (LIBI), volume II|last=Duychev|first=Ivan|last2=collective|publisher=Izdatelstvo na BAN|year=1960|location=Sofia|language=bg, la}} * {{Наведена книга|title=Rulers of Bulgaria|last=Lalkov|first=Milcho|publisher=Kibea|year=1997|isbn=954-474-098-8|chapter=Tsar Simeon the Great (893–927)}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/en/sr/index.html|title=A History of the First Bulgarian Empire|last=Runciman|first=Steven|publisher=[[George Bell & Sons]]|year=1930|location=[[London]]|chapter=The Two Eagles|oclc=832687|author-link=Steven Runciman|chapter-url=http://www.promacedonia.org/en/sr/sr_3_1.htm}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/vz1b/index.html|title=History of the Bulgarian state in the Middle Ages. Volume I. History of the First Bulgarian Empire.|last=Zlatarski|first=Vasil|publisher=Nauka i izkustvo|year=1971|edition=2|location=Sofia|language=bg|oclc=67080314|author-link=Vasil Zlatarski|orig-year=1927}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); III. Nationalization of the Bulgarian State; 5. Internal Policy of Prince Boris I|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_3_5.html}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); IV. Struggle with Byzantium for Political Supremacy; 1. Emperor Simeon and his first war with Byzantium|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_4_1.html}} * [https://www.academia.edu/7084202/%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%90._%D0%A4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8_%D0%B8_%D0%B4%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D1%81%D1%8A%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7_893_%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0._-_%D0%92_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B2_%D1%81%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%BE_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE._%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%BE%D1%82_%D0%A2%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%BF%D0%BE_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D0%B8_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D1%8A%D0%BC_%D0%9F%D1%8A%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D1%8A%D0%BC_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_-_%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_17-19._05._2012_%D0%B3._%D0%A1%D1%8A%D1%81%D1%82._%D0%A2._%D0%A2%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2._%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_2014_229-237 Николов, А., Факти и догадки за събора през 893 година. - В: България в световното културно наследство. Материали от Третата национална конференция по история, археология и културен туризъм "Пътуване към България" - Шумен, 17-19. 05. 2012 г. Съст. Т. Тодоров. Шумен, 2014, 229-237] [[Категорија:Бугарија во 9 век]] [[Категорија:893]] [[Категорија:Велики Преслав]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] 2nuyu8lusmun4xzmtod4181j1nf9bfu 5577915 5577914 2026-06-16T13:39:01Z Buli 2648 /* Позадина и извори */ 5577915 wikitext text/x-wiki '''Народниот совет во Преслав''' ({{Langx|bg|Преславски народен събор}}) се одржал во 893 година. Бил еден од најважните настани во историјата на [[Прво Бугарско Царство|Првата бугарска империја]] и бил камен-темелник на христијанизацијата на Бугарија под кнезот [[Борис I]]. == Позадина и извори == Не постои директен средновековен извор кој експлицитно го спомнува Преславскиот собор. Најважниот современ извор за соборувањето на Владимир-Расате и доаѓањето на власт на Симеон е хрониката на [[Регино од Прум]] (†915), поранешен игумен на манастирот Прум (892–899) во Лотарингија. Меѓутоа, тој не опишува никаков собор во Преслав, поради што, дел од историчарите сметаат дека идејата за голем собoр е реконструкција изведена од подоцнежни толкувања, а не директно потврдена од изворите. Во 889 г., Борис I абдицирал и се повлекол во манастир, а го наследил неговиот најстар син [[Владимир Расате|Владимир-Расате,]] кој се обидел да го врати тенгризмот, традиционалната религија во земјата од 681 година. Откако Владимир-Расате бил Советен од неговиот татко во 893 година, собрал Народен совет во [[Велики Преслав|Преслав]] за да ги легитимира промените.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref><ref>Runciman, pp. 134-136</ref> Бидејќи прашањата што требале да се разговараат биле од големо значење за целата земја, било потребно присуство и одобрување на вишото и пониското благородништво, свештенството и претставниците на сите провинции.<ref name="zl257">Zlatarski, p. 257</ref> Во средновековните извори нема директно спомнување на Советот. Најдеталниот опис на настаните што довел до падот на Владимир-Расате доаѓа од бенедиктинскиот игумен [[Регино од Прум]] во неговото дело ''Хроникон'':<ref>LIBI, vol. II, [http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_306.html pp. 306]-[http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_307.html 307]</ref>{{Цитатник|...Кнезот на тој народ [Борис I], како што велат, откако го прифатил благословот на Крштевањето, покажал такво совршенство, што дење му се јавувал на својот народ во царски облеки, а ноќе облеан во сурова облека влегол тајно во црквата и лежејќи на подот од храмот, времето го поминувал во молитва, ставајќи само вреќa на подот. Наскоро го напуштил земното царство и откако на своето место како кнез го поставил својот најстар син [Владимир], тој се ишишал, ја зел облеката на светиот подвиг и се замонашил, посветувајќи го својот ден и ноќ на добротворни цели, бдение и молитви. Во меѓувреме, неговиот син кого го постави за принц и кој бил многу помалку ревносен и активен од неговиот татко, почнал да ограбува и да го поминува своето време во пиење, гозби и разврат и со сите средства да го врати својот новокрстен народ назад во пагански ритуали. Кога дознал дека татко му, разгорен од силен гнев, ја соблекол монашката облека, повторно го облекол војничкиот појас, ја облекол царската облека и кога ги зел богобојазливите, тргнал против својот син. Набргу без многу мака го фатил, му ги извадил очите и го испратил во затвор. Потоа „ја собра целата своја империја“ и за принц го поставил својот помлад син [Симеон I] и му се заканил пред сите со иста казна доколку го предаде вистинското христијанство. Откако така го договорил, го соблекол појасот, ја облекол светата монашка облека и кога отишол во манастир, остатокот од сегашниот живот го поминал во свет аскетизам.}}Во историографијата од XIX век овие единствени податоци на Регино за бугарските настани биле примани со повеќе или помалку отворен сомнеж, бидејќи нивната веродостојност не можела да се провери. Зачуваните византиски и средновековни словенски извори (со исклучок на т.н. „''Чудата на свети Георги и Бугарите''“) многу нејасно зборуваат или воопшто не го спомнуваат симнувањето на Владимир и доаѓањето на престолот на Симеон. Со оглед на овие околности, разбирливо е зошто изразот на Регино „свикувајќи го целото свое царство“ првично не го привлекол вниманието на истражувачите. Сепак, треба да се забележи дека во првиот дел од своите „''Писма за историјата на Србите и Бугарите''“, објавени во списанието „Московска беседа“ во 1854–1855 година, [[Александар Фјодорович Гилфердинг|Александар Гилфердинг]] (1831–1872) прв ја изнел идејата дека германскиот хроничар под ова подразбирал токму свикување на собор. Во неговиот слободен превод зборовите на Регино гласат: „потоа, свикувајќи собор од целата своја држава, го поставил за владетел својот помлад син.“ Во 1925 година бугарскиот историчар [[Васил Златарски]] ја развил тезата дека изразот ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) во хрониката на Регино од Прум се однесува на свикување народен собор во Преслав во 893 година. Според неговата реконструкција, на овој собор биле симнати од власт Владимир-Расате и неговите приврзаници, Симеон бил поставен за владетел, престолнината била пренесена од Плиска во Преслав, а словенскиот јазик бил прогласен за официјален јазик во државата и црквата. Тезата на Златарски била дополнително разработена во неговата '''„'''''Историја на бугарската држава во средниот век'''''“''' (1927) и стекнала широко прифаќање во бугарската и странската историографија. Нејзината популаризација била поврзана и со прославите по повод илјадагодишнината од Симеоновата епоха во 1929 година. Подоцна неговите ставови биле прифатени и од историчари како Стивен Рансиман и Григориј Александрович Иљински. Од втората половина на XX век дел од истражувачите започнале критички да ја преиспитуваат оваа реконструкција. [[Петар Мутафчиев]] уште рано предупредил дека нема сигурни докази оти токму на соборот било одлучено воведувањето на словенскиот јазик како официјален јазик на државата и црквата. Современи автори, меѓу кои и Димитар Поливјани, сметаат дека повеќето одлуки што традиционално му се припишуваат на Преславскиот собор не можат сигурно да се потврдат од изворите и дека најверојатно не претставувале едновремени акти донесени на едно собрание. Според ова гледиште, Преславскиот собор во голема мера претставува историографска реконструкција изградена врз ограничени и посредни сведоштва. Треба да се има предвид дека за [[Франки|Франките]] во IX век казната со ослепување не претставувала варварски чин на самоволие, туку законска привилегија и јасен израз на легитимната царска власт, преземен од византиската практика. Можно е токму ослепувањето на бугарскиот владетел Владимир од страна на неговиот татко-монах да го привлекло вниманието на Регино. Во историјата на Франкската империја имало повеќе случаи на ослепување припадници на владејачката каролиншка династија, а еден од најпознатите бил случајот со Карломан, помладиот син на западнофранкискиот крал [[Карло Ќелавиот]], кој во 873 година бил ослепен откако го напуштил манастирот и кренал бунт против својот татко. Историчарот Јордан Трифонов своевремено претпоставил дека Регино намерно ја обликувал приказната за ослепувањето на Владимир за да ја претстави како праведна казна, по аналогија со случајот на Карломан. Иако тезата за измисленоста на настанот не може да се докаже, таа укажува на потребата сведоштвото на Регино да се анализира во контекст на неговата хроника и на неговите идеи. Самиот Регино имал лични причини да се интересира за вакви случаи. Како игумен на манастирот Прум, тој се грижел за Хуго, вонбрачен син на кралот Лотар II, кој бил ослепен во 885 година поради обид да го преземе татковото кралство. Судот и пресудата против Хуго биле донесени на собор свикан во Франкфурт, што веројатно дополнително влијаело врз разбирањето на Регино за односот меѓу власта, казната и легитимноста. Во Франкската држава соборите и државните собранија биле важен дел од политичката традиција. Латинскиот израз што Регино го употребил – ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) – наликува токму на терминологијата со која франкските извори ги опишувале државните собори на императорите. Особено блиска паралела се среќава во Моасакската хроника, каде што за соборот свикан од Карло Велики во 813 година се вели дека бил собран „од целото негово кралство или царство“. Поради тоа може да се претпостави дека Регино располагал со некаква информација за настаните од 893 година и во нив препознал сличност со франкските политички традиции. Сепак, не може да се исклучи и можноста дека тој делумно ја преработил и литературно ја обликувал првичната вест за ослепувањето на Владимир, дополнувајќи ја со претстава за собор кој симболизира законитост на власта и согласност меѓу владетелот и неговите поданици. == Одлуки == Според историчарите, Борис I претседавал со советот и биле донесени четири главни одлуки:<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * Принцот Владимир-Расате бил симнат од престолот и на негово место дошол неговиот брат [[Симеон I]]. Симеон, кој требало да биде висок свештеник, па дури и Архиепископ,<ref>Andreev, p. 91</ref><ref>Runciman, p. 137</ref> бил ослободен од неговата монашка заклетва.<ref>Andreev, p. 92</ref> Имало и промена во принципот на сукцесија што му овозможило на братот на монархот да го наследи. Дотогаш само првородениот син на монархот можел да го наследи на престолот. Таа промена ја спомнал Џон Егзарх во своето дело ''Шестоднев''. * Главниот град на Бугарија бил преместен од [[Плиска]] во [[Велики Преслав|Преслав]]. Таа одлука се објаснува со желбата на Борис I да избере престолнина подалеку од Плиска каде сеќавањето на незнабошното минато сè уште било многу силно. Во новата престолнина Симеон би бил опкружен со луѓе лојални на христијанството и на прословенската политика на неговиот татко.<ref>Zlatarski, pp. 258-259</ref> Преслав бил и местото на манастирот Пантелејмон<ref>Runciman, p. 136</ref> каде Борис I се пензионирал и каде што можеби престојувал самиот Симеон. Андреев сугерира дека поставувањето на главниот град во Преслав било симболичен чин на раскинување со паганството.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * [[Византија|Византиското]] свештенство требало да биде протерано од земјата и да се замени со бугарски свештеници. Меѓу новоименуваните бугарски епископи бил и [[Свети Климент Охридски|Св. Климент Охридски]] кој бил испратен во [[Девол (град)|Девол]] во областа [[Кутмичевица]].<ref>Zlatarski, pp. 271-273</ref> * [[Старословенски јазик|Старословенскиот јазик]] требал да го замени [[Грчки јазик|грчкиот]] во литургијата. Така тој станаол официјален јазик на Бугарија. Овој чин бил од големо значење не само за Бугарија туку и за целиот [[Словени|словенски]] свет.<ref>Zlatarski, pp. 261-262</ref> == Значење == Одлуките донесени за време на Преславскиот Совет имале големо влијание врз бугарската историја. Официјалниот статус на старобугарската дал голем поттик за развојот на [[Преславска книжевна школа|Преславската]] и [[Охридска книжевна школа|Охридската книжевна школа]]. Бугарската култура и литература влегла во своето златно доба под власта на новоизбраниот Симеон I и земјата станала културен и духовен центар на [[Словени|словенска Европа]].<ref>Lalkov, pp. 23-25</ref> Отстранувањето на византиското свештенство и грчкиот јазик од литургијата обезбедил Бугарија да се држи настрана од какво било силно или директно византиско влијание во нејзината политика и верски живот.<ref>Zlatarski, p. 284</ref> Реакцијата на Византија била брза. Веднаш во 894 година, царот [[Лав VI Мудриот|Лав VI]] го преселил пазарот на бугарските трговци од [[Цариград|Константинопол]] во [[Солун]], што претставувало тежок удар за бугарските економски интереси.<ref>Zlatarski, pp. 284-287</ref> Ова ја разгорело првата комерцијална војна во Европа,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|title=Selections on Byzantium. Selections from the Chronicle of Ioannes Skylitzes, translated and adapted from B. Flusin and J.-C. Cheynet (2003)|last=Mladjov|first=Ian|archive-url=https://archive.today/20120727064430/http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|archive-date=27 July 2012|accessdate=4 March 2011}}</ref> во која победил Симеон I по одлучувачката [[Битка кај Бугарофигон (896)|битка кај Булгарофигон]]. == Белешки == ^ a: Народниот совет постоел од создавањето на Бугарија и во својата првобитна форма го вклучил целиот „вооружен народ“ предводен од [[болјар]]<nowiki/>ите. Имал повисок авторитет од Хан, што можел да се илустрира со Советот од 766 година кога бил симнат ханот Сабин. Народниот совет почнал да губи важност со централизацијата на земјата под Крум и Омуртаг и особено по христијанизацијата кога монархот се сметал за претставник на Бог на земјата.[3] == Наводи == {{Наводи|25em}} == Извори == * {{Наведена книга|title=The Bulgarian Khans and Tsars|last=Andreev|first=Jordan|last2=Milcho Lalkov|publisher=Abagar|year=1996|isbn=954-427-216-X|location=Veliko Tarnovo|language=bg}} * {{Наведена книга|title=History of Bulgaria electronic edition|last=Bakalov|first=Georgi|last2=Milen Kumanov|publisher=Trud, Sirma|year=2003|isbn=954528613X|location=Sofia|language=bg|chapter=KUTMICHEVITSA (Kutmichinitsa)}} * {{Наведена книга|url=http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_003.html|title=Latin Sources for Bulgarian History (LIBI), volume II|last=Duychev|first=Ivan|last2=collective|publisher=Izdatelstvo na BAN|year=1960|location=Sofia|language=bg, la}} * {{Наведена книга|title=Rulers of Bulgaria|last=Lalkov|first=Milcho|publisher=Kibea|year=1997|isbn=954-474-098-8|chapter=Tsar Simeon the Great (893–927)}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/en/sr/index.html|title=A History of the First Bulgarian Empire|last=Runciman|first=Steven|publisher=[[George Bell & Sons]]|year=1930|location=[[London]]|chapter=The Two Eagles|oclc=832687|author-link=Steven Runciman|chapter-url=http://www.promacedonia.org/en/sr/sr_3_1.htm}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/vz1b/index.html|title=History of the Bulgarian state in the Middle Ages. Volume I. History of the First Bulgarian Empire.|last=Zlatarski|first=Vasil|publisher=Nauka i izkustvo|year=1971|edition=2|location=Sofia|language=bg|oclc=67080314|author-link=Vasil Zlatarski|orig-year=1927}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); III. Nationalization of the Bulgarian State; 5. Internal Policy of Prince Boris I|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_3_5.html}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); IV. Struggle with Byzantium for Political Supremacy; 1. Emperor Simeon and his first war with Byzantium|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_4_1.html}} * [https://www.academia.edu/7084202/%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%90._%D0%A4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8_%D0%B8_%D0%B4%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D1%81%D1%8A%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7_893_%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0._-_%D0%92_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B2_%D1%81%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%BE_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE._%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%BE%D1%82_%D0%A2%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%BF%D0%BE_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D0%B8_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D1%8A%D0%BC_%D0%9F%D1%8A%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D1%8A%D0%BC_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_-_%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_17-19._05._2012_%D0%B3._%D0%A1%D1%8A%D1%81%D1%82._%D0%A2._%D0%A2%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2._%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_2014_229-237 Николов, А., Факти и догадки за събора през 893 година. - В: България в световното културно наследство. Материали от Третата национална конференция по история, археология и културен туризъм "Пътуване към България" - Шумен, 17-19. 05. 2012 г. Съст. Т. Тодоров. Шумен, 2014, 229-237] [[Категорија:Бугарија во 9 век]] [[Категорија:893]] [[Категорија:Велики Преслав]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] eg95ra2vh5ex130yq8dvqb39qxmaa3p 5577959 5577915 2026-06-16T16:39:16Z Andrew012p 85224 /* Позадина и извори */ Позадина е дијалект. 5577959 wikitext text/x-wiki '''Народниот совет во Преслав''' ({{Langx|bg|Преславски народен събор}}) се одржал во 893 година. Бил еден од најважните настани во историјата на [[Прво Бугарско Царство|Првата бугарска империја]] и бил камен-темелник на христијанизацијата на Бугарија под кнезот [[Борис I]]. == Заднина и извори == Не постои директен средновековен извор кој експлицитно го спомнува Преславскиот собор. Најважниот современ извор за соборувањето на Владимир-Расате и доаѓањето на власт на Симеон е хрониката на [[Регино од Прум]] (†915), поранешен игумен на манастирот Прум (892–899) во Лотарингија. Меѓутоа, тој не опишува никаков собор во Преслав, поради што, дел од историчарите сметаат дека идејата за голем собoр е реконструкција изведена од подоцнежни толкувања, а не директно потврдена од изворите. Во 889 г., Борис I абдицирал и се повлекол во манастир, а го наследил неговиот најстар син [[Владимир Расате|Владимир-Расате,]] кој се обидел да го врати тенгризмот, традиционалната религија во земјата од 681 година. Откако Владимир-Расате бил Советен од неговиот татко во 893 година, собрал Народен совет во [[Велики Преслав|Преслав]] за да ги легитимира промените.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref><ref>Runciman, pp. 134-136</ref> Бидејќи прашањата што требале да се разговараат биле од големо значење за целата земја, било потребно присуство и одобрување на вишото и пониското благородништво, свештенството и претставниците на сите провинции.<ref name="zl257">Zlatarski, p. 257</ref> Во средновековните извори нема директно спомнување на Советот. Најдеталниот опис на настаните што довел до падот на Владимир-Расате доаѓа од бенедиктинскиот игумен [[Регино од Прум]] во неговото дело ''Хроникон'':<ref>LIBI, vol. II, [http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_306.html pp. 306]-[http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_307.html 307]</ref>{{Цитатник|...Кнезот на тој народ [Борис I], како што велат, откако го прифатил благословот на Крштевањето, покажал такво совршенство, што дење му се јавувал на својот народ во царски облеки, а ноќе облеан во сурова облека влегол тајно во црквата и лежејќи на подот од храмот, времето го поминувал во молитва, ставајќи само вреќa на подот. Наскоро го напуштил земното царство и откако на своето место како кнез го поставил својот најстар син [Владимир], тој се ишишал, ја зел облеката на светиот подвиг и се замонашил, посветувајќи го својот ден и ноќ на добротворни цели, бдение и молитви. Во меѓувреме, неговиот син кого го постави за принц и кој бил многу помалку ревносен и активен од неговиот татко, почнал да ограбува и да го поминува своето време во пиење, гозби и разврат и со сите средства да го врати својот новокрстен народ назад во пагански ритуали. Кога дознал дека татко му, разгорен од силен гнев, ја соблекол монашката облека, повторно го облекол војничкиот појас, ја облекол царската облека и кога ги зел богобојазливите, тргнал против својот син. Набргу без многу мака го фатил, му ги извадил очите и го испратил во затвор. Потоа „ја собра целата своја империја“ и за принц го поставил својот помлад син [Симеон I] и му се заканил пред сите со иста казна доколку го предаде вистинското христијанство. Откако така го договорил, го соблекол појасот, ја облекол светата монашка облека и кога отишол во манастир, остатокот од сегашниот живот го поминал во свет аскетизам.}}Во историографијата од XIX век овие единствени податоци на Регино за бугарските настани биле примани со повеќе или помалку отворен сомнеж, бидејќи нивната веродостојност не можела да се провери. Зачуваните византиски и средновековни словенски извори (со исклучок на т.н. „''Чудата на свети Георги и Бугарите''“) многу нејасно зборуваат или воопшто не го спомнуваат симнувањето на Владимир и доаѓањето на престолот на Симеон. Со оглед на овие околности, разбирливо е зошто изразот на Регино „свикувајќи го целото свое царство“ првично не го привлекол вниманието на истражувачите. Сепак, треба да се забележи дека во првиот дел од своите „''Писма за историјата на Србите и Бугарите''“, објавени во списанието „Московска беседа“ во 1854–1855 година, [[Александар Фјодорович Гилфердинг|Александар Гилфердинг]] (1831–1872) прв ја изнел идејата дека германскиот хроничар под ова подразбирал токму свикување на собор. Во неговиот слободен превод зборовите на Регино гласат: „потоа, свикувајќи собор од целата своја држава, го поставил за владетел својот помлад син.“ Во 1925 година бугарскиот историчар [[Васил Златарски]] ја развил тезата дека изразот ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) во хрониката на Регино од Прум се однесува на свикување народен собор во Преслав во 893 година. Според неговата реконструкција, на овој собор биле симнати од власт Владимир-Расате и неговите приврзаници, Симеон бил поставен за владетел, престолнината била пренесена од Плиска во Преслав, а словенскиот јазик бил прогласен за официјален јазик во државата и црквата. Тезата на Златарски била дополнително разработена во неговата '''„'''''Историја на бугарската држава во средниот век'''''“''' (1927) и стекнала широко прифаќање во бугарската и странската историографија. Нејзината популаризација била поврзана и со прославите по повод илјадагодишнината од Симеоновата епоха во 1929 година. Подоцна неговите ставови биле прифатени и од историчари како Стивен Рансиман и Григориј Александрович Иљински. Од втората половина на XX век дел од истражувачите започнале критички да ја преиспитуваат оваа реконструкција. [[Петар Мутафчиев]] уште рано предупредил дека нема сигурни докази оти токму на соборот било одлучено воведувањето на словенскиот јазик како официјален јазик на државата и црквата. Современи автори, меѓу кои и Димитар Поливјани, сметаат дека повеќето одлуки што традиционално му се припишуваат на Преславскиот собор не можат сигурно да се потврдат од изворите и дека најверојатно не претставувале едновремени акти донесени на едно собрание. Според ова гледиште, Преславскиот собор во голема мера претставува историографска реконструкција изградена врз ограничени и посредни сведоштва. Треба да се има предвид дека за [[Франки|Франките]] во IX век казната со ослепување не претставувала варварски чин на самоволие, туку законска привилегија и јасен израз на легитимната царска власт, преземен од византиската практика. Можно е токму ослепувањето на бугарскиот владетел Владимир од страна на неговиот татко-монах да го привлекло вниманието на Регино. Во историјата на Франкската империја имало повеќе случаи на ослепување припадници на владејачката каролиншка династија, а еден од најпознатите бил случајот со Карломан, помладиот син на западнофранкискиот крал [[Карло Ќелавиот]], кој во 873 година бил ослепен откако го напуштил манастирот и кренал бунт против својот татко. Историчарот Јордан Трифонов своевремено претпоставил дека Регино намерно ја обликувал приказната за ослепувањето на Владимир за да ја претстави како праведна казна, по аналогија со случајот на Карломан. Иако тезата за измисленоста на настанот не може да се докаже, таа укажува на потребата сведоштвото на Регино да се анализира во контекст на неговата хроника и на неговите идеи. Самиот Регино имал лични причини да се интересира за вакви случаи. Како игумен на манастирот Прум, тој се грижел за Хуго, вонбрачен син на кралот Лотар II, кој бил ослепен во 885 година поради обид да го преземе татковото кралство. Судот и пресудата против Хуго биле донесени на собор свикан во Франкфурт, што веројатно дополнително влијаело врз разбирањето на Регино за односот меѓу власта, казната и легитимноста. Во Франкската држава соборите и државните собранија биле важен дел од политичката традиција. Латинскиот израз што Регино го употребил – ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) – наликува токму на терминологијата со која франкските извори ги опишувале државните собори на императорите. Особено блиска паралела се среќава во Моасакската хроника, каде што за соборот свикан од Карло Велики во 813 година се вели дека бил собран „од целото негово кралство или царство“. Поради тоа може да се претпостави дека Регино располагал со некаква информација за настаните од 893 година и во нив препознал сличност со франкските политички традиции. Сепак, не може да се исклучи и можноста дека тој делумно ја преработил и литературно ја обликувал првичната вест за ослепувањето на Владимир, дополнувајќи ја со претстава за собор кој симболизира законитост на власта и согласност меѓу владетелот и неговите поданици. == Одлуки == Според историчарите, Борис I претседавал со советот и биле донесени четири главни одлуки:<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * Принцот Владимир-Расате бил симнат од престолот и на негово место дошол неговиот брат [[Симеон I]]. Симеон, кој требало да биде висок свештеник, па дури и Архиепископ,<ref>Andreev, p. 91</ref><ref>Runciman, p. 137</ref> бил ослободен од неговата монашка заклетва.<ref>Andreev, p. 92</ref> Имало и промена во принципот на сукцесија што му овозможило на братот на монархот да го наследи. Дотогаш само првородениот син на монархот можел да го наследи на престолот. Таа промена ја спомнал Џон Егзарх во своето дело ''Шестоднев''. * Главниот град на Бугарија бил преместен од [[Плиска]] во [[Велики Преслав|Преслав]]. Таа одлука се објаснува со желбата на Борис I да избере престолнина подалеку од Плиска каде сеќавањето на незнабошното минато сè уште било многу силно. Во новата престолнина Симеон би бил опкружен со луѓе лојални на христијанството и на прословенската политика на неговиот татко.<ref>Zlatarski, pp. 258-259</ref> Преслав бил и местото на манастирот Пантелејмон<ref>Runciman, p. 136</ref> каде Борис I се пензионирал и каде што можеби престојувал самиот Симеон. Андреев сугерира дека поставувањето на главниот град во Преслав било симболичен чин на раскинување со паганството.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * [[Византија|Византиското]] свештенство требало да биде протерано од земјата и да се замени со бугарски свештеници. Меѓу новоименуваните бугарски епископи бил и [[Свети Климент Охридски|Св. Климент Охридски]] кој бил испратен во [[Девол (град)|Девол]] во областа [[Кутмичевица]].<ref>Zlatarski, pp. 271-273</ref> * [[Старословенски јазик|Старословенскиот јазик]] требал да го замени [[Грчки јазик|грчкиот]] во литургијата. Така тој станаол официјален јазик на Бугарија. Овој чин бил од големо значење не само за Бугарија туку и за целиот [[Словени|словенски]] свет.<ref>Zlatarski, pp. 261-262</ref> == Значење == Одлуките донесени за време на Преславскиот Совет имале големо влијание врз бугарската историја. Официјалниот статус на старобугарската дал голем поттик за развојот на [[Преславска книжевна школа|Преславската]] и [[Охридска книжевна школа|Охридската книжевна школа]]. Бугарската култура и литература влегла во своето златно доба под власта на новоизбраниот Симеон I и земјата станала културен и духовен центар на [[Словени|словенска Европа]].<ref>Lalkov, pp. 23-25</ref> Отстранувањето на византиското свештенство и грчкиот јазик од литургијата обезбедил Бугарија да се држи настрана од какво било силно или директно византиско влијание во нејзината политика и верски живот.<ref>Zlatarski, p. 284</ref> Реакцијата на Византија била брза. Веднаш во 894 година, царот [[Лав VI Мудриот|Лав VI]] го преселил пазарот на бугарските трговци од [[Цариград|Константинопол]] во [[Солун]], што претставувало тежок удар за бугарските економски интереси.<ref>Zlatarski, pp. 284-287</ref> Ова ја разгорело првата комерцијална војна во Европа,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|title=Selections on Byzantium. Selections from the Chronicle of Ioannes Skylitzes, translated and adapted from B. Flusin and J.-C. Cheynet (2003)|last=Mladjov|first=Ian|archive-url=https://archive.today/20120727064430/http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|archive-date=27 July 2012|accessdate=4 March 2011}}</ref> во која победил Симеон I по одлучувачката [[Битка кај Бугарофигон (896)|битка кај Булгарофигон]]. == Белешки == ^ a: Народниот совет постоел од создавањето на Бугарија и во својата првобитна форма го вклучил целиот „вооружен народ“ предводен од [[болјар]]<nowiki/>ите. Имал повисок авторитет од Хан, што можел да се илустрира со Советот од 766 година кога бил симнат ханот Сабин. Народниот совет почнал да губи важност со централизацијата на земјата под Крум и Омуртаг и особено по христијанизацијата кога монархот се сметал за претставник на Бог на земјата.[3] == Наводи == {{Наводи|25em}} == Извори == * {{Наведена книга|title=The Bulgarian Khans and Tsars|last=Andreev|first=Jordan|last2=Milcho Lalkov|publisher=Abagar|year=1996|isbn=954-427-216-X|location=Veliko Tarnovo|language=bg}} * {{Наведена книга|title=History of Bulgaria electronic edition|last=Bakalov|first=Georgi|last2=Milen Kumanov|publisher=Trud, Sirma|year=2003|isbn=954528613X|location=Sofia|language=bg|chapter=KUTMICHEVITSA (Kutmichinitsa)}} * {{Наведена книга|url=http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_003.html|title=Latin Sources for Bulgarian History (LIBI), volume II|last=Duychev|first=Ivan|last2=collective|publisher=Izdatelstvo na BAN|year=1960|location=Sofia|language=bg, la}} * {{Наведена книга|title=Rulers of Bulgaria|last=Lalkov|first=Milcho|publisher=Kibea|year=1997|isbn=954-474-098-8|chapter=Tsar Simeon the Great (893–927)}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/en/sr/index.html|title=A History of the First Bulgarian Empire|last=Runciman|first=Steven|publisher=[[George Bell & Sons]]|year=1930|location=[[London]]|chapter=The Two Eagles|oclc=832687|author-link=Steven Runciman|chapter-url=http://www.promacedonia.org/en/sr/sr_3_1.htm}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/vz1b/index.html|title=History of the Bulgarian state in the Middle Ages. Volume I. History of the First Bulgarian Empire.|last=Zlatarski|first=Vasil|publisher=Nauka i izkustvo|year=1971|edition=2|location=Sofia|language=bg|oclc=67080314|author-link=Vasil Zlatarski|orig-year=1927}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); III. Nationalization of the Bulgarian State; 5. Internal Policy of Prince Boris I|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_3_5.html}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); IV. Struggle with Byzantium for Political Supremacy; 1. Emperor Simeon and his first war with Byzantium|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_4_1.html}} * [https://www.academia.edu/7084202/%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%90._%D0%A4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8_%D0%B8_%D0%B4%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D1%81%D1%8A%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7_893_%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0._-_%D0%92_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B2_%D1%81%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%BE_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE._%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%BE%D1%82_%D0%A2%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%BF%D0%BE_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D0%B8_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D1%8A%D0%BC_%D0%9F%D1%8A%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D1%8A%D0%BC_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_-_%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_17-19._05._2012_%D0%B3._%D0%A1%D1%8A%D1%81%D1%82._%D0%A2._%D0%A2%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2._%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_2014_229-237 Николов, А., Факти и догадки за събора през 893 година. - В: България в световното културно наследство. Материали от Третата национална конференция по история, археология и културен туризъм "Пътуване към България" - Шумен, 17-19. 05. 2012 г. Съст. Т. Тодоров. Шумен, 2014, 229-237] [[Категорија:Бугарија во 9 век]] [[Категорија:893]] [[Категорија:Велики Преслав]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] j5rwe43l399q6yvkfpbq7p15pu5kox3 5578036 5577959 2026-06-16T22:24:28Z Buli 2648 /* Заднина и извори */ 5578036 wikitext text/x-wiki '''Народниот совет во Преслав''' ({{Langx|bg|Преславски народен събор}}) се одржал во 893 година. Бил еден од најважните настани во историјата на [[Прво Бугарско Царство|Првата бугарска империја]] и бил камен-темелник на христијанизацијата на Бугарија под кнезот [[Борис I]]. == Заднина и извори == Не постои директен средновековен извор кој експлицитно го спомнува Преславскиот собор. Најважниот современ извор за соборувањето на Владимир-Расате и доаѓањето на власт на Симеон е хрониката на [[Регино од Прум]] (†915), поранешен игумен на манастирот Прум (892–899) во Лотарингија. Меѓутоа, тој не опишува никаков собор во Преслав, поради што, дел од историчарите сметаат дека идејата за голем собoр е реконструкција изведена од подоцнежни толкувања, а не директно потврдена од изворите. Во 889 г., Борис I абдицирал и се повлекол во манастир, а го наследил неговиот најстар син [[Владимир Расате|Владимир-Расате,]] кој се обидел да го врати тенгризмот, традиционалната религија во земјата од 681 година. Откако Владимир-Расате бил Советен од неговиот татко во 893 година, собрал Народен совет во [[Велики Преслав|Преслав]] за да ги легитимира промените.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref><ref>Runciman, pp. 134-136</ref> Бидејќи прашањата што требале да се разговараат биле од големо значење за целата земја, било потребно присуство и одобрување на вишото и пониското благородништво, свештенството и претставниците на сите провинции.<ref name="zl257">Zlatarski, p. 257</ref> Во средновековните извори нема директно спомнување на Советот. Најдеталниот опис на настаните што довел до падот на Владимир-Расате доаѓа од бенедиктинскиот игумен [[Регино од Прум]] во неговото дело ''Хроникон'':<ref>LIBI, vol. II, [http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_306.html pp. 306]-[http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_307.html 307]</ref>{{Цитатник|...Кнезот на тој народ [Борис I], како што велат, откако го прифатил благословот на Крштевањето, покажал такво совршенство, што дење му се јавувал на својот народ во царски облеки, а ноќе облеан во сурова облека влегол тајно во црквата и лежејќи на подот од храмот, времето го поминувал во молитва, ставајќи само вреќa на подот. Наскоро го напуштил земното царство и откако на своето место како кнез го поставил својот најстар син [Владимир], тој се ишишал, ја зел облеката на светиот подвиг и се замонашил, посветувајќи го својот ден и ноќ на добротворни цели, бдение и молитви. Во меѓувреме, неговиот син кого го постави за принц и кој бил многу помалку ревносен и активен од неговиот татко, почнал да ограбува и да го поминува своето време во пиење, гозби и разврат и со сите средства да го врати својот новокрстен народ назад во пагански ритуали. Кога дознал дека татко му, разгорен од силен гнев, ја соблекол монашката облека, повторно го облекол војничкиот појас, ја облекол царската облека и кога ги зел богобојазливите, тргнал против својот син. Набргу без многу мака го фатил, му ги извадил очите и го испратил во затвор. Потоа „ја собра целата своја империја“ и за принц го поставил својот помлад син [Симеон I] и му се заканил пред сите со иста казна доколку го предаде вистинското христијанство. Откако така го договорил, го соблекол појасот, ја облекол светата монашка облека и кога отишол во манастир, остатокот од сегашниот живот го поминал во свет аскетизам.}}Во историографијата од XIX век овие единствени податоци на Регино за бугарските настани биле примани со повеќе или помалку отворен сомнеж, бидејќи нивната веродостојност не можела да се провери. Зачуваните византиски и средновековни словенски извори (со исклучок на т.н. „''Чудата на свети Георги и Бугарите''“) многу нејасно зборуваат или воопшто не го спомнуваат симнувањето на Владимир и доаѓањето на престолот на Симеон. Со оглед на овие околности, разбирливо е зошто изразот на Регино „свикувајќи го целото свое царство“ првично не го привлекол вниманието на истражувачите. Сепак, треба да се забележи дека во првиот дел од своите „''Писма за историјата на Србите и Бугарите''“, објавени во списанието „Московска беседа“ во 1854–1855 година, [[Александар Фјодорович Гилфердинг|Александар Гилфердинг]] (1831–1872) прв ја изнел идејата дека германскиот хроничар под ова подразбирал токму свикување на собор. Во неговиот слободен превод зборовите на Регино гласат: „потоа, свикувајќи собор од целата своја држава, го поставил за владетел својот помлад син.“<ref>{{Наведено списание|last=Николов|first=Ангел|date=2013|title=Преславский собор 893 г. в современной историографии|url=https://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/view/1071/951|journal=Orientalia Christiana Cracoviensia|volume=5|pages=13}}</ref> Во 1925 година бугарскиот историчар [[Васил Златарски]] ја развил тезата дека изразот ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) во хрониката на Регино од Прум се однесува на свикување народен собор во Преслав во 893 година. Според неговата реконструкција, на овој собор биле симнати од власт Владимир-Расате и неговите приврзаници, Симеон бил поставен за владетел, престолнината била пренесена од Плиска во Преслав, а словенскиот јазик бил прогласен за официјален јазик во државата и црквата. Тезата на Златарски била дополнително разработена во неговата '''„'''''Историја на бугарската држава во средниот век'''''“''' (1927) и стекнала широко прифаќање во бугарската и странската историографија. Нејзината популаризација била поврзана и со прославите по повод илјадагодишнината од Симеоновата епоха во 1929 година. Подоцна неговите ставови биле прифатени и од историчари како Стивен Рансиман и Григориј Александрович Иљински. Од втората половина на XX век дел од истражувачите започнале критички да ја преиспитуваат оваа реконструкција. [[Петар Мутафчиев]] уште рано предупредил дека нема сигурни докази оти токму на соборот било одлучено воведувањето на словенскиот јазик како официјален јазик на државата и црквата. Современи автори, меѓу кои и Димитар Поливјани, сметаат дека повеќето одлуки што традиционално му се припишуваат на Преславскиот собор не можат сигурно да се потврдат од изворите и дека најверојатно не претставувале едновремени акти донесени на едно собрание. Според ова гледиште, Преславскиот собор во голема мера претставува историографска реконструкција изградена врз ограничени и посредни сведоштва. Треба да се има предвид дека за [[Франки|Франките]] во IX век казната со ослепување не претставувала варварски чин на самоволие, туку законска привилегија и јасен израз на легитимната царска власт, преземен од византиската практика. Можно е токму ослепувањето на бугарскиот владетел Владимир од страна на неговиот татко-монах да го привлекло вниманието на Регино. Во историјата на Франкската империја имало повеќе случаи на ослепување припадници на владејачката каролиншка династија, а еден од најпознатите бил случајот со Карломан, помладиот син на западнофранкискиот крал [[Карло Ќелавиот]], кој во 873 година бил ослепен откако го напуштил манастирот и кренал бунт против својот татко. Историчарот Јордан Трифонов своевремено претпоставил дека Регино намерно ја обликувал приказната за ослепувањето на Владимир за да ја претстави како праведна казна, по аналогија со случајот на Карломан. Иако тезата за измисленоста на настанот не може да се докаже, таа укажува на потребата сведоштвото на Регино да се анализира во контекст на неговата хроника и на неговите идеи. Самиот Регино имал лични причини да се интересира за вакви случаи. Како игумен на манастирот Прум, тој се грижел за Хуго, вонбрачен син на кралот Лотар II, кој бил ослепен во 885 година поради обид да го преземе татковото кралство. Судот и пресудата против Хуго биле донесени на собор свикан во Франкфурт, што веројатно дополнително влијаело врз разбирањето на Регино за односот меѓу власта, казната и легитимноста. Во Франкската држава соборите и државните собранија биле важен дел од политичката традиција. Латинскиот израз што Регино го употребил – ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) – наликува токму на терминологијата со која франкските извори ги опишувале државните собори на императорите. Особено блиска паралела се среќава во Моасакската хроника, каде што за соборот свикан од Карло Велики во 813 година се вели дека бил собран „од целото негово кралство или царство“.<ref>{{Наведено списание|last=Николов|first=Ангел|date=2013|title=Преславский собор 893 г. в современной историографии|url=https://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/view/1071/951|journal=Orientalia Christiana Cracoviensia|volume=5|pages=21}}</ref> Поради тоа може да се претпостави дека Регино располагал со некаква информација за настаните од 893 година и во нив препознал сличност со франкските политички традиции. Сепак, не може да се исклучи и можноста дека тој делумно ја преработил и литературно ја обликувал првичната вест за ослепувањето на Владимир, дополнувајќи ја со претстава за собор кој симболизира законитост на власта и согласност меѓу владетелот и неговите поданици. == Одлуки == Според историчарите, Борис I претседавал со советот и биле донесени четири главни одлуки:<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * Принцот Владимир-Расате бил симнат од престолот и на негово место дошол неговиот брат [[Симеон I]]. Симеон, кој требало да биде висок свештеник, па дури и Архиепископ,<ref>Andreev, p. 91</ref><ref>Runciman, p. 137</ref> бил ослободен од неговата монашка заклетва.<ref>Andreev, p. 92</ref> Имало и промена во принципот на сукцесија што му овозможило на братот на монархот да го наследи. Дотогаш само првородениот син на монархот можел да го наследи на престолот. Таа промена ја спомнал Џон Егзарх во своето дело ''Шестоднев''. * Главниот град на Бугарија бил преместен од [[Плиска]] во [[Велики Преслав|Преслав]]. Таа одлука се објаснува со желбата на Борис I да избере престолнина подалеку од Плиска каде сеќавањето на незнабошното минато сè уште било многу силно. Во новата престолнина Симеон би бил опкружен со луѓе лојални на христијанството и на прословенската политика на неговиот татко.<ref>Zlatarski, pp. 258-259</ref> Преслав бил и местото на манастирот Пантелејмон<ref>Runciman, p. 136</ref> каде Борис I се пензионирал и каде што можеби престојувал самиот Симеон. Андреев сугерира дека поставувањето на главниот град во Преслав било симболичен чин на раскинување со паганството.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * [[Византија|Византиското]] свештенство требало да биде протерано од земјата и да се замени со бугарски свештеници. Меѓу новоименуваните бугарски епископи бил и [[Свети Климент Охридски|Св. Климент Охридски]] кој бил испратен во [[Девол (град)|Девол]] во областа [[Кутмичевица]].<ref>Zlatarski, pp. 271-273</ref> * [[Старословенски јазик|Старословенскиот јазик]] требал да го замени [[Грчки јазик|грчкиот]] во литургијата. Така тој станаол официјален јазик на Бугарија. Овој чин бил од големо значење не само за Бугарија туку и за целиот [[Словени|словенски]] свет.<ref>Zlatarski, pp. 261-262</ref> == Значење == Одлуките донесени за време на Преславскиот Совет имале големо влијание врз бугарската историја. Официјалниот статус на старобугарската дал голем поттик за развојот на [[Преславска книжевна школа|Преславската]] и [[Охридска книжевна школа|Охридската книжевна школа]]. Бугарската култура и литература влегла во своето златно доба под власта на новоизбраниот Симеон I и земјата станала културен и духовен центар на [[Словени|словенска Европа]].<ref>Lalkov, pp. 23-25</ref> Отстранувањето на византиското свештенство и грчкиот јазик од литургијата обезбедил Бугарија да се држи настрана од какво било силно или директно византиско влијание во нејзината политика и верски живот.<ref>Zlatarski, p. 284</ref> Реакцијата на Византија била брза. Веднаш во 894 година, царот [[Лав VI Мудриот|Лав VI]] го преселил пазарот на бугарските трговци од [[Цариград|Константинопол]] во [[Солун]], што претставувало тежок удар за бугарските економски интереси.<ref>Zlatarski, pp. 284-287</ref> Ова ја разгорело првата комерцијална војна во Европа,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|title=Selections on Byzantium. Selections from the Chronicle of Ioannes Skylitzes, translated and adapted from B. Flusin and J.-C. Cheynet (2003)|last=Mladjov|first=Ian|archive-url=https://archive.today/20120727064430/http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|archive-date=27 July 2012|accessdate=4 March 2011}}</ref> во која победил Симеон I по одлучувачката [[Битка кај Бугарофигон (896)|битка кај Булгарофигон]]. == Белешки == ^ a: Народниот совет постоел од создавањето на Бугарија и во својата првобитна форма го вклучил целиот „вооружен народ“ предводен од [[болјар]]<nowiki/>ите. Имал повисок авторитет од Хан, што можел да се илустрира со Советот од 766 година кога бил симнат ханот Сабин. Народниот совет почнал да губи важност со централизацијата на земјата под Крум и Омуртаг и особено по христијанизацијата кога монархот се сметал за претставник на Бог на земјата.[3] == Наводи == {{Наводи|25em}} == Извори == * {{Наведена книга|title=The Bulgarian Khans and Tsars|last=Andreev|first=Jordan|last2=Milcho Lalkov|publisher=Abagar|year=1996|isbn=954-427-216-X|location=Veliko Tarnovo|language=bg}} * {{Наведена книга|title=History of Bulgaria electronic edition|last=Bakalov|first=Georgi|last2=Milen Kumanov|publisher=Trud, Sirma|year=2003|isbn=954528613X|location=Sofia|language=bg|chapter=KUTMICHEVITSA (Kutmichinitsa)}} * {{Наведена книга|url=http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_003.html|title=Latin Sources for Bulgarian History (LIBI), volume II|last=Duychev|first=Ivan|last2=collective|publisher=Izdatelstvo na BAN|year=1960|location=Sofia|language=bg, la}} * {{Наведена книга|title=Rulers of Bulgaria|last=Lalkov|first=Milcho|publisher=Kibea|year=1997|isbn=954-474-098-8|chapter=Tsar Simeon the Great (893–927)}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/en/sr/index.html|title=A History of the First Bulgarian Empire|last=Runciman|first=Steven|publisher=[[George Bell & Sons]]|year=1930|location=[[London]]|chapter=The Two Eagles|oclc=832687|author-link=Steven Runciman|chapter-url=http://www.promacedonia.org/en/sr/sr_3_1.htm}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/vz1b/index.html|title=History of the Bulgarian state in the Middle Ages. Volume I. History of the First Bulgarian Empire.|last=Zlatarski|first=Vasil|publisher=Nauka i izkustvo|year=1971|edition=2|location=Sofia|language=bg|oclc=67080314|author-link=Vasil Zlatarski|orig-year=1927}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); III. Nationalization of the Bulgarian State; 5. Internal Policy of Prince Boris I|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_3_5.html}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); IV. Struggle with Byzantium for Political Supremacy; 1. Emperor Simeon and his first war with Byzantium|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_4_1.html}} * [https://www.academia.edu/7084202/%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%90._%D0%A4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8_%D0%B8_%D0%B4%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D1%81%D1%8A%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7_893_%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0._-_%D0%92_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B2_%D1%81%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%BE_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE._%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%BE%D1%82_%D0%A2%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%BF%D0%BE_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D0%B8_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D1%8A%D0%BC_%D0%9F%D1%8A%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D1%8A%D0%BC_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_-_%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_17-19._05._2012_%D0%B3._%D0%A1%D1%8A%D1%81%D1%82._%D0%A2._%D0%A2%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2._%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_2014_229-237 Николов, А., Факти и догадки за събора през 893 година. - В: България в световното културно наследство. Материали от Третата национална конференция по история, археология и културен туризъм "Пътуване към България" - Шумен, 17-19. 05. 2012 г. Съст. Т. Тодоров. Шумен, 2014, 229-237] [[Категорија:Бугарија во 9 век]] [[Категорија:893]] [[Категорија:Велики Преслав]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] s9ybuaoc5lmnxllong0s5fkcaoymxjy 5578042 5578036 2026-06-16T22:37:16Z Buli 2648 /* Заднина и извори */ 5578042 wikitext text/x-wiki '''Народниот совет во Преслав''' ({{Langx|bg|Преславски народен събор}}) се одржал во 893 година. Бил еден од најважните настани во историјата на [[Прво Бугарско Царство|Првата бугарска империја]] и бил камен-темелник на христијанизацијата на Бугарија под кнезот [[Борис I]]. == Заднина и извори == Не постои директен средновековен извор кој експлицитно го спомнува Преславскиот собор. Најважниот современ извор за соборувањето на Владимир-Расате и доаѓањето на власт на Симеон е хрониката на [[Регино од Прум]] (†915), поранешен игумен на манастирот Прум (892–899) во Лотарингија. Меѓутоа, тој не опишува никаков собор во Преслав, поради што, дел од историчарите сметаат дека идејата за голем собoр е реконструкција изведена од подоцнежни толкувања, а не директно потврдена од изворите. Во 889 г., Борис I абдицирал и се повлекол во манастир, а го наследил неговиот најстар син [[Владимир Расате|Владимир-Расате,]] кој се обидел да го врати тенгризмот, традиционалната религија во земјата од 681 година. Откако Владимир-Расате бил Советен од неговиот татко во 893 година, собрал Народен совет во [[Велики Преслав|Преслав]] за да ги легитимира промените.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref><ref>Runciman, pp. 134-136</ref> Бидејќи прашањата што требале да се разговараат биле од големо значење за целата земја, било потребно присуство и одобрување на вишото и пониското благородништво, свештенството и претставниците на сите провинции.<ref name="zl257">Zlatarski, p. 257</ref> Во средновековните извори нема директно спомнување на Советот. Најдеталниот опис на настаните што довел до падот на Владимир-Расате доаѓа од бенедиктинскиот игумен [[Регино од Прум]] во неговото дело ''Хроникон'':<ref>LIBI, vol. II, [http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_306.html pp. 306]-[http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_307.html 307]</ref>{{Цитатник|...Кнезот на тој народ [Борис I], како што велат, откако го прифатил благословот на Крштевањето, покажал такво совршенство, што дење му се јавувал на својот народ во царски облеки, а ноќе облеан во сурова облека влегол тајно во црквата и лежејќи на подот од храмот, времето го поминувал во молитва, ставајќи само вреќa на подот. Наскоро го напуштил земното царство и откако на своето место како кнез го поставил својот најстар син [Владимир], тој се ишишал, ја зел облеката на светиот подвиг и се замонашил, посветувајќи го својот ден и ноќ на добротворни цели, бдение и молитви. Во меѓувреме, неговиот син кого го постави за принц и кој бил многу помалку ревносен и активен од неговиот татко, почнал да ограбува и да го поминува своето време во пиење, гозби и разврат и со сите средства да го врати својот новокрстен народ назад во пагански ритуали. Кога дознал дека татко му, разгорен од силен гнев, ја соблекол монашката облека, повторно го облекол војничкиот појас, ја облекол царската облека и кога ги зел богобојазливите, тргнал против својот син. Набргу без многу мака го фатил, му ги извадил очите и го испратил во затвор. Потоа „ја собра целата своја империја“ и за принц го поставил својот помлад син [Симеон I] и му се заканил пред сите со иста казна доколку го предаде вистинското христијанство. Откако така го договорил, го соблекол појасот, ја облекол светата монашка облека и кога отишол во манастир, остатокот од сегашниот живот го поминал во свет аскетизам.}}Во историографијата од XIX век овие единствени податоци на Регино за бугарските настани биле примани со повеќе или помалку отворен сомнеж, бидејќи нивната веродостојност не можела да се провери. Зачуваните византиски и средновековни словенски извори (со исклучок на т.н. „''Чудото на свети Георги со Бугаринот''“) многу нејасно зборуваат или воопшто не го спомнуваат симнувањето на Владимир и доаѓањето на престолот на Симеон. Со оглед на овие околности, разбирливо е зошто изразот на Регино „свикувајќи го целото свое царство“ првично не го привлекол вниманието на истражувачите. Сепак, треба да се забележи дека во првиот дел од своите „''Писма за историјата на Србите и Бугарите''“, објавени во списанието „Московска беседа“ во 1854–1855 година, [[Александар Фјодорович Гилфердинг|Александар Гилфердинг]] (1831–1872) прв ја изнел идејата дека германскиот хроничар под ова подразбирал токму свикување на собор. Во неговиот слободен превод зборовите на Регино гласат: „потоа, свикувајќи собор од целата своја држава, го поставил за владетел својот помлад син.“<ref>{{Наведено списание|last=Николов|first=Ангел|date=2013|title=Преславский собор 893 г. в современной историографии|url=https://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/view/1071/951|journal=Orientalia Christiana Cracoviensia|volume=5|pages=13}}</ref> Во 1925 година бугарскиот историчар [[Васил Златарски]] ја развил тезата дека изразот ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) во хрониката на Регино од Прум се однесува на свикување народен собор во Преслав во 893 година. Според неговата реконструкција, на овој собор биле симнати од власт Владимир-Расате и неговите приврзаници, Симеон бил поставен за владетел, престолнината била пренесена од Плиска во Преслав, а словенскиот јазик бил прогласен за официјален јазик во државата и црквата. Тезата на Златарски била дополнително разработена во неговата '''„'''''Историја на бугарската држава во средниот век'''''“''' (1927) и стекнала широко прифаќање во бугарската и странската историографија. Нејзината популаризација била поврзана и со прославите по повод илјадагодишнината од Симеоновата епоха во 1929 година. Подоцна неговите ставови биле прифатени и од историчари како Стивен Рансиман и Григориј Александрович Иљински. Од втората половина на XX век дел од истражувачите започнале критички да ја преиспитуваат оваа реконструкција. [[Петар Мутафчиев]] уште рано предупредил дека нема сигурни докази оти токму на соборот било одлучено воведувањето на словенскиот јазик како официјален јазик на државата и црквата. Современи автори, меѓу кои и Димитар Поливјани, сметаат дека повеќето одлуки што традиционално му се припишуваат на Преславскиот собор не можат сигурно да се потврдат од изворите и дека најверојатно не претставувале едновремени акти донесени на едно собрание. Според ова гледиште, Преславскиот собор во голема мера претставува историографска реконструкција изградена врз ограничени и посредни сведоштва. Треба да се има предвид дека за [[Франки|Франките]] во IX век казната со ослепување не претставувала варварски чин на самоволие, туку законска привилегија и јасен израз на легитимната царска власт, преземен од византиската практика. Можно е токму ослепувањето на бугарскиот владетел Владимир од страна на неговиот татко-монах да го привлекло вниманието на Регино. Во историјата на Франкската империја имало повеќе случаи на ослепување припадници на владејачката каролиншка династија, а еден од најпознатите бил случајот со Карломан, помладиот син на западнофранкискиот крал [[Карло Ќелавиот]], кој во 873 година бил ослепен откако го напуштил манастирот и кренал бунт против својот татко. Историчарот Јордан Трифонов своевремено претпоставил дека Регино намерно ја обликувал приказната за ослепувањето на Владимир за да ја претстави како праведна казна, по аналогија со случајот на Карломан. Иако тезата за измисленоста на настанот не може да се докаже, таа укажува на потребата сведоштвото на Регино да се анализира во контекст на неговата хроника и на неговите идеи. Самиот Регино имал лични причини да се интересира за вакви случаи. Како игумен на манастирот Прум, тој се грижел за Хуго, вонбрачен син на кралот Лотар II, кој бил ослепен во 885 година поради обид да го преземе татковото кралство. Судот и пресудата против Хуго биле донесени на собор свикан во Франкфурт, што веројатно дополнително влијаело врз разбирањето на Регино за односот меѓу власта, казната и легитимноста. Во Франкската држава соборите и државните собранија биле важен дел од политичката традиција. Латинскиот израз што Регино го употребил – ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) – наликува токму на терминологијата со која франкските извори ги опишувале државните собори на императорите. Особено блиска паралела се среќава во Моасакската хроника, каде што за соборот свикан од Карло Велики во 813 година се вели дека бил собран „од целото негово кралство или царство“.<ref>{{Наведено списание|last=Николов|first=Ангел|date=2013|title=Преславский собор 893 г. в современной историографии|url=https://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/view/1071/951|journal=Orientalia Christiana Cracoviensia|volume=5|pages=21}}</ref> Поради тоа може да се претпостави дека Регино располагал со некаква информација за настаните од 893 година и во нив препознал сличност со франкските политички традиции. Сепак, не може да се исклучи и можноста дека тој делумно ја преработил и литературно ја обликувал првичната вест за ослепувањето на Владимир, дополнувајќи ја со претстава за собор кој симболизира законитост на власта и согласност меѓу владетелот и неговите поданици. == Одлуки == Според историчарите, Борис I претседавал со советот и биле донесени четири главни одлуки:<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * Принцот Владимир-Расате бил симнат од престолот и на негово место дошол неговиот брат [[Симеон I]]. Симеон, кој требало да биде висок свештеник, па дури и Архиепископ,<ref>Andreev, p. 91</ref><ref>Runciman, p. 137</ref> бил ослободен од неговата монашка заклетва.<ref>Andreev, p. 92</ref> Имало и промена во принципот на сукцесија што му овозможило на братот на монархот да го наследи. Дотогаш само првородениот син на монархот можел да го наследи на престолот. Таа промена ја спомнал Џон Егзарх во своето дело ''Шестоднев''. * Главниот град на Бугарија бил преместен од [[Плиска]] во [[Велики Преслав|Преслав]]. Таа одлука се објаснува со желбата на Борис I да избере престолнина подалеку од Плиска каде сеќавањето на незнабошното минато сè уште било многу силно. Во новата престолнина Симеон би бил опкружен со луѓе лојални на христијанството и на прословенската политика на неговиот татко.<ref>Zlatarski, pp. 258-259</ref> Преслав бил и местото на манастирот Пантелејмон<ref>Runciman, p. 136</ref> каде Борис I се пензионирал и каде што можеби престојувал самиот Симеон. Андреев сугерира дека поставувањето на главниот град во Преслав било симболичен чин на раскинување со паганството.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * [[Византија|Византиското]] свештенство требало да биде протерано од земјата и да се замени со бугарски свештеници. Меѓу новоименуваните бугарски епископи бил и [[Свети Климент Охридски|Св. Климент Охридски]] кој бил испратен во [[Девол (град)|Девол]] во областа [[Кутмичевица]].<ref>Zlatarski, pp. 271-273</ref> * [[Старословенски јазик|Старословенскиот јазик]] требал да го замени [[Грчки јазик|грчкиот]] во литургијата. Така тој станаол официјален јазик на Бугарија. Овој чин бил од големо значење не само за Бугарија туку и за целиот [[Словени|словенски]] свет.<ref>Zlatarski, pp. 261-262</ref> == Значење == Одлуките донесени за време на Преславскиот Совет имале големо влијание врз бугарската историја. Официјалниот статус на старобугарската дал голем поттик за развојот на [[Преславска книжевна школа|Преславската]] и [[Охридска книжевна школа|Охридската книжевна школа]]. Бугарската култура и литература влегла во своето златно доба под власта на новоизбраниот Симеон I и земјата станала културен и духовен центар на [[Словени|словенска Европа]].<ref>Lalkov, pp. 23-25</ref> Отстранувањето на византиското свештенство и грчкиот јазик од литургијата обезбедил Бугарија да се држи настрана од какво било силно или директно византиско влијание во нејзината политика и верски живот.<ref>Zlatarski, p. 284</ref> Реакцијата на Византија била брза. Веднаш во 894 година, царот [[Лав VI Мудриот|Лав VI]] го преселил пазарот на бугарските трговци од [[Цариград|Константинопол]] во [[Солун]], што претставувало тежок удар за бугарските економски интереси.<ref>Zlatarski, pp. 284-287</ref> Ова ја разгорело првата комерцијална војна во Европа,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|title=Selections on Byzantium. Selections from the Chronicle of Ioannes Skylitzes, translated and adapted from B. Flusin and J.-C. Cheynet (2003)|last=Mladjov|first=Ian|archive-url=https://archive.today/20120727064430/http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|archive-date=27 July 2012|accessdate=4 March 2011}}</ref> во која победил Симеон I по одлучувачката [[Битка кај Бугарофигон (896)|битка кај Булгарофигон]]. == Белешки == ^ a: Народниот совет постоел од создавањето на Бугарија и во својата првобитна форма го вклучил целиот „вооружен народ“ предводен од [[болјар]]<nowiki/>ите. Имал повисок авторитет од Хан, што можел да се илустрира со Советот од 766 година кога бил симнат ханот Сабин. Народниот совет почнал да губи важност со централизацијата на земјата под Крум и Омуртаг и особено по христијанизацијата кога монархот се сметал за претставник на Бог на земјата.[3] == Наводи == {{Наводи|25em}} == Извори == * {{Наведена книга|title=The Bulgarian Khans and Tsars|last=Andreev|first=Jordan|last2=Milcho Lalkov|publisher=Abagar|year=1996|isbn=954-427-216-X|location=Veliko Tarnovo|language=bg}} * {{Наведена книга|title=History of Bulgaria electronic edition|last=Bakalov|first=Georgi|last2=Milen Kumanov|publisher=Trud, Sirma|year=2003|isbn=954528613X|location=Sofia|language=bg|chapter=KUTMICHEVITSA (Kutmichinitsa)}} * {{Наведена книга|url=http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_003.html|title=Latin Sources for Bulgarian History (LIBI), volume II|last=Duychev|first=Ivan|last2=collective|publisher=Izdatelstvo na BAN|year=1960|location=Sofia|language=bg, la}} * {{Наведена книга|title=Rulers of Bulgaria|last=Lalkov|first=Milcho|publisher=Kibea|year=1997|isbn=954-474-098-8|chapter=Tsar Simeon the Great (893–927)}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/en/sr/index.html|title=A History of the First Bulgarian Empire|last=Runciman|first=Steven|publisher=[[George Bell & Sons]]|year=1930|location=[[London]]|chapter=The Two Eagles|oclc=832687|author-link=Steven Runciman|chapter-url=http://www.promacedonia.org/en/sr/sr_3_1.htm}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/vz1b/index.html|title=History of the Bulgarian state in the Middle Ages. Volume I. History of the First Bulgarian Empire.|last=Zlatarski|first=Vasil|publisher=Nauka i izkustvo|year=1971|edition=2|location=Sofia|language=bg|oclc=67080314|author-link=Vasil Zlatarski|orig-year=1927}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); III. Nationalization of the Bulgarian State; 5. Internal Policy of Prince Boris I|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_3_5.html}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); IV. Struggle with Byzantium for Political Supremacy; 1. Emperor Simeon and his first war with Byzantium|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_4_1.html}} * [https://www.academia.edu/7084202/%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%90._%D0%A4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8_%D0%B8_%D0%B4%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D1%81%D1%8A%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7_893_%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0._-_%D0%92_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B2_%D1%81%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%BE_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE._%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%BE%D1%82_%D0%A2%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%BF%D0%BE_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D0%B8_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D1%8A%D0%BC_%D0%9F%D1%8A%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D1%8A%D0%BC_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_-_%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_17-19._05._2012_%D0%B3._%D0%A1%D1%8A%D1%81%D1%82._%D0%A2._%D0%A2%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2._%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_2014_229-237 Николов, А., Факти и догадки за събора през 893 година. - В: България в световното културно наследство. Материали от Третата национална конференция по история, археология и културен туризъм "Пътуване към България" - Шумен, 17-19. 05. 2012 г. Съст. Т. Тодоров. Шумен, 2014, 229-237] [[Категорија:Бугарија во 9 век]] [[Категорија:893]] [[Категорија:Велики Преслав]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] qa37utcqveub8x7mv63z33saxxj9ylc 5578132 5578042 2026-06-17T10:07:45Z Buli 2648 5578132 wikitext text/x-wiki '''Преславскиот собор''' — во историографијата познат и како '''Преславски црковно-народен собор''' — бил собир на бугарското благородништво и црковните великодостојници што според традиционалното толкување се одржал во 893 година во [[Преслав]], тогашната престолнина на [[Првото бугарско царство]]. Соборот вообичаено се поврзува со симнувањето на кнез [[Владимир Расате]] од престолот, изборот на [[Симеон I]] за владетел и со промените во црковната и јазичната политика на државата. Постоењето на ваков собор е широко прифатено во историската наука, но неговиот тек и донесените одлуки не се непосредно засведочени во сочуваните средновековни извори. Главен извор за настаните од 893 година претставува хрониката на [[Регино од Прум]], која не спомнува собор, туку ги опишува дејствијата на кнез Борис I по обидот на Владимир Расате да ја обнови паганската религија. Поради тоа, повеќето детали за соборот се резултат на подоцнежни историографски реконструкции засновани врз анализа на достапните извори и настаните што следеле по 893 година. Во историографијата со Преславскиот собор традиционално се поврзуваат поставувањето на Симеон I за владетел, пренесувањето на престолнината од Плиска во Преслав и зацврстувањето на словенскиот јазик во богослужбата и државниот живот. Меѓутоа, бидејќи сочуваните извори не даваат непосреден опис на самиот собор, степенот до кој овие промени биле резултат на одлуки донесени на еден собор претставува предмет на историографски дебати. == Заднина и извори == Не постои директен средновековен извор кој експлицитно го спомнува Преславскиот собор. Најважниот современ извор за соборувањето на Владимир-Расате и доаѓањето на власт на Симеон е хрониката на [[Регино од Прум]] (†915), поранешен игумен на манастирот Прум (892–899) во Лотарингија. Меѓутоа, тој не опишува никаков собор во Преслав, поради што, дел од историчарите сметаат дека идејата за голем собoр е реконструкција изведена од подоцнежни толкувања, а не директно потврдена од изворите. Во 889 г., Борис I абдицирал и се повлекол во манастир, а го наследил неговиот најстар син [[Владимир Расате|Владимир-Расате,]] кој се обидел да го врати тенгризмот, традиционалната религија во земјата од 681 година. Откако Владимир-Расате бил Советен од неговиот татко во 893 година, собрал Народен совет во [[Велики Преслав|Преслав]] за да ги легитимира промените.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref><ref>Runciman, pp. 134-136</ref> Бидејќи прашањата што требале да се разговараат биле од големо значење за целата земја, било потребно присуство и одобрување на вишото и пониското благородништво, свештенството и претставниците на сите провинции.<ref name="zl257">Zlatarski, p. 257</ref> Во средновековните извори нема директно спомнување на Советот. Најдеталниот опис на настаните што довел до падот на Владимир-Расате доаѓа од бенедиктинскиот игумен [[Регино од Прум]] во неговото дело ''Хроникон'':<ref>LIBI, vol. II, [http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_306.html pp. 306]-[http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_307.html 307]</ref>{{Цитатник|...Кнезот на тој народ [Борис I], како што велат, откако го прифатил благословот на Крштевањето, покажал такво совршенство, што дење му се јавувал на својот народ во царски облеки, а ноќе облеан во сурова облека влегол тајно во црквата и лежејќи на подот од храмот, времето го поминувал во молитва, ставајќи само вреќa на подот. Наскоро го напуштил земното царство и откако на своето место како кнез го поставил својот најстар син [Владимир], тој се ишишал, ја зел облеката на светиот подвиг и се замонашил, посветувајќи го својот ден и ноќ на добротворни цели, бдение и молитви. Во меѓувреме, неговиот син кого го постави за принц и кој бил многу помалку ревносен и активен од неговиот татко, почнал да ограбува и да го поминува своето време во пиење, гозби и разврат и со сите средства да го врати својот новокрстен народ назад во пагански ритуали. Кога дознал дека татко му, разгорен од силен гнев, ја соблекол монашката облека, повторно го облекол војничкиот појас, ја облекол царската облека и кога ги зел богобојазливите, тргнал против својот син. Набргу без многу мака го фатил, му ги извадил очите и го испратил во затвор. Потоа „ја собра целата своја империја“ и за принц го поставил својот помлад син [Симеон I] и му се заканил пред сите со иста казна доколку го предаде вистинското христијанство. Откако така го договорил, го соблекол појасот, ја облекол светата монашка облека и кога отишол во манастир, остатокот од сегашниот живот го поминал во свет аскетизам.}}Во историографијата од XIX век овие единствени податоци на Регино за бугарските настани биле примани со повеќе или помалку отворен сомнеж, бидејќи нивната веродостојност не можела да се провери. Зачуваните византиски и средновековни словенски извори (со исклучок на т.н. „''Чудото на свети Георги со Бугаринот''“) многу нејасно зборуваат или воопшто не го спомнуваат симнувањето на Владимир и доаѓањето на престолот на Симеон. Со оглед на овие околности, разбирливо е зошто изразот на Регино „свикувајќи го целото свое царство“ првично не го привлекол вниманието на истражувачите. Сепак, треба да се забележи дека во првиот дел од своите „''Писма за историјата на Србите и Бугарите''“, објавени во списанието „Московска беседа“ во 1854–1855 година, [[Александар Фјодорович Гилфердинг|Александар Гилфердинг]] (1831–1872) прв ја изнел идејата дека германскиот хроничар под ова подразбирал токму свикување на собор. Во неговиот слободен превод зборовите на Регино гласат: „потоа, свикувајќи собор од целата своја држава, го поставил за владетел својот помлад син.“<ref>{{Наведено списание|last=Николов|first=Ангел|date=2013|title=Преславский собор 893 г. в современной историографии|url=https://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/view/1071/951|journal=Orientalia Christiana Cracoviensia|volume=5|pages=13}}</ref> Во 1925 година бугарскиот историчар [[Васил Златарски]] ја развил тезата дека изразот ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) во хрониката на Регино од Прум се однесува на свикување народен собор во Преслав во 893 година. Според неговата реконструкција, на овој собор биле симнати од власт Владимир-Расате и неговите приврзаници, Симеон бил поставен за владетел, престолнината била пренесена од Плиска во Преслав, а словенскиот јазик бил прогласен за официјален јазик во државата и црквата. Тезата на Златарски била дополнително разработена во неговата '''„'''''Историја на бугарската држава во средниот век'''''“''' (1927) и стекнала широко прифаќање во бугарската и странската историографија. Нејзината популаризација била поврзана и со прославите по повод илјадагодишнината од Симеоновата епоха во 1929 година. Подоцна неговите ставови биле прифатени и од историчари како Стивен Рансиман и Григориј Александрович Иљински. Од втората половина на XX век дел од истражувачите започнале критички да ја преиспитуваат оваа реконструкција. [[Петар Мутафчиев]] уште рано предупредил дека нема сигурни докази оти токму на соборот било одлучено воведувањето на словенскиот јазик како официјален јазик на државата и црквата. Современи автори, меѓу кои и Димитар Поливјани, сметаат дека повеќето одлуки што традиционално му се припишуваат на Преславскиот собор не можат сигурно да се потврдат од изворите и дека најверојатно не претставувале едновремени акти донесени на едно собрание. Според ова гледиште, Преславскиот собор во голема мера претставува историографска реконструкција изградена врз ограничени и посредни сведоштва. Треба да се има предвид дека за [[Франки|Франките]] во IX век казната со ослепување не претставувала варварски чин на самоволие, туку законска привилегија и јасен израз на легитимната царска власт, преземен од византиската практика. Можно е токму ослепувањето на бугарскиот владетел Владимир од страна на неговиот татко-монах да го привлекло вниманието на Регино. Во историјата на Франкската империја имало повеќе случаи на ослепување припадници на владејачката каролиншка династија, а еден од најпознатите бил случајот со Карломан, помладиот син на западнофранкискиот крал [[Карло Ќелавиот]], кој во 873 година бил ослепен откако го напуштил манастирот и кренал бунт против својот татко. Историчарот Јордан Трифонов своевремено претпоставил дека Регино намерно ја обликувал приказната за ослепувањето на Владимир за да ја претстави како праведна казна, по аналогија со случајот на Карломан. Иако тезата за измисленоста на настанот не може да се докаже, таа укажува на потребата сведоштвото на Регино да се анализира во контекст на неговата хроника и на неговите идеи. Самиот Регино имал лични причини да се интересира за вакви случаи. Како игумен на манастирот Прум, тој се грижел за Хуго, вонбрачен син на кралот Лотар II, кој бил ослепен во 885 година поради обид да го преземе татковото кралство. Судот и пресудата против Хуго биле донесени на собор свикан во Франкфурт, што веројатно дополнително влијаело врз разбирањето на Регино за односот меѓу власта, казната и легитимноста. Во Франкската држава соборите и државните собранија биле важен дел од политичката традиција. Латинскиот израз што Регино го употребил – ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) – наликува токму на терминологијата со која франкските извори ги опишувале државните собори на императорите. Особено блиска паралела се среќава во Моасакската хроника, каде што за соборот свикан од Карло Велики во 813 година се вели дека бил собран „од целото негово кралство или царство“.<ref>{{Наведено списание|last=Николов|first=Ангел|date=2013|title=Преславский собор 893 г. в современной историографии|url=https://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/view/1071/951|journal=Orientalia Christiana Cracoviensia|volume=5|pages=21}}</ref> Поради тоа може да се претпостави дека Регино располагал со некаква информација за настаните од 893 година и во нив препознал сличност со франкските политички традиции. Сепак, не може да се исклучи и можноста дека тој делумно ја преработил и литературно ја обликувал првичната вест за ослепувањето на Владимир, дополнувајќи ја со претстава за собор кој симболизира законитост на власта и согласност меѓу владетелот и неговите поданици. == Одлуки == Според историчарите, Борис I претседавал со советот и биле донесени четири главни одлуки:<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * Принцот Владимир-Расате бил симнат од престолот и на негово место дошол неговиот брат [[Симеон I]]. Симеон, кој требало да биде висок свештеник, па дури и Архиепископ,<ref>Andreev, p. 91</ref><ref>Runciman, p. 137</ref> бил ослободен од неговата монашка заклетва.<ref>Andreev, p. 92</ref> Имало и промена во принципот на сукцесија што му овозможило на братот на монархот да го наследи. Дотогаш само првородениот син на монархот можел да го наследи на престолот. Таа промена ја спомнал Џон Егзарх во своето дело ''Шестоднев''. * Главниот град на Бугарија бил преместен од [[Плиска]] во [[Велики Преслав|Преслав]]. Таа одлука се објаснува со желбата на Борис I да избере престолнина подалеку од Плиска каде сеќавањето на незнабошното минато сè уште било многу силно. Во новата престолнина Симеон би бил опкружен со луѓе лојални на христијанството и на прословенската политика на неговиот татко.<ref>Zlatarski, pp. 258-259</ref> Преслав бил и местото на манастирот Пантелејмон<ref>Runciman, p. 136</ref> каде Борис I се пензионирал и каде што можеби престојувал самиот Симеон. Андреев сугерира дека поставувањето на главниот град во Преслав било симболичен чин на раскинување со паганството.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * [[Византија|Византиското]] свештенство требало да биде протерано од земјата и да се замени со бугарски свештеници. Меѓу новоименуваните бугарски епископи бил и [[Свети Климент Охридски|Св. Климент Охридски]] кој бил испратен во [[Девол (град)|Девол]] во областа [[Кутмичевица]].<ref>Zlatarski, pp. 271-273</ref> * [[Старословенски јазик|Старословенскиот јазик]] требал да го замени [[Грчки јазик|грчкиот]] во литургијата. Така тој станаол официјален јазик на Бугарија. Овој чин бил од големо значење не само за Бугарија туку и за целиот [[Словени|словенски]] свет.<ref>Zlatarski, pp. 261-262</ref> == Значење == Одлуките донесени за време на Преславскиот Совет имале големо влијание врз бугарската историја. Официјалниот статус на старобугарската дал голем поттик за развојот на [[Преславска книжевна школа|Преславската]] и [[Охридска книжевна школа|Охридската книжевна школа]]. Бугарската култура и литература влегла во своето златно доба под власта на новоизбраниот Симеон I и земјата станала културен и духовен центар на [[Словени|словенска Европа]].<ref>Lalkov, pp. 23-25</ref> Отстранувањето на византиското свештенство и грчкиот јазик од литургијата обезбедил Бугарија да се држи настрана од какво било силно или директно византиско влијание во нејзината политика и верски живот.<ref>Zlatarski, p. 284</ref> Реакцијата на Византија била брза. Веднаш во 894 година, царот [[Лав VI Мудриот|Лав VI]] го преселил пазарот на бугарските трговци од [[Цариград|Константинопол]] во [[Солун]], што претставувало тежок удар за бугарските економски интереси.<ref>Zlatarski, pp. 284-287</ref> Ова ја разгорело првата комерцијална војна во Европа,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|title=Selections on Byzantium. Selections from the Chronicle of Ioannes Skylitzes, translated and adapted from B. Flusin and J.-C. Cheynet (2003)|last=Mladjov|first=Ian|archive-url=https://archive.today/20120727064430/http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|archive-date=27 July 2012|accessdate=4 March 2011}}</ref> во која победил Симеон I по одлучувачката [[Битка кај Бугарофигон (896)|битка кај Булгарофигон]]. == Белешки == ^ a: Народниот совет постоел од создавањето на Бугарија и во својата првобитна форма го вклучил целиот „вооружен народ“ предводен од [[болјар]]<nowiki/>ите. Имал повисок авторитет од Хан, што можел да се илустрира со Советот од 766 година кога бил симнат ханот Сабин. Народниот совет почнал да губи важност со централизацијата на земјата под Крум и Омуртаг и особено по христијанизацијата кога монархот се сметал за претставник на Бог на земјата.[3] == Наводи == {{Наводи|25em}} == Извори == * {{Наведена книга|title=The Bulgarian Khans and Tsars|last=Andreev|first=Jordan|last2=Milcho Lalkov|publisher=Abagar|year=1996|isbn=954-427-216-X|location=Veliko Tarnovo|language=bg}} * {{Наведена книга|title=History of Bulgaria electronic edition|last=Bakalov|first=Georgi|last2=Milen Kumanov|publisher=Trud, Sirma|year=2003|isbn=954528613X|location=Sofia|language=bg|chapter=KUTMICHEVITSA (Kutmichinitsa)}} * {{Наведена книга|url=http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_003.html|title=Latin Sources for Bulgarian History (LIBI), volume II|last=Duychev|first=Ivan|last2=collective|publisher=Izdatelstvo na BAN|year=1960|location=Sofia|language=bg, la}} * {{Наведена книга|title=Rulers of Bulgaria|last=Lalkov|first=Milcho|publisher=Kibea|year=1997|isbn=954-474-098-8|chapter=Tsar Simeon the Great (893–927)}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/en/sr/index.html|title=A History of the First Bulgarian Empire|last=Runciman|first=Steven|publisher=[[George Bell & Sons]]|year=1930|location=[[London]]|chapter=The Two Eagles|oclc=832687|author-link=Steven Runciman|chapter-url=http://www.promacedonia.org/en/sr/sr_3_1.htm}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/vz1b/index.html|title=History of the Bulgarian state in the Middle Ages. Volume I. History of the First Bulgarian Empire.|last=Zlatarski|first=Vasil|publisher=Nauka i izkustvo|year=1971|edition=2|location=Sofia|language=bg|oclc=67080314|author-link=Vasil Zlatarski|orig-year=1927}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); III. Nationalization of the Bulgarian State; 5. Internal Policy of Prince Boris I|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_3_5.html}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); IV. Struggle with Byzantium for Political Supremacy; 1. Emperor Simeon and his first war with Byzantium|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_4_1.html}} * [https://www.academia.edu/7084202/%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%90._%D0%A4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8_%D0%B8_%D0%B4%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D1%81%D1%8A%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7_893_%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0._-_%D0%92_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B2_%D1%81%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%BE_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE._%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%BE%D1%82_%D0%A2%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%BF%D0%BE_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D0%B8_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D1%8A%D0%BC_%D0%9F%D1%8A%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D1%8A%D0%BC_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_-_%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_17-19._05._2012_%D0%B3._%D0%A1%D1%8A%D1%81%D1%82._%D0%A2._%D0%A2%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2._%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_2014_229-237 Николов, А., Факти и догадки за събора през 893 година. - В: България в световното културно наследство. Материали от Третата национална конференция по история, археология и културен туризъм "Пътуване към България" - Шумен, 17-19. 05. 2012 г. Съст. Т. Тодоров. Шумен, 2014, 229-237] [[Категорија:Бугарија во 9 век]] [[Категорија:893]] [[Категорија:Велики Преслав]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] o9zhc5xwmod73i9no6y0j64lygd2jbq 5578155 5578132 2026-06-17T11:04:32Z Buli 2648 /* Заднина и извори */ 5578155 wikitext text/x-wiki '''Преславскиот собор''' — во историографијата познат и како '''Преславски црковно-народен собор''' — бил собир на бугарското благородништво и црковните великодостојници што според традиционалното толкување се одржал во 893 година во [[Преслав]], тогашната престолнина на [[Првото бугарско царство]]. Соборот вообичаено се поврзува со симнувањето на кнез [[Владимир Расате]] од престолот, изборот на [[Симеон I]] за владетел и со промените во црковната и јазичната политика на државата. Постоењето на ваков собор е широко прифатено во историската наука, но неговиот тек и донесените одлуки не се непосредно засведочени во сочуваните средновековни извори. Главен извор за настаните од 893 година претставува хрониката на [[Регино од Прум]], која не спомнува собор, туку ги опишува дејствијата на кнез Борис I по обидот на Владимир Расате да ја обнови паганската религија. Поради тоа, повеќето детали за соборот се резултат на подоцнежни историографски реконструкции засновани врз анализа на достапните извори и настаните што следеле по 893 година. Во историографијата со Преславскиот собор традиционално се поврзуваат поставувањето на Симеон I за владетел, пренесувањето на престолнината од Плиска во Преслав и зацврстувањето на словенскиот јазик во богослужбата и државниот живот. Меѓутоа, бидејќи сочуваните извори не даваат непосреден опис на самиот собор, степенот до кој овие промени биле резултат на одлуки донесени на еден собор претставува предмет на историографски дебати. == Заднина и извори == Не постои директен средновековен извор кој експлицитно го спомнува Преславскиот собор. Најважниот современ извор за соборувањето на Владимир-Расате и доаѓањето на власт на Симеон е хрониката на [[Регино од Прум]] (†915), поранешен игумен на манастирот Прум (892–899) во Лотарингија. Меѓутоа, тој не опишува никаков собор во Преслав, поради што, дел од историчарите сметаат дека идејата за голем собoр е реконструкција изведена од подоцнежни толкувања, а не директно потврдена од изворите. Во 889 г., Борис I абдицирал и се повлекол во манастир, а го наследил неговиот најстар син [[Владимир Расате|Владимир-Расате,]] кој се обидел да го врати тенгризмот, традиционалната религија во земјата од 681 година. Откако Владимир-Расате бил Советен од неговиот татко во 893 година, собрал Народен совет во [[Велики Преслав|Преслав]] за да ги легитимира промените.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref><ref>Runciman, pp. 134-136</ref> Бидејќи прашањата што требале да се разговараат биле од големо значење за целата земја, било потребно присуство и одобрување на вишото и пониското благородништво, свештенството и претставниците на сите провинции.<ref name="zl257">Zlatarski, p. 257</ref> Во средновековните извори нема директно спомнување на Советот. Најдеталниот опис на настаните што довел до падот на Владимир-Расате доаѓа од бенедиктинскиот игумен [[Регино од Прум]] во неговото дело ''Хроникон'':<ref>LIBI, vol. II, [http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_306.html pp. 306]-[http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_307.html 307]</ref>{{Цитатник|...Се раскажува за владетелот на тој народ [Борис I] дека откако ја примил благодатта на Крштевањето, достигнал такво совршенство, што дење се појавувал пред народот облечен во владетелски одежди, а ноќе, облечен во покајничка облека тајно влегувал во црквата и, прострен на подот на самиот храм, со само власеница под себе, лежел во молитва. Не долго потоа, поттикнат од божествено вдахновение, се откажал од земното царство за вечно да царува на небесата со Христа. Откако на негово место за владетел го поставил својот најстар син [Владимир], и откако го примил монашкиот потстриг, облекувајќи ја облеката на светото подвижништво, станал монах, предавајќи се деноноќно на милосрдие, бдение и молитви. Во меѓувреме, неговиот син, кого го поставил за владетел, далеку отстапувајќи од намерите и делата на својот татко, почнал да врши грабежи, да им се предава на пијанства, гозби и разврат и со сите сили настојувал новопокрстениот народ да го врати кон паганските обичаи. Кога таткото го чул тоа, обземен од голема ревност, ја соблекол светата облека, повторно го опашал воениот појас и, облечен во владетелска облека, со себе собрал богобојазливи луѓе и тргнал против својот син. Наскоро го фатил без поголеми тешкотии, му ги ископал очите и го ставил во затвор. Потоа го собрал целото свое царство и за владетел го поставил помладиот син [Симеон I], заканувајќи се пред сите дека истата судбина ќе го снајде ако во нешто отстапи од вистинското христијанство. Откако го извршил сето тоа, повторно го оставил воениот појас, ја облекол монашката облека и се вратил во манастирот, каде што остатокот од својот земен живот го поминал во свето подвижништво.}}Во историографијата од XIX век овие единствени податоци на Регино за бугарските настани биле примани со повеќе или помалку отворен сомнеж, бидејќи нивната веродостојност не можела да се провери. Зачуваните византиски и средновековни словенски извори (со исклучок на т.н. „''Чудото на свети Георги со Бугаринот''“) многу нејасно зборуваат или воопшто не го спомнуваат симнувањето на Владимир и доаѓањето на престолот на Симеон. Со оглед на овие околности, разбирливо е зошто изразот на Регино „свикувајќи го целото свое царство“ првично не го привлекол вниманието на истражувачите. Сепак, треба да се забележи дека во првиот дел од своите „''Писма за историјата на Србите и Бугарите''“, објавени во списанието „Московска беседа“ во 1854–1855 година, [[Александар Фјодорович Гилфердинг|Александар Гилфердинг]] (1831–1872) прв ја изнел идејата дека германскиот хроничар под ова подразбирал токму свикување на собор. Во неговиот слободен превод зборовите на Регино гласат: „потоа, свикувајќи собор од целата своја држава, го поставил за владетел својот помлад син.“<ref>{{Наведено списание|last=Николов|first=Ангел|date=2013|title=Преславский собор 893 г. в современной историографии|url=https://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/view/1071/951|journal=Orientalia Christiana Cracoviensia|volume=5|pages=13}}</ref> Во 1925 година бугарскиот историчар [[Васил Златарски]] ја развил тезата дека изразот ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) во хрониката на Регино од Прум се однесува на свикување народен собор во Преслав во 893 година. Според неговата реконструкција, на овој собор биле симнати од власт Владимир-Расате и неговите приврзаници, Симеон бил поставен за владетел, престолнината била пренесена од Плиска во Преслав, а словенскиот јазик бил прогласен за официјален јазик во државата и црквата. Тезата на Златарски била дополнително разработена во неговата '''„'''''Историја на бугарската држава во средниот век'''''“''' (1927) и стекнала широко прифаќање во бугарската и странската историографија. Нејзината популаризација била поврзана и со прославите по повод илјадагодишнината од Симеоновата епоха во 1929 година. Подоцна неговите ставови биле прифатени и од историчари како Стивен Рансиман и Григориј Александрович Иљински. Од втората половина на XX век дел од истражувачите започнале критички да ја преиспитуваат оваа реконструкција. [[Петар Мутафчиев]] уште рано предупредил дека нема сигурни докази оти токму на соборот било одлучено воведувањето на словенскиот јазик како официјален јазик на државата и црквата. Современи автори, меѓу кои и Димитар Поливјани, сметаат дека повеќето одлуки што традиционално му се припишуваат на Преславскиот собор не можат сигурно да се потврдат од изворите и дека најверојатно не претставувале едновремени акти донесени на едно собрание. Според ова гледиште, Преславскиот собор во голема мера претставува историографска реконструкција изградена врз ограничени и посредни сведоштва. Треба да се има предвид дека за [[Франки|Франките]] во IX век казната со ослепување не претставувала варварски чин на самоволие, туку законска привилегија и јасен израз на легитимната царска власт, преземен од византиската практика. Можно е токму ослепувањето на бугарскиот владетел Владимир од страна на неговиот татко-монах да го привлекло вниманието на Регино. Во историјата на Франкската империја имало повеќе случаи на ослепување припадници на владејачката каролиншка династија, а еден од најпознатите бил случајот со Карломан, помладиот син на западнофранкискиот крал [[Карло Ќелавиот]], кој во 873 година бил ослепен откако го напуштил манастирот и кренал бунт против својот татко. Историчарот Јордан Трифонов своевремено претпоставил дека Регино намерно ја обликувал приказната за ослепувањето на Владимир за да ја претстави како праведна казна, по аналогија со случајот на Карломан. Иако тезата за измисленоста на настанот не може да се докаже, таа укажува на потребата сведоштвото на Регино да се анализира во контекст на неговата хроника и на неговите идеи. Самиот Регино имал лични причини да се интересира за вакви случаи. Како игумен на манастирот Прум, тој се грижел за Хуго, вонбрачен син на кралот Лотар II, кој бил ослепен во 885 година поради обид да го преземе татковото кралство. Судот и пресудата против Хуго биле донесени на собор свикан во Франкфурт, што веројатно дополнително влијаело врз разбирањето на Регино за односот меѓу власта, казната и легитимноста. Во Франкската држава соборите и државните собранија биле важен дел од политичката традиција. Латинскиот израз што Регино го употребил – ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) – наликува токму на терминологијата со која франкските извори ги опишувале државните собори на императорите. Особено блиска паралела се среќава во Моасакската хроника, каде што за соборот свикан од Карло Велики во 813 година се вели дека бил собран „од целото негово кралство или царство“.<ref>{{Наведено списание|last=Николов|first=Ангел|date=2013|title=Преславский собор 893 г. в современной историографии|url=https://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/view/1071/951|journal=Orientalia Christiana Cracoviensia|volume=5|pages=21}}</ref> Поради тоа може да се претпостави дека Регино располагал со некаква информација за настаните од 893 година и во нив препознал сличност со франкските политички традиции. Сепак, не може да се исклучи и можноста дека тој делумно ја преработил и литературно ја обликувал првичната вест за ослепувањето на Владимир, дополнувајќи ја со претстава за собор кој симболизира законитост на власта и согласност меѓу владетелот и неговите поданици. == Одлуки == Според историчарите, Борис I претседавал со советот и биле донесени четири главни одлуки:<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * Принцот Владимир-Расате бил симнат од престолот и на негово место дошол неговиот брат [[Симеон I]]. Симеон, кој требало да биде висок свештеник, па дури и Архиепископ,<ref>Andreev, p. 91</ref><ref>Runciman, p. 137</ref> бил ослободен од неговата монашка заклетва.<ref>Andreev, p. 92</ref> Имало и промена во принципот на сукцесија што му овозможило на братот на монархот да го наследи. Дотогаш само првородениот син на монархот можел да го наследи на престолот. Таа промена ја спомнал Џон Егзарх во своето дело ''Шестоднев''. * Главниот град на Бугарија бил преместен од [[Плиска]] во [[Велики Преслав|Преслав]]. Таа одлука се објаснува со желбата на Борис I да избере престолнина подалеку од Плиска каде сеќавањето на незнабошното минато сè уште било многу силно. Во новата престолнина Симеон би бил опкружен со луѓе лојални на христијанството и на прословенската политика на неговиот татко.<ref>Zlatarski, pp. 258-259</ref> Преслав бил и местото на манастирот Пантелејмон<ref>Runciman, p. 136</ref> каде Борис I се пензионирал и каде што можеби престојувал самиот Симеон. Андреев сугерира дека поставувањето на главниот град во Преслав било симболичен чин на раскинување со паганството.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * [[Византија|Византиското]] свештенство требало да биде протерано од земјата и да се замени со бугарски свештеници. Меѓу новоименуваните бугарски епископи бил и [[Свети Климент Охридски|Св. Климент Охридски]] кој бил испратен во [[Девол (град)|Девол]] во областа [[Кутмичевица]].<ref>Zlatarski, pp. 271-273</ref> * [[Старословенски јазик|Старословенскиот јазик]] требал да го замени [[Грчки јазик|грчкиот]] во литургијата. Така тој станаол официјален јазик на Бугарија. Овој чин бил од големо значење не само за Бугарија туку и за целиот [[Словени|словенски]] свет.<ref>Zlatarski, pp. 261-262</ref> == Значење == Одлуките донесени за време на Преславскиот Совет имале големо влијание врз бугарската историја. Официјалниот статус на старобугарската дал голем поттик за развојот на [[Преславска книжевна школа|Преславската]] и [[Охридска книжевна школа|Охридската книжевна школа]]. Бугарската култура и литература влегла во своето златно доба под власта на новоизбраниот Симеон I и земјата станала културен и духовен центар на [[Словени|словенска Европа]].<ref>Lalkov, pp. 23-25</ref> Отстранувањето на византиското свештенство и грчкиот јазик од литургијата обезбедил Бугарија да се држи настрана од какво било силно или директно византиско влијание во нејзината политика и верски живот.<ref>Zlatarski, p. 284</ref> Реакцијата на Византија била брза. Веднаш во 894 година, царот [[Лав VI Мудриот|Лав VI]] го преселил пазарот на бугарските трговци од [[Цариград|Константинопол]] во [[Солун]], што претставувало тежок удар за бугарските економски интереси.<ref>Zlatarski, pp. 284-287</ref> Ова ја разгорело првата комерцијална војна во Европа,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|title=Selections on Byzantium. Selections from the Chronicle of Ioannes Skylitzes, translated and adapted from B. Flusin and J.-C. Cheynet (2003)|last=Mladjov|first=Ian|archive-url=https://archive.today/20120727064430/http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|archive-date=27 July 2012|accessdate=4 March 2011}}</ref> во која победил Симеон I по одлучувачката [[Битка кај Бугарофигон (896)|битка кај Булгарофигон]]. == Белешки == ^ a: Народниот совет постоел од создавањето на Бугарија и во својата првобитна форма го вклучил целиот „вооружен народ“ предводен од [[болјар]]<nowiki/>ите. Имал повисок авторитет од Хан, што можел да се илустрира со Советот од 766 година кога бил симнат ханот Сабин. Народниот совет почнал да губи важност со централизацијата на земјата под Крум и Омуртаг и особено по христијанизацијата кога монархот се сметал за претставник на Бог на земјата.[3] == Наводи == {{Наводи|25em}} == Извори == * {{Наведена книга|title=The Bulgarian Khans and Tsars|last=Andreev|first=Jordan|last2=Milcho Lalkov|publisher=Abagar|year=1996|isbn=954-427-216-X|location=Veliko Tarnovo|language=bg}} * {{Наведена книга|title=History of Bulgaria electronic edition|last=Bakalov|first=Georgi|last2=Milen Kumanov|publisher=Trud, Sirma|year=2003|isbn=954528613X|location=Sofia|language=bg|chapter=KUTMICHEVITSA (Kutmichinitsa)}} * {{Наведена книга|url=http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_003.html|title=Latin Sources for Bulgarian History (LIBI), volume II|last=Duychev|first=Ivan|last2=collective|publisher=Izdatelstvo na BAN|year=1960|location=Sofia|language=bg, la}} * {{Наведена книга|title=Rulers of Bulgaria|last=Lalkov|first=Milcho|publisher=Kibea|year=1997|isbn=954-474-098-8|chapter=Tsar Simeon the Great (893–927)}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/en/sr/index.html|title=A History of the First Bulgarian Empire|last=Runciman|first=Steven|publisher=[[George Bell & Sons]]|year=1930|location=[[London]]|chapter=The Two Eagles|oclc=832687|author-link=Steven Runciman|chapter-url=http://www.promacedonia.org/en/sr/sr_3_1.htm}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/vz1b/index.html|title=History of the Bulgarian state in the Middle Ages. Volume I. History of the First Bulgarian Empire.|last=Zlatarski|first=Vasil|publisher=Nauka i izkustvo|year=1971|edition=2|location=Sofia|language=bg|oclc=67080314|author-link=Vasil Zlatarski|orig-year=1927}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); III. Nationalization of the Bulgarian State; 5. Internal Policy of Prince Boris I|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_3_5.html}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); IV. Struggle with Byzantium for Political Supremacy; 1. Emperor Simeon and his first war with Byzantium|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_4_1.html}} * [https://www.academia.edu/7084202/%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%90._%D0%A4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8_%D0%B8_%D0%B4%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D1%81%D1%8A%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7_893_%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0._-_%D0%92_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B2_%D1%81%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%BE_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE._%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%BE%D1%82_%D0%A2%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%BF%D0%BE_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D0%B8_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D1%8A%D0%BC_%D0%9F%D1%8A%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D1%8A%D0%BC_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_-_%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_17-19._05._2012_%D0%B3._%D0%A1%D1%8A%D1%81%D1%82._%D0%A2._%D0%A2%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2._%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_2014_229-237 Николов, А., Факти и догадки за събора през 893 година. - В: България в световното културно наследство. Материали от Третата национална конференция по история, археология и културен туризъм "Пътуване към България" - Шумен, 17-19. 05. 2012 г. Съст. Т. Тодоров. Шумен, 2014, 229-237] [[Категорија:Бугарија во 9 век]] [[Категорија:893]] [[Категорија:Велики Преслав]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] tru42aln4rcrmd4h7hhp07wafdbusge 5578158 5578155 2026-06-17T11:08:13Z Buli 2648 /* Заднина и извори */ 5578158 wikitext text/x-wiki '''Преславскиот собор''' — во историографијата познат и како '''Преславски црковно-народен собор''' — бил собир на бугарското благородништво и црковните великодостојници што според традиционалното толкување се одржал во 893 година во [[Преслав]], тогашната престолнина на [[Првото бугарско царство]]. Соборот вообичаено се поврзува со симнувањето на кнез [[Владимир Расате]] од престолот, изборот на [[Симеон I]] за владетел и со промените во црковната и јазичната политика на државата. Постоењето на ваков собор е широко прифатено во историската наука, но неговиот тек и донесените одлуки не се непосредно засведочени во сочуваните средновековни извори. Главен извор за настаните од 893 година претставува хрониката на [[Регино од Прум]], која не спомнува собор, туку ги опишува дејствијата на кнез Борис I по обидот на Владимир Расате да ја обнови паганската религија. Поради тоа, повеќето детали за соборот се резултат на подоцнежни историографски реконструкции засновани врз анализа на достапните извори и настаните што следеле по 893 година. Во историографијата со Преславскиот собор традиционално се поврзуваат поставувањето на Симеон I за владетел, пренесувањето на престолнината од Плиска во Преслав и зацврстувањето на словенскиот јазик во богослужбата и државниот живот. Меѓутоа, бидејќи сочуваните извори не даваат непосреден опис на самиот собор, степенот до кој овие промени биле резултат на одлуки донесени на еден собор претставува предмет на историографски дебати. == Заднина и извори == Не постои директен средновековен извор кој експлицитно го спомнува Преславскиот собор. Најважниот современ извор за соборувањето на Владимир-Расате и доаѓањето на власт на Симеон е хрониката на [[Регино од Прум]] (†915), поранешен игумен на манастирот Прум (892–899) во Лотарингија. Меѓутоа, тој не опишува никаков собор во Преслав, поради што, дел од историчарите сметаат дека идејата за голем собoр е реконструкција изведена од подоцнежни толкувања, а не директно потврдена од изворите. Во 889 г., Борис I абдицирал и се повлекол во манастир, а го наследил неговиот најстар син [[Владимир Расате|Владимир-Расате,]] кој се обидел да го врати тенгризмот, традиционалната религија во земјата од 681 година. Откако Владимир-Расате бил Советен од неговиот татко во 893 година, собрал Народен совет во [[Велики Преслав|Преслав]] за да ги легитимира промените.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref><ref>Runciman, pp. 134-136</ref> Бидејќи прашањата што требале да се разговараат биле од големо значење за целата земја, било потребно присуство и одобрување на вишото и пониското благородништво, свештенството и претставниците на сите провинции.<ref name="zl257">Zlatarski, p. 257</ref> Во средновековните извори нема директно спомнување на Советот. Најдеталниот опис на настаните што довел до падот на Владимир-Расате доаѓа од бенедиктинскиот игумен [[Регино од Прум]] во неговото дело ''Хроникон'':<ref>LIBI, vol. II, [http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_306.html pp. 306]-[http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_307.html 307]</ref>{{Цитатник|...Се раскажува за владетелот на тој народ [Борис I] дека откако ја примил благодатта на Крштевањето, достигнал такво совршенство, што дење се појавувал пред народот облечен во владетелски одежди, а ноќе, облечен во покајничка облека тајно влегувал во црквата и, прострен на подот на самиот храм, со само власеница под себе, лежел во молитва. Не долго потоа, поттикнат од божествено вдахновение, се откажал од земното царство за вечно да царува на небесата со Христа. Откако на негово место за владетел го поставил својот најстар син [Владимир], и откако го примил монашкиот потстриг, облекувајќи ја облеката на светото подвижништво, станал монах, предавајќи се деноноќно на милосрдие, бдение и молитви. Во меѓувреме, неговиот син, кого го поставил за владетел, далеку отстапувајќи од намерите и делата на својот татко, почнал да врши грабежи, да им се предава на пијанства, гозби и разврат и со сите сили настојувал новопокрстениот народ да го врати кон паганските обичаи. Кога таткото го чул тоа, обземен од голема ревност, ја соблекол светата облека, повторно го опашал воениот појас и, облечен во владетелска облека, со себе собрал богобојазливи луѓе и тргнал против својот син. Наскоро го фатил без поголеми тешкотии, му ги ископал очите и го ставил во затвор. Потоа '''''го собрал целото свое царство''''' и за владетел го поставил помладиот син [Симеон I], заканувајќи се пред сите дека истата судбина ќе го снајде ако во нешто отстапи од вистинското христијанство. Откако го извршил сето тоа, повторно го оставил воениот појас, ја облекол монашката облека и се вратил во манастирот, каде што остатокот од својот земен живот го поминал во свето подвижништво.}} Во историографијата од XIX век овие единствени податоци на Регино за бугарските настани биле примани со повеќе или помалку отворен сомнеж, бидејќи нивната веродостојност не можела да се провери. Зачуваните византиски и средновековни словенски извори (со исклучок на т.н. „''Чудото на свети Георги со Бугаринот''“) многу нејасно зборуваат или воопшто не го спомнуваат симнувањето на Владимир и доаѓањето на престолот на Симеон. Со оглед на овие околности, разбирливо е зошто изразот на Регино „свикувајќи го целото свое царство“ првично не го привлекол вниманието на истражувачите. Сепак, треба да се забележи дека во првиот дел од своите „''Писма за историјата на Србите и Бугарите''“, објавени во списанието „Московска беседа“ во 1854–1855 година, [[Александар Фјодорович Гилфердинг|Александар Гилфердинг]] (1831–1872) прв ја изнел идејата дека германскиот хроничар под ова подразбирал токму свикување на собор. Во неговиот слободен превод зборовите на Регино гласат: „потоа, свикувајќи собор од целата своја држава, го поставил за владетел својот помлад син.“<ref>{{Наведено списание|last=Николов|first=Ангел|date=2013|title=Преславский собор 893 г. в современной историографии|url=https://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/view/1071/951|journal=Orientalia Christiana Cracoviensia|volume=5|pages=13}}</ref> Во 1925 година бугарскиот историчар [[Васил Златарски]] ја развил тезата дека изразот ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) во хрониката на Регино од Прум се однесува на свикување народен собор во Преслав во 893 година. Според неговата реконструкција, на овој собор биле симнати од власт Владимир-Расате и неговите приврзаници, Симеон бил поставен за владетел, престолнината била пренесена од Плиска во Преслав, а словенскиот јазик бил прогласен за официјален јазик во државата и црквата. Тезата на Златарски била дополнително разработена во неговата '''„'''''Историја на бугарската држава во средниот век'''''“''' (1927) и стекнала широко прифаќање во бугарската и странската историографија. Нејзината популаризација била поврзана и со прославите по повод илјадагодишнината од Симеоновата епоха во 1929 година. Подоцна неговите ставови биле прифатени и од историчари како Стивен Рансиман и Григориј Александрович Иљински. Од втората половина на XX век дел од истражувачите започнале критички да ја преиспитуваат оваа реконструкција. [[Петар Мутафчиев]] уште рано предупредил дека нема сигурни докази оти токму на соборот било одлучено воведувањето на словенскиот јазик како официјален јазик на државата и црквата. Современи автори, меѓу кои и Димитар Поливјани, сметаат дека повеќето одлуки што традиционално му се припишуваат на Преславскиот собор не можат сигурно да се потврдат од изворите и дека најверојатно не претставувале едновремени акти донесени на едно собрание. Според ова гледиште, Преславскиот собор во голема мера претставува историографска реконструкција изградена врз ограничени и посредни сведоштва. Треба да се има предвид дека за [[Франки|Франките]] во IX век казната со ослепување не претставувала варварски чин на самоволие, туку законска привилегија и јасен израз на легитимната царска власт, преземен од византиската практика. Можно е токму ослепувањето на бугарскиот владетел Владимир од страна на неговиот татко-монах да го привлекло вниманието на Регино. Во историјата на Франкската империја имало повеќе случаи на ослепување припадници на владејачката каролиншка династија, а еден од најпознатите бил случајот со Карломан, помладиот син на западнофранкискиот крал [[Карло Ќелавиот]], кој во 873 година бил ослепен откако го напуштил манастирот и кренал бунт против својот татко. Историчарот Јордан Трифонов своевремено претпоставил дека Регино намерно ја обликувал приказната за ослепувањето на Владимир за да ја претстави како праведна казна, по аналогија со случајот на Карломан. Иако тезата за измисленоста на настанот не може да се докаже, таа укажува на потребата сведоштвото на Регино да се анализира во контекст на неговата хроника и на неговите идеи. Самиот Регино имал лични причини да се интересира за вакви случаи. Како игумен на манастирот Прум, тој се грижел за Хуго, вонбрачен син на кралот Лотар II, кој бил ослепен во 885 година поради обид да го преземе татковото кралство. Судот и пресудата против Хуго биле донесени на собор свикан во Франкфурт, што веројатно дополнително влијаело врз разбирањето на Регино за односот меѓу власта, казната и легитимноста. Во Франкската држава соборите и државните собранија биле важен дел од политичката традиција. Латинскиот израз што Регино го употребил – ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) – наликува токму на терминологијата со која франкските извори ги опишувале државните собори на императорите. Особено блиска паралела се среќава во Моасакската хроника, каде што за соборот свикан од Карло Велики во 813 година се вели дека бил собран „од целото негово кралство или царство“.<ref>{{Наведено списание|last=Николов|first=Ангел|date=2013|title=Преславский собор 893 г. в современной историографии|url=https://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/view/1071/951|journal=Orientalia Christiana Cracoviensia|volume=5|pages=21}}</ref> Поради тоа може да се претпостави дека Регино располагал со некаква информација за настаните од 893 година и во нив препознал сличност со франкските политички традиции. Сепак, не може да се исклучи и можноста дека тој делумно ја преработил и литературно ја обликувал првичната вест за ослепувањето на Владимир, дополнувајќи ја со претстава за собор кој симболизира законитост на власта и согласност меѓу владетелот и неговите поданици. == Одлуки == Според историчарите, Борис I претседавал со советот и биле донесени четири главни одлуки:<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * Принцот Владимир-Расате бил симнат од престолот и на негово место дошол неговиот брат [[Симеон I]]. Симеон, кој требало да биде висок свештеник, па дури и Архиепископ,<ref>Andreev, p. 91</ref><ref>Runciman, p. 137</ref> бил ослободен од неговата монашка заклетва.<ref>Andreev, p. 92</ref> Имало и промена во принципот на сукцесија што му овозможило на братот на монархот да го наследи. Дотогаш само првородениот син на монархот можел да го наследи на престолот. Таа промена ја спомнал Џон Егзарх во своето дело ''Шестоднев''. * Главниот град на Бугарија бил преместен од [[Плиска]] во [[Велики Преслав|Преслав]]. Таа одлука се објаснува со желбата на Борис I да избере престолнина подалеку од Плиска каде сеќавањето на незнабошното минато сè уште било многу силно. Во новата престолнина Симеон би бил опкружен со луѓе лојални на христијанството и на прословенската политика на неговиот татко.<ref>Zlatarski, pp. 258-259</ref> Преслав бил и местото на манастирот Пантелејмон<ref>Runciman, p. 136</ref> каде Борис I се пензионирал и каде што можеби престојувал самиот Симеон. Андреев сугерира дека поставувањето на главниот град во Преслав било симболичен чин на раскинување со паганството.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * [[Византија|Византиското]] свештенство требало да биде протерано од земјата и да се замени со бугарски свештеници. Меѓу новоименуваните бугарски епископи бил и [[Свети Климент Охридски|Св. Климент Охридски]] кој бил испратен во [[Девол (град)|Девол]] во областа [[Кутмичевица]].<ref>Zlatarski, pp. 271-273</ref> * [[Старословенски јазик|Старословенскиот јазик]] требал да го замени [[Грчки јазик|грчкиот]] во литургијата. Така тој станаол официјален јазик на Бугарија. Овој чин бил од големо значење не само за Бугарија туку и за целиот [[Словени|словенски]] свет.<ref>Zlatarski, pp. 261-262</ref> == Значење == Одлуките донесени за време на Преславскиот Совет имале големо влијание врз бугарската историја. Официјалниот статус на старобугарската дал голем поттик за развојот на [[Преславска книжевна школа|Преславската]] и [[Охридска книжевна школа|Охридската книжевна школа]]. Бугарската култура и литература влегла во своето златно доба под власта на новоизбраниот Симеон I и земјата станала културен и духовен центар на [[Словени|словенска Европа]].<ref>Lalkov, pp. 23-25</ref> Отстранувањето на византиското свештенство и грчкиот јазик од литургијата обезбедил Бугарија да се држи настрана од какво било силно или директно византиско влијание во нејзината политика и верски живот.<ref>Zlatarski, p. 284</ref> Реакцијата на Византија била брза. Веднаш во 894 година, царот [[Лав VI Мудриот|Лав VI]] го преселил пазарот на бугарските трговци од [[Цариград|Константинопол]] во [[Солун]], што претставувало тежок удар за бугарските економски интереси.<ref>Zlatarski, pp. 284-287</ref> Ова ја разгорело првата комерцијална војна во Европа,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|title=Selections on Byzantium. Selections from the Chronicle of Ioannes Skylitzes, translated and adapted from B. Flusin and J.-C. Cheynet (2003)|last=Mladjov|first=Ian|archive-url=https://archive.today/20120727064430/http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|archive-date=27 July 2012|accessdate=4 March 2011}}</ref> во која победил Симеон I по одлучувачката [[Битка кај Бугарофигон (896)|битка кај Булгарофигон]]. == Белешки == ^ a: Народниот совет постоел од создавањето на Бугарија и во својата првобитна форма го вклучил целиот „вооружен народ“ предводен од [[болјар]]<nowiki/>ите. Имал повисок авторитет од Хан, што можел да се илустрира со Советот од 766 година кога бил симнат ханот Сабин. Народниот совет почнал да губи важност со централизацијата на земјата под Крум и Омуртаг и особено по христијанизацијата кога монархот се сметал за претставник на Бог на земјата.[3] == Наводи == {{Наводи|25em}} == Извори == * {{Наведена книга|title=The Bulgarian Khans and Tsars|last=Andreev|first=Jordan|last2=Milcho Lalkov|publisher=Abagar|year=1996|isbn=954-427-216-X|location=Veliko Tarnovo|language=bg}} * {{Наведена книга|title=History of Bulgaria electronic edition|last=Bakalov|first=Georgi|last2=Milen Kumanov|publisher=Trud, Sirma|year=2003|isbn=954528613X|location=Sofia|language=bg|chapter=KUTMICHEVITSA (Kutmichinitsa)}} * {{Наведена книга|url=http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_003.html|title=Latin Sources for Bulgarian History (LIBI), volume II|last=Duychev|first=Ivan|last2=collective|publisher=Izdatelstvo na BAN|year=1960|location=Sofia|language=bg, la}} * {{Наведена книга|title=Rulers of Bulgaria|last=Lalkov|first=Milcho|publisher=Kibea|year=1997|isbn=954-474-098-8|chapter=Tsar Simeon the Great (893–927)}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/en/sr/index.html|title=A History of the First Bulgarian Empire|last=Runciman|first=Steven|publisher=[[George Bell & Sons]]|year=1930|location=[[London]]|chapter=The Two Eagles|oclc=832687|author-link=Steven Runciman|chapter-url=http://www.promacedonia.org/en/sr/sr_3_1.htm}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/vz1b/index.html|title=History of the Bulgarian state in the Middle Ages. Volume I. History of the First Bulgarian Empire.|last=Zlatarski|first=Vasil|publisher=Nauka i izkustvo|year=1971|edition=2|location=Sofia|language=bg|oclc=67080314|author-link=Vasil Zlatarski|orig-year=1927}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); III. Nationalization of the Bulgarian State; 5. Internal Policy of Prince Boris I|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_3_5.html}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); IV. Struggle with Byzantium for Political Supremacy; 1. Emperor Simeon and his first war with Byzantium|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_4_1.html}} * [https://www.academia.edu/7084202/%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%90._%D0%A4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8_%D0%B8_%D0%B4%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D1%81%D1%8A%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7_893_%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0._-_%D0%92_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B2_%D1%81%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%BE_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE._%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%BE%D1%82_%D0%A2%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%BF%D0%BE_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D0%B8_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D1%8A%D0%BC_%D0%9F%D1%8A%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D1%8A%D0%BC_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_-_%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_17-19._05._2012_%D0%B3._%D0%A1%D1%8A%D1%81%D1%82._%D0%A2._%D0%A2%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2._%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_2014_229-237 Николов, А., Факти и догадки за събора през 893 година. - В: България в световното културно наследство. Материали от Третата национална конференция по история, археология и културен туризъм "Пътуване към България" - Шумен, 17-19. 05. 2012 г. Съст. Т. Тодоров. Шумен, 2014, 229-237] [[Категорија:Бугарија во 9 век]] [[Категорија:893]] [[Категорија:Велики Преслав]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] 3dk4okcyastjb2udxi2f9fgo9jia2x2 0 1351062 5578026 5331824 2026-06-16T21:43:41Z Carshalton 30527 /* Шпанија - Франција */ 5578026 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Европско првенство во фудбал 2024}} '''Нокаут фазата на [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство во фудбал 2024]]''' започнала на 29 јуни 2024 година со осминафиналето, а завршила на 14 јули 2024 година со [[Финале на Европското првенство во фудбал 2024|финалето]] кое се одиграло на [[Олимписки стадион во Берлин|Олимпискиот стадион]] во [[Берлин]], [[Германија]].<ref>{{cite web |url=https://editorial.uefa.com/resources/0288-1999ab91ad50-899894098aed-1000/uefa_euro_2024_match_schedule.pdf |title=UEFA Euro 2024 match schedule |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |access-date=6 June 2024 |archive-date=21 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240521021554/https://editorial.uefa.com/resources/0288-1999ab91ad50-899894098aed-1000/uefa_euro_2024_match_schedule.pdf |url-status=live }}</ref> ==Формат== Во нокаут фазата, ако натпреварот заврши нерешено по регуларните 90 минути игра, ќе се играат [[Продолжеток (спорт)|продолженија]] (двапати по 15 минути). Ако резултатот остане изедначен и по продолженијата, натпреварот бил решаен по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]].<ref name="regulations">{{cite web |url=https://documents.uefa.com/r/Regulations-of-the-UEFA-European-Football-Championship-2022-24-Online |title=Regulations of the UEFA European Football Championship 2022–24 |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=3 May 2024 |access-date=6 June 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240322014020/https://documents.uefa.com/r/Regulations-of-the-UEFA-European-Football-Championship-2022-24-Online |archive-date=22 March 2024}}</ref> УЕФА го утврдила следниот распоред за осминафиналето:<ref name="regulations"/> * '''Натпревар 1''': Победник на [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б|групата Б]] против 3. место во групите А/Д/Е/Ф * '''Натпревар 2''': Победник на [[Европско првенство во фудбал 2024 - група А|групата A]] против 2. место во [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ц|групата Ц]] * '''Натпревар 3''': Победник на [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ф|групата Ф]] против 3. место во групите А/Б/Ц * '''Натпревар 4''': 2. место во [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Д|групата Д]] против 2. место во [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Е|групата E]] * '''Натпревар 5''': Победник во групата Е против 3. место во групите А/Б/Ц/Д * '''Натпревар 6''': Победник во групата Д против второ место во групата Ф * '''Натпревар 7''': Победник во групата Ц против 3. место во групите Д/Е/Ф * '''Натпревар 8''': 2. место во групата А против второ место во групата Б Како и на секој претходен турнир почнувајќи од [[Европско првенство во фудбал 1984|Европското првенство 1984]], и на ово првенство нема да се игра натпревар за трето место. ===Комбинации за натпреварите од осминафиналето=== Специфичните натпревари во кои треба да учествуваат третопласираните екипи зависат од тоа кои четири третопласирани екипи ќе се пласираат во осминафиналето:<ref name="regulations"/> {{legend|#BBF3BB|Добиената комбинација според четирите квалификувани репрезентации}} {| class="wikitable" style="text-align:center; <includeonly>font-size:85%;</includeonly>" |- ! colspan=6 | Третопласирани екипи<br />квалификувани по групи ! rowspan=16 | ! 1Б<br />vs ! 1Ц<br />vs ! 1Е<br />vs ! 1Ф<br />vs |- | '''А''' || '''Б''' || '''Ц''' || '''Д''' || || || 3А || 3Д || 3Б || 3Ц |- | '''А''' || '''Б''' || '''Ц''' || || '''Е''' || || 3А || 3Е || 3Б || 3Ц |- | '''А''' || '''Б''' || '''Ц''' || || || '''Ф''' || 3А || 3Ф || 3Б || 3Ц |- | '''А''' || '''Б''' || || '''Д''' || '''Е''' || || 3Д || 3Е || 3А || 3Б |- | '''А''' || '''Б''' || || '''Д''' || || '''Ф''' || 3Д || 3Ф || 3А || 3Б |- | '''А''' || '''Б''' || || || '''Е''' || '''Ф''' || 3Е || 3Ф || 3Б || 3А |- | '''А''' || || '''Ц''' || '''Д''' || '''Е''' || || 3Е || 3Д || 3Ц || 3А |- | '''А''' || || '''Ц''' || '''Д''' || || '''Ф''' || 3Ф || 3Д || 3Ц || 3А |- | '''А''' || || '''Ц''' || || '''Е''' || '''Ф''' || 3Е || 3Ф || 3Ц || 3А |- | '''А''' || || || '''Д''' || '''Е''' || '''Ф''' || 3Е || 3Ф || 3Д || 3А |- | || '''Б''' || '''Ц''' || '''Д''' || '''Е''' || || 3Е || 3Д || 3Б || 3Ц |- | || '''Б''' || '''Ц''' || '''Д''' || || '''Ф''' || 3Ф || 3Д || 3Ц || 3Б |- | || '''Б''' || '''Ц''' || || '''Е''' || '''Ф''' || 3Ф || 3Е || 3Ц || 3Б |- | || '''Б''' || || '''Д''' || '''Е''' || '''Ф''' || 3Ф || 3Е || 3Д || 3Б |- style="background-color:#BBF3BB" | || || '''Ц''' || '''Д''' || '''Е''' || '''Ф''' || 3Ф || 3Е || 3Д || 3Ц |} ==Квалификувани репрезентации== Првите две репрезентации од секоја од шесте групи, плус четирите најдобри третопласирани репрезентации, се квалификувале за нокаут фазата.<ref name="regulations" /> {| class=wikitable |- ! Група ! width="150" | Победник ! width="150" | Второпласиран ! width="150" | Третопласиран<br />([[Европско првенство во фудбал 2024#Поредок на третопласираните екипи во групите|Најдобрите четири]]) |- ! [[Европско првенство во фудбал 2024 - група А|А]] | {{fb|GER}} | {{fb|SUI}} | {{N/a}} |- ! [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б|Б]] | {{fb|ESP}} | {{fb|ITA}} | {{N/a}} |- ! [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ц|Ц]] | {{fb|ENG}} | {{fb|DEN}} | {{fb|SVN}} |- ! [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Д|Д]] | {{fb|AUT}} | {{fb|FRA}} | {{fb|NED}} |- ! [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Е|Е]] | {{fb|ROU}} | {{fb|BEL}} | {{fb|SVK}} |- ! [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ф|Ф]] | {{fb|POR}} | {{fb|TUR}} | {{fb|GEO}} |} ==Резултати== <section begin=Bracket />{{#invoke:RoundN|N16 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=no |RD1=[[#Осминафинале|Осминафинале]] |RD2=[[#Четвртфинале|Четвртфинале]] |RD3=[[#Полуфинале|Полуфинале]] |RD4=[[#Финале|Финале]] <!-- Date-Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2 --> <!-- Осминафинале --> |30 јуни – [[Рајн Енерги Штадион|Келн]]|{{fb|ESP}}|4|{{fb|GEO}}|1 |29 јуни – [[Сигнал Идуна Парк|Дортмунд]]|{{fb|GER}}|2|{{fb|DEN}}|0 |1 јули – [[Валдштадион|Франкфурт]]|{{fb|POR}}|0 (3)|{{fb|SLO}}|0 (0) |1 јули – [[Меркур Шпил-Арена|Диселдорф]]|{{fb|FRA}}|1|{{fb|BEL}}|0 |2 јули – [[Алијанц Арена|Минхен]]|{{fb|ROU}}|0|{{fb|NED}}|3 |2 јули – [[Ред Бул Арена|Лајпциг]]|{{fb|AUT}}|1|{{fb|TUR}}|2 |30 јуни – [[Фелтинс Арена|Гелзенкирхен]]|{{fb|ENG}} {{aet}}|2|{{fb|SVK}}|1 |29 јуни – [[Олимписки стадион во Берлин|Берлин]]|{{fb|SUI}}|2|{{fb|ITA}}|0 <!-- Четвртфинале --> |5 јули – [[МХПАрена|Штутугарт]]|{{fb|ESP}} {{aet}}|2|{{fb|GER}}|1 |5 јули – [[Фолкспарштадион|Хамбург]]|{{fb|POR}}|0 (3)|{{fb|FRA}} {{pso}}|0 (5) |6 јули – [[Олимписки стадион во Берлин|Берлин]]|{{fb|NED}}|2|{{fb|TUR}}|1 |6 јули – [[Меркур Шпил-Арена|Диселдорф]]|{{fb|ENG}} {{pso}}|1 (5)|{{fb|SUI}}|1 (3) <!-- Полуфинале --> |9 јули – [[Алијанц Арена|Минхен]]|{{fb|ESP}}|2|{{fb|FRA}}|1 |10 јули – [[Сигнал Идуна Парк|Дортмунд]]|{{fb|NED}}|1|{{fb|ENG}}|2 <!-- Финале --> |14 јули – [[Олимписки стадион во Берлин|Берлин]]|{{fb|ESP}}|2|{{fb|ENG}}|1 }} ==Осминафинале== ===Швајцарија - Италија=== <section begin=ЕП 2024 - ОФ1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 29 јуни 2024 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036198/ |екипа2 = {{fb|ITA}} |голови1 = *[[Ремо Фројлер|Фројлер]] {{goal|37}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{goal|46}} |голови2 = |стадион = [[Олимписки стадион во Берлин|Олимписки стадион]] |локација = [[Берлин]] |гледачи = 68,172<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036198_FR.pdf |title=Full Time Report – Switzerland v Italy |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=29 June 2024 |access-date=29 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=ЕП 2024 - ОФ1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _sui24h |pattern_b = _sui24h |pattern_ra = _sui24h |pattern_sh = _sui24h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = A60014 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="SUI-ITA line-ups">{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036198_LU.pdf |title=Tactical Line-ups – Switzerland v Italy |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=29 June 2024 |access-date=29 June 2024}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _ita24h |pattern_b = _ita24h |pattern_ra = _ita24h |pattern_sh = _ita24h2 |pattern_so = |leftarm = 0000FF |body = 0000FF |rightarm = 0000FF |shorts = 0000FF |socks = 0000FF |title = Италија<ref name="SUI-ITA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јан Зомер]] |- |CB ||'''22'''||[[Фабијан Шер]] |- |CB ||'''5''' ||[[Мануел Аканжи]] |- |CB ||'''13'''||[[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] |- |RM ||'''20'''||[[Мишел Ебишер]] || || {{suboff|90+2}} |- |CM ||'''8''' ||[[Ремо Фројлер]] |- |CM ||'''10'''||[[Гранит Џака]] {{Капитен}} |- |LM ||'''26'''||[[Фабијан Ридер]] || || {{suboff|71}} |- |RF ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''7''' ||[[Брил Емболо]] || || {{suboff|77}} |- |LF ||'''19'''||[[Дан Ндоје]] || || {{suboff|77}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Стивен Цубер]] || || {{subon|71}} |- |DF ||'''2''' ||[[Леонидас Стергиу]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''16'''||[[Венсан Сиеро]] || || {{subon|77}} |- |FW ||'''18'''||[[Квадво Дуа]] || || {{subon|77}} |- |MF ||'''11'''||[[Ренато Штефен]] || || {{subon|90+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мурат Хакин]] |} |valign="top"|[[File:SUI-ITA 2024-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џанлујџи Донарума]] {{Капитен}} |- |RB ||'''2''' ||[[Џовани Ди Лоренцо]] |- |CB ||'''17'''||[[Џанлука Манчини]] || {{yel|57}} |- |CB ||'''23'''||[[Алесандро Бастони]] |- |LB ||'''13'''||[[Матео Дармијан]] || || {{suboff|74}} |- |CM ||'''16'''||[[Брајан Кристанте]] || || {{suboff|74}} |- |CM ||'''21'''||[[Николо Фаџоли]] || || {{suboff|86}} |- |CM ||'''18'''||[[Николо Барела]] || {{yel|35}} || {{suboff|64}} |- |RF ||'''14'''||[[Федерико Кјеза]] |- |CF ||'''9''' ||[[Џанлука Скамака]] |- |LF ||'''22'''||[[Стефан Ел Шарави]] || {{yel|45}} || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Матија Ѕакањи]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''19'''||[[Матео Ретеги]] || || {{subon|64}} |- |DF ||'''24'''||[[Андреа Камбјазо]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''10'''||[[Лоренцо Пелегрини]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''7''' ||[[Давиде Фратези]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лучано Спалети]] |} |} {| style="width:50%;font-size:90%" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Рубен Варгас]] (Швајцарија)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/ |title=Every Euro 2024 Player of the Match |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=14 June 2024 |access-date=30 June 2024}}</ref> '''Помошни судии:'''<ref name="SUI-ITA line-ups"/> <br />{{flagsport|POL}} Томаш Листкиевич <br />{{flagsport|POL}} Адам Купсик <br />'''Четврти судија:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] <br />'''Video assistant referee:''' <br />{{flagsport|POL}} Томаш Квијатковски <br />'''Помошни VAR судии:''' <br />{{flagsport|POL}} [[Бартош Франковски]] <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] |} ===Германија - Данска=== <section begin=ЕП 2024 - ОФ2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 29 јуни 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036197/ |екипа2 = {{fb|DEN}} |голови1 = *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|53|пен.}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{goal|68}} |голови2 = |стадион = [[Сигнал Идуна Парк]] |локација = [[Дортмунд]] |гледачи = 61,612<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036197_FR.pdf |title=Full Time Report – Germany v Denmark |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=29 June 2024 |access-date=29 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=ЕП 2024 - ОФ2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ger24h |pattern_b = _ger24h |pattern_ra = _ger24h |pattern_sh = _ger24h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Германија<ref name="GER-DEN line-ups">{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036197_LU.pdf |title=Tactical Line-ups – Germany v Denmark |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=29 June 2024 |access-date=29 June 2024}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _den24h |pattern_b = _den24h |pattern_ra = _den24h |pattern_sh = _den24a |pattern_so = _den24h |leftarm = F40018 |body = F40018 |rightarm = F40018 |shorts = F40018 |socks = F40018 |title = Данска<ref name="GER-DEN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Мануел Нојер]] |- |RB ||'''6''' ||[[Јозуа Кимих]] |- |CB ||'''2''' ||[[Антонио Ридигер]] |- |CB ||'''15'''||[[Нико Шлотербек]] |- |LB ||'''3''' ||[[Давид Раум]] || || {{suboff|81}} |- |CM ||'''23'''||[[Роберт Андрих]] || || {{suboff|64}} |- |CM ||'''8''' ||[[Тони Крос]] |- |RW ||'''19'''||[[Лерој Сане]] || || {{suboff|88}} |- |AM ||'''21'''||[[Илкај Ѓундоган]] {{Капитен}} || || {{suboff|64}} |- |LW ||'''10'''||[[Џамал Мусиала]] || || {{suboff|81}} |- |CF ||'''7''' ||[[Каи Хаверц]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''25'''||[[Емре Џан]] || || {{subon|64}} |- |FW ||'''9''' ||[[Никлас Филкруг]] || || {{subon|64}} |- |DF ||'''20'''||[[Бенјамин Хенрихс]] || || {{subon|81}} |- |MF ||'''17'''||[[Флоријан Вирц]] || || {{subon|81}} |- |DF ||'''16'''||[[Валдемар Антон]] || || {{subon|88}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Јулијан Нагелсман]] || {{yel|59}} |} |valign="top"|[[File:GER-DEN 2024-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Каспер Шмајхел]] {{Капитен}} |- |CB ||'''2''' ||[[Јоаким Андерсен (фудбалер)|Јоаким Андерсен]] || {{yel|57}} |- |CB ||'''3''' ||[[Јаник Вестергор]] |- |CB ||'''6''' ||[[Андреас Кристенсен]] || || {{suboff|81}} |- |RM ||'''18'''||[[Александер Бах]] || || {{suboff|81}} |- |CM ||'''8''' ||[[Томас Дилејни]] || || {{suboff|69}} |- |CM ||'''23'''||[[Пјер-Емил Хојбјерг]] |- |LM ||'''5''' ||[[Јоаким Меле]] || {{yel|60}} |- |AM ||'''11'''||[[Андреас Сков Олсен]] || || {{suboff|69}} |- |AM ||'''10'''||[[Кристијан Ериксен]] |- |CF ||'''9''' ||[[Расмус Хојлунд]] || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''15'''||[[Кристијан Нергор]] || || {{subon|69}} |- |FW ||'''20'''||[[Јусуф Поулсен]] || || {{subon|69}} |- |FW ||'''19'''||[[Јонас Винд]] || || {{subon|81}} |- |MF ||'''26'''||[[Јакоб Брун Ларсен]] || || {{subon|81}} |- |DF ||'''17'''||[[Виктор Кристијансен]] || || {{subon|81}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|[[Каспер Хјулманд]] || {{yel|41}} |} |} {| style="width:50%;font-size:90%" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Антонио Ридигер]] (Германија)<ref name="MOTM" /> '''Помошни судии:'''<ref name="GER-DEN line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} Стјуарт Брт <br />{{flagsport|ENG}} Дан Кук <br />'''Четврти судија:''' <br />{{flagsport|BIH}} [[Ирфан Пељто]] <br />'''Video assistant referee:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Стјуарт Атвел]] <br />'''Помошни VAR судии:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Дејвид Кут (фудбалски судија)|Дејвид Кут]] <br />{{flagsport|ITA}} [[Масимилијано Ирати]] |} ===Англија - Словачка=== <section begin=ЕП 2024 - ОФ3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 30 јуни 2024 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036200/ |екипа2 = {{fb|SVK}} |aet = yes |голови1 = *[[Џуд Белингам|Белингам]] {{goal|90+5}} *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|91}} |голови2 = *{{goal|25}} [[Иван Шранц|Шранц]] |стадион = [[Фелтинс Арена]] |локација = [[Гелзенкирхен]] |гледачи = 47,244<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036200_FR.pdf |title=Full Time Report – England v Slovakia |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=30 June 2024 |access-date=30 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|TUR}} [[Халил Умут Мелер]] }}<section end=ЕП 2024 - ОФ3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _eng24h |pattern_b = _eng24h |pattern_ra = _eng24h |pattern_sh = _eng24h2 |pattern_so = _eng24h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Англија<ref name="ENG-SVK line-ups">{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036200_LU.pdf |title=Tactical Line-ups – England v Slovakia |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=30 June 2024 |access-date=30 June 2024}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _svk24a | pattern_b = _svk24a | pattern_ra = _svk24a | pattern_sh = _svk24a | pattern_so = | leftarm = 0000FF | body = 0000FF | rightarm = 0000FF | shorts = 0000FF | socks = 0000FF | title = Словачка<ref name="ENG-SVK line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''2''' ||[[Кајл Вокер]] |- |CB ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] || {{yel|3}} |- |LB ||'''12'''||[[Киеран Трипиер]] || || {{suboff|66}} |- |CM ||'''26'''||[[Коби Мејну]] || {{yel|7}} || {{suboff|84}} |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] |- |RW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] || {{yel|17}} || {{suboff|106}} |- |LW ||'''11'''||[[Фил Фоден]] || || {{suboff|90+4}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} || || {{suboff|106}} |- |colspan="3"|'''Замени:''' |- |MF ||'''24'''||[[Кол Палмер]] || || {{subon|66}} |- |FW ||'''21'''||[[Еберечи Езе]] || || {{subon|84}} |- |FW ||'''17'''||[[Ајван Тони]] || || {{subon|90+4}} |- |MF ||'''16'''||[[Конор Галагер]] || || {{subon|106}} |- |DF ||'''14'''||[[Езри Конса]] || || {{subon|106}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|[[Гарет Саутгејт]] |} |valign="top"|[[File:ENG-SVK 2024-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''1''' ||[[Мартин Дубравка]] |- |RB ||'''2''' ||[[Петер Пекарик]] || {{yel|77}} || {{suboff|109}} |- |CB ||'''3''' ||[[Денис Вавро]] || {{yel|108}} |- |CB ||'''14'''||[[Милан Шкринијар]] {{Капитен}} || {{yel|45+1}} |- |LB ||'''16'''||[[Давид Ханцко]] |- |CM ||'''19'''||[[Јурај Куцка]] || {{yel|13}} || {{suboff|81}} |- |CM ||'''22'''||[[Станислав Лоботка]] |- |CM ||'''8''' ||[[Ондреј Дуда]] || || {{suboff|81}} |- |RF ||'''26'''||[[Иван Шранц]] || || {{suboff|90+4}} |- |CF ||'''18'''||[[Давид Стрелец]] || || {{suboff|61}} |- |LF ||'''17'''||[[Лукаш Хараслин]] || || {{suboff|61}} |- |colspan="3"|'''Замени:''' |- |MF ||'''7''' ||[[Томаш Суслов]] || {{yel|120+2}} || {{subon|61}} |- |FW ||'''9''' ||[[Роберт Боженик]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''11'''||[[Лашло Бенес]] || || {{subon|81}} |- |MF ||'''21'''||[[Матуш Беро]] || || {{subon|81}} |- |DF ||'''6''' ||[[Норберт Ѓомбер]] || {{yel|114}} || {{subon|90+4}} |- |FW ||'''10'''||[[Љубомир Тупта]] || || {{subon|109}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|{{flagicon|ITA}} [[Франческо Калцона]] |} |} {| style="width:50%;font-size:90%" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Џуд Белингам]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''Помошни судии:'''<ref name="ENG-SVK line-ups"/> <br />{{flagsport|TUR}} Мустафа Емре Ејисој <br />{{flagsport|TUR}} Керем Ерсој <br />'''Четврти судија:''' <br />{{flagsport|SLO}} Раде Обреновиќ <br />'''Video assistant referee:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Марко Фриц]] <br />'''Помошни VAR судии:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Кристијан Дингерт]] <br />{{flagsport|POL}} Томаш Квијатковски |} ===Шпанија - Грузија=== <section begin=ЕП 2024 - ОФ4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 30 јуни 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 4–1 |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036199/ |екипа2 = {{fb|GEO}} |голови1 = *[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{goal|39}} *[[Фабијан Руис|Руис]] {{goal|51}} *[[Нико Вилијамс|Вилијамс]] {{goal|75}} *[[Дани Олмо|Олмо]] {{goal|83}} |голови2 = *{{goal|18|авт.}} [[Робин Ле Норман|Ле Норман]] |стадион = [[Рајн Енерги Штадион]] |локација = [[Келн]] |гледачи = 42,233<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036199_FR.pdf |title=Full Time Report – Spain v Georgia |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=30 June 2024 |access-date=30 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=ЕП 2024 - ОФ4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp24h |pattern_b = _esp24h |pattern_ra = _esp24h |pattern_sh = _esp24h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = 004080 |socks = FF0000 |title = Шпанија<ref name="ESP-GEO line-ups">{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036199_LU.pdf |title=Tactical Line-ups – Spain v Georgia |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=30 June 2024 |access-date=30 June 2024}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _geo23h |pattern_b = _geo23h |pattern_ra = _geo23h |pattern_sh = _geo22h |pattern_so = _redtop |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Грузија<ref name="ESP-GEO line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''2''' ||[[Дани Карвахал]] || || {{suboff|81}} |- |CB ||'''3''' ||[[Робин Ле Норман]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] || || {{suboff|66}} |- |CM ||'''20'''||[[Педри]] || || {{suboff|52}} |- |CM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] |- |CM ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{suboff|81}} |- |RF ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] |- |CF ||'''7''' ||[[Алваро Мората]] {{Капитен}} || {{yel|44}} || {{suboff|66}} |- |LF ||'''17'''||[[Нико Вилијамс]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{subon|52}} |- |DF ||'''12'''||[[Алекс Грималдо]] || || {{subon|66}} |- |FW ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{subon|66}} |- |FW ||'''22'''||[[Хесус Навас]] || || {{subon|81}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-GEO 2024-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''25'''||[[Гиорги Мамардашвили]] |- |CB ||'''15'''||[[Гиорги Гвелесиани]] || || {{suboff|78}} |- |CB ||'''4''' ||[[Гурам Кашија]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Лаша Двали]] |- |RWB||'''2''' ||[[Отар Какабадзе]] |- |LWB||'''14'''||[[Лука Лочошвили]] || || {{suboff|63}} |- |CM ||'''10'''||[[Гиорги Чакветазде]] || || {{suboff|63}} |- |CM ||'''17'''||[[Отар Китеишвили]] || || {{suboff|41}} |- |CM ||'''6''' ||[[Гиорги Кочорашвили]] |- |CF ||'''22'''||[[Жорж Микаутадзе]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''7''' ||[[Хвича Кварацхелија]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''18'''||[[Сандро Алтунашвили]] || || {{subon|41}} |- |MF ||'''21'''||[[Гиорги Цитаишвили]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''9''' ||[[Зурико Давиташвили]] || {{yel|71}} || {{subon|63}} |- |FW ||'''8''' ||[[Буду Зивзивадзе]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''16'''||[[Ника Квеквескири]] || || {{subon|78}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|{{flagicon|FRA}} [[Вили Сањол]] |} |} {| style="width:50%;font-size:90%" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[родри (фудбалер 1996)|Родри]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''Помошни судии:'''<ref name="ESP-GEO line-ups"/> <br />{{flagsport|FRA}} Сирил Муњие <br />{{flagsport|FRA}} Мехди Рамуни <br />'''Четврти судија:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Сердар Гезибујук]] <br />'''Video assistant referee:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] <br />'''Помошни VAR судии:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|ITA}} [[Паоло Валери]] |} ===Франција - Белгија=== <section begin=ЕП 2024 - ОФ5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 1 јули 2024 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 1–0 |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036202/ |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Јан Вертонген|Вертонген]] {{goal|85|авт.}} |голови2 = |стадион = [[Меркур Шпил-Арена|Диселдорф Арена]] |локација = [[Диселдорф]] |гледачи = 46,810<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036202_FR.pdf |title=Full Time Report – France v Belgium |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=1 July 2024 |access-date=1 July 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=ЕП 2024 - ОФ5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra24a |pattern_b = _fra24a |pattern_ra = _fra24a |pattern_sh = _fra24a |pattern_so = _fra24al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 0025DD |socks = FFFFFF |title = Франција<ref name="FRA-BEL line-ups">{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036202_LU.pdf |title=Tactical Line-ups – France v Belgium |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=1 July 2024 |access-date=1 July 2024}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bel24h | pattern_b = _bel24h | pattern_ra = _bel24h | pattern_sh = _bel24h | pattern_so = | leftarm = 8A0B11 | body = 8A0B11 | rightarm = 8A0B11 | shorts = 000000 | socks = 8A0B11 | title = Белгија<ref name="FRA-BEL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''22'''||[[Тео Ернандес]] |- |CM ||'''13'''||[[Н'Голо Канте]] |- |CM ||'''8''' ||[[Орелијен Чуамени]] || {{yel|14}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] || {{yel|24}} |- |AM ||'''7''' ||[[Антоан Гризман]] || {{yel|23}} |- |CF ||'''15'''||[[Маркус Тирам]] || || {{suboff|62}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''12'''||[[Рандал Коло Муани]] || || {{subon|62}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-BEL 2024-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''1''' ||[[Коен Кастелс]] |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] || || {{suboff|88}} |- |CB ||'''4''' ||[[Ваут Фас]] |- |CB ||'''5''' ||[[Јан Вертонген]] || {{yel|76}} |- |LB ||'''3''' ||[[Артур Теат]] |- |CM ||'''7''' ||[[Кевин Де Бројне]] {{Капитен}} |- |CM ||'''24'''||[[Амаду Онана]] |- |CM ||'''11'''||[[Јаник Караско]] || || {{suboff|88}} |- |RF ||'''20'''||[[Лоис Опенда]] || || {{suboff|63}} |- |CF ||'''10'''||[[Ромелу Лукаку]] |- |LF ||'''22'''||[[Жереми Доку]] |- |colspan="3"|'''Замени:''' |- |MF ||'''18'''||[[Орел Мангала]] || {{yel|90+3}} || {{subon|63}} |- |FW ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || || {{subon|88}} |- |FW ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || || {{subon|88}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|{{flagicon|ITA}} [[Доменико Тедеско]] || {{yel|76}} |} |} {| style="width:50%;font-size:90%" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Жул Кунде]] (Франција)<ref name="MOTM" /> '''Помошни судии:'''<ref name="FRA-BEL line-ups"/> <br />{{flagsport|SWE}} Махбод Беиги <br />{{flagsport|SWE}} Андреас Седерквист <br />'''Четврти судија:''' <br />{{flagsport|LTU}} Донатас Румшас <br />'''Video assistant referee:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Пол ван Бекел]] <br />'''Помошни VAR судии:''' <br />{{flagsport|POL}} [[Бартош Франковски]] <br />{{flagsport|NED}} Роб Диперинк |} ===Португалија - Словенија=== <section begin=ЕП 2024 - ОФ6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 1 јули 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 0–0 |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036201/ |екипа2 = {{fb|SLO}} |aet = yes |голови1 = |голови2 = |пенали1 = *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{pengoal}} *[[Бруно Фернандеш|Фернандеш]] {{pengoal}} *[[Бернардо Силва|Б. Силва]] {{pengoal}} |пенали = 3–0 |пенали2 = *{{penmiss}} [[Јосип Иличиќ|Иличиќ]] *{{penmiss}} [[Јур Балковец|Балковец]] *{{penmiss}} [[Бенјамин Вербиќ|Вербиќ]] |стадион = [[Валдштадион]] |локација = [[Франкфурт]] |гледачи = 46,576<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036201_FR.pdf |title=Full Time Report – Portugal v Slovenia |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=1 July 2024 |access-date=1 July 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|ITA}} [[Даниеле Орсато]] }}<section end=ЕП 2024 - ОФ6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por24h |pattern_b = _por24h |pattern_ra = _por24h |pattern_sh = _por24h |pattern_so = _por24hl |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = 238523 |socks = FF0000 |title = Португалија<ref name="POR-SVN line-ups">{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036201_LU.pdf |title=Tactical Line-ups – Portugal v Slovenia |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=1 July 2024 |access-date=1 July 2024}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nikevapor4w |pattern_b = _svn24h |pattern_ra = _nikevapor4w |pattern_sh = _nikevapor4w |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Словенија<ref name="POR-SVN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''22'''||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] || {{yel|107}} || {{suboff|117}} |- |CB ||'''4''' ||[[Рубен Дијаш]] |- |CB ||'''3''' ||[[Пепе (фудбалер 1983)|Пепе]] || || {{suboff|117}} |- |LB ||'''19'''||[[Нуно Мендеш]] |- |CM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] |- |CM ||'''6''' ||[[Жоао Палиња]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња (фудбалер 2000)|Витиња]] || || {{suboff|65}} |- |RF ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} |- |LF ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] || || {{suboff|76}} |- |colspan="3"|'''Замени:''' |- |FW ||'''21'''||[[Диого Жот]] || || {{subon|65}} |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|76}} |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || || {{subon|117}} |- |MF ||'''18'''||[[Рубен Невеш]] || || {{subon|117}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|{{flagicon|ESP}} [[Роберто Мартинес]] || {{yel|111}} |} |valign="top"|[[File:POR-SVN 2024-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''1''' ||[[Јан Облак]] {{Капитен}} |- |RB ||'''2''' ||[[Жан Карничник]] || {{yel|37}} |- |CB ||'''21'''||[[Вања Дркушиќ]] || {{yel|32}} |- |CB ||'''6''' ||[[Јака Бијол]] || {{yel|106}} |- |LB ||'''3''' ||[[Јуре Балковец]] || {{yel|107}} |- |RM ||'''20'''||[[Петар Стојановиќ (фудбалер)|Петар Стојановиќ]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''22'''||[[Адам Гнезда Черин]] |- |CM ||'''10'''||[[Тими Макс Елшник]] || || {{suboff|106}} |- |LM ||'''17'''||[[Јан Млакар]] || || {{suboff|74}} |- |CF ||'''9''' ||[[Андраж Шпорар]] || || {{suboff|74}} |- |CF ||'''11'''||[[Бенјамин Шешко]] |- |colspan="3"|'''Замени:''' |- |MF ||'''5''' ||[[Јон Горенц Станковиќ]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''19'''||[[Жан Целар]] || {{yel|101}} || {{subon|74}} |- |MF ||'''7''' ||[[Бенјамин Вербиќ]] || || {{subon|87}} |- |FW ||'''26'''||[[Јосип Иличиќ]] || || {{subon|106}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|[[Матјаж Кек]] || {{sent off|0|105+1}} |} |} {| style="width:50%;font-size:90%" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Диого Кошта]] (Португалија)<ref name="MOTM" /> '''Помошни судии:'''<ref name="POR-SVN line-ups"/> <br />{{flagsport|ITA}} Чиро Карбоне <br />{{flagsport|ITA}} Алесандро Џалатини <br />'''Четврти судија:''' <br />{{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескос]] <br />'''Video assistant referee:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Масимилијано Ирати]] <br />'''Помошни VAR судии:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Паоло Валери]] <br />{{flagsport|GER}} [[Марко Фриц]] |} ===Романија - Холандија=== <section begin=ЕП 2024 - ОФ7 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 2 јули 2024 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|ROU}} |резултат = 0–3 |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036203/ |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|20}} [[Коди Гакпо|Гакпо]] *{{goal|83}}, {{goal|90+3}} [[Донијел Мален|Мален]] |стадион = [[Алијанц Арена]] |локација = [[Минхен]] |гледачи = 65,012<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036203_FR.pdf |title=Full Time Report – Romania v Netherlands |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=2 July 2024 |access-date=2 July 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] }}<section end=ЕП 2024 - ОФ7 /> {| width=92% |- |{{Football kit | pattern_la = _rou23h | pattern_b = _rou23H | pattern_ra = _rou23h | pattern_sh = _rou23h | pattern_so = _rou23h | leftarm = FEEE00 | body = FEEE00 | rightarm = FEEE00 | shorts = FEEE00 | socks = FEEE00 | title = Романија<ref name="ROU-NED line-ups">{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036203_LU.pdf |title=Tactical Line-ups – Romania v Netherlands |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=2 July 2024 |access-date=2 July 2024}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _ned24a |pattern_b = _ned24a |pattern_ra = _ned24a |pattern_sh = _ned24a |pattern_so = |leftarm = 010080 |body = 010080 |rightarm = 010080 |shorts = 010080 |socks = 010080 |title = Холандија<ref name="ROU-NED line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Флорин Ница]] |- |RB ||'''2''' ||[[Андреј Рациу]] |- |CB ||'''3''' ||[[Раду Драгушин]] |- |CB ||'''15'''||[[Андреј Бурка]] |- |LB ||'''22'''||[[Василе Могош]] || || {{suboff|38}} |- |DM ||'''6''' ||[[Мариус Марин]] || {{yel|67}} || {{suboff|72}} |- |CM ||'''21'''||[[Никола Станчу (фудбалер 1993)|Николае Станчу]] {{Капитен}} || {{yel|81}} || {{suboff|88}} |- |CM ||'''18'''||[[Разван Марин]] |- |RW ||'''20'''||[[Денис Ман]] |- |LW ||'''10'''||[[Јанис Хаџи]] || || {{suboff|72}} |- |CF ||'''19'''||[[Денис Драгуш]] || || {{suboff|72}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |DF ||'''24'''||[[Богдан Раковицан]] || || {{subon|38}} |- |FW ||'''13'''||[[Валентин Михаила]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''7''' ||[[Денис Алибек]] || || {{subon|72}} |- |MF ||'''8''' ||[[Александру Чикалдау]] || || {{subon|72}} |- |MF ||'''14'''||[[Дариус Олару]] || || {{subon|88}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|[[Едвард Јорданеску]] |} |valign="top"|[[File:ROU-NED 2024-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''1''' ||[[Барт Вербруген]] |- |RB ||'''22'''||[[Дензел Думфрис]] || {{yel|78}} |- |CB ||'''6''' ||[[Стефан де Врај]] |- |CB ||'''4''' ||[[Вирџил ван Дајк]] {{Капитен}} |- |LB ||'''5''' ||[[Нејтан Аке]] || || {{suboff|69}} |- |CM ||'''24'''||[[Јерди Схаутен]] || || {{suboff|69}} |- |CM ||'''7''' ||[[Чави Симонс]] |- |CM ||'''14'''||[[Тијани Рејиндерс]] |- |RF ||'''25'''||[[Стивен Бергвајн]] || || {{suboff|46}} |- |CF ||'''10'''||[[Мемфис Депај]] || || {{suboff|90+2}} |- |LF ||'''11'''||[[Коди Гакпо]] || || {{suboff|84}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''18'''||[[Донијел Мален]] || {{yel|90+4}} || {{subon|46}} |- |MF ||'''16'''||[[Џои Верман]] || || {{subon|69}} |- |DF ||'''15'''||[[Мики ван де Вен]] || || {{subon|69}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ваут Вегхорст]] || || {{subon|84}} |- |DF ||'''17'''||[[Дели Блинд]] || || {{subon|90+2}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|[[Роналд Куман]] |} |} {| style="width:50%;font-size:90%" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Коди Гакпо]] (Холандија)<ref name="MOTM" /> '''Помошни судии:'''<ref name="ROU-NED line-ups"/> <br />{{flagsport|GER}} Штефан Луп <br />{{flagsport|GER}} Марко Ахмилер <br />'''Четврти судија:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Даниел Зиберт]] <br />'''Video assistant referee:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] <br />'''Помошни VAR судии:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Кристијан Дингерт]] <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] |} ===Австрија - Турција=== <section begin=ЕП 2024 - ОФ8 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 2 јули 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036204/ |екипа2 = {{fb|TUR}} |голови1 = *[[Михаел Грегорич|Грегорич]] {{goal|66}} |голови2 = *{{goal|{{0}}1}}, {{goal|59}} [[Мерих Демирал|Демирал]] |стадион = [[Ред Бул Арена]] |локација = [[Лајпциг]] |гледачи = 38,305<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036204_FR.pdf |title=Full Time Report – Austria v Türkiye |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=2 July 2024 |access-date=2 July 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|POR}} [[Артур Соареш Дијаш]] }}<section end=ЕП 2024 - ОФ8 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _aut24h |pattern_b = _aut24h |pattern_ra = _aut24h |pattern_sh = _aut24h2 |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = 000000 |socks = FF0000 |title = Австрија<ref name="AUT-TUR line-ups">{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036204_LU.pdf |title=Tactical Line-ups – Austria v Türkiye |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=2 July 2024 |access-date=2 July 2024}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _tur24h |pattern_b = _tur24h |pattern_ra = _tur24h |pattern_sh = _tur24h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Турција<ref name="AUT-TUR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''13'''||[[Патрик Пенц]] |- |RB ||'''5''' ||[[Штефан Пош]] |- |CB ||'''4''' ||[[Кевин Дансо]] |- |CB ||'''15'''||[[Филип Линхарт]] || {{yel|52}} || {{suboff|64}} |- |LB ||'''16'''||[[Филип Мвене]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''6''' ||[[Николас Зајвалд]] |- |CM ||'''9''' ||[[Марсел Забицер]] |- |RW ||'''20'''||[[Конрад Лајмер]] || || {{suboff|64}} |- |AM ||'''19'''||[[Кристоф Баумгартнер]] |- |LW ||'''18'''||[[Романо Шмид]] || {{yel|38}} || {{suboff|46}} |- |CF ||'''7''' ||[[Марко Арнаутовиќ]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Александер Прас]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''11'''||[[Михаел Грегорич]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''2''' ||[[Максимилијан Вебер]] || || {{subon|64}} |- |MF ||'''10'''||[[Флоријан Грилич]] || || {{subon|64}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|{{flagicon|GER}} [[Ралф Рагник]] |} |valign="top"|[[File:AUT-TUR 2024-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''1''' ||[[Мерт Ѓунок]] |- |RB ||'''18'''||[[Мерт Мулдур]] |- |CB ||'''14'''||[[Абдулкерим Бардакџи]] |- |CB ||'''3''' ||[[Мерих Демирал]] |- |LB ||'''20'''||[[Ферди Кадиоглу]] |- |CM ||'''16'''||[[Исмаил Јуксек]] || {{yel|42}} || {{suboff|58}} |- |CM ||'''22'''||[[Каан Ајхан]] {{Капитен}} |- |RW ||'''21'''||[[Бариш Алпер Јилмаз]] |- |AM ||'''6''' ||[[Оркун Кокчу]] || {{yel|11}} || {{suboff|83}} |- |LW ||'''19'''||[[Кенан Јилдиз]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''8''' ||[[Арда Ѓулер]] || || {{suboff|78}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''15'''||[[Салих Озџан]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''5''' ||[[Окај Јокушлу]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''7''' ||[[Керем Актуркоглу]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''17'''||[[Ирфан Кавеџи]] || || {{subon|83}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|{{flagicon|ITA}} [[Винченцо Монтела]] |} |} {| style="width:50%;font-size:90%" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Мерих Демирал]] (Турција)<ref name="MOTM" /> '''Помошни судии:'''<ref name="AUT-TUR line-ups"/> <br />{{flagsport|POR}} Пауло Соареш <br />{{flagsport|POR}} Педро Рибеиро <br />'''Четврти судија:''' <br />{{flagsport|UKR}} Микола Балакин <br />'''Video assistant referee:''' <br />{{flagsport|POR}} [[Тијаго Мартинс (судија)|Тијаго Мартинс]] <br />'''Помошни VAR судии:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Хуан Мартинес Мунуера]] <br />{{flagsport|ITA}} [[Масимилијано Ирати]] |} ==Четвртфинале== ===Шпанија - Германија=== <section begin=ЕП 2024 - ЧФ1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2024 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 2–1 |aet=yes |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036205/ |екипа2 = {{fb|GER}} |голови1 = *[[Дани Олмо|Олмо]] {{goal|51}} *[[Микел Мерино|Мерино]] {{goal|119}} |голови2 = *{{goal|89}} [[Флоријан Вирц|Вирц]] |стадион = [[МХПАрена|МХП-Арена]] |локација = [[Штутгарт]] |гледачи = 54,000<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036205_FR.pdf |title=Full Time Report – Spain v Germany |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=5 July 2024 |access-date=5 July 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=ЕП 2024 - ЧФ1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp24h |pattern_b = _esp24h |pattern_ra = _esp24h |pattern_sh = _esp24h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = 004080 |socks = FF0000 |title = Шпанија<ref name="ESP-GER line-ups">{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036205_LU.pdf |title=Tactical Line-ups – Spain v Germany |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=5 July 2024 |access-date=5 July 2024}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _ger24h |pattern_b = _ger24h |pattern_ra = _ger24h |pattern_sh = _ger24h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Германија<ref name="ESP-GER line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] || {{yel|82}} |- |RB ||'''2''' ||[[Дани Крвахал]] || {{sentoff|2|100|120+6}} |- |CB ||'''3''' ||[[Робин Ле Норман]] || {{yel|29}} || {{suboff|46}} |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |CM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] || {{yel|110}} |- |CM ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || {{yel|120}} || {{suboff|102}} |- |RW ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] || || {{suboff|63}} |- |AM ||'''20'''||[[Педри]] || || {{suboff|8}} |- |LW ||'''17'''||[[Нико Вилијамс]] || || {{suboff|80}} |- |CF ||'''7''' ||[[Алваро Мората]] {{Капитен}} || || {{suboff|80}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{subon|8}} |- |DF ||'''4''' ||[[Начо (фудбалер 1990)|Начо]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''11'''||[[Феран Торес]] || {{yel|74}} || {{subon|63}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|80}} |- |FW ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{subon|80}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хоселу]] || || {{subon|102}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-GER 2024-07-05.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Мануел Нојер]] |- |RB ||'''6''' ||[[Јозуа Кимих]] |- |CB ||'''2''' ||[[Антонио Ридигер]] || {{yel|13}} |- |CB ||'''4''' ||[[Џонатан Та]] || || {{suboff|80}} |- |LB ||'''3''' ||[[Давид Раум]] || {{yel|28}} || {{suboff|57}} |- |CM ||'''25'''||[[Емре Џан]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''8''' ||[[Тони Крос]] || {{yel|67}} |- |RW ||'''10'''||[[Џамал Мусиала]] |- |AM ||'''21'''||[[Илкај Ѓундоган]] {{Капитен}} || || {{suboff|57}} |- |LW ||'''19'''||[[Лерој Сане]] || || {{suboff|46}} |- |CF ||'''7''' ||[[Каи Хаверц]] || || {{suboff|91}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''23'''||[[Роберт Андрих]] || {{yel|56}} || {{subon|46}} |- |MF ||'''17'''||[[Флоријан Вирц]] || {{yel|94}} || {{subon|46}} |- |DF ||'''18'''||[[Максимилијан Мителштат]] || {{yel|73}} || {{subon|57}} |- |FW ||'''9''' ||[[Никлас Филкруг]] || || {{subon|57}} |- |FW ||'''13'''||[[Томас Милер]] || || {{subon|80}} |- |DF ||'''16'''||[[Валдемар Антон]] || || {{subon|91}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Јулијан Нагелсман]] |} |} {| style="width:50%;font-size:90%" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Дани Олмо]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''Помошни судии:'''<ref name="ESP-GER line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} Гари Бесвик <br />{{flagsport|ENG}} Адам Нан <br />'''Четврти судија:''' <br />{{flagsport|SVK}} [[Иван Кружљак]] <br />'''Video assistant referee:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Стјуарт Атвел]] <br />'''Помошни VAR судии:''' <br />{{flagsport|POL}} [[Бартош Франковски]] <br />{{flagsport|ITA}} [[Масимилијано Ирати]] |} ===Португалија - Франција=== <section begin=ЕП 2024 - ЧФ2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 0–0 |aet=yes |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036206/ |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = |пенали = 3–5 |пенали1 = *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{pengoal}} *[[Бернардо Силва|Б. Силва]] {{pengoal}} *[[Жоао Феликс|Феликс]] {{penmiss}} *[[Нуно Мендеш|Мендеш]] {{pengoal}} |пенали2= *{{pengoal}} [[Усман Дембеле|Дембеле]] *{{pengoal}} [[Јусуф Фофана (француски фудбалер)|Фофана]] *{{pengoal}} [[Жул Кунде|Кунде]] *{{pengoal}} [[Бредли Баркола|Баркола]] *{{pengoal}} [[Тео Ернандес|Ернандес]] |стадион = [[Фолкспаркштадион]] |локација = [[Хамбург]] |гледачи = 47,789<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036206_FR.pdf |title=Full Time Report – Portugal v France |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=5 July 2024 |access-date=5 July 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=ЕП 2024 - ЧФ2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por24h |pattern_b = _por24h |pattern_ra = _por24h |pattern_sh = _por24h |pattern_so = _por24hl |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = 238523 |socks = FF0000 |title = Португалија<ref name="POR-FRA line-ups">{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036206_LU.pdf |title=Tactical Line-ups – Portugal v France |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=5 July 2024 |access-date=5 July 2024}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _fra24a |pattern_b = _fra24a |pattern_ra = _fra24a |pattern_sh = _fra24a |pattern_so = _fra24al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 0025DD |socks = FFFFFF |title = Франција<ref name="POR-FRA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''22'''||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] || || {{suboff|74}} |- |CB ||'''3''' ||[[Пепе (фудбалер 1983)|Пепе]] |- |CB ||'''4''' ||[[Рубен Дијаш]] |- |LB ||'''19'''||[[Нуно Мендеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња (фудбалер февруари 2000)|Витиња]] || || {{suboff|119}} |- |CM ||'''6''' ||[[Жоао Палиња]] || {{yel|79}} || {{suboff|90+2}} |- |CM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] || || {{suboff|74}} |- |RF ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} |- |LF ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] || || {{suboff|106}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''18'''||[[Рубен Невеш]] || || {{subon|90+2}} |- |FW ||'''11'''||[[Жоао Феликс]] || || {{subon|106}} |- |MF ||'''16'''||[[Матеуш Нунеш]] || || {{subon|119}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|{{flagicon|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-FRA 2024-07-05.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењон]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] || {{yel|84}} |- |LB ||'''22'''||[[Тео Ернандес]] |- |CM ||'''13'''||[[Н'Голо Канте]] |- |CM ||'''8''' ||[[Орелијен Чуамени]] |- |CM ||'''6''' ||[[Едуардо Камавинга]] || || {{suboff|91}} |- |AM ||'''7''' ||[[Антоан Гризман]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''12'''||[[Рандал Коло Муани]] || || {{suboff|86}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} || || {{suboff|106}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''11'''||[[Усман Дембеле]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''15'''||[[Маркус Тирам]] || || {{subon|86}} |- |MF ||'''19'''||[[Јусуф Фофана (француски фудбалер)|Јусуф Фофана]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''25'''||[[Бредли Баркола]] || || {{subon|106}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|[[Дидје Дешан]] |} |} {| style="width:50%;font-size:90%" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Усман Дембеле]] (Франција)<ref name="MOTM" /> '''Помошни судии:'''<ref name="POR-FRA line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} Стјуарт Брт <br />{{flagsport|ENG}} Дан Кук <br />'''Fourth official:''' <br />{{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] <br />'''Video assistant referee:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Пол ван Бекел]] <br />'''Помошни VAR судии:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Дејвид Кут (фудбалски судија)|Дејвид Кут]] <br />{{flagsport|POL}} Томаш Квијатковски |} ===Англија - Швајцарија=== <section begin=ЕП 2024 - ЧФ3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2024 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = 1–1 |aet = yes |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036208/ |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Букајо Сака|Сака]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|75}} [[Брил Емболо|Емболо]] |пенали = 5–3 |пенали1 = *[[Кол Палмер|Палмер]] {{pengoal}} *[[Џуд Белингам|Белингам]] {{pengoal}} *[[Букајо Сака|Сака]] {{pengoal}} *[[Ајван Тони|Тони]] {{pengoal}} *[[Трент Александер-Арнолд|Александер-Арнолд]] {{pengoal}} |пенали2= *{{penmiss}} [[Мануел Аканжи|Аканжи]] *{{pengoal}} [[Фабијан Шер|Шер]] *{{pengoal}} [[Џердан Шаќири|Шаќири]] *{{pengoal}} [[Зеки Амдуни|Амдуни]] |стадион = [[Меркур Шпил-Арена|Диселдорф Арена]] |локација = [[Диселдорф]] |гледачи = 46,907<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036208_FR.pdf |title=Full Time Report – England v Switzerland |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=6 July 2024 |access-date=6 July 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|ITA}} [[Даниеле Орсато]] }}<section end=ЕП 2024 - ЧФ3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _eng24h |pattern_b = _eng24h |pattern_ra = _eng24h |pattern_sh = _eng24h |pattern_so = _eng24h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 000066 |socks = FFFFFF |title = Англија<ref name="ENG-SUI line-ups">{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036208_LU.pdf |title=Tactical Line-ups – England v Switzerland |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=6 July 2024 |access-date=6 July 2024}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _sui24h |pattern_b = _sui24h |pattern_ra = _sui24h |pattern_sh = _sui24h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = A60014 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="ENG-SUI line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |CB ||'''2''' ||[[Кајл Вокер]] |- |CB ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] |- |CB ||'''14'''||[[Езри Конса]] || || {{suboff|78}} |- |RWB||'''12'''||[[Киеран Трипиер]] || || {{suboff|78}} |- |LWB||'''7''' ||[[Букајо Сака]] |- |CM ||'''26'''||[[Коби Мејну]] || || {{suboff|78}} |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] |- |AM ||'''11'''||[[Фил Фоден]] || || {{suboff|115}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} || {{yel|67}} || {{suboff|109}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''3''' ||[[Лук Шо]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''24'''||[[Кол Палмер]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''21'''||[[Еберечи Езе]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''17'''||[[Ајван Тони]] || || {{subon|109}} |- |DF ||'''8''' ||[[Трент Александер-Арнолд]] || || {{subon|115}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|[[Гарет Саутгејт]] |} |valign="top"|[[File:ENG-SUI 2024-07-06.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''1''' ||[[Јан Зомер]] |- |CB ||'''22'''||[[Фабијан Шер]] || {{yel|32}} |- |CB ||'''5''' ||[[Мануел Аканжи]] |- |CB ||'''13'''||[[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] |- |RM ||'''26'''||[[Фабијан Ридер]] || || {{suboff|63}} |- |CM ||'''8''' ||[[Ремо Фројлер]] || || {{suboff|118}} |- |CM ||'''10'''||[[Гранит Џака]] {{Капитен}} |- |LM ||'''20'''||[[Мишел Ебишер]] || || {{suboff|118}} |- |RF ||'''19'''||[[Дан Ндоје]] || || {{suboff|98}} |- |CF ||'''7''' ||[[Брил Емболо]] || || {{suboff|109}} |- |LF ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || {{yel|85}} || {{subon|63}} |- |MF ||'''14'''||[[Стивен Цубер]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''6''' ||[[Денис Закарија]] || || {{subon|98}} |- |MF ||'''23'''||[[Џердан Шаќири]] || || {{subon|109}} |- |MF ||'''16'''||[[Венсан Сиеро]] || || {{subon|118}} |- |FW ||'''25'''||[[Зеки Амдуни]] || || {{subon|118}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мурат Јакин]] |} |} {| style="width:50%;font-size:90%" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Букајо Сака]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''Помошни судии:'''<ref name="ENG-SUI line-ups"/> <br />{{flagsport|ITA}} Чиро Карбоне <br />{{flagsport|ITA}} Алесандро Џалатини <br />'''Четврти судија:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Даниел Зиберт]] <br />'''Video assistant referee:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Масимилијано Ирати]] <br />'''Помошни VAR судии:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Паоло Валери]] <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] |} ===Холандија - Турција=== <section begin=ЕП 2024 - ЧФ4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036207/ |екипа2 = {{fb|TUR}} |голови1 = *[[Стефан де Врај|Де Врај]] {{goal|70}} *[[Мерт Мулдур|Мулдур]] {{goal|76|авт.}} |голови2 = *{{goal|35}} [[Самет Акајдин|Акајдин]] |стадион = [[Олимписки стадион во Берлин|Олимписки стадион]] |локација = [[Берлин]] |гледачи = 70,091<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036207_FR.pdf |title=Full Time Report – Netherlands v Türkiye |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=6 July 2024 |access-date=6 July 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=ЕП 2024 - ЧФ4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ned24h |pattern_b = _ned24h |pattern_ra = _ned24h |pattern_sh = _ned24h |pattern_so = |leftarm = FF6100 |body = FF6100 |rightarm = FF6100 |shorts = FF6100 |socks = FF6100 |title = Холандија<ref name="NED-TUR line-ups">{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036207_LU.pdf |title=Tactical Line-ups – Netherlands v Türkiye |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=6 July 2024 |access-date=6 July 2024}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _tur24h |pattern_b = _tur24h |pattern_ra = _tur24h |pattern_sh = _tur24h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Турција<ref name="NED-TUR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Барт Вербруген]] |- |RB ||'''22'''||[[Дензел Думфрис]] |- |CB ||'''6''' ||[[Стефан де Врај]] |- |CB ||'''4''' ||[[Вирџил ван Дајк]] {{Капитен}} || {{yel|64}} |- |LB ||'''5''' ||[[Нејтан Аке]] || {{yel|54}} || {{suboff|73}} |- |CM ||'''24'''||[[Јерди Схаутен]] |- |CM ||'''7''' ||[[Чави Симонс]] || {{yel|30}} || {{suboff|87}} |- |CM ||'''14'''||[[Тијани Рејндерс]] || || {{suboff|73}} |- |RF ||'''25'''||[[Стивен Бергвајн]] || || {{suboff|46}} |- |CF ||'''10'''||[[Мемфис Депај]] || || {{suboff|87}} |- |LF ||'''11'''||[[Коди Гакпо]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Ваут Вегхорст]] || {{yel|90+6}} || {{subon|46}} |- |MF ||'''16'''||[[Џои Верман]] || || {{subon|73}} |- |DF ||'''15'''||[[Мики ван де Вен]] || || {{subon|73}} |- |DF ||'''12'''||[[Џереми Фримпонг]] || || {{subon|87}} |- |FW ||'''21'''||[[Џошуа Зиркзе]] || || {{subon|87}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|[[Роналд Куман]] |} |valign="top"|[[File:NED-TUR 2024-07-06.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''1''' ||[[Мерт Ѓунок]] |- |CB ||'''22'''||[[Каан Ајхан]] || || {{suboff|89}} |- |CB ||'''4''' ||[[Самет Акајдин]] || || {{suboff|82}} |- |CB ||'''14'''||[[Абдулкерим Бардакџи]] |- |RWB||'''18'''||[[Мерт Мулдур]] || || {{suboff|82}} |- |LWB||'''20'''||[[Ферди Кадиоглу]] |- |RM ||'''21'''||[[Бариш Алпер Јилмаз]] |- |CM ||'''15'''||[[Салих Озџан]] || || {{suboff|77}} |- |CM ||'''10'''||[[Хакан Чалханоглу]] {{Капитен}} |- |LM ||'''19'''||[[Кенан Јилдиз]] || || {{suboff|77}} |- |CF ||'''8''' ||[[Арда Ѓулер]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''5''' ||[[Окај Јокушлу]] || || {{subon|77}} |- |FW ||'''7''' ||[[Керем Актуркоглу]] || || {{subon|77}} |- |DF ||'''2''' ||[[Зеки Челик]] || || {{subon|82}} |- |FW ||'''9''' ||[[Џенк Тосун]] || {{yel|90+3}} || {{subon|82}} |- |FW ||'''24'''||[[Семих Киличсој]] || || {{subon|89}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|{{flagicon|ITA}} [[Винченцо Монтела]] || {{yel|90+5}} |} |} {| style="width:50%;font-size:90%" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Стефан де Врај]] (Холандија)<ref name="MOTM" /> '''Помошни судии:'''<ref name="NED-TUR line-ups"/> <br />{{flagsport|FRA}} Никола Дано <br />{{flagsport|FRA}} Бенжамен Паже <br />'''Четврти судија:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] <br />'''Video assistant referee:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] <br />'''Помошни VAR судии:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|GER}} [[Марко Фриц]] |} ==Полуфинале== ===Шпанија - Франција=== <section begin=ЕП 2024 - ПФ1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 9 јули 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036209/ |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = *[[Ламин Јамал|Јамал]] {{goal|21}} *[[Дани Олмо|Олмо]] {{goal|25}} |голови2 = *{{goal|{{0}}9}} [[Рандал Коло Муани|Коло Муани]] |стадион = [[Алијанц Арена]] |локација = [[Минхен]] |гледачи = 62,042<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036209_FR.pdf |title=Full Time Report – Spain v France |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=9 July 2024 |access-date=9 July 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|SVN}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=ЕП 2024 - ПФ1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp24h |pattern_b = _esp24h |pattern_ra = _esp24h |pattern_sh = _esp24h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = 004080 |socks = FF0000 |title = Шпанија<ref name="ESP-FRA line-ups">{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036209_LU.pdf |title=Tactical Line-ups – Spain v France |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=9 July 2024 |access-date=9 July 2024}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _fra24a |pattern_b = _fra24a |pattern_ra = _fra24a |pattern_sh = _fra24a2 |pattern_so = _fra24al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Франција<ref name="ESP-FRA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''22'''||[[Хесус навас]] || {{yel|14}} || {{suboff|58}} |- |CB ||'''4''' ||[[Начо (фудбалер 1990)|Начо]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |CM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] |- |CM ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] |- |RW ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] || {{yel|90+1}} || {{suboff|90+4}} |- |AM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{suboff|76}} |- |LW ||'''17'''||[[Нико Вилијамс]] || || {{suboff|90+3}} |- |CF ||'''7''' ||[[Алваро Мората]] {{Капитен}} || || {{suboff|76}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''5''' ||[[Даниел Вивијан (фудбалер)|Даниел Вивијан]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{subon|76}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|76}} |- |MF ||'''18'''||[[Мартин Субименди]] || || {{subon|90+3}} |- |FW ||'''11'''||[[Феран Торес]] || || {{subon|90+4}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-FRA 2024-07-09.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењон]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''22'''||[[Тео Ернандес]] |- |CM ||'''13'''||[[Н'Голо Канте]] || || {{suboff|62}} |- |CM ||'''8''' ||[[Орелијен Чуамени]] || {{yel|60}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] || || {{suboff|62}} |- |RF ||'''11'''||[[Усман Дембеле]] || || {{suboff|79}} |- |CF ||'''12'''||[[Рандал Коло Муани]] || || {{suboff|62}} |- |LF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''6''' ||[[Едуардо Камавинга]] || {{yel|89}} || {{subon|62}} |- |MF ||'''7''' ||[[Антоан Гризман]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''25'''||[[Бредли Баркола]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Оливје Жиру]] || || {{subon|79}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|[[Дидје Дешан]] |} |} {| style="width:50%;font-size:90%" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ламин Јамал]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''Помошни судии:'''<ref name="ESP-FRA line-ups"/> <br />{{flagsport|SLO}} Томаж Кланчник <br />{{flagsport|SLO}} Андраж Ковачиќ <br />'''Четврти судија:''' <br />{{flagsport|SVK}} [[Иван Кружљак]] <br />'''Video assistant referee:''' <br />{{flagsport|SLO}} Нејц Кајтазовиќ <br />'''Помошни VAR судии:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Паоло Валери]] <br />{{flagsport|ITA}} [[Масимилијано Ирати]] |} ===Холандија - Англија=== <section begin=ЕП 2024 - ПФ2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 10 јули 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - нокаут фаза#Холандија - Англија|1–2]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036210/ |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Чави Симонс|Симонс]] {{goal|{{0}}7}} |голови2 = *{{goal|18|пен.}} [[Хари Кејн|Кејн]] *{{goal|90}} [[Оли Воткинс|Воткинс]] |стадион = [[Сигнал Идуна Парк]] |локација = [[Дортмунд]] |гледачи = 60,926<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036210_FR.pdf |title=Full Time Report – Netherlands v England |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=10 July 2024 |access-date=10 July 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] }}<section end=ЕП 2024 - ПФ2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ned24h |pattern_b = _ned24h |pattern_ra = _ned24h |pattern_sh = _ned24h |pattern_so = |leftarm = FF6100 |body = FF6100 |rightarm = FF6100 |shorts = FF6100 |socks = FF6100 |title = Холандија<ref name="NED-ENG line-ups">{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036210_LU.pdf |title=Tactical Line-ups – Netherlands v England |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=10 July 2024 |access-date=10 July 2024}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _eng24h |pattern_b = _eng24h |pattern_ra = _eng24h |pattern_sh = _eng24h |pattern_so = _eng24h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 000066 |socks = FFFFFF |title = Англија<ref name="NED-ENG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Барт Вербруген]] |- |RB ||'''22'''||[[Дензел Дамфрис]] || {{yel|17}} || {{suboff|90+3}} |- |CB ||'''6''' ||[[Стефан де Врај]] |- |CB ||'''4''' ||[[Вирџил ван Дајк]] {{Капитен}} || {{yel|87}} |- |LB ||'''5''' ||[[Нејтан Аке]] |- |CM ||'''24'''||[[Јерди Схаутен]] |- |CM ||'''7''' ||[[Чави Симонс]] || {{yel|90+1}} || {{suboff|90+3}} |- |CM ||'''14'''||[[Тијани Рејндерс]] |- |RF ||'''18'''||[[Донијел Мален]] || || {{suboff|46}} |- |CF ||'''10'''||[[Мемфис Депај]] || || {{suboff|35}} |- |LF ||'''11'''||[[Коди Гакпо]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''16'''||[[Џои Верман]] || || {{subon|35}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ваут Вегхорст]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''19'''||[[Брајан Броби]] || || {{subon|90+3}} |- |FW ||'''21'''||[[Џошуа Зиркзе]] || || {{subon|90+3}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|[[Роналд Куман]] |} |valign="top"|[[File:NED-ENG 2024-07-10.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |CB ||'''2''' ||[[Кајл Вокер]] |- |CB ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] |- |RM ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || {{yel|86}} || {{suboff|90+3}} |- |CM ||'''26'''||[[Коби Мејну]] || || {{suboff|90+3}} |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] |- |LM ||'''12'''||[[Киеран Трипиер]] || {{yel|90+4}} || {{suboff|46}} |- |AM ||'''11'''||[[Фил Фоден]] || || {{suboff|81}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] || {{yel|72}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''3''' ||[[Лук Шо]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''24'''||[[Кол Палмер]] || || {{subon|81}} |- |FW ||'''19'''||[[Оли Воткинс]] || || {{subon|81}} |- |DF ||'''14'''||[[Езри Конса]] || || {{subon|90+3}} |- |MF ||'''16'''||[[Конор Галагер]] || || {{subon|90+3}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|[[Гарет Саутгејт]] |} |} {| style="width:50%;font-size:90%" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Оли Воткинс]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''Помошни судии:''' <br />{{flagsport|GER}} Штефан Луп <br />{{flagsport|GER}} Марко Ахмилер <br />'''Четврти судија:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Даниел Зиберт (фудбалски судија)|Даниел Зиберт]] <br />'''Video assistant referee:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] <br />'''Помошни VAR судии:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Кристијан Дингерт]] <br />{{flagsport|GER}} [[Марко Фриц]] |} ==Финале== {{main|Финале на Европското првенство во фудбал 2024}} <section begin=ЕП 2024 - Финале />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јули 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036211/ |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Нико Вилијамс|Вилијамс]] {{goal|47}} *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|86}} |голови2 = *{{goal|73}} [[Кол Палмер|Палмер]] |стадион = [[Олимписки стадион во Берлин|Олимписки стадион]] |локација = [[Берлин]] |гледачи = 65,600<ref name="ESP-ENG attendance">{{UEFA match attendance|2036211|Spain vs. England|date=14 July 2024|access-date=14 July 2024}}<!--{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036211_FR.pdf |title=Full Time Report – Spain v England |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=14 July 2024 |access-date=14 July 2024}}--></ref> |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=ЕП 2024 - Финале /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp24h |pattern_b = _esp24h |pattern_ra = _esp24h |pattern_sh = _esp24h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = 004080 |socks = FF0000 |title = Шпанија<ref name="ESP-ENG line-ups">{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036211_LU.pdf |title=Tactical Line-ups – Spain v England |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=14 July 2024 |access-date=14 July 2024}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _eng24h |pattern_b = _eng24h |pattern_ra = _eng24h |pattern_sh = _eng24h2 |pattern_so = _eng24h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Англија<ref name="ESP-ENG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''2''' ||[[Дани Карвахал]] |- |CB ||'''3''' ||[[Робин Ле Норман]] || || {{suboff|83}} |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |CM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] |- |RW ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] || || {{suboff|89}} |- |AM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || {{yel|31}} |- |LW ||'''17'''||[[Нико Вилијамс]] |- |CF ||'''7''' ||[[Алваро Мората]] {{Капитен}} || || {{suboff|68}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''18'''||[[Мартин Субименди]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{subon|68}} |- |DF ||'''4''' ||[[Начо (фудбалер 1990)|Начо]] || || {{subon|83}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-ENG 2024-07-14.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |CB ||'''2''' ||[[Кајл Вокер]] |- |CB ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] || {{yel|53}} |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] |- |RM ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] |- |CM ||'''26'''||[[Коби Мејну]] || || {{suboff|70}} |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] |- |LM ||'''3''' ||[[Лук Шо]] |- |AM ||'''11'''||[[Фил Фоден]] || || {{suboff|89}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} || {{yel|25}} || {{suboff|61}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''19'''||[[Оли Воткинс]] || {{yel|90+1}} || {{subon|61}} |- |MF ||'''24'''||[[Кол Палмер]] || || {{subon|70}} |- |FW ||'''17'''||[[Ајван Тони]] || || {{subon|89}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|[[Гарет Саутгејт]] |} |} {| style="width:100%;font-size:90%" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Нико Вилијамс]] (Шпанија)<ref name="MOTM"/> '''Помошни судии:'''<ref name="referees">{{Cite web |date=11 July 2024 |title=François Letexier to referee UEFA EURO 2024 final |url=https://www.uefa.com/euro2024/news/028f-1b575daf78e1-4d4da4ea88fa-1000/ |access-date=11 July 2024 |website=UEFA.com|publisher=Union of European Football Associations}}</ref> <br />{{flagsport|FRA}} Сирил Муњие <br />{{flagsport|FRA}} Мехди Рамуни <br />'''Четврти судија:''' <br />{{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] <br />'''Video assistant referee:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] <br />'''Помошни VAR судии:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|ITA}} [[Масимилијано Ирати]] |} ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *{{Official website|https://www.uefa.com/euro2024/}} {{Европско првенство во фудбал 2024}} [[Категорија:Европско првенство во фудбал 2024|Нокаут фаза]] gjd3l29s4luiwvvremhbs4z1m8cvvnx 0 1354868 5578099 5517482 2026-06-17T09:00:48Z BosaFi 115936 5578099 wikitext text/x-wiki {{Starbox begin|name=51 Пегаз / Хелветиос}} {{Starbox image|image={{Location map|100x100 |AlternativeMap=Pegasus constellation map mk.svg |caption= |width=250 |lat=51.7|long=43.0 |mark=Cercle rouge 100%.svg | marksize=14 |float=center }}|caption=Местоположба на 51 Пегаз во соѕвездието [[Пегаз (соѕвездие)|Пегаз]] (заокружено).}} {{Starbox observe|epoch=J2000.0|constell=[[Пегаз (соѕвездие)|Пегаз]]|ra={{RA|22|57|27.9805}}<ref name=dr3/>|dec={{DEC|+20|46|07.797}}<ref name=dr3/>|appmag_v=5.49<ref name=apj694_2_1085/>}} {{Starbox character|class=G2IV<ref name=perkins/>|appmag_1_passband=B|appmag_1=6.16<ref name=aj125_2_984/>|appmag_2_passband=R|appmag_2=5.0<ref name=aj125_2_984/>|appmag_3_passband=I|appmag_3=4.7<ref name=aj125_2_984/>|appmag_4_passband=J|appmag_4=4.66<ref name=aj125_2_984/>|appmag_5_passband=H|appmag_5=4.23<ref name=aj125_2_984/>|appmag_6_passband=K|appmag_6=3.91<ref name=apj694_2_1085/>|r-i=|v-r=|b-v=+0.67<ref name=clpl4/>|u-b=+0.20<ref name=clpl4/>}} {{Starbox astrometry|radial_v=−33.33<ref name=dr3/>|prop_mo_ra=+207.328<ref name=dr3/>|prop_mo_dec=+61.164<ref name=dr3/>|parallax=64.4048|p_error=0.0543|parallax_footnote=<ref name=dr3/>|absmag_v=4.48<ref name=mittag/>}} {{Starbox detail|mass=1.12 ± 0.06 <ref name=star_mass/>|radius={{nowrap|1.237 ± 0.047}}<ref name=apj694_2_1085/>|gravity=4.33<ref name=aaa508_3_1313/>|luminosity={{val|1.36|0.02}}<ref name=mittag/>|temperature={{val|5,768|8|fmt=commas}}<ref name=mittag/>|metal_fe=+0.20<ref name=aaa508_3_1313/>|rotation={{val|21.9|0.4}} days<ref name=mnras408_3_1666/>|rotational_velocity=5.6<ref name=earle2017/>|age_gyr={{val|6.1|0.6}}<ref name=mittag/>}} {{Starbox catalog|names=Хелветиос, [[Флемстидово означување|51 Peg]], [[Глизеов каталог|ГК]]&nbsp;882, [[Каталог на сјајни ѕвезди|ХР]]&nbsp;8729, [[Бонски преглед|БП]]+19°5036, [[Каталог „Хенри Дрејпер“|ХД]]&nbsp;217014, [[Luyten Two-Tenths catalogue|LTT]]&nbsp;16750, [[Општ каталог на тригонометриски паралакси|октп]]&nbsp;5568.00, [[Ѕвезден каталог на Смитсоновата астрофизичка опсерваторија|САО]]&nbsp;90896, [[Хипаркос|ХИП]]&nbsp;113357<ref name=SIMBAD/>}} {{Starbox reference|Simbad=51+Peg|NSTED=51+Peg|ARICNS=01878|EPE=51+Peg}} {{Starbox end}} '''51 Пегаз''' (скратено '''51 Peg'''), формално наречена '''Хелветиос'''<ref name="IAU-CSN"/> — [[Сончев двојник|ѕвезда слична на Сонцето]] која се наоѓа на 50.6 светлосни години од Земјата во соѕвездието [[Пегаз (соѕвездие)|Пегаз]]. Таа била првата ѕвезда од [[Главна низа|главната низа]] за која било откриено дека има [[вонсончева планета]] (означена како 51 Пегаз b, официјално именувана како Димидиум) која орбитира околу неа.<ref name=nature378_6555_355/> == Својства == [[Податотека:51_Pegasi.jpg|лево|мини|200x200пкс| 51 Пегаз]] [[Привидна ѕвездена величина|Привидната величина]] на ѕвездата е 5,49, што ја прави видлива со голо око под соодветни услови на гледање. 51 Пегаз била наведена како стандардна ѕвезда за спектралниот тип G2IV во ''каталогот на Перкинс од 1989 година со ревидирани типови МК за постудените ѕвезди''. Историски гледано, генерално ѝ била дадена [[ѕвездена класификација]] на G5V,<ref name=aaa508_3_1417/> па дури и во современите каталози обично е наведена како ѕвезда од [[Главна низа|главната низа]].<ref name=skiff/> Генерално се смета дека сè уште генерира енергија преку [[Јадрено соединување|термојадреното соединување]] на водород во нејзиното јадро, но дека е во поразвиена состојба од Сонцето.<ref name=mittag/> [[Делотворна температура|Делотворната температура]] на [[хромосфера]]та е околу {{Convert|5571|K|C F}}, давајќи и на 51 Пегаз карактеристичната жолта нијанса на ѕвезда од типот G.<ref name=csiro/> Се проценува дека е стара околу 6,1 милијарди години, нешто постара од [[Сонце]]то, со полупречник 24% поголем и 11% помасивен од Сонцето. Ѕвездата има поголем процент на други елементи освен водород/хелиум во споредба со Сонцето; количината астрономите ја нарекуваат [[металичност]] на ѕвездата. Ѕвездите со поголема металичност како оваа имаат поголема веројатност да бидат домаќини на џиновски планети.<ref>{{Наведено списание|last=Buchhave|first=Lars A.|last2=Latham|first2=David W.|last3=Johansen|first3=Anders|last4=Bizzarro|first4=Martin|last5=Torres|first5=Guillermo|last6=Rowe|first6=Jason F.|last7=Batalha|first7=Natalie M.|last8=Borucki|first8=William J.|last9=Brugamyer|first9=Erik|date=June 2012|title=An abundance of small exoplanets around stars with a wide range of metallicities|url=https://www.nature.com/articles/nature11121|journal=Nature|language=en|volume=486|issue=7403|pages=375–377|bibcode=2012Natur.486..375B|doi=10.1038/nature11121|issn=1476-4687|pmid=22722196}}</ref> Во 1996 година, астрономите Балиунас, Соколоф и Сун измериле период на вртење од 37 дена за 51 Пегаз.<ref name=apjl457_2_L99/> Иако постоел сомнеж дека ѕвездата е [[Променлива ѕвезда|променлива]] за време на иследување од 1981 година,<ref name=csvs/> последователното набљудување покажало дека речиси немало никаква хромосферска активност помеѓу 1977 и 1989 година. Понатамошното испитување помеѓу 1994 и 2007 година покажало слично ниско или рамно ниво на активност. Ова, заедно со нејзината релативно ниска емисија на Х-зраци,<ref name=aaa508_3_1417/> сугерира дека ѕвездата може да биде во Маундеров минимум период за време на кој ѕвездата произведува намален број на ѕвездени точки.<ref name=mnras408_3_1666 /> Ѕвездата ротира со наклон од 79 {{±|11|30}} степени во однос на Земјата. == Номенклатура == 51 Пегаз е [[Флемстидово означување]]. По нејзиното откритие, планетата на ѕвездата - и всушност првата вонсончева откриена околу ѕвезда од главната низа - била означена 51 Пегаз b од нејзините откривачи и неофицијално наречена Белерофон, во согласност со конвенцијата за именување на планетите по грчки и римски митолошки фигури (фигура од [[Старогрчка митологија|грчката митологија]] која го јавала крилестиот коњ [[Пегаз (митологија)|Пегаз]]).<ref name=berkeley/> Во јули 2014 година, [[Меѓународен астрономски сојуз|Меѓународниот астрономски сојуз]] го започнал НејмЕксоВорлдс (NameExoWorlds), процес за давање соодветни имиња на одредени вонсончеви планети и нивните ѕвезди домаќини.<ref name=iau1404/> Процесот вклучува јавно номинирање и гласање за новите имиња.<ref name=exoworlds/> Во декември 2015 година, МАС ги објавил имињата на Хелветиос за оваа ѕвезда и Димидиум за нејзината планета.<ref name=iau1514/> Имињата биле оние поднесени од Астрономско друштво на Луцерн, [[Швајцарија]]. „Хелветиос“ е [[Латински јазик|латински]] за „ Хелветец“ и се однесува на [[Келти|келтското]] племе кое живеело во Швајцарија за време на антиката; „Димидиум“ е [[Латински јазик|латински]] за „половина“, што се однесува на масата на планетата од најмалку половина од масата на [[Јупитер]].<ref name=names/> Во 2016 година, МАС организирал работна група за имиња на ѕвезди (РГИЅ) за да ги каталогизира и стандардизира соодветните имиња за ѕвездите.<ref name="WGSN"/> Во својот прв билтен од јули 2016 година<ref name="WGSN1"/>, РГИЅ експлицитно ги дала имињата на вонсончевите планети и нивните ѕвезди домаќини одобрени од Работната група на Извршниот комитет Јавно именување на планети и планетарни сателити, вклучувајќи ги и имињата на ѕвездите усвоени за време на кампањата НејмЕксоВорлдс во 2015 година. Оваа ѕвезда денес е внесена во Каталогот на имиња на ѕвезди на МАС.<ref name="IAU-CSN"/> == Планетарен систем == {{OrbitboxPlanet begin|table_ref=<ref name=apj646_1_505/>}} {{OrbitboxPlanet|exoplanet=[[51 Пегаз b|b (Димидиум)]]|mass={{nowrap|≥ 0.472 ± 0.039}}|period={{nowrap|4.230785 ± 0.000036}}|semimajor={{nowrap|0.0527 ± 0.0030}}|eccentricity={{nowrap|0.013 ± 0.012}}}} {{Orbitbox end}} [[Податотека:The_51_Pegasi_planetary_system_(shown_to_scale).jpg|мини|Планетарниот систем 51 Пегаз (прикажан во размер)]] На 6 октомври 1995 година, швајцарските астрономи [[Мишел Мајор]] и [[Дидје Кело]] го објавиле откривањето на [[вонсончева планета]] која орбитира околу 51 Пегаз. Откритието било направено во опсерваторијата на Горна Прованса во [[Франција]]. На 8 октомври 2019 година, градоначалникот и Келоз ја споделиле[[Нобелова награда за физика|Нобеловата награда за физика]] за нивното откритие.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.economist.com/science-and-technology/2019/10/08/nobel-prize-for-physics-exoplanets-and-cosmology|title=Nobel prize for physics: exoplanets and cosmology|date=2019-10-08|work=The Economist|access-date=2019-10-09|issn=0013-0613}}</ref> 51 Пегаз b (51 Peg b) станала првата откриена вонсончева планета околу ѕвезда од главната низа. Орбитира многу блиску до ѕвездата, доживува проценети температури околу {{Convert|1200|C|K F}} и има маса најмалку половина од онаа на [[Јупитер]]. Во времето на нејзиното откритие, ова блиско растојание не било компатибилно со теориите за [[Планетарен систем|формирање на планети]] и резултирало со дискусии за [[Планетарна преселба|планетарната миграција]]. Меѓутоа, денес се знае дека неколку топли Јупитери се коси во однос на оската на ѕвездите.<ref name=exoplaneteu/><ref name=Ojeda/> ==Наводи== {{reflist|refs= <ref name=earle2017>{{cite journal | title=Abundances in the Local Region II: F, G, and K Dwarfs and Subgiants | last1=Luck | first1=R. Earle | journal=The Astronomical Journal | volume=153 | issue=1 | id=21 | pages=19 | date=January 2017 | bibcode=2017AJ....153...21L | arxiv=1611.02897 | doi=10.3847/1538-3881/153/1/21 | s2cid=119511744 | doi-access=free }}</ref> <ref name=apj694_2_1085>{{cite journal | first1=Gerard T. | last1=van Belle | first2=Kaspar | last2=von Braun | title=Directly Determined Linear Radii and Effective Temperatures of Exoplanet Host Stars | url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2009-04-01_694_2/page/1084 | journal=[[The Astrophysical Journal]] | volume=694 | issue=2 | date=2009 | pages=1085–1098 | type=abstract | doi=10.1088/0004-637X/694/2/1085 | bibcode=2009ApJ...694.1085V | arxiv=0901.1206 | s2cid=18370219 }}</ref> <ref name=apjl457_2_L99>{{cite journal | last1=Baliunas | first1=Sallie | last2=Sokoloff | first2=Dmitry | last3=Soon | first3=Willie | title=Magnetic Field and Rotation in Lower Main-Sequence Stars: An Empirical Time-Dependent Magnetic Bode's Relation? | journal=The Astrophysical Journal Letters | volume=457 | issue=2 | date=1996 | pages=L99–L102 | doi=10.1086/309891 | bibcode=1996ApJ...457L..99B | doi-access=free }}</ref> <ref name=nature378_6555_355>{{cite journal | last1=Mayor | first1=Michael | last2=Queloz | first2=Didier | title=A Jupiter-mass companion to a solar-type star | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1995-11-23_378_6555/page/354 | journal=[[Nature (journal)|Nature]] | date=1995 | volume=378 | issue=6555 | pages=355–359 | doi=10.1038/378355a0 | bibcode = 1995Natur.378..355M | s2cid=4339201 }}</ref> <ref name=apj646_1_505>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Butler | first1=R. P. | last2=Wright | first2=J. T. | last3=Marcy | first3=G. W. | last4=Fischer | first4=D. A. | last5=Vogt | first5=S. S. | last6=Tinney | first6=C. G. | last7=Jones | first7=H. R. A. | last8=Carter | first8=B. D. | last9=Johnson | first9=J. A. | title=Catalog of Nearby Exoplanets | url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2006-07-20_646_1/page/504 | journal=The Astrophysical Journal | volume=646 | issue=1 | pages=505–522 | date=2006 | doi=10.1086/504701 | bibcode=2006ApJ...646..505B | arxiv=astro-ph/0607493 | s2cid=119067572 }}</ref> <ref name=aj125_2_984>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Monet | first1=David G. | last2=Levine | first2=Stephen E. | last3=Canzian | first3=Blaise | last4=Ables | first4=Harold D. | last5=Bird | first5=Alan R. | last6=Dahn | first6=Conard C. | last7=Guetter | first7=Harry H. | last8=Harris | first8=Hugh C. | last9=Henden | first9=Arne A. | title=The USNO-B Catalog | url=https://archive.org/details/sim_astronomical-journal_2003-02_125_2/page/984 | journal=The Astronomical Journal | volume=125 | issue=2 | pages=984–993 | doi=10.1086/345888 | bibcode=2003AJ....125..984M |arxiv = astro-ph/0210694 |date=February 2003| s2cid=55896673 }}</ref> <ref name=aaa508_3_1313>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Frasca | first1=A. | last2=Covino | first2=E. | last3=Spezzi | first3=L. | last4=Alcalá | first4=J. M. | last5=Marilli | first5=E. | last6=Fżrész | first6=G. | last7=Gandolfi | first7=D. | title=REM near-IR and optical photometric monitoring of pre-main sequence stars in Orion. Rotation periods and starspot parameters | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=508 | issue=3 | pages=1313–1330 | doi=10.1051/0004-6361/200913327 | bibcode=2009A&A...508.1313F |date=December 2009| arxiv=0911.0760 | s2cid=118361131 }}</ref> <ref name=dr3>{{Cite Gaia DR3|2835207319109249920}}</ref> <ref name=SIMBAD>{{cite web | title=51 Peg – Star suspected of Variability | work=SIMBAD | publisher=Centre de Données astronomiques de Strasbourg | url=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=51+Pegasi | access-date=2011-12-17 }}</ref> <ref name=clpl4>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Johnson | first1=H. L. | last2=Iriarte | first2=B. | last3=Mitchell | first3=R. I. | last4=Wisniewskj | first4=W. Z. | title=UBVRIJKL photometry of the bright stars | journal=Communications of the Lunar and Planetary Laboratory | volume=4 | issue=99 | pages=99 | date=1966 | bibcode=1966CoLPL...4...99J }}</ref> <ref name=csvs>{{Cite journal | display-authors=1 | last1=Kukarkin | first1=B. V. | last2=Kholopov | first2=P. N. | last3=Artiukhina | first3=N. M. | last4=Fedorovich | first4=V. P. | last5=Frolov | first5=M. S. | last6=Goranskij | first6=V. P. | last7=Gorynya | first7=N. A. | last8=Karitskaya | first8=E. A. | last9=Kireeva | first9=N. N. | title=Nachrichtenblatt der Vereinigung der Sternfreunde e.V. (Catalogue of suspected variable stars) | journal=Nachrichtenblatt der Vereinigung der Sternfreunde | pages=0 | date=1981 | bibcode=1981NVS...C......0K }}</ref> <ref name=aaa508_3_1417>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Poppenhäger | first1=K. | last2=Robrade | first2=J. | last3=Schmitt | first3=J. H. M. M. | last4=Hall | first4=J. C. | title=51 Pegasi – a planet-bearing Maunder minimum candidate | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=508 | issue=3 | pages=1417–1421 | doi=10.1051/0004-6361/200912945 | bibcode=2009A&A...508.1417P |arxiv = 0911.4862 |date=December 2009| s2cid=118626420 }}</ref> <ref name=star_mass>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Fuhrmann | first1=K. | last2=Pfeiffer| first2=M. J. | last3=Bernkopf| first3=J. | title=Solar-type stars with planetary companions: 51 Pegasi and 47 Ursae Majoris. | url=https://archive.org/details/sim_astronomy-and-astrophysics_1997-10_326_3/page/1081 | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=326 | pages=1081–1089 | bibcode=1997A&A...326.1081F |date=October 1997 }}</ref> <ref name=mnras408_3_1666>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Simpson | first1=E. K. | last2=Baliunas | first2=S. L. | last3=Henry | first3=G. W. | last4=Watson | first4=C. A. | title=Rotation periods of exoplanet host stars | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=408 | issue=3 | pages=1666–1679 | doi=10.1111/j.1365-2966.2010.17230.x | bibcode=2010MNRAS.408.1666S |arxiv = 1006.4121 |date=November 2010| doi-access=free | s2cid=6708869 }} [as "HD 217014"]</ref> <ref name=csiro>{{cite web|title=The Colour of Stars |date=December 21, 2004 |work=Australia Telescope, Outreach and Education |publisher=Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation |url=http://outreach.atnf.csiro.au/education/senior/astrophysics/photometry_colour.html |access-date=2012-01-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120318151427/http://outreach.atnf.csiro.au/education/senior/astrophysics/photometry_colour.html |archive-date=March 18, 2012}}</ref> <ref name=perkins>{{cite journal|bibcode=1989ApJS...71..245K|title=The Perkins Catalog of Revised MK Types for the Cooler Stars|journal=The Astrophysical Journal Supplement Series|volume=71|pages=245|last1=Keenan|first1=Philip C.|last2=McNeil|first2=Raymond C.|year=1989|doi=10.1086/191373}}</ref> <ref name=skiff>{{cite journal|bibcode=2014yCat....1.2023S|title=VizieR Online Data Catalog: Catalogue of Stellar Spectral Classifications (Skiff, 2009–2016)|journal=VizieR On-line Data Catalog|last1=Skiff|first1=B. A.|year=2014}}</ref> <ref name=mittag>{{cite journal|doi=10.1051/0004-6361/201527542|bibcode=2016A&A...591A..89M|arxiv=1607.01279|title=Chromospheric activity and evolutionary age of the Sun and four solar twins|journal=Astronomy & Astrophysics|volume=591|pages=A89|year=2016|last1=Mittag|first1=M.|last2=Schröder|first2=K.-P.|last3=Hempelmann|first3=A.|last4=González-Pérez|first4=J. N.|last5=Schmitt|first5=J. H. M. M.|s2cid=54765864}}</ref> <ref name=exoplaneteu>{{Cite encyclopedia |url=https://exoplanet.eu/catalog/51_peg_b--12/ |title=51_peg_b |date=1995 |encyclopedia=Extrasolar Planets Encyclopaedia |access-date=November 12, 2012 }}</ref> <ref name="IAU-CSN">{{cite web | url=http://www.pas.rochester.edu/~emamajek/WGSN/IAU-CSN.txt | title=IAU Catalog of Star Names |access-date=28 July 2016}}</ref> <ref name=berkeley>{{cite web|url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/96legacy/releases.96/14301.html |title=University of California at Berkeley News Release |date=1996-11-17 |access-date=2018-09-27}}</ref> <ref name="WGSN">{{cite web | url=https://www.iau.org/science/scientific_bodies/working_groups/280/ | title=IAU Working Group on Star Names (WGSN) | access-date=22 May 2016 | archive-date=2019-06-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190626015649/https://www.iau.org/science/scientific_bodies/working_groups/280/ | url-status=dead }}</ref> <ref name="WGSN1">{{cite web | url=http://www.pas.rochester.edu/~emamajek/WGSN/WGSN_bulletin1.pdf | title=Bulletin of the IAU Working Group on Star Names, No. 1 |access-date=28 July 2016}}</ref> <ref name=Ojeda>{{cite journal |title=Starspots and spin-orbit alignment for Kepler cool host stars |journal=Astronomische Nachrichten |volume=334 |issue=1–2 |pages=180 |author=Roberto Sanchis-Ojeda |author2=Josh N. Winn |author3=Daniel C. Fabrycky |date=2012 |arxiv=1211.2002|bibcode = 2013AN....334..180S |doi = 10.1002/asna.201211765 |citeseerx=10.1.1.759.5082 |s2cid=38743202 }}</ref> <ref name=iau1404>{{cite press release |url=http://www.iau.org/news/pressreleases/detail/iau1404/ |title=NameExoWorlds: An IAU Worldwide Contest to Name Exoplanets and their Host Stars] |publisher=[[International Astronomical Union|IAU]] |date=9 July 2014 |access-date=2018-09-27 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170904221813/https://www.iau.org/news/pressreleases/detail/iau1404/ |date=2017-09-04 }}</ref> <ref name=exoworlds>{{cite web |url=http://nameexoworlds.iau.org/process |title=NameExoWorlds The Process |access-date=2018-09-27 |archive-date=2015-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150815025117/http://www.nameexoworlds.iau.org/process |url-status=dead }}</ref> <ref name=iau1514>{{cite press release |url=http://www.iau.org/news/pressreleases/detail/iau1514/ |title=Final Results of NameExoWorlds Public Vote Released] |publisher=[[International Astronomical Union]] |date=15 December 2015 |access-date=2018-09-27 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20171202072549/http://www.iau.org/news/pressreleases/detail/iau1514/ |date=2017-12-02 }}</ref> <ref name=names>{{cite web | url=http://nameexoworlds.iau.org/names | title=NameExoWorlds The Approved Names | access-date=2018-09-27 | archive-date=2018-02-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180201043609/http://nameexoworlds.iau.org/names | url-status=dead }}</ref> }} == Надворешни врски == * [http://www.solstation.com/stars2/51pegasi.htm 51 Pegasi] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080725012818/http://www.solstation.com/stars2/51pegasi.htm |date=2008-07-25 }} at SolStation.com. * [https://web.archive.org/web/20040814092114/http://nstars.arc.nasa.gov/searches/starinfo.cfm?partb=2257p2046&starpage=0 nStars database entry] * [http://www.daviddarling.info/encyclopedia/A/51Peg.html David Darling's encyclopedia] [[Категорија:HR-објекти]] [[Категорија:HIP-објекти]] [[Категорија:HD-објекти]] [[Категорија:Глизеови објекти]] [[Категорија:Флемстидови објекти]] [[Категорија:Тела од Бонскиот преглед]] [[Категорија:Пегаз (соѕвездие)]] [[Категорија:Планетарни системи со една потврдена планета]] [[Категорија:Сончеви двојници]] [[Категорија:Жолти џуџиња]] 8v3g4qbu8w4e602zymnqj51khvoh4p2 0 1359354 5578008 5509481 2026-06-16T21:04:25Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578008 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Melastoma affine.jpg|мини|Melastoma affine.jpg]] [[Податотека:Melastoma affine flower & bud.jpg|мини|Melastoma affine flower & bud.jpg]] '''''Melastoma affine''''', исто така познат по заедничките имиња '''син јазик''', '''теснец рододендрон''' или '''родна ласијандра''', е грмушка од фамилијата [[Црноусни|Melastomataceae]]. Расте во [[Тропски појас|тропските]] и [[Суптропски појас|суптропските]] шуми на [[Индија]], [[Југоисточна Азија]] и [[Австралија]], тоа е растение на рабовите на прашумите. Пчелите се главните опрашувачи на овој вид. == Таксономијата == ''Melastoma affine'' првпат бил опишан од шкотскиот ботаничар Дејвид Дон во 1823 година. Таксономијата на родот ''Меластома'' е незгодна и бара целосна ревизија. Раните генетски студии биле објавени од 2001 година,<ref name="Clausing-Renner-2001">{{Наведено списание|last=Clausing|first=G.|last2=Renner|first2=Susanne S.|year=2001|title=Molecular phylogenetics of Melastomataceae and Memecylaceae: implications for character evolution|journal=American Journal of Botany|volume=88|issue=3|pages=486–498|doi=10.2307/2657114|jstor=2657114|pmid=11250827|doi-access=}}</ref> до неодамна,<ref name="Michelangeli2013">{{Наведено списание|last=Michelangeli|first=Fabián A.|last2=Guimaraes|first2=Paulo J. F.|last3=Penneys|first3=Darin S.|last4=Almeda|first4=Frank|last5=Kriebel|first5=Ricardo|displayauthors=3|date=2013|title=Phylogenetic relationships and distribution of New World Melastomeae (Melastomataceae)|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=171|issue=1|pages=38–60|doi=10.1111/j.1095-8339.2012.01295.x|issn=1095-8339|doi-access=free}}</ref> но допрва треба да има ревизија врз основа на нив. Во 2001 година, Карстен Мејер предложила ревизија во која овој вид и другите видови биле подведени во видот [[Melastoma malabathricum .|Melastoma malabathricum.]]<ref name="Meyer2001">{{Наведено списание|last=Meyer|first=Karsten|year=2001|title=Revision of the Southeast Asian genus ''Melastoma'' (Melastomataceae)|journal=Blumea|volume=46|issue=2|pages=351–398}}</ref> Во Австралија, во моментов повеќето власти не го прифаќаат ова; наместо тоа, природните популации во ЊА, [[Северна Територија|СТ]], [[Квинсленд]] и североисточен [[Нов Јужен Велс]] остануваат признати како овој вид ''M. affine'',<ref>{{Наведено списание|last=Hosking|first=J. R.|last2=Conn|first2=B. J.|last3=Lepschi|first3=B. J.|last4=Barker|first4=C. H.|year=2011|title=Plant species first recognised as naturalised or naturalising for New South Wales in 2004 and 2005|url=http://www.rbgsyd.nsw.gov.au/__data/assets/pdf_file/0020/116372/cun121hos085.pdf|journal=Cunninghamia|volume=12|issue=1|pages=85–114|archive-url=https://web.archive.org/web/20140426202223/http://www.rbgsyd.nsw.gov.au/__data/assets/pdf_file/0020/116372/cun121hos085.pdf|archive-date=26 April 2014|access-date=18 June 2013}}</ref><ref name="NSW-PlantNet">{{Наведена мрежна страница|url=http://plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au/cgi-bin/NSWfl.pl?page=nswfl&lvl=sp&name=Melastoma~affine|title=''Melastoma affine'' D.Don – New South Wales Flora Online|last=Wilson|first=Peter G.|date=July 2001|work=PlantNET - The Plant Information Network System|publisher=The Royal Botanic Gardens and Domain Trust|location=Sydney, Australia|accessdate=18 June 2013}}</ref> освен од властите во [[Квинсленд]].<ref name="RFK8">{{Наведена мрежна страница|url=https://apps.lucidcentral.org/rainforest/text/entities/Melastoma_malabathricum_subsp._malabathricum.htm|title=Melastoma malabathricum subsp. malabathricum|last=F.A.Zich|last2=[[B.Hyland]]|work=[[Australian Tropical Rainforest Plants]] (RFK8)|publisher=Centre for Plant Biodiversity Research, [[Australian Government]]|accessdate=27 May 2021|last3=T.Whiffen|last4=R.A.Kerrigan}}</ref><ref name="Census-Qld–Flora-2010">{{Наведена книга|url=http://www.ehp.qld.gov.au/plants/census_qld_flora.html|title=Census of the Queensland Flora 2010|publisher=Queensland Herbarium, Department of Environment and Resource Management|year=2010|editor-last=Bostock|editor-first=P.D.|location=Brisbane|page=101|access-date=18 June 2013|editor-last2=Holland|editor-first2=A.E.}}</ref> === Синоними === {{На|2020|November}}, Австралискиот попис на растенијата (APC) ги прифаќа следните синоними за Melastoma affine:<ref name="APC">{{Наведена мрежна страница|url=https://id.biodiversity.org.au/tree/51372924/51234257|title=APC: ''Melastoma affine''|work=Australian Plant Census|accessdate=3 November 2020}}{{Мртва_врска|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''Melastoma malabathricum'' var. ''nanum'' <small>FMBailey</small> * ''Melastoma malabathricum'' var. ''полиантум'' <small>(Блуме) Бент.</small> * ''Melastoma novae-hollandiae'' <small>Naudin</small> * ''Melastoma polyanthum'' <small>Блуме</small> Две други имиња кои се користени за овој вид ги смета за погрешно применети наместо синоними:<ref name="APC"/> * ''Melastoma malabathricum'' <small>L.</small> * ''Melastoma denticulatum'' <small>Labill.</small> == Опис == Се среќава како грмушка до 2 м во висина. Листовите се [[овални]] и се со големина 6-12 цм во должина и 2-4 цм широк. Покриени со фина коса имаат надолжни вени. Појавувајќи се во пролет и лето, цветовите се појавуваат на краевите на гранките и се виолетови со пет ливчиња и сепали.<ref name="NSW-PlantNet"/> Постојат две групи на карактеристични столпчиња, пет спроти ливчињата и пет спроти сепалите. Антесепалозните имаат долги прашници со двободен додаток во основата. Таа произведува виолетови плодови долги 8 мм кои се отвораат за да се изложи црвеникаво до виолетово месо со многу мали семиња.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://fruitandnuttrees.com/blue-tongue-native-lassiandra|title=Blue Tongue - Native Lassiandra - Melastoma affine|work=Fruit and Nut Trees - Fruit Bearing Plants|archive-url=https://web.archive.org/web/20140425035802/http://fruitandnuttrees.com/blue-tongue-native-lassiandra|archive-date=April 25, 2014|accessdate=April 24, 2014}}</ref> Вообичаеното име „син јазик“ се однесува на јадливата пурпурно-црна пулпа во овошните капсули што ја обојува устата во сина боја.<ref name="Low-1991">{{Наведена книга|title=Wild Food Plants Of Australia|last=Low|first=Tim|publisher=Angus & Robertson|year=1991|isbn=978-0207169304|location=Australia|page=59}}</ref> == Распространетост и живеалиште == ''Melastoma affine'' се наоѓа од Индија преку југоисточна Азија, Малезија, Индонезија и во Австралија.<ref name="Gross1993">{{Наведено списание|last=Gross|first=Caroline L.|date=Dec 1993|title=The Breeding System and Pollinators of ''Melastoma affine'' (Melastomataceae); A Pioneer Shrub in Tropical Australia|journal=Biotropica|volume=25|issue=4|pages=468–74|doi=10.2307/2388870|jstor=2388870}}</ref> Во Австралија, се наоѓа од Кимберли во Западна Австралија,<ref name="Gross1993" /> низ Северната Територија и Квинсленд,<ref name="EJ93">{{Наведена книга|title=Encyclopaedia of Australian Plants Suitable for Cultivation:Volume 6 - K-M|last=Elliot|first=Rodger W.|last2=Jones|first2=David L.|last3=Blake|first3=Trevor|publisher=Lothian Press|year=1993|isbn=978-0-85091-589-1|location=Port Melbourne|page=375}}</ref> и достигнува јужно до Кемпси на Нов Јужен Велс во средината на северниот брег.<ref name="NSW-PlantNet"/> Расте во влажни подрачја во склерофилна шума.<ref name="NSW-PlantNet" /> == Одгледување == Брзо растечка и прилагодлива грмушка, ''Melastoma affineот'' понекогаш се гледа во одгледувањето. Може да се размножува со семе или со сечење.<ref name="EJ93"/> Растението се користи за правење [[желе од трева]] во Индонезија. Плодовите зреат до темно сиви и содржат виолетова каша што може да се јаде околу семките. Ја обојува устата црно (оттука и името на родот).<ref name="ten">{{Наведена мрежна страница|url=http://tenpsnt.tripod.com/PhotoList/melastoma_polyanthum.htm|title=Melastoma polyanthum|accessdate=January 2, 2013|archive-date=2024-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207091047/https://tenpsnt.tripod.com/PhotoList/melastoma_polyanthum.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="Wiart">{{Наведена книга|title=Medicinal Plants of Asia And the Pacific|last=Wiart, Christophe|publisher=CRC Press|year=2006|isbn=978-0849372452|pages=140–141}}</ref> Сокот или екстракт од листовите се користи како [[Треварство|хербален лек]] против голем број состојби, вклучувајќи дијареа, изгореници, чиреви, рани, купишта и дрозд во [[Индонезија]] и [[Соломони|Соломонските Острови]].<ref name="Wiart" /> == Наводи == {{Наводи|31em}} [[Категорија:Загрозена флора на Австралија]] j7wuc78kzvu889v1itca7rdk67ii3fk 0 1361052 5577981 5563328 2026-06-16T17:50:29Z Gurther 105215 5577981 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Alekso Martulkov.jpg|мини|276x276пкс|[[Александар Мартулков]] во неговата последна книга „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“]] Ова е '''список на литературни дела напишани од [[Александар Мартулков]]'''. Поради лошата архива, повеќето негови дела се целосно изгубени, додека за другите многу малку се знае за нивната содржина. Единственото дело на Мартулков што доживеало успех е неговата последна книга со наслов „[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија|''Моето учество во револуционерните борби на Македонија'']]“ објавена во [[1954|1954 година]] од [[Институт за национална историја|Институтот на национална историја]]. [[Алексо Мартулков во второто заседание на АСНОМ|После втората светска војна Александар Мартулков успешно се вратил во Македонија]] за да може да учествува во [[Антифашистичко собрание на народното ослободување на Македонија#Второ заседание на АСНОМ|второто заседание на АСНОМ]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/Li%C4%8Dnosti_od_Makedonija/g4kXAQAAIAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%90%D0%A1%D0%9D%D0%9E%D0%9C%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%90%D0%A1%D0%9D%D0%9E%D0%9C%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Личности од Македонија|last=Петар Карајанов, Христо Андовски, Јован Павловски|publisher=Ми-Ан|year=2002|isbn=9789989613289|pages=188}}</ref> После заседанието тој се преселил во [[Скопје]] и почнал да пишува повеќе статии, брошури и книги за неговото револуционерно учество. Некои од брошурите и статии ќе бидат повторно искористени во неговата последна книга која била уредена од [[Ѓорѓи Абаџиев]]. По 1954 година ќе се пензионира и ќе се откаже од пишувањето. == Статии == === Развитокот на социјалистичката мисла пред Илинденското востание === {{Главна статија|Развитокот на социјалистичката мисла пред Илинденското востание}} Статијата е објавена во стариот весник „Трудбеник“, година II, број 35.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%98%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA_1903/dkTRAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E+&dq=%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E+&printsec=frontcover|title=Илинденски зборник, 1903-1953|last=[[Љубен Лапе|Лапе, Љубен]]|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1953|pages=302}}</ref> Делото дава увид во тоа како тогашните македонски револуционери мислеле дека можеле да го решат сложеното [[македонско прашање]]. Според Мартулков, причината зошто постарите бунтови биле неуспешни како [[Македонско востание|Македонското востание]] и [[Разловечко востание|Разловечкото востание]] е поради тоа што главните организатори не верувале дека нивниот бунт соодветно ќе го решило македонското прашање, а друг фактор бил недостаток на комуникација.<ref>{{Мартулков|Поглавје=26|Цитат=''Но за да можеше да биде восприемена споменатава цел, тогаш се гледаше по наличните револуционерни сили, кои беа многу ограничени и не веруваа дека со својата непосредна борба ќе го разрешат македонското прашање''}}</ref><ref>{{Мартулков|Поглавје=26|Цитат=''Во почетокот нашите национал-револуционерни, дури и најпрогресивните за времето, беа многу скромни и си ја поставуваа целта извојувањето на чл. 23 од Берлинскиот договор, кој беше далеку од тоа да одговараше за конечното разрешување на македонскиот проблем и да е израз на интересите на македонскиот народ''}}</ref> Статијата навлегува подлабоко за тоа како движењето за автономија на Македонија и Одринско се развило во движење за [[независна Македонија]]. Тој истакнал како по неуспесите на [[Илинденско востание|Илинденското востание]], тој и другите комунисти верувале дека единствен начин Македонија можела да се ослободи е без странска помош. === За Гоцета Делчев === {{Поврзано|Делчевологија}} [[Податотека:За Гоцета Делчев од Мартулков.png|мини|276x276пкс|Исечок од статијата во книгата „Гоце Делчев во спомените на современиците“ од [[Христо Андонов Полјански]] (1963)]] Статијата помогна да се унапреди [[Делчевологија|Делчевологијата]] во перспективата на [[Македонец|македонските]] [[Социјалист|социјалисти]] наместо дејци од [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/Goce_Del%C4%8Dev_vo_spomenite_na_sovremenici/qygMAAAAIAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E%D0%97%D0%B0+%D0%93%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B0+%D0%94%D0%B5%D0%BB%D1%87%D0%B5%D0%B2%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E%D0%97%D0%B0+%D0%93%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B0+%D0%94%D0%B5%D0%BB%D1%87%D0%B5%D0%B2%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Гоце Делчев во спомените на современиците|last=[[Христо Андонов Полјански|Андонов Полјански, Христо]]|first=|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1963|isbn=|pages=298}}</ref> Според [[Христо Андонов Полјански]] во последното дело на Александар Мартулков со насловот „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“ е додадена дел од статијата од уредникот [[Ѓорѓи Абаџиев]] во страна 60 на неговите спомени, според овој фрагмент, во статијата Мартулков за македонскиот народнен херој и апостол [[Гоце Делчев]] рекол следно: {{Quote|text=''Но во тоа време дојде во [[Велес]] [[Гоце Делчев|Делчев]] и раководството му кажува за нашава „опасна“ дејност и за пресудата над нас. Тој им рече: '''„Тие луѓе вршат една вистинска револуционерна работа, растурајќи [[социјализам|социјалистичка]] литература, за да можат социјалистички идеи да проникнат во нашите редови. Тие можат да изиграат преродбенска а не штетна улога, како што тврдите вие. Затоа и едно влакно ако падне од главата на „осудените“, ќе ве сметам одговорни вас сите“'''. По таков начин се осуетија намерите на раководството на [[ВМОРО]] во Велес.''|source=<ref>{{Мартулков|Поглавје=12}}</ref>|sign='''Алексо Мартулков, За Гоцета Делчев'''}} == Брошури == === Врховизмот и борбата на Внатрешната револуционерна организација против него === {{Главна статија|Врховизмот и борбата на Внатрешната револуционерна организација против него}} Во „''Врховизмот и борбата на Внатрешната револуционерна организација против него''“ најмногу дискутира за судирите помеѓу [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] и [[Врховизам|Врховистите]]. Други дискутирани теми се како [[Јане Сандански]] ги критикувал за време на [[Рилски конгрес|Рилскиот конрес]] и како групата се поделила поради нивното негативно влијание врз револуционерната организација организацијата. Брошурата е повеќе познато по тоа што е најстарото дело во новосоздадената [[Народна Република Македонија|социјалистичка Македонија]] кое дискутира за темата на [[Врховизам|Врховизмот]] и нејзините следбеници.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/Vnatre%C5%A1nata_makedonska_revolucionerna_o/t6QMAAAAIAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2&dq=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2&printsec=frontcover|title=Vnatrešnata makedonska revolucionerna organizacija i neovrhovizmot, 1904-1908|last=[[Манол Пандевски|Пандевски, Манол]]|publisher=Култура|year=1983|pages=22}}</ref> === За положбата по Илинденското востание === Многу малку се знае за оваа брошура, датумот на издавање и издавачот е целосно непознат. Има минимална документација за нејзе од историчарот [[Ристо Поп Лазаров]] во својата книга „''Грчката политика спрема Македонија во втората лоловина на 19 и почетокот на 20 век, вооружени, пропаганди, дипломатски и други антимакедонски акции и борбата против нив на теренот''“.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/Gr%C4%8Dkata_politika_sprema_Makedonija_vo_v/IxsnAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E%D0%97%D0%B0+%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B6%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0+%D0%BF%D0%BE+%D0%98%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%BE+%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E%D0%97%D0%B0+%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B6%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0+%D0%BF%D0%BE+%D0%98%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%BE+%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Грчката политика спрема Македонија во втората лоловина на 19 и почетокот на 20 век, вооружени, пропаганди, дипломатски и други антимакедонски акции и борбата против нив на теренот|last=Поп Лазаров|first=Ристо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1973|pages=301}}</ref> Некои исечоци од брошурата биле додадени во неговото последно дело од уредникот [[Ѓорѓи Абаџиев]], според Мартулков како резултат на [[Илинденското востание]] многу луѓе биле ранети низ цела Македонија. Привремено стапил во [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] со намера да ги излечи ранетите револуционери.<ref>{{Мартулков|Поглавје=18}}</ref> == Спомени == === Спомени од втората половина на XIX век до 1912 === Не се знае многу за делото поради лошото архивирање. Наведен е во некои дела што потврдува дека постоел во одреден период, цитиран е во книгата „''Современост литература, уметност, општествени прашања''“ од здружението Републичка заедница на културата,<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%A1%D0%BE%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82/rRQIAQAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Современост, литература, уметност, општествени прашања|last=Републичка заедница на културата|publisher=Кн-во "Кочо Рацин"|year=1995|pages=177}}</ref> според [[Јусуф Хамза|д-р. Јусуф Хамза]], кој исто така го користи делото како навод, спомените се наоѓаат во архивата на ОДБ ИНИ, [[Скопје]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%9C%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%82%D1%83%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%A0%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%83/gTPuMKq2nVkC?hl=mk&gbpv=1&dq=%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%E2%80%9E&pg=PA407&printsec=frontcover|title=Младотурската Револуција Во Османската Империја|last=Хамза|first=Јусуф|publisher=Logos-a|year=1995|isbn=9789989601217|pages=407}}</ref> Многу елементи од овие спомени завршиле во неговото последно дело „Моето учество во револуционерните борби на Македонија“.<ref>{{Мартулков|Поглавје=1}}</ref> === Моето учество во револуционерните борби на Македонија === {{Повеќе слики|direction=vertical|image1=Моето учество во револуционерните борби во Македонија.jpg|image2=Документ за донација на спомените на Мартулков.png|caption1=Корицата на книгата|caption2=Писмо за донација на делото во државната црногорска библиотека}}{{Quote|text=''Напишани со жив и увлекателен јазик, мемоарите на Алексо Мартулков не се само објект за историкот, но претставуваат интересно четиво и за поширок круг читатели.''|sign='''[[Ѓорѓи Абаџиев]]'''|source=<ref>{{Мартулков|Поглавје=0}}</ref>}}{{Викиизвор-врска|Моето учество во револуционерните борби на Македонија}}{{Главна статија|Моето учество во револуционерните борби на Македонија}}Најпознатото литературно дело на [[Александар Мартулков]], Книгата е шестиот дел по ред од поранешниот серијал „[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|Материјали за македонската национал-револуционерна историја]]“. Првата книга била превод на спомените на [[Ѓорче Петров]] од [[Љубомир Милетиќ]], втората книга била превод на спомените на македонскиот револуционер [[Славејко Арсов]],<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%98/BFLRAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8+%D0%B7%D0%B0+%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0+%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB-%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0+%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8+%D0%B7%D0%B0+%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0+%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB-%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0+%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Материјали за историјата на Македонија|last=Institut za nacionalna istorija|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1955|pages=1}}</ref> третата книга била превод на мемоарите на истакнатиот [[Пирински Македонци|македонски национален херој]] [[Јане Сандански]],<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%A2%D1%83%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%BC/ocYPtI6RSjQC?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E%D0%88%D0%B0%D0%BD%D0%B5%20%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E%D0%88%D0%B0%D0%BD%D0%B5%20%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Турски документи за македонската историја|last=[[Институт за национална историја]]|publisher=Научен Институт за национална историја на македонскиот народ|pages=191}}</ref> четвртата книга била превод на писмата на македонскиот национален херој и апостол [[Гоце Делчев]] и петта книга била превод на спомените на [[Лука Ѓеров]] и [[Лазар Димитров (Дренок)|Лазар Димитров]]. Книгата е составена од 389 страници со 47 поглавја каде што Александар Мартулков детално раскажува за неговите млади години, како со пропагирањето на македонскиот преродбеник [[Васил Главинов]] тој почнал да се ориентира кон социјализмот, неговото учество во [[Македонска револуционерна организација|македонската револуционерна организација]] и [[Внатрешна македонска револуционерна организација (Обединета)|нејзиниот следбеник]]. Како им помогнал на [[Илинденско востание|илинденците за време на нивното национално востание]] и за неговото учество во [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|судскиот процес во Бугарија против ВМРО Обединета.]] Книгата може да се подели во четири главни дела: младоста, приклучување и учествување во МРО, улогата во ВМРО Обединета и активистички дејства во Бугарија. Не се знае конкретно кога било напишано делото, во книгата „''За работничкото движење во Македонија до Балканската војна''“ издадена во 1950 година, историчарот [[Данчо Зографски]] истакнал како во архивите на Скопје имало необјавен ракопис од Александар Мартулков.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%97%D0%B0_%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%BE_%D0%B4%D0%B2%D0%B8%D0%B6%D0%B5/B2dTAAAAYAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=За работничкото движење во Македонија до Балканската војна|last=[[Данчо Зографски|Зографски, Данчо]]|publisher=Институт за национална историја на македонскиот народ|year=1950|pages=327}}</ref> Во 1952 година дел од неговите спомени биле објавени во списанието „''Материјали за македонската национал-револуциона историја''“ од [[Ѓорѓи Абаџиев]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/Materijali_za_makedonskata_nacional_revo/7Eo8AAAAIAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%22%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%22+%E2%80%9E%D0%94%D0%B5%D0%BB%D1%87%D0%B5%D0%B2%E2%80%9E&dq=%22%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%22+%E2%80%9E%D0%94%D0%B5%D0%BB%D1%87%D0%B5%D0%B2%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Материјали за македонската национал-револуциона историја|last=Абаџиев|first=Ѓорѓи|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1952|pages=1-5}}</ref> Кога била објавена книгата нејзината цена била 250 [[Југословенски динар|југословенски динари]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/Die_Akten_aus_dem_Haus_Hof_und_Staatsarc/DqZvNHYgTCcC?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Dokumenti od vienskata arhiva za Makedonija od 1879-1903|last=Томоски|first=Томо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1955}}</ref> Книгата доживеала голем успех и како резултат од тоа има примероци во странски државни библиотеки како библиотеките во [[Грција]], [[Бугарија]], [[Црна Гора]],<ref>[https://hip.eindigo.net/?pr=iiif.v.a&id=104913&tify={%22panX%22:0.527,%22panY%22:0.354,%22view%22:%22thumbnails%22,%22zoom%22:0.757} ''Моето учество во револуционерните борби на Македонија'']</ref> [[Данска]],<ref name=":0">''[https://search.worldcat.org/title/moeto-ucestvo-vo-revolucionernite-borbi-na-makedonija/oclc/27993631 Моето учество во револуционерните борби на Македонија / Moeto učestvo vo revolucionernite borbi na Makedonija]'' (WorldCat)</ref> [[Германија]],<ref name=":0" /> [[Франција]], [[Холандија]],<ref name=":0" /> [[Обединето Кралство]] и [[Соединети Американски Држави|Соединетите Држави]],<ref name=":0" /> Денес книгата е пристапна во различни библиотеки во [[Прилеп]], [[Охрид]], [[Тетово]], [[Куманово]], [[Скопје]], [[Велес]], [[Струмица]], [[Струга]] итн.<ref>''[https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/127750151 Моето учество во револуционерните борби на Македонија]'' (Cobiss)</ref> == Наводи == {{reflist}} [[Категорија:Александар Мартулков]] dt0zdv0uq8ryt015w1h2jphlmvd0a68 0 1361439 5577982 5577430 2026-06-16T17:50:58Z Gurther 105215 5577982 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder|name=Александар Мартулков|image=Alekso Martulkov.jpg|caption=Мартулков во [[1951|1951 г.]]|order2=Пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|Народното собрание на Бугарија]]|term_start2=20 август 1931|term_end2=12 април 1933|monarch2=[[Борис III]]|premier2=[[Александар Малинов]]</br>[[Никола Мушанов]]|order4=Пратеник во [[Влада на Македонија од 1945|Президиумот на Народното Собрание на Македонија]]|term_end4=26 јуни 1946|term_start4=15 април 1945|president4=[[Методија Андонов - Ченто]]|premier4=[[Лазар Колишевски]]|term_start5=1 јануари 1947|term_end5=1952|president5=[[Благоја Фотев]]|premier5=[[Лазар Колишевски]]|nickname=[[Ото фон Бизмарк|Бизмарк]]|birth_name=Александар Ончев Мартулков|birth_date=[[23 октомври]] [[1878]]|birth_place=[[Велес]], [[Солунски Вилает]], [[Отоманска Империја]]|death_date=[[19 декември]] [[1962]] {{мали|(возр. 84)}}|death_place=[[Софија]], [[Народна Република Бугарија|НР Бугарија]]|parents=[[Пано Мартулков]] и Сава Мартулкова|alma_mater=[[Скопско педагошко училиште]]|awards=[[Орден „За заслуга“ (Бугарија)|Орден „За заслуга“]]</br>[[Илинденска споменица]]</br>[[Орден на заслуги за народот]]|blank2=Дела|data2=''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]'' <small>([[Список на литературни дела од Алексо Мартулков|други]])</small>|signature=Потпис на Мартулков.png|predecessor1=|successor1=|order6=Член на [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотворното собрание на Македонија]]|term_start6=27 јуни 1946|term_end6=31 декември 1946|president6=[[Димитар Несторов]]|premier6=[[Лазар Колишевски]]}} '''Александар Ончев Мартулков''',<ref group="белешка">Познат и како '''Александар Панов/Иванов Мартулков''' во [[Бугарска историографија|Бугарската историографија]].</ref> познат по псевдонимот '''Бизмарк'''<ref>{{Мирчев|237}}</ref> ([[Велес]], [[23 октомври]] [[1878]] — [[Софија]], [[19 декември]] [[1962]]) — [[Македонци|македонски]] револуционер и политичар. Меѓу првите пропагатори на [[социјализмот]] во [[Македонија]]. Деец на [[Македонската револуционерна организација]] и учесник во [[Илинденското востание]]. Член и раководител на [[ВМРО (Обединета)]] во [[1930-тите]]. Роден во сиромашно работничко семејство, стекнал више образование во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]]. Во [[1894|1894 година]] се приклучил во [[Социјализам|социјалистичкото движење]] со поттик од [[Васил Главинов]]. Како член на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]], учествувал во [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првото празнување на ден на трудот во Бугарија]]. Во [[1900-ти|1900-тите]] соработувал со [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]] и [[Иван Наумов Аљабакот|Иван Аљабакот]]. Во [[1906|1906 година]] се преселил во [[Софија]] каде се приклучил во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. Учествувал во политичкото управување на Македонија по [[Младотурската револуција]]. За време на [[Првата светска војна]], го основал [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]] каде префрлил македонски борци од српската војска во [[Царството Бугарија]]. Во текот на војната бил секретар на [[Општина Оморани]] и подоцна чиновник во [[Косово и Метохија]]. По војната се приклучил во [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]] и [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство „Рајко Жинзифов“]]. Во [[1931|1931 година]] бил одбран за пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]], заедно со [[Христо Трајков]]. Во [[1932|1932 година]] почнал со издавањето на весникот ''[[Македонско знаме]]'', [[1933|следната година]] доживеал неуспешен обид на атентат од [[Михајловисти|Михајловистите]]. На [[8 јули]] [[1936|1936 година]], [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|го осудиле Мартуков заедно со останатите членови на ЦК на ВМРО (Обединета)]]. Учествувал во [[Народноослободителната борба]]. Во [[1944|1944 година]] се приклучил во [[Президиумот на АСНОМ]] и подоцна во народното собрание на [[НР Македонија]]. Помогнал со спроведување на [[Илинденска пензија|Илинденската пензија]] и подоцна доделување на [[Илинденска споменица|Илинденската споменица]]. Во [[1954|1954 година]] ги објавил неговите спомени насловени ''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''. Во текот на [[1960-тите]], [[Лазар Колишевски]] го изолирал Мартулков од секојдневните политички функции. Незадоволен со режимот, се преселил во [[Народна Република Бугарија]] каде починал. == Животопис == === Потекло и рани години (1894 — 1901) === {{Поврзано|Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|Штрајк против Скопското педагошко училиште|Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|Мартулкови}} Александар Мартулков е роден на [[23 октомври]] [[1878|1878 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Потекнува од сиромашно работничко семејство.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Извори за ослободителната војна и револуција во Македонија 1941-1945: Документи на Комунистичката партија на Југославија и Комунистичката партија на Македонија 1941-1945|last=Апостолски|first=Михајло|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1970|pages=474|author-link=Михајло Апостолски}}</ref> Неговиот татко [[Пано Мартулков|Пано (Онче) Мартулков]] бил [[воденичар]] и деец на [[македонско национално движење|македонското национално движење]]. Поради тоа во [[1867|1867 година]] бил прогонет во [[Дијарбекир]]. Неговата мајка Сава Мартулкова била работник. Неговиот постар брат [[Петар Мартулков]] учителствувал во [[Софија]] со [[Роса Мартулкова|неговата жена]]. Во [[есента]] [[1894|1894 година]] Мартулков се запознал со [[Васил Главинов]], кој го [[Радикализам|радикализирал]] со брошурата ''Студенство и социјализам'' од [[Никола Габровски]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=55}} Под наредба од [[Димитар Благоев]],<ref>{{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/g_madolev_vasil_glavinov.pdf|title=Васил Главинов - пионер на социјалистическото движение в Македониа и Одринско|last=Мадолев|first=Георги|publisher=Исторически преглед|year=1968|pages=68}}</ref> Главинов основал социјалистичка група со седум члена, меѓу кои биле: Мартулков, [[Ризо Ризов]] и [[Илија Плавев]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www.tirekovmirece.com/Novost/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2,-%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B8|title=Главинов, жесток пропагатор на социјалистичките идеи|last=Печков|first=Петар|date=12 септември 2015|work=ТиРековМиРече}}</ref> Во [[1895|1895 година]] Мартулков се запишал во [[Гимназија „Кочо Рацин“ - Велес|Велешката прогимназија]]. [[1896|Следната година]] се приклучил во [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]]. Таму се запознал со [[Атанас Раздолов]], [[Димитар Мирасчиев]], Андон Шулев и Стојан Попов.<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/koga-makedoncite-za-prvpat-go-odbelezhaa-1-maj/|title=Кога Македонците за првпат го одбележаа 1 Мај|last=Станковиќ|first=Далибор|date=1 мај 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref>{{Sfn|Станковиќ|2020|p=56}} За [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првото празнување на ден на трудот во Бугарија]], групата обработиле знаме со геслото „''Ослободувањето на Македонија е дело на Македонците'' — ''[[Македонија на Македонците]]''“. Бугарската полиција го забраниле знамето но Мартулков тајно го однесол.{{Sfn|Андонов Полјански|1973|p=82}} Во Борисовата градина, Андон Шулев говорел за главните цели на нивната организација.{{Sfn|Андонов Полјански|1973|p=84}} По настанот, Мартулков се вратил во неговиот мајчин град каде почнал да го шири [[социјализмот]]. Во [[1898|1898 година]], се запишал во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]], таму продолжил со неговата политичка агитација. Под влијание на [[Петар Манџуков]], организирал [[Штрајк против Скопското педагошко училиште|штрајк против училиштето]] во [[мај]] [[1899|1899 година]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=27}}</ref> По настанот бил прогонет од сите училишта под делокруг на [[Бугарската егзархија]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=30-31}}</ref> Неколку месеци живеел со Васил Главинов на [[Булевар „Марија Луиза“ (Софија)|булевар „Марија Луиза“]], [[Софија]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=92}} Во втората половина на 1899 година се вратил во Велес за да собере средства за весникот ''[[Политичка слобода]]''.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=39}}</ref> [[Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|Патувал низ југоисточна Македонија]] каде го спречил влијанието на [[Врховисти|Врховистите]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=41-43}}</ref> Ги употребил тајните патишта на [[Македонската револуционерна организација]] без нивно одобрување.{{Sfn|Станковиќ|2020|p=92}}<ref>{{Наведена книга|url=https://muzejbitola.mk/wp-content/uploads/2016/zbornik_2016_web/10_Branko_Gjorgiev.pdf|title=Тајната патна мрежа на Македонската револуционерна организација во Струмица и Струмичко|last=Ѓорѓиев|first=Бранко|publisher=Национална установа завод за заштита на спомениците на културата и музеј|year=2016|location=[[Битола]]|pages=95|access-date=2026-05-25|archive-date=2023-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230402023440/https://muzejbitola.mk/wp-content/uploads/2016/zbornik_2016_web/10_Branko_Gjorgiev.pdf|url-status=dead}}</ref> На [[9 декември]] се вратил во Велес. Во [[1900|1900 година]], за време на [[Велигден]], Мартулков заедно со [[Никола Русински]], Јордан Малезанов и [[Илија Раштанов]] го ограбиле [[Јован Весов]] за 160 [[Турска лира|турски лири]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македония и Тракия в борба за свобода: Краят на ХIХ - началото на ХХ в Нови док|last=Георгиев|first=Величко|publisher=[[Македонски научен институт]]|year=1995|isbn=9789548187244|location=[[Софија]]|pages=197}}</ref>{{Sfn|Станковиќ|2020|p=93}} По нападот, Русински се иселил во [[Куманово]] додека Мартулков бил затворен во [[Куршумли ан]] за пет месеци. Во меѓувреме, Јордан Малезанов избегал со парите во Софија.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=55-57}}</ref> === Учество во Илинденско востание и Младотурската револуција (1901 — 1912) === [[Податотека:1909 years First Balkan Socialdemocrat conference Belgrade.png|мини|Делегати во Првата балканска социјалнодемократска конференција во [[Белград]], [[1910|1910 г.]]|313x313px]]Во [[1901|1901 година]] се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]] под наредба од [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=95}} Како дел од [[Скопски револуционерен округ|Скопскиот револуционерен округ]], помогнал со организирање на [[Илинденското востание]] во [[Кумановско|Кумановскиот револуционерен реон]].<ref name=":5">{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/11/IST-2022.1.08-Sazdovski-N.-Dejnosta-na-MRO-vo-kumanovsko-1895-1903.pdf|title=Дејноста на Македонската револуционерна организација во Кумановско (1895-1903)|last=Саздовски|first=Ненад|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=2022|location=[[Скопје]]|pages=144}}</ref> Ги обновил револуционерните мрежи со останатите региони. Собрал околу 650 [[Турска лира|турски лири]] од градските трговци. Со нив купил 60 [[пушки]] и 20 [[Револвер|револвери]].<ref name=":5" /> За време на востанието, се обидол да се приклучи во четата на [[Никола Дечев]]. Но, под наредба од [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]], се сместил во [[Софија]] со [[Никола Пушкаров]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=79}}</ref> По востанието, Пушкаров му дадол наредба да изврши терористички напад во [[Скопје]] со цел да го привлече вниманието на [[Западна Европа]]. Преку [[Врање]] влегол во [[Вардарска Македонија]] но околиските аскери го уапсиле во [[Челопек (Кумановско)|Челопек]]. Лежел три месеци во затвор. Откако бил ослободен, Кирил Стојанов го известил дека терористичкиот напад бил откажан поради [[Мирцштешки реформи|Мирцштешките реформи]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=79-82}}</ref> Во [[пролетта]] [[1904|1904 година]], влијанието на [[Странски пропаганди во Македонија|странските пропаганди во Македонија]] се засили. [[Јован Бабунски]], [[Стефан Димитров]],{{Sfn|Аврамов|1929|p=28}}{{Sfn|Аврамов|1929|p=40}} [[Иван Наумов Аљабакот]]{{Sfn|Каровски|2013|p=91}} и [[Глигор Соколов|Глигор Соколовиќ]] се сместиле во градот.{{Sfn|Аврамов|1929|p=54-56}}{{Sfn|Каровски|2013|p=91}} Мартулков се приклучил во четата на Аљабакот и учествувал во борбата против чифлигарот Етим Мустафа во [[Јасеново]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=648533|title=ВМОРО и надзора над стопанския живот в Македония и Одринско (до навечерието на Балканските войни)|last=Александрова|first=Елена|publisher=Историческо бъдеще|year=2017|pages=170}}</ref> Во [[1905|1905 година]] се вратил во [[Велес]]. Неколку месеци подоцна се преселил во Софија. По патот се запознал со [[Даме Груев]] во [[Кнежје]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=129-132}}</ref> Во Софија страдал од [[туберкулоза]] и неговиот состанар [[Александар Антонов]] се самоубил. Во [[1906|1906 година]] се приклучил во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]] и ги поткрепил тесните социјалисти, предводени од [[Димитар Благоев]]. Во [[1907|1907 година]] се запознал со [[Георги Димитров]] при штрајк на железничките работници.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=141-144}}</ref> Истата година Мартулков се обидол да се врати во Вардарска Македонија преку [[Ќустендил]] со четата на [[Крсто Б'лгаријата]], но по патот [[Врховизам|врховиститите]] ги нападнале.<ref name=":8">{{Наведена книга|url=http://www.makedonika.mk/ShareBook.aspx?id=10791|title=Пере Наумов Тошев|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Македонска литера|year=2013|isbn=978-9989-622-98-4|location=[[Скопје]]|pages=208-209|author-link=Михајло Миноски}}</ref> По [[Младотурската револуција]], Мартулков бил амнестиран и се вратил во Велес. Заедно со [[Радикална-реформска струја|прогресивната струја на ВМОРО]] учествувал во управувањето на Македонија. Во [[септември]] [[1908|1908 година]], заедно со [[Васил Главинов]], го основале просветното друштво ''Класно единство'' со 20 члена.<ref>{{Наведена книга|url=|title=За работничкото движење во Македонија до Балканската војна|last=Зографски|first=Данчо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1950|location=[[Скопје]]|pages=219|author-link=Данчо Зографски}}</ref>{{Sfn|ПА II|2009|p=1240}} Истата година биле спроведени локални избори каде [[Ризо Ризов]] бил назначен за градоначалник на Велес а Мартулков за чиновник.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=186-187}}</ref> Во [[1909|1909 година]] Мартулков бил назначен за селски учител во [[Нежилово (Велешко)|Нежилово]]. Таму одржал говор каде ја критикувал [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].{{Sfn|Аврамов|1929|p=171}} Истата година, околу [[Велигден]], [[Абдул Хамид II]] организирал контра државен удар во [[Истанбул]]. [[Младотурци|Младотурците]] побарале помош од [[Јане Сандански]] и неговата чета. Мартулков учествувал во Цариградскиот поход.{{Sfn|Влахов|1947|p=113}} По борбата, [[Димитар Мирасчиев]] го пречекал во [[Солун]] каде се запознал со [[Димитар Влахов]]. Во [[1910|1910 година]] бил меѓу делегатите во првата балканска социјалнодемократска конференција во [[Белград]] заедно со [[Душан Цекиќ]]. За претседател на седницата бил изгласан Васил Главинов. Околу [[1911]]-[[1912|1912 година]] военополитичките односи меѓу [[Балкански сојуз|Балканскиот сојуз]] и [[Отоманското Царство]] се влошиле.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=231-232, 234-235}}</ref> === Балканските војни и Првата светска војна (1912 — 1918) === {{Поврзано|Комитет на дезертери|Општина Оморани}}[[Податотека:Извештај за дезертскиот комитет на Мартулков.png|мини|233x233px|Извештај од министерството за надворешни работи на Србија за [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]], [[1914|1914 г.]]{{Sfn|Ѓоргиевска|2019|p=154}}]]Со почетокот на [[Првата балканска војна]], српската војска влегла во [[Велес]] на [[23 октомври]].{{Sfn|Малковски|2023|p=78}} Новата српска администрација, предводена од Давид Димитријевиќ, го назначиле Мартулков за градоначалник.{{Sfn|Малковски|2023|p=79-80}} Мартулков учествувал во средби со претставници од [[Црна рака (Србија)|Црна рака]] како генералот Поповиќ и Стаиќ.{{Sfn|Малковски|2023|p=82-84}} Во [[ноември]] поднесол отставка и се преселил во [[Штип]] каде се запознал со [[Ефрем Чучков]] и [[Ефтим Спространов]]. Петко Пенчев се обидол да формира бугарска општина во Велес но Мартулков се спротивставил со одлуката.{{Sfn|Малковски|2023|p=85-86}} Во [[1913|1913 година]], [[Димитрија Чуповски]] организирал [[Македонска конференција (1912)|Општамакедонска конференција]]. Меѓу делегатите биле: [[Петар Поп Арсов]], Крум Зографов, [[Иван Поп Јорданов]] и Мартулков.{{Sfn|ПА II|2009|p=848}}{{Sfn|ПА II|2009|p=1079-1080}} Пратиле апел до [[Лондонски договор (1913)|Лондонската конференција]] за автономна Македонија во склоп на [[Отоманското Царство]]. За време на [[Втората балканска војна]], Мартулков помогнал со пандемијата на [[колера]] во Штип.{{Sfn|Ѓоргиевска|2019|p=111}} По војните се запишал за педагошки курс во [[Белград]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македонија во војните 1912-1918, прилози од научниот собир одржан во МАНУ на 16 и 17 ноембри 1988 година|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=[[МАНУ]]|year=1991|location=[[Скопје]]|pages=347|author-link=Иван Катарџиев}}</ref> Со почетокот на [[Првата светска војна]], Мартулков се вратил во [[Скопје]]. Таму заедно со [[Јордан Шурков]], [[Михаил Николов|Мишо Николов]] и [[Георги Богданов]] го основале [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]]. Главен цел на комитетот било да префрлат македонски дезертери од српската војска во [[Царството Бугарија]]. Во текот на [[1914|1914 година]], комитетот се проширил низ [[Источна Македонија]]. Главни центри биле во [[Делчево]], [[Радовиш]], Штип и [[Пехчево]].{{Sfn|Малковски|2023|p=108}} Успешно префрлиле околу 2.500 војници.{{Sfn|Ѓоргиевска|2019|p=100}} Комитетот дејствувал сѐ до [[Божик|Божиќ]] [[1915|1915 година]], кога поголем дел од раководството биле уапсани.{{Sfn|Малковски|2023|p=110}} Неколку месеци подоцна Бугарија најавила војна против Србија и за кратко време ја [[Бугарска окупација на Србија (Прва светска војна)|окупирале Вардарска Македонија]]. Шурков и Мартулков биле интернирани во [[Струга]] но подоцна биле ослободени од бугарската администрација. Во [[1916|1916 година]],<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=307-310}}</ref> со поттик од Орце Андов, Мартулков се вработил како секретар на [[Општина Оморани]].<ref>{{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/23028|title=Зошто и како беа интернирани крушевските Власи за време на Првата светска војна?|last=Минов|first=Никола|publisher=[[УКИМ]]|year=2017|pages=133}}</ref> [[1917|Следната година]] се вработил како чиновник во [[Приштина]] заедно со [[Ризо Ризов]] и [[Димитар Влахов]]. По поразот на [[Бугарска армија|Бугарската војска]] во [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]], државните чиновници во [[Косово и Метохија]] евакуира во [[Софија]]. Мартулков бил назначен за градоначалник на [[Урошевац]], но тој никогаш не ја прифатил функцијата. Заедно со [[Петар Ацев]] и [[Ѓорче Петров]] преку [[Гнилане]], [[Ниш]] и [[Пирот]] се преселиле во Бугарија.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=327-337}}</ref> === Меѓувоен период (1918 — 1941) === {{Поврзано|Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Емигрантски комунистички сојуз|Македонско знаме (1932 — 1934)}} [[Податотека:Makedonsko Zname 14 June 1932.png|мини|318x318пкс|Извадок од [[Македонско знаме (1932 - 1934)|весникот ''Македонско знаме'']]]] [[Податотека:Гоцевата дружина во 1938 година.jpg|мини|317x317пкс|Собор на македонските Илинденци на [[4 мај]] [[1938|1938 година]], по повод 35-годишнината од [[Битка кај Баница|смртта на Делчев]]. Петте личности најнапред се (лево кон десно): Мартулков, [[Руша Делчева]], [[Туше Делииванов]], [[Михаил Чаков]] и [[Митко Зафировски]]. ]] Во [[1918|1918 година]] бил одликуван со [[Орден „За заслуга“ (Бугарија)|бронзов орден „За заслуга“]], поради неговото учество во [[Илинденското востание]].<ref>[https://wars.archives.bg/thumbnail_lists/image=/09_40_1_335_108_gr.jpg ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 335, л. 108]</ref> Во [[Царството Бугарија]] почнала внатрешна борба меѓу [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]]. Во [[1919|1919 година]], Мартулков и [[Христо Калајџиев]] се приклучиле во [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]] — огранок на [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Илинден и Илинденските традиции|last=Димовски-Цолев|first=Ѓорги|publisher=Развиток|year=1979|pages=158|author-link=Ѓорги Димовски-Цолев}}</ref> [[1920|Следната година]], Мартулков го претставил [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]] во Вториот велики собор на [[Сојуз на македонските емигрантски организации]].<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/649941d900ab5c4ba8730ee0?q|title=Братствата осѫждатъ отцѣпницитѣ|date=9 декември 1920|work=Македония}}</ref> Истата година, комунистичкиот сојуз ја отфрлиле доктрината за автономија на [[Македонија (регион)|Македонија]] и [[Одринско]] и го прифатиле ставот за основање на [[Независна Македонија|независна македонска држава]] како идна членка во [[Балканска федерација|Балканската федерација]].<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=345-348}}</ref> Во [[1922|1922 година]], Бугарската комунистичка партија го пратиле Мартулков во [[Пиринска Македонија]] за да остварил контакт меѓу македонските социјалисти и дејци од [[ВМРО (Автономисти)]], предводена од [[Тодор Александров]]. Во [[1924|1924 година]], со [[Мајски манифест|Мајскиот манифест]], односите меѓу БКП и ВМРО (Автономисти) се подобриле.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македонското прашање во документите на Коминтерната, ч.1. 1923-1925 г.|last=Поповски|first=Владо|publisher=Гурга|year=1999|pages=256|author-link=Владо Поповски}}</ref> Според договорот Мартулков имал должност да се врати во поранешниот [[Скопски револуционерен округ]] но [[Александар Цанков]] им забранил. [[Убиство на Тодор Александров|Неколку месеци подоцна Александров бил ликвидиран]] и [[Иван Михајлов]] бил назначен за претседател на ВМРО (Автономисти).<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=363-368}}</ref> Истата година е основана [[Внатрешна македонска револуционерна организација (Обединета)|ВМРО (Обединета)]] под раководство на [[Владимир Поп Томов]], [[Симеон Кавракиров]], [[Димитар Влахов]], [[Ризо Ризов]] и други.<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/simeon-kavrakirov-revolucionerot-koj-zagina-za-obedinuvanje-na-makedoncite/|title=Симеон Кавракиров, револуционерот кој загина за обединување на Македонците|last=НМ|date=14 јуни 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref>{{Sfn|Влахов|1947|p=40}} Во [[1931|1931 година]] биле спроведени [[Парламентарни избори во Бугарија (1931)|парламентарни избори во Бугарија]] каде Мартулков и [[Христо Трајков]] биле изгласани за пратеници од [[Петричко]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Време за зреење, македонското национално прашање меѓу двете светски војни (1919-1930)|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=Култура|year=1977|pages=118|author-link=Иван Катарџиев}}</ref>{{Sfn|Влахов|1947|p=12}} Во новата влада на [[Никола Мушанов]], Мартулков и Трајков биле претставници од Работничката партија.<ref group="белешка">За да ги надминат тогашните забрани, [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]] го употребиле името „''Работничка партија''“.</ref> Во [[Народно собрание на Бугарија|Народното собрание]], Мартулков редовно барал решение за [[македонското прашање]]. Во [[1932|1932 година]] [[Михајловисти|михајловистите]] го киднапирале Кавракиров, поради тоа Мартулков почнал со издавањето на весникот ''[[Македонско знаме (1932 - 1934)|Македонско знаме]]''. Во весникот го критикувал Михајлов. На [[12 јануари]] [[1933|1933 година]] доживеал неуспешен обид на атентат од Михајловистите.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Одбрани дела во шест книги: Македонското национално движење|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Наша книга|year=1986|pages=276|author-link=Данчо Зографски}}</ref> Според весникот „Класовна борба“ — ВМРО (Автономисти) сакале да го убијат Мартулков како резултат на неговите [[Македонство|промакедонски став]].<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/6703e1354e1782e2cca3da46?q%3Acontent=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&q%3Afts=content,mapped,meta&_x=content|title=Македонскитѣ убийства|last=|date=20 јануари 1933|work=Класовна борба}}</ref> По неуспехот на атентатот, на [[24 јануари]], михајловистите го ликвидирале Христо Трајков.<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=377}}</ref> Мушанов најавил строги мерки против ВМРО (Автономисти). Следниот месец го уапсиле [[Петар Шанданов]]. Поради тоа, организацијата отстапила од [[Софија]] и се сместиле во [[Пиринска Македонија]]. На [[13 април]] [[1933|1933 година]] Мартулков е отстранет од неговата функција како пратеник, веројатно како резултат на неговите промакедонски ставови и критики спрема бугарската влада.<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/64a7dc4d00ab5c4ba8737423?q%3Acontent=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&q%3Afts=content,mapped,meta&_x=content|title=Решение за отнемане мандата на народнитѣ представители отъ парламентарната група на Работническата партия в България|last=Министерство за правосудство|date=13 април 1933|work=Държавен вестник}}</ref> По државниот удар на [[Кимон Георгиев]], ВМРО (Автономисти) била укината и го забраниле издавањето на весникот ''Македонско знаме'', врз основа на [[Закон за заштита на државата на Царство Бугарија|законот на заштита на државата]]. На [[8 јули]] [[1936|1936 година]], бил [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|спроведен значаен судски процес против дејци од централниот комитет на ВМРО (Обединета)]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=835406|title=Националноосвободителното движение на македонските българи (19 май 1934 - 1941 г.)|last=Мичев|first=Добрин|publisher=Македонски преглед|year=1996|pages=59}}</ref> За време на судскиот процес Мартулков јавно се декларирал како Македонец.<ref group="белешка">Во неговите спомени ({{harv|Мартулков|1954|p=380}}), за судскиот процес истакнал: ''„Бевме уапсани поголемиот дел од раководството на „Обединатата“. На судењето 1936 г. сите се изјавивме пред судот дека по народност сме Македонци.“'' Според [[Бугарска историографија|Бугарската историографија]], Мартулков се декларирал како [[Бугарин]].</ref> Поради тоа бил казнет 5 години. Со промени во администрацијата, [[1937|следната година]] бил амнестиран и му помогнал на [[Венко Марковски]] со издавањето на ''[[Огинот]]''.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=677174|title=Спомени за Павел Шатев|last=Марковска|first=Филимена|publisher=Македонски преглед|year=2007|pages=103}}</ref> === Втората светска војна и последни години (1941 — 1962) === {{Поврзано|Апел до Македонците во Бугарија (1944)|Крсто Поле (логор)|Алексо Мартулков во второто заседание на АСНОМ}} [[Податотека:Appeal to the Macedonians in Bulgaria 1944.jpg|мини|339x339px|[[Апел до Македонците во Бугарија (1944)|''Апел до Македонците во Бугарија'']], меѓу потписниците бил Мартулков.]] Мартулков бил против [[Бугарија во Втората светска војна|фашистичкиот режим на Бугарија]], поради тоа учествувал во [[Народноослободителната борба]]. На [[22 декември]] [[1941|1941 година]], заедно со [[Павел Шатев]], се обидол да се врати во [[Прилеп]] каде биле [[НОВМ|Македонските партизани]], но [[Бугарска војска|бугарската војска]] го уапсиле во [[Скеча]]. Таму го задржиле до [[24 март]] [[1942|1942 година]]. Според еден полициски извештај за Мартулков и Шатев: „''оделе во гр. Прилеп, каде што ги организирале акциите кои [[Ден на востанието на Македонија|неодамна се спроведоа во градот]]''“.{{Sfn|Тодоровски|2013|p=254}}{{Sfn|Тодоровски|2013|p=256}} Го вратиле Мартулков во [[Софија]]. Учествувал во [[Народноослободителна борба во Пиринска Македонија|Народноослободителното движење во Пиринска Македонија]] и бил во контакт со [[Никола Вапцаров]] и [[Антон Попов]] пред нивното стрелање. Во [[1943|1943 година]] бил уапсан поради неговото членство во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. Заедно со [[Тодор Павлов]], [[Христо Калајџиев]] и [[Ангел Динев]] бил интерниран во [[Крсто Поле (логор)|логорот „Крсто Поле“]], [[Западна Тракија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/02/IST-1981.2.07.-Kartov-V.-Opshtestveno-politichkata-dejnost-na-Angel-Dinev-vo-internacija-i-koncentracionite-logori-na-fashistichka-Bugarija.pdf|title=Македонската патриотска дејност на Ангел Динев во интернација и концентрационите логори на Фашистичка Бугарија (1940-1944)|last=Картов|first=Владимир|publisher=Здружение на историчари на Македонија|year=1981|pages=70|author-link=Владимир Картов}}</ref> Останал во логорот сѐ до [[септември]] [[1944|1944 година]], кога [[Татковински фронт (Бугарија)|Татковинскиот фронт]] организирале државен удар против владата на [[Александар Цанков]]. По државниот удар, [[Президиумот на АСНОМ]] ги пратиле [[Светозар Вукмановиќ]] и [[Лазар Колишевски]] во Софија каде се консултирале со [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]]. Истовремено, 29 потписници меѓу кои биле Мартулков, Шатев, Калајџиев, [[Туше Делииванов]] и [[Михаил Герџиков]] — [[Апел до Македонците во Бугарија (1944)|објавиле апел насочен кон македонскиот народ, Комунистичката партија на Југославија и АСНОМ]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=684974|title=БКП и македонският въпрос след Втората световна война. Разпадане на бежанските организации|last=Гребенаров|first=Александар|publisher=Епохи|year=2013|pages=125}}</ref> За префрлување на македонските социјалисти од Софија во Македонија помогнала [[Илинденската организација]]. На [[26 октомври]] 1944 година, Мартулков се сместил во [[Горно Врановци]] каде [[27 октомври|следниот ден]] бил кооптиран за член на АСНОМ.<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/5075009|title=АСНОМ, документи од Првото и Второто заседание на АСНОМ|last=Тодоровски|first=Миле|publisher=[[Архив на Македонија]]|year=1984|location=[[Скопје]]|pages=326-327}}</ref> По [[ослободувањето на Скопје]], Мартулков учествувал во [[Антифашистичко собрание на народното ослободување на Македонија#Второ заседание на АСНОМ|Второто заседание на АСНОМ]]. За време на седницата, Мартулков побарал [[Густав Влахов]] да биде кооптиран за член на АСНОМ.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Документи, Том 1, Книга 6|last=Христов|first=Александар|publisher=[[Архив на Македонија]]|year=1984|pages=131-132}}</ref> По настаните, во [[1951|1951 година]] Мартулков истакнал: „''Кога се вратив во 1945 година и го погледнав [[Скопје]] — за мене тоа беше нов град кој на незамислив начин толку брзо се надуе.“''<ref>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp%7Cissue:UB_00064_19511021%7Cpage:3%7Cquery:%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2 Скопске слике и Контрасти] (1951) в. „''Борба''“, бр. 250</ref> По [[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|ослободувањето на Македонија]], Мартулков бил кооптиран за член на [[Македонското собрание|Народното собрание на НР Македонија]]. Истовремено се приклучил во [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]] и учествувал во културната автономија на [[Пиринска Македонија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797760|title=Списък на членовете на Македонския научен институт (1923-1947)|last=Мичев|first=Добрин|publisher=Македонски преглед|year=1947|location=[[Софија]]|pages=178}}</ref> На [[2 јануари]] [[1945|1945 година]] повторно се вратил во Софија каде се консултирал со останатите претставници на македонската емиграција.<ref>{{Наведена книга|url=https://ini.ukim.mk/documents/103/Sluzba_za_drzavna_bezbednost.pdf|title=Документи за сојузната и за македонската служба за државна безбедност|last=Симоновски|first=Александар|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2021|location=[[Скопје]]|pages=35}}</ref> [[Февруари|Следниот месец]] морал да го води првиот слободен конгрес на македонската емиграција во Бугарија но поради неговото здравје Павел Шатев го заменил.{{Sfn|Тодоровски|2013|p=87}} Кон крајот на годината, [[Васил Ивановски]] се пожалил кај [[Георги Димитров]] дека Мартулков бил злонамерно изолиран и предвремено пензиониран.<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797478|title=Как се изгражда и утвърждава свободната Македонска република в Югославската федерация (1944-1948)|last=Ангелов|first=Веселин|publisher=Македонски преглед|year=1998|pages=68}}</ref> На [[17 февруари]] [[1946|1946 година]] Мартулков учествувал во основачката седница на [[Здружението на новинари на Македонија]].<ref>{{Наведени вести|url=https://znm.org.mk/wp-content/uploads/2025/06/19.02.2025-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%B3%D0%B8-%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|title=Новинарот ги брани принципите на слободата|last=Станковиќ|first=Далибор|date=19 февруари 2025|work=[[Нова Македонија]]}}</ref> По повод на 43-годишната од [[Битка кај Баница|смртта на Гоце Делчев]], Мартулков оддржал говор во Скопје кон 20.000 гости, меѓу кои бил сестрата на [[Гоце Делчев]].<ref>{{Наведена книга|url=http://periodica.fzf.ukim.edu.mk/godzb/GZ59(2006)/GZ59.17.%20%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0,%20%D0%94.%20-%20%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0,%20%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8%20%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%98%D0%B0%201944-1953.pdf|title=Политиката, идеалогијата и македонската историографија 1944-1953 г.|last=Петреска|first=Даниела|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2006|pages=203}}</ref> Следните месеци се приклучил во [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотворното собрание]] и бил назначен за претседател на [[Илинденска пензија|Комисијата за Илинденска пензија]].<ref>{{Cite book|url=https://www.scribd.com/document/617912810/%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9D%D0%94%D0%95%D0%9D%D0%A1%D0%9A%D0%98-%D0%A1%D0%92%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%A8%D0%A2%D0%92%D0%90-1-1-%D0%A1%D0%9A%D0%9E%D0%9F%D0%88%D0%95-2016|title=Илинденски сведоштва|last=Дамјановска|first=Јасминка|publisher=[[Државен архив на Република Македонија]]|year=2016|volume=1|p=10}}</ref> На [[8 октомври]] 1946 година помогнал со преносот на моштите на Гоце Делчев во [[Црква „Св. Спас“ - Скопје|црквата „Свети Спас“]].<ref>[https://gd.archives.bg/items/show/765#?c=&m=&s=&cv=&xywh=49%2C698%2C1537%2C796 ЦДА, фонд КМФ 23-01, инв. № 830/146, лист 156-157]</ref> [[Податотека:Говор на Мартулков за обединувањето на Пирин со Македонија.pdf|мини|Говорот на Мартулков во [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотвнорото собрание]] за обединување на [[Пиринска Македонија]] со [[НР Македонија]].]] На [[26 декември]] 1946 година, Мартулков протестирал пред останатите пратеници на собранието. Побарал [[Устав на НР Македонија (1946)|новиот македонски устав]] да ја припои Пиринска Македонија со НР Македонија. Во неговиот говор истакнал: „''Не знам каква територија имаат на ум нашите другари во Бугарија. Ако зборуваме за Пиринска Македонија, Вардарска Македонија и Егејска Македонија во нивните географски граници — тоа е територијата на македонскиот народ! Македонското прашање и прашањето за Македонија е дело само за македонскиот народ!''“.<ref>{{Наведена книга|title=Авнојска Југославија и Македонското национално прашање (1943-1946)|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Менора|year=2000|isbn=9989632707|location=[[Скопје]]|pages=[[s:Алексо Мартулков/Говор во Уставотворното собрание (1946)|329]]|author-link=Михајло Миноски}}</ref> За говорот, Шатев го известил Георги Димитров при неговиот престој во [[Белград]]. Откако открил, Димитров се пожалил кај [[Јосип Броз Тито]]. Поради тоа на [[10 јануари]] [[1947|1947 година]] Колишевски го забранил нејзиното објавување во весникот ''[[Нова Македонија]]''.<ref>{{Наведена книга|title=Авнојска Југославија и Македонското национално прашање (1943-1946)|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Менора|year=2000|isbn=9989632707|location=[[Скопје]]|pages=[[s:Извештај за забрана за објавување говорот на Мартулков во Уставотворното собрание|331-332]]|author-link=Михајло Миноски}}</ref> На [[5 јуни]] [[1950|1950 година]], за време на седмото редовно заседание на Народното собрание, Мартулков поднесол барање за [[Илинденска споменица|орден за залуги во Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/60150277|title=Илинденската споменица|last=Топузовски|first=Кочо|publisher=Панили|year=2023|isbn=9786082540795|location=[[Скопје]]|pages=67-68|author-link=Кочо Топузовски}}</ref> На [[20 јули]] [[1951|1951 година]], Мартулков бил награден со Илинденската споменица, број 438 како дел од [[Град Скопје|градскиот народноослободителен одбор Скопје]].<ref>ДАРМ, Ф. 159, К. 42</ref> Во [[1954|1954 година]], со помош од [[Ѓорѓи Абаџиев]], [[Институтот за национална историја]] ги објавиле спомените на Мартулков насловени ''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''. Книгата е дел од серијалот [[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|''Материјали за македонската национал-револуционерна историја'']].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Турски документи за македонската историја|last=[[Институт за национална историја]]|publisher=Научен Институт за национална историја на македонскиот народ|pages=191}}</ref> За време на [[Информбирото и Македонија|периодот на Информбирото]], претставници на [[Македонство|промакедонската струја во Југославија]] постепено биле изолирани и подоцна отстранети од нивната политичка функција. Мартулков бил безволно пензиониран и сместен во Скопје. Во текот на [[1950-тите]] редовно патувал во [[Софија]]. Во [[1957|1957 година]] Мартулков бил на интервју со старозагорското списание ''Участие'' за активностите на Богдан Баров во [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%A3%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B5/70TlAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E1957%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E1957%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Участие|last=Периодично издание на писателите от Стара Загора.|publisher=ИПК „Ариел"|year=1996|location=[[Стара Загора]]|pages=50}}</ref> Незадоволен со режимот, во [[1959|1959 година]] се преселил во [[Народна Република Бугарија]] каде почнал да прими државна пензија.<ref>[https://www.strategy.bg/bg/pris/archive/legal-information/razporezdaniia/86533 №1890/1959]</ref> Ги поминал последните години изолиран во Софија каде починал на [[19 декември]] [[1962|1962 година]]. == Книжевни дела == {{Поврзано|Список на литературни дела од Алексо Мартулков}} [[Податотека:За Гоцета Делчев од Мартулков.png|мини|252x252px|Исечок од статијата ''[[Список на литературни дела од Алексо Мартулков#За Гоцета Делчев|За Гоцета Делчев]]'' во книгата ''Гоце Делчев во спомените на современиците'' на [[Христо Андонов Полјански]].]] По [[Втората светска војна]], Мартулков се вратил во [[Вардарска Македонија]] каде се приклучил во [[Президиумот на АСНОМ]]. Во [[1945|1945 година]] се преселил во [[Скопје]] по [[Ослободување на Скопје|нејзиното ослободување]]. Меѓу [[1940-тите]] и [[1950-тите]] Мартулков напишал повеќе статии и брошури посветени на [[Социјализам|социјалистичкото движење]] во [[Македонија]]. Во [[1946|1946 година]] ја објавил статијата ''[[Развитокот на социјалистичката мисла пред Илинденското востание]]'' во весникот „Трудбеник“, година II, број 35.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Илинденски зборник, 1903-1953|last=[[Љубен Лапе|Лапе, Љубен]]|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1953|pages=302}}</ref> Истата година ја објавил брошурата ''[[Врховизмот и борбата на Внатрешната револуционерна организација против него]]'', каде го разгледал развојот на [[Врховизам|врхивизмот]] и нејзинот однос со [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Внатрешната македонска револуционерна организација и неоврховизмот, 1904-1908|last=[[Манол Пандевски|Пандевски, Манол]]|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1983|pages=22}}</ref> Во весникот „[[Нова Македонија]]“ објавил статија насловена ''За Гоцета Делчев''. [[Христо Андонов Полјански|Христо Андонов-Полјански]] објавил исечок од статијата во неговата книга за [[Делчевологија]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Гоце Делчев во спомените на современиците|last=[[Христо Андонов Полјански|Андонов Полјански, Христо]]|first=|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1963|isbn=|pages=298}}</ref> Подоцна ја објавил брошурата ''За положбата по Илинденското востание'' каде ги разгледал грешките при организирање на [[Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Грчката политика спрема Македонија во втората лоловина на XIX век и почетокот на XX век, вооружени, пропаганди, дипломатски и други антимакедонски акции и борбата против нив на теренот|last=Поп Лазаров|first=Ристо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1973|pages=301}}</ref> Според Мартулков, основањето на [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] било меѓу првите грешка на организацијата. [[Податотека:Моето учество во револуционерните борби во Македонија.jpg|мини|331x331пкс|Мемоарите на Мартулков.]] Во [[1954|1954 година]], [[Институтот за национална историја]] ја објавиле автобиографијата на Мартулков насловена ''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''. Делото претставува првата оригинална мемоарска литература во [[Народна Република Македонија]].{{Sfn|Каровски|2013|p=91}} Претходните дела биле на [[Љубомир Милетиќ]] преведени во [[македонски јазик]].{{Sfn|Каровски|2013|p=18}} Неговата автобиографија го опфаќа периодот од [[1894|1894 година]] до [[1 септември]] [[1939|1939 година]]. Нема податоци кога Мартулков ја напишал книгата. [[Ѓорѓи Абаџиев]] објавил исечок од неговите спомени во [[1952|1952 година]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Материјали за македонската национал-револуциона историја|last=Абаџиев|first=Ѓорѓи|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1952|pages=1-5|author-link=Ѓорѓи Абаџиев}}</ref> Додека во [[1950|1950 година]], [[Данчо Зографски]] забележал дека во [[Државниот архив на Македонија]] имало необјавен ракопис од Мартулков без датум.<ref>{{Наведена книга|url=|title=За работничкото движење во Македонија до Балканската војна|last=[[Данчо Зографски|Зографски, Данчо]]|publisher=[[Институт за национална историја|Институт за национална историја на македонскиот народ]]|year=1950|pages=327}}</ref> Според историчарот [[Јусуф Хамза]], во скопските архиви имало необјавено дело на Мартулков насловено ''Спомени од втората половина на XIX век до 1912'', кое најверојатно било припоено со неговиот мемоар при редакција.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Младотурската Револуција Во Османската Империја|last=Хамза|first=Јусуф|publisher=Логос-А|year=1995|isbn=9789989601217|location=[[Скопје]]|pages=407|author-link=Јусуф Хамза}}</ref> Во неговата книга, Мартулков го разгледува [[Македонско национално движење|македонското национално движење]] во перспектива на македонските социјалисти. Претежно се занимава со социјалистичките дејства во Вардарска Македонија и [[Велес]]. Дискутира за неговиот активизам за правата на [[македонската емиграција во Бугарија]].{{Sfn|Каровски|2013|p=91}} За автобиографијата, Абаџиев истакнал: „''Напишани со жив и увлекателен јазик, мемоарите на Алексо Мартулков не се само објект за историкот, но претставуваат интересно четиво и за поширок круг читатели''.“ Александар Каровски ја критикувал нејзината слаба хронологија: „''Очигледно има проблем да се сети на настаните, па некои ги прекинува или ги поврзува со други“''.{{Sfn|Каровски|2013|p=91}} Одредени податоци наведени во автобиографијата се целосно бесмислени. Мартулков го згрешил датумот на раѓање, смрт и професија на неговиот постар [[Петар Мартулков|брат Петар]]. Татко му го именувал како Онче покрај тоа што се викал [[Пано Мартулков|Пано]]. Згрешил со хронолошкото датирање на [[Првиот Устав на Македонската револуционерна организација|првиот устав на Македонската револуционерна организација]]. Покрај тоа, во неговите спомени Мартулков гордо го истакнува неговиот [[Македонство|македонски идентитет]] и како [[Македонците]] се ниту [[Грци]], [[Бугари]] или [[Срби]]. == Забелешки == {{reflist|group=белешка}} == Наводи == {{reflist|3}} == Библиографија == * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/7522/1/dstankovic2020.pdf|title=Социјалистите во македонското револуционерно движење, 1893-1912|last=Станковиќ|first=Далибор|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2020|location=[[Скопје]]}} * {{Cite book|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/01/IST-1973.1.08-Andnov-Poljanski-H.-Okolu-ucestvoto-na-makedonskite-socijalisti-na-Prvomajskite-demonstracii-vo-Sofija-vo-1896-g..pdf|title=Околу учеството на Македонските социјалисти на Првомајските демонстрации во Софија во 1896 година|last=Андонов Полјански|first=Христо|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=1973|location=[[Скопје]]|author-link=Христо Андонов Полјански}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/bmark/sa/index.html|title=Революционни борби въ Азоть (Велешко) и Порѣчието|last=Аврамов|first=Стефан|publisher=[[МНИ|Македонски Наученъ Институтъ]]|year=1929|location=[[Софија]]|author-link=Стефан Аврамов}} * {{Наведена книга|url=https://cdn.sanity.io/files/k83840p7/production/adbb77a2aef1fb39ba8622a05495092c6b542cfb.pdf|title=Моето учество во револуционерните борби на Македонија|last=Мартулков|first=Алексо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1954|editor-last=Абаџиев|editor-first=Ѓорѓи|editor-link=Ѓорѓи Абаџиев|series=[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|Материјали за македонската национал-револуционерна историја]]|location=[[Скопје]]|author-link=Алексо Мартулков}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/1910|title=Мемоарската литература како извор за историјата на Македонската Револуционерна Организација|last=Каровски|first=Александар|publisher=[[УКИМ]]|year=2013|location=[[Скопје]]}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_1.pdf|title=Македонска енциклопедија, том I|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА I|2009}}}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_2.pdf|title=Македонска енциклопедија, том II|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА II|2009}}}} * {{Наведена книга|url=https://alba-books.com/%D0%93%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8-%D0%B8-%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B8-1945-1947-%D0%9D%D0%B0-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%BA-%D0%94%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D0%BD%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8j%D0%B0-1947-[%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%8A%D1%80-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2]-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80|title=Говори и статии, 1945-1947|last=Влахов|first=Димитар|publisher=Државно книгоиздателство на Македонија|year=1947|location=[[Скопје]]|author-link=Димитар Влахов}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/59627013|title=Велес за време на Балканските и Првата светска војна: (1912-1918)|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2023|isbn=978-608-4981-10-7|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/1875|title=Петар Поп Арсов (1868-1941): Прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење|last=Ѓорѓиев|first=Ванчо|publisher=[[УКИМ]]|year=1995|location=[[Скопје]]|author-link=Ванчо Ѓорѓиев}} * {{Наведена книга|url=https://мна.мкд/wp-content/uploads/02%D0%91-%D0%97%D0%91%D0%98%D0%A0%D0%9A%D0%98/%D0%91I-%D0%9A%D0%9D%D0%98%D0%96%D0%9D%D0%98%D0%A6%D0%90/%D0%9101-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B8/%D0%911.1-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/2012-2013_%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB-%D0%A8%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B2-%D0%A2%D0%BE%D0%BC-8-%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8-%D0%A1%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D1%98%D0%B5.pdf|title=Павел Шатев, документи|last=Тодоровски|first=Зоран|publisher=Македоника|year=2013|location=[[Скопје]]}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/entities/publication/584725f3-c8ec-4d79-afdd-415c15b7a8e1|title=Вардарскиот дел од Македонија под српска власт (1912–1915)|last=Ѓоргиевска|first=Марија|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2019|location=[[Скопје]]}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мартулков, Александар}} [[Категорија:Александар Мартулков| ]] 4geuu4twm77w3fzctvyfdu2ooguoft7 0 1367071 5578052 5343367 2026-06-17T03:37:28Z Bjankuloski06 332 5578052 wikitext text/x-wiki '''Бухурдар''' — [[кадилница]] во облик на метален сад за горење миризливи материјали, исклучиво користен од [[муслимани]]. Христијанскиот пандан на овој предмет, кој е скоро ист по форма и облик (освен симболи) се вика [[кандило]]. == Опис == Предметот бил користен за горење миризливи тврди средства. Има држач-стојка кој се состои од тркалезен кубесто поткренат дел, кој во горниот дел има широк релјефен раб. Оттука почнува тесниот дел на држачот (како цевка) кој продолжува нагоре, а насреде има релјефно подаден круг. Врз него е додаден полутопчестиот подлабок мал тас, што е всушност телото од садот. Кaпaкот лежи на работ и има тркалезна издолжена високо кубеста форма. Врз продолжениот врв на капакот се наоѓа дополнително додаден полумесец, кој, покрај функционалната и естетската намена, ја обележува и конфесионалната припадност на корисниците на садот. Отстрана е рачката. Целиот предмет може да е декориран со мотиви. <ref name="MM" >„Бакарни садови во Македонија од османлискиот период“, Елизабета Конеска, стр. 113, Музеј на Македонија, Скопје, 2000 г. </ref> == Наводи == {{Наводи}} == Поврзано == * [[Кандило]] [[Категорија:Метални садови]] plzm4qo7r34te67j2s72cq72stlomjb 5578160 5578052 2026-06-17T11:19:08Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5578160 wikitext text/x-wiki '''Бухурдар''' — [[кадилница]] во облик на метален сад за горење миризливи материјали, исклучиво користен од [[муслимани]]. Христијанскиот пандан на овој предмет, кој е скоро ист по форма и облик (освен симболи) се вика [[кандило]]. == Опис == Предметот бил користен за горење миризливи тврди средства. Има држач-стојка кој се состои од тркалезен кубесто поткренат дел, кој во горниот дел има широк релјефен раб. Оттука почнува тесниот дел на држачот (како цевка) кој продолжува нагоре, а насреде има релјефно подаден круг. Врз него е додаден полутопчестиот подлабок мал тас, што е всушност телото од садот. Кaпaкот лежи на работ и има тркалезна издолжена високо кубеста форма. Врз продолжениот врв на капакот се наоѓа дополнително додаден полумесец, кој, покрај функционалната и естетската намена, ја обележува и конфесионалната припадност на корисниците на садот. Отстрана е рачката. Целиот предмет може да е декориран со мотиви. <ref name="MM" >„Бакарни садови во Македонија од османлискиот период“, Елизабета Конеска, стр. 113, Музеј на Македонија, Скопје, 2000 г. </ref> == Наводи == {{Наводи}} == Поврзано == * [[Кандило]] [[Категорија:Метални садови]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] bgn0i6r8277ei6wt6d856p3eej6qxu3 0 1371904 5578154 5438339 2026-06-17T11:01:42Z Redaktor GLAM 92835 Higher resolution version of image 5578154 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Книга|name=Војничев ракопис|release_date=[[XV век]]|author=непознат|language=непознат|published=|image=Voynich Manuscript (32).jpg|image_caption=Цветна илустрација на страница 32|media_type=[[кодекс]]|country=непознато, можеби [[Италија]]}}'''Војничев ракопис''' ({{langx|en|Voynich Manuscript}}) — таинствена, неразјаснета книга ([[кодекс]]), напишана во [[15 век|XV век]] од непознат автор, на непознат јазик и со непознато писмо. Според некои истражувања, ракописот бил создаден во периодот меѓу 1404 г. и 1438 г., а како можен автор се спомнува алхемичарот [[Никола Фламел]] (1330 — 1418). Содржината најверојатно опишува алгоритам за создавање на [[камен на мудроста]] — еликсирот на бесмртноста.<ref>{{Cite book|title=The Voynich Manuscript|publisher=Orion|year=2004|isbn=978-0-7528-5996-5|location=London|author=Gerry Kennedy, Rob Churchill}}</ref> Во текот на целото познато постоење, ракописот бил предмет на интензивно проучување од страна на многу професионални и љубителски криптографи, вклучувајќи некои од најпознатите американски и британски [[Криптоанализа|криптоаналитичари]] од [[Втора светска војна|Втората светска војна]], но никој од нив не успеал да дешифрира ниту еден дел од текстот. Овој постојан неуспех го претворил Војничевиот ракопис во познат предмет на историската [[криптографија]], но воедно дал поттик и на теоријата дека книгата претставува вешто составена, но бесмислена низа од случајни симболи. Книгата го носи името по американскиот книжар од полско потекло [[Вилфрид Војнич]], кој ја набавил во 1912 г. Денес се чува во Библиотеката за ретки книги и ракописи „Бејнеке“ на Јејлскиот универзитет. == Опис == Според последните проценки, книгата првично содржела 272 страници, распоредени во 17 колони од по 16 страници. До денес се сочувани околу 240 страници направени од тенок [[пергамент]]. На кориците нема никакви натписи или цртежи. Големината на страниците изнесува 15 × 23 см, а дебелината на книгата е помала од 3 см. Пропустите во бројките на страниците (кои очигледно се понови од самата книга) укажуваат дека некои страници биле изгубени пред таа да стане сопственост на Војнич. За пишување на текстот и за контурите на илустрациите било користено писмено перо, а илустрациите се обоени (понекогаш доста грубо) со боја, веројатно подоцна. === Илустрации === Освен на завршниот дел од книгата, на сите страници има илустрации. Судејќи според нив, книгата содржи неколку различни раздели, разликувани по содржина и стил: * „Билкарски“ раздел — на секоја страница е прикажано едно [[Растенија|растение]] (понекогаш две) и неколку пасуси текст, што е вообичаен распоред за билкарските книги од тогашна [[Европа]]. Некои делови од овие цртежи се зголемени и појасни примероци на скици од „Фармацевтскиот раздел“. * „Астрономски“ раздел — содржи кружни дијаграми, некои со [[месечина]], [[сонце]] и [[Ѕвезда|ѕвезди]], веројатно поврзани со [[астрономија]]та или [[астрологија]]та. Една серија од 12 дијаграми ги прикажува традиционалните симболи на [[Зодијак|зодијачките]] [[Соѕвездие|соѕвездија]] (две риби за [[Риби (хороскопски знак)|Риби]], бик за [[Бик (хороскопски знак)|Бик]], воин со лак за [[Стрелец (хороскопски знак)|Стрелец]] итн.). Секој симбол е опкружен со точно 30 минијатурни женски фигури, најчесто голи, и секоја држи ѕвезда со натпис. Последните две страници од овој раздел ([[Водолија (хороскопски знак)|Водолија]] и [[Јарец (хороскопски знак)|Јарец]] — приближно [[јануари]] и [[февруари]]) недостасуваат, а [[Овен (хороскопски знак)|Овен]] и Бик се прикажани во четири двојни дијаграми со по петнаесет ѕвезди во секоја. Некои од овие дијаграми се поставени на расклопувачки страници. * „Биолошки“ раздел — густ, непрекинат текст што ги опкружува сликите од тела, главно на голи жени, кои се капат во базени или када, поврзани со сложена мрежа од цевки, од кои некои јасно имаат облик на човечки органи. Некои од жените носат круни. * „Космолошки“ раздел — неколку кружни дијаграми со нејасна смисла. И овој раздел содржи расклопувачки страници. Една од нив има големина од шест обични страници и прикажува нешто што наликува на карта или дијаграм со шест „острови“, поврзани со издигнати патеки, „замоци“ и веројатно [[вулкан]]. * „Фармацевтски“ раздел — бројни означени цртежи на одделни делови од растенија (корења, лисја и сл.) со прикажани аптекарски садови на рабовите од страниците. Во овој раздел има и неколку пасуси текст, веројатно рецепти. * „Рецепти“ — овој раздел се состои од кратки пасуси обележани со ѕвездовидни (или на цветови налик) ознаки. <br> <gallery class="center" widths="200" heights="160"> Податотека:F34r.jpg|Страница од „Ботаничкиот“ раздел Податотека:Voynich Manuscript (135).jpg|Страница од „Биолошкиот“ раздел Податотека:Voynich Manuscript (141).jpg|Страница од „Биолошкиот“ раздел </gallery> === Текст === [[Податотека:Voynich manuscript excerpt.svg|мини|227x227пкс|Примерок од текстуална страница]] Текстот е јасно напишан од лево кон десно, со малку нерамна десна маргина. Подолгите делови се поделени во пасуси, понекогаш со ознаки во левиот раб. Во ракописот нема видлива [[интерпункција]]. Ракописот е рамномерен и мазен, оставајќи впечаток дека писмото било познато на писарот и дека тој разбирал што пишува. Во книгата има над 170.000 одделни знаци, обично одвоени едни од други со мали празнини. Повеќето знаци се напишани со едно или две едноставни движења на перо. Целиот текст на ракописот е составен со азбука од 20 до 30 букви. Исклучок се неколку десетици необични знаци што се појавуваат само еднаш или двапати низ книгата. Поголемите празнини меѓу знаците го делат текстот на околу 35.000 „збора“ со различна должина. Изгледа дека се потчинети на некакви правописни или фонетски правила. Некои знаци мораат да се појават во секој збор (како [[Самогласка|самогласките]]), некои никогаш не стојат еден по друг, некои можат да се удвојуваат, а други не. Статистичката анализа на текстот покажала структура карактеристична за природните јазици. На пример, повторливоста на зборовите соодветствува со Ципфовиот закон, а вербалната [[ентропија]] (околу 10 бита по збор) е слична на онаа кај англиските или латинските текстови. Некои зборови се појавуваат само во одредени делови на книгата или само на неколку страници, додека други се повторуваат низ целиот текст. Меѓу стотиците натписи до илустрациите има многу малку повторувања. Во „Ботаничкиот“ раздел, секој прв збор на секоја страница се јавува само на таа страница, и веројатно претставува име на растението. Од друга страна, јазикот на Војничевиот ракопис е многу различен од постојните европски јазици. На пример, во книгата речиси и да нема зборови подолги од десет „букви“, и речиси нема едно- и двобуквени зборови. Внатре во зборовите, буквите се распределени на својствен начин: некои знаци се појавуваат само на почетокот на зборот, други само на крајот, а некои секогаш во средината — распоред што е карактеристичен за [[Арапска азбука|арапската]], но не и за [[латиница]]та, [[Грчка азбука|грчката]] [[Грчка азбука|азбука]] или [[кирилица]]та. Во текстот има повеќе повторувања отколку што е типично за европските јазици. Постојат случаи кога ист збор се повторува трипати по ред. Зборови што се разликуваат само по една буква исто така се појавуваат невообичаено често. Целиот „речник“ на Војничевиот ракопис е посиромашен отколку што би се очекувало од статистичка гледна точка. == Историја == Бидејќи азбуката на ракописот нема визуелна сличност со ниту еден познат систем за пишување и текстот сѐ уште не е дешифриран, единствената насока за утврдување на староста и потеклото на книгата се илустрациите. Поточно, облеката и изгледот на нацртаните жени, како и видот на некои од дијаграмите. Сите овие подробности се карактеристични за [[Европа]], и книгата датира меѓу 1450 г. и 1520 г. Ова посредно се потврдува и преку други знаци. Во научно-популарниот филм „Војничевата шифра“, прикажан на Viasat History, времето на создавање на книгата е утврдено со јаглеродна анализа — околу 1420 г. Единствениот препознатлив цртеж во текстот е ѕид со брановидни [[бедем]]и и кула зад него. Околу 1420 г. такви бедеми постоеле само во Северна [[Италија]], иако подоцна се прошириле низ цела [[Западна Европа]], што е основа за заклучокот дека книгата била напишана токму во Северна Италија. Првиот точно познат сопственик на книгата бил Георг Бареш (''Georg Baresch''), алхемичар што живеел во [[Прага]] на почетокот на [[17 век|XVII век]].<ref name="Zandbergen-letters">{{cite web|url=http://www.voynich.nu/letters.html|title=17th Century letters related to the MS|last=Зандберген|first=Рене|date=19 мај 2016|series=Војничев ракопис|archive-url=https://web.archive.org/web/20171114181841/http://voynich.nu/letters.html|archive-date=14 ноември 2017|website=Voynich.nu|access-date=9 јуни 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.prospectmagazine.co.uk/culture/43259/the-mystery-of-the-voynich-manuscript|title=The mystery of the Voynich Manuscript|date=16 август 2016|work=Prospectmagazine.co.uk}}</ref> Бареш изгледа бил збунет од таинствената книга во неговата [[библиотека]]. Откако дознал дека Атанасиј Кирхер (''Athanasius Kircher''), познат [[Исусовци|исусовец]] и научник од Римскиот колеџ (''Collegio Romano''), објавил коптски речник и (наводно) ги дешифрирал египетските хиероглифи, тој препишал дел од ракописот и му испратил примерок на Кирхер во [[Рим]] (двапати), молејќи го за помош во дешифрирањето. Писмото од Бареш до Кирхер од 1639 г. денес е пронајдено од Рене Зандберген (''Rene Zandbergen'') и претставува најраното познато спомнување на ракописот. Останува нејасно дали Кирхер одговорил на молбата, но е познато дека сакал да ја купи книгата, иако Бареш веројатно одбил да ја продаде. По смртта на Бареш, книгата преминала кај неговиот пријател Јоханес Маркус Марци (''Johannes Marcus Marci''), ректор на Прашкиот универзитет. Марци веројатно му ја испратил на Кирхер, негов стар пријател. Придружното писмо од 19 август 1666 г. (можеби и 1665) е прикачено кон ракописот. Во писмото се тврди дека книгата првично ја купил [[Рудолф II (Свето Римско Царство)|Рудолф II]] за 600 [[дукат]]и и верувал дека авторот е [[Роџер Бејкон]]. Следните 200 години од историјата на ракописот се непознати, но најверојатно книгата се чувала со другите списи на Кирхер во библиотеката на Римскиот колеџ (денешниот Грегоријански универзитет). Веројатно таму останала сѐ до 1870 г., кога војниците на италијанскиот крал [[Виктор Емануел II]] го освоиле градот и ја припоиле папската држава кон Италија. Новата италијанска власт конфискувала голем дел од имотот на [[Римокатоличка црква|Католичката црква]], вклучувајќи ја и библиотеката. Според истражувањата на Хавиер Чекалди (''Xavier Ceccaldi'') и други, пред тоа многу книги од универзитетската библиотека биле итно префрлени во факултетските библиотеки, кои не биле конфискувани. Списи на Кирхер биле меѓу нив, како што очигледно бил и Војничевиот ракопис, бидејќи книгата има запис од Петрус Бекс (''Petrus Beckx''), кој тогаш бил водач на исусовците и ректор на универзитетот. Библиотеката на Бекс била пренесена во вилата Мондрагон во [[Фраскати]] (''villa Borghese di Mondragone a Frascati'') — голем дворец во близина на Рим, кој исусовците го стекнале во 1866 г. Во 1912 г., Римскиот колеџ имал потреба од финансии и одлучил во строга тајност да продаде дел од својот имот. [[Вилфрид Војнич]] купил 30 ракописи, меѓу кои и оној што денес го носи неговото име. Во 1930 г., по смртта на Војнич, неговата вдовица [[Етел Лилијан Војнич]] ја продала книгата на друг трговец со ракописи, Ханс Краус (''Hanse P. Kraus''). Бидејќи не нашол купувач, во 1969 г. Краус го донирал ракописот на Јејлскиот универзитет. == Нагаѓања за авторството == Има многу личности за кои се претпоставува дека би можеле да бидат автори на Војничевиот ракопис. Подолу ќе наброиме некои од најверојатните. [[Податотека:Roger-bacon-statue.jpg|мини|201x201пкс|[[Роџер Бејкон]] (ок. 1214 — ок. 1292)]] === Роџер Бејкон === Придружното писмо на Марци до Кирхер од 1665 или 1666 г. наведува дека, според зборовите на неговиот покоен пријател Рафаел Мнишовски, книгата во тоа време била купена од царот [[Рудолф II (Свето Римско Царство)|Рудолф II]] (1552 — 1612) за 600 дукати (што е неколку стотици илјади долари во денешна вредност). Според тоа писмо, Рудолф (или можеби Рафаел) сметал дека автор на книгата е познатиот и многу надарен францискански монах [[Роџер Бејкон]] (1214 — 1294). Иако Марци напишал дека „се воздржува од пресуда“ во врска со тврдењето на Рудолф II, тоа било сфатено доволно сериозно од Војнич, кој се согласил со него. Неговото убедување во ова влијаело силно на повеќето обиди за дешифрирање во следните 80 години. Сепак, истражувачите кои се занимавале со Војничевиот ракопис и се запознаени со делата на Роџер Бејкон ја отфрлаат оваа можност. Треба да се забележи дека Рафаел Мнишовски починал во 1644 г. (21 година пред писмото на Марци), а самата зделка требало да се случи пред абдикацијата на Рудолф II во 1611 г. (најмалку 55 години пред писмото). [[Податотека:John Dee Ashmolean.jpg|лево|мини|209x209пкс|[[Џон Ди]] (1527 — 1609)]] === Џон Ди === Претпоставката дека Роџер Бејкон е автор на книгата го довела Војнич до заклучок дека единствената личност што можела да му го продаде ракописот на Рудолф е [[Џон Ди]], математичар и астролог на дворот на кралицата [[Елизабета I]], позната и по тоа што имала голема книжница со ракописи од Роџер Бејкон. Џон Ди и неговиот ''scrier'' (помошник-медиум што користи кристална топка или друг одбивачки предмет за повикување духови) Едвард Кели се поврзани со Рудолф II по тоа што тие живееле неколку години во [[Чешка]], надевајќи се дека ќе ги продадат своите услуги на царот. Меѓутоа, Џон Ди водел подробни дневници и не спомнува продажба на ракописот, па затоа зделката изгледа малку веројатна. Како и да е, ако авторот на ракописот не е Роџер Бејкон, тогаш и можната врска на историјата на ракописот со Џон Ди е сомнителна. Од друга страна, самиот Ди можел да ја напише книгата и да прошири глас дека е дело на Бејкон, со надеж да ја продаде. [[Податотека:Edward Kelley (49012206).jpg|мини|Едвард Кели]] === Едвард Кели === Придружникот на Џон Ди во [[Прага]], Едвард Кели, бил самоук алхемичар, кој тврдел во нивните кругови дека може да претвори [[бакар]] во [[злато]] со помош на таен прав пронајден во епископски гроб во [[Велс]]. Едвард Кели исто така тврдел дека може да повикува ангели со помош на магичен [[кристал]] и да има долги разговори со нив, што Џон Ди грижливо го забележувал во својот дневник. Јазикот на ангелите бил наречен енохски, по името [[Енох (син на Јаред)|Енох]], библискиот татко на [[Матусал (потомок на Сит)|Матусал]], кој, според легендата, бил однесен на патување во рајот, а потоа напишал книга за тоа што видел таму. Неколкумина претпоставуваат дека, како што Кели можел да го измисли енохскиот јазик за да го измами Џон Ди, така можел да го фалсификува и ракописот за да извлече пари од царот (кој му плаќал на Кели за неговите наводни алхемиски вештини). Но несомнено, како и во случајот со Ди, ако Роџер Бејкон не е автор на ракописот, врската на Кели со оваа книга исто така е сомнителна. === Вилфрид Војнич === Многу истражувачи се сомневаат и во самиот Војнич дека тој сам го фалсификувал ракописот. Како трговец со стари книги, тој можел да ги поседува потребните знаења и вештини, а „изгубената книга“ од Роџер Бејкон би имала висока вредност. Меѓутоа, последните истражувања на писмото на Бареш до Кирхер овозможуваат да се отфрли оваа хипотеза. === Јакоб Хорчицки === Фотостатската репродукција на првата страница на ракописот, направена од Војнич во периодот до 1921 г., покажува неколку заматени дамки — избришани натписи или потписи. Со помош на хемијата, текстот може да биде прочитан како „Jacobj'a Tepenece“. Ова може да биде Јакуб Хорчицки од Тепенец, на латински — Јакоб Синапиј (''Jacobus Sinapius'') — специјалист по [[Билка|билкова]] медицина, кој бил личен доктор на Рудолф II и надзорник на неговата ботаничка градина. Војнич и многу други истражувачи заклучуваат дека Јакуб Хорчицки бил сопственик на ракописот пред Бареш, и некои гледаат во тоа потврда на историјата на Рафаел Мнишовски (види погоре). Други сметаат дека Јакуб Хорчицки сам можел да биде авторот. Меѓутоа, натписот не соодветствува на потписот на Јакуб Хорчицки, кој бил пронајден во документи откриени од Јан Хурич. Така, сѐ уште е можно натписот на страницата „f1r“ да бил додаден од подоцнежен сопственик или библиотекар, и е единствено лично претпоставување за автор на книгата. Исто така е интересно што во [[Исусовци|езуитските]] историски книги, кои биле достапни за Атанасиј Кирхер, Хорчицки е претставен како човек со езуитско образование, кој бил единствен [[Алхемија|алхемичар]] и доктор на дворот на Рудолф II, имајќи целосен пристап до библиотеката, додека, на пример, Тихо Брахе одвај се спомнувал во нив. Уште повеќе, реагенсите користени од Војнич, толку многу го оштетиле пергаментот, што трагите од потписот сега се одвај видливи. Гледано од таа гледна точка, тоа е уште еден чинител што предизвикува сомнеж во корист на теоријата дека потписот бил фалсификуван од Војнич за да се зајакне теоријата за авторството на Роџер Бејкон. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{cite web|url=https://brbl-dl.library.yale.edu/vufind/Record/3519597|title=The Voynich Manuscript|publisher=[[Yale University]]|format=.tiff; jpeg; pdf|department=Digital collection of the [[Beinecke Rare Book and Manuscript Library]]}} * {{Internet Archive|id=TheVoynichManuscript|name=The Voynich Manuscript}} * {{cite web|url=https://www.jasondavies.com/voynich/#f1r/0.373/0.422/2.00|title=Voynich Manuscript Voyager|website=jasondavies.com}} — navigating through high-resolution scans * {{cite web|url=http://openfontlibrary.org/en/font/voynich|title=Voynich|archive-url=https://web.archive.org/web/20150815183700/http://openfontlibrary.org/en/font/voynich|archive-date=15 August 2015|quote=Public-domain font based on Voynich 101, which was used to transcribe the text to a digital form|access-date=4 December 2013|url-status=dead}} * {{cite web|url=http://www.voynichese.com/|title=Voynich manuscript character navigator}} [[Категорија:Ракописи]] [[Категорија:Криптографија]] [[Категорија:Нерешени проблеми]] [[Категорија:Јејл]] hyu3mryf3nl7i1afr2zi8tcah3svoe1 0 1372809 5578037 5501298 2026-06-16T22:25:04Z Bjankuloski06 332 5578037 wikitext text/x-wiki {{Оперативен план | name = Израелски напад врз Иран (2025) | partof = | image = Pictures of the Israeli attack on Tehran 1 Mehr (2).jpg | caption = Избувнувања во Техеран | scope = напад за обезглавување, [[Воздушен напад|воздушен напад]], [[Превентивен напад|превентивен напад]], напад со [[беспилотник|беспилотници]], целно убиство | objective = оштетување на иранската јадрена програма<ref>{{cite news |last1=Хоровиц |first1=Дејвид |title='Итна оперативна потреба': Зошто Израел конечно ги нападна иранските јадрени постројки |url=https://www.timesofisrael.com/an-immediate-operational-necessity-why-israel-finally-attacked-irans-nuclear-facilities/ |access-date=13 јуни 2025 |work=The Times of Israel |date=13 јуни 2025}}</ref> | date = 13 јуни 2025 — сѐ уште | location = {{flag|Иран}} | target = * јадрени постројки * воени станбени објекти, вклучувајќи ги [[Мохамед Багери (генерал)|Мохамед Багери]], [[Хосеин Салами]], [[Голам Али Рашид]], [[Амир Али Хаџизаде]] и [[Али Шамхани]] * воени инсталации * станбени згради во Техеран | planned_by = {{Flag|Израел}} | executed_by = {{tree list}} * Израел ** Израелски воздухопловни сили * [[File:Mossad seal.svg|20px]] [[Мосад]] {{tree list/end}} | casualties = '''Според Иран:'''<br />104+ загинати<br />376+ повредени<ref>{{cite news|title=3. израелски борбен авион соборен во Иран |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/3rd-israeli-fighter-jet-shot-down-in-iran-irna/3598348|work=Анадолу Агенција|date=14 јуни 2025|access-date=14 јуни 2025}}</ref><ref>{{cite web|title= Израелски напади убија 18 во Источен Азербејџан додека бројот на загинати во Иран надминува 100|url= https://anewz.tv/world/world-news/9026/israeli-strikes-kill-18-in-east-azerbaijan-as-iran-death-to/news|website=Anewz.tv|date=13 јуни 2025|last=Ибрахимова|first=Фидан|access-date=15 јуни 2025}}</ref><ref>{{cite web|title= Најмалку 18 загинати, 35 повредени во нови израелски напади на североисточен Иран|url= https://www.yenisafak.com/en/world/at-least-18-killed-35-injured-in-fresh-israeli-attacks-on-northeastern-iran-3703433|website=Yeni Şafak|date=14 јуни 2025|access-date=15 јуни 2025}}</ref> }} На 13 јуни 2025 г., [[Израел]] нападнал цели на повеќе од десетина места и градови низ [[Иран]]. Под кодното име операција „Лав во подем“, [[Израелски одбранбени сили|Израелските одбранбени сили]] (ИОС) и [[Мосад]] оштетиле клучни јадрени места и воени инсталации, при што загинале неколкумина од врвните воени водачи на Иран.<ref>{{Cite web|url=https://www.wsj.com/livecoverage/israel-iran-strike-conflict/card/netanyahu-says-rising-lion-operation-will-last-as-many-days-as-it-takes--awFq7ykuEj4Mq9D4i0gw|title=Netanyahu Says Operation 'Rising Lion' Will Last 'as Many Days as It Takes'|date=13 јуни 2024|website=The Wall Street Journal}}</ref> Во некои од нападите загинале и ирански граѓани, вклучувајќи жени и деца. Овој напад бил најголем врз Иран од Иранско-ирачката војна во 1980-тите години.<ref>{{Cite web|url=https://www.ctvnews.ca/world/article/israel-attacks-irans-capital-with-explosions-booming-across-tehran-live-updates-here/|title=Israel attacks Iran's nuclear and missile sites with explosions heard across Tehran. Live updates here|date=13 јуни 2025|language=en|access-date=13 јуни 2025|website=CTVNews|agency=Associated Press}}</ref> Во раните утрински часови на 13 јуни, биле пријавени избувнувања низ [[Техеран]], вклучувајќи ги и оние во близина на воени бази и во станбени населби. Иранските јадрени постројки во Натанз, Хондаб и Корамабад биле цел на овие напади. Иран објавил дека во нападот загинале командантот на Корпусот на исламската револуционерна гарда (КИРГ) Хосеин Салами, началникот на Генералштабот на иранските вооружени сили, генерал-мајор Мохамед Багери, граѓанските јадрени научници Ферејдун Абаси и Мохамед Мехди Техранчи, како и граѓани, вклучувајќи 20 деца. Нападите продолжиле во попладневните и вечерните часови на 13 јуни, со пријавени удари во близина на аеродромот во Табриз и кај јадрените постројки во Натанз и Фордо. Нападнати биле и станбени објекти во Техеран. Вечерта на 13 јуни 2025 г., Иран започнал серија одмазднички удари врз Израел.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2025/06/13/world/middleeast/iran-choices-israel-attacks.html|title=At a Weak Moment, Iran Weighs Difficult Options to Respond to Israel|last=Erlanger|first=Steven|date=13 јуни 2025|work=The New York Times|access-date=14 јуни 2025|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> == Напади == Израелските воздушни напади против иранската јадрена програма биле извршени од над 200 [[Борбен авион|борбени авиони]], вклучувајќи повеќе [[Lockheed Martin F-35 Lightning II Израелска набавка|F-35I „Адир“]],<ref name="f35">{{cite news|url=https://www.businessinsider.com/israel-war-planes-fighter-jets-f35-2024-4?IR=T#the-ongoing-war-in-gaza-has-prompted-new-scrutiny-of-us-military-aid-to-israel-11 |title=Израел ја таргетираше иранската јадрена програма со невидливи борбени авиони F-35I Adir кои чинат 44.000 долари на час за летање|work=[[Business Insider]] |first=Талиа |last=Лакриц |date=13 јуни 2025| accessdate=13 јуни 2025}}</ref> израелска варијанта на американскиот [[Lockheed Martin F-35 Lightning II|F-35 Лајтнинг II]] потаен [[Напаѓачки авион|напаѓачки авион]]. Израелските борбени авиони гаѓале над 100 места низ Иран,<ref name="f35"/> вклучувајќи ја постројката за збогатување Натанз и друга инфраструктура поврзана со иранската јадрена програма.<ref name="jpost"/> Како последица на воздушните напади, не се случиле [[Јадрена војна|јадрени несреќи]], бидејќи оперативните атомски реактори, како што е Атомската централа Бушер<ref name="jpost">{{cite web | url =https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-857645|title=По Натанз: Зошто ИОС нема да го нападне оперативниот реактор на Иран во Бушер|work=[[The Jerusalem Post]]| author=Уди Ецион|date=13 јуни 2025| accessdate =14 јуни 2025}}</ref> и постројките во Техеран, не биле нападнати. Иако оштетените јадрени центрифуги можат да ослободат ниско ниво на [[зрачење]] и индустриски хемикалии што можат да го загрозат кадарот на местото, тие ниту можат да предизвикаат јадрени избувнувања, ниту можат да предизвикаат големо загадување на подрачјето.<ref name="jpost"/> Од друга страна, Рафаел Гроси, шефот на Меѓународната агенција за атомска енергија, коментирал дека „јадрените постројки никогаш не смеат да бидат нападнати, без оглед на контекстот или околностите, бидејќи тоа може да им наштети и на луѓето и на животната средина. Ваквите напади имаат сериозни последици за јадрената безбедност и заштита, како и за регионалниот и меѓународниот мир и безбедност.“<ref>{{Cite web |date=2025-06-13 |title=Криза Израел-Иран: Шефот на ОН повикува на смиреност по синоќешните напади {{!}} Вести на ОН |url=https://news.un.org/en/story/2025/06/1164351 |access-date=2025-06-15 |website=news.un.org |language=en |archive-date=2025-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250615113406/https://news.un.org/en/story/2025/06/1164351 |url-status=dead }}</ref> {{legend|#DDFFDD|'''Јадрена постројка'''}}{{legend|#FFDDDD|'''Воено место'''}}{{legend|#42e3f5|'''Нафтен/горивен објект'''}}{{legend|#FFFFDD|'''Друго место'''}} {| class="wikitable" style="float:center; margin-left: 1em;" |+ Операција „Лав во подем“ |- !Цел на воздушен напад !Информации за штетата |- | rowspan="4" style="background-color:#DDFFDD " ; |[[Јадрена постројка Натанз]] |Пилотската постројка за збогатување гориво (PFEP), повеќекатна сала за збогатување со 1.700 напредни [[Центрифуга|центрифуги]], била уништена. PFEP вклучувала центрифуги од типот IR-4 и IR-6, кои се користеле за производство на 60 % [[збогатен ураниум]].<ref name="CTPJun132PM" /><ref name="ISWJune13" /><ref name="IDFPostNatanz">{{cite web |author1=[[Израелски одбранбени сили]] |title=צה״ל תקף את אתר העשרת האורניום הגדול ביותר באיראן במרחב נטנז |url=https://x.com/idfonline/status/1933452604316520580 |website=[[Twitter|𝕏]] |publisher=@idfonline |access-date=13 јуни 2025 |language=Hebrew |format=Post on [[Twitter|𝕏]] |date=13 јуни 2025}}</ref> Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ) изјавила дека бил уништен само „надземниот“ дел од PFEP, и дека „нема признаци за физички напад врз подземната каскадна сала што содржи дел од Пилотската постројка за збогатување гориво и главната Постројка за збогатување гориво“.<ref name="IAEANatanz">{{cite web |last1=Гроси |first1=Рафаел |author1-link=Рафаел Гроси |title=Изјава на генералниот директор Гроси пред СВ на ОН за ситуацијата во Иран |url=https://www.iaea.org/newscenter/statements/director-general-grossis-statement-to-unsc-on-situation-in-iran |publisher=[[Меѓународна агенција за атомска енергија]] |access-date=14 јуни 2025 |location=[[Виена]] |date=13 јуни 2025}}</ref> |- |Електричните простории и другата инфраструктура за поддршка на збогатувањето биле оштетени или уништени.<ref name="ISWJune13" /><ref name="CTPJun132PM">{{cite web |last1=Резаи |first1=Бен |last2=Реди |first2=Риа |last3=Кампа |first3=Кели |last4=Боренс |first4=Авери |last5=Мур |first5=Џоана |last6=Карл |first6=Николас |last7=Пери |first7=Енди |last8=Ганзевелд |first8=Аника |last9=Картер |first9=Брајан |title=Ажурирање за Иран – Специјално издание: Израелски напади врз Иран, 13 јуни 2025, 14:00 ЕТ |url=https://www.criticalthreats.org/analysis/iran-update-special-edition-israeli-strikes-on-iran-june-13-2025-200pm-et |website=Проект за критични закани |publisher=[[American Enterprise Institute]] |access-date=14 јуни 2025 |location=[[Вашингтон, Д.Ц.]] |date=13 јуни 2025}}</ref><ref name="IDFPostNatanz" /><ref name="IAEANatanz" /> |- |Јадрената истражувачка опрема и материјал биле оштетени или уништени.<ref name="ISWJune13" /><ref name="IDFPostNatanz" /> |- |Се случила „значителна штета“ на системите за противвоздушна одбрана околу јадрената постројка.<ref name="ISWJune14" /> |- | rowspan="4" style="background-color:#DDFFDD" ; |Јадрен технолошки/истражувачки центар Исфахан |Постројка за производство на метален [[ураниум]] во Јадрениот технолошки центар во Исфахан (ENTC) била оштетена или уништена.<ref name="CTPJun132PM" /> |- |Постројката за конверзија на ураниум, која се користи „за реконвертирање на [[збогатен ураниум]] за производство на [[јадрено гориво]]“, била оштетена.<ref name="CTPJun132PM" /><ref name="ISWJune14" /> |- |Фабриката за производство на плочи за гориво во центарот била оштетена.<ref name="ISWJune14" /> |- |Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ) објавила дека четврта „критична зграда“ во центарот е оштетена, без да прецизира која зграда.<ref name="ISWJune14" /> |- | style="background-color:#DDFFDD" |[[IR-40|Јадрен комплекс Арак]] |Објектот на реакторот за тешка вода во Арак, сместен во [[IR-40|Јадрениот комплекс Арак]] (IR-40), наводно бил оштетен по израелскиот напад на 12 јуни.<ref name="ISWJune13" /> На 14 јуни, [[Би-би-си]] објавил дека нема видливи оштетувања на објектот на реакторот за тешка вода во Арак.<ref>{{cite web |last1=Сардаризаде |first1=Шајан |title=Дополнителна проценка од @Maxar врз основа на нови сателитски снимки со висока резолуција направени денес сугерира дека нема видливи оштетувања на Фордоу, втората иранска постројка за збогатување, и комплексот на реакторот за тешка вода во Арак. |url=https://x.com/shayan86/status/1933910453144686766 |website=[[Twitter|𝕏]] |publisher=[[BBC|British Broadcasting Corporation]] |access-date=15 јуни 2025 |date=14 јуни 2025}}</ref> |- | style="background-color:#DDFFDD" |Постројка за збогатување гориво Фордо |Постројката за збогатување гориво Фордо била нападната, со непозната количина на штета.<ref name="CTPJun132PM" /><ref>{{cite web |last1=Фасихи |first1=Фарназ |title=ВЕСТИ: Израел ги продолжи нападите врз Иран. Фордо, една од главните подземни јадрени места, сега е под напад. Натанз исто така е силно оштетен во нападите. Повеќе локации во Техеран исто така пријавуваат експлозии. |url=https://x.com/farnazfassihi/status/1933553339083768101 |website=[[Twitter|𝕏]] |publisher=[[The New York Times]] |access-date=14 јуни 2025 |format=Post on [[Twitter|𝕏]] |date=13 јуни 2025}}</ref> Организацијата за атомска енергија на Иран подоцна изјавила дека имало ограничена штета на местото.<ref name="FordowDamage">{{cite web|date=14 јуни 2025|url=https://aje.io/auoxkc?update=3773872|title=Ирански официјален претставник потврдува ограничена штета на јадреното место Фордоу|website=Al Jazeera English|accessdate=14 јуни 2025}}</ref><ref>{{Cite web |date=14 јуни 2025 |title=Иран потврдува ограничена штета на јадреното место Фордоу |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-confirms-limited-damage-at-irans-fordo-nuclear-site/ |access-date=14 јуни 2025 |website=The Times of Israel |agency=Reuters |language=en-US}}</ref> |- | style="background-color:#FFDDDD" |[[Корпус на исламската револуционерна гарда|Штаб на КИРГ]] |Се случила штета во штабот на [[Корпус на исламската револуционерна гарда]] (КИРГ) во [[Техеран]].<ref name="APJun14">{{cite web |last1=Гамбрел |first1=Џон |last2=Лидман |first2=Мелани |last3=Франкел |first3=Џулија |title=Израел ги напаѓа иранските јадрени места и убива врвни генерали. Иран возвраќа со ракетни баражи |url=https://apnews.com/article/iran-explosions-israel-tehran-00234a06e5128a8aceb406b140297299 |website=AP News |publisher=[[Associated Press]] |access-date=14 јуни 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614145035/https://apnews.com/article/iran-explosions-israel-tehran-00234a06e5128a8aceb406b140297299 |archive-date=14 јуни 2025 |location=[[Дубаи]], Обединети Арапски Емирати |date=14 јуни 2025 |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" style="background-color:#FFDDDD" ; |[[Меѓународен аеродром Табриз Шахид Мадани|Втора тактичка воздухопловна база на Иранските воздухопловни сили]] |Бројни згради на [[Меѓународен аеродром Табриз Шахид Мадани|аеродромот Табриз Шахид Мадани]], кој исто така служи како Втора тактичка воздухопловна база за [[Ирански воздухопловни сили|Иранските воздухопловни сили]], биле уништени. Во воздухопловната база се сместени три ирански ескадрили што летаат со [[Микојан МиГ-29]] и [[Нортроп Ф-5]].<ref name="ISW14JunMorning">{{cite web |last1=Пери |first1=Енди |last2=Резаи |first2=Бен |last3=Боренс |first3=Авери |last4=Кампа |first4=Кели |last5=Ганзевелд |first5=Аника |last6=Картер |first6=Брајан |title=Ажурирање за Иран – Специјален извештај, 14 јуни 2025, утринско издание |url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/iran-update-special-report-june-14-2025-morning-edition |website=Проект за критични закани |publisher=[[Институт за проучување на војната]] |access-date=14 јуни 2025 |location=[[Вашингтон, Д.Ц.]] |date=14 јуни 2025}}</ref><ref>{{Cite news |date=13 јуни 2025 |title=Израел уништи стратешки ирански аеродром во нов бран напади |url=https://www.ynetnews.com/article/o5xv0ej7w |access-date=13 јуни 2025 |work=Ynetnews |language=en}}</ref><ref name="MyUser_The_Washington_Post_June_13_2025c">{{cite web |url=https://www.washingtonpost.com/video/world/videos-show-impact-of-tabriz-airport-strike/2025/06/13/4c8fc3cd-f36a-4dec-b161-987477e251fa_video.html |title=Видеа го покажуваат влијанието на нападот на аеродромот во Табриз |newspaper=[[The Washington Post]] |date=13 јуни 2025 |accessdate=13 јуни 2025}}</ref><ref name="ISWJune14" /> Воздухопловната база, исто така, содржи системи [[2K12 Kub|SA-6 Gainful]] [[Земја-воздух ракета|земја-воздух ракети]].<ref name="ISWJune14" /> |- |Пистата на воздухопловната база била кратерирана, што „го спречила авионот да се меша во израелските операции“.<ref name="ISWJune14" /> |- | rowspan="2" style="background-color:#FFDDDD" ; |[[Воздухопловна база Хамадан]] |Оштетен е авионски [[хангар]], во кој се сместени авиони [[McDonnell Douglas F-4 Phantom II|F-4 Phantom]] од 31-та тактичка борбена ескадрила.<ref name="ISWJune14" /> |- |Радарот сместен во воздухопловната база бил уништен.<ref name="ISWJune14" /> |- | style="background-color:#FFDDDD" |[[Аманд, Казвин|Ракетна база Аманд]] |Неколку згради, во кои биле сместени [[Ghadr-110]] балистички ракети со среден дострел, во ракетната база Аманд биле оштетени или уништени.<ref name="ISWJune14" /> |- | style="background-color:#FFDDDD" |[[Корпус на исламската револуционерна гарда Копнени сили|Копнени сили на КИРГ]] 29. дивизија Наби Акрам |[[Складиште]] за [[стреливо]] на 29. дивизија Наби Акрам на [[Корпус на исламската револуционерна гарда Копнени сили|Копнените сили на КИРГ]] (НЕЗСА) било уништено во [[Керманшах (покраина)|покраината Керманшах]].<ref name="ISWJune13" /><ref>{{cite web |last1=Тагвае |first1=Бабак |title=Уште една слика од ракетен напад врз складиштето за муниција на 29-та дивизија Наби Акрам на Копнените сили на #КИРГ во #Керманшах, западен #Иран. |url=https://x.com/BabakTaghvaee1/status/1933384980345851942 |website=[[Twitter|𝕏]] |publisher=@BabakTaghvaee1 |access-date=13 јуни 2025 |format=Post on [[Twitter|𝕏]] |date=13 јуни 2025}}</ref> |- | style="background-color:#FFDDDD" |Место за противвоздушна одбрана Хазрат-е Масоумех |Местото за противвоздушна одбрана Хазрат-е Масоумех било уништена, а еден полковник од [[Иранска армија|Иранската армија]] загинал во нападот.<ref name="CTPJun132PM" /> |- | style="background-color:#FFDDDD" |Радарско место Собаши |Радарското место Собаши, сместено во зоната за противвоздушна одбрана Хатам ол Анбија Вестерн во [[Хамадан (покраина)|покраината Хамадан]], кое служело „како команден центар за сите ирански системи за противвоздушна одбрана“, било уништено.<ref name="ISWJune13" /><ref>{{cite web |last1=Нафтали |first1=Ханања |title=Израел нападна локација во покраината Хамадан која служи како команден центар за сите ирански системи за противвоздушна одбрана. |url=https://x.com/HananyaNaftali/status/1933370923349881153 |website=[[Twitter|𝕏]] (Поранешен [[Twitter]]) |publisher=@HananyaNaftali |access-date=13 јуни 2025 |date=13 јуни 2025}}</ref><ref name="CTPJun132PM" /> |- | style="background-color:#FFDDDD" |[[Пираншахр|Воена база Пираншахр]] |Се случила штета во [[Пираншахр|Воената база Пираншахр]].<ref name="ISWJune13" /> |- | style="background-color:#FFDDDD" |[[Корпус на исламската револуционерна гарда Воздухопловни сили|Воздухопловни сили на КИРГ]] [[Керманшах|Подземен ракетен објект Керманшах]] |Подземниот ракетен објект Керманшах (УГФ), подземна база на [[Корпус на исламската револуционерна гарда Воздухопловни сили|Воздухопловните сили на КИРГ]] која содржи балистички ракети [[Qiam 1]] и [[Фатех-110]], наводно бил уништен.<ref name="CTPJun132PM" /><ref name="ISW14JunMorning" /><ref>{{cite web |last1=Дејвид |first1=Колин |title=Подземните ракетни бази на КИРГ во Керманшах |url=https://israel-alma.org/the-underground-irgc-missile-bases-in-kermanshah/ |website=Центар за истражување и едукација Алма |date=2 јули 2023 |access-date=14 јуни 2025}}</ref><ref name="ISWJune13" /><ref>{{cite web |last1=Интел |first1=Евергрин |title=Ова е подземниот објект во Керманшах (УГФ) на 34.368586, 47.236778 POV започнува околу 34.35011, 47.22774 |url=https://x.com/vcdgf555/status/1933383099435692539 |website=[[Twitter|𝕏]] |publisher=@vcdgf555 |access-date=13 јуни 2025 |date=13 јуни 2025}}</ref> Воздушните напади „ги урнале влезните точки и отворите на силосите на објектите“.<ref name="ISWJune14" /> На 14 јуни, [[Институт за проучување на војната]] (ИСВ) објавил дека „не е јасно дали Израел го оштетил подземниот објект“, и дека можеле да потврдат само дека Израел ја нападнал земјата над објектот.<ref name="ISWJune14" /> |- | style="background-color:#FFDDDD" |[[Техеран]] [[Балистичка ракета|База за противвоздушна одбрана од балистички ракети]] |[[Мосад]] ја оштетил иранската база за противвоздушна одбрана од балистички ракети сместена во близина на [[Техеран]] користејќи [[беспилотник]].<ref name="ISWJune13" /><ref>{{cite web |last1=Макалес |first1=Бен Цион |title=Успеав да направам гео-локација на снимките од акциите на Мосад. Инцидентот се случи во базата за противвоздушна одбрана јужно од Техеран: 35.3094444, 51.1388889 |url=https://x.com/BenTzionMacales/status/1933460194232504330 |website=[[Twitter|𝕏]] |publisher=@BenTzionMacales |access-date=13 јуни 2025 |language=Hebrew |format=Post on [[Twitter|𝕏]] |date=13 јуни 2025}}</ref><ref>{{cite web |last1=Фабиан |first1=Емануел (Мени) |title=Шпионската агенција Мосад открива снимки кои ги покажуваат нејзините акции против иранската противвоздушна одбрана и лансерите на балистички ракети во Иран утрово. |url=https://x.com/manniefabian/status/1933455569429357026 |website=[[Twitter|𝕏]] |publisher=@manniefabian |access-date=13 јуни 2025 |date=13 јуни 2025}}</ref> |- | style="background-color:#FFDDDD" |[[Корпус на исламската револуционерна гарда|КИРГ]] Ракетни места за истрелување Табриз |Две места за истрелување на ракети на [[Корпус на исламската револуционерна гарда]] (КИРГ) биле уништени во близина на [[Табриз]], [[Источен Азербејџан (покраина)|покраината Источен Азербејџан]].<ref name="ISW14JunMorning" /><ref name="ISWJune13" /><ref>{{cite web |author1=OSINTdefender |title=Лансирните локации за ракети на КИРГ во близина на градот Табриз во северозападен Иран беа силно таргетирани претходно од Израел. |url=https://x.com/sentdefender/status/1933364898135765116 |website=[[Twitter|𝕏]] |access-date=13 јуни 2025 |format=Post on [[Twitter|𝕏]] |date=13 јуни 2025}}</ref> |- | style="background-color:#FFDDDD" |[[Абадан, Иран|Поморска база Абадан]] |[[Иранска морнарица|Иранската поморска]] база во близина на градот [[Абадан, Иран|Абадан]] била оштетена или уништена.<ref name="ISW14JunMorning" /> |- | style="background-color:#FFDDDD" |[[Корпус на исламската револуционерна гарда Копнени сили|Копнени сили на КИРГ]] 216. оклопна бригада |Складиште за стреливо на 216. оклопна бригада на [[Корпус на исламската револуционерна гарда Копнени сили|Копнените сили на КИРГ]] (НЕЗСА) било уништено во градот [[Занџан, Иран|Занџан]].<ref name="ISW14JunMorning" /> |- | style="background-color:#FFDDDD" |База на [[Корпус на исламската револуционерна гарда|КИРГ]] во [[Сардашт, Западен Азербејџан]] |„Неопределена база на [[Корпус на исламската револуционерна гарда]] (КИРГ) во Сардашт, покраината Западен Азербејџан“ била нападната.<ref name="ISWJune13" /><ref>{{cite web |last1=Ауербах |first1=Ерих |title=Оваа снимка покажува чад кој се издига од база на КИРГ во Сардашт, Иран (~36.160356, 45.468507) |url=https://x.com/zcjbrooker/status/1933348603822756340 |website=[[Twitter|𝕏]] (Поранешен [[Twitter]]) |publisher=@zcjbrooker |access-date=13 јуни 2025 |date=12 јуни 2025}}</ref> |- | style="background-color:#FFDDDD" |[[Бид Канех|Ракетна база Бид Ганех]] |Се случила штета во [[Бид Канех|ракетната база Бид Ганех]], која „веројатно складирала балистички ракети со среден дострел“.<ref name="ISWJune14" /><ref>{{cite web |last1=Хинц |first1=Фабијан |title=И уште еден удар: Локација за балистички ракети во близина на Бидганех веројатно поврзана со системи на течно гориво со среден дострел. |url=https://x.com/fab_hinz/status/1933930436083724602 |website=[[Twitter|𝕏]] |publisher=@fab_hinz |access-date=15 јуни 2025 |date=14 јуни 2025}}</ref> |- | style="background-color:#FFDDDD" |[[Хомејн|Ракетна база Хомеин]] |Објектот за возење, „кој овозможува ефикасно движење на ракети и друга поврзана опрема“, во ракетната база Хомеин бил уништен.<ref name="ISWJune14" /> |- | style="background-color:#FFDDDD" |[[Корпус на исламската револуционерна гарда|КИРГ]] Радар Гадир |Радарот [[Фазен антенски радар Гадир|Гадир]] управуван од [[Корпус на исламската револуционерна гарда|Корпусот на исламската револуционерна гарда]] (КИРГ) за Западен [[Техеран]] бил оштетен.<ref name="ISWJune14">{{cite web |last1=Резаи |first1=Бен |last2=Кампа |first2=Кели |last3=Боренс |first3=Авери |last4=Карл |first4=Николас |last5=Картер |first5=Брајан |title=Ажурирање за Иран – Специјален извештај, 14 јуни 2025, вечерно издание |url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/iran-update-special-report-june-14-2025-evening-edition |website=ИСВ Прес |publisher=Проект за критични закани / [[Институт за проучување на војната]] |access-date=15 јуни 2025 |location=[[Вашингтон, Д.Ц.]] |date=14 јуни 2025}}</ref> |- | style="background-color:#42e3f5" |Гасно поле Јужен Парс |Израел нападнал постројка за преработка на природен гас на [[Јужен Парс/Гасно поле Северен Дом|Гасното поле Јужен Парс]], што предизвикало избувнување и пожар.<ref name="ISWJune14" /> |- | style="background-color:#42e3f5" |Рафинерија за гас Фаџр-е Џам |Израел ја нападнал рафинеријата за гас Фаџр-е Џам [[Бушер (покраина)|покраината Бушер]], предизвикувајќи пожар.<ref name="ISWJune14" /> |- | style="background-color:#FFFFDD" |14-катна станбена зграда на плоштадот Нобонјад |14-катна станбена зграда во близина на плоштадот Нобонјад во Североисточен [[Техеран]] била уништена и се урнала по израелски воздушен напад. ''[[Њујорк Тајмс|Њујорк тајмс]]'' објавил дека „дел од зградата е расцепен на два дела, со отворени станови“. [[Иранска државна телевизија|Иранската државна телевизија]] објавила дека загинале 60 лица, вклучувајќи 20 деца.<ref>{{Cite news |last1=Гомез |first1=Мартин Гонзалес |last2=Шавер |first2=Џули Волтон |last3=Вуд |first3=Даниел |last4=Гранадос |first4=Самуел |last5=Ерден |first5=Бора |last6=Браун |first6=Малахи |date=13 јуни 2025 |title=Мапи и фотографии: Израелските напади и иранската ракетна одмазда |url=https://www.nytimes.com/interactive/2025/06/12/world/middleeast/iran-israel-maps.html |access-date=15 јуни 2025 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> |- | style="background-color:#FFFFDD" |Фабрика на Фарда моторс [[Боруџерд]] |„Обемнo оштетување“ се случило во фабриката на Фарда моторс сместена во градот [[Боруџерд]]. На 14 јуни, [[Институт за проучување на војната]] (ИСВ) изјавил дека „останува нејасно дали Фарда моторс имала какви било врски со ирански воени субјекти или оперирала под раководство на иранските воено-индустриски организации“.<ref name="ISWJune14" /> |- | style="background-color:#FFFFDD" |Кула „Ван Холдинг“ |Се случила штета на кулата „Ван Холдинг“ во Северен [[Техеран]].<ref name="ISWJune13">{{cite web |last1=Пери |first1=Енди |last2=Карл |first2=Николас |last3=Ганзевелд |first3=Аника |title=Ажурирање за Иран – Специјално издание: Израелски напади врз Иран, 13 јуни 2025 |url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/iran-update-special-edition-israeli-strikes-iran-june-13-2025 |website=ИСВ Прес |publisher=[[Институт за проучување на војната]] |access-date=13 јуни 2025 |location=Вашингтон, Д.Ц. |date=13 јуни 2025 |archive-date=2025-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250615071525/https://understandingwar.org/backgrounder/iran-update-special-edition-israeli-strikes-iran-june-13-2025 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |last1=Сардаризаде |first1=Шајан |title=НИШКА: Потврдени видеа од последиците од израелските напади врз Иран Чад се издига од кулата Ван Холдинг во близина на плоштадот Ванак, северен Техеран. Локација: 35.757317, 51.414993 |url=https://x.com/Shayan86/status/1933330421929906591 |website=[[Twitter|𝕏]] (Поранешен [[Twitter]]) |date=12 јуни 2025}}</ref> |- | style="background-color:#FFFFDD" |Зграда на Одделот за социјална грижа во [[Каср-е Ширин]] |Зградата на Одделот за социјална грижа во [[Каср-е Ширин]] била уништена.<ref name="ISWJune13" /> |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons-inline}} [[Категорија:Израел во 2025 година]] [[Категорија:Арапско-израелски конфликт]] [[Категорија:Иран во 2025 година]] 8pbydh43jse9kl6h76rhizbzb2bwx7l 0 1375102 5577892 5492016 2026-06-16T13:04:57Z Buli 2648 5577892 wikitext text/x-wiki {{Викифицирање}}{{Малку извори}}{{Infobox scholar | name = Васил Златарски | image = VNZlatarski.jpg | image_size = | caption = | birth_date = {{birth date|1866|11|14|df=y}} [[Old Style|O.S.]] | birth_place = [[Велико Трново]], [[Османлиско Царство]] (present-day [[Bulgaria]]) | death_date = {{death date and age|1935|12|15|1866|11|14|df=y}} | death_place = [[Софија]], [[Царство Бугарија]] |resting_place = [[Central Sofia Cemetery]] | resting_place_coordinates ={{Coord|42|42.754|N|23|20.025|E|region:BG_type:landmark}} |work_institution = [[Sofia University]]<br>[[Bulgarian Academy of Sciences]] |alma_mater = [[Saint Petersburg University]] <br> [[Berlin University]] | nationality = Bulgarian | occupation = историчар | spouse = Славка Маркова | father = Nikola Popvassiljov Zlatarski | mother = Anastasia Gancheva |relatives = Georgi Zlatarski (brother) }} '''Васил Николов Златарски''' (14 ноември 1866 – 15 декември 1935) е еден од најистакнатите бугарски историчари, медиевисти, археолози и епиграфи, сметан за патријарх на бугарската историографија. Неговиот монументален труд „''Историја на бугарската држава во средните векови''“ во три тома останува едно од најзначајните достигнувања во бугарската историска наука, поставувајќи ги темелите за систематско проучување на средновековната бугарска историја. Златарски е првиот предавач по историја на Софискиот универзитет кој се занимавал со систематска научна дејност, а неговото наследство продолжува да влијае врз бугарската медиевистика. == Ран живот и образование == Васил Златарски е роден на 14 ноември 1866 година во [[Велико Трново]], во семејството на учителот Никола Златарски (1823–1875), познат како Никола Златарски, и Анастасија Каранџулова. Неговиот татко бил активен учесник во црковно-националните борби на Бугарите во Османската Империја и еден од истакнатите дејци во Трново. По смртта на татко му, семејството се соочило со финансиски тешкотии, но Васил успеал да добие добро образование благодарение на поддршката од роднини и локалната заедница. Златарски завршил средно образование во Велико Трново, а потоа се запишал во Петропавловската духовна семинарија во Лјаскивец, каде што покажал голем интерес за историјата и филологијата. Во 1887 година, благодарение на стипендија од бугарската влада, заминал да студира во Русија, на Историско-филолошкиот факултет на Универзитетот во Санкт Петербург. Таму учел кај реномирани професори како Василиј Кључевски и Константин Бестужев-Рјумин, кои имале големо влијание врз неговото научно формирање. По дипломирањето во 1891 година, Златарски продолжил со постдипломски студии во Берлин, каде што се специјализирал во византиска историја и археологија под менторство на познатиот византолог Карл Крумбахер. == Академска кариера == По враќањето во Бугарија во 1893 година, Златарски бил назначен за учител во Првата машка гимназија во Софија. Во 1895 година станал предавач по бугарска историја на Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски“, каде што подоцна бил избран за редовен професор (1901) и декан на Историско-филолошкиот факултет. Тој бил првиот бугарски историчар кој вовел систематски пристап во изучувањето на националната историја, комбинирајќи извори од бугарски, византиски, латински и други архивски материјали. Златарски бил активен член на [[Бугарска академија на науките]] (БАН), каде што од 1901 година бил дописен член, а од 1904 година – редовен академик. Тој бил и долгогодишен секретар на Историско-филолошкиот оддел на Академијата, придонесувајќи за развојот на научните истражувања во Бугарија. == Научен придонес == Најзначајниот труд на Златарски е „''Историја на бугарската држава во средните векови''“, објавен во три тома помеѓу 1918 и 1940 година (последниот том бил објавен постхумно). Ова дело е првото сеопфатно и научно засновано истражување на бугарската средновековна историја, опфаќајќи го периодот од основањето на Првата бугарска држава (681) до падот под османска власт (1396). Златарски детално анализирал голем број извори, вклучувајќи византиски хроники, старословенски натписи и археолошки наоди, со што поставил стандарди за историската методологија во Бугарија. == Последни години и смрт == Во последните години од својот живот, Златарски продолжил интензивно да работи на своите научни проекти, и покрај влошеното здравје. Тој починал на 15 декември 1935 година во Софија, на 69-годишна возраст. Неговата смрт била голема загуба за бугарската наука, но неговото дело продолжило да се изучува и да служи како основа за идните генерации историчари. [[Категорија:Луѓе од Велико Трново]] [[Категорија:Бугарски историчари]] [[Категорија:Медиевисти]] [[Категорија:Родени во 1866 година]] [[Категорија:Починати во 1935 година]] atrmrrgwir3n0xf8o538dx3fm1sc1q0 0 1378783 5578096 5473841 2026-06-17T08:39:53Z BosaFi 115936 5578096 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{Infobox writer |name = Драгиша Васиќ |birth_name = Драгиша Васиќ |image = Dragiša Vasić chetnik uniform.jpg |imagesize = |caption = Васиќ во 1943 во четничка униформа |birth_date = {{Birth date|1885|9|02|df=yes}} |birth_place = [[Горњи Милановац]], [[Кралство Србија|Србија]] |death_date = 20 април 1945 (aged 59) |death_place = [[Јасеновац]] |spouse = |occupation = адвокат<br/>писател<br/>новинар<br/>војник |nationality = [[Кралство Србија|Србин]]<br/>[[Кралство Југославија|Југословен]] |alma_mater = [[Универзитет во Белград]] |genre = |notableworks = |signature = |children = }} '''Драгомир Драгиша Васиќ''' ([[Горен Милановац|Горњи Милановац]], [[2 октомври]] [[1885]] – концентрационен логор Стара Градишка, [[април]] [[1945]]) бил српски и југословенски политичар, [[Српска академија на науките и уметностите|академик]], [[адвокат]], раскажувач, [[Роман|романописец]], есеист и [[новинар]]. Во меѓувоениот период бил член на Републиканската партија и потпретседател на Српскиот културен клуб. На почетокот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] се приклучил [[Југословенска војска во татковината|на четничкото]] движење на [[Дража Михаиловиќ|Дража Михајловиќ]]<ref name="британика 2">{{Наведена книга|title=Енциклопедија Британика. В-Ђ|date=2005|publisher=Народна књига : Политика|isbn=86-331-2112-3|editor-last=Мишић|editor-first=Милан|location=Београд|pages=21}}</ref>, каде што меѓу неговите поддржувачи бил познат како '''Чича Драгиша'''. Бил еден од најистакнатите членови на четничкиот Централен национален комитет. Кон крајот на војната, се одвоил од Михајловиќ и отишол со Павле Ѓуришиќ кон [[Словенија]]. Се предал на [[Усташи|усташите]] по Битката кај Лијевче поле и бил убиен во логорот Стара Градишка. == Биографија == === Младост === [[Податотека:Draža_confers_with_his_men.jpg|мини|170x170пкс|Дража во разговор со Драгиша Васиќ]] Драгиша Васиќ бил роден во Горњи Милановац на 2 септември 1885 година од татко Виќентије (1849–1923), трговец, и мајка Христина (1857–1945), родена Зисиќ. Таму завршил основно училиште и гимназија пред да се пресели во Белград за да студира право. Како млад човек, бил испратен да се школува во [[Белград]]. Пред почетокот на Првата светска војна студирал литература и право. Бил професор по литература и правник во Белград. Рано останал вдовец. Првата сопруга Радмила била ќерка на политичарот Стојан Рибарац. Драгиша Васиќ бил голем поддржувач на организацијата [[Црна рака (Србија)|„Црна рака“]]. По татко бил по потекло од селото Горња Трепча кај Чачак. Втората сопруга Наталија предавала во гимназијата во Аранѓеловац. === Втората светска војна === Се борел во [[Балкански војни|Балканските војни]] и учествувал во [[Битка кај Куманово (1912)|Кумановската]] и [[Битка кај Брегалница|Брегалничката]] битка. [[Прва светска војна|Во Првата светска војна]] отишол со чин резервен поручник во војската на Кралството Србија. Продолжил да служи во Српската армија во текот на [[Прва светска војна|Првата светска војна]] и се борел во [[Колубарска битка|Колубарската битка]] во ноември и декември 1914 година. [[Повлекување на српската војска преку Албанија|Се повлекол со српската армија]] преку [[Албанија]] во зимата 1915 и 1916 година и се истоварил на грчкиот остров Крф, од каде бил префрлен на [[Македонски фронт|Солунскиот фронт]]. До 1917 година се разочарал од династијата [[Караѓорѓевиќи|Караѓорѓевиќ]] по Солунскиот процес, на кој роднината на Васиќ, [[Љубомир Вуловиќ]] како член на [[Црна рака (Србија)|Црна рака]], бил осуден за наводен атентат на регентот [[Александар I Караѓорѓевиќ|Александар]].{{Sfn|Milovanović|1986}} Протестирал кај тогашниот премиер [[Никола Пашиќ|Пашиќ,]] полковникот Драгутин Димитријевиќ Апис да биде пуштен на ослобода.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://slobodnaknjizara.com/knjiga/devetsto-treca-dragisa-vasic/|title=Деветсто трећа – Драгиша Васић|work=Слободна књижара|language=sr-RS|accessdate=2025-01-28}}</ref> Од војната се вратил со чин капетан во резерва. Васиќ бил противник на твортците во српската култура кои сметале дека ''српското гледиште'' (рационален интерес, а не културен ексклузивизам) е некаков негативен, затворен или провинциски концепт. <ref name="#1">{{Наведено списание|last=Тимотијевић|first=Милош|date=11. септембар 2021|title=Снага и уздање у националном раду|journal=Политика|pages=15}}</ref> === Меѓувоен период === Васиќ бил демобилизиран на крајот од војната во ноември 1918 година и ја напуштил војската со чин капетан во резерва. Се приклучил [[Народна радикална партија|Народната радикалната партија]] и станал еден од уредниците на независниот весник ''„Прогрес“''. Властите реагирале на неговите постапки со негово повторно мобилизирање. Васиќ учествувал во воени вежби во близина на границата со Албанија, а подоцна бил преместен во 30-тиот пешадиски полк, кој учествувал во задушувањето на востанието во северна Албанија.{{Sfn|Milovanović|1986}} Својата идна сопруга ја запознал во Горњи Милановац. Од тој брак се родила неговата ќерка Татјана. Заедно со неговата идна сопруга, се вратил повторно во Белград, каде што таа почнала да предава литература во една белградска гимназија. Се занимавал со пишување и историски дела. Бурниот [[мајски државен удар]] и убиството на последниот Обреновиќ го овековечил во својата книга „Деветсто и трета“ ([[1920]]). Детали за убиството на последниот Обреновиќ му дал поручникот Велимир Веми, кој едвај спасил жива глава на Солунскиот процес. Преминувањето на српската војска [[Повлекување на српската војска преку Албанија|низ Албанија]] го овековечил во својата книга раскази „Замолчено кандило“ ([[1922]]). Со адвокатура почнал да се занимава во Белград во 1921 година, а во јануари 1922 година, на Видовданскиот процес, бранел неколку [[Комунизам|комунисти]] обвинети дека се обиделе да го убијат кралот Александар I. Во исто време, станал добар пријател со академикот [[Слободан Јовановиќ (политичар)|Слободан Јовановиќ]], кој во тоа време бил противник на Радикалната партија на [[Никола Пашиќ]].{{Sfn|Milovanović|1986}} Во 1922 година, Васиќ станал близок пријател со хрватскиот писател [[Мирослав Крлежа|Мирослав Крлежа,]] кој редовно придонесувал во васиќевото списанието ''„Књижевна република“''. Со Владислав Рибникар и [[Сретен Стојановиќ]], го посетил [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]] во 1925 година. Кон крајот на 1928 година, станал еден од уредниците на [[Левица (политика)|левичарското]] списание ''„Нова литература“''. До воспоставувањето на [[Шестојануарска диктатура|Шестојануарската диктатурата]] на 9 јануари 1929 година, Васиќ се сметал за симпатизер на комунистите поради неговото разочарување од повоената политичка сцена [[Кралство Југославија|на Кралството Југославија]].{{Sfn|Milovanović|1986}} Ги искористил своите врски со претседателот на владата, генерал [[Петар Живковиќ|Петар Живковиќ,]] за да го ослободи Ѓуро Цвијиќ, поранешен водач [[Сојуз на комунистите на Југославија|на КПЈ]], кој бил осуден на смрт од страна на властите. Васиќ бил член на [[Српска академија на науките и уметностите|Српската академија на]] уметностите и науките, а на 12 февруари 1934 година станал дописен член на Академијата за убави уметности. Неговите новинарски патописни репортажи реализирани помеѓу двете светски војни содржат естетски интенции во жанрот. <ref>{{Наведена книга|title=Естетика новинарске путописне репортаже у међуратној српској књижевности|last=Дувњак Радић|first=Жаклина|publisher=Филозофски факултет, Универзитет у Новом Саду|year=2018|location=Нови Сад|pages=8}}</ref> Васиќ ја напуштил Републиканската партија и со охрабрување од Јовановиќ, го основал националистичкиот Српски културен клуб во 1936 година.{{Sfn|Milovanović|1986}} Подоцна станал негов потпретседател.{{Sfn|Tomasevich|1975}} Таму го запознал идниот поддржувач на четничкото движење д-р Стеван Мољевиќ, кој бил претседател на бањалучкиот одборот на клубот. Пред [[Втора светска војна|Втората светска војна]], го уредувал списанието ''„Српски глас“''. Застанал на страната на српските националисти за време на Конкордатската криза од 1938 година и се спротивставил на [[Договор Цветковиќ-Мачек|Договорот Цветковиќ-Мачек]] од август 1939 година, со кој [[Бановина Хрватска|на Хрватска]] ѝ била дадена поголема автономија во рамките на Кралството Југославија.{{Sfn|Milovanović|1986}} Наводно Васиќ во тој период имал некои контакти со советската разузнавачка служба.{{Sfn|Tomasevich|1975}} Во рамките на Српскиот литературен клуб активно работел на проектот ''„Српска земја“'' со цел обединување на сите историски и етнички српски територии во српска административна единица во рамките на идната федерална Југославија.<ref name="#1">{{Наведено списание|last=Тимотијевић|first=Милош|date=11. септембар 2021|title=Снага и уздање у националном раду|journal=Политика|pages=15}}</ref> Васиќ бил противник на српските културни дејци кои го сметале ''српското гледиште'' (рационален интерес, а не културен ексклузивизам) за негативен, затворен или провинциски концепт.<ref name="#1">{{Наведено списание|last=Тимотијевић|first=Милош|date=11. септембар 2021|title=Снага и уздање у националном раду|journal=Политика|pages=15}}</ref> === Втората светска војна === ==== Заменик на Михаиловиќ ==== [[Податотека:Spomen-tabla_na_mestu_gde_se_nalazila_rodna_kuća_književnika_Dragiše_Vasića_u_Rajićevoj_ulici_u_Gornjem_Milanovcu.jpg|мини|300x300пкс|Спомен плоча на местото каде се наоѓа родната куќа на Драгиша Васиќ во Рајиќевата улица во Горњи Милановац]] По почетокот [[Априлска војна|на Априлската војна,]] Васиќ се нашол на патувања низ [[Црна Гора]]. Веднаш по капитулацијата на Југословенската армија, Васиќ заминал во родното место и се повлекол од јавниот живот. По формирање на првите партизански одреди во Таковскиот срез, Драгиша Васиќ, плашејќи се дека ќе падне во нивните раце и дека ќе настрада поради своите предвоени полемики одлучува да се придружи на организацијата на полковникот [[Дража Михаиловиќ]]. Од своето село пишува неколку писма на [[Рамна Гора (висорамнина)|Рамна Гора]]. По наредба на полковникот Михаиловиќ, мајорот Миодраг Палошевиќ и поручникот Звонимир Вучковиќ дошле со воловски кола по него преоблечени во селани во половината од август 1941. Веќе на [[17 август]] Драгиша Васиќ стигнал во штабот на Дража Михаиловиќ во местото викано Бабина Глава на Рамна гора. Драгиша Васиќ со своите залагања и предлози многу бргу се наметнал на полковникот Михаиловиќ. Полковникот Михаиловиќ добро ги познавал превоените заслуги на Драгиша Васиќ па набргу го ставил во својот штаб како политички делегат и го внел и во својот Централен национален комитет. Михаиловиќ и другите четнички команданти, подеднакво како и цивилот Васиќ, биле крајно сомничави, па дури и антагонистички расположени кон професионалните политичари. Васиќ во првите две години бил еден од тројцата најважни членови на ЦНК, со бањалучкиот адвокат Стеван Мољевиќ и поранешниот колега на Васиќ адвокатот и исто така припадник на Републиканската партија Младен Жујовиќ. Тие тројцата го сочинувале Извршниот комитет на ЦНК во поголемиот дел од војната, а Васиќ бил посебно одреден како старешина на тричлена група, во која уште биле потполковник Драгослав Павловиќ и мајор Јездимир Дангиќ, која би го наследила Михаиловиќ на место водач на четничкото движење ако би му се случило нешто{{Sfn|Tomasevich|1975}} во некој момент 1941. Михаиловиќ го поставил Васиќ за претседател на ЦНК, но Васиќ не бил погодна личност за тоа поради својата личност и недостаток на политичко искуство.{{Sfn|Tomasevich|1975}} Практично сите членови на ЦНК и сите три члена на Извршниот одбор биле луѓе со повеќе [[Големосрпство|големосрпски]] отколку општојугословенски политички погледи, а имале и мало или никакво политичко искуство.{{Sfn|Tomasevich|1975}} Централниот национален комитет го советувал Михаиловиќ по прашањата за внатрешната и надворешната политика и одржувал врски со цивилни приврзаници на четниците во Србија и другите области и се занимавал со пропаганда, што биле задачи за кои командантите на Михаиловиќ не биле прикладни личности. Васиќ станал практично десна рака на Михаиловиќ.{{Sfn|Pavlowitch|2008}}{{Sfn|Petranović|1992}} Васиќ станал еден од двајцата главни четнички идеолози, заедно со Мољевиќ. {{Sfn|Hoare|2007}} Почнал да изразува силни [[Антикомунизам|антикомунистички]] ставови и се спротивставувал на каква било соработка со [[Трет Рајх|Германците]] и [[Фашистичка Италија|Италијанците]]. {{Sfn|Milovanović|1986}} За време на привремената соработка меѓу [[Југословенски партизани|партизанските]] и четничките одреди во западна Србија, Васиќ, во својство на четнички делегат за политички прашања, бил присутен на сите состаноци. Така, на вториот состанок, тој го препознал покраинскиот секретар на Ваљевскиот округ, Милош Миниќ, незавршен адвокат од [[Чачак]], кој се претставувал под лажно име.{{Sfn|Milovanović|1986}} Драгиша Васиќ апсолутно се спротивставил на предлогот на полковник Михајловиќ за преименување на Кралската југословенска армија во Српска армија, објаснувајќи дека таа има поголем број офицери кои биле Хрвати, муслимани и Словенци, и дека четничкото движење е само продолжение на неуспешната Априлска војна на старата југословенска држава. По заземањето на Горњи Милановац во септември 1941 година, Драгиша Васиќ го презел уредувањето на првиот весник на ЈВуО наречен „Слобода или смрт“. Васиќ внимателно го евидентирал целиот свој престој на [[Рамна Гора (висорамнина)|Рамна Гора]] од средината на август до крајот на октомври во својата прва историја. „Историја на Рамна Гора“ од Васиќ била искуцана на машина за пишување и имала 600 отчукани страници. Васиќ ја започнал својата книга со кратка историја на самата Рамна Гора, потоа пишувал за априлскиот колапс и капитулација, организацијата на Дража Михаиловиќ, преговорите со партизаните, а исто така ги изнел и свои забелешки. Ракописот на книгата „Историја на Рамна Гора“ не е зачуван. Оваа историја останала некаде во [[Србија]] по повлекувањето на главните четнички одреди во декември 1941 година. Васиќ ја скрил за да не падне во рацете на Германците. Покрај книгата, првата скица од грбот на Врховната команда на четниците била скриена во пештера на Рамна Гора, која Германците ја пронашле и уништиле. Во есен 1942 година, додека Михаиловиќ со својот штаб се наоѓал во Црна Гора во околината на Колашин, Васиќ бил во Србија и престојувал по селата од пожешкиот срез и околу Косјериќ. Поради наталожени и нерешени политички проблеми Михаиловиќ на 20 септембар 1942 година во својот штаб го повикал Васиќ и Мољевиќ. Тие на 10 ноември стигнале во четничката Врховна команда.{{Sfn|Milovanović|1983b}} Михаиловиќ разбрал дека пропагандта е од неизмерна важност и дома и во странство, па по формирањето на Врховна команда ЈВуО на [[27 јуни|27 јули]] [[1942]] година Васиќ заедно со Стеван Мољевиќ бил задолжен за пропаганда. Васиќ бил на чело на тој отсек во 1942 година и во првата половина на 1943 година.{{Sfn|Tomasevich|1975}} По доаѓањето на Младен Жујовиќ во штабот на Врховна команда Михаиловиќ го образувал Извршнит одбор на ЦНК, во кој влегле Васиќ, Мољевиќ и Жујовиќ.{{Sfn|Milovanović|1983b}} Се до крајот на работата во четничката Врховна Команда сметан бил за втор човек на Равногорското движење, веднаш по генералот Михаиловиќ. Победа на партизаните во [[Битка на Неретва|битката на Неретва]] и отфрлањето на четниците се до Дрина на Васиќ имале големи последици. Васиќ му замерил на Михаиловиќ кој во борбата против партизаните се потпирал на колаборацијата со Италијаните, плашејќи се дека четниците поради тоа би поднеле тешки последици. Личната омраза и нетрпеливост кон Мољевиќ кој сега, одобрувајќи ги постапките на Михаиловиќ, почнал да избива во прв план, го натерало Васиќ да се повлече во апстиненција.{{Sfn|Milovanović|1983b}} Васиќ во 1943 година поднел оставка во Централниот националнен комитет поради четничка колаборација со Италијанците.{{Sfn|Pavlowitch|2008}} ==== Во Михаиловиќевата немилост ==== Меѓутоа, водечка улога во четничкото движење почнал полека да стекнува д-р Стеван Мољевиќ [[1943|1943 година]][[1943|.]] Драгиша Васиќ едно време бил надвор од политички дострел и престојувал во Гружа, која ја држел легализиран одред предводен од капетанот Предраг Раковиќ. Васиќ се спротивставил на конгресот во селото Ба, кој четниците го одржале од 25 до 28 јануари 1944 година во селото Ба. Тој особено се спротивставил на политичките концепти кои ги составиле Мољевиќ и социјалистичкиот политичар Живко Топаловиќ.{{Sfn|Redžić|2005}} Се чини дека Михаиловиќ бил против давањето на било каква важна улога на Васиќ, со кого сè повеќе се карал и попуштил само на инсистирање на Живко Топаловиќ.{{Sfn|Tomasevich|1975}} Драгиша Васиќ го отворил Конгресот од балконот на основното училиште „Краљица Марија“ во селото Ба пред голема толпа народ. На Конгресот бил избран за член на Централниот национален комитет (ЦНК), а подоцна и за секретар на Извршниот одбор на ЦНК. Во ЦНК извршувал функција претседател на правниот и законодавниот одбор. На следниот состанок на четничките водачи во родниот град на генерал Михаиловиќ на [[21 октомври|21]] [[21 октомври|октомври]] 1944 година, Драгиша Васиќ предложил дека четничкото движење мора да се сочува по секоја цена. Васиќ го одбил предлогот на потполковникот Павле Ѓуришиќ главната сила да тргне од Црна Гора, да го заземе Јадранскиот брег и да го дочека искрцувањето на сојузниците. По разделбата со Дража Михаиловиќ, Драгиша Васиќ го напуштил четничкиот штаб кај [[Лозница (град во Србија)|Лозница]] на почетокот на април 1944 година и со полковниците Остојиќ и Лалатовиќ, тргнал преку [[Дрина|реката Дрина]] во [[Босна (регион)|Босна]]. ==== Конечно раскинување со Михаиловиќ и смрт ==== Васиќ и многу други четнички команданти одбиле да ја прифатат одлуката на Михаиловиќ да ги повлечат сите четници од Србија до [[Санџак (регион)|Санџак]] и североисточна [[Босна (регион)|Босна]], по Битката за Србија кон крајот на 1944 година. Васиќ одлучил да го напушти Михаиловиќ и да се упати кон запад без него. Тој му се придружил на четничкиот командант Павле Ѓуришиќ и неговите сили во нивното повлекување кон [[Словенија]]. Ѓуришиќ имал договор со Димитрије Љотиќ и неговите сили кои се наоѓале во Словенија да се сретнат во близина [[Бихаќ|на Бихаќ]] и да го поддржат за време на повлекувањето.{{Sfn|Tomasevich|1975}} Вкупно, околу 10.000 четници и бегалци го придружувале Ѓуришиќ во повлекување кон запад. За да стигне до Бихаќ, Ѓуришиќ склучил договор за помин низ територијата на [[Независна Држава Хрватска]] со припадници на хрватските вооружени сили и црногорскиот сепаратист [[Секула Дрљевиќ]]. Деталите од договорот се непознати, но се чини дека според него Ѓуришиќ, Захарије Остојиќ, Петар Баќовиќ и нивните четници требало да ја преминат [[Сава]] во [[Славонија]], каде што ќе се приклучат на Црногорската народна војска на Дрљевиќ, додека Ѓуришиќ ќе остане како оперативен командант. Изгледа дека четниците се обиделе да ги изиграат силите на ХОС и Дрљевиќ со тоа што ги испратиле своите болни и ранети преку Сава и со задржување на своите способни трупи јужно од реката, по што тргнале кон запад. Прогонувани и од ХОС и од партизаните, стигнале до [[Врбас (река)|Врбас]], кој почнале да го преминуваат. Во битката кај Лијевче Поле, здружените четнички сили биле поразени од силите на ХОС. По овој пораз и премин на една од нивните единици кон Дрљевиќ, Ѓуришиќ бил принуден да преговара директно со командантите на ХОС, кои го нападнале и го заробиле додека одел состанокот.{{Sfn|Tomasevich|1975}} Ѓуришиќ, Баќовиќ, Васиќ и Остојиќ биле однесени во затвор во Стара Градишка. Усташите избрале околу 150 четнички офицери и интелектуалци и ги убиле.{{Sfn|Пајовић|1987}}{{Sfn|Баста|1980}} == Литературно дело == Драгиша Васиќ објавил еден роман (''Црвени магли'', 1922) и три збирки раскази (''Отфрлени кандила,'' 1922, ''Витло и други приказни,'' 1924 и ''Пад од градилиште'', 1932). Планирал да собере и други необјавени раскази во збирка под наслов ''Бакуќ Улија и други приказни'', но никогаш не го сторил тоа. Во 1990 година, Гојко Тешиќ ги уредил ''Собраните раскази на Драгиша Васиќ'', поделувајќи ја книгата на четири дела, односно збирки - четвртиот е ''Бакуќ Улија и други приказни''. == Рехабилитација == Во април 2007 година до Окружниот суд во Белград било поднесено барање за рехабилитација на Драгиша Васиќ. Барањето го поднела ќерката на Драгиша Васиќ, Татјана Васиќ-Јаниќијевиќ. Ова барање предизвикало голема полемика во јавноста. Едни мислеле дека вториот човек на четничкото движење не треба да биде рехабилитиран, додека други сметале дека тоа е упростување на проблемот и наведувале дека Драгиша Васиќ бил левичар, социјалист и дека влијаел врз Дража Михаиловиќ само на позитивен начин и тие исто така го споменуваат неговиот последно раздвојување со генералот Михајловиќ во 1944 година. Драгиша Васиќ бил рехабилитиран од страна на Окружниот суд во Белград на 15 декември 2009 година, со тоа што докажал дека не присуствувал на заседанието на [[Влада за национален спас|Владата за национален спас]] кога била издадена наредбата за започнување на борбата против [[Југословенски партизани|партизаните]] и дека по него била издадена потерница дури и пред тоа заседание на владата. Д-р Мило Ломпар напишал книга за него.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://catenamundi.rs/shop/nervozni-cas-pripovesti-milo-lompar/|title=Нервозни час приповести – Мило Ломпар|work=Catena mundi|language=sr-RS|accessdate=2025-07-21}}</ref> == Личен живот == Драгиша Васиќ му бил кум на хрватскиот писател [[Мирослав Крлежа]]. Машината за пишување што Крлежа му ја подарил на Васиќ денес е во сопственост на чачачкиот скулптор Живорад Максимовиќ. == Избрани дела == * ''Карактер и менталитет на едно поколение'', новинарство, [[1919]] година * ''Два месеци во југословенски Сибир'', публицистика, [[1927|1927 година]] * ''Пригушени кандила'', раскази, [[1922|1922 година]] * ''Црвени магли'', роман, 1922 година. * ''Впечатоци од денешна Германија'', публицистика, [[1923|1923 година]] * ''Вител и други приказни'', [[1924|1924 година]] . * ''Деветсто и трета'', проза, [[1925|1925 година]] . * ''Впечатоци од Русија'', патепис, [[1928|1928 година]] . * ''Приказни'', [[1929|1929 година]] . * ''Пад од градба'', [[1932|1932 година]] == Во популарната култура == * ''„Реконвалесценти“'', телевизиски филм базиран на истоимената приказна од Драгиша Васиќ, во режија на Слободан Радовиќ, беше снимен [[2006|во 2006 година]], а продуциран од [[Радио-телевизија Србија|РТС]].<ref>{{YouTube|t_tRuwYkjzk|Реконвалесценти}} Званични канал РТС Културно - уметнички програм</ref> == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == * Драгиша Васић: Сабране приповетке, Црвене магле на Антологији српске књижевности ( формат) * [https://web.archive.org/web/20160305014356/http://www.sanu.ac.rs/Clanstvo/IstClan.aspx?arg=73, Биографија на сајту САНУ] * [http://www.politika.rs/rubrike/Drustvo/Enigma-Dragishe-Vasica.sr.html Енигма Драгише Васића („Политика“, 21. децембар 2009)] * [http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:487879-Dragisa-Vasic-Izgubljen-u-crvenim-maglama Драгиша Васић: Изгубљен у црвеним маглама („Вечерње новости“, 17. април 2014)] * [http://www.politika.rs/scc/clanak/412781/Друштво/Четничка-повест-нестала-у-селима-око-Чачка Четничка повест нестала у селима око Чачка (Политика, Гвозден Оташевић, 8. октобар 2018)] * [https://www.youtube.com/watch?v=FBKBZ0B9xYo Русофил, равногорац и Крлежин кум], РТС - Око магазин - Званични канал * [https://www.politika.rs/scc/clanak/489009/Tragicna-sudbina-Dragise-Vasica-i-ravnogoraca Трагична судбина Драгише Васића и равногораца („Политика”, 4. октобар 2021)] * [https://www.youtube.com/watch?v=6slVbLtpQH0 Драгиша Васић - Писац који је створио Србију (РТС, ОКО Магазин, август 2025)] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васиќ, Драгиша}} [[Категорија:Црна Рака]] [[Категорија:Српски слободни ѕидари]] [[Категорија:Српски правници]] [[Категорија:Српски политичари]] [[Категорија:Српски писатели]] [[Категорија:Родени во 1885 година]] [[Категорија:Починати во 1945 година]] ifzzznhpoqddr3hcsnxphtd8jahf8t6 4 1382862 5578112 5574762 2026-06-17T09:17:42Z Jtasevski123 69538 /* Јуни */ 5578112 wikitext text/x-wiki Во текот на 2026 година се одредени уредувачки денови на следните теми: [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026]] === Јануари === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Современи граници на Русија|Современи граници на Русија]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Уметноста во 1700 и 1710-тите|Уметноста во 1700 и 1710-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Дела од Џоакино Росини|Дела од Џоакино Росини]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Места во Лондон|Места во Лондон]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Добитници на Тјуринговата награда|Добитници на Тјуринговата награда]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Видови баракуди|Видови баракуди]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Нобеловци во 2025 година|Нобеловци во 2025 година]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Книжевноста во 1900 и 1910-тите|Книжевноста во 1900 и 1910-тите]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Дела на Виктор Иго|Дела на Виктор Иго]]; ;Учесници во јануари {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Современи граници на Русија || [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 5 нови статии |- | 2. || Уметноста во 1700 и 1710-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 5 подобрени статии |- | 3. || Дела од Џоакино Росини ||[[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:19user99|19user99]] (4) || 9 нови статии |- | 4. || Места во Лондон || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (4) || 6 нови статии |- | 5. || Добитници на Тјуринговата награда || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:izabelaa pesovaa|izabelaa pesovaa]], [[Корисник:19user99|19user99]] (4) || 5 нови статии |- | 6. || Видови баракуди || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (3) || 9 нови статии |- | 7. || Нобеловци во 2025 година || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 3 нови статии |- | 8. || Книжевноста во 1900 и 1910-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:19user99|19user99]] (4) || 4 подобрени статии |- | 9. || Дела на Виктор Иго || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (5) || 6 нови статии |- |} === Февруари === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Видови нане|Видови нане]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Дела од Бертолт Брехт|Дела од Бертолт Брехт]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Добитници на Прицкеровата награда|Добитници на Прицкеровата награда]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Уметноста во 1720 и 1730-тите|Уметноста во 1720 и 1730-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Острови во Хрватска|Острови во Хрватска]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Венци на Јужните Варовнички Алпи|Венци на Јужните Варовнички Алпи]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Книжевноста во 1920 и 1930-тите|Книжевноста во 1920 и 1930-тите]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Носители на Филдсовиот медал|Носители на Филдсовиот медал]]; ;Учесници во февруари {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Видови нане || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]] (8) || 16 нови статии |- | 2. || Дела од Бертолт Брехт || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (4) || 22 нови статии |- | 3. || Носители на Прицкеровата награда || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3)|| 4 нови статии |- | 4. || Уметноста во 1720 и 1730-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 6 подобрени статии |- | 5. || Острови во Хрватска || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Teodor Efremovski|Teodor Efremovski]], [[Корисник:Doni12345|Doni12345]], [[Корисник:Kirca 08|Kirca 08]], [[Корисник:Tatabitovska007|Tatabitovska007]], [[Корисник:Baek147|Baek147]], [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]], [[Корисник:gorandonevski|gorandonevski]], [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] (14) || 52 нови статии |- | 6. ||Венци на Јужните Варовнички Алпи || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 11 нови статии |- | 7. ||Книжевноста во 1920 и 1930-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 3 подобрени статии |- | 8. ||Носители на Филдсовиот медал || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] (2) || 4 нови статии |- |} === Март === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Видови кокичиња|Видови кокичиња]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Региони во Буркина Фасо|Региони во Буркина Фасо]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Уметноста во 1700 и 1710-тите|Уметноста во 1700 и 1710-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Населени места во Велике Лашче|Населени места во Велике Лашче]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Претседатели на Кралското друштво|Претседатели на Кралското друштво]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Книжевноста во 1900 и 1910-тите|Книжевноста во 1900 и 1910-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Национални паркови во Русија|Национални паркови во Русија]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Постоечки британски војводства|Постоечки британски војводства]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Дела на Жил Верн|Дела на Жил Верн]]; ;Учесници во март {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Видови кокичиња || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (5) || 6 нови статии |- | 2. || Региони во Буркина Фасо || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 7 нови статии |- | 3. || Уметноста во 1700 и 1710-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2)|| 2 подобрени статии |- | 4. || Населени места во Велике Лашче || [[Корисник:Martinapodgorec|Martinapodgorec]], [[Корисник:EliiPodgorec|EliiPodgorec]], [[Корисник:ЉубицаВидоеПодгорец|ЉубицаВидоеПодгорец]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Борјан Атанасов Песталоци|Борјан Атанасов Песталоци]], [[Корисник:GorjanaPestaloci|GorjanaPestaloci]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Natalijapodgorec|Natalijapodgorec]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]], [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (12) || 23 нови статии |- | 5. || Претседатели на Кралското друштво || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Меглен Јосип Броз Тито|Меглен Јосип Броз Тито]] (4) || 4 нови статии |- | 6. || Книжевноста во 1900 и 1910-тите || немаше учесници || 0 подобрени статии |- | 7. || Национални паркови во Русија || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (5) || 21 нова статија |- | 8. || Постоечки британски војводства || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 3 нови статии |- | 9. || Дела на Жил Верн || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 4 нови статии |- |} === Април === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Именувани сафири|Именувани сафири]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Роми|Роми]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Слики на Алфред Сисли|Слики на Алфред Сисли]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Книжевноста во 1940 и 1950-тите|Книжевноста во 1940 и 1950-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Претседатели на Американското ботаничко друштво|Претседатели на Американското ботаничко друштво]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Дела од Џорџ Орвел|Дела од Џорџ Орвел]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Добитници на Букеровата награда|Добитници на Букеровата награда]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Уметноста во 1740 и 1750-тите|Уметноста во 1740 и 1750-тите]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Џез|Џез]]; ;Учесници во април {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Именувани сафири || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]], [[Корисник:Baek147|Baek147]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Gorandonevski|Gorandonevski]], [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]], [[Корисник:Doni12345|Doni12345]], [[Корисник:Tatabitovska007|Tatabitovska007]] (9) || 12 нови статии |- | 2. || Роми || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:DarijanLKliment|DarijanLKliment]], [[Корисник:MarkoKliment|MarkoKliment]], [[Корисник:DeanaKliment|DeanaKliment]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:DarioRadio55|DarioRadio55]], [[Корисник:Damjanadzambazovska|Damjanadzambazovska]], [[Корисник:Frosina Grozdanovska|Frosina Grozdanovska]], [[Корисник:Ivana.panovska|Ivana.panovska]], [[Корисник:Miaumiau.mp3|Miaumiau.mp3]], [[Корисник:Pusoski|Pusoski]], [[Корисник:Iskraaaaa|Iskraaaaa]], [[Корисник:Eva Kovacheva|Eva Kovacheva]], [[Корисник:Iki123|Iki123]] (16) || 28 нови статии |- | 3. || Слики на Алфред Сисли || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (3) || 7 нови статии |- | 4. || Книжевноста во 1940 и 1950-тите || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (1) || 1 подобрена статија |- | 5. || Претседатели на Американското ботаничко друштво|| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:EliiPodgorec|EliiPodgorec]] (6) || 9 нови статии |- | 6. || Дела од Џорџ Орвел|| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] (4) || 9 нови статии |- | 7. || Добитници на Букеровата награда || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 нова статија |- | 8. || Уметноста во 1740 и 1750-тите || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 подобрена статија |- | 9. || Џез || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:EliiPodgorec|EliiPodgorec]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Даниел Коле|Даниел Коле]], [[Корисник:Kole Ema|Kole Ema]], [[Корисник:MarkoKliment|MarkoKliment]], [[Корисник:Velkovski.b|Velkovski.b]], [[Корисник:P.Nedelkovski|Неделковски]], [[Корисник:AngelKliment|AngelKliment]], [[Корисник:Leona beslac|Leona beslac]], [[Корисник:Milena Stojanova|Milena Stojanova]], [[Корисник:JovanaDunja|JovanaDunja]], [[Корисник:JanaDunja|JanaDunja]], [[Корисник:Natalija Radicevic|Natalija Radicevic]], [[Корисник:Vedranp1234|Vedranp1234]], [[Корисник:БисераДуња|БисераДуња]], [[Корисник:Ani Dunja|Ani Dunja]], [[Корисник:Maja trajkovik|Maja trajkovik]], [[Корисник:Orce Wiki|Orce Wiki]], [[Корисник:Tamara.B.2012|Tamara.B.2012]], [[Корисник:Antonijaa.2012|Antonijaa.2012]], [[Корисник:LILI RKIM|LILI RKIM]], [[Корисник:Filip GIMNAZIJA|Filip GIMNAZIJA]] (25) || 29 нови статии |- |} === Мај === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Притоки на Волга|Притоки на Волга]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Дела на Едгар Алан По|Дела на Едгар Алан По]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Уметноста во 1760 и 1770-тите|Уметноста во 1760 и 1770-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Планини во Хрватска|Планини во Хрватска]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Книжевноста во 1960 и 1970-тите|Книжевноста во 1960 и 1970-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Општини во Босна и Херцеговина|Општини во Босна и Херцеговина]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Водни површини во Индонезија|Водни површини во Индонезија]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Видови лески|Видови лески]]; ;Учесници во мај {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Притоки на Волга || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Pitikjp22|Pitikjp22]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] (3) || 38 нови и 1 подобрена статија + 1 нова предлошка |- | 2. || Дела на Едгар Алан По || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]], [[Корисник:9Natasha9|9Natasha9]] (6) || 12 нови статии |- | 3. || Уметноста во 1760 и 1770-тите || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 подобрена статија |- | 4. || Планини во Хрватска || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Eva Panovska|Eva Panovska]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]] (5) || 16 нови статии |- | 5. || Книжевноста во 1960 и 1970-тите || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] (2) || 6 подобрени статии |- | 6. || Општини во Босна и Херцеговина || [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Baek147|Baek147]], [[Корисник:Doni12345|Doni12345]], [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (6) || 17 нови статии |- | 7. || Водни површини во Индонезија || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] (3)|| 3 нови статии |- | 8. || Видови лески || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] (2) || 13 нови и 1 подобрена статија |- |} === Јуни === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Слики од Едгар Дега|Слики од Едгар Дега]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Вулкани во Исланд|Вулкани во Исланд]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Добитници на Волфовата награда за физика|Добитници на Волфовата награда за физика]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години|Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Министерства на Црна Гора|Министерства на Црна Гора]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Населени места во Општина Кочевје|Населени места во Општина Кочевје]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години|Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Национални паркови во Шведска|Национални паркови во Шведска]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Видови јасен|Видови јасен]]; ;Учесници во јуни {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Слики од Едгар Дега || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (4) || 11 нови статии |- | 2. || Вулкани во Исланд || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (2)|| 3 нови статии |- | 3. || Добитници на Волфовата награда за физика || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 нова статија |- | 4. || Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 подобрена статија |- | 5. || Министерства на Црна Гора || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]], [[Корисник:Кирил Јовановски|Кирил Јовановски]] (4) || 8 нови статии |- | 6. || Населени места во Општина Кочевје || || |- | 7. || Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години || || |- | 8. || Национални паркови во Шведска || || |- | 9. || Видови јасен || || |- |} p9lt91nc30crn2xkzp5eg0w9jzvxawk 0 1390004 5578011 5530009 2026-06-16T21:21:27Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578011 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Myosotis laxa.jpeg |status=LC|status_system=IUCN3.1 |status_ref=<ref name=IUCN>{{cite iucn |author= Lansdown, R.V. |date=2013 |title= ''Myosotis laxa'' |volume=2013 |article-number= e.T164400A13537638 |doi= 10.2305/IUCN.UK.2013-1.RLTS.T164400A13537638.en |access-date=June 14, 2025}}</ref> |genus=Myosotis|species=laxa |authority=[[Јохан Георг Кристијан Леман|Lehm.]] |synonyms={{species list |Myosotis cespitosa var. laxa |(Lehm.) DC. |Myosotis palustris var. laxa |(Lehm.) A.Gray |Myosotis scorpioides subsp. baltica |(Lehm.) Hegi |Myosotis scorpioides subsp. laxa |(Lehm.) Hegi}} |synonyms_ref=<ref name=POWO/> }} '''''Myosotis laxa''''' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветнo растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Boraginaceae]].<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:119082-1|title=Myosotis laxa Lehm.|last=<!--Not stated-->|date=n.d.|work=Plants of the World Online|publisher=The Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=June 14, 2025}}</ref><ref name="COL">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/KVLNV|title=Myosotis laxa Lehm.|last=<!--Not stated-->|date=n.d.|work=Catalogue of Life|publisher=Species 2000|accessdate=June 14, 2025}}</ref> Toa e [[Циркумбореален регион|циркумбореално распространето]], се јавува низ некои делови од [[Северна полутопка|северната полутопка]]. Расте во многу видови [[Живеалиште (екологија)|живеалишта]], вклучувајќи влажни и мокри подрачја, а понекогаш е и [[водно растение]], расте во плитка вода.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Manual of vascular plants of northeastern United States and adjacent Canada|last=Gleason|first=Henry A.|last2=Cronquist|first2=Arthur|date=1991|publisher=New York Botanical Garden|isbn=978-0-89327-365-1|edition=2nd|location=Bronx, N.Y., USA}}</ref> Американскиот натуралист и поет Хенри Дејвид Торо го опишал ''Myosotis laxa'' како:<blockquote> Глувчоувата незаборавка, Myosotis laxa, сега многу ги проширила своите гроздови (?) и виси над работ на потокот. Таа е еден од најинтересните ситни цветови. Поубава е затоа што е мала и непретенциозна; дури и цветовите мора да бидат скромни.<ref name="se">{{Наведување|year=1884|title=The Writings of Henry David Thoreau|last=Thoreau, Henry David|last2=Emerson, Ralph Waldo|page=109|url=https://books.google.com/books?id=_14dAAAAIAAJ|publisher=Houghton, Mifflin and company}}</ref> </blockquote> == Опис == Myosotis laxa е [[Едногодишно растение|едногодишно]] или [[двегодишно растение]], високо 10 до 50 см. [[Стебло]]то му е вертикално или се издигнува, неразгрането или од основата разгрането, со ретки, прилегнати, нагоре свртени четинести влакна. Базалните листови се издолжено-елиптични до ланцетни, долги 15 до 50 мм, широки 5 до 12 мм широки, во основата постепено клиновидно стеснети, од горната страна со погусти, од долната страна со поретки, понекогаш поединечни, прилегнати четинести влакна. Стеблените листови се тесно елиптични, елиптични до ланцетни, приседнати, долги 15 до 55 мм, широки 3 до 12 мм, со слична влакнавост како и базалните листови. [[Цвет]]овите се собрани во растресито срповидно [[соцветие]] кое при образување на плодот силно се издолжува. [[Цветна дршка|Цветните дршки]] се долги 2 до 3 мм, при создавање на плодот се издолжуваат, долги 4 до 8 мм долги, дршките на цветовите кај најдолните цветови при образување на плодот се стрчести или свртени надолу, се издолжуваат до 10 мм (додека кај subsp. laxa до 25 мм). [[Чашка]]та е yвончевидна, долга 3 до 6 мм, при создавање на плодот се издолжува (5–8 мм), всечена до 1/2 на 5 тесни триаголни запци, со прилегнати четинести влакна, често отпаѓа. Проширениот дел од [[венечно ливче|венчето]] повеќе или помалку рамен со пречник од 4,5 до 5,5 мм, светлосино. Оревчињата јајцевидни до широко јајцевидни, долги до 2 мм, широки до 1,4 мм, со многу слабо изразен раб и без бразда, темнокафеави до црни.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА |last=Матевски |first=Владо |authorlink=Владо Матевски |author= |year=2010 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=978-608-203-052-4 |page=159-160|pages=190 |url=https://www.researchgate.net/profile/Vlado-Matevski/publication/270242406_FLORA_NA_REPUBLIKA_MAKEDONIJA_II1/links/54a3affb0cf267bdb90436d5/FLORA-NA-REPUBLIKA-MAKEDONIJA-II-1.pdf |accessdate=26 март 2026}}</ref> === Подвидови === Опишани се два подвида на ''Myosotis laxa'': '''''M. laxa''''' '''subsp.''' '''''baltica'' (Sam.) Hyl. ex Nordh'''. и '''''M. laxa'' subsp.''' '''''cespitosa'' (Schultz) Hyl. ex Nordh'''''.'' Познато е дека овие подвидови се морфолошки варијабилни, а често се среќаваат единки кои покажуваат особини и на двата подвида.<ref name=":1">{{Наведено списание|last=Pihu|first=Silvia|last2=Öpik|first2=Maarja|last3=Kook|first3=Ene|last4=Reier|first4=Ülle|date=2011|title=Morphological and genetic relationships of Myosotis laxa ssp. baltica and ssp. caespitosa, and typification of M. laxa ssp. baltica|url=https://pbsociety.org.pl/journals/index.php/asbp/article/view/asbp.2009.006|journal=Acta Societatis Botanicorum Poloniae|volume=78|issue=1|pages=37–49|doi=10.5586/asbp.2009.006|issn=2083-9480|access-date=2026-03-26|archive-date=2025-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20251219052430/https://pbsociety.org.pl/journals/index.php/asbp/article/view/asbp.2009.006|url-status=dead}}</ref> ''Myosotis laxa'' subsp. ''baltica'' некогаш се сметал за посебен вид, наречен ''Myosotis baltica'', но оттогаш е генетски препознаен како подвид на ''M. laxa'' и поверојатно како крајбрежен екотип. ''M. laxa'' subsp. ''baltica'' е ендемски во подрачјето на [[Балтичко Море|Балтичкото Море]] и е најчест на [[Оланд|Оландските Острови]] и [[Финска]]. Покажува одлики на живот во променливо крајбрежно живеалиште со поголеми семиња, порано цветање, ретко пониско разгранување, поголем пречник на стеблото, годишен животен циклус и подолги педикели додека плодоносат во споредба со ''M. laxa'' subsp. ''cespitosa.''<ref name=":1"/> ''M. laxa'' subsp. ''cespitosa'' има поширок опсег од subsp. ''baltica'' и може да се најде низ умерената [[Евроазија]] до северна [[Африка]]. Иако неговиот статус на зачуваност е непознат или најмалку загрижувачки во повеќето земји, тој е на [[Црвен список на МСЗП|Црвената листа на IUCN]] во [[Чешка]].<ref>{{Наведено списание|last=Stešević|first=Danijela|last2=Stanišić-Vujačić|first2=Milica|last3=Milanović|first3=Đorđije|last4=Šilc|first4=Urban|date=2024-07-01|title=On the distribution and conservation status of some Mediterranean species new for the flora of Montenegro|url=https://ojs.zrc-sazu.si/hacquetia/article/view/13547|journal=Hacquetia|volume=24|issue=1|pages=83–94|doi=10.3986/hacq-2025-0004|issn=1854-9829|doi-access=free}}</ref> Во споредба со ''M. laxa'' subsp. ''baltica,'' се опишува дека има посилно стебло и може да варира помеѓу едногодишен, двегодишен или повеќегодишен животен циклус. Дополнително, подвидот често нема лисја во [[Соцветие|соцветието]] и е посилно разгранет во горниот дел од растението од subsp. ''baltica''.<ref name=":1"/> ==Живеалиште== На влажни места, покрај [[поток|потоци]], [[река|реки]], [[мочуриште|мочуришта]], во влажни [[бука|букови]] шуми, [[ливади]], на [[надморска височина]] до 1450 м.<ref name=FM/> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Myosotis laxa}} {{Викивидови-ред|Myosotis laxa}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Myosotis]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 11eltojixyhxgn023t9vtn83hd7mhrc 0 1390385 5577943 5577587 2026-06-16T15:11:54Z Carshalton 30527 /* Група Г */ 5577943 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија меѓународно фудбалско првенство | tourney_name = Светско првенство во фудбал 2026 | year = | other_titles = {{ubl|2026 FIFA World Cup|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.webp | size = 150px | country = {{flagsport|CAN}} [[Канада]] | country2 = {{flagsport|MEX}} [[Мексико]] | country3 = {{flagsport|USA}} [[САД]] | dates = 11 јуни – 19 јули | confederations = 6 | num_teams = 48 | venues = 16 | cities = 16 | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] | nextseason = [[Светско првенство во фудбал 2030|''2030'']] }} '''Светско првенство во фудбал 2026''' — 23. [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство во фудбал]], меѓународен фудбалски турнир кој се одржува на секој четири години и на кој право на учество имаат сите членки на ФИФА кој ги минале квалификациите. Турнирот ќе се одржи од 11 јуни до 19 јули 2026 година,<ref name="Schedule">{{Наведена мрежна страница|url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule|date=February 4, 2024|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|archive-date=February 5, 2024|accessdate=February 4, 2024}}</ref> и ќе биде игран во шеснаесет градови домаќини, единаесет во [[Соединети Американски Држави|САД]], три во [[Мексико]] и два во [[Канада]]. Ова, исто така, ќе биде првото издание на Светско првенство во фудбал кое ќе биде одржано во три држави и првото на кое ќе настапуваат 48 репрезентации, по проширувањето од досегашните 32.<ref>{{cite news |date=13. 6. 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |publisher=[[BBC]] Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |url-status=live |access-date=13. 6. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913 |archive-date=14. 1. 2021}}</ref><ref name="ESPN 2017">{{Cite web |last=Carlise |first=Jeff |date=April 10, 2017 |title=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |archive-date=11. 4. 2017 |publisher=ESPN}}</ref><ref name="48teams">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017}}</ref> Овие три држави ја победиле конкурентската кандидатура на [[Мароко]] за време на гласањето на 68-миот Конгрес на ФИФА во [[Москва]]. Ова ќе биде првото првенство по она во [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]] година, одржано во [[Јапонија]] и [[Јужна Кореја]] кое ќе има повеќе од еден домаќин. Со претходните домаќинства на турнирите во [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]] и [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], Мексико станала првата земја што три пати била домаќин или ко-домаќин на Светското првенство. САД претходно биле организатори на првенството во [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]]. Спротивно на тоа, ова ќе биде прв пат Канада да биде домаќин или ко-домаќин. Настанот се вратил во својот традиционален летен распоред на [[Северна полутопка|Северната хемисфера]], откако [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]] се одржало во ноември и декември. Како земји домаќини, Канада, [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]] и [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] автоматски се квалификувале. [[Фудбалска репрезентација на Зелен ’Рт|Зелен ’Рт]], [[Фудбалска репрезентација на Курасао|Курасао]], [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]] и [[Фудбалска репрезентација на Узбекистан|Узбекистан]] ќе го имаат своето деби на Светското првенство. [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] е [[Финале на Светското првенство во фудбал 2022|бранител на титулата]], откако ја освоила својата трета титула на Светското првенство 2022. ==Формат и проширување== Идејата за проширување на турнирот се споменувала уште во 2013 година, кога била презентирана од тогашниот претседател на [[УЕФА]], [[Мишел Платини]],<ref>{{Cite news |date=28. 10. 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=24. 1. 2015 |archive-date=15. 9. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=29. 10. 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=24. 1. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=21. 4. 2014}}</ref> а во 2016 година, ја подржал и претседателот на [[ФИФА]], [[Џани Инфантино]].<ref>{{Cite news |date=30. 3. 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=Južna Afrika |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=30. 12. 2016}}</ref> Противниците на предлогот тврделе дека бројот на натпревари веќе достигнал неприфатливо ниво,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=15. 12. 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=24. 12. 2016 |publisher=CNN}}</ref> дека проширувањето ќе го ослабне квалитетот на натпреварите<ref name="auto">{{Cite news |date=2. 10. 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=5. 10. 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=10. 1. 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=12. 1. 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> и дека одлуката е првенствено политичка, а не спортска. Инфантино бил обвинет дека го искористил ветувањето за поголем број на учесници на Светското првенство како средство за победа на [[Вонреден конгрес на ФИФА во 2016 година|претседателските избори на ФИФА]].<ref>{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=11. 1. 2017}}</ref> Од ова издание, [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]] е проширено на 48 екипи, 16 повеќе отколку на претходните седум турнири.<ref name="48teams4">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Екипите ќе бидат поделени во 12 групи од по четири екипи. Првите две екипи од секоја група и осумте најдобри третопласирани екипи ќе се пласираат во осминафиналето, во согласност со одлуката одобрена од [[Совет на ФИФА|Советот на ФИФА]] ​​на 14 март 2023 година.<ref name="IMC">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|date=14. 3. 2023|publisher=[[FIFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|archive-date=14. 3. 2023|url-status=live|access-date=14. 3. 2023}}</ref> Тоа е првото проширување и првата промена во форматот на Светското првенство од [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]].<ref>{{Cite web |date=16. 3. 2024 |title=Success stories from the FIFA World Cup's last expansion |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/celebrating-history-of-32-team-world-cup-1998-2022 |access-date=20. 5. 2026 |website=FIFA}}</ref> Вкупниот број на натпревари се зголемува од 64 на 104, а екипите што ќе стигнат до последните четири натпревари ќе играат по осум натпревари наместо досегашните седум. Турнирот ќе трае 39 дена, седум повеќе од изданијата во [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] и [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]].<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> Секој репрезентација и понатаму ќе игра по три натпревари во групната фаза.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> Последниот ден од клупските обврски за играчите вклучени во конечните списоци на националните тимови е 24 мај 2026 година; клубовите мора да ги ослободат најдоцна до 25 мај, со исклучок на играчите кои учествуваат во финалето на континенталните клупски натпреварувања до 30 мај. Комбинираниот период за одмор, задолжителниот период за ослободување и времетраењето на турнирот е 56 дена, исто како и во [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]], 2014 и 2018 година.<ref name="IMC"/> ===Разгледувани формати на проширување=== Проширувањето на 48 екипи било одобрено на 10 јануари 2017 година, кога првично било одлучено турнирот да има 16 групи од по три екипи и вкупно 80 натпревари. Според тогашниот формат, првите две екипи од секоја група би се пласирале во шеснаесттинафиналето.<ref name="48teams4"/><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=10. 1. 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |website=The Guardian}}</ref> Во подоцна напуштеното решение, максималниот број на натпревари по тим би останал седум, но секој тим во групата би играл еден натпревар помалку од претходно. Турнирот, сепак би бил завршен во рок од 32 дена.<ref>{{Cite web |date=10. 1. 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=31. 3. 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Овој формат бил избран во однос на три други предлози, кои предвидувале 40 до 48 национални тимови, 76 до 88 натпревари и еден до четири загарантирани натпревари по учесник.<ref name="heraldlive">{{Cite news |date=7. 10. 2016 |title=New Fifa chief backs 48-team World Cup |publisher=HeraldLIVE |url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |archive-date=10. 10. 2016 |quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news |last=Dunbar |first=Graham |date=23. 12. 2016 |title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams |url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |archive-date=10. 1. 2017 |publisher=[[Yahoo! Sports]] |agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=19. 12. 2016 |title=FIFA World Cup format proposals |url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |archive-date=15. 9. 2018 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Критичарите предупредиле дека групите од три екипи, во кои две продолжуваат понатаму, значително го зголемуваат ризикот од местење на натпревари.<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=30. 4. 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |access-date=2026-06-07 |archive-date=2024-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> Затоа, ФИФА ја разгледала можноста за одлучување на нерешените натпревари во групната фаза преку [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]],<ref>{{cite news |date=18. 1. 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=12. 11. 2020 |archive-date=28. 10. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> но дури и тогаш сè уште би постоел одреден ризик, вклучително и можноста екипата намерно да загуби по изведување на пенали со цел да го елиминира противникот.<ref name="guyon"/> Поради овие приговори, ФИФА продолжила да разгледува други модели на натпреварување, <ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=1. 4. 2022 |access-date=5. 11. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> за процесот да заврши со објавата во 2023 година, кога било потврдено дека турнирот ќе има 12 групи од по четири репрезентации. ==Стадиони== За време на процесот на кандидатура, 41 град со вкупно 42 постоечки и целосно функционални стадиони со редовни корисници, со исклучок на Монтреал, и два стадиони во изградба, во Лас Вегас и Лос Анџелес, се пријавиле како дел од заедничката кандидатура. Меѓу нив биле три стадиони во три мексикански градови, шест стадиони во шест канадски градови и 35 стадиони во 32 градови во САД.<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=8. 9. 2017 |access-date=7. 9. 2017}}</ref> Во првиот круг испаднале девет стадиони во девет градови. Вториот круг го стеснил изборот за уште девет стадиони во шест градови, додека три града, Чикаго, Минеаполис и Ванкувер, се откажале бидејќи ФИФА не била подготвена да разговара за финансиските детали на организацијата.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=25. 11. 2021 |publisher=ESPN |date=16. 3. 2018 |archive-date=25. 11. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Откако [[Монтреал]] се повлекол во јули 2021 година поради недостаток на провинциско финансирање и поддршка за реновирање на [[Олимписки стадион (Монтреал)|Олимпискиот стадион]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=6. 7. 2021 |work=Sportsnet |date=6. 7. 2021 |archive-date=16. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> Ванкувер повторно се приклучил на процесот како кандидат-домаќин во април 2022 година.<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=14. 4. 2022 |access-date=14. 4. 2022 |archive-date=12. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |url-status=live}}</ref> Ова го донело конечниот број на кандидати на 24 стадиони, секој во посебен град или метрополитенска област.<ref>{{Cite web |date=26. 1. 2021 |title=FIFA eyes late 2021 to pick 2026 World Cup host cities |url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-sets-late-2021-target-to-pic-2026-world-cup-cities-1.5888162 |access-date=20. 5. 2026 |website=CBC}}</ref> На 16 јуни 2022 година, ФИФА ги објавила 16-те градови домаќини: два во Канада, три во Мексико и 11 во САД.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |access-date=30. 4. 2018 |publisher=united2026.com}}</ref> Избрани биле [[Атланта]], [[Бостон]], [[Далас]], [[Гвадалахара]], [[Хјустон]], [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]], [[Лос Анџелес]], [[Сиудад де Мексико]], [[Мајами]], [[Монтереј]], [[Филаделфија]], [[Њујорк]]/[[Њу Џерзи]], [[Сан Франциско]], [[Сиетл]], [[Торонто]] и [[Ванкувер]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=16. 6. 2022 |access-date=16. 6. 2022 |archive-date=16. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |url-status=live}}</ref> Осум од 16-те избрани стадиони имаат трајна вештачка трева, која се заменува со трева за турнирот под надзор на ФИФА и истражувачки тим од Универзитетот во Тенеси и Државниот универзитет во Мичиген. Во зависност од климата на поединечниот стадион, за постудени услови ќе се користи или мешавина од 84% ливадска власецка и 16% повеќегодишна 'ржана трева, или бермудска трева за потопли услови.<ref name="utk-fifa">{{cite web |title=Bringing UT's Turfgrass Expertise to FIFA World Cup 26 |url=https://www.utk.edu/turfgrass/ |publisher=UT Knoxville |access-date=25. 4. 2026}}</ref><ref name="tsn-henry-26">{{cite web |last1=Henry |first1=Genevieve |title=MSU Turf Management Program provides grass for World Cup |url=https://statenews.com/article/2026/04/msu-turf-management-program-provides-grass-for-world-cup?ct=content_open&cv=cbox_featured |publisher=The State News |access-date=25. 4. 2026 |date=22. 4. 2026}}</ref><ref name="conv-tr-g-s-b-26">{{cite web |last1=Trey Rogers |first1=John N. |last2=Guevara |first2=Jackie Lyn A. |last3=Sorochan |first3=John |last4=Bearss |first4=Ryan |title=We designed the turf for soccer's biggest World Cup ever – here's how we created the same playing experience across 3 countries |url=https://theconversation.com/we-designed-the-turf-for-soccers-biggest-world-cup-ever-heres-how-we-created-the-same-playing-experience-across-3-countries-279536 |publisher=The Conversation |access-date=25. 4. 2026 |date=20. 4. 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !{{flagsport|MEX}} [[Мексико (град)|Мексико Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Њујорк]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Далас]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Хјустон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ацтека]] | [[Стадион Метлајф]]<br /><small>([[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]])</small> | [[Стадион AT&T]]<br /><small>([[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]])</small> | [[Стадион Ароухед]] | [[Стадион НРГ]] |- | Капацитет: '''87.523''' | Капацитет: '''82.500''' | Капацитет: '''80.000''' | Капацитет: '''76.416''' | Капацитет: '''72.220''' |- | [[File:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|250px]] | [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|250px]] | [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|250px]] | [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|250px]] | [[File:Reliantstadium.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Атланта]]<ref name="bid_cities" /> |colspan=3 rowspan=12| {{location map+|North America|float=center|width=800|caption=Градови домаќини|places= {{location map~|North America|lat=33.755|long=-84.39|label='''[[Атланта]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=42.065278|long= -71.248333|label='''[[Бостон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=32.775833|long=-96.796667|label='''[[Далас]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=29.762778|long=-95.383056|label='''[[Хјустон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.099722|long=-94.578333|label='''[[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=34.05|long=-118.25|label='''[[Лос Анџелес]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=25.775278|long=-80.208889|label='''[[Мајами]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=40.817097|long=-74.085024|label='''[[Њујорк]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.9500|long=-75.1667|label='''[[Филаделфија]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=37.4032|long=-121.9698|label='''[[Сан Франциско]]'''}} {{location map~|North America|lat=47.5952|long=-122.3316|label='''[[Сиетл]]'''}} {{location map~|North America|lat=43.7|long=-79.4|label='''[[Торонто]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=49.28|long=-123.12|label='''[[Ванкувер]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=19.302911 |long=-99.150442 |label='''[[Мексико (град)|Мексико Сити]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=25.722806 |long=-100.312056 |label='''[[Монтереј]]''' |position=left}} {{location map~ |North America |lat=20.681667 |long=-103.462778 |label= '''[[Гвадалахара]]''' |position=left}} }} !{{flagsport|USA}} [[Лос Анџелес]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{Cite web|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|title=Los Angeles 2026|access-date=05. 07. 2022|archive-date=29. 06. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=}}</ref> |- | [[Стадион Мерцедес Бенц]] | [[Стадион Соу-Фај]]<br /><small>([[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]])</small> |- | Капацитет: '''71.000''' | Капацитет: '''70.240''' |- | [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|250px]] |[[File:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Филаделфија]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Сиетл]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Линколн Фајненшел Филд]] | [[Лумен Филд]] |- |Капацитет: '''69.796''' |Капацитет: '''69.000''' |- |[[File:Philly (45).JPG|250px]] | [[File:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast corner at night.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Сан Франциско]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Бостон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ливајс]] <br /><small>([[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]])</small> | [[Стадион Жилет]]<br /><small>([[Фоксборо]])</small> |- | Капацитет: '''68.500'''<br /> | Капацитет: '''65.878'''<br /> |- | [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|250px]] | [[File:Gillette Stadium (Top View).jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Мајами]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Ванкувер]]<ref name="vancouver_candidatecity" /> !{{flagsport|MEX}} [[Монтереј]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|MEX}} [[Гвадалахара]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Торонто]]<ref name="bid_cities"/> |- | [[Стадион Хард Рок]]<br /><small>([[Мајами Гарденс|Мајами]])</small> | [[БиСи Плејс]] | [[Стадион ББВА]]<br /><small>([[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]])</small> | [[Стадион Акрон]]<br /><small>([[Сапопан]])</small> | [[БМО Филд]] |- | Капацитет: '''64.767''' | Капацитет: '''54.500''' | Капацитет: '''53.500''' | Капацитет: '''49.850''' | Капацитет: '''30.000''' |- | [[File:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|250px]] | [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|250px]] | [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|250px]] | [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|300px]] | [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|250px]] |} ==Групна фаза== Првите две екипи од секоја група, како и осумте најдоброрангирани третопласирани екипи се пласираат во шеснаесттинафиналето. {{легенда|#ccffcc|Екипи кои ја поминале групната фаза}} {{легенда|#ffcccc|Испаднати}} ===Група А=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група A}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата А !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|MEX|}} |1||1||0||0||2||0||+2||3 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|KOR}} |1||1||0||0||2||1||+1||3 |- style="background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CZE|}} |1||0||0||1||1||2||–1||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|RSA|}} |1||0||0||1||0||2||–2||0 |} <section begin=A1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 13:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Африка|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Хулиан Кињонес|Кињонес]] {{goal|{{0}}9}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|67}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=A1 /> ---- <section begin=A2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|KOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Кореја - Чешка|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 |екипа2 = {{fb|CZE}} |голови1 = *[[Хванг Ин Бом]] {{goal|67}} *[[О Хјун Гју]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Ладислав Крејчи (фудбалер 1999)|Крејчи]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 44.985 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар|Амин Мохамед Омар]] }}<section end=A2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=A3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=A4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 |екипа2 = {{fb|MEX}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=A5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=A6 /> ---- ===Група Б=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Б}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Б !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|CAN|}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|BIH}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|QAT|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SUI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=B1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Босна и Херцеговина|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Јово Лукиќ|Лукиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.002 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=B1 /> ---- <section begin=B2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|QAT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Катар - Швајцарија|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Миро Мухајм|Мухајм]] {{goal|90+4|авт.}} |голови2 = *{{goal|17|пен.}} [[Брил Ембоо|Емболо]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 67.966 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=B2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=B3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=B4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=B5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|BIH}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=B6 /> ---- ===Група Ц=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Ц !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BRA|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|MAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|HAI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SCO|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=C1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|32}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=C1 /> ---- <section begin=C2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|HAI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Хаити - Шкотска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 |екипа2 = {{fb|SCO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|28}} [[Џон МакГин|МакГин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=C2 /> ---- <section begin=C3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=C3 /> ---- <section begin=C4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:30 |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=C4 /> ---- <section begin=C5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 |екипа2 = {{fb|BRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=C5 /> ---- <section begin=C6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|MAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес-Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=C6 /> ---- ===Група Д=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Д}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Д !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|USA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|PAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUS}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=D1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Парагвај|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Дамиан Бобадиља|Бобадиља]] {{goal|{{0}}7|авт.}} *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}} *[[Џовани Рејна|Рејна]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|73}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=D1 /> ---- <section begin=D2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Австралија - Турција|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 |екипа2 = {{fb|TUR}} |голови1 = *[[Нестори Иранкунда|Иранкунда]] {{goal|27}} *[[Конор Меткалф|Меткалф]] {{goal|75}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=D2 /> ---- <section begin=D3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=D3 /> ---- <section begin=D4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=D4 /> ---- <section begin=D5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 |екипа2 = {{fb|USA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=D5 /> ---- <section begin=D6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=D6 /> ---- ===Група Е=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Е}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|GER}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CUW}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CIV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|ECU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=E1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Курасао|7–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/40002146 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = *[[Феликс Нмеча|Нмеча]] {{goal|{{0}}6}} *[[Нико Шлотербек|Шлотербек]] {{goal|38}} *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|45+5|пен.}}, {{goal|88}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{goal|47}} *[[Натаниел Браун (фудбалер)|Браун]] {{goal|68}} *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Ливано Комененсија|Комененсија]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.021 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=E1 /> ---- <section begin=E2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Брег на Слоновата Коска - Еквадор|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|90}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.274 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=E2 /> ---- <section begin=E3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=E3 /> ---- <section begin=E4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=E4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|CUW}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=E6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 |екипа2 = {{fb|GER}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=E6 /> ---- ===Група Ф=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|NED}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|JPN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SWE}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=F1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Јапонија|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Вирџил ван Дајк|Ван Дајк]] {{goal|50}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|57}} [[Кеито Накамура|Накамура]] *{{goal|88}} [[Даичи Камада|Камада]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69,285 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=F1 /> ---- <section begin=F2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|SWE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Шведска - Тунис|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 |екипа2 = {{fb|TUN}} |голови1 = * [[Јасин Ајари|Ајари]] {{goal|{{0}}7}}, {{goal|90+6}} * [[Александер Исак|Исак]] {{goal|30}} * [[Виктор Ѓекереш|Ѓекереш]] {{goal|59}} * [[Матијас Сванберг|Сванберг]] {{goal|84}} |голови2 = * {{goal|43}} [[Омар Рекик|Рекик]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 50.987 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Жаел Фалкон]] }}<section end=F2 /> ---- <section begin=F3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=F3 /> ---- <section begin=F4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 22:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=F4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|JPN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=F6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=F6 /> ---- ===Група Г=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Г}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Г !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BEL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|EGY}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NZL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=G1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Египет|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|66|авт.}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Емам Ашур|Ашур]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.775 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=G1 /> ---- <section begin=G2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|IRN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Иран - Нов Зеланд|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 |екипа2 = {{fb|NZL}} |голови1 = *[[Рамин Резаејан|Резаејан]] {{goal|32}} *[[Мохамад Мохеби|Мохеби]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|54}} [[Елајџа Џаст|Џаст]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.108 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос|Сесар Артуро]] }}<section end=G2 /> ---- <section begin=G3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=G3 /> ---- <section begin=G4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G4 /> ---- <section begin=G5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|EGY}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=G5 /> ---- <section begin=G6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G6 /> ---- ===Група Х=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Х}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Х !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ESP}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CPV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SAU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|URU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=H1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=H1 /> ---- <section begin=H2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SAU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 |екипа2 = {{fb|URU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=H2 /> ---- <section begin=H3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=H3 /> ---- <section begin=H4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=H4 /> ---- <section begin=H5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CPV}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=H5 /> ---- <section begin=H6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=H6 /> ---- ===Група И=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група И}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата И !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|FRA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|SEN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRQ}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=I1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=I1 /> ---- <section begin=I2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|IRQ}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=I2 /> ---- <section begin=I3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=I3 /> ---- <section begin=I4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=I4 /> ---- <section begin=I5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=I5 /> ---- <section begin=I6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SEN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=I6 /> ---- ===Група Ј=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|ALG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUT}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=J1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=J1 /> ---- <section begin=J2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=J2 /> ---- <section begin=J3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J3 /> ---- <section begin=J4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=J4 /> ---- <section begin=J5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=J5 /> ---- <section begin=J6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J6 /> ---- ===Група К=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група К}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата К !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|POR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|COD}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|UZB}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|COL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=K1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=K1 /> ---- <section begin=K2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|UZB}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=K2 /> ---- <section begin=K3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=K3 /> ---- <section begin=K4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=K4 /> ---- <section begin=K5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 |екипа2 = {{fb|POR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=K5 /> ---- <section begin=K6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COD}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=K6 /> ---- ===Група Л=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Л}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Л !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ENG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CRO}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|GHA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|PAN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=L1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=L1 /> ---- <section begin=L2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|GHA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 |екипа2 = {{fb|PAN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=L2 /> ---- <section begin=L3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=L3 /> ---- <section begin=L4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=L4 /> ---- <section begin=L5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=L5 /> ---- <section begin=L6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|CRO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=L6 /> ---- === Поредок на третопласираните === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=7%|{{Tooltip|Група|Група}} !width=27%|Репрезентација !width=7%|{{Tooltip|Нат|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|Поб|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Нер|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|Пор|Порази}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |2.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |3.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |4.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |5.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |6.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |7.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |8.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |9.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |10.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |11.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |12.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA World Cup 2026], FIFA.com {{ФИФА Светско Првенство}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал|2026]] cdo3t6ogpy8ag0un40k2nso4d2jyyw3 5577946 5577943 2026-06-16T15:18:09Z Carshalton 30527 /* Група Х */ 5577946 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија меѓународно фудбалско првенство | tourney_name = Светско првенство во фудбал 2026 | year = | other_titles = {{ubl|2026 FIFA World Cup|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.webp | size = 150px | country = {{flagsport|CAN}} [[Канада]] | country2 = {{flagsport|MEX}} [[Мексико]] | country3 = {{flagsport|USA}} [[САД]] | dates = 11 јуни – 19 јули | confederations = 6 | num_teams = 48 | venues = 16 | cities = 16 | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] | nextseason = [[Светско првенство во фудбал 2030|''2030'']] }} '''Светско првенство во фудбал 2026''' — 23. [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство во фудбал]], меѓународен фудбалски турнир кој се одржува на секој четири години и на кој право на учество имаат сите членки на ФИФА кој ги минале квалификациите. Турнирот ќе се одржи од 11 јуни до 19 јули 2026 година,<ref name="Schedule">{{Наведена мрежна страница|url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule|date=February 4, 2024|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|archive-date=February 5, 2024|accessdate=February 4, 2024}}</ref> и ќе биде игран во шеснаесет градови домаќини, единаесет во [[Соединети Американски Држави|САД]], три во [[Мексико]] и два во [[Канада]]. Ова, исто така, ќе биде првото издание на Светско првенство во фудбал кое ќе биде одржано во три држави и првото на кое ќе настапуваат 48 репрезентации, по проширувањето од досегашните 32.<ref>{{cite news |date=13. 6. 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |publisher=[[BBC]] Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |url-status=live |access-date=13. 6. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913 |archive-date=14. 1. 2021}}</ref><ref name="ESPN 2017">{{Cite web |last=Carlise |first=Jeff |date=April 10, 2017 |title=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |archive-date=11. 4. 2017 |publisher=ESPN}}</ref><ref name="48teams">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017}}</ref> Овие три држави ја победиле конкурентската кандидатура на [[Мароко]] за време на гласањето на 68-миот Конгрес на ФИФА во [[Москва]]. Ова ќе биде првото првенство по она во [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]] година, одржано во [[Јапонија]] и [[Јужна Кореја]] кое ќе има повеќе од еден домаќин. Со претходните домаќинства на турнирите во [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]] и [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], Мексико станала првата земја што три пати била домаќин или ко-домаќин на Светското првенство. САД претходно биле организатори на првенството во [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]]. Спротивно на тоа, ова ќе биде прв пат Канада да биде домаќин или ко-домаќин. Настанот се вратил во својот традиционален летен распоред на [[Северна полутопка|Северната хемисфера]], откако [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]] се одржало во ноември и декември. Како земји домаќини, Канада, [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]] и [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] автоматски се квалификувале. [[Фудбалска репрезентација на Зелен ’Рт|Зелен ’Рт]], [[Фудбалска репрезентација на Курасао|Курасао]], [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]] и [[Фудбалска репрезентација на Узбекистан|Узбекистан]] ќе го имаат своето деби на Светското првенство. [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] е [[Финале на Светското првенство во фудбал 2022|бранител на титулата]], откако ја освоила својата трета титула на Светското првенство 2022. ==Формат и проширување== Идејата за проширување на турнирот се споменувала уште во 2013 година, кога била презентирана од тогашниот претседател на [[УЕФА]], [[Мишел Платини]],<ref>{{Cite news |date=28. 10. 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=24. 1. 2015 |archive-date=15. 9. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=29. 10. 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=24. 1. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=21. 4. 2014}}</ref> а во 2016 година, ја подржал и претседателот на [[ФИФА]], [[Џани Инфантино]].<ref>{{Cite news |date=30. 3. 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=Južna Afrika |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=30. 12. 2016}}</ref> Противниците на предлогот тврделе дека бројот на натпревари веќе достигнал неприфатливо ниво,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=15. 12. 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=24. 12. 2016 |publisher=CNN}}</ref> дека проширувањето ќе го ослабне квалитетот на натпреварите<ref name="auto">{{Cite news |date=2. 10. 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=5. 10. 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=10. 1. 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=12. 1. 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> и дека одлуката е првенствено политичка, а не спортска. Инфантино бил обвинет дека го искористил ветувањето за поголем број на учесници на Светското првенство како средство за победа на [[Вонреден конгрес на ФИФА во 2016 година|претседателските избори на ФИФА]].<ref>{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=11. 1. 2017}}</ref> Од ова издание, [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]] е проширено на 48 екипи, 16 повеќе отколку на претходните седум турнири.<ref name="48teams4">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Екипите ќе бидат поделени во 12 групи од по четири екипи. Првите две екипи од секоја група и осумте најдобри третопласирани екипи ќе се пласираат во осминафиналето, во согласност со одлуката одобрена од [[Совет на ФИФА|Советот на ФИФА]] ​​на 14 март 2023 година.<ref name="IMC">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|date=14. 3. 2023|publisher=[[FIFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|archive-date=14. 3. 2023|url-status=live|access-date=14. 3. 2023}}</ref> Тоа е првото проширување и првата промена во форматот на Светското првенство од [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]].<ref>{{Cite web |date=16. 3. 2024 |title=Success stories from the FIFA World Cup's last expansion |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/celebrating-history-of-32-team-world-cup-1998-2022 |access-date=20. 5. 2026 |website=FIFA}}</ref> Вкупниот број на натпревари се зголемува од 64 на 104, а екипите што ќе стигнат до последните четири натпревари ќе играат по осум натпревари наместо досегашните седум. Турнирот ќе трае 39 дена, седум повеќе од изданијата во [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] и [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]].<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> Секој репрезентација и понатаму ќе игра по три натпревари во групната фаза.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> Последниот ден од клупските обврски за играчите вклучени во конечните списоци на националните тимови е 24 мај 2026 година; клубовите мора да ги ослободат најдоцна до 25 мај, со исклучок на играчите кои учествуваат во финалето на континенталните клупски натпреварувања до 30 мај. Комбинираниот период за одмор, задолжителниот период за ослободување и времетраењето на турнирот е 56 дена, исто како и во [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]], 2014 и 2018 година.<ref name="IMC"/> ===Разгледувани формати на проширување=== Проширувањето на 48 екипи било одобрено на 10 јануари 2017 година, кога првично било одлучено турнирот да има 16 групи од по три екипи и вкупно 80 натпревари. Според тогашниот формат, првите две екипи од секоја група би се пласирале во шеснаесттинафиналето.<ref name="48teams4"/><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=10. 1. 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |website=The Guardian}}</ref> Во подоцна напуштеното решение, максималниот број на натпревари по тим би останал седум, но секој тим во групата би играл еден натпревар помалку од претходно. Турнирот, сепак би бил завршен во рок од 32 дена.<ref>{{Cite web |date=10. 1. 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=31. 3. 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Овој формат бил избран во однос на три други предлози, кои предвидувале 40 до 48 национални тимови, 76 до 88 натпревари и еден до четири загарантирани натпревари по учесник.<ref name="heraldlive">{{Cite news |date=7. 10. 2016 |title=New Fifa chief backs 48-team World Cup |publisher=HeraldLIVE |url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |archive-date=10. 10. 2016 |quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news |last=Dunbar |first=Graham |date=23. 12. 2016 |title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams |url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |archive-date=10. 1. 2017 |publisher=[[Yahoo! Sports]] |agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=19. 12. 2016 |title=FIFA World Cup format proposals |url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |archive-date=15. 9. 2018 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Критичарите предупредиле дека групите од три екипи, во кои две продолжуваат понатаму, значително го зголемуваат ризикот од местење на натпревари.<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=30. 4. 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |access-date=2026-06-07 |archive-date=2024-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> Затоа, ФИФА ја разгледала можноста за одлучување на нерешените натпревари во групната фаза преку [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]],<ref>{{cite news |date=18. 1. 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=12. 11. 2020 |archive-date=28. 10. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> но дури и тогаш сè уште би постоел одреден ризик, вклучително и можноста екипата намерно да загуби по изведување на пенали со цел да го елиминира противникот.<ref name="guyon"/> Поради овие приговори, ФИФА продолжила да разгледува други модели на натпреварување, <ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=1. 4. 2022 |access-date=5. 11. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> за процесот да заврши со објавата во 2023 година, кога било потврдено дека турнирот ќе има 12 групи од по четири репрезентации. ==Стадиони== За време на процесот на кандидатура, 41 град со вкупно 42 постоечки и целосно функционални стадиони со редовни корисници, со исклучок на Монтреал, и два стадиони во изградба, во Лас Вегас и Лос Анџелес, се пријавиле како дел од заедничката кандидатура. Меѓу нив биле три стадиони во три мексикански градови, шест стадиони во шест канадски градови и 35 стадиони во 32 градови во САД.<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=8. 9. 2017 |access-date=7. 9. 2017}}</ref> Во првиот круг испаднале девет стадиони во девет градови. Вториот круг го стеснил изборот за уште девет стадиони во шест градови, додека три града, Чикаго, Минеаполис и Ванкувер, се откажале бидејќи ФИФА не била подготвена да разговара за финансиските детали на организацијата.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=25. 11. 2021 |publisher=ESPN |date=16. 3. 2018 |archive-date=25. 11. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Откако [[Монтреал]] се повлекол во јули 2021 година поради недостаток на провинциско финансирање и поддршка за реновирање на [[Олимписки стадион (Монтреал)|Олимпискиот стадион]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=6. 7. 2021 |work=Sportsnet |date=6. 7. 2021 |archive-date=16. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> Ванкувер повторно се приклучил на процесот како кандидат-домаќин во април 2022 година.<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=14. 4. 2022 |access-date=14. 4. 2022 |archive-date=12. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |url-status=live}}</ref> Ова го донело конечниот број на кандидати на 24 стадиони, секој во посебен град или метрополитенска област.<ref>{{Cite web |date=26. 1. 2021 |title=FIFA eyes late 2021 to pick 2026 World Cup host cities |url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-sets-late-2021-target-to-pic-2026-world-cup-cities-1.5888162 |access-date=20. 5. 2026 |website=CBC}}</ref> На 16 јуни 2022 година, ФИФА ги објавила 16-те градови домаќини: два во Канада, три во Мексико и 11 во САД.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |access-date=30. 4. 2018 |publisher=united2026.com}}</ref> Избрани биле [[Атланта]], [[Бостон]], [[Далас]], [[Гвадалахара]], [[Хјустон]], [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]], [[Лос Анџелес]], [[Сиудад де Мексико]], [[Мајами]], [[Монтереј]], [[Филаделфија]], [[Њујорк]]/[[Њу Џерзи]], [[Сан Франциско]], [[Сиетл]], [[Торонто]] и [[Ванкувер]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=16. 6. 2022 |access-date=16. 6. 2022 |archive-date=16. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |url-status=live}}</ref> Осум од 16-те избрани стадиони имаат трајна вештачка трева, која се заменува со трева за турнирот под надзор на ФИФА и истражувачки тим од Универзитетот во Тенеси и Државниот универзитет во Мичиген. Во зависност од климата на поединечниот стадион, за постудени услови ќе се користи или мешавина од 84% ливадска власецка и 16% повеќегодишна 'ржана трева, или бермудска трева за потопли услови.<ref name="utk-fifa">{{cite web |title=Bringing UT's Turfgrass Expertise to FIFA World Cup 26 |url=https://www.utk.edu/turfgrass/ |publisher=UT Knoxville |access-date=25. 4. 2026}}</ref><ref name="tsn-henry-26">{{cite web |last1=Henry |first1=Genevieve |title=MSU Turf Management Program provides grass for World Cup |url=https://statenews.com/article/2026/04/msu-turf-management-program-provides-grass-for-world-cup?ct=content_open&cv=cbox_featured |publisher=The State News |access-date=25. 4. 2026 |date=22. 4. 2026}}</ref><ref name="conv-tr-g-s-b-26">{{cite web |last1=Trey Rogers |first1=John N. |last2=Guevara |first2=Jackie Lyn A. |last3=Sorochan |first3=John |last4=Bearss |first4=Ryan |title=We designed the turf for soccer's biggest World Cup ever – here's how we created the same playing experience across 3 countries |url=https://theconversation.com/we-designed-the-turf-for-soccers-biggest-world-cup-ever-heres-how-we-created-the-same-playing-experience-across-3-countries-279536 |publisher=The Conversation |access-date=25. 4. 2026 |date=20. 4. 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !{{flagsport|MEX}} [[Мексико (град)|Мексико Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Њујорк]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Далас]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Хјустон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ацтека]] | [[Стадион Метлајф]]<br /><small>([[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]])</small> | [[Стадион AT&T]]<br /><small>([[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]])</small> | [[Стадион Ароухед]] | [[Стадион НРГ]] |- | Капацитет: '''87.523''' | Капацитет: '''82.500''' | Капацитет: '''80.000''' | Капацитет: '''76.416''' | Капацитет: '''72.220''' |- | [[File:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|250px]] | [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|250px]] | [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|250px]] | [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|250px]] | [[File:Reliantstadium.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Атланта]]<ref name="bid_cities" /> |colspan=3 rowspan=12| {{location map+|North America|float=center|width=800|caption=Градови домаќини|places= {{location map~|North America|lat=33.755|long=-84.39|label='''[[Атланта]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=42.065278|long= -71.248333|label='''[[Бостон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=32.775833|long=-96.796667|label='''[[Далас]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=29.762778|long=-95.383056|label='''[[Хјустон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.099722|long=-94.578333|label='''[[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=34.05|long=-118.25|label='''[[Лос Анџелес]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=25.775278|long=-80.208889|label='''[[Мајами]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=40.817097|long=-74.085024|label='''[[Њујорк]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.9500|long=-75.1667|label='''[[Филаделфија]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=37.4032|long=-121.9698|label='''[[Сан Франциско]]'''}} {{location map~|North America|lat=47.5952|long=-122.3316|label='''[[Сиетл]]'''}} {{location map~|North America|lat=43.7|long=-79.4|label='''[[Торонто]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=49.28|long=-123.12|label='''[[Ванкувер]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=19.302911 |long=-99.150442 |label='''[[Мексико (град)|Мексико Сити]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=25.722806 |long=-100.312056 |label='''[[Монтереј]]''' |position=left}} {{location map~ |North America |lat=20.681667 |long=-103.462778 |label= '''[[Гвадалахара]]''' |position=left}} }} !{{flagsport|USA}} [[Лос Анџелес]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{Cite web|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|title=Los Angeles 2026|access-date=05. 07. 2022|archive-date=29. 06. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=}}</ref> |- | [[Стадион Мерцедес Бенц]] | [[Стадион Соу-Фај]]<br /><small>([[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]])</small> |- | Капацитет: '''71.000''' | Капацитет: '''70.240''' |- | [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|250px]] |[[File:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Филаделфија]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Сиетл]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Линколн Фајненшел Филд]] | [[Лумен Филд]] |- |Капацитет: '''69.796''' |Капацитет: '''69.000''' |- |[[File:Philly (45).JPG|250px]] | [[File:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast corner at night.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Сан Франциско]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Бостон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ливајс]] <br /><small>([[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]])</small> | [[Стадион Жилет]]<br /><small>([[Фоксборо]])</small> |- | Капацитет: '''68.500'''<br /> | Капацитет: '''65.878'''<br /> |- | [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|250px]] | [[File:Gillette Stadium (Top View).jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Мајами]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Ванкувер]]<ref name="vancouver_candidatecity" /> !{{flagsport|MEX}} [[Монтереј]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|MEX}} [[Гвадалахара]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Торонто]]<ref name="bid_cities"/> |- | [[Стадион Хард Рок]]<br /><small>([[Мајами Гарденс|Мајами]])</small> | [[БиСи Плејс]] | [[Стадион ББВА]]<br /><small>([[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]])</small> | [[Стадион Акрон]]<br /><small>([[Сапопан]])</small> | [[БМО Филд]] |- | Капацитет: '''64.767''' | Капацитет: '''54.500''' | Капацитет: '''53.500''' | Капацитет: '''49.850''' | Капацитет: '''30.000''' |- | [[File:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|250px]] | [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|250px]] | [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|250px]] | [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|300px]] | [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|250px]] |} ==Групна фаза== Првите две екипи од секоја група, како и осумте најдоброрангирани третопласирани екипи се пласираат во шеснаесттинафиналето. {{легенда|#ccffcc|Екипи кои ја поминале групната фаза}} {{легенда|#ffcccc|Испаднати}} ===Група А=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група A}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата А !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|MEX|}} |1||1||0||0||2||0||+2||3 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|KOR}} |1||1||0||0||2||1||+1||3 |- style="background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CZE|}} |1||0||0||1||1||2||–1||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|RSA|}} |1||0||0||1||0||2||–2||0 |} <section begin=A1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 13:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Африка|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Хулиан Кињонес|Кињонес]] {{goal|{{0}}9}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|67}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=A1 /> ---- <section begin=A2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|KOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Кореја - Чешка|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 |екипа2 = {{fb|CZE}} |голови1 = *[[Хванг Ин Бом]] {{goal|67}} *[[О Хјун Гју]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Ладислав Крејчи (фудбалер 1999)|Крејчи]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 44.985 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар|Амин Мохамед Омар]] }}<section end=A2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=A3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=A4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 |екипа2 = {{fb|MEX}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=A5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=A6 /> ---- ===Група Б=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Б}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Б !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|CAN|}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|BIH}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|QAT|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SUI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=B1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Босна и Херцеговина|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Јово Лукиќ|Лукиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.002 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=B1 /> ---- <section begin=B2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|QAT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Катар - Швајцарија|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Миро Мухајм|Мухајм]] {{goal|90+4|авт.}} |голови2 = *{{goal|17|пен.}} [[Брил Ембоо|Емболо]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 67.966 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=B2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=B3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=B4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=B5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|BIH}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=B6 /> ---- ===Група Ц=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Ц !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BRA|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|MAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|HAI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SCO|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=C1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|32}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=C1 /> ---- <section begin=C2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|HAI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Хаити - Шкотска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 |екипа2 = {{fb|SCO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|28}} [[Џон МакГин|МакГин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=C2 /> ---- <section begin=C3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=C3 /> ---- <section begin=C4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:30 |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=C4 /> ---- <section begin=C5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 |екипа2 = {{fb|BRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=C5 /> ---- <section begin=C6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|MAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес-Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=C6 /> ---- ===Група Д=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Д}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Д !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|USA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|PAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUS}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=D1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Парагвај|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Дамиан Бобадиља|Бобадиља]] {{goal|{{0}}7|авт.}} *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}} *[[Џовани Рејна|Рејна]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|73}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=D1 /> ---- <section begin=D2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Австралија - Турција|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 |екипа2 = {{fb|TUR}} |голови1 = *[[Нестори Иранкунда|Иранкунда]] {{goal|27}} *[[Конор Меткалф|Меткалф]] {{goal|75}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=D2 /> ---- <section begin=D3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=D3 /> ---- <section begin=D4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=D4 /> ---- <section begin=D5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 |екипа2 = {{fb|USA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=D5 /> ---- <section begin=D6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=D6 /> ---- ===Група Е=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Е}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|GER}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CUW}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CIV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|ECU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=E1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Курасао|7–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/40002146 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = *[[Феликс Нмеча|Нмеча]] {{goal|{{0}}6}} *[[Нико Шлотербек|Шлотербек]] {{goal|38}} *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|45+5|пен.}}, {{goal|88}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{goal|47}} *[[Натаниел Браун (фудбалер)|Браун]] {{goal|68}} *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Ливано Комененсија|Комененсија]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.021 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=E1 /> ---- <section begin=E2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Брег на Слоновата Коска - Еквадор|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|90}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.274 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=E2 /> ---- <section begin=E3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=E3 /> ---- <section begin=E4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=E4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|CUW}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=E6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 |екипа2 = {{fb|GER}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=E6 /> ---- ===Група Ф=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|NED}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|JPN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SWE}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=F1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Јапонија|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Вирџил ван Дајк|Ван Дајк]] {{goal|50}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|57}} [[Кеито Накамура|Накамура]] *{{goal|88}} [[Даичи Камада|Камада]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69,285 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=F1 /> ---- <section begin=F2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|SWE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Шведска - Тунис|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 |екипа2 = {{fb|TUN}} |голови1 = * [[Јасин Ајари|Ајари]] {{goal|{{0}}7}}, {{goal|90+6}} * [[Александер Исак|Исак]] {{goal|30}} * [[Виктор Ѓекереш|Ѓекереш]] {{goal|59}} * [[Матијас Сванберг|Сванберг]] {{goal|84}} |голови2 = * {{goal|43}} [[Омар Рекик|Рекик]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 50.987 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Жаел Фалкон]] }}<section end=F2 /> ---- <section begin=F3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=F3 /> ---- <section begin=F4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 22:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=F4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|JPN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=F6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=F6 /> ---- ===Група Г=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Г}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Г !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BEL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|EGY}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NZL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=G1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Египет|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|66|авт.}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Емам Ашур|Ашур]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.775 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=G1 /> ---- <section begin=G2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|IRN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Иран - Нов Зеланд|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 |екипа2 = {{fb|NZL}} |голови1 = *[[Рамин Резаејан|Резаејан]] {{goal|32}} *[[Мохамад Мохеби|Мохеби]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|54}} [[Елајџа Џаст|Џаст]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.108 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос|Сесар Артуро]] }}<section end=G2 /> ---- <section begin=G3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=G3 /> ---- <section begin=G4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G4 /> ---- <section begin=G5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|EGY}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=G5 /> ---- <section begin=G6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G6 /> ---- ===Група Х=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Х}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Х !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ESP}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CPV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SAU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|URU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=H1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Зелен ’Рт|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67,640 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=H1 /> ---- <section begin=H2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SAU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Саудиска Арабија - Уругвај|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 |екипа2 = {{fb|URU}} |голови1 = *[[Абдулелах Ал-Амри|Ал-Амри]] {{goal|41}} |голови2 = *{{goal|80}} [[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 62.764 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=H2 /> ---- <section begin=H3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=H3 /> ---- <section begin=H4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=H4 /> ---- <section begin=H5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CPV}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=H5 /> ---- <section begin=H6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=H6 /> ---- ===Група И=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група И}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата И !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|FRA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|SEN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRQ}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=I1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=I1 /> ---- <section begin=I2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|IRQ}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=I2 /> ---- <section begin=I3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=I3 /> ---- <section begin=I4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=I4 /> ---- <section begin=I5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=I5 /> ---- <section begin=I6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SEN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=I6 /> ---- ===Група Ј=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|ALG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUT}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=J1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=J1 /> ---- <section begin=J2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=J2 /> ---- <section begin=J3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J3 /> ---- <section begin=J4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=J4 /> ---- <section begin=J5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=J5 /> ---- <section begin=J6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J6 /> ---- ===Група К=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група К}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата К !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|POR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|COD}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|UZB}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|COL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=K1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=K1 /> ---- <section begin=K2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|UZB}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=K2 /> ---- <section begin=K3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=K3 /> ---- <section begin=K4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=K4 /> ---- <section begin=K5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 |екипа2 = {{fb|POR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=K5 /> ---- <section begin=K6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COD}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=K6 /> ---- ===Група Л=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Л}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Л !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ENG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CRO}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|GHA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|PAN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=L1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=L1 /> ---- <section begin=L2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|GHA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 |екипа2 = {{fb|PAN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=L2 /> ---- <section begin=L3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=L3 /> ---- <section begin=L4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=L4 /> ---- <section begin=L5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=L5 /> ---- <section begin=L6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|CRO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=L6 /> ---- === Поредок на третопласираните === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=7%|{{Tooltip|Група|Група}} !width=27%|Репрезентација !width=7%|{{Tooltip|Нат|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|Поб|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Нер|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|Пор|Порази}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |2.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |3.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |4.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |5.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |6.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |7.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |8.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |9.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |10.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |11.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |12.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA World Cup 2026], FIFA.com {{ФИФА Светско Првенство}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал|2026]] 35odf531lw1dy8le2jmpe35h4xdwy4u 0 1393625 5578006 5563657 2026-06-16T20:59:33Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578006 wikitext text/x-wiki {{Таксономија|color=lightgreen|genus=Malaesia|subspecies=M. s. subsp. megacarpa|image=Trophis scandens LHI.jpg|species=[[M. scandens]]|synonyms=*''Trophis scandens'' subsp. ''megacarpa'' <small>(P.S.Green,) P.S.Green</small>|image_caption=Во близина на Малабар-Кимс кај [[Островот Лорд Хау]]|regnum=[[Plantae]]|ordo=[[Rosales]]|familia=[[Morphologia]]|trinomial=Malaisia scandens subsp. megacarpa|trinomial_authority=[[PSViridis]]}}'''''Malaisia scandens subsp. megacarpa''''' претставува цветно растение од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[црници]], а подвидовиот епитет доаѓа од [[Грчки јазик|грчките]] зборови ''мега'' што значи „голем“ и ''карпос'' што значи „овошје“, што во буквален превод значи големо овошје и се однесува на поголемите плодови во овој подвид.<ref name="abrs">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.anbg.gov.au/abrs/online-resources/flora/stddisplay.xsql?pnid=52353|title=''Trophis scandens'' subsp. ''megacarpa''|work=Flora of Australia Online: Data derived from Flora of Australia Volume 49 (1994)|publisher=Australian Biological Resources Study (ABRS)|accessdate=2014-02-26|archive-date=2014-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20140303160207/http://www.anbg.gov.au/abrs/online-resources/flora/stddisplay.xsql?pnid=52353|url-status=dead}}</ref> == Опис == Тоа е дрвенесто растение со груба кора, а алтернативните, кожести, овални [[лист]]ови обично се долги од 80 до 110мм и со широчина од 40 до 50мм. Машките цветови се ситни и се јавуваат во форма на цилиндрични [[Соцветие|соцветија]] до должина од 10мм, а пак женските цветови во форма на сферични глави од 4мм во пречник. Тие се појавуваат од јули до октомври, а светло црвените плодови се со 12мм пречник.<ref name="abrs"/><ref name="agblhi">{{Наведена книга|title=The Australian Geographic Book of Lord Howe Island|last=Hutton, Ian|publisher=Australian Geographic|year=1998|isbn=978-1-876276-27-0|location=Sydney|page=141}}</ref> == Распространетост и живеалиште == Подвидот е [[Ендемизам|ендемски]] на [[Суптропски појас|суптропскиот]] остров Лорд Хау во [[Австралија]] во [[Тасманово Море|Тасманското Море]], каде што е чест во низинските шуми.<ref name="abrs"/><ref name="agblhi"/> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Црници]] 8rzz4awyhyazmpzam6113tsw028djgi 0 1395474 5578009 5563661 2026-06-16T21:05:03Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578009 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Menyanthes_trifoliata_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-225.jpg |image_caption = ''Menyanthes trifoliata'' |taxon = Menyanthaceae |authority = [[Dumort.]]<ref name=APGIII2009>{{Cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |doi-access=free |hdl=10654/18083 |hdl-access=free }}</ref> |subdivision_ranks = Родови |subdivision = Види текст }} '''Menyanthaceae''' е [[Семејство (биологија)|фамилија]] на водни и мочуришни растенија од редот [[Asterales]]. Постојат приближно 60 до 70 видови поделени во шест [[Род (биологија)|рода]] распространети низ целиот свет. Едноставните или сложените [[лист]]ови наизменично произлегуваат од ползечки [[ризом]]. Кај потопениот воден род ''[[Nymphoides]]'', листовите лебдат и поддржуваат лабаво, чадорчесто или гроздообразно [[соцветие]]. Кај други родови, соцветието е исправено и се состои од еден (на пр., кај ''[[Liparophyllum]]'') до повеќе цветови. Цветовите се со пет дела и се жолти или бели. Ливчињата се украсени со странични крилја. Типот на плодот е капсула. Видовите ''Menyanthaceae'' се наоѓаат низ целиот свет. Родовите водна детелина (''[[Водна детелина|Menyanthes]])'' и ''[[Nephrophyllidium]]'' растат само на северната хемисфера, додека ''[[Liparophyllum]]'' и ''[[Villarsia]]'' се јавуваат само на јужната хемисфера. Видовите ''[[Nymphoides]]'' имаат [[Космополитизам (биологија)|космополитска распространетост]]. Видовите ''Menyanthaceae'' се од економско значење како украсни водни градинарски растенија, и најчесто се тргува со видовите од родот ''[[Nymphoides]]''. Практиката на одгледување на неавтохтони водни растенија довела до тоа неколку видови да станат [[Инвазивен вид|инвазивни]] во регионот каде се донесени. Диморфната хетеростилија се јавува кај сите родови освен кај ''[[Liparophyllum]]''. Покрај тоа, четири видови на ''[[Nymphoides]]'' се дводомни.<ref>{{Наведено списание|last=Tippery|first=Nicholas P.|last2=Les|first2=Donald H.|year=2011|title=Phylogenetic Relationships and Morphological Evolution in ''Nymphoides'' (Menyanthaceae)|journal=Systematic Botany|volume=36|issue=4|pages=1101–1113|doi=10.1600/036364411X605092}}</ref> == Родови == [[Plants of the World Online|„Plants of the World Online“]] ги прифаќа следниве родови:<ref name="POWO_77126679-1">{{Наведување|title=''Menyanthaceae'' Dumort.|journal=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77126679-1|access-date=2018-09-01}}</ref> * ''[[Liparophyllum]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Menyanthes]]'' <small>L.</small> * ''[[Nephrophyllidium]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Nymphoides]]'' <small>Ség.</small> * ''[[Ornduffia]]'' <small>Tippery & Les</small> * ''[[Villarsia]]'' <small>Vent.</small> == Наводи == {{Наводи}}{{Ризница-врска|Menyanthaceae}} * [http://greif.uni-greifswald.de/floragreif/?fam=Menyanthaceae&gen=&spec=&flora_search=taxon Menyanthaceae од Монголија во FloraGREIF] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111008194853/http://greif.uni-greifswald.de/floragreif/?fam=Menyanthaceae&gen=&spec=&flora_search=taxon |date=2011-10-08 }} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] 96em9al584c4wit268pzheli1rx91ca 0 1395518 5578063 5565308 2026-06-17T06:29:31Z Thracia77 134231 Додадена фотографија 5578063 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Nayden Todorov (minister).jpg|мини|десно|Најден Тодоров (2023)]] '''Најден Тодоров''' ([[Пловдив]], [[8 април]] [[1974]]) е бугарски [[диригент]], музички раководител и културен менаџер. Од 2017 година е уметнички директор на [[Софиска филхармонија|Софиската филхармонија]].<ref>[https://www.gramophone.co.uk/features/article/sofia-philharmonic-a-historic-orchestra-in-its-prime „Sofia Philharmonic: ‘A historic orchestra, in its prime’“], ''Gramophone'', 20 декември 2019. Посетено на 20 мај 2026.</ref><ref>[https://bachtrack.com/interview-nayden-todorov-sofia-philharmonic-september-2023 David Karlin, „Sofia’s musical polymath: Nayden Todorov“], ''Bachtrack'', 8 септември 2023. Посетено на 20 мај 2026.</ref> == Биографија == Тодоров е роден во [[Пловдив]] во 1974 година. Професионалната диригентска кариера ја започнал на 16-годишна возраст. Студирал диригирање во Виена кај Карл Естеррајхер и Урош Лајовиц, а во 1996 година се усовршувал на Академијата „Рубин“ во Ерусалим кај Менди Родан.<ref>[https://www.hollaender-calix.at/biogafie/nayden-todorov/ „Nayden Todorov“], Hollaender-Calix. Посетено на 20 мај 2026.</ref> Во младоста го основал Младинскиот оркестар во Пловдив, со кој настапувал во повеќе европски земји. Во 1998 година го добил својот прв постојан меѓународен ангажман во Хаифа, Израел, а подоцна станал генерален музички директор во Пловдив.<ref>[https://www.hollaender-calix.at/biogafie/nayden-todorov/ „Nayden Todorov“], Hollaender-Calix. Посетено на 20 мај 2026.</ref> Во 2002 година дебитирал во Софиската национална опера. Во периодот 2005–2017 бил директор на Државната опера во Русе, со која реализирал настапи во повеќе европски земји и други меѓународни музички центри.<ref>[https://www.hollaender-calix.at/biogafie/nayden-todorov/ „Nayden Todorov“], Hollaender-Calix. Посетено на 20 мај 2026.</ref> == Софиска филхармонија == Тодоров првпат настапил со Софиската филхармонија во 2001 година. Од 2004 година бил нејзин постојан гостин-диригент, подоцна главен гостин-диригент, а во 2017 година бил избран за нејзин управник и уметнички директор.<ref>[https://www.filharmonija.mk/team/nayden-todorov/?lang=en „Nayden Todorov“], Филхармонија на Северна Македонија. Посетено на 20 мај 2026.</ref> Под негово раководство Софиската филхармонија настапувала на сцени како салата на УНЕСКО во Париз, BOZAR во Брисел, [[Музикферајн]] во Виена, [[Берлинска филхармонија|Берлинската филхармонија]] и Бољшој театарот во Москва.<ref>[https://www.filharmonija.mk/events/%D0%B3%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%85%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0/ „Гостување на Софиска филхармонија“], Филхармонија на Северна Македонија. Посетено на 20 мај 2026.</ref> Во декември 2022 година Тодоров ја диригирал Софиската филхармонија во Берлинската филхармонија, во програма со дела од Панчо Владигеров и Феликс Менделсон-Бартолди.<ref>[https://www.medici.tv/en/concerts/nayden-todorov-vladigerov-and-mendelssohn-bartholdy-ludmil-angelov-sofia-philharmonic-berlin „Nayden Todorov conducts Vladigerov and Mendelssohn — With Ludmil Angelov“], Medici.tv. Посетено на 20 мај 2026.</ref> Списанието ''Gramophone'' во 2019 година ја опишало Софиската филхармонија под раководство на Тодоров како оркестар со поширок и похрабар репертоар и со зголемено присуство на истакнати солисти и гостин-диригенти.<ref>[https://www.gramophone.co.uk/features/article/sofia-philharmonic-a-historic-orchestra-in-its-prime „Sofia Philharmonic: ‘A historic orchestra, in its prime’“], ''Gramophone'', 20 декември 2019. Посетено на 20 мај 2026.</ref> Во интервју за ''Bachtrack'' во 2023 година Тодоров го опишал својот пристап кон програмирањето на сезоните како процес што ги комбинира реакциите на публиката, мислењето на оркестарот и анализата на меѓународните концертни програми.<ref>[https://bachtrack.com/interview-nayden-todorov-sofia-philharmonic-september-2023 David Karlin, „Sofia’s musical polymath: Nayden Todorov“], ''Bachtrack'', 8 септември 2023. Посетено на 20 мај 2026.</ref> == Меѓународна диригентска дејност == Тодоров диригирал симфониски концерти, оперски и балетски претстави во повеќе земји во Европа, Азија, Африка, Северна и Јужна Америка.<ref>[https://www.hollaender-calix.at/biogafie/nayden-todorov/ „Nayden Todorov“], Hollaender-Calix. Посетено на 20 мај 2026.</ref> Меѓу оркестрите со кои настапувал се наведуваат Берлинските симфоничари, Виенските симфоничари, Чешкиот национален симфониски оркестар, Националниот филхармониски оркестар на Колумбија, Македонската филхармонија и други ансамбли.<ref>[https://www.hollaender-calix.at/biogafie/nayden-todorov/ „Nayden Todorov“], Hollaender-Calix. Посетено на 20 мај 2026.</ref><ref>[https://www.operabase.com/productions/kaleidoscope-237650/en „Kaleidoscope“], Operabase. Посетено на 20 мај 2026.</ref><ref>[https://www.operabase.com/productions/infinity-239028/en „Infinity“], Operabase. Посетено на 20 мај 2026.</ref> Во 2019 година Дизни организирал голема концертна презентација на ''Star Wars in Concert'' во повеќе градови во Кина, со Софиската филхармонија под диригентство на Најден Тодоров.<ref>[https://www.filharmonija.mk/team/nayden-todorov/?lang=en „Nayden Todorov“], Филхармонија на Северна Македонија. Посетено на 20 мај 2026.</ref> == Настапи во Северна Македонија == Тодоров има повеќе настапи со македонски музички институции. Во мај 2012 година, во рамките на 40. издание на фестивалот „Мајски оперски вечери“, диригирал изведба на балетот „Лебедово езеро“ од Петар Илич Чајковски во Македонската опера и балет во Скопје.<ref>[https://utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=C1D5295FC9E29949A9D166ECC82D3339 „Лебедово езеро“ на „Мајски оперски вечери“], ''Утрински весник'', 18 мај 2012. Посетено на 20 мај 2026.</ref> Во мај 2013 година диригирал продукција на операта „Хофманови раскази“ од Жак Офенбах во Македонската опера и балет.<ref>[https://www.operabase.com/productions/les-contes-dhoffmann-65284/en „Les contes d'Hoffmann, Republic of North Macedonia National Opera and Ballet, May 9 2013, Skopje“], Operabase. Посетено на 20 мај 2026.</ref> Во мај 2019 година диригирал и продукција на „Лучија од Ламермур“ од Гаетано Доницети во истата институција, во режија на Лев Пуљезе.<ref>[https://www.operabase.com/productions/lucia-di-lammermoor-106589/en „Lucia di Lammermoor, Republic of North Macedonia National Opera and Ballet, May 15 2019, Skopje“], Operabase. Посетено на 20 мај 2026.</ref> Тодоров има настапувано и со [[Македонска филхармонија]]. Во декември 2021 година диригирал концерт во салата на Филхармонијата во Скопје, со програма што вклучувала дела од Модест Мусоргски и Карл Филип Емануел Бах.<ref>[https://www.operabase.com/productions/kaleidoscope-237650/en „Kaleidoscope“], Operabase. Посетено на 20 мај 2026.</ref> Во декември 2023 година диригирал концерт со Македонска филхармонија и виолинистката Албена Данаилова, со дела од Јоханес Брамс и Сезар Франк.<ref>[https://www.operabase.com/productions/infinity-239028/en „Infinity“], Operabase. Посетено на 20 мај 2026.</ref> На 11 март 2023 година Тодоров ја диригирал Софиската филхармонија и Националниот филхармониски хор на гостување во салата на Филхармонијата во Скопје. Концертот бил најавен под наслов „Новите класици“ и вклучувал музика од Веселин Стојанов, Карл Џенкинс, Дмитриј Шостакович, Џон Вилијамс, Енио Мориконе и други автори.<ref>[https://www.filharmonija.mk/events/%D0%B3%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%85%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0/ „Гостување на Софиска филхармонија“], Филхармонија на Северна Македонија. Посетено на 20 мај 2026.</ref> На 20 јуни 2026 година е најавено негово гостување со Македонска филхармонија на концертот „Филхармонија на отворено“ во Градскиот парк во Скопје. Во програмата е кантатата „Кармина Бурана“ од Карл Орф, со солистите Ана Дурловски, Николас Спанос и Иво Јорданов.<ref>[https://www.filharmonija.mk/nastani-i-bileti/ „Настани и билети“], Филхармонија на Северна Македонија. Посетено на 20 мај 2026.</ref> == Снимања == Тодоров има реализирано повеќе аудио и видео записи како диригент. Со Пловдивската филхармонија снимал дела од данскиот композитор Луис Глас, а со Софиската филхармонија и други ансамбли учествувал во оперски, симфониски и концертни продукции.<ref>[https://www.hollaender-calix.at/biogafie/nayden-todorov/ „Nayden Todorov“], Hollaender-Calix. Посетено на 20 мај 2026.</ref> Негов концерт со Софиската филхармонија од Берлинската филхармонија е дистрибуиран преку Medici.tv.<ref>[https://www.medici.tv/en/concerts/nayden-todorov-vladigerov-and-mendelssohn-bartholdy-ludmil-angelov-sofia-philharmonic-berlin „Nayden Todorov conducts Vladigerov and Mendelssohn — With Ludmil Angelov“], Medici.tv. Посетено на 20 мај 2026.</ref> == Награди == Тодоров двапати е избран за „Музичар на годината“ во Бугарија.<ref>[https://www.filharmonija.mk/team/nayden-todorov/?lang=en „Nayden Todorov“], Филхармонија на Северна Македонија. Посетено на 20 мај 2026.</ref> Меѓу неговите признанија се наведуваат и награди поврзани со неговата работа со Софиската филхармонија и со оперската и симфониската дејност.<ref>[https://www.hollaender-calix.at/biogafie/nayden-todorov/ „Nayden Todorov“], Hollaender-Calix. Посетено на 20 мај 2026.</ref> == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * [https://www.filharmonija.mk/team/nayden-todorov/?lang=en Најден Тодоров] на страницата на Филхармонијата на Северна Македонија * [https://www.operabase.com/nayden-todorov-a12951/en Најден Тодоров] на Operabase * [https://bachtrack.com/interview-nayden-todorov-sofia-philharmonic-september-2023 Интервју со Најден Тодоров] на Bachtrack {{DEFAULTSORT:Тодоров, Најден}} [[Категорија:Бугарски диригенти]] [[Категорија:Родени во 1974 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Луѓе од Пловдив]] 482ms16z4qxjr6dvsr3mv9c9j42bi48 4 1395771 5577901 5575139 2026-06-16T13:18:24Z P.Nedelkovski 47736 /* Список на учесници */ 5577901 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец јуни 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Слики од Едгар Дега === [[Податотека:Noun project 1435.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Слики од Едгар Дега“]] На 2 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Слики од Едгар Дега“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите од Едгар Дега може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Едгар Дега|Слики од Едгар Дега]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Семејството Белели]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Париз)]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Лос Анџелес)]] (Н)|[[Ентериер (Едгар Дега)]] (Н)|[[Пејачка со ракавица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Малечката 14-годишна танчарка]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Малечката танчарка (мјузикл)]] (Н)|[[Импресионистите (ТВ-серија)]] (Н)|[[Линијата (драма)]] (Н)|[[Мари ван Гетам]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Час по танц (Дега, Метрополитен)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Вулкани во Исланд === [[Податотека:Volcano.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Вулкани во Исланд“]] На 4 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Вулкани во Исланд“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за вулканите во Исланд може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на вулкани во Исланд#Список|Список на вулкани во Исланд]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Крапла]] (Н)|[[Бренистејнсфјот]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Колбеинсејски Гребен]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Добитници на Волфовата награда за физика === [[Податотека:Wolf prize icon.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Добитници на Волфовата награда за физика“]] На 9 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Добитници на Волфовата награда за физика“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за добитниците на Волфовата награда за физика може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волфова награда за физика|Добитници на Волфовата награда за физика]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Жил Брасар]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“]] На 11 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1780-ти и 1790-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1780-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1790-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1799 година]] (П)}} |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Министерства на Црна Гора === [[Податотека:Flag_of_Montenegro.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Министерства на Црна Гора“]] На 16 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Министерства на Црна Гора“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за министерствата на Црна Гора може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Министерства на Црна Гора|Министерства на Црна Гора]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Министерство за здравство (Црна Гора)]] (Н)}} |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Населени места во Општина Кочевје === [[Податотека:Karte_Kocevje_si.png|десно|230п|Уредувачки ден „Населени места во Општина Кочевје“]] На 18 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Населени места во Општина Кочевје“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за населените места во Општина Кочевје може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Кочевје|Населени места во Општина Кочевје]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“]] На 23 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1980-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1990-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Национални паркови во Шведска === [[Податотека:Naturvårdsverket_vapen.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Национални паркови во Шведска“]] На 25 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Национални паркови во Шведска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за национални паркови во Шведска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Национални паркови во Шведска|Национални паркови во Шведска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови јасен === [[Податотека:Noun 119825 cc.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Видови јасен“]] На 30 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови јасен“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите јасен може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Јасен#Некои видови|Видови јасен]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|6]] hegqon8ldz0qaib0kqu9e52t4rfeytm 5577917 5577901 2026-06-16T13:52:32Z Jtasevski123 69538 /* Претстојни денови */ 5577917 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец јуни 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Слики од Едгар Дега === [[Податотека:Noun project 1435.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Слики од Едгар Дега“]] На 2 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Слики од Едгар Дега“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите од Едгар Дега може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Едгар Дега|Слики од Едгар Дега]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Семејството Белели]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Париз)]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Лос Анџелес)]] (Н)|[[Ентериер (Едгар Дега)]] (Н)|[[Пејачка со ракавица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Малечката 14-годишна танчарка]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Малечката танчарка (мјузикл)]] (Н)|[[Импресионистите (ТВ-серија)]] (Н)|[[Линијата (драма)]] (Н)|[[Мари ван Гетам]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Час по танц (Дега, Метрополитен)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Вулкани во Исланд === [[Податотека:Volcano.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Вулкани во Исланд“]] На 4 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Вулкани во Исланд“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за вулканите во Исланд може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на вулкани во Исланд#Список|Список на вулкани во Исланд]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Крапла]] (Н)|[[Бренистејнсфјот]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Колбеинсејски Гребен]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Добитници на Волфовата награда за физика === [[Податотека:Wolf prize icon.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Добитници на Волфовата награда за физика“]] На 9 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Добитници на Волфовата награда за физика“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за добитниците на Волфовата награда за физика може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волфова награда за физика|Добитници на Волфовата награда за физика]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Жил Брасар]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“]] На 11 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1780-ти и 1790-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1780-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1790-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1799 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Министерства на Црна Гора === [[Податотека:Flag_of_Montenegro.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Министерства на Црна Гора“]] На 16 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Министерства на Црна Гора“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за министерствата на Црна Гора може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Министерства на Црна Гора|Министерства на Црна Гора]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Министерство за здравство (Црна Гора)]] (Н)}} |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Населени места во Општина Кочевје === [[Податотека:Karte_Kocevje_si.png|десно|230п|Уредувачки ден „Населени места во Општина Кочевје“]] На 18 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Населени места во Општина Кочевје“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за населените места во Општина Кочевје може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Кочевје|Населени места во Општина Кочевје]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“]] На 23 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1980-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1990-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Национални паркови во Шведска === [[Податотека:Naturvårdsverket_vapen.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Национални паркови во Шведска“]] На 25 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Национални паркови во Шведска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за национални паркови во Шведска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Национални паркови во Шведска|Национални паркови во Шведска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови јасен === [[Податотека:Noun 119825 cc.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Видови јасен“]] На 30 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови јасен“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите јасен може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Јасен#Некои видови|Видови јасен]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|6]] m4chysdbdh9qe9ci77y5ar1yyz43omn 5578032 5577917 2026-06-16T22:04:53Z Jtasevski123 69538 /* Претстојни денови */ 5578032 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец јуни 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Слики од Едгар Дега === [[Податотека:Noun project 1435.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Слики од Едгар Дега“]] На 2 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Слики од Едгар Дега“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите од Едгар Дега може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Едгар Дега|Слики од Едгар Дега]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Семејството Белели]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Париз)]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Лос Анџелес)]] (Н)|[[Ентериер (Едгар Дега)]] (Н)|[[Пејачка со ракавица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Малечката 14-годишна танчарка]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Малечката танчарка (мјузикл)]] (Н)|[[Импресионистите (ТВ-серија)]] (Н)|[[Линијата (драма)]] (Н)|[[Мари ван Гетам]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Час по танц (Дега, Метрополитен)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Вулкани во Исланд === [[Податотека:Volcano.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Вулкани во Исланд“]] На 4 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Вулкани во Исланд“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за вулканите во Исланд може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на вулкани во Исланд#Список|Список на вулкани во Исланд]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Крапла]] (Н)|[[Бренистејнсфјот]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Колбеинсејски Гребен]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Добитници на Волфовата награда за физика === [[Податотека:Wolf prize icon.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Добитници на Волфовата награда за физика“]] На 9 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Добитници на Волфовата награда за физика“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за добитниците на Волфовата награда за физика може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волфова награда за физика|Добитници на Волфовата награда за физика]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Жил Брасар]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“]] На 11 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1780-ти и 1790-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1780-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1790-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1799 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Министерства на Црна Гора === [[Податотека:Flag_of_Montenegro.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Министерства на Црна Гора“]] На 16 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Министерства на Црна Гора“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за министерствата на Црна Гора може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Министерства на Црна Гора|Министерства на Црна Гора]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Министерство за здравство (Црна Гора)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Министерство за екологија, просторно планирање и урбанизам (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за земјоделство и рурален развој (Црна Гора)]] (Н)|[[Влада на Црна Гора]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]] | {{подреден список|[[Министерство за финансии (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за јавна администрација, дигитално општество и медиуми (Црна Гора)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Кирил Јовановски|Кирил Јовановски]] | {{подреден список|[[Министерство за економија (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за капитални инвестиции (Црна Гора)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Населени места во Општина Кочевје === [[Податотека:Karte_Kocevje_si.png|десно|230п|Уредувачки ден „Населени места во Општина Кочевје“]] На 18 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Населени места во Општина Кочевје“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за населените места во Општина Кочевје може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Кочевје|Населени места во Општина Кочевје]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“]] На 23 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1980-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1990-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Национални паркови во Шведска === [[Податотека:Naturvårdsverket_vapen.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Национални паркови во Шведска“]] На 25 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Национални паркови во Шведска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за национални паркови во Шведска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Национални паркови во Шведска|Национални паркови во Шведска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови јасен === [[Податотека:Noun 119825 cc.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Видови јасен“]] На 30 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови јасен“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите јасен може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Јасен#Некои видови|Видови јасен]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|6]] 7kipgzbz7e5f32qg3mkieexnb2e2ig4 5578041 5578032 2026-06-16T22:33:25Z P.Nedelkovski 47736 /* Список на учесници */ 5578041 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец јуни 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Слики од Едгар Дега === [[Податотека:Noun project 1435.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Слики од Едгар Дега“]] На 2 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Слики од Едгар Дега“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите од Едгар Дега може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Едгар Дега|Слики од Едгар Дега]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Семејството Белели]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Париз)]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Лос Анџелес)]] (Н)|[[Ентериер (Едгар Дега)]] (Н)|[[Пејачка со ракавица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Малечката 14-годишна танчарка]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Малечката танчарка (мјузикл)]] (Н)|[[Импресионистите (ТВ-серија)]] (Н)|[[Линијата (драма)]] (Н)|[[Мари ван Гетам]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Час по танц (Дега, Метрополитен)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Вулкани во Исланд === [[Податотека:Volcano.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Вулкани во Исланд“]] На 4 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Вулкани во Исланд“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за вулканите во Исланд може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на вулкани во Исланд#Список|Список на вулкани во Исланд]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Крапла]] (Н)|[[Бренистејнсфјот]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Колбеинсејски Гребен]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Добитници на Волфовата награда за физика === [[Податотека:Wolf prize icon.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Добитници на Волфовата награда за физика“]] На 9 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Добитници на Волфовата награда за физика“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за добитниците на Волфовата награда за физика може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волфова награда за физика|Добитници на Волфовата награда за физика]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Жил Брасар]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“]] На 11 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1780-ти и 1790-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1780-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1790-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1799 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Министерства на Црна Гора === [[Податотека:Flag_of_Montenegro.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Министерства на Црна Гора“]] На 16 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Министерства на Црна Гора“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за министерствата на Црна Гора може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Министерства на Црна Гора|Министерства на Црна Гора]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Министерство за здравство (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за одбрана (Црна Гора)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Министерство за екологија, просторно планирање и урбанизам (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за земјоделство и рурален развој (Црна Гора)]] (Н)|[[Влада на Црна Гора]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]] | {{подреден список|[[Министерство за финансии (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за јавна администрација, дигитално општество и медиуми (Црна Гора)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Кирил Јовановски|Кирил Јовановски]] | {{подреден список|[[Министерство за економија (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за капитални инвестиции (Црна Гора)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Населени места во Општина Кочевје === [[Податотека:Karte_Kocevje_si.png|десно|230п|Уредувачки ден „Населени места во Општина Кочевје“]] На 18 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Населени места во Општина Кочевје“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за населените места во Општина Кочевје може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Кочевје|Населени места во Општина Кочевје]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“]] На 23 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1980-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1990-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Национални паркови во Шведска === [[Податотека:Naturvårdsverket_vapen.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Национални паркови во Шведска“]] На 25 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Национални паркови во Шведска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за национални паркови во Шведска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Национални паркови во Шведска|Национални паркови во Шведска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови јасен === [[Податотека:Noun 119825 cc.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Видови јасен“]] На 30 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови јасен“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите јасен може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Јасен#Некои видови|Видови јасен]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|6]] o90kj24axvfh0jigtbjyykwbdodtvzr 5578100 5578041 2026-06-17T09:01:54Z Jtasevski123 69538 /* Список на учесници */ после 23:59 5578100 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец јуни 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Слики од Едгар Дега === [[Податотека:Noun project 1435.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Слики од Едгар Дега“]] На 2 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Слики од Едгар Дега“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите од Едгар Дега може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Едгар Дега|Слики од Едгар Дега]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Семејството Белели]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Париз)]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Лос Анџелес)]] (Н)|[[Ентериер (Едгар Дега)]] (Н)|[[Пејачка со ракавица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Малечката 14-годишна танчарка]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Малечката танчарка (мјузикл)]] (Н)|[[Импресионистите (ТВ-серија)]] (Н)|[[Линијата (драма)]] (Н)|[[Мари ван Гетам]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Час по танц (Дега, Метрополитен)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Вулкани во Исланд === [[Податотека:Volcano.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Вулкани во Исланд“]] На 4 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Вулкани во Исланд“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за вулканите во Исланд може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на вулкани во Исланд#Список|Список на вулкани во Исланд]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Крапла]] (Н)|[[Бренистејнсфјот]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Колбеинсејски Гребен]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Добитници на Волфовата награда за физика === [[Податотека:Wolf prize icon.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Добитници на Волфовата награда за физика“]] На 9 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Добитници на Волфовата награда за физика“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за добитниците на Волфовата награда за физика може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волфова награда за физика|Добитници на Волфовата награда за физика]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Жил Брасар]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“]] На 11 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1780-ти и 1790-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1780-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1790-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1799 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Министерства на Црна Гора === [[Податотека:Flag_of_Montenegro.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Министерства на Црна Гора“]] На 16 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Министерства на Црна Гора“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за министерствата на Црна Гора може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Министерства на Црна Гора|Министерства на Црна Гора]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Министерство за здравство (Црна Гора)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Министерство за екологија, просторно планирање и урбанизам (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за земјоделство и рурален развој (Црна Гора)]] (Н)|[[Влада на Црна Гора]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]] | {{подреден список|[[Министерство за финансии (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за јавна администрација, дигитално општество и медиуми (Црна Гора)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Кирил Јовановски|Кирил Јовановски]] | {{подреден список|[[Министерство за економија (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за капитални инвестиции (Црна Гора)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Населени места во Општина Кочевје === [[Податотека:Karte_Kocevje_si.png|десно|230п|Уредувачки ден „Населени места во Општина Кочевје“]] На 18 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Населени места во Општина Кочевје“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за населените места во Општина Кочевје може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Кочевје|Населени места во Општина Кочевје]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“]] На 23 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1980-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1990-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Национални паркови во Шведска === [[Податотека:Naturvårdsverket_vapen.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Национални паркови во Шведска“]] На 25 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Национални паркови во Шведска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за национални паркови во Шведска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Национални паркови во Шведска|Национални паркови во Шведска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови јасен === [[Податотека:Noun 119825 cc.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Видови јасен“]] На 30 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови јасен“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите јасен може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Јасен#Некои видови|Видови јасен]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|6]] 7kipgzbz7e5f32qg3mkieexnb2e2ig4 10 1395782 5578102 5564382 2026-06-17T09:06:07Z Jtasevski123 69538 5578102 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Министерства на Црна Гора | title = [[Влада на Црна Гора|Министерства на Црна Гора]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | bodyclass = hlist | list1 = * [[Министерство за правда и човекови и малцински права (Црна Гора)|Министерство за правда и човекови и малцински права]] * [[Министерство за јавна администрација, дигитално општество и медиуми (Црна Гора)|Министерство за јавна администрација, дигитално општество и медиуми]] * [[Министерство за надворешни работи (Црна Гора)|Министерство за надворешни работи]] * [[Министерството за внатрешни работи (Црна Гора)|Министерството за внатрешни работи]] * [[Министерство за одбрана (Црна Гора)|Министерство за одбрана]] * [[Министерство за образование, наука, култура и спорт (Црна Гора)|Министерство за образование, наука, култура и спорт]] * [[Министерство за финансии(Црна Гора)|Министерство за финансии]] * [[Министерство за економија (Црна Гора)|Министерство за економија]] * [[Министерство за капитални инвестиции (Црна Гора)|Министерство за капитални инвестиции]] * [[Министерство за здравство (Црна Гора)|Министерство за здравство]] * [[Министерство за екологија, просторно планирање и урбанизам (Црна Гора)|Министерство за екологија, просторно планирање и урбанизам]] * [[Министерство за земјоделство и рурален развој (Црна Гора)|Министерство за земјоделство и рурален развој]] }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за Црна Гора]] [[Категорија:Предлошки за политика]] 5u0ld2erwjq7blzouh2tjg8iksxtivb 5578103 5578102 2026-06-17T09:06:18Z Jtasevski123 69538 5578103 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Министерства на Црна Гора | title = [[Влада на Црна Гора|Министерства на Црна Гора]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | bodyclass = hlist | list1 = * [[Министерство за правда и човекови и малцински права (Црна Гора)|Министерство за правда и човекови и малцински права]] * [[Министерство за јавна администрација, дигитално општество и медиуми (Црна Гора)|Министерство за јавна администрација, дигитално општество и медиуми]] * [[Министерство за надворешни работи (Црна Гора)|Министерство за надворешни работи]] * [[Министерството за внатрешни работи (Црна Гора)|Министерството за внатрешни работи]] * [[Министерство за одбрана (Црна Гора)|Министерство за одбрана]] * [[Министерство за образование, наука, култура и спорт (Црна Гора)|Министерство за образование, наука, култура и спорт]] * [[Министерство за финансии (Црна Гора)|Министерство за финансии]] * [[Министерство за економија (Црна Гора)|Министерство за економија]] * [[Министерство за капитални инвестиции (Црна Гора)|Министерство за капитални инвестиции]] * [[Министерство за здравство (Црна Гора)|Министерство за здравство]] * [[Министерство за екологија, просторно планирање и урбанизам (Црна Гора)|Министерство за екологија, просторно планирање и урбанизам]] * [[Министерство за земјоделство и рурален развој (Црна Гора)|Министерство за земјоделство и рурален развој]] }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за Црна Гора]] [[Категорија:Предлошки за политика]] 868u74tsb5xfpup2ksd8o2csedmpfra 0 1396507 5578049 5570292 2026-06-17T03:00:59Z Bjankuloski06 332 Отстранета врска, replaced: [[Princeton University Press]] → Princeton University Press 5578049 wikitext text/x-wiki {{Разликување|Таен центар|Централно друштво}} '''Тајно друштво''' ({{Langx|fa|انجمن مخفی|Anjoman-e Maxfi}}) ― политички активно [[тајно друштво]] во [[Иран|Персија]], основано во 1904 година.<ref name="Iranica">{{cite encyclopedia|title=ANJOMAN (Organization)|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|date=5 август 2011|orig-year=15 декември 1985|publisher=Bibliotheca Persica Press|location=[[Њујорк (град)|Њујорк]]|url =http://www.iranicaonline.org/articles/anjoman-gathering-association-society-general-designation-of-many-private-and-public-associations|volume=II|last1=Algar|first1=Hamid |editor-last=Yarshater|editor-first=Ehsan|editor-link=Ехсан Јашатер|access-date=2 јуни 2026|series=Fasc. 1|pages=77–83}}</ref> Играло важна улога во Персиската уставна револуција .<ref name="PUP">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/iranbetweentwore00abra_0/page/76|title=Iran Between Two Revolutions|last=Abrahamian|first=Ervand|publisher=Princeton University Press|year=1982|isbn=0-691-10134-5|pages=[https://archive.org/details/iranbetweentwore00abra_0/page/76 76–77, 79]|author-link=Ерванд Абрахамијан|url-access=registration}}</ref> За разлика од сојузничките организации како што се Револуционерниот комитет, Друштвото на човештвото, Социјалдемократската партија и Тајниот центар, кои биле организирани од современата интелигенција, тоа ги црпило своите членови претежно од традиционалната средна класа.<ref name="PUP" /> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Појавено во 1904 година во Иран]] [[Категорија:Персиска уставна револуција]] o34qbuqehiukghlxxgxdshq0a9nrbtg 0 1396528 5578050 5575757 2026-06-17T03:01:01Z Bjankuloski06 332 Отстранета врска, replaced: [[Princeton University Press]] → Princeton University Press 5578050 wikitext text/x-wiki {{Разликување|Универзална декларација за човекови права}}{{Инфокутија Договор|name=Каирска декларација за човекови права во исламот|image=|image_size=|alt=|caption=|type=|context=|date_drafted=|date_signed={{Start date|1990|08|05}}|location_signed=Каиро|date_expiration=<!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} OR: -->|date_expiry=<!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} -->|mediators=<!-- format this as a bullet list -->|negotiators=<!-- format this as a bullet list -->|original_signatories=<!-- format this as a bullet list -->|signatories=[[Држави-членки на Организацијата за исламска соработка|45 членки на ОИС]]|parties=<!-- format this as a bullet list -->|ratifiers=<!-- format this as a bullet list -->|depositor=<!-- OR: -->|depositories=<!-- format this as a bullet list -->|citations=<!-- format as XX [[Article on Treaty Series|TS]] YYY -->|language=Арапски|wikisource=Cairo Declaration on Human Rights in Islam|footnotes=}}  '''Каирската декларација за човекови права во исламот''' ('''КДЧПИ''') — декларација на земјите-членки на [[Организација за исламска соработка|Организацијата за исламска соработка]] која првично била усвоена во [[Каиро]], [[Египет]], на 5 август 1990 година,<ref name="Brems">{{Наведена книга|title=Human rights: universality and diversity: Volume 66 of International studies in human rights|last=Brems|first=E|publisher=Martinus Nijhoff Publishers|year=2001|isbn=90-411-1618-4|pages=[https://books.google.com/books?id=INlkqsHpIFEC&pg=PA241 241–84]|chapter=Islamic Declarations of Human Rights}}</ref> (Конференција на министри за надворешни работи, 9–14 [[Мухарем|Мухарам]] 1411Х во [[Исламски календар|исламскиот календар]]<ref name="Cairo Declaration on Human Rights in Islam at hrlibrary.umn.edu">{{Наведена мрежна страница|url=http://hrlibrary.umn.edu/instree/cairodeclaration.html|title=University of Minnesota Human Rights Library|work=hrlibrary.umn.edu}}</ref>), а подоцна ревидирана и усвоена на 28 ноември 2020 година. Таа дава преглед на [[ислам]]ската перспектива за [[Човекови права|човековите права]], а верзијата од 1990 година го потврдувала исламскиот [[шеријат]] како свој единствен извор, додека верзијата од 2020 година не се повикувала конкретно на шеријатот. Каирската декларација за човекови права во исламот ја прогласила својата цел да биде „општо упатство за земјите-членки [на OIC] во областа на човековите права“ и била широко признаена како исламски одговор на [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]] на Обединетите нации, усвоена во 1948 година. Таа давала гаранција на дел, но не и сите потписници и служи како жив документ за упатства за човекови права пропишани за сите членови на да ги следат, но експлицитно ги ограничувала на ограничувањата утврдени од шеријатот. Поради ова ограничување, КДЧПИ била критикувана како обид да се заштитат земјите-членки на УДЧп од меѓународни критики за кршење на човековите права, како и за неуспехот да се гарантира [[Слобода на вероисповест|слободата на религијата]], оправдувајќи го [[Телесно казнување|физичкото казнување]] и дозволувајќи дискриминација против немуслиманите и жените. == Историја == Различни [[Муслимански свет|муслимански земји]] ја критикувале [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права од 1948 година]] за нејзиниот неуспех да го земе предвид културниот и религиозниот контекст на [[Западен свет|незападните]] земји<ref>National Review Online, [http://www.nationalreview.com/article/205577/human-rights-and-human-wrongs-david-g-littman Human Rights and Human Wrongs] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160816175634/http://www.nationalreview.com/article/205577/human-rights-and-human-wrongs-david-g-littman}}, David G. Littman, January 19, 2003, retrieved 30 May, 2012</ref> и така во 1981 година, Саид Раџаи-Хорасани - [[Иранска револуција|постреволуционерниот]] ирански претставник во ОН - го артикулирал ставот на неговата земја во врска со УДЧП, велејќи дека тоа било [[Морален релативизам|релативистичко]] „[[Секуларност|секуларно]] разбирање на [[Јудео-христијански|јудео-христијанската]] традиција“, кое не можеле да го спроведат муслиманите без да го прекршат исламскиот закон.<ref name="Midstream">{{Наведени вести|url=http://www.nationalreview.com/articles/205577/human-rights-and-human-wrongs/david-g-littman|title=Universal Human Rights and 'Human Rights in Islam'|work=Midstream}}</ref> Каирската декларација за човекови права во исламот била усвоен во 1990 година од страна на членовите на [[Организација за исламска соработка|Организацијата на Исламската конференција]], а до 2012 година, била потпишан од 45 [[Суверена држава|држави]]. Во 1992 година, Каирската декларација за човекови права во исламот била презентиран пред [[Комисија за човекови права на Обединетите нации|Комисијата на Обединетите нации за човекови права]], каде што била остро осудена од [[Меѓународна комисија на правници|Меѓународната комисија на правници]]. == Содржина == Декларацијата започнува со зборовите „Сите човечки суштества формираат едно семејство чии членови се обединети преку нивната потчинетост на Алах и потеклото од Адам“ и забранувала „дискриминација врз основа на [[раса]], [[Боја на човечка кожа|боја на кожа]], [[јазик]], [[Верба|верување]], [[пол]], [[религија]], [[Политички идентитет|политичка припадност]], [[Општествена положба|општествен статус]] или други размислувања“. Понатаму ја прогласува [[светоста на животот]] и го прогласува „зачувувањето на човечкиот живот“ за „должност пропишана со Шеријатот“. Каирската декларација за човекови права во исламот, исто така, им гарантира на невоинствените страни - како што биле стари мажи, [[жени и деца]], ранетите и болните и [[Воен заробеник|воените заробеници]] - [[право на храна]], засолниште и пристап до безбедност и медицински третман во време на војна.<ref name="Cairo Declaration on Human Rights in Islam at hrlibrary.umn.edu"/> Каирската декларација за човекови права во исламот им овозможувала на жените: * „еднакво човечко достоинство“, * „сопствени права на уживање“, * „должности на извршување“, * „сопствен граѓански ентитет“, * „финансиска независност“ * „право да го задржат своето име и потекло“. Додека декларацијата и на мажите и на жените им давала „право на брак“ без оглед на нивната раса, боја на кожа или националност. Декларацијата им налагала обврска на двајцата родители да го заштитат детето, и пред и по раѓањето, нагласувајќи дека [[Родови улоги во исламот|сопругот е одговорен]] за социјалната и финансиската заштита на своето семејство, вклучувајќи ги сите деца и сопруги.<ref name="Cairo Declaration on Human Rights in Islam at hrlibrary.umn.edu"/> Декларацијата ги признава [[Право на сопственост|правата на сопственост]] и [[Право на приватност|приватност]] за поединците,<ref name="RuleGreenleaf2010">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=L2I2Lrf1BeYC&pg=PA45|title=Global Privacy Protection: The First Generation|last=Rule|first=James B.|last2=Greenleaf|first2=G. W.|date=1 January 2010|publisher=Edward Elgar Publishing|isbn=978-1-84844-512-3|page=45}}</ref><ref name="Baderin2003" /> а член 18 (б) вели дека „Секој има право на приватност во водењето на своите приватни работи, во својот дом, меѓу своето семејство, во однос на својот имот и своите односи. Не е дозволено да се шпионира, да се става под надзор или да се оцрнува неговото добро име. Државата треба да го заштити од произволно мешање“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www1.umn.edu/humanrts/instree/cairodeclaration.html|title=University of Minnesota Human Rights Library|publisher=[[University of Minnesota]]|accessdate=2016-04-04}}</ref> Воедно забранува [[уривање]] и [[конфискација]] на живеалиштето на кое било семејство или [[иселување]] на семејството,<ref name="Baderin2003">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=RHRCAgAAQBAJ&pg=PP141|title=International Human Rights and Islamic Law|last=Baderin|first=Mashood A.|date=11 September 2003|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-102182-4|page=141}}</ref> а понатаму, доколку семејството било разделено во време на [[Исламот и војната|војна]], одговорност на [[Суверена држава|државата]] била да „организира посети или собири на семејствата“.<ref name="Cairo Declaration on Human Rights in Islam at hrlibrary.umn.edu"/> Член 10 од Декларацијата вели: „Исламот е религија со недопрена природа. [[Харам|Забрането]] е да се врши каква било форма на [[Ал-Бакара 256|принуда]] врз човекот или да се експлоатира неговата [[Исламот и сиромаштијата|сиромаштија]] или незнаење со цел да се преобрати во друга религија или во [[Атеизам и ислам|атеизам]].“ Бидејќи во исламското општество сите причини за преобраќање од исламот се сметале за суштински или принуда или незнаење, ова ефикасно забранува преобраќање од исламот.<ref name="Cairo Declaration on Human Rights in Islam at hrlibrary.umn.edu"/> Декларацијата го штитела секој поединец од [[Произволно апсење и притворање|произволно апсење]], [[Мачење|тортура]], малтретирање или понижување и понатаму, ниедно лице не смее да се користи за медицински или научни експерименти без негова согласност или под ризик за неговото здравје или за неговиот живот и исто така, забранува земање заложници на кое било лице „за која било цел“. Покрај тоа, Каирската декларација за човекови права во исламот гарантирала [[претпоставка за невиност]], а вината требала да се докаже само преку судење „во кое тој [обвинетиот] ќе ги добие сите гаранции за одбрана“. Декларацијата, исто така, забранувала донесување „закони за итни случаи што би обезбедиле извршна власт за такви дејствија“, а член 19 предвидувал дека нема други кривични дела или казни освен [[Худуд|оние споменати во шеријатот]] кој дозволувал телесно казнување (камшикување, ампутација) и [[смртна казна]] со [[каменување]] или [[Обезглавување во исламот|обезглавување]], а правото на вршење јавна функција можело да се оствари само во согласност со шеријатот. Декларацијата, исто така, го нагласува „целосното право на слобода и [[самоопределување]] “ и нејзиното спротивставување на ропството, угнетувањето, [[експлоатација]]та и [[Муслимански освојувања|колонијализмот]]. Каирската декларација за човекови права во исламот го прогласила [[Владеење на правото|владеењето на правото]], воспоставувајќи „еднаквост и правда за сите“, [[Фикх|со ограничувањата предвидени во исламскиот закон]]. Каирската декларација за човекови права во исламот воедно и им гарантира на сите поединци „право да учествуваат, директно или индиректно, во администрацијата на јавните работи на нивната земја“ и забранува каква било злоупотреба на власта „во согласност со исламскиот шеријат“.<ref name="Cairo Declaration on Human Rights in Islam at hrlibrary.umn.edu"/> '''Член 22(а)''' од Декларацијата наведува дека „Секој има право [[Слобода на говорот|слободно да го изрази своето мислење]] на начин што не би бил спротивен на принципите на Шеријатот“. '''Член 22(б)''' наведува дека „Секој има право да се залага за она што е исправно, да пропагира она што е добро и да предупредува против она што е погрешно и зло според нормите на исламскиот Шеријат“. '''Член 22(в)''' наведува: „Информациите се витална неопходност за општеството. Не смеат да се експлоатираат или злоупотребуваат на начин што може да ги наруши светостите и достоинството на пророците, да ги поткопа моралните и етичките вредности или да го распадне, корумпира или наштети општеството или да ја ослабне неговата вера“ и претставува експлицитно ограничување на слободата да се даде каква било изјава што може да се смета за богохулство, чија казна може да биде смрт и како таква формулацијата на оваа клаузула дозволува смртна казна за богохулство во јасно спротивност на УДЧП. '''Член 22(г)''' наведува дека „Не е дозволено да се разгорува националистичка или доктринарна омраза или да се прави нешто што може да биде поттикнување на каква било форма на расна дискриминација“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://themuslimtimes.info/2012/05/27/universal-declaration-of-human-rights-and-not-the-cario-declaration/|title=Universal Declaration of Human Rights and not the Cairo Declaration!|last=Shah|first=Zia H.|date=2012-05-27|work=The Muslim Times|language=en-US|accessdate=2023-10-04}}</ref> === Религиозни карактеристики === Каирска делкарација за човекови права во исламот користела [[Универзализам|универзалистички]] јазик сличен на Универзалната декларација за човекови права, формулирана од исламска перспектива.<ref name="Brems"/> Преамбулата била претежно религиозна реторика, а деталите на Каирска делкарација за човекови права во исламот содржела бројни референци на [[Куран]]от, шеријатот и аспекти на исламската вера кои не се појавуваат на ниедна друга слична меѓународна листа.<ref name="Brems" /> Во членовите 24 и 25 Каирска делкарација за човекови права во исламот заклучила дека сите споменати права и слободи се предмет на исламскиот шеријат, кој е единствен извор на декларацијата. Каирска делкарација за човекови права во исламот воедно и ја прогласува вистинската религија за „гаранција за подобрување на таквото достоинство по патот кон човечкиот [[интегритет]]“ и одговорноста за одбрана на тие права ја става врз целиот Уммет.<ref name="Cairo Declaration on Human Rights in Islam at hrlibrary.umn.edu"/> == Критика == Каирска делкарација за човекови права во исламот била критикувана затоа што го спроведувала група држави со многу различни религиозни политики и практики кои имале „заеднички интерес да ги спречат меѓународните критики за нивниот домашен статус на човекови права“.<ref name="Brems"/> '''Член 24''' од декларацијата вели: „Сите права и слободи наведени во оваа Декларација се предмет на исламскиот шеријат“. '''Член 19''' исто така вели: „Нема да има злосторство или казна освен како што е предвидено во шеријатот“.<ref name="Farouh2002">{{Наведена книга|title=Islamic Political Ethics: Civil Society, Pluralism and Conflict|last=Kazemi|first=F|publisher=Princeton University Press|year=2002|isbn=0-691-11310-6|editor-last=Hashmi SH|page=[https://books.google.com/books?id=5LmXFpnp_bMC&pg=PA50 50]|chapter=Perspectives on Islam and Civil Society}}</ref> ''Каирска делкарација за човекови права во исламот'' исто така била критикувана од Западот за тоа што не им дозволила на муслиманите да [[Отпадништво во исламот|отпаднат од верата]], како „фундаментално и неотстапливо право“,<ref name="Farouh2002"/> а во заедничка писмена изјава поднесена од [[Меѓународна хуманистичка и етичка унија|Меѓународната хуманистичка и етичка унија]], [[невладина организација]] со посебен [[консултативен статус]], Здружението за светско образование и Здружението на граѓани на светот, биле покренати голем број загрижености дека Каирска делкарација за човекови права во исламот ги ограничувала човековите права, верската слобода и слободата на изразување. Во изјавата се заклучило дека „Каирската декларација за човекови права во исламот бил јасен обид за ограничување на правата содржани во УДЧП и Меѓународните пактови и во никој случај не можела да се смета за комплементарна на Универзалната декларација.“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iheu.org/node/3162|title=The Cairo Declaration and the Universality of Human Rights|archive-url=https://web.archive.org/web/20081031135736/http://www.iheu.org/node/3162|archive-date=2008-10-31}}</ref> Во септември 2008 година, во статија до Обединетите нации, [[Центар за истрага|Центарот за истрага]] напишал дека Каирска делкарација за човекови права во исламот „ја поткопува еднаквоста на лицата и слободата на изразување и религија со наметнување ограничувања на речиси секое човеково право врз основа на исламскиот шеријатски закон“. Нивната жалба и критика главно била вкоренети и центрирани околу нивното противење на интеграцијата на „клеветата на религиите“ во меѓународното право и правото за човекови права.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.centerforinquiry.net/newsroom/cfi_defends_freedom_of_expression_at_the_un_human_rights_council/|title=CFI Defends Freedom of Expression at the U.N. Human Rights Council|date=17 September 2008}}</ref> [[Рона Смит]] напишала дека, поради упатувањето на ''Каирска делкарација за човекови права во исламот'' на шеријатот, тоа подразбирало вроден степен на супериорност на мажите.<ref name="Smith2003">Rhona, Smith. ''Textbook on International Human Rights'', Oxford University Press, 2003, {{ISBN|1-84174-301-1}}, p. 195</ref> == 2020 КДЧПИ == Во 2020 година, Каирска делкарација за човекови права во исламот била ревидиран<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.oic-oci.org/upload/pages/conventions/en/CDHRI_2021_ENG.pdf|title=Cairo Declaration of Human Rights in Islam, 2021|last=Organization of Islamic Cooperation|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713185324/https://www.oic-oci.org/upload/pages/conventions/en/CDHRI_2021_ENG.pdf|archive-date=2021-07-13}}</ref> и усвоена на 28 ноември 2020 година од страна на Советот на министри за надворешни работи на 47 сесија во [[Нијамеј]], [[Нигер]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.oic-oci.org/docdown/?docID=6626&refID=3255|title=Resolution No. 63/47-POL: On Cairo Declaration of the OIC on Human Rights|last=Organization of Islamic Cooperation|date=2020-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125105643/https://www.oic-oci.org/docdown/?docID=6626&refID=3255|archive-date=2021-11-25}}</ref> Верзијата од 1990 година го потврдувала исламскиот [[шеријат]] како свој единствен извор, додека верзијата од 2020 година не се повикувала конкретно на шеријатот. == Поврзано == * [[Арапска повелба за човекови права]] * ''[[Човекови права во исламот (книга)|Човекови права во исламот]]'' * [[Човекови права во Африка]] * [[Човекови права во Азија]] * [[Ислам и демократија|Исламот и демократијата]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [http://hrlibrary.umn.edu/instree/cairodeclaration.html Текст на декларацијата на Универзитетот во Минесота] [[Категорија:Историја на човековите права]] [[Категорија:Шеријат]] [[Категорија:Човекови права]] [[Категорија:Човекови права во исламот]] [[Категорија:Ил]] [[Категорија:Религиозно философска]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] cymsuziv6sjad3jyuzuxyev705zislv 0 1396579 5577930 5577590 2026-06-16T14:57:59Z Carshalton 30527 /* Шведска - Тунис */ 5577930 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале [[Фудбалска репрезентација на Холандија|Холандија]], [[Фудбалска репрезентација на Јапонија|Јапонија]], [[Фудбалска репрезентација на Шведска|Шведска]] и [[Фудбалска репрезентација на Тунис|Тунис]]. Натпреварите се одиграле од 14 до 25 јуни 2026 година.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}</ref> Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Репрезентации== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" width=90% |- !rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}} !rowspan=2| Екипа !rowspan=2| Шешир !rowspan=2| Конфедерација !rowspan=2| Метод на<br>квалификување !rowspan=2| Датум на<br>квалификување !rowspan=2 data-sort-type="number"| Број на<br>настапи<br>на СП !rowspan=2| Последен<br>настап !rowspan=2| Најдобар<br>резултат !colspan=2| Позиција на<br>ранг-листата на ФИФА |- ! ноември 2025 ! јуни 2026 |- | Ф1 || style=white-space:nowrap | {{fb|NED}} || 1 || [[УЕФА]] || data-sort-value="*" | Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Г|групата Г во УЕФА квалификациите]] || 17 ноември 2025 || 12 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || Финалист ([[Светско првенство во фудбал 1974|1974]], [[Светско првенство во фудбал 1978|1978]], [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]]) || data-sort-value="1.0" | 7 || |- | Ф2 || style=white-space:nowrap | {{fb|JPN}} || 2 || [[АФК]] || Победник во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|групата Ц од третата рунда на АФК квалификациите]] || 20 март 2025 || 8 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value="3.1" | Осминафинале ([[Светско првенство во фудбал 2002|2002]], [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]], [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]], [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]]) || 18 || |- | Ф3 || style=white-space:nowrap | {{fb|SWE}} || 4 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|Баражот во УЕФА квалификациите]] || 31 март 2026 || 13 || [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]] || data-sort-value="4.1" | Финалист ([[Светско првенство во фудбал 1958|1958]]) || 43 || |- | Ф4 || style=white-space:nowrap | {{fb|TUN}} || 3 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КАФ) - група Х|групата Х]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КАФ квалификациите]] || 8 септември 2025 || 7 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value="7.3" | Групна фаза (6 пати) || 40 || |} ==Табела== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|NED}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|JPN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|SWE}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} ==Натпревари== ===Холандија - Јапонија=== <section begin=F1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Холандија - Јапонија|Холандија - Јапонија]] |дата = 14 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = 2–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Вирџил ван Дајк|Ван Дајк]] {{goal|50}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|57}} [[Кеито Накамура|Накамура]] *{{goal|88}} [[Даичи Камада|Камада]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69,285 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=F1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ned26h |pattern_b = _ned26h |pattern_ra = _ned26h |pattern_sh = _ned26a |pattern_so = |leftarm = FF5533 |body = FF5533 |rightarm = FF5533 |shorts = FF5533 |socks = FF5533 |title = Холандија<ref name="NED-JPN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12480/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group F – Netherlands v. Japan |publisher=[[FIFA]] |date=June 14, 2026 |access-date=June 14, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _jap26h |pattern_b = _jap26h |pattern_ra = _jap26h |pattern_sh = _jap26h |pattern_so = _jap26hl |leftarm = 001040 |body = 001040 |rightarm = 001040 |shorts = 001040 |socks = 001040 |title = Јапонија<ref name="NED-JPN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Барт Вербруген]] |- |RB ||'''22'''||[[Дензел Думфрис]] |- |CB ||'''6''' ||[[Јан Пол ван Хеке]] |- |CB ||'''4''' ||[[Вирџил ван Дајк]] {{Капитен}} |- |LB ||'''15'''||[[Мики ван де Вен]] || {{yel|90+1}} |- |DM ||'''21'''||[[Френки де Јонг]] |- |CM ||'''8''' ||[[Рајан Гравенберх]] || || {{suboff|81}} |- |CM ||'''14'''||[[Тиџани Рејндерс]] || || {{suboff|70}} |- |RF ||'''24'''||[[Крисенсио Самервил]] || {{yel|61}} || {{suboff|70}} |- |CF ||'''18'''||[[Дониел Мален]] || || {{suboff|70}} |- |LF ||'''11'''||[[Коди Гакпо]] || || {{suboff|85}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''10'''||[[Мемфис Депај]] || {{yel|83}} || {{subon|70}} |- |MF ||'''26'''||[[Квинтен Тимбер]] || || {{subon|70}} |- |MF ||'''20''' ||[[Тен Копмејнерс]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''5''' ||[[Натан Аке]] || || {{subon|81}} |- |FW ||'''19''' ||[[Брајан Броби]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Роналд Куман]] |} |valign="top"|[[File:NED-JPN 2026-06-13.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Зион Сузуки]] |- |CB ||'''16'''||[[Цујоши Ватанабе]] || || {{suboff|75}} |- |CB ||'''3''' ||[[Шого Танигучи]] |- |CB ||'''21'''||[[Хироки Ито (фудбалер 1999)|Хироки Ито]] |- |RM ||'''10'''||[[Рицу Доан]] {{Капитен}} || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''24'''||[[Каишу Сано]] |- |CM ||'''15'''||[[Даичи Камада]] |- |LM ||'''13'''||[[Кеито Накамура]] |- |RF ||'''8''' ||[[Такефуса Кубо]] || || {{suboff|75}} |- |CF ||'''18'''||[[Ајасе Уеда]] || || {{suboff|84}} |- |LF ||'''11'''||[[Даизен Маеда]] || || {{suboff|66}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''14'''||[[Џунја Ито]] || || {{subon|66}} |- |DF ||'''2'''||[[Јукинари Сугавара]] || || {{subon|75}} |- |FW ||'''19''' ||[[Коки Огава (фудбалер)|Коки Огава]] || || {{subon|75}} |- |DF ||'''22''' ||[[Такехиро Томијасу]] || || {{subon|75}} |- |FW ||'''26''' ||[[Кенто Шиогаи]] || || {{subon|84}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хаџиме Моријасу]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Вирџил ван Дајк]] (Холандија)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 12, 2026 |access-date=June 15, 2026}}</ref> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="NED-JPN line-ups"/> <br />{{flagsport|USA}} Кори Паркер <br />{{flagsport|USA}} Кајл Аткинс <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} [[Катја Ицел Гарсија]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] |} ===Шведска - Тунис=== <section begin=F2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Шведска - Тунис|Шведска - Тунис]] |дата = 14 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|SWE}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 |екипа2 = {{fb|TUN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=F2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _swe26h |pattern_b = _swe26hA |pattern_ra = _swe26h |pattern_sh = _swe26h |pattern_so = _swe26hl |leftarm = FFF200 |body = FFF200 |rightarm = FFF200 |shorts = 000040 |socks = FFF200 |title = Шведска<ref name="SWE-TUN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12484/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group F – Sweden v. Tunisia |publisher=[[FIFA]] |date=June 14, 2026 |access-date=June 14, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _tun26a |pattern_b = _tun26a |pattern_ra = _tun26a |pattern_sh = _tun26a |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Тунис<ref name="SWE-TUN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Кристофер Нордфелт]] |- |CB ||'''2''' ||[[Густаф Лагербилке]] |- |CB ||'''4''' ||[[Исак Хиен]] |- |CB ||'''3''' ||[[Виктор Лиделоф]] {{Капитен}} |- |RM ||'''21'''||[[Александер Бернхардсон]] || || {{suboff|90+1}} |- |CM ||'''16'''||[[Јеспер Карлстрем]] || || {{suboff|84}} |- |CM ||'''18'''||[[Јасин Ајари]] |- |LM ||'''5''' ||[[Гариел Гудмундсон]] || || {{suboff|65}} |- |AM ||'''10'''||[[Бенјамин Нигрен]] || || {{suboff|65}} |- |CF ||'''17'''||[[Виктор Ѓекереш]] |- |CF ||'''9''' ||[[Александер Исак]] || || {{suboff|90+1}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''7''' ||[[Лукас Бергвал]] || || {{subon|65}} |- |DF ||'''24''' ||[[Елиот Струд]] || || {{subon|65}} |- |MF ||'''19'''||[[Матијас Сванберг]] || || {{subon|84}} |- |FW ||'''11'''||[[Антони Еланга]] || || {{subon|90+1}} |- |DF ||'''8''' ||[[Даниел Свенсон (фудбалер 2002)|Даниел Свенсон]] || || {{subon|90+1}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ENG}} [[Греам Потер]] |} |valign="top"|[[File:SWE-TUN 2026-06-14.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Муихиб Шамах]] |- |CB ||'''4''' ||[[Омар Рекик]] |- |CB ||'''3''' ||[[Монтасар Талби]] |- |LB ||'''21'''||[[Мохамед Амине Бен Хамида]] |- |RWB||'''20'''||[[Јан Валери]] || || {{suboff|72}} |- |LWB||'''2''' ||[[Али Абди]] |- |CM ||'''13'''||[[Рани Хедира]] || {{yel|54}} || {{suboff|84}} |- |CM ||'''17'''||[[Елјес Схири]] {{Капитен}} || || {{suboff|72}} |- |CM ||'''10'''||[[Ханибал Меџбри]] |- |CF ||'''8''' ||[[Елијас Саад]] || || {{suboff|72}} |- |CF ||'''25'''||[[Анис Бен Слиман]] || || {{suboff|84}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Елијас Ашури]] || || {{subon|72}} |- |MF ||'''15'''||[[Хаџ Махмуд]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''26'''||[[Себастијан Тунекти]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''19'''||[[Фирас Шауа]] || || {{subon|84}} |- |MF ||'''11'''||[[Исмаел Гарби]] || || {{subon|84}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Сабри Ламуши]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Александер Исак]] (Шведска)<ref name="MOTM"/> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="SWE-TUN line-ups"/> <br />{{flagsport|ARG}} Максимилијано Дел Јесо <br />{{flagsport|ARG}} Факундо Родригес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CRI}} [[Хуан Габриел Калдерон]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Хуан Лара (фудбалски судија)|Хуан Лара]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} Антонио Гарија <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Холандија - Шведска=== <section begin=F3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Холандија - Шведска|Холандија - Шведска]] |дата = 20 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=F3 /> ===Тунис - Јапонија=== <section begin=F4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Тунис - Јапонија|Тунис - Јапонија]] |дата = 20 јуни 2026 |време = 22:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=F4 /> ===Јапонија - Шведска=== <section begin=E5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Јапонија - Шведска|Јапонија - Шведска]] |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|JPN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ===Тунис - Холандија=== <section begin=F6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Тунус - Холандија|Тунис - Холандија]] |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=F6 /> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Ф]] or2gf0szeh8qba5tyk8tbscb8vt6d9l 5577931 5577930 2026-06-16T14:59:01Z Carshalton 30527 /* Шведска - Тунис */ 5577931 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале [[Фудбалска репрезентација на Холандија|Холандија]], [[Фудбалска репрезентација на Јапонија|Јапонија]], [[Фудбалска репрезентација на Шведска|Шведска]] и [[Фудбалска репрезентација на Тунис|Тунис]]. Натпреварите се одиграле од 14 до 25 јуни 2026 година.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}</ref> Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Репрезентации== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" width=90% |- !rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}} !rowspan=2| Екипа !rowspan=2| Шешир !rowspan=2| Конфедерација !rowspan=2| Метод на<br>квалификување !rowspan=2| Датум на<br>квалификување !rowspan=2 data-sort-type="number"| Број на<br>настапи<br>на СП !rowspan=2| Последен<br>настап !rowspan=2| Најдобар<br>резултат !colspan=2| Позиција на<br>ранг-листата на ФИФА |- ! ноември 2025 ! јуни 2026 |- | Ф1 || style=white-space:nowrap | {{fb|NED}} || 1 || [[УЕФА]] || data-sort-value="*" | Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Г|групата Г во УЕФА квалификациите]] || 17 ноември 2025 || 12 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || Финалист ([[Светско првенство во фудбал 1974|1974]], [[Светско првенство во фудбал 1978|1978]], [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]]) || data-sort-value="1.0" | 7 || |- | Ф2 || style=white-space:nowrap | {{fb|JPN}} || 2 || [[АФК]] || Победник во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|групата Ц од третата рунда на АФК квалификациите]] || 20 март 2025 || 8 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value="3.1" | Осминафинале ([[Светско првенство во фудбал 2002|2002]], [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]], [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]], [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]]) || 18 || |- | Ф3 || style=white-space:nowrap | {{fb|SWE}} || 4 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|Баражот во УЕФА квалификациите]] || 31 март 2026 || 13 || [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]] || data-sort-value="4.1" | Финалист ([[Светско првенство во фудбал 1958|1958]]) || 43 || |- | Ф4 || style=white-space:nowrap | {{fb|TUN}} || 3 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КАФ) - група Х|групата Х]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КАФ квалификациите]] || 8 септември 2025 || 7 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value="7.3" | Групна фаза (6 пати) || 40 || |} ==Табела== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|NED}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|JPN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|SWE}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} ==Натпревари== ===Холандија - Јапонија=== <section begin=F1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Холандија - Јапонија|Холандија - Јапонија]] |дата = 14 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = 2–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Вирџил ван Дајк|Ван Дајк]] {{goal|50}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|57}} [[Кеито Накамура|Накамура]] *{{goal|88}} [[Даичи Камада|Камада]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69,285 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=F1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ned26h |pattern_b = _ned26h |pattern_ra = _ned26h |pattern_sh = _ned26a |pattern_so = |leftarm = FF5533 |body = FF5533 |rightarm = FF5533 |shorts = FF5533 |socks = FF5533 |title = Холандија<ref name="NED-JPN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12480/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group F – Netherlands v. Japan |publisher=[[FIFA]] |date=June 14, 2026 |access-date=June 14, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _jap26h |pattern_b = _jap26h |pattern_ra = _jap26h |pattern_sh = _jap26h |pattern_so = _jap26hl |leftarm = 001040 |body = 001040 |rightarm = 001040 |shorts = 001040 |socks = 001040 |title = Јапонија<ref name="NED-JPN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Барт Вербруген]] |- |RB ||'''22'''||[[Дензел Думфрис]] |- |CB ||'''6''' ||[[Јан Пол ван Хеке]] |- |CB ||'''4''' ||[[Вирџил ван Дајк]] {{Капитен}} |- |LB ||'''15'''||[[Мики ван де Вен]] || {{yel|90+1}} |- |DM ||'''21'''||[[Френки де Јонг]] |- |CM ||'''8''' ||[[Рајан Гравенберх]] || || {{suboff|81}} |- |CM ||'''14'''||[[Тиџани Рејндерс]] || || {{suboff|70}} |- |RF ||'''24'''||[[Крисенсио Самервил]] || {{yel|61}} || {{suboff|70}} |- |CF ||'''18'''||[[Дониел Мален]] || || {{suboff|70}} |- |LF ||'''11'''||[[Коди Гакпо]] || || {{suboff|85}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''10'''||[[Мемфис Депај]] || {{yel|83}} || {{subon|70}} |- |MF ||'''26'''||[[Квинтен Тимбер]] || || {{subon|70}} |- |MF ||'''20''' ||[[Тен Копмејнерс]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''5''' ||[[Натан Аке]] || || {{subon|81}} |- |FW ||'''19''' ||[[Брајан Броби]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Роналд Куман]] |} |valign="top"|[[File:NED-JPN 2026-06-13.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Зион Сузуки]] |- |CB ||'''16'''||[[Цујоши Ватанабе]] || || {{suboff|75}} |- |CB ||'''3''' ||[[Шого Танигучи]] |- |CB ||'''21'''||[[Хироки Ито (фудбалер 1999)|Хироки Ито]] |- |RM ||'''10'''||[[Рицу Доан]] {{Капитен}} || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''24'''||[[Каишу Сано]] |- |CM ||'''15'''||[[Даичи Камада]] |- |LM ||'''13'''||[[Кеито Накамура]] |- |RF ||'''8''' ||[[Такефуса Кубо]] || || {{suboff|75}} |- |CF ||'''18'''||[[Ајасе Уеда]] || || {{suboff|84}} |- |LF ||'''11'''||[[Даизен Маеда]] || || {{suboff|66}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''14'''||[[Џунја Ито]] || || {{subon|66}} |- |DF ||'''2'''||[[Јукинари Сугавара]] || || {{subon|75}} |- |FW ||'''19''' ||[[Коки Огава (фудбалер)|Коки Огава]] || || {{subon|75}} |- |DF ||'''22''' ||[[Такехиро Томијасу]] || || {{subon|75}} |- |FW ||'''26''' ||[[Кенто Шиогаи]] || || {{subon|84}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хаџиме Моријасу]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Вирџил ван Дајк]] (Холандија)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 12, 2026 |access-date=June 15, 2026}}</ref> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="NED-JPN line-ups"/> <br />{{flagsport|USA}} Кори Паркер <br />{{flagsport|USA}} Кајл Аткинс <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} [[Катја Ицел Гарсија]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] |} ===Шведска - Тунис=== <section begin=F2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Шведска - Тунис|Шведска - Тунис]] |дата = 14 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|SWE}} |резултат = 5–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 |екипа2 = {{fb|TUN}} |голови1 = * [[Јасин Ајари|Ајари]] {{goal|{{0}}7}}, {{goal|90+6}} * [[Александер Исак|Исак]] {{goal|30}} * [[Виктор Ѓекереш|Ѓекереш]] {{goal|59}} * [[Матијас Сванберг|Сванберг]] {{goal|84}} |голови2 = * {{goal|43}} [[Омар Рекик|Рекик]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 50.987 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Жаел Фалкон]] }}<section end=F2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _swe26h |pattern_b = _swe26hA |pattern_ra = _swe26h |pattern_sh = _swe26h |pattern_so = _swe26hl |leftarm = FFF200 |body = FFF200 |rightarm = FFF200 |shorts = 000040 |socks = FFF200 |title = Шведска<ref name="SWE-TUN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12484/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group F – Sweden v. Tunisia |publisher=[[FIFA]] |date=June 14, 2026 |access-date=June 14, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _tun26a |pattern_b = _tun26a |pattern_ra = _tun26a |pattern_sh = _tun26a |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Тунис<ref name="SWE-TUN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Кристофер Нордфелт]] |- |CB ||'''2''' ||[[Густаф Лагербилке]] |- |CB ||'''4''' ||[[Исак Хиен]] |- |CB ||'''3''' ||[[Виктор Лиделоф]] {{Капитен}} |- |RM ||'''21'''||[[Александер Бернхардсон]] || || {{suboff|90+1}} |- |CM ||'''16'''||[[Јеспер Карлстрем]] || || {{suboff|84}} |- |CM ||'''18'''||[[Јасин Ајари]] |- |LM ||'''5''' ||[[Гариел Гудмундсон]] || || {{suboff|65}} |- |AM ||'''10'''||[[Бенјамин Нигрен]] || || {{suboff|65}} |- |CF ||'''17'''||[[Виктор Ѓекереш]] |- |CF ||'''9''' ||[[Александер Исак]] || || {{suboff|90+1}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''7''' ||[[Лукас Бергвал]] || || {{subon|65}} |- |DF ||'''24''' ||[[Елиот Струд]] || || {{subon|65}} |- |MF ||'''19'''||[[Матијас Сванберг]] || || {{subon|84}} |- |FW ||'''11'''||[[Антони Еланга]] || || {{subon|90+1}} |- |DF ||'''8''' ||[[Даниел Свенсон (фудбалер 2002)|Даниел Свенсон]] || || {{subon|90+1}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ENG}} [[Греам Потер]] |} |valign="top"|[[File:SWE-TUN 2026-06-14.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Муихиб Шамах]] |- |CB ||'''4''' ||[[Омар Рекик]] |- |CB ||'''3''' ||[[Монтасар Талби]] |- |LB ||'''21'''||[[Мохамед Амине Бен Хамида]] |- |RWB||'''20'''||[[Јан Валери]] || || {{suboff|72}} |- |LWB||'''2''' ||[[Али Абди]] |- |CM ||'''13'''||[[Рани Хедира]] || {{yel|54}} || {{suboff|84}} |- |CM ||'''17'''||[[Елјес Схири]] {{Капитен}} || || {{suboff|72}} |- |CM ||'''10'''||[[Ханибал Меџбри]] |- |CF ||'''8''' ||[[Елијас Саад]] || || {{suboff|72}} |- |CF ||'''25'''||[[Анис Бен Слиман]] || || {{suboff|84}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Елијас Ашури]] || || {{subon|72}} |- |MF ||'''15'''||[[Хаџ Махмуд]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''26'''||[[Себастијан Тунекти]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''19'''||[[Фирас Шауа]] || || {{subon|84}} |- |MF ||'''11'''||[[Исмаел Гарби]] || || {{subon|84}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Сабри Ламуши]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Александер Исак]] (Шведска)<ref name="MOTM"/> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="SWE-TUN line-ups"/> <br />{{flagsport|ARG}} Максимилијано Дел Јесо <br />{{flagsport|ARG}} Факундо Родригес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CRI}} [[Хуан Габриел Калдерон]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Хуан Лара (фудбалски судија)|Хуан Лара]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} Антонио Гарија <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Холандија - Шведска=== <section begin=F3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Холандија - Шведска|Холандија - Шведска]] |дата = 20 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=F3 /> ===Тунис - Јапонија=== <section begin=F4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Тунис - Јапонија|Тунис - Јапонија]] |дата = 20 јуни 2026 |време = 22:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=F4 /> ===Јапонија - Шведска=== <section begin=E5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Јапонија - Шведска|Јапонија - Шведска]] |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|JPN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ===Тунис - Холандија=== <section begin=F6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Тунус - Холандија|Тунис - Холандија]] |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=F6 /> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Ф]] 3240q59hn5tlrqnm0ilh4567mi14jp4 0 1396803 5577947 5571685 2026-06-16T15:36:48Z Carshalton 30527 /* Натпревари */ 5577947 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - група Г''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]], [[Фудбалска репрезентација на Египет|Египет]], [[Фудбалска репрезентација на Иран|Иран]] и [[Фудбалска репрезентација на Нов Зеланд|Нов Зеланд]]. Натпреварите се одиграле од 15 до 25 јуни 2026 година.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}</ref> Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Репрезентации== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" width=90% |- !rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}} !rowspan=2| Екипа !rowspan=2| Шешир !rowspan=2| Конфедерација !rowspan=2| Метод на<br>квалификување !rowspan=2| Датум на<br>квалификување !rowspan=2 data-sort-type="number"| Број на<br>настапи<br>на СП !rowspan=2| Последен<br>настап !rowspan=2| Најдобар<br>резултат !colspan=2| Позиција на<br>ранг-листата на ФИФА |- ! ноември 2025 ! јуни 2026 |- | Г1 || style=white-space:nowrap | {{fb|BEL}} || 1 || [[УЕФА]] || data-sort-value="*" | Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Ј|групата Ј во УЕФА квалификациите]] || 18 ноември 2025 || 15 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || Трето место ([[Светско првенство во фудбал 2018|2018]]) || data-sort-value="1.0" | 8 || |- | Г2 || style=white-space:nowrap | {{fb|EGY}} || 3 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КАФ) - група А|групата А]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КАФ квалификациите]] || 8 октомври 2025 || 4 || [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]] || data-sort-value="3.1" | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 1990|1990]], [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]]) || 34 || |- | Г3 || style=white-space:nowrap | {{fb|IRN}} || 2 || [[АФК]] || Победник во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|групата А од третата рунда на АФК квалификациите]] || 25 март 2025 || 7 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value="4.1" | Групна фаза (6 пати) || 20 || |- | Г4 || style=white-space:nowrap | {{fb|NZL}} || 4 || [[ОФК]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|третата рунда на ОФК квалификациите]] || 24 март 2025 || 3 || [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]] || data-sort-value="7.3" | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 1982|1982]], [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]]) || 86 || |} ==Табела== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Г !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BEL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|EGY}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|IRN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NZL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} ==Натпревари== ===Белгија - Египет=== <section begin=G1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Белгија - Египет|Белгија - Египет]] |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|66|авт.}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Емам Ашур|Ашур]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.775 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=G1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bel26h |pattern_b = _bel26h |pattern_ra = _bel26h |pattern_sh = _bel26h |pattern_so = _bel26hl |leftarm = ee3137 |body = ee3137 |rightarm = ee3137 |shorts = 000000 |socks = 000000 |title = Белгија<ref name="BEL-EGY line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12488/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group G – Belgium v. Egypt |publisher=[[FIFA]] |date=June 15, 2026 |access-date=June 15, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _egy26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = _egy26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Египет<ref name="BEL-EGY line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''15'''||[[Тома Меније]] |- |CB ||'''25'''||[[Натан Нгој]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] |- |LB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] || {{yel|14}} || {{suboff|56}} |- |CM ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || || {{suboff|56}} |- |CM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |RW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]] |- |AM ||'''7''' ||[[Кевин Де Бројне]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''11'''||[[Жереми Доку]] || || {{suboff|86}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || || {{suboff|66}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''23'''||[[Николас Раскин]] || || {{subon|56}} |- |DF ||'''5'''||[[Максим Де Кујпер]] || {{yel|75}} || {{subon|56}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]] || || {{subon|86}} |- |FW ||'''26'''||[[Матијас Фернандес-Пардо]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Руди Гарсија]] |} |valign="top"|[[File:BEL-EGY 2026-06-15.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мостафа Шобеир]] |- |RB ||'''3''' ||[[Мохамед Хани]] |- |CB ||'''2''' ||[[Јасер Ибрахим]] |- |CB ||'''14'''||[[Хамди Фати]] || || {{suboff|88}} |- |LB ||'''13'''||[[Ахмед Абу Ел Фотух|Ахмед Фотух]] || {{yel|34}} || {{suboff|88}} |- |CM ||'''19'''||[[Марван Атија]] || {{yel|13}} |- |CM ||'''17'''||[[Моханад Лашин]] |- |RW ||'''11'''||[[Мостафа Зико]] || || {{suboff|76}} |- |AM ||'''10'''||[[Мохамед Салах]] {{Капитен}} || || {{suboff|76}} |- |LW ||'''8''' ||[[Емам Ашур]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''22'''||[[Омар Мармуш]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''5'''||[[Рами Рабија]] || || {{subon|71}} |- |FW ||'''9'''||[[Хамза Абделкарим]] || || {{subon|76}} |- |FW ||'''25''' ||[[Зизо (фудбалер)|Зизо]] || || {{subon|76}} |- |FW ||'''20'''||[[Ибрахим Адел]] || || {{subon|88}} |- |DF ||'''15'''||[[Карим Хафез]] || || {{subon|88}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хосам Хасан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Man of the Match:''' <br />[[Emam Ashour]] (Egypt)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 12, 2026 |access-date=June 15, 2026}}</ref> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="BEL-EGY line-ups"/> <br />Danilo Manis ([[Brazilian Football Confederation|Brazil]]) <br />Rafael Alves ([[Brazilian Football Confederation|Brazil]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Kevin Ortega (football referee)|Kevin Ortega]] ([[Peruvian Football Federation|Peru]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />Michael Orué ([[Peruvian Football Federation|Peru]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />[[Juan Soto (referee)|Juan Soto]] ([[Venezuelan Football Federation|Venezuela]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />[[Leodán González]] ([[Uruguayan Football Association|Uruguay]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />[[Carlos del Cerro Grande]] ([[Royal Spanish Football Federation|Spain]]) |} ===Иран - Нов Зеланд=== <section begin=G2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Иран - Нов Зеланд|Иран - Нов Зеланд]] |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|IRN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 |екипа2 = {{fb|NZL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=G2 /> ===Белгија - Иран=== <section begin=G3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Белгија - Иран|Белгија - Иран]] |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=G3 /> ===Нов Зеланд - Египет=== <section begin=G4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Нов Зеланд - Египет|Нов Зеланд - Египет]] |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G4 /> ===Египет - Иран=== <section begin=G5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Египет - Иран|Египет - Иран]] |дата = 26 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|EGY}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=G5 /> ===Нов Зеланд - Белгија=== <section begin=G6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Нов Зеланд - Белгија|Нов Зеланд - Белгија]] |дата = 25 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G6 /> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Г]] d6t2wfqsaike6np2ymfs7wxb2znn2ew 5577957 5577947 2026-06-16T16:36:50Z Carshalton 30527 5577957 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - група Г''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]], [[Фудбалска репрезентација на Египет|Египет]], [[Фудбалска репрезентација на Иран|Иран]] и [[Фудбалска репрезентација на Нов Зеланд|Нов Зеланд]]. Натпреварите се одиграле од 15 до 25 јуни 2026 година.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}</ref> Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Репрезентации== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" width=90% |- !rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}} !rowspan=2| Екипа !rowspan=2| Шешир !rowspan=2| Конфедерација !rowspan=2| Метод на<br>квалификување !rowspan=2| Датум на<br>квалификување !rowspan=2 data-sort-type="number"| Број на<br>настапи<br>на СП !rowspan=2| Последен<br>настап !rowspan=2| Најдобар<br>резултат !colspan=2| Позиција на<br>ранг-листата на ФИФА |- ! ноември 2025 ! јуни 2026 |- | Г1 || style=white-space:nowrap | {{fb|BEL}} || 1 || [[УЕФА]] || data-sort-value="*" | Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Ј|групата Ј во УЕФА квалификациите]] || 18 ноември 2025 || 15 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || Трето место ([[Светско првенство во фудбал 2018|2018]]) || data-sort-value="1.0" | 8 || |- | Г2 || style=white-space:nowrap | {{fb|EGY}} || 3 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КАФ) - група А|групата А]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КАФ квалификациите]] || 8 октомври 2025 || 4 || [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]] || data-sort-value="3.1" | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 1990|1990]], [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]]) || 34 || |- | Г3 || style=white-space:nowrap | {{fb|IRN}} || 2 || [[АФК]] || Победник во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|групата А од третата рунда на АФК квалификациите]] || 25 март 2025 || 7 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value="4.1" | Групна фаза (6 пати) || 20 || |- | Г4 || style=white-space:nowrap | {{fb|NZL}} || 4 || [[ОФК]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|третата рунда на ОФК квалификациите]] || 24 март 2025 || 3 || [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]] || data-sort-value="7.3" | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 1982|1982]], [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]]) || 86 || |} ==Табела== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Г !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BEL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|EGY}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|IRN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NZL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} ==Натпревари== ===Белгија - Египет=== <section begin=G1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Белгија - Египет|Белгија - Египет]] |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|66|авт.}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Емам Ашур|Ашур]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.775 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=G1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bel26h |pattern_b = _bel26h |pattern_ra = _bel26h |pattern_sh = _bel26h |pattern_so = _bel26hl |leftarm = ee3137 |body = ee3137 |rightarm = ee3137 |shorts = 000000 |socks = 000000 |title = Белгија<ref name="BEL-EGY line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12488/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group G – Belgium v. Egypt |publisher=[[FIFA]] |date=June 15, 2026 |access-date=June 15, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _egy26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = _egy26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Египет<ref name="BEL-EGY line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''15'''||[[Тома Меније]] |- |CB ||'''25'''||[[Натан Нгој]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] |- |LB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] || {{yel|14}} || {{suboff|56}} |- |CM ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || || {{suboff|56}} |- |CM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |RW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]] |- |AM ||'''7''' ||[[Кевин Де Бројне]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''11'''||[[Жереми Доку]] || || {{suboff|86}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || || {{suboff|66}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''23'''||[[Николас Раскин]] || || {{subon|56}} |- |DF ||'''5'''||[[Максим Де Кујпер]] || {{yel|75}} || {{subon|56}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]] || || {{subon|86}} |- |FW ||'''26'''||[[Матијас Фернандес-Пардо]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Руди Гарсија]] |} |valign="top"|[[File:BEL-EGY 2026-06-15.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мостафа Шобеир]] |- |RB ||'''3''' ||[[Мохамед Хани]] |- |CB ||'''2''' ||[[Јасер Ибрахим]] |- |CB ||'''14'''||[[Хамди Фати]] || || {{suboff|88}} |- |LB ||'''13'''||[[Ахмед Абу Ел Фотух|Ахмед Фотух]] || {{yel|34}} || {{suboff|88}} |- |CM ||'''19'''||[[Марван Атија]] || {{yel|13}} |- |CM ||'''17'''||[[Моханад Лашин]] |- |RW ||'''11'''||[[Мостафа Зико]] || || {{suboff|76}} |- |AM ||'''10'''||[[Мохамед Салах]] {{Капитен}} || || {{suboff|76}} |- |LW ||'''8''' ||[[Емам Ашур]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''22'''||[[Омар Мармуш]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''5'''||[[Рами Рабија]] || || {{subon|71}} |- |FW ||'''9'''||[[Хамза Абделкарим]] || || {{subon|76}} |- |FW ||'''25''' ||[[Зизо (фудбалер)|Зизо]] || || {{subon|76}} |- |FW ||'''20'''||[[Ибрахим Адел]] || || {{subon|88}} |- |DF ||'''15'''||[[Карим Хафез]] || || {{subon|88}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хосам Хасан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Man of the Match:''' <br />[[Emam Ashour]] (Egypt)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 12, 2026 |access-date=June 15, 2026}}</ref> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="BEL-EGY line-ups"/> <br />Danilo Manis ([[Brazilian Football Confederation|Brazil]]) <br />Rafael Alves ([[Brazilian Football Confederation|Brazil]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Kevin Ortega (football referee)|Kevin Ortega]] ([[Peruvian Football Federation|Peru]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />Michael Orué ([[Peruvian Football Federation|Peru]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />[[Juan Soto (referee)|Juan Soto]] ([[Venezuelan Football Federation|Venezuela]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />[[Leodán González]] ([[Uruguayan Football Association|Uruguay]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />[[Carlos del Cerro Grande]] ([[Royal Spanish Football Federation|Spain]]) |} ===Иран - Нов Зеланд=== <section begin=G2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Иран - Нов Зеланд|Иран - Нов Зеланд]] |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|IRN}} |резултат = 2–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 |екипа2 = {{fb|NZL}} |голови1 = *[[Рамин Резаејан|Резаејан]] {{goal|32}} *[[Мохамад Мохеби|Мохеби]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|54}} [[Елајџа Џаст|Џаст]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.108 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос|Сесар Артуро]] }}<section end=G2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _irn26h |pattern_b = _irn26h |pattern_ra = _irn26h |pattern_sh = |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Иран<ref name="IRN-NZL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12485/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group G – IR Iran v. New Zealand |publisher=[[FIFA]] |date=June 15, 2026 |access-date=June 15, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nze26a |pattern_b = _nze26a |pattern_ra = _nze26a |pattern_sh = _nze26a |pattern_so = |leftarm = 000000 |body = 000000 |rightarm = 000000 |shorts = 000000 |socks = 000000 |title = Нов&nbsp;Зеланд<ref name="IRN-NZL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Алиреза Бејранванд]] |- |RB ||'''23'''||[[Рамин Резаејан]] |- |CB ||'''4''' ||[[Шоџа Халилзаде]] |- |CB ||'''19'''||[[Али Немати]] |- |LB ||'''5''' ||[[Милад Мохамади]] |- |CM ||'''14'''||[[Саман Годос]]|| || {{suboff|65}} |- |CM ||'''6''' ||[[Саид Езатолахи]] |- |CM ||'''9''' ||[[Мехди Тареми]] {{Капитен}} || || {{suboff|80}} |- |RF ||'''8''' ||[[Мохамад Мохеби]] |- |CF ||'''20'''||[[Шахријар Моганлу]]|| || {{suboff|53}} |- |LF ||'''17'''||[[Арија Јусефи]]|| || {{suboff|45}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''10'''||[[Мехди Гаједи]] || || {{subon|45}} |- |FW ||'''11'''||[[Али Алипур]] || || {{subon|53}} |- |DF ||'''3''' ||[[Ехсан Хаџсафи]] || {{yel|89}} || {{subon|65}} |- |FW ||'''18'''||[[Амирхосеин Хосеинзаде]] || || {{subon|80}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Амир Галеној]] |} |valign="top"|[[File:IRN-NZL 2026-06-15.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Макс Крокомб]] |- |RB ||'''2''' ||[[Тим Пејн (фудбалер)|Тим Пејн]]|| || {{suboff|78}} |- |CB ||'''16'''||[[Фин Сурман]] |- |CB ||'''5''' ||[[Мајкл Боксол]] |- |LB ||'''13'''||[[Либерато Какаче]]|| || {{suboff|68}} |- |RM ||'''10'''||[[Сарприт Сингх]]|| || {{suboff|90+2}} |- |CM ||'''6''' ||[[Џо Бел (фудбалер)|Џо Бел]] |- |CM ||'''8''' ||[[Марко Стамениќ]]|| || {{suboff|90+2}} |- |LM ||'''11'''||[[Елајџа Џаст]] |- |CF ||'''9''' ||[[Крис Вуд (фудбалер 1991)|Крис Вуд]] {{Капитен}} |- |CF ||'''20'''||[[Калум Маковат]]|| || {{suboff|68}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''19'''||[[Бен Олд]] || || {{subon|68}} |- |MF ||'''23'''||[[Рајан Томас (фудбалер)|Рајан Томас]] || || {{subon|68}} |- |DF ||'''24''' ||[[Калан Елиот]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''21'''||[[Џеси Рандал]] || || {{subon|90+2}} |- |DF ||'''4'''||[[Тајлер Биндон]] || || {{subon|90+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ENG}} [[Дарен Бејзли]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ramin Rezaeian]] (Iran)<ref name="MOTM" /> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="IRN-NZL line-ups"/> <br />[[Alberto Morín]] ([[Mexican Football Federation|Mexico]]) <br />[[Marco Bisguerra]] ([[Mexican Football Federation|Mexico]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Yusuke Araki]] ([[Japan Football Association|Japan]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />[[Jun Mihara]] ([[Japan Football Association|Japan]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />[[Erick Miranda]] ([[Mexican Football Federation|Mexico]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />[[Fedayi San]] ([[Swiss Football Association|Switzerland]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />[[Bastian Dankert]] ([[German Football Association|Germany]]) |} ===Белгија - Иран=== <section begin=G3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Белгија - Иран|Белгија - Иран]] |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=G3 /> ===Нов Зеланд - Египет=== <section begin=G4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Нов Зеланд - Египет|Нов Зеланд - Египет]] |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G4 /> ===Египет - Иран=== <section begin=G5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Египет - Иран|Египет - Иран]] |дата = 26 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|EGY}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=G5 /> ===Нов Зеланд - Белгија=== <section begin=G6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Нов Зеланд - Белгија|Нов Зеланд - Белгија]] |дата = 25 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G6 /> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Г]] ersmihdw31t9jsruo6hj2l9khl9l1v6 5577961 5577957 2026-06-16T16:46:52Z Carshalton 30527 5577961 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - група Г''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]], [[Фудбалска репрезентација на Египет|Египет]], [[Фудбалска репрезентација на Иран|Иран]] и [[Фудбалска репрезентација на Нов Зеланд|Нов Зеланд]]. Натпреварите се одиграле од 15 до 25 јуни 2026 година.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}</ref> Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Репрезентации== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" width=90% |- !rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}} !rowspan=2| Екипа !rowspan=2| Шешир !rowspan=2| Конфедерација !rowspan=2| Метод на<br>квалификување !rowspan=2| Датум на<br>квалификување !rowspan=2 data-sort-type="number"| Број на<br>настапи<br>на СП !rowspan=2| Последен<br>настап !rowspan=2| Најдобар<br>резултат !colspan=2| Позиција на<br>ранг-листата на ФИФА |- ! ноември 2025 ! јуни 2026 |- | Г1 || style=white-space:nowrap | {{fb|BEL}} || 1 || [[УЕФА]] || data-sort-value="*" | Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Ј|групата Ј во УЕФА квалификациите]] || 18 ноември 2025 || 15 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || Трето место ([[Светско првенство во фудбал 2018|2018]]) || data-sort-value="1.0" | 8 || |- | Г2 || style=white-space:nowrap | {{fb|EGY}} || 3 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КАФ) - група А|групата А]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КАФ квалификациите]] || 8 октомври 2025 || 4 || [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]] || data-sort-value="3.1" | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 1990|1990]], [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]]) || 34 || |- | Г3 || style=white-space:nowrap | {{fb|IRN}} || 2 || [[АФК]] || Победник во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|групата А од третата рунда на АФК квалификациите]] || 25 март 2025 || 7 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value="4.1" | Групна фаза (6 пати) || 20 || |- | Г4 || style=white-space:nowrap | {{fb|NZL}} || 4 || [[ОФК]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|третата рунда на ОФК квалификациите]] || 24 март 2025 || 3 || [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]] || data-sort-value="7.3" | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 1982|1982]], [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]]) || 86 || |} ==Табела== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Г !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BEL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|EGY}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|IRN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NZL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} ==Натпревари== ===Белгија - Египет=== <section begin=G1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Белгија - Египет|Белгија - Египет]] |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|66|авт.}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Емам Ашур|Ашур]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.775 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=G1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bel26h |pattern_b = _bel26h |pattern_ra = _bel26h |pattern_sh = _bel26h |pattern_so = _bel26hl |leftarm = ee3137 |body = ee3137 |rightarm = ee3137 |shorts = 000000 |socks = 000000 |title = Белгија<ref name="BEL-EGY line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12488/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group G – Belgium v. Egypt |publisher=[[FIFA]] |date=June 15, 2026 |access-date=June 15, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _egy26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = _egy26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Египет<ref name="BEL-EGY line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''15'''||[[Тома Меније]] |- |CB ||'''25'''||[[Натан Нгој]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] |- |LB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] || {{yel|14}} || {{suboff|56}} |- |CM ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || || {{suboff|56}} |- |CM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |RW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]] |- |AM ||'''7''' ||[[Кевин Де Бројне]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''11'''||[[Жереми Доку]] || || {{suboff|86}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || || {{suboff|66}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''23'''||[[Николас Раскин]] || || {{subon|56}} |- |DF ||'''5'''||[[Максим Де Кујпер]] || {{yel|75}} || {{subon|56}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]] || || {{subon|86}} |- |FW ||'''26'''||[[Матијас Фернандес-Пардо]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Руди Гарсија]] |} |valign="top"|[[File:BEL-EGY 2026-06-15.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мостафа Шобеир]] |- |RB ||'''3''' ||[[Мохамед Хани]] |- |CB ||'''2''' ||[[Јасер Ибрахим]] |- |CB ||'''14'''||[[Хамди Фати]] || || {{suboff|88}} |- |LB ||'''13'''||[[Ахмед Абу Ел Фотух|Ахмед Фотух]] || {{yel|34}} || {{suboff|88}} |- |CM ||'''19'''||[[Марван Атија]] || {{yel|13}} |- |CM ||'''17'''||[[Моханад Лашин]] |- |RW ||'''11'''||[[Мостафа Зико]] || || {{suboff|76}} |- |AM ||'''10'''||[[Мохамед Салах]] {{Капитен}} || || {{suboff|76}} |- |LW ||'''8''' ||[[Емам Ашур]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''22'''||[[Омар Мармуш]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''5'''||[[Рами Рабија]] || || {{subon|71}} |- |FW ||'''9'''||[[Хамза Абделкарим]] || || {{subon|76}} |- |FW ||'''25''' ||[[Зизо (фудбалер)|Зизо]] || || {{subon|76}} |- |FW ||'''20'''||[[Ибрахим Адел]] || || {{subon|88}} |- |DF ||'''15'''||[[Карим Хафез]] || || {{subon|88}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хосам Хасан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Емам Ашур]] (Египет)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 12, 2026 |access-date=June 15, 2026}}</ref> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BEL-EGY line-ups"/> <br />{{flagsport|BRA}} Данило Маниш <br />{{flagsport|BRA}} Рафаел Алвеш <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|PER}} [[Кевин Ортега (фудбалски судија)|Кевин Ортега]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===Иран - Нов Зеланд=== <section begin=G2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Иран - Нов Зеланд|Иран - Нов Зеланд]] |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|IRN}} |резултат = 2–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 |екипа2 = {{fb|NZL}} |голови1 = *[[Рамин Резаејан|Резаејан]] {{goal|32}} *[[Мохамад Мохеби|Мохеби]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|54}} [[Елајџа Џаст|Џаст]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.108 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос|Сесар Артуро]] }}<section end=G2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _irn26h |pattern_b = _irn26h |pattern_ra = _irn26h |pattern_sh = |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Иран<ref name="IRN-NZL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12485/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group G – IR Iran v. New Zealand |publisher=[[FIFA]] |date=June 15, 2026 |access-date=June 15, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nze26a |pattern_b = _nze26a |pattern_ra = _nze26a |pattern_sh = _nze26a |pattern_so = |leftarm = 000000 |body = 000000 |rightarm = 000000 |shorts = 000000 |socks = 000000 |title = Нов&nbsp;Зеланд<ref name="IRN-NZL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Алиреза Бејранванд]] |- |RB ||'''23'''||[[Рамин Резаејан]] |- |CB ||'''4''' ||[[Шоџа Халилзаде]] |- |CB ||'''19'''||[[Али Немати]] |- |LB ||'''5''' ||[[Милад Мохамади]] |- |CM ||'''14'''||[[Саман Годос]]|| || {{suboff|65}} |- |CM ||'''6''' ||[[Саид Езатолахи]] |- |CM ||'''9''' ||[[Мехди Тареми]] {{Капитен}} || || {{suboff|80}} |- |RF ||'''8''' ||[[Мохамад Мохеби]] |- |CF ||'''20'''||[[Шахријар Моганлу]]|| || {{suboff|53}} |- |LF ||'''17'''||[[Арија Јусефи]]|| || {{suboff|45}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''10'''||[[Мехди Гаједи]] || || {{subon|45}} |- |FW ||'''11'''||[[Али Алипур]] || || {{subon|53}} |- |DF ||'''3''' ||[[Ехсан Хаџсафи]] || {{yel|89}} || {{subon|65}} |- |FW ||'''18'''||[[Амирхосеин Хосеинзаде]] || || {{subon|80}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Амир Галеној]] |} |valign="top"|[[File:IRN-NZL 2026-06-15.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Макс Крокомб]] |- |RB ||'''2''' ||[[Тим Пејн (фудбалер)|Тим Пејн]]|| || {{suboff|78}} |- |CB ||'''16'''||[[Фин Сурман]] |- |CB ||'''5''' ||[[Мајкл Боксол]] |- |LB ||'''13'''||[[Либерато Какаче]]|| || {{suboff|68}} |- |RM ||'''10'''||[[Сарприт Сингх]]|| || {{suboff|90+2}} |- |CM ||'''6''' ||[[Џо Бел (фудбалер)|Џо Бел]] |- |CM ||'''8''' ||[[Марко Стамениќ]]|| || {{suboff|90+2}} |- |LM ||'''11'''||[[Елајџа Џаст]] |- |CF ||'''9''' ||[[Крис Вуд (фудбалер 1991)|Крис Вуд]] {{Капитен}} |- |CF ||'''20'''||[[Калум Маковат]]|| || {{suboff|68}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''19'''||[[Бен Олд]] || || {{subon|68}} |- |MF ||'''23'''||[[Рајан Томас (фудбалер)|Рајан Томас]] || || {{subon|68}} |- |DF ||'''24''' ||[[Калан Елиот]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''21'''||[[Џеси Рандал]] || || {{subon|90+2}} |- |DF ||'''4'''||[[Тајлер Биндон]] || || {{subon|90+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ENG}} [[Дарен Бејзли]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Рамин Резаејан]] (Иран)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="IRN-NZL line-ups"/> <br />{{flagsport|MEX}} [[Алберто Морин]] <br />{{flagsport|MEX}} [[Марко Бисгера]] <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|JPN}} [[Јусуке Араки]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} [[Ерик Миранда]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Федаји Сан]] <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] |} ===Белгија - Иран=== <section begin=G3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Белгија - Иран|Белгија - Иран]] |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=G3 /> ===Нов Зеланд - Египет=== <section begin=G4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Нов Зеланд - Египет|Нов Зеланд - Египет]] |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G4 /> ===Египет - Иран=== <section begin=G5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Египет - Иран|Египет - Иран]] |дата = 26 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|EGY}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=G5 /> ===Нов Зеланд - Белгија=== <section begin=G6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Нов Зеланд - Белгија|Нов Зеланд - Белгија]] |дата = 25 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G6 /> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Г]] qg6kcz6gk054ymup093klkztbsjtrj2 0 1396823 5577984 5571718 2026-06-16T18:42:03Z Carshalton 30527 5577984 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - група Х''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]], [[Фудбалска репрезентација на Зелен ’Рт|Зелен ’Рт]], [[Фудбалска репрезентација на Саудиска Арабија|Саудиска Арабија]] и [[Фудбалска репрезентација на Уругвај|Уругвај]]. Натпреварите се одиграле од 15 до 26 јуни 2026 година.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}</ref> Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Репрезентации== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" width=90% |- !rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}} !rowspan=2| Екипа !rowspan=2| Шешир !rowspan=2| Конфедерација !rowspan=2| Метод на<br>квалификување !rowspan=2| Датум на<br>квалификување !rowspan=2 data-sort-type="number"| Број на<br>настапи<br>на СП !rowspan=2| Последен<br>настап !rowspan=2| Најдобар<br>резултат !colspan=2| Позиција на<br>ранг-листата на ФИФА |- ! ноември 2025 ! јуни 2026 |- | Х1 || style=white-space:nowrap | {{fb|ESP}} || 1 || [[УЕФА]] || data-sort-value="*" | Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Е|групата Е во УЕФА квалификациите]] || 18 ноември 2025 || 17 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || '''Победник''' ([[Светско првенство во фудбал 2010|2010]]) || data-sort-value="1.0" | 1 || |- | Х2 || style=white-space:nowrap | {{fb|CPV}} || 4 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КАФ) - група Д|групата Д]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КАФ квалификациите]] || 13 октомври 2025 || 1 || — || data-sort-value="3.1" | — || 68 || |- | Х3 || style=white-space:nowrap | {{fb|SAU}} || 3 || [[АФК]] || Победник во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|групата Б од четвртата рунда на АФК квалификациите]] || 14 октомври 2025 || 7 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value="4.1" | Осминафинале ([[Светско првенство во фудбал 1994|1994]]) || 60 || |- | Х4 || style=white-space:nowrap | {{fb|URU}} || 2 || [[КОНМЕБОЛ]] || 4. место во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КОНМЕБОЛ квалификациите]] || 4 септември 2025 || 15 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value="7.3" | '''Победник''' ([[Светско првенство во фудбал 1930|1930]], [[Светско првенство во фудбал 1930|1950]]) || 16 || |} ==Табела== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Х !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ESP}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CPV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|SAU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|URU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} ==Натпревари== ===Шпанија - Зелен ’Рт=== <section begin=H1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Шпанија - Зелен ’Рт|Шпанија - Зелен ’Рт]] |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 0–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67,640 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=H1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = D71726 |body = D71726 |rightarm = D71726 |shorts = 000066 |socks = D71726 |title = Шпанија<ref name="ESP-CPV line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12492/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group H – Spain v. Cabo Verde |publisher=[[FIFA]] |date=June 15, 2026 |access-date=June 15, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cpv26a |pattern_b = _cpv26a |pattern_ra = _cpv26a |pattern_sh = _cpv26a |pattern_so = _cpv26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Зелен ’Рт<ref name="ESP-CPV line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''5''' ||[[Маркос Љоренте]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''20'''||[[Педри]] || {{yel|90+3}} |- |CM ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{suboff|71}} |- |RF ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || || {{suboff|81}} |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] |- |LF ||'''9''' ||[[Гави (фудбалер)|Гави]] || || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|71}} |- |FW ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] || || {{subon|71}} |- |FW ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{subon|81}} |- |FW ||'''17'''||[[Нико Вилијамс]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-CPV 2026-06-15.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Возиња]] |- |RB ||'''22'''||[[Стивен Мореира]] |- |CB ||'''4''' ||[[Роберто Лопес (фудбалер 1992)|Роберто Лопес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] |- |LB ||'''13'''||[[Сидни Лопес Кабрал]] || {{yel|16}} || {{suboff|76}} |- |DM ||'''6''' ||[[Кевин Пина (фудбалер)|Кевин Пина]] |- |CM ||'''15'''||[[Ларос Дуарте]] || || {{suboff|61}} |- |CM ||'''10'''||[[Жамиро Монтеиро]] || || {{suboff|79}} |- |RF ||'''20'''||[[Рајан Мендеш]] {{Капитен}} |- |CF ||'''19'''||[[Даилон Ливраменто]] || || {{suboff|61}} |- |LF ||'''7''' ||[[Жоване Кабрал]] || || {{suboff|61}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''21'''||[[Нуно да Кошта]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''17'''||[[Вили Семедо]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''14'''||[[Дерој Дуарте]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''8''' ||[[Жоао Пауло Фернандеш|Жоао Пауло]] || || {{subon|76}} |- |MF ||'''18'''||[[Телмо Арканжо]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Бубиста]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Возиња]] (Зелен ’Рт)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 12, 2026 |access-date=June 15, 2026}}</ref> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="ESP-CPV line-ups"/> <br />Mohammad Al-Kalaf ([[Jordan Football Association|Jordan]]) <br />Ahmad Al-Roalle ([[Jordan Football Association|Jordan]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Andrés Rojas]] ([[Colombian Football Federation|Colombia]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />Alexander Guzmán ([[Colombian Football Federation|Colombia]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />[[Joe Dickerson]] ([[United States Soccer Federation|United States]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />[[Khamis Al-Marri]] ([[Qatar Football Association|Qatar]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />[[Fu Ming]] ([[Chinese Football Association|China]]) |} ===Саудиска Арабија - Уругвај=== <section begin=H2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Саудиска Арабија - Уругвај|Саудиска Арабија - Уругвај]] |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SAU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 |екипа2 = {{fb|URU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=H2 /> ===Шпанија - Саудиска Арабија=== <section begin=H3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Шпанија - Саудиска Арабија|Шпанија - Саудиска Арабија]] |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=H3 /> ===Уругвај - Зелен ’Рт=== <section begin=H4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Уругвај - Зелен ’Рт|Уругвај - Зелен ’Рт]] |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=H4 /> ===Зелен ’Рт - Саудиска Арабија=== <section begin=H5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Зелен ’Рт - Саудиска Арабија|Зелен ’Рт - Саудиска Арабија]] |дата = 26 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CPV}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=H5 /> ===Уругвај - Шпанија=== <section begin=H6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Уругвај - Шпанија|Уругвај - Шпанија]] |дата = 26 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=H6 /> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Х]] fpjd47tyh89v8dzhq37yfirq3j7snka 5577986 5577984 2026-06-16T18:43:23Z Carshalton 30527 /* Шпанија - Зелен ’Рт */ 5577986 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - група Х''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]], [[Фудбалска репрезентација на Зелен ’Рт|Зелен ’Рт]], [[Фудбалска репрезентација на Саудиска Арабија|Саудиска Арабија]] и [[Фудбалска репрезентација на Уругвај|Уругвај]]. Натпреварите се одиграле од 15 до 26 јуни 2026 година.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}</ref> Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Репрезентации== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" width=90% |- !rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}} !rowspan=2| Екипа !rowspan=2| Шешир !rowspan=2| Конфедерација !rowspan=2| Метод на<br>квалификување !rowspan=2| Датум на<br>квалификување !rowspan=2 data-sort-type="number"| Број на<br>настапи<br>на СП !rowspan=2| Последен<br>настап !rowspan=2| Најдобар<br>резултат !colspan=2| Позиција на<br>ранг-листата на ФИФА |- ! ноември 2025 ! јуни 2026 |- | Х1 || style=white-space:nowrap | {{fb|ESP}} || 1 || [[УЕФА]] || data-sort-value="*" | Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Е|групата Е во УЕФА квалификациите]] || 18 ноември 2025 || 17 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || '''Победник''' ([[Светско првенство во фудбал 2010|2010]]) || data-sort-value="1.0" | 1 || |- | Х2 || style=white-space:nowrap | {{fb|CPV}} || 4 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КАФ) - група Д|групата Д]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КАФ квалификациите]] || 13 октомври 2025 || 1 || — || data-sort-value="3.1" | — || 68 || |- | Х3 || style=white-space:nowrap | {{fb|SAU}} || 3 || [[АФК]] || Победник во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|групата Б од четвртата рунда на АФК квалификациите]] || 14 октомври 2025 || 7 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value="4.1" | Осминафинале ([[Светско првенство во фудбал 1994|1994]]) || 60 || |- | Х4 || style=white-space:nowrap | {{fb|URU}} || 2 || [[КОНМЕБОЛ]] || 4. место во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КОНМЕБОЛ квалификациите]] || 4 септември 2025 || 15 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value="7.3" | '''Победник''' ([[Светско првенство во фудбал 1930|1930]], [[Светско првенство во фудбал 1930|1950]]) || 16 || |} ==Табела== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Х !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ESP}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CPV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|SAU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|URU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} ==Натпревари== ===Шпанија - Зелен ’Рт=== <section begin=H1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Шпанија - Зелен ’Рт|Шпанија - Зелен ’Рт]] |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 0–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67,640 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=H1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = D71726 |body = D71726 |rightarm = D71726 |shorts = 000066 |socks = D71726 |title = Шпанија<ref name="ESP-CPV line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12492/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group H – Spain v. Cabo Verde |publisher=[[FIFA]] |date=June 15, 2026 |access-date=June 15, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cpv26a |pattern_b = _cpv26a |pattern_ra = _cpv26a |pattern_sh = _cpv26a |pattern_so = _cpv26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Зелен ’Рт<ref name="ESP-CPV line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''5''' ||[[Маркос Љоренте]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''20'''||[[Педри]] || {{yel|90+3}} |- |CM ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{suboff|71}} |- |RF ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || || {{suboff|81}} |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] |- |LF ||'''9''' ||[[Гави (фудбалер)|Гави]] || || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|71}} |- |FW ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] || || {{subon|71}} |- |FW ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{subon|81}} |- |FW ||'''17'''||[[Нико Вилијамс]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-CPV 2026-06-15.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Возиња]] |- |RB ||'''22'''||[[Стивен Мореира]] |- |CB ||'''4''' ||[[Роберто Лопеш (фудбалер 1992)|Роберто Лопеш]] |- |CB ||'''3''' ||[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] |- |LB ||'''13'''||[[Сидни Лопеш Кабрал]] || {{yel|16}} || {{suboff|76}} |- |DM ||'''6''' ||[[Кевин Пина (фудбалер)|Кевин Пина]] |- |CM ||'''15'''||[[Ларос Дуарте]] || || {{suboff|61}} |- |CM ||'''10'''||[[Жамиро Монтеиро]] || || {{suboff|79}} |- |RF ||'''20'''||[[Рајан Мендеш]] {{Капитен}} |- |CF ||'''19'''||[[Даилон Ливраменто]] || || {{suboff|61}} |- |LF ||'''7''' ||[[Жоване Кабрал]] || || {{suboff|61}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''21'''||[[Нуно да Кошта]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''17'''||[[Вили Семедо]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''14'''||[[Дерој Дуарте]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''8''' ||[[Жоао Пауло Фернандеш|Жоао Пауло]] || || {{subon|76}} |- |MF ||'''18'''||[[Телмо Арканжо]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Бубиста]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Возиња]] (Зелен ’Рт)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 12, 2026 |access-date=June 15, 2026}}</ref> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="ESP-CPV line-ups"/> <br />Mohammad Al-Kalaf ([[Jordan Football Association|Jordan]]) <br />Ahmad Al-Roalle ([[Jordan Football Association|Jordan]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Andrés Rojas]] ([[Colombian Football Federation|Colombia]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />Alexander Guzmán ([[Colombian Football Federation|Colombia]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />[[Joe Dickerson]] ([[United States Soccer Federation|United States]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />[[Khamis Al-Marri]] ([[Qatar Football Association|Qatar]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />[[Fu Ming]] ([[Chinese Football Association|China]]) |} ===Саудиска Арабија - Уругвај=== <section begin=H2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Саудиска Арабија - Уругвај|Саудиска Арабија - Уругвај]] |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SAU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 |екипа2 = {{fb|URU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=H2 /> ===Шпанија - Саудиска Арабија=== <section begin=H3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Шпанија - Саудиска Арабија|Шпанија - Саудиска Арабија]] |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=H3 /> ===Уругвај - Зелен ’Рт=== <section begin=H4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Уругвај - Зелен ’Рт|Уругвај - Зелен ’Рт]] |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=H4 /> ===Зелен ’Рт - Саудиска Арабија=== <section begin=H5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Зелен ’Рт - Саудиска Арабија|Зелен ’Рт - Саудиска Арабија]] |дата = 26 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CPV}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=H5 /> ===Уругвај - Шпанија=== <section begin=H6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Уругвај - Шпанија|Уругвај - Шпанија]] |дата = 26 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=H6 /> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Х]] ko03no7vi8lj6tyrojx60ib8kz2p60c 5577988 5577986 2026-06-16T19:06:02Z Carshalton 30527 5577988 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - група Х''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]], [[Фудбалска репрезентација на Зелен ’Рт|Зелен ’Рт]], [[Фудбалска репрезентација на Саудиска Арабија|Саудиска Арабија]] и [[Фудбалска репрезентација на Уругвај|Уругвај]]. Натпреварите се одиграле од 15 до 26 јуни 2026 година.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}</ref> Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Репрезентации== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" width=90% |- !rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}} !rowspan=2| Екипа !rowspan=2| Шешир !rowspan=2| Конфедерација !rowspan=2| Метод на<br>квалификување !rowspan=2| Датум на<br>квалификување !rowspan=2 data-sort-type="number"| Број на<br>настапи<br>на СП !rowspan=2| Последен<br>настап !rowspan=2| Најдобар<br>резултат !colspan=2| Позиција на<br>ранг-листата на ФИФА |- ! ноември 2025 ! јуни 2026 |- | Х1 || style=white-space:nowrap | {{fb|ESP}} || 1 || [[УЕФА]] || data-sort-value="*" | Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Е|групата Е во УЕФА квалификациите]] || 18 ноември 2025 || 17 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || '''Победник''' ([[Светско првенство во фудбал 2010|2010]]) || data-sort-value="1.0" | 1 || |- | Х2 || style=white-space:nowrap | {{fb|CPV}} || 4 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КАФ) - група Д|групата Д]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КАФ квалификациите]] || 13 октомври 2025 || 1 || — || data-sort-value="3.1" | — || 68 || |- | Х3 || style=white-space:nowrap | {{fb|SAU}} || 3 || [[АФК]] || Победник во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|групата Б од четвртата рунда на АФК квалификациите]] || 14 октомври 2025 || 7 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value="4.1" | Осминафинале ([[Светско првенство во фудбал 1994|1994]]) || 60 || |- | Х4 || style=white-space:nowrap | {{fb|URU}} || 2 || [[КОНМЕБОЛ]] || 4. место во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КОНМЕБОЛ квалификациите]] || 4 септември 2025 || 15 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value="7.3" | '''Победник''' ([[Светско првенство во фудбал 1930|1930]], [[Светско првенство во фудбал 1930|1950]]) || 16 || |} ==Табела== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Х !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ESP}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CPV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|SAU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|URU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} ==Натпревари== ===Шпанија - Зелен ’Рт=== <section begin=H1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Шпанија - Зелен ’Рт|Шпанија - Зелен ’Рт]] |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 0–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67,640 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=H1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = D71726 |body = D71726 |rightarm = D71726 |shorts = 000066 |socks = D71726 |title = Шпанија<ref name="ESP-CPV line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12492/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group H – Spain v. Cabo Verde |publisher=[[FIFA]] |date=June 15, 2026 |access-date=June 15, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cpv26a |pattern_b = _cpv26a |pattern_ra = _cpv26a |pattern_sh = _cpv26a |pattern_so = _cpv26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Зелен ’Рт<ref name="ESP-CPV line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''5''' ||[[Маркос Љоренте]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''20'''||[[Педри]] || {{yel|90+3}} |- |CM ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{suboff|71}} |- |RF ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || || {{suboff|81}} |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] |- |LF ||'''9''' ||[[Гави (фудбалер)|Гави]] || || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|71}} |- |FW ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] || || {{subon|71}} |- |FW ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{subon|81}} |- |FW ||'''17'''||[[Нико Вилијамс]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-CPV 2026-06-15.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Возиња]] |- |RB ||'''22'''||[[Стивен Мореира]] |- |CB ||'''4''' ||[[Роберто Лопеш (фудбалер 1992)|Роберто Лопеш]] |- |CB ||'''3''' ||[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] |- |LB ||'''13'''||[[Сидни Лопеш Кабрал]] || {{yel|16}} || {{suboff|76}} |- |DM ||'''6''' ||[[Кевин Пина (фудбалер)|Кевин Пина]] |- |CM ||'''15'''||[[Ларос Дуарте]] || || {{suboff|61}} |- |CM ||'''10'''||[[Жамиро Монтеиро]] || || {{suboff|79}} |- |RF ||'''20'''||[[Рајан Мендеш]] {{Капитен}} |- |CF ||'''19'''||[[Даилон Ливраменто]] || || {{suboff|61}} |- |LF ||'''7''' ||[[Жоване Кабрал]] || || {{suboff|61}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''21'''||[[Нуно да Кошта]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''17'''||[[Вили Семедо]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''14'''||[[Дерој Дуарте]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''8''' ||[[Жоао Пауло Фернандеш|Жоао Пауло]] || || {{subon|76}} |- |MF ||'''18'''||[[Телмо Арканжо]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Бубиста]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Возиња]] (Зелен ’Рт)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 12, 2026 |access-date=June 15, 2026}}</ref> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="ESP-CPV line-ups"/> <br />Mohammad Al-Kalaf ([[Jordan Football Association|Jordan]]) <br />Ahmad Al-Roalle ([[Jordan Football Association|Jordan]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Andrés Rojas]] ([[Colombian Football Federation|Colombia]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />Alexander Guzmán ([[Colombian Football Federation|Colombia]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />[[Joe Dickerson]] ([[United States Soccer Federation|United States]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />[[Khamis Al-Marri]] ([[Qatar Football Association|Qatar]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />[[Fu Ming]] ([[Chinese Football Association|China]]) |} ===Саудиска Арабија - Уругвај=== <section begin=H2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Саудиска Арабија - Уругвај|Саудиска Арабија - Уругвај]] |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SAU}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 |екипа2 = {{fb|URU}} |голови1 = *[[Абдулелах Ал-Амри|Ал-Амри]] {{goal|41}} |голови2 = *{{goal|80}} [[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 62.764 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=H2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ksa26h |pattern_b = _ksa26hA |pattern_ra = _ksa26h |pattern_sh = _ksa26h |pattern_so = _ksa26hl |leftarm = 43b88b |body = 43b88b |rightarm = 43b88b |shorts = 43b88b |socks = 004B49 |title = {{nowrap|Саудиска&nbsp;Арабија}}<ref name="KSA-URU line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12495/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group H – Saudi Arabia v. Uruguay |publisher=[[FIFA]] |date=June 15, 2026 |access-date=June 15, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _uru26h |pattern_b = _uru26h |pattern_ra = _uru26h |pattern_sh = _uru26h |pattern_so = _uru26h3l |leftarm = 80BBFF |body = 80BBFF |rightarm = 80BBFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Уругвај<ref name="KSA-URU line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''21'''||[[Мохамед Ал-Оваис]] |- |RB ||'''12'''||[[Сауд Абдулхамид]] || || {{suboff|90+3}} |- |CB ||'''5''' ||[[Хасан Ал-Тамбакти]] |- |CB ||'''4''' ||[[Абдулелах Ал-Амри]] || {{yel|44}} |- |LB ||'''24'''||[[Мотеб Ал-Харби]] || || {{suboff|90+3}} |- |RM ||'''26'''||[[Мохамед Абу Ал-Шамат]] || || {{suboff|81}} |- |CM ||'''23'''||[[Мохамед Кано]] |- |CM ||'''15'''||[[Абдулах Ал-Хаибари]] |- |LM ||'''10'''||[[Салем Ал-Давсари]] {{Капитен}} |- |CF ||'''9''' ||[[Фирас Ал-Бураикан]] || || {{suboff|90+3}} |- |CF ||'''7''' ||[[Мусаб Ал-Џувајир]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''6''' ||[[Насер Ал-Давсари]] || || {{subon|63}} |- |DF ||'''13''' ||[[Наваф Бушал]] || || {{subon|81}} |- |DF ||'''3''' ||[[Али Лаџами]] || || {{subon|90+3}} |- |MF ||'''18''' ||[[Ала Ал-Хеџи]] || || {{subon|90+3}} |- |FW ||'''19''' ||[[Абдулах Ал-Хамдан]] || || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GRE}} [[Георгиос Донис]] |} |valign="top"|[[File:KSA-URU 2026-06-15.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Фернандо Муслера]] |- |RB ||'''13'''||[[Гиљермо Варела]] |- |CB ||'''3''' ||[[Себастијан Касерес]] |- |CB ||'''16'''||[[Матијас Оливера]] |- |LB ||'''17'''||[[Матијас Виња]] || || {{suboff|45}} |- |RM ||'''8''' ||[[Федерико Валверде]] {{Капитен}} |- |CM ||'''5''' ||[[Мануел Угарте (фудбалер)|Мануел Угарте]] || || {{suboff|72}} |- |CM ||'''6''' ||[[Родриго Бентанкур]] |- |LM ||'''20'''||[[Максимилијано Араухо]] || || {{suboff|81}} |- |CF ||'''21'''||[[Федерико Вињас]] || || {{suboff|90}} |- |CF ||'''9''' ||[[Дарвин Нуњес]] || || {{suboff|45}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF || '''14''' ||[[Агустин Канобио]] || || {{subon|45}} |- |MF || '''25''' ||[[Хуан Мануел Сарабија]] || || {{subon|45}} |- |MF || '''7''' ||[[Николас де ла Крус]] || || {{subon|72}} |- |MF || '''18'''||[[Брајан Родригес]] || || {{subon|81}} |- |FW || '''19'''||[[Родриго Агире]] || || {{subon|90}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Марсело Биелса]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Man of the Match:''' <br />[[Federico Valverde]] (Uruguay)<ref name="MOTM" /> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="KSA-URU line-ups"/> <br />Daniele Bindoni ([[Italian Football Federation|Italy]]) <br />Alberto Tegoni ([[Italian Football Federation|Italy]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Drew Fischer]] ([[Canadian Soccer Association|Canada]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />Micheal Barwegen ([[Canadian Soccer Association|Canada]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />[[Marco Di Bello]] ([[Italian Football Federation|Italy]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />[[Ivan Bebek]] ([[Croatian Football Federation|Croatia]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />[[Jérôme Brisard]] ([[French Football Federation|France]]) |} ===Шпанија - Саудиска Арабија=== <section begin=H3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Шпанија - Саудиска Арабија|Шпанија - Саудиска Арабија]] |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=H3 /> ===Уругвај - Зелен ’Рт=== <section begin=H4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Уругвај - Зелен ’Рт|Уругвај - Зелен ’Рт]] |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=H4 /> ===Зелен ’Рт - Саудиска Арабија=== <section begin=H5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Зелен ’Рт - Саудиска Арабија|Зелен ’Рт - Саудиска Арабија]] |дата = 26 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CPV}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=H5 /> ===Уругвај - Шпанија=== <section begin=H6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Уругвај - Шпанија|Уругвај - Шпанија]] |дата = 26 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=H6 /> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Х]] g6ra0da11nfx1j4wfn7fmbeoevo833l 0 1397237 5577997 5573629 2026-06-16T20:18:15Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5577997 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Hen & Chicks (succulent plant).jpg |image_caption = ''Jovibarba globifera'' subsp. ''globifera'' |taxon = Jovibarba |authority = [[Opiz]] |subdivision_ranks = Species |subdivision = See text. }} '''''Jovibarba''''' (буквален превод: „брадата на [[Јупитер (бог)|Јупитер]]“) е мал [[Род (биологија)|род]] од три [[Вид (биологија)|вида]] [[Сочник|сукулентни]] [[Скриеносеменици|цветни растенија]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци|Crassulaceae]], [[Ендемизам|ендемски]] во планинските региони во југоисточниот квадрант на Европа. Родот понекогаш се класифицира како [[Подрод (биологија)|подрод]] на ''[[Чуваркуќа (род)|Sempervivum]]'', со кој е тесно поврзан. ''Jovibarba'' има бледо-зеленикаво-жолти или жолти цветови со околу шест ливчиња, додека [[Чуваркуќа (род)|''Sempervivum'']] има генерално розови цветови со околу двојно повеќе ливчиња, кои се отвораат пошироко. Повеќето од овие растенија се размножуваат преку поместувања покрај производство на семе преку полово размножување. ''[[Jovibarba heuffelii]]''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.youngs-garden.com/sempervivum-hens-chicks/planting-hens-and-chicks/|title=Planting and Growing Hens and Chicks|date=|publisher=youngs-garden.com|accessdate=2011-10-25}}{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> не произведува поместувања. Наместо тоа, потомството на ова растение се произведува во рамките на мајчиното растение. За да се размножи, мора да се расцепи со нож. == Видови == Само три вида се прифатени како посебни од страна на ''Flora Europaea'': *''[[Jovibarba globifera]]'' (syn. ''J. sobolifera''; ''Sempervivum globiferum'') *''[[Jovibarba heuffelii]]'' (syn. ''J. velenovskyi''; ''Sempervivum heuffelii'') *''[[Jovibarba hirta]]'' (syn. ''Sempervivum hirtum'') == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Jovibarba}} * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Jovibarba&SPECIES_XREF=&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Резултати од пребарувањето ''за Flora Europaea''] * [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=JOHE Страница на USDA Jovibarba] * [http://www.drought-smart-plants.com/jovibarba.html Планини за суша] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Дебелци]] [[Категорија:Флора на Македонија]] ghnhowo3ykoko4dfyx97njmz3cfhupj 0 1397595 5577937 5577034 2026-06-16T15:06:55Z P.Nedelkovski 47736 наводи 5577937 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Solenoid-1.png|thumb|250px|Соленоид со еднослојно намотување.]] [[Податотека:VFPt Solenoid correct2.svg|thumb|250px|Образование на [[Магнетен тек|магнетен тек]] во соленоид. Во центарот по должината на оската на соленоидот магнетното поле е практично еднородно.]] [[Податотека:Solenoid fields.jpg|thumb|250px|Шема на магнетни и [[Максвелови равенки|виови електрични поли]] во соленоид при протекување [[Наизменична струја|наизменична струја]] низ намотката.]] '''Соленоид'''<ref>{{ДРМЈ|соленоид}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|соленоид}}</ref> (од {{Langx|el|σωλήνας}} = „цевка“ + εἶδος = „сличен, налик“) — вид калем (индуктор). Конструктивно, долгите соленоиди имаат еднослојно (види слика) или повеќеслојно намотување. Исто така, соленоиди често се нарекуваат и [[Електричен погон|електромеханички]] извршни механизми, обично со подвижно феромагнетно јадро. Во таква примена, соленоидот речиси секогаш е опремен со надворешно феромагнетно магнетно коло, обично наречено јарем. Доколку должината на соленоидот значително го надминува пречникот на намотувањето, а бројот на навивки по единица должина е еднаков по целата должина на соленоидот, тогаш во внатрешноста на соленоидот при пуштање [[Електрична струја|електрична струја]] се создава магнетно поле, кое е блиску до еднородно. ''Бесконечно долг соленоид'' — е соленоид чија должина тежи кон бесконечност при конечен пречник на намотувањето. Внатре во бесконечен соленоид со еднородно намотување, при пуштање електрична струја, магнетното поле ќе биде строго еднородно. == Соленоид при пуштање еднонасочна струја во намотката == Ако должината на соленоидот е многу поголема од неговиот пречник и не се користи магнетен материјал, тогаш при протекување на струја низ намотката внатре во калемот се создава [[магнетно поле]], насочено паралелно со неговата оска, кое е еднородно и за еднонасочна струја по големина е еднакво на:<ref name="savelev" /> : <math>B = \mu_0 n I</math> ([[Меѓународен систем на единици|СИ]]) <math>\qquad (1),</math> : <math>B = \frac{4\pi}{c} n I</math> ([[СГС]]) <math>\qquad (2),</math> : каде <math>\mu_0 </math> — [[Магнетна константа|магнетна пермеабилност на вакуум]], : <math>n=N/l</math> — број на навивки по единица должина на соленоидот, : <math>N</math> — број на навивки, : <math>l</math> — должина на соленоидот, : <math>I</math> — струја во намотката. Бидејќи двете половини од бесконечен соленоид во точката на нивното спојување внесуваат еднаков придонес во вкупното магнетно поле, магнетната индукција на полубесконечен соленоид на неговиот крај ќе биде двојно помала отколку во волуменот. Истото може да се каже за јачината на полето на краевите на конечен, но доволно долг соленоид:<ref name="savelev" /> : <math>B_\mathrm{KP} = \frac {1}{2} \mu_0 n I</math> ([[СИ]]) <math>\qquad (3).</math> При протекување на струја во соленоидот се складира енергија еднаква на работата што е потребно да се изврши за воспоставување на тековната струја <math>I</math>. Големината на оваа енергија е: : <math> E_\text{зач} = {{\Psi I} \over 2} = {{L I^2} \over 2} \qquad (4),</math> : каде <math>\Psi = N \Phi</math> — потокоспојување, : <math>\Phi</math> — магнетен тек во соленоидот, : <math>L</math> — [[индуктивност]] на соленоидот. При промена на струјата во соленоидот се јавува ЕМС на [[Самоиндукција|самоиндукција]], чија вредност е: : <math> \varepsilon = -L{dI \over dt} \qquad (5)</math>. == Индуктивност на соленоидот == [[Индуктивност]]та на соленоидот се изразува на следниов начин: : <math>L = \mu_0 n^2 V\! = \frac{\mu_0}{4\pi}\frac{z^2}{l}</math> ([[СИ]]) <math>\qquad (6),</math> : <math>L = 4\pi n^2 V\! = \frac{z^2}{l}</math> ([[СГС]]) <math>\qquad (7),</math> : каде <math>\mu_0 </math> — [[Магнетна константа|магнетна пермеабилност на вакуум]], : <math>n=N/l</math> — број на навивки по единица должина, : <math>N</math> — број на навивки, : <math>V=Sl</math> — волумен на соленоидот, : <math>z=\pi dN</math> — должина на проводникот намотан на соленоидот, : <math>S=\pi d^2/4</math> — плоштина на напречниот пресек на соленоидот, : <math>l</math> — должина на соленоидот, : <math>d</math> — дијаметар на навивката. Без користење на јадро од магнетен материјал, [[Магнетна индукција|магнетната индукција]] <math>B</math> во границите на соленоидот е фактички константна и еднаква на : <math>B = \mu_0 \frac{N}{l} I = \mu_0 n I \qquad (8),</math> : каде <math>I</math> — јачина на струјата. Пренебрегнувајќи го отстапувањето на магнетното поле од еднородното на краевите на соленоидот, добиваме дека потокоспојувањето <math>\Psi</math> низ калемот е еднакво на магнетната индукција <math>B</math> помножена со плоштината на напречниот пресек <math>S</math> и бројот на навивки <math>N</math>: : <math>\displaystyle \Psi = BSN = \mu_0N^2IS/l = \mu_0n^2VI = LI \qquad (9).</math> Оттука следува формулата за индуктивност на соленоидот еквивалентна на претходните две формули: : <math>\displaystyle L = \mu_0N^2S/l = \mu_0 n^2 V \qquad (10),</math> == Соленоид при напојување со наизменична струја == При напојување со наизменична струја, соленоидот создава магнетно поле што се менува со текот на времето. Ако соленоидот се користи како извршен [[електромагнет]], тогаш при наизменична струја големината на силата на привлекување на котвата од [[Феромагнети|феромагнетен]] материјал се менува. Во случај на примена на котва од магнетно мек материјал, насоката на силата на привлекување не се менува. Во случај на примена на котва од постојан магнет, насоката на силата се менува. При наизменична струја, соленоидот има [[Електрична импеданса|комплексна отпорност]], чија активна компонента е определена од активната отпорност на намотката и загубите, а реактивната компонента е определена од индуктивноста на намотката. == Наводи == <references> <ref name="savelev">Савельев И. В., Курс общей физики: Учебное пособие. В 3-х т. Том 2. Электричество и магнетизм. — М.: Наука, 1988.</ref> </references> == Надворешни врски == {{commonscat|Solenoids}} * [https://web.archive.org/web/20080620003751/http://www.magnet.fsu.edu/education/tutorials/java/solenoidfield/ Interactive Java Tutorial: Magnetic Field of a Solenoid], National High Magnetic Field Laboratory * [http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/magnetic/solenoid.html Discussion of Solenoids at Hyperphysics] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Магнетизам]] [[Категорија:Физика на забрзувачите]] o8y7eosgcc5d436fp88qodtaeehrx31 5577938 5577937 2026-06-16T15:07:18Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5577938 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Solenoid-1.png|thumb|250px|Соленоид со еднослојно намотување.]] [[Податотека:VFPt Solenoid correct2.svg|thumb|250px|Образование на [[Магнетен тек|магнетен тек]] во соленоид. Во центарот по должината на оската на соленоидот магнетното поле е практично еднородно.]] [[Податотека:Solenoid fields.jpg|thumb|250px|Шема на магнетни и [[Максвелови равенки|виови електрични поли]] во соленоид при протекување [[Наизменична струја|наизменична струја]] низ намотката.]] '''Соленоид'''<ref>{{ДРМЈ|соленоид}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|соленоид}}</ref> (од {{Langx|el|σωλήνας}} = „цевка“ + εἶδος = „сличен, налик“) — вид калем (индуктор). Конструктивно, долгите соленоиди имаат еднослојно (види слика) или повеќеслојно намотување. Исто така, соленоиди често се нарекуваат и [[Електричен погон|електромеханички]] извршни механизми, обично со подвижно феромагнетно јадро. Во таква примена, соленоидот речиси секогаш е опремен со надворешно феромагнетно магнетно коло, обично наречено јарем. Доколку должината на соленоидот значително го надминува пречникот на намотувањето, а бројот на навивки по единица должина е еднаков по целата должина на соленоидот, тогаш во внатрешноста на соленоидот при пуштање [[Електрична струја|електрична струја]] се создава магнетно поле, кое е блиску до еднородно. ''Бесконечно долг соленоид'' — е соленоид чија должина тежи кон бесконечност при конечен пречник на намотувањето. Внатре во бесконечен соленоид со еднородно намотување, при пуштање електрична струја, магнетното поле ќе биде строго еднородно. == Соленоид при пуштање еднонасочна струја во намотката == Ако должината на соленоидот е многу поголема од неговиот пречник и не се користи магнетен материјал, тогаш при протекување на струја низ намотката внатре во калемот се создава [[магнетно поле]], насочено паралелно со неговата оска, кое е еднородно и за еднонасочна струја по големина е еднакво на:<ref name="savelev" /> : <math>B = \mu_0 n I</math> ([[Меѓународен систем на единици|СИ]]) <math>\qquad (1),</math> : <math>B = \frac{4\pi}{c} n I</math> ([[СГС]]) <math>\qquad (2),</math> : каде <math>\mu_0 </math> — [[Магнетна константа|магнетна пермеабилност на вакуум]], : <math>n=N/l</math> — број на навивки по единица должина на соленоидот, : <math>N</math> — број на навивки, : <math>l</math> — должина на соленоидот, : <math>I</math> — струја во намотката. Бидејќи двете половини од бесконечен соленоид во точката на нивното спојување внесуваат еднаков придонес во вкупното магнетно поле, магнетната индукција на полубесконечен соленоид на неговиот крај ќе биде двојно помала отколку во волуменот. Истото може да се каже за јачината на полето на краевите на конечен, но доволно долг соленоид:<ref name="savelev" /> : <math>B_\mathrm{KP} = \frac {1}{2} \mu_0 n I</math> ([[СИ]]) <math>\qquad (3).</math> При протекување на струја во соленоидот се складира енергија еднаква на работата што е потребно да се изврши за воспоставување на тековната струја <math>I</math>. Големината на оваа енергија е: : <math> E_\text{зач} = {{\Psi I} \over 2} = {{L I^2} \over 2} \qquad (4),</math> : каде <math>\Psi = N \Phi</math> — потокоспојување, : <math>\Phi</math> — магнетен тек во соленоидот, : <math>L</math> — [[индуктивност]] на соленоидот. При промена на струјата во соленоидот се јавува ЕМС на [[Самоиндукција|самоиндукција]], чија вредност е: : <math> \varepsilon = -L{dI \over dt} \qquad (5)</math>. == Индуктивност на соленоидот == [[Индуктивност]]та на соленоидот се изразува на следниов начин: : <math>L = \mu_0 n^2 V\! = \frac{\mu_0}{4\pi}\frac{z^2}{l}</math> ([[СИ]]) <math>\qquad (6),</math> : <math>L = 4\pi n^2 V\! = \frac{z^2}{l}</math> ([[СГС]]) <math>\qquad (7),</math> : каде <math>\mu_0 </math> — [[Магнетна константа|магнетна пермеабилност на вакуум]], : <math>n=N/l</math> — број на навивки по единица должина, : <math>N</math> — број на навивки, : <math>V=Sl</math> — волумен на соленоидот, : <math>z=\pi dN</math> — должина на проводникот намотан на соленоидот, : <math>S=\pi d^2/4</math> — плоштина на напречниот пресек на соленоидот, : <math>l</math> — должина на соленоидот, : <math>d</math> — дијаметар на навивката. Без користење на јадро од магнетен материјал, [[Магнетна индукција|магнетната индукција]] <math>B</math> во границите на соленоидот е фактички константна и еднаква на : <math>B = \mu_0 \frac{N}{l} I = \mu_0 n I \qquad (8),</math> : каде <math>I</math> — јачина на струјата. Пренебрегнувајќи го отстапувањето на магнетното поле од еднородното на краевите на соленоидот, добиваме дека потокоспојувањето <math>\Psi</math> низ калемот е еднакво на магнетната индукција <math>B</math> помножена со плоштината на напречниот пресек <math>S</math> и бројот на навивки <math>N</math>: : <math>\displaystyle \Psi = BSN = \mu_0N^2IS/l = \mu_0n^2VI = LI \qquad (9).</math> Оттука следува формулата за индуктивност на соленоидот еквивалентна на претходните две формули: : <math>\displaystyle L = \mu_0N^2S/l = \mu_0 n^2 V \qquad (10),</math> == Соленоид при напојување со наизменична струја == При напојување со наизменична струја, соленоидот создава магнетно поле што се менува со текот на времето. Ако соленоидот се користи како извршен [[електромагнет]], тогаш при наизменична струја големината на силата на привлекување на котвата од [[Феромагнети|феромагнетен]] материјал се менува. Во случај на примена на котва од магнетно мек материјал, насоката на силата на привлекување не се менува. Во случај на примена на котва од постојан магнет, насоката на силата се менува. При наизменична струја, соленоидот има [[Електрична импеданса|комплексна отпорност]], чија активна компонента е определена од активната отпорност на намотката и загубите, а реактивната компонента е определена од индуктивноста на намотката. == Наводи == <references> <ref name="savelev">Савельев И. В., Курс общей физики: Учебное пособие. В 3-х т. Том 2. Электричество и магнетизм. — М.: Наука, 1988.</ref> </references> == Надворешни врски == {{commonscat|Solenoids}} * [https://web.archive.org/web/20080620003751/http://www.magnet.fsu.edu/education/tutorials/java/solenoidfield/ Interactive Java Tutorial: Magnetic Field of a Solenoid], National High Magnetic Field Laboratory * [http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/magnetic/solenoid.html Discussion of Solenoids at Hyperphysics] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Магнетизам]] [[Категорија:Физика на забрзувачите]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] f7ewcbww1ayyhxp878irfmfyznspcj3 5577939 5577938 2026-06-16T15:07:33Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Грцизми]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5577939 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Solenoid-1.png|thumb|250px|Соленоид со еднослојно намотување.]] [[Податотека:VFPt Solenoid correct2.svg|thumb|250px|Образование на [[Магнетен тек|магнетен тек]] во соленоид. Во центарот по должината на оската на соленоидот магнетното поле е практично еднородно.]] [[Податотека:Solenoid fields.jpg|thumb|250px|Шема на магнетни и [[Максвелови равенки|виови електрични поли]] во соленоид при протекување [[Наизменична струја|наизменична струја]] низ намотката.]] '''Соленоид'''<ref>{{ДРМЈ|соленоид}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|соленоид}}</ref> (од {{Langx|el|σωλήνας}} = „цевка“ + εἶδος = „сличен, налик“) — вид калем (индуктор). Конструктивно, долгите соленоиди имаат еднослојно (види слика) или повеќеслојно намотување. Исто така, соленоиди често се нарекуваат и [[Електричен погон|електромеханички]] извршни механизми, обично со подвижно феромагнетно јадро. Во таква примена, соленоидот речиси секогаш е опремен со надворешно феромагнетно магнетно коло, обично наречено јарем. Доколку должината на соленоидот значително го надминува пречникот на намотувањето, а бројот на навивки по единица должина е еднаков по целата должина на соленоидот, тогаш во внатрешноста на соленоидот при пуштање [[Електрична струја|електрична струја]] се создава магнетно поле, кое е блиску до еднородно. ''Бесконечно долг соленоид'' — е соленоид чија должина тежи кон бесконечност при конечен пречник на намотувањето. Внатре во бесконечен соленоид со еднородно намотување, при пуштање електрична струја, магнетното поле ќе биде строго еднородно. == Соленоид при пуштање еднонасочна струја во намотката == Ако должината на соленоидот е многу поголема од неговиот пречник и не се користи магнетен материјал, тогаш при протекување на струја низ намотката внатре во калемот се создава [[магнетно поле]], насочено паралелно со неговата оска, кое е еднородно и за еднонасочна струја по големина е еднакво на:<ref name="savelev" /> : <math>B = \mu_0 n I</math> ([[Меѓународен систем на единици|СИ]]) <math>\qquad (1),</math> : <math>B = \frac{4\pi}{c} n I</math> ([[СГС]]) <math>\qquad (2),</math> : каде <math>\mu_0 </math> — [[Магнетна константа|магнетна пермеабилност на вакуум]], : <math>n=N/l</math> — број на навивки по единица должина на соленоидот, : <math>N</math> — број на навивки, : <math>l</math> — должина на соленоидот, : <math>I</math> — струја во намотката. Бидејќи двете половини од бесконечен соленоид во точката на нивното спојување внесуваат еднаков придонес во вкупното магнетно поле, магнетната индукција на полубесконечен соленоид на неговиот крај ќе биде двојно помала отколку во волуменот. Истото може да се каже за јачината на полето на краевите на конечен, но доволно долг соленоид:<ref name="savelev" /> : <math>B_\mathrm{KP} = \frac {1}{2} \mu_0 n I</math> ([[СИ]]) <math>\qquad (3).</math> При протекување на струја во соленоидот се складира енергија еднаква на работата што е потребно да се изврши за воспоставување на тековната струја <math>I</math>. Големината на оваа енергија е: : <math> E_\text{зач} = {{\Psi I} \over 2} = {{L I^2} \over 2} \qquad (4),</math> : каде <math>\Psi = N \Phi</math> — потокоспојување, : <math>\Phi</math> — магнетен тек во соленоидот, : <math>L</math> — [[индуктивност]] на соленоидот. При промена на струјата во соленоидот се јавува ЕМС на [[Самоиндукција|самоиндукција]], чија вредност е: : <math> \varepsilon = -L{dI \over dt} \qquad (5)</math>. == Индуктивност на соленоидот == [[Индуктивност]]та на соленоидот се изразува на следниов начин: : <math>L = \mu_0 n^2 V\! = \frac{\mu_0}{4\pi}\frac{z^2}{l}</math> ([[СИ]]) <math>\qquad (6),</math> : <math>L = 4\pi n^2 V\! = \frac{z^2}{l}</math> ([[СГС]]) <math>\qquad (7),</math> : каде <math>\mu_0 </math> — [[Магнетна константа|магнетна пермеабилност на вакуум]], : <math>n=N/l</math> — број на навивки по единица должина, : <math>N</math> — број на навивки, : <math>V=Sl</math> — волумен на соленоидот, : <math>z=\pi dN</math> — должина на проводникот намотан на соленоидот, : <math>S=\pi d^2/4</math> — плоштина на напречниот пресек на соленоидот, : <math>l</math> — должина на соленоидот, : <math>d</math> — дијаметар на навивката. Без користење на јадро од магнетен материјал, [[Магнетна индукција|магнетната индукција]] <math>B</math> во границите на соленоидот е фактички константна и еднаква на : <math>B = \mu_0 \frac{N}{l} I = \mu_0 n I \qquad (8),</math> : каде <math>I</math> — јачина на струјата. Пренебрегнувајќи го отстапувањето на магнетното поле од еднородното на краевите на соленоидот, добиваме дека потокоспојувањето <math>\Psi</math> низ калемот е еднакво на магнетната индукција <math>B</math> помножена со плоштината на напречниот пресек <math>S</math> и бројот на навивки <math>N</math>: : <math>\displaystyle \Psi = BSN = \mu_0N^2IS/l = \mu_0n^2VI = LI \qquad (9).</math> Оттука следува формулата за индуктивност на соленоидот еквивалентна на претходните две формули: : <math>\displaystyle L = \mu_0N^2S/l = \mu_0 n^2 V \qquad (10),</math> == Соленоид при напојување со наизменична струја == При напојување со наизменична струја, соленоидот создава магнетно поле што се менува со текот на времето. Ако соленоидот се користи како извршен [[електромагнет]], тогаш при наизменична струја големината на силата на привлекување на котвата од [[Феромагнети|феромагнетен]] материјал се менува. Во случај на примена на котва од магнетно мек материјал, насоката на силата на привлекување не се менува. Во случај на примена на котва од постојан магнет, насоката на силата се менува. При наизменична струја, соленоидот има [[Електрична импеданса|комплексна отпорност]], чија активна компонента е определена од активната отпорност на намотката и загубите, а реактивната компонента е определена од индуктивноста на намотката. == Наводи == <references> <ref name="savelev">Савельев И. В., Курс общей физики: Учебное пособие. В 3-х т. Том 2. Электричество и магнетизм. — М.: Наука, 1988.</ref> </references> == Надворешни врски == {{commonscat|Solenoids}} * [https://web.archive.org/web/20080620003751/http://www.magnet.fsu.edu/education/tutorials/java/solenoidfield/ Interactive Java Tutorial: Magnetic Field of a Solenoid], National High Magnetic Field Laboratory * [http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/magnetic/solenoid.html Discussion of Solenoids at Hyperphysics] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Магнетизам]] [[Категорија:Физика на забрзувачите]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] [[Категорија:Грцизми]] inznh08mrk61cusxewb5ru3863wu5g0 5577941 5577939 2026-06-16T15:08:54Z P.Nedelkovski 47736 изменета категоризација 5577941 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Solenoid-1.png|thumb|250px|Соленоид со еднослојно намотување.]] [[Податотека:VFPt Solenoid correct2.svg|thumb|250px|Образование на [[Магнетен тек|магнетен тек]] во соленоид. Во центарот по должината на оската на соленоидот магнетното поле е практично еднородно.]] [[Податотека:Solenoid fields.jpg|thumb|250px|Шема на магнетни и [[Максвелови равенки|виови електрични поли]] во соленоид при протекување [[Наизменична струја|наизменична струја]] низ намотката.]] '''Соленоид'''<ref>{{ДРМЈ|соленоид}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|соленоид}}</ref> (од {{Langx|el|σωλήνας}} = „цевка“ + εἶδος = „сличен, налик“) — вид калем (индуктор). Конструктивно, долгите соленоиди имаат еднослојно (види слика) или повеќеслојно намотување. Исто така, соленоиди често се нарекуваат и [[Електричен погон|електромеханички]] извршни механизми, обично со подвижно феромагнетно јадро. Во таква примена, соленоидот речиси секогаш е опремен со надворешно феромагнетно магнетно коло, обично наречено јарем. Доколку должината на соленоидот значително го надминува пречникот на намотувањето, а бројот на навивки по единица должина е еднаков по целата должина на соленоидот, тогаш во внатрешноста на соленоидот при пуштање [[Електрична струја|електрична струја]] се создава магнетно поле, кое е блиску до еднородно. ''Бесконечно долг соленоид'' — е соленоид чија должина тежи кон бесконечност при конечен пречник на намотувањето. Внатре во бесконечен соленоид со еднородно намотување, при пуштање електрична струја, магнетното поле ќе биде строго еднородно. == Соленоид при пуштање еднонасочна струја во намотката == Ако должината на соленоидот е многу поголема од неговиот пречник и не се користи магнетен материјал, тогаш при протекување на струја низ намотката внатре во калемот се создава [[магнетно поле]], насочено паралелно со неговата оска, кое е еднородно и за еднонасочна струја по големина е еднакво на:<ref name="savelev" /> : <math>B = \mu_0 n I</math> ([[Меѓународен систем на единици|СИ]]) <math>\qquad (1),</math> : <math>B = \frac{4\pi}{c} n I</math> ([[СГС]]) <math>\qquad (2),</math> : каде <math>\mu_0 </math> — [[Магнетна константа|магнетна пермеабилност на вакуум]], : <math>n=N/l</math> — број на навивки по единица должина на соленоидот, : <math>N</math> — број на навивки, : <math>l</math> — должина на соленоидот, : <math>I</math> — струја во намотката. Бидејќи двете половини од бесконечен соленоид во точката на нивното спојување внесуваат еднаков придонес во вкупното магнетно поле, магнетната индукција на полубесконечен соленоид на неговиот крај ќе биде двојно помала отколку во волуменот. Истото може да се каже за јачината на полето на краевите на конечен, но доволно долг соленоид:<ref name="savelev" /> : <math>B_\mathrm{KP} = \frac {1}{2} \mu_0 n I</math> ([[СИ]]) <math>\qquad (3).</math> При протекување на струја во соленоидот се складира енергија еднаква на работата што е потребно да се изврши за воспоставување на тековната струја <math>I</math>. Големината на оваа енергија е: : <math> E_\text{зач} = {{\Psi I} \over 2} = {{L I^2} \over 2} \qquad (4),</math> : каде <math>\Psi = N \Phi</math> — потокоспојување, : <math>\Phi</math> — магнетен тек во соленоидот, : <math>L</math> — [[индуктивност]] на соленоидот. При промена на струјата во соленоидот се јавува ЕМС на [[Самоиндукција|самоиндукција]], чија вредност е: : <math> \varepsilon = -L{dI \over dt} \qquad (5)</math>. == Индуктивност на соленоидот == [[Индуктивност]]та на соленоидот се изразува на следниов начин: : <math>L = \mu_0 n^2 V\! = \frac{\mu_0}{4\pi}\frac{z^2}{l}</math> ([[СИ]]) <math>\qquad (6),</math> : <math>L = 4\pi n^2 V\! = \frac{z^2}{l}</math> ([[СГС]]) <math>\qquad (7),</math> : каде <math>\mu_0 </math> — [[Магнетна константа|магнетна пермеабилност на вакуум]], : <math>n=N/l</math> — број на навивки по единица должина, : <math>N</math> — број на навивки, : <math>V=Sl</math> — волумен на соленоидот, : <math>z=\pi dN</math> — должина на проводникот намотан на соленоидот, : <math>S=\pi d^2/4</math> — плоштина на напречниот пресек на соленоидот, : <math>l</math> — должина на соленоидот, : <math>d</math> — дијаметар на навивката. Без користење на јадро од магнетен материјал, [[Магнетна индукција|магнетната индукција]] <math>B</math> во границите на соленоидот е фактички константна и еднаква на : <math>B = \mu_0 \frac{N}{l} I = \mu_0 n I \qquad (8),</math> : каде <math>I</math> — јачина на струјата. Пренебрегнувајќи го отстапувањето на магнетното поле од еднородното на краевите на соленоидот, добиваме дека потокоспојувањето <math>\Psi</math> низ калемот е еднакво на магнетната индукција <math>B</math> помножена со плоштината на напречниот пресек <math>S</math> и бројот на навивки <math>N</math>: : <math>\displaystyle \Psi = BSN = \mu_0N^2IS/l = \mu_0n^2VI = LI \qquad (9).</math> Оттука следува формулата за индуктивност на соленоидот еквивалентна на претходните две формули: : <math>\displaystyle L = \mu_0N^2S/l = \mu_0 n^2 V \qquad (10),</math> == Соленоид при напојување со наизменична струја == При напојување со наизменична струја, соленоидот создава магнетно поле што се менува со текот на времето. Ако соленоидот се користи како извршен [[електромагнет]], тогаш при наизменична струја големината на силата на привлекување на котвата од [[Феромагнети|феромагнетен]] материјал се менува. Во случај на примена на котва од магнетно мек материјал, насоката на силата на привлекување не се менува. Во случај на примена на котва од постојан магнет, насоката на силата се менува. При наизменична струја, соленоидот има [[Електрична импеданса|комплексна отпорност]], чија активна компонента е определена од активната отпорност на намотката и загубите, а реактивната компонента е определена од индуктивноста на намотката. == Наводи == <references> <ref name="savelev">Савельев И. В., Курс общей физики: Учебное пособие. В 3-х т. Том 2. Электричество и магнетизм. — М.: Наука, 1988.</ref> </references> == Надворешни врски == {{commonscat|Solenoids}} * [https://web.archive.org/web/20080620003751/http://www.magnet.fsu.edu/education/tutorials/java/solenoidfield/ Interactive Java Tutorial: Magnetic Field of a Solenoid], National High Magnetic Field Laboratory * [http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/magnetic/solenoid.html Discussion of Solenoids at Hyperphysics] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Магнетизам]] [[Категорија:Физика на забрзувачите]] [[Категорија:Грцизми]] 5xr5q7mbh2qc4jy8xle4ydpq6jlu7dt 5577942 5577941 2026-06-16T15:11:51Z P.Nedelkovski 47736 печатна грешка 5577942 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Solenoid-1.png|thumb|250px|Соленоид со еднослојно намотување.]] [[Податотека:VFPt Solenoid correct2.svg|thumb|250px|Образование на [[Магнетен тек|магнетен тек]] во соленоид. Во центарот по должината на оската на соленоидот магнетното поле е практично еднородно.]] [[Податотека:Solenoid fields.jpg|thumb|250px|Шема на магнетни и [[Максвелови равенки|виови електрични поли]] во соленоид при протекување [[Наизменична струја|наизменична струја]] низ намотката.]] '''Соленоид'''<ref>{{ДРМЈ|соленоид}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|соленоид}}</ref> (од {{Langx|el|σωλήνας}} = „цевка“ + εἶδος = „сличен, налик“) — вид калем (индуктор). Конструктивно, долгите соленоиди имаат еднослојно (види слика) или повеќеслојно намотување. Исто така, соленоиди често се нарекуваат и [[Електричен погон|електромеханички]] извршни механизми, обично со подвижно феромагнетно јадро. Во таква примена, соленоидот речиси секогаш е опремен со надворешно феромагнетно магнетно коло, обично наречено јарем. Доколку должината на соленоидот значително го надминува пречникот на намотувањето, а бројот на навивки по единица должина е еднаков по целата должина на соленоидот, тогаш во внатрешноста на соленоидот при пуштање [[Електрична струја|електрична струја]] се создава магнетно поле, кое е блиску до еднородно. ''Бесконечно долг соленоид'' — е соленоид чија должина тежи кон бесконечност при конечен пречник на намотувањето. Внатре во бесконечен соленоид со еднородно намотување, при пуштање електрична струја, магнетното поле ќе биде строго еднородно. == Соленоид при пуштање еднонасочна струја во намотката == Ако должината на соленоидот е многу поголема од неговиот пречник и не се користи магнетен материјал, тогаш при протекување на струја низ намотката внатре во калемот се создава [[магнетно поле]], насочено паралелно со неговата оска, кое е еднородно и за еднонасочна струја по големина е еднакво на:<ref name="savelev" /> : <math>B = \mu_0 n I</math> ([[Меѓународен систем на единици|СИ]]) <math>\qquad (1),</math> : <math>B = \frac{4\pi}{c} n I</math> ([[СГС]]) <math>\qquad (2),</math> : каде <math>\mu_0 </math> — [[Магнетна константа|магнетна пермеабилност на вакуум]], : <math>n=N/l</math> — број на навивки по единица должина на соленоидот, : <math>N</math> — број на навивки, : <math>l</math> — должина на соленоидот, : <math>I</math> — струја во намотката. Бидејќи двете половини од бесконечен соленоид во точката на нивното спојување внесуваат еднаков придонес во вкупното магнетно поле, магнетната индукција на полубесконечен соленоид на неговиот крај ќе биде двојно помала отколку во волуменот. Истото може да се каже за јачината на полето на краевите на конечен, но доволно долг соленоид:<ref name="savelev" /> : <math>B_\mathrm{KP} = \frac {1}{2} \mu_0 n I</math> ([[СИ]]) <math>\qquad (3).</math> При протекување на струја во соленоидот се складира енергија еднаква на работата што е потребно да се изврши за воспоставување на тековната струја <math>I</math>. Големината на оваа енергија е: : <math> E_\text{зач} = {{\Psi I} \over 2} = {{L I^2} \over 2} \qquad (4),</math> : каде <math>\Psi = N \Phi</math> — потокоспојување, : <math>\Phi</math> — магнетен тек во соленоидот, : <math>L</math> — [[индуктивност]] на соленоидот. При промена на струјата во соленоидот се јавува ЕМС на [[Самоиндукција|самоиндукција]], чија вредност е: : <math> \varepsilon = -L{dI \over dt} \qquad (5)</math>. == Индуктивност на соленоидот == [[Индуктивност]]а на соленоидот се изразува на следниов начин: : <math>L = \mu_0 n^2 V\! = \frac{\mu_0}{4\pi}\frac{z^2}{l}</math> ([[СИ]]) <math>\qquad (6),</math> : <math>L = 4\pi n^2 V\! = \frac{z^2}{l}</math> ([[СГС]]) <math>\qquad (7),</math> : каде <math>\mu_0 </math> — [[Магнетна константа|магнетна пермеабилност на вакуум]], : <math>n=N/l</math> — број на навивки по единица должина, : <math>N</math> — број на навивки, : <math>V=Sl</math> — волумен на соленоидот, : <math>z=\pi dN</math> — должина на проводникот намотан на соленоидот, : <math>S=\pi d^2/4</math> — плоштина на напречниот пресек на соленоидот, : <math>l</math> — должина на соленоидот, : <math>d</math> — дијаметар на навивката. Без користење на јадро од магнетен материјал, [[Магнетна индукција|магнетната индукција]] <math>B</math> во границите на соленоидот е фактички константна и еднаква на : <math>B = \mu_0 \frac{N}{l} I = \mu_0 n I \qquad (8),</math> : каде <math>I</math> — јачина на струјата. Пренебрегнувајќи го отстапувањето на магнетното поле од еднородното на краевите на соленоидот, добиваме дека потокоспојувањето <math>\Psi</math> низ калемот е еднакво на магнетната индукција <math>B</math> помножена со плоштината на напречниот пресек <math>S</math> и бројот на навивки <math>N</math>: : <math>\displaystyle \Psi = BSN = \mu_0N^2IS/l = \mu_0n^2VI = LI \qquad (9).</math> Оттука следува формулата за индуктивност на соленоидот еквивалентна на претходните две формули: : <math>\displaystyle L = \mu_0N^2S/l = \mu_0 n^2 V \qquad (10),</math> == Соленоид при напојување со наизменична струја == При напојување со наизменична струја, соленоидот создава магнетно поле што се менува со текот на времето. Ако соленоидот се користи како извршен [[електромагнет]], тогаш при наизменична струја големината на силата на привлекување на котвата од [[Феромагнети|феромагнетен]] материјал се менува. Во случај на примена на котва од магнетно мек материјал, насоката на силата на привлекување не се менува. Во случај на примена на котва од постојан магнет, насоката на силата се менува. При наизменична струја, соленоидот има [[Електрична импеданса|комплексна отпорност]], чија активна компонента е определена од активната отпорност на намотката и загубите, а реактивната компонента е определена од индуктивноста на намотката. == Наводи == <references> <ref name="savelev">Савельев И. В., Курс общей физики: Учебное пособие. В 3-х т. Том 2. Электричество и магнетизм. — М.: Наука, 1988.</ref> </references> == Надворешни врски == {{commonscat|Solenoids}} * [https://web.archive.org/web/20080620003751/http://www.magnet.fsu.edu/education/tutorials/java/solenoidfield/ Interactive Java Tutorial: Magnetic Field of a Solenoid], National High Magnetic Field Laboratory * [http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/magnetic/solenoid.html Discussion of Solenoids at Hyperphysics] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Магнетизам]] [[Категорија:Физика на забрзувачите]] [[Категорија:Грцизми]] qmpu01gjv7rbbnyosl0u09disgj6ga9 5577952 5577942 2026-06-16T16:22:29Z Andrew012p 85224 /* Индуктивност на соленоидот */ 5577952 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Solenoid-1.png|thumb|250px|Соленоид со еднослојно намотување.]] [[Податотека:VFPt Solenoid correct2.svg|thumb|250px|Образование на [[Магнетен тек|магнетен тек]] во соленоид. Во центарот по должината на оската на соленоидот магнетното поле е практично еднородно.]] [[Податотека:Solenoid fields.jpg|thumb|250px|Шема на магнетни и [[Максвелови равенки|виови електрични поли]] во соленоид при протекување [[Наизменична струја|наизменична струја]] низ намотката.]] '''Соленоид'''<ref>{{ДРМЈ|соленоид}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|соленоид}}</ref> (од {{Langx|el|σωλήνας}} = „цевка“ + εἶδος = „сличен, налик“) — вид калем (индуктор). Конструктивно, долгите соленоиди имаат еднослојно (види слика) или повеќеслојно намотување. Исто така, соленоиди често се нарекуваат и [[Електричен погон|електромеханички]] извршни механизми, обично со подвижно феромагнетно јадро. Во таква примена, соленоидот речиси секогаш е опремен со надворешно феромагнетно магнетно коло, обично наречено јарем. Доколку должината на соленоидот значително го надминува пречникот на намотувањето, а бројот на навивки по единица должина е еднаков по целата должина на соленоидот, тогаш во внатрешноста на соленоидот при пуштање [[Електрична струја|електрична струја]] се создава магнетно поле, кое е блиску до еднородно. ''Бесконечно долг соленоид'' — е соленоид чија должина тежи кон бесконечност при конечен пречник на намотувањето. Внатре во бесконечен соленоид со еднородно намотување, при пуштање електрична струја, магнетното поле ќе биде строго еднородно. == Соленоид при пуштање еднонасочна струја во намотката == Ако должината на соленоидот е многу поголема од неговиот пречник и не се користи магнетен материјал, тогаш при протекување на струја низ намотката внатре во калемот се создава [[магнетно поле]], насочено паралелно со неговата оска, кое е еднородно и за еднонасочна струја по големина е еднакво на:<ref name="savelev" /> : <math>B = \mu_0 n I</math> ([[Меѓународен систем на единици|СИ]]) <math>\qquad (1),</math> : <math>B = \frac{4\pi}{c} n I</math> ([[СГС]]) <math>\qquad (2),</math> : каде <math>\mu_0 </math> — [[Магнетна константа|магнетна пермеабилност на вакуум]], : <math>n=N/l</math> — број на навивки по единица должина на соленоидот, : <math>N</math> — број на навивки, : <math>l</math> — должина на соленоидот, : <math>I</math> — струја во намотката. Бидејќи двете половини од бесконечен соленоид во точката на нивното спојување внесуваат еднаков придонес во вкупното магнетно поле, магнетната индукција на полубесконечен соленоид на неговиот крај ќе биде двојно помала отколку во волуменот. Истото може да се каже за јачината на полето на краевите на конечен, но доволно долг соленоид:<ref name="savelev" /> : <math>B_\mathrm{KP} = \frac {1}{2} \mu_0 n I</math> ([[СИ]]) <math>\qquad (3).</math> При протекување на струја во соленоидот се складира енергија еднаква на работата што е потребно да се изврши за воспоставување на тековната струја <math>I</math>. Големината на оваа енергија е: : <math> E_\text{зач} = {{\Psi I} \over 2} = {{L I^2} \over 2} \qquad (4),</math> : каде <math>\Psi = N \Phi</math> — потокоспојување, : <math>\Phi</math> — магнетен тек во соленоидот, : <math>L</math> — [[индуктивност]] на соленоидот. При промена на струјата во соленоидот се јавува ЕМС на [[Самоиндукција|самоиндукција]], чија вредност е: : <math> \varepsilon = -L{dI \over dt} \qquad (5)</math>. == Индуктивност на соленоидот == [[Индуктивност]]а на соленоидот се изразува на следниов начин: : <math>L = \mu_0 n^2 V\! = \frac{\mu_0}{4\pi}\frac{z^2}{l}</math> ([[СИ]]) <math>\qquad (6),</math> : <math>L = 4\pi n^2 V\! = \frac{z^2}{l}</math> ([[СГС]]) <math>\qquad (7),</math> : каде <math>\mu_0 </math> — [[Магнетна константа|магнетна пермеабилност на вакуум]], : <math>n=N/l</math> — број на навивки по единица должина, : <math>N</math> — број на навивки, : <math>V=Sl</math> — волумен на соленоидот, : <math>z=\pi dN</math> — должина на проводникот намотан на соленоидот, : <math>S=\pi d^2/4</math> — плоштина на напречниот пресек на соленоидот, : <math>l</math> — должина на соленоидот, : <math>d</math> — пречник на навивката. Без користење на јадро од магнетен материјал, [[Магнетна индукција|магнетната индукција]] <math>B</math> во границите на соленоидот е фактички константна и еднаква на : <math>B = \mu_0 \frac{N}{l} I = \mu_0 n I \qquad (8),</math> : каде <math>I</math> — јачина на струјата. Пренебрегнувајќи го отстапувањето на магнетното поле од еднородното на краевите на соленоидот, добиваме дека потокоспојувањето <math>\Psi</math> низ калемот е еднакво на магнетната индукција <math>B</math> помножена со плоштината на напречниот пресек <math>S</math> и бројот на навивки <math>N</math>: : <math>\displaystyle \Psi = BSN = \mu_0N^2IS/l = \mu_0n^2VI = LI \qquad (9).</math> Оттука следува формулата за индуктивност на соленоидот еквивалентна на претходните две формули: : <math>\displaystyle L = \mu_0N^2S/l = \mu_0 n^2 V \qquad (10),</math> == Соленоид при напојување со наизменична струја == При напојување со наизменична струја, соленоидот создава магнетно поле што се менува со текот на времето. Ако соленоидот се користи како извршен [[електромагнет]], тогаш при наизменична струја големината на силата на привлекување на котвата од [[Феромагнети|феромагнетен]] материјал се менува. Во случај на примена на котва од магнетно мек материјал, насоката на силата на привлекување не се менува. Во случај на примена на котва од постојан магнет, насоката на силата се менува. При наизменична струја, соленоидот има [[Електрична импеданса|комплексна отпорност]], чија активна компонента е определена од активната отпорност на намотката и загубите, а реактивната компонента е определена од индуктивноста на намотката. == Наводи == <references> <ref name="savelev">Савельев И. В., Курс общей физики: Учебное пособие. В 3-х т. Том 2. Электричество и магнетизм. — М.: Наука, 1988.</ref> </references> == Надворешни врски == {{commonscat|Solenoids}} * [https://web.archive.org/web/20080620003751/http://www.magnet.fsu.edu/education/tutorials/java/solenoidfield/ Interactive Java Tutorial: Magnetic Field of a Solenoid], National High Magnetic Field Laboratory * [http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/magnetic/solenoid.html Discussion of Solenoids at Hyperphysics] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Магнетизам]] [[Категорија:Физика на забрзувачите]] [[Категорија:Грцизми]] frp2bdf4x2xgmk7x9aje4j6cmnlilzl 5577953 5577952 2026-06-16T16:23:56Z Andrew012p 85224 /* Соленоид при пуштање еднонасочна струја во намотката */ 5577953 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Solenoid-1.png|thumb|250px|Соленоид со еднослојно намотување.]] [[Податотека:VFPt Solenoid correct2.svg|thumb|250px|Образование на [[Магнетен тек|магнетен тек]] во соленоид. Во центарот по должината на оската на соленоидот магнетното поле е практично еднородно.]] [[Податотека:Solenoid fields.jpg|thumb|250px|Шема на магнетни и [[Максвелови равенки|виови електрични поли]] во соленоид при протекување [[Наизменична струја|наизменична струја]] низ намотката.]] '''Соленоид'''<ref>{{ДРМЈ|соленоид}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|соленоид}}</ref> (од {{Langx|el|σωλήνας}} = „цевка“ + εἶδος = „сличен, налик“) — вид калем (индуктор). Конструктивно, долгите соленоиди имаат еднослојно (види слика) или повеќеслојно намотување. Исто така, соленоиди често се нарекуваат и [[Електричен погон|електромеханички]] извршни механизми, обично со подвижно феромагнетно јадро. Во таква примена, соленоидот речиси секогаш е опремен со надворешно феромагнетно магнетно коло, обично наречено јарем. Доколку должината на соленоидот значително го надминува пречникот на намотувањето, а бројот на навивки по единица должина е еднаков по целата должина на соленоидот, тогаш во внатрешноста на соленоидот при пуштање [[Електрична струја|електрична струја]] се создава магнетно поле, кое е блиску до еднородно. ''Бесконечно долг соленоид'' — е соленоид чија должина тежи кон бесконечност при конечен пречник на намотувањето. Внатре во бесконечен соленоид со еднородно намотување, при пуштање електрична струја, магнетното поле ќе биде строго еднородно. == Соленоид при пуштање еднонасочна струја во намотката == Ако должината на соленоидот е многу поголема од неговиот пречник и не се користи магнетен материјал, тогаш при протекување на струја низ намотката внатре во калемот се создава [[магнетно поле]], насочено паралелно со неговата оска, кое е еднородно и за еднонасочна струја по големина е еднакво на:<ref name="savelev" /> : <math>B = \mu_0 n I</math> ([[Меѓународен систем на мерни единици|СИ]]) <math>\qquad (1),</math> : <math>B = \frac{4\pi}{c} n I</math> ([[СГС]]) <math>\qquad (2),</math> : каде <math>\mu_0 </math> — [[Магнетна константа|магнетна пермеабилност на вакуум]], : <math>n=N/l</math> — број на навивки по единица должина на соленоидот, : <math>N</math> — број на навивки, : <math>l</math> — должина на соленоидот, : <math>I</math> — струја во намотката. Бидејќи двете половини од бесконечен соленоид во точката на нивното спојување внесуваат еднаков придонес во вкупното магнетно поле, магнетната индукција на полубесконечен соленоид на неговиот крај ќе биде двојно помала отколку во волуменот. Истото може да се каже за јачината на полето на краевите на конечен, но доволно долг соленоид:<ref name="savelev" /> : <math>B_\mathrm{KP} = \frac {1}{2} \mu_0 n I</math> ([[СИ]]) <math>\qquad (3).</math> При протекување на струја во соленоидот се складира енергија еднаква на работата што е потребно да се изврши за воспоставување на тековната струја <math>I</math>. Големината на оваа енергија е: : <math> E_\text{зач} = {{\Psi I} \over 2} = {{L I^2} \over 2} \qquad (4),</math> : каде <math>\Psi = N \Phi</math> — потокоспојување, : <math>\Phi</math> — магнетен тек во соленоидот, : <math>L</math> — [[индуктивност]] на соленоидот. При промена на струјата во соленоидот се јавува ЕМС на [[Самоиндукција|самоиндукција]], чија вредност е: : <math> \varepsilon = -L{dI \over dt} \qquad (5)</math>. == Индуктивност на соленоидот == [[Индуктивност]]а на соленоидот се изразува на следниов начин: : <math>L = \mu_0 n^2 V\! = \frac{\mu_0}{4\pi}\frac{z^2}{l}</math> ([[СИ]]) <math>\qquad (6),</math> : <math>L = 4\pi n^2 V\! = \frac{z^2}{l}</math> ([[СГС]]) <math>\qquad (7),</math> : каде <math>\mu_0 </math> — [[Магнетна константа|магнетна пермеабилност на вакуум]], : <math>n=N/l</math> — број на навивки по единица должина, : <math>N</math> — број на навивки, : <math>V=Sl</math> — волумен на соленоидот, : <math>z=\pi dN</math> — должина на проводникот намотан на соленоидот, : <math>S=\pi d^2/4</math> — плоштина на напречниот пресек на соленоидот, : <math>l</math> — должина на соленоидот, : <math>d</math> — пречник на навивката. Без користење на јадро од магнетен материјал, [[Магнетна индукција|магнетната индукција]] <math>B</math> во границите на соленоидот е фактички константна и еднаква на : <math>B = \mu_0 \frac{N}{l} I = \mu_0 n I \qquad (8),</math> : каде <math>I</math> — јачина на струјата. Пренебрегнувајќи го отстапувањето на магнетното поле од еднородното на краевите на соленоидот, добиваме дека потокоспојувањето <math>\Psi</math> низ калемот е еднакво на магнетната индукција <math>B</math> помножена со плоштината на напречниот пресек <math>S</math> и бројот на навивки <math>N</math>: : <math>\displaystyle \Psi = BSN = \mu_0N^2IS/l = \mu_0n^2VI = LI \qquad (9).</math> Оттука следува формулата за индуктивност на соленоидот еквивалентна на претходните две формули: : <math>\displaystyle L = \mu_0N^2S/l = \mu_0 n^2 V \qquad (10),</math> == Соленоид при напојување со наизменична струја == При напојување со наизменична струја, соленоидот создава магнетно поле што се менува со текот на времето. Ако соленоидот се користи како извршен [[електромагнет]], тогаш при наизменична струја големината на силата на привлекување на котвата од [[Феромагнети|феромагнетен]] материјал се менува. Во случај на примена на котва од магнетно мек материјал, насоката на силата на привлекување не се менува. Во случај на примена на котва од постојан магнет, насоката на силата се менува. При наизменична струја, соленоидот има [[Електрична импеданса|комплексна отпорност]], чија активна компонента е определена од активната отпорност на намотката и загубите, а реактивната компонента е определена од индуктивноста на намотката. == Наводи == <references> <ref name="savelev">Савельев И. В., Курс общей физики: Учебное пособие. В 3-х т. Том 2. Электричество и магнетизм. — М.: Наука, 1988.</ref> </references> == Надворешни врски == {{commonscat|Solenoids}} * [https://web.archive.org/web/20080620003751/http://www.magnet.fsu.edu/education/tutorials/java/solenoidfield/ Interactive Java Tutorial: Magnetic Field of a Solenoid], National High Magnetic Field Laboratory * [http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/magnetic/solenoid.html Discussion of Solenoids at Hyperphysics] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Магнетизам]] [[Категорија:Физика на забрзувачите]] [[Категорија:Грцизми]] p06ivicsbm0jfd426pvmwx6khtd9isy 5577954 5577953 2026-06-16T16:26:29Z Andrew012p 85224 5577954 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Solenoid-1.png|thumb|250px|Соленоид со еднослојно намотување.]] [[Податотека:VFPt Solenoid correct2.svg|thumb|250px|Образување на [[Магнетен тек|магнетен тек]] во соленоид. Во центарот по должината на оската на соленоидот магнетното поле е практично еднородно.]] [[Податотека:Solenoid fields.jpg|thumb|250px|Шема на магнетни и [[Максвелови равенки|виови електрични поли]] во соленоид при протекување [[Наизменична струја|наизменична струја]] низ намотката.]] '''Соленоид'''<ref>{{ДРМЈ|соленоид}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|соленоид}}</ref> (од {{Langx|el|σωλήνας}} = „цевка“ + εἶδος = „сличен, налик“) — вид калем (индуктор). Конструктивно, долгите соленоиди имаат еднослојно (види слика) или повеќеслојно намотување. Исто така, соленоиди често се нарекуваат и [[Електричен погон|електромеханички]] извршни механизми, обично со подвижно феромагнетно јадро. Во таква примена, соленоидот речиси секогаш е опремен со надворешно феромагнетно магнетно коло, обично наречено јарем. Доколку должината на соленоидот значително го надминува пречникот на намотувањето, а бројот на навивки по единица должина е еднаков по целата должина на соленоидот, тогаш во внатрешноста на соленоидот при пуштање [[Електрична струја|електрична струја]] се создава магнетно поле, кое е блиску до еднородно. ''Бесконечно долг соленоид'' — е соленоид чија должина тежи кон бесконечност при конечен пречник на намотувањето. Внатре во бесконечен соленоид со еднородно намотување, при пуштање електрична струја, магнетното поле ќе биде строго еднородно. == Соленоид при пуштање еднонасочна струја во намотката == Ако должината на соленоидот е многу поголема од неговиот пречник и не се користи магнетен материјал, тогаш при протекување на струја низ намотката внатре во калемот се создава [[магнетно поле]], насочено паралелно со неговата оска, кое е еднородно и за еднонасочна струја по големина е еднакво на:<ref name="savelev" /> : <math>B = \mu_0 n I</math> ([[Меѓународен систем на мерни единици|СИ]]) <math>\qquad (1),</math> : <math>B = \frac{4\pi}{c} n I</math> ([[СГС]]) <math>\qquad (2),</math> : каде <math>\mu_0 </math> — [[Магнетна константа|магнетна пермеабилност на вакуум]], : <math>n=N/l</math> — број на навивки по единица должина на соленоидот, : <math>N</math> — број на навивки, : <math>l</math> — должина на соленоидот, : <math>I</math> — струја во намотката. Бидејќи двете половини од бесконечен соленоид во точката на нивното спојување внесуваат еднаков придонес во вкупното магнетно поле, магнетната индукција на полубесконечен соленоид на неговиот крај ќе биде двојно помала отколку во волуменот. Истото може да се каже за јачината на полето на краевите на конечен, но доволно долг соленоид:<ref name="savelev" /> : <math>B_\mathrm{KP} = \frac {1}{2} \mu_0 n I</math> ([[СИ]]) <math>\qquad (3).</math> При протекување на струја во соленоидот се складира енергија еднаква на работата што е потребно да се изврши за воспоставување на тековната струја <math>I</math>. Големината на оваа енергија е: : <math> E_\text{зач} = {{\Psi I} \over 2} = {{L I^2} \over 2} \qquad (4),</math> : каде <math>\Psi = N \Phi</math> — потокоспојување, : <math>\Phi</math> — магнетен тек во соленоидот, : <math>L</math> — [[индуктивност]] на соленоидот. При промена на струјата во соленоидот се јавува ЕМС на [[Самоиндукција|самоиндукција]], чија вредност е: : <math> \varepsilon = -L{dI \over dt} \qquad (5)</math>. == Индуктивност на соленоидот == [[Индуктивност]]а на соленоидот се изразува на следниов начин: : <math>L = \mu_0 n^2 V\! = \frac{\mu_0}{4\pi}\frac{z^2}{l}</math> ([[СИ]]) <math>\qquad (6),</math> : <math>L = 4\pi n^2 V\! = \frac{z^2}{l}</math> ([[СГС]]) <math>\qquad (7),</math> : каде <math>\mu_0 </math> — [[Магнетна константа|магнетна пермеабилност на вакуум]], : <math>n=N/l</math> — број на навивки по единица должина, : <math>N</math> — број на навивки, : <math>V=Sl</math> — волумен на соленоидот, : <math>z=\pi dN</math> — должина на проводникот намотан на соленоидот, : <math>S=\pi d^2/4</math> — плоштина на напречниот пресек на соленоидот, : <math>l</math> — должина на соленоидот, : <math>d</math> — пречник на навивката. Без користење на јадро од магнетен материјал, [[Магнетна индукција|магнетната индукција]] <math>B</math> во границите на соленоидот е фактички константна и еднаква на : <math>B = \mu_0 \frac{N}{l} I = \mu_0 n I \qquad (8),</math> : каде <math>I</math> — јачина на струјата. Пренебрегнувајќи го отстапувањето на магнетното поле од еднородното на краевите на соленоидот, добиваме дека потокоспојувањето <math>\Psi</math> низ калемот е еднакво на магнетната индукција <math>B</math> помножена со плоштината на напречниот пресек <math>S</math> и бројот на навивки <math>N</math>: : <math>\displaystyle \Psi = BSN = \mu_0N^2IS/l = \mu_0n^2VI = LI \qquad (9).</math> Оттука следува формулата за индуктивност на соленоидот еквивалентна на претходните две формули: : <math>\displaystyle L = \mu_0N^2S/l = \mu_0 n^2 V \qquad (10),</math> == Соленоид при напојување со наизменична струја == При напојување со наизменична струја, соленоидот создава магнетно поле што се менува со текот на времето. Ако соленоидот се користи како извршен [[електромагнет]], тогаш при наизменична струја големината на силата на привлекување на котвата од [[Феромагнети|феромагнетен]] материјал се менува. Во случај на примена на котва од магнетно мек материјал, насоката на силата на привлекување не се менува. Во случај на примена на котва од постојан магнет, насоката на силата се менува. При наизменична струја, соленоидот има [[Електрична импеданса|комплексна отпорност]], чија активна компонента е определена од активната отпорност на намотката и загубите, а реактивната компонента е определена од индуктивноста на намотката. == Наводи == <references> <ref name="savelev">Савельев И. В., Курс общей физики: Учебное пособие. В 3-х т. Том 2. Электричество и магнетизм. — М.: Наука, 1988.</ref> </references> == Надворешни врски == {{commonscat|Solenoids}} * [https://web.archive.org/web/20080620003751/http://www.magnet.fsu.edu/education/tutorials/java/solenoidfield/ Interactive Java Tutorial: Magnetic Field of a Solenoid], National High Magnetic Field Laboratory * [http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/magnetic/solenoid.html Discussion of Solenoids at Hyperphysics] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Магнетизам]] [[Категорија:Физика на забрзувачите]] [[Категорија:Грцизми]] 9ohz9h8sc4hep1ii0u1hcwqjta0yp3j 5577956 5577954 2026-06-16T16:27:59Z Andrew012p 85224 /* */ 5577956 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Solenoid-1.png|thumb|250px|Соленоид со еднослојно намотување.]] [[Податотека:VFPt Solenoid correct2.svg|thumb|250px|Образување на [[Магнетен тек|магнетен тек]] во соленоид. Во центарот по должината на оската на соленоидот магнетното поле е практично еднородно.]] [[Податотека:Solenoid fields.jpg|thumb|250px|Шема на магнетни и [[Максвелови равенки|виови електрични полиња]] во соленоид при протекување [[Наизменична струја|наизменична струја]] низ намотката.]] '''Соленоид'''<ref>{{ДРМЈ|соленоид}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|соленоид}}</ref> (од {{Langx|el|σωλήνας}} = „цевка“ + εἶδος = „сличен, налик“) — вид калем (индуктор). Конструктивно, долгите соленоиди имаат еднослојно (види слика) или повеќеслојно намотување. Исто така, соленоиди често се нарекуваат и [[Електричен погон|електромеханички]] извршни механизми, обично со подвижно феромагнетно јадро. Во таква примена, соленоидот речиси секогаш е опремен со надворешно феромагнетно магнетно коло, обично наречено јарем. Доколку должината на соленоидот значително го надминува пречникот на намотувањето, а бројот на навивки по единица должина е еднаков по целата должина на соленоидот, тогаш во внатрешноста на соленоидот при пуштање [[Електрична струја|електрична струја]] се создава магнетно поле, кое е блиску до еднородно. ''Бесконечно долг соленоид'' — е соленоид чија должина тежи кон бесконечност при конечен пречник на намотувањето. Внатре во бесконечен соленоид со еднородно намотување, при пуштање електрична струја, магнетното поле ќе биде строго еднородно. == Соленоид при пуштање еднонасочна струја во намотката == Ако должината на соленоидот е многу поголема од неговиот пречник и не се користи магнетен материјал, тогаш при протекување на струја низ намотката внатре во калемот се создава [[магнетно поле]], насочено паралелно со неговата оска, кое е еднородно и за еднонасочна струја по големина е еднакво на:<ref name="savelev" /> : <math>B = \mu_0 n I</math> ([[Меѓународен систем на мерни единици|СИ]]) <math>\qquad (1),</math> : <math>B = \frac{4\pi}{c} n I</math> ([[СГС]]) <math>\qquad (2),</math> : каде <math>\mu_0 </math> — [[Магнетна константа|магнетна пермеабилност на вакуум]], : <math>n=N/l</math> — број на навивки по единица должина на соленоидот, : <math>N</math> — број на навивки, : <math>l</math> — должина на соленоидот, : <math>I</math> — струја во намотката. Бидејќи двете половини од бесконечен соленоид во точката на нивното спојување внесуваат еднаков придонес во вкупното магнетно поле, магнетната индукција на полубесконечен соленоид на неговиот крај ќе биде двојно помала отколку во волуменот. Истото може да се каже за јачината на полето на краевите на конечен, но доволно долг соленоид:<ref name="savelev" /> : <math>B_\mathrm{KP} = \frac {1}{2} \mu_0 n I</math> ([[СИ]]) <math>\qquad (3).</math> При протекување на струја во соленоидот се складира енергија еднаква на работата што е потребно да се изврши за воспоставување на тековната струја <math>I</math>. Големината на оваа енергија е: : <math> E_\text{зач} = {{\Psi I} \over 2} = {{L I^2} \over 2} \qquad (4),</math> : каде <math>\Psi = N \Phi</math> — потокоспојување, : <math>\Phi</math> — магнетен тек во соленоидот, : <math>L</math> — [[индуктивност]] на соленоидот. При промена на струјата во соленоидот се јавува ЕМС на [[Самоиндукција|самоиндукција]], чија вредност е: : <math> \varepsilon = -L{dI \over dt} \qquad (5)</math>. == Индуктивност на соленоидот == [[Индуктивност]]а на соленоидот се изразува на следниов начин: : <math>L = \mu_0 n^2 V\! = \frac{\mu_0}{4\pi}\frac{z^2}{l}</math> ([[СИ]]) <math>\qquad (6),</math> : <math>L = 4\pi n^2 V\! = \frac{z^2}{l}</math> ([[СГС]]) <math>\qquad (7),</math> : каде <math>\mu_0 </math> — [[Магнетна константа|магнетна пермеабилност на вакуум]], : <math>n=N/l</math> — број на навивки по единица должина, : <math>N</math> — број на навивки, : <math>V=Sl</math> — волумен на соленоидот, : <math>z=\pi dN</math> — должина на проводникот намотан на соленоидот, : <math>S=\pi d^2/4</math> — плоштина на напречниот пресек на соленоидот, : <math>l</math> — должина на соленоидот, : <math>d</math> — пречник на навивката. Без користење на јадро од магнетен материјал, [[Магнетна индукција|магнетната индукција]] <math>B</math> во границите на соленоидот е фактички константна и еднаква на : <math>B = \mu_0 \frac{N}{l} I = \mu_0 n I \qquad (8),</math> : каде <math>I</math> — јачина на струјата. Пренебрегнувајќи го отстапувањето на магнетното поле од еднородното на краевите на соленоидот, добиваме дека потокоспојувањето <math>\Psi</math> низ калемот е еднакво на магнетната индукција <math>B</math> помножена со плоштината на напречниот пресек <math>S</math> и бројот на навивки <math>N</math>: : <math>\displaystyle \Psi = BSN = \mu_0N^2IS/l = \mu_0n^2VI = LI \qquad (9).</math> Оттука следува формулата за индуктивност на соленоидот еквивалентна на претходните две формули: : <math>\displaystyle L = \mu_0N^2S/l = \mu_0 n^2 V \qquad (10),</math> == Соленоид при напојување со наизменична струја == При напојување со наизменична струја, соленоидот создава магнетно поле што се менува со текот на времето. Ако соленоидот се користи како извршен [[електромагнет]], тогаш при наизменична струја големината на силата на привлекување на котвата од [[Феромагнети|феромагнетен]] материјал се менува. Во случај на примена на котва од магнетно мек материјал, насоката на силата на привлекување не се менува. Во случај на примена на котва од постојан магнет, насоката на силата се менува. При наизменична струја, соленоидот има [[Електрична импеданса|комплексна отпорност]], чија активна компонента е определена од активната отпорност на намотката и загубите, а реактивната компонента е определена од индуктивноста на намотката. == Наводи == <references> <ref name="savelev">Савельев И. В., Курс общей физики: Учебное пособие. В 3-х т. Том 2. Электричество и магнетизм. — М.: Наука, 1988.</ref> </references> == Надворешни врски == {{commonscat|Solenoids}} * [https://web.archive.org/web/20080620003751/http://www.magnet.fsu.edu/education/tutorials/java/solenoidfield/ Interactive Java Tutorial: Magnetic Field of a Solenoid], National High Magnetic Field Laboratory * [http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/magnetic/solenoid.html Discussion of Solenoids at Hyperphysics] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Магнетизам]] [[Категорија:Физика на забрзувачите]] [[Категорија:Грцизми]] cy1r9secyyejb5v0hgmqka7yhbxts66 5577958 5577956 2026-06-16T16:37:34Z Andrew012p 85224 /* */ 5577958 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Solenoid-1.png|thumb|250px|Соленоид со еднослојно намотување.]] [[Податотека:VFPt Solenoid correct2.svg|thumb|250px|Образување на [[Магнетен тек|магнетен тек]] во соленоид. Во центарот по должината на оската на соленоидот магнетното поле е практично еднородно.]] [[Податотека:Solenoid fields.jpg|thumb|250px|Шема на магнетни и [[Максвелови равенки|виорни електрични полиња]] во соленоид при протекување [[Наизменична струја|наизменична струја]] низ намотката.]] '''Соленоид'''<ref>{{ДРМЈ|соленоид}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|соленоид}}</ref> (од {{Langx|el|σωλήνας}} = „цевка“ + εἶδος = „сличен, налик“) — вид калем (индуктор). Конструктивно, долгите соленоиди имаат еднослојно (види слика) или повеќеслојно намотување. Исто така, соленоиди често се нарекуваат и [[Електричен погон|електромеханички]] извршни механизми, обично со подвижно феромагнетно јадро. Во таква примена, соленоидот речиси секогаш е опремен со надворешно феромагнетно магнетно коло, обично наречено јарем. Доколку должината на соленоидот значително го надминува пречникот на намотувањето, а бројот на навивки по единица должина е еднаков по целата должина на соленоидот, тогаш во внатрешноста на соленоидот при пуштање [[Електрична струја|електрична струја]] се создава магнетно поле, кое е блиску до еднородно. ''Бесконечно долг соленоид'' — е соленоид чија должина тежи кон бесконечност при конечен пречник на намотувањето. Внатре во бесконечен соленоид со еднородно намотување, при пуштање електрична струја, магнетното поле ќе биде строго еднородно. == Соленоид при пуштање еднонасочна струја во намотката == Ако должината на соленоидот е многу поголема од неговиот пречник и не се користи магнетен материјал, тогаш при протекување на струја низ намотката внатре во калемот се создава [[магнетно поле]], насочено паралелно со неговата оска, кое е еднородно и за еднонасочна струја по големина е еднакво на:<ref name="savelev" /> : <math>B = \mu_0 n I</math> ([[Меѓународен систем на мерни единици|СИ]]) <math>\qquad (1),</math> : <math>B = \frac{4\pi}{c} n I</math> ([[СГС]]) <math>\qquad (2),</math> : каде <math>\mu_0 </math> — [[Магнетна константа|магнетна пермеабилност на вакуум]], : <math>n=N/l</math> — број на навивки по единица должина на соленоидот, : <math>N</math> — број на навивки, : <math>l</math> — должина на соленоидот, : <math>I</math> — струја во намотката. Бидејќи двете половини од бесконечен соленоид во точката на нивното спојување внесуваат еднаков придонес во вкупното магнетно поле, магнетната индукција на полубесконечен соленоид на неговиот крај ќе биде двојно помала отколку во волуменот. Истото може да се каже за јачината на полето на краевите на конечен, но доволно долг соленоид:<ref name="savelev" /> : <math>B_\mathrm{KP} = \frac {1}{2} \mu_0 n I</math> ([[СИ]]) <math>\qquad (3).</math> При протекување на струја во соленоидот се складира енергија еднаква на работата што е потребно да се изврши за воспоставување на тековната струја <math>I</math>. Големината на оваа енергија е: : <math> E_\text{зач} = {{\Psi I} \over 2} = {{L I^2} \over 2} \qquad (4),</math> : каде <math>\Psi = N \Phi</math> — потокоспојување, : <math>\Phi</math> — магнетен тек во соленоидот, : <math>L</math> — [[индуктивност]] на соленоидот. При промена на струјата во соленоидот се јавува ЕМС на [[Самоиндукција|самоиндукција]], чија вредност е: : <math> \varepsilon = -L{dI \over dt} \qquad (5)</math>. == Индуктивност на соленоидот == [[Индуктивност]]а на соленоидот се изразува на следниов начин: : <math>L = \mu_0 n^2 V\! = \frac{\mu_0}{4\pi}\frac{z^2}{l}</math> ([[СИ]]) <math>\qquad (6),</math> : <math>L = 4\pi n^2 V\! = \frac{z^2}{l}</math> ([[СГС]]) <math>\qquad (7),</math> : каде <math>\mu_0 </math> — [[Магнетна константа|магнетна пермеабилност на вакуум]], : <math>n=N/l</math> — број на навивки по единица должина, : <math>N</math> — број на навивки, : <math>V=Sl</math> — волумен на соленоидот, : <math>z=\pi dN</math> — должина на проводникот намотан на соленоидот, : <math>S=\pi d^2/4</math> — плоштина на напречниот пресек на соленоидот, : <math>l</math> — должина на соленоидот, : <math>d</math> — пречник на навивката. Без користење на јадро од магнетен материјал, [[Магнетна индукција|магнетната индукција]] <math>B</math> во границите на соленоидот е фактички константна и еднаква на : <math>B = \mu_0 \frac{N}{l} I = \mu_0 n I \qquad (8),</math> : каде <math>I</math> — јачина на струјата. Пренебрегнувајќи го отстапувањето на магнетното поле од еднородното на краевите на соленоидот, добиваме дека потокоспојувањето <math>\Psi</math> низ калемот е еднакво на магнетната индукција <math>B</math> помножена со плоштината на напречниот пресек <math>S</math> и бројот на навивки <math>N</math>: : <math>\displaystyle \Psi = BSN = \mu_0N^2IS/l = \mu_0n^2VI = LI \qquad (9).</math> Оттука следува формулата за индуктивност на соленоидот еквивалентна на претходните две формули: : <math>\displaystyle L = \mu_0N^2S/l = \mu_0 n^2 V \qquad (10),</math> == Соленоид при напојување со наизменична струја == При напојување со наизменична струја, соленоидот создава магнетно поле што се менува со текот на времето. Ако соленоидот се користи како извршен [[електромагнет]], тогаш при наизменична струја големината на силата на привлекување на котвата од [[Феромагнети|феромагнетен]] материјал се менува. Во случај на примена на котва од магнетно мек материјал, насоката на силата на привлекување не се менува. Во случај на примена на котва од постојан магнет, насоката на силата се менува. При наизменична струја, соленоидот има [[Електрична импеданса|комплексна отпорност]], чија активна компонента е определена од активната отпорност на намотката и загубите, а реактивната компонента е определена од индуктивноста на намотката. == Наводи == <references> <ref name="savelev">Савельев И. В., Курс общей физики: Учебное пособие. В 3-х т. Том 2. Электричество и магнетизм. — М.: Наука, 1988.</ref> </references> == Надворешни врски == {{commonscat|Solenoids}} * [https://web.archive.org/web/20080620003751/http://www.magnet.fsu.edu/education/tutorials/java/solenoidfield/ Interactive Java Tutorial: Magnetic Field of a Solenoid], National High Magnetic Field Laboratory * [http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/magnetic/solenoid.html Discussion of Solenoids at Hyperphysics] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Магнетизам]] [[Категорија:Физика на забрзувачите]] [[Категорија:Грцизми]] 6n4gtpadpfpyoy6vr1qcq6qumetueg0 0 1397599 5578025 5577591 2026-06-16T21:38:58Z Carshalton 30527 /* Надворешни врски */ 5578025 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Исмаел Саибари | image = [[File:Ismael Saibari Morocco v Norway 7 June 2026-162 (cropped).jpg|200px|]] | fullname = Исмаел Саибари Бен Ел Басра | birth_date = {{birth date and age|2001|1|28|df=y}} | birth_place = [[Тераса]], [[Шпанија]] | nationality = {{flagsport|MAR}} [[Мароко]] | height = {{height|m=1.85}} | position = {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team PSV}} | clubnumber = 34 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|Flag of None.svg}} Санта Тераса | youthyears2 = | youthclubs2 = {{симбол2|Arancione e Nero.svg}} Вилебрук-Мерхоф | youthyears3 = | youthclubs3 = {{Fb team Beerschot}} | youthyears4 = | youthclubs4 = {{Fb team Anderlecht}} | youthyears5 = | youthclubs5 = {{Fb team Mechelen}} | youthyears6 = | youthclubs6 = {{Fb team Genk}} | youthyears7 = | youthclubs7 = {{Fb team PSV}} | years1 = 2020-2022 | caps1 = 55 | goals1 = 9 | clubs1 = {{Fb team Jong PSV}} | years2 = 2022- | caps2 = 108 | goals2 = 29 | clubs2 = {{Fb team PSV}} | nationalyears1 = 2020–2022 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 1 | nationalteam1 = {{flagsport|MAR}} [[Фудбалска репрезентација на Мароко под 20 години|Мароко 20]] | nationalyears2 = 2022–2024 | nationalcaps2 = 15 | nationalgoals2 = 6 | nationalteam2 = {{flagsport|MAR}} [[Фудбалска репрезентација на Мароко под 23 години|Мароко 23]] | nationalyears3 = 2023– | nationalcaps3 = 31 | nationalgoals3 = 10 | nationalteam3 = {{flagsport|MAR}} [[Фудбалска репрезентација на Мароко|Мароко]] }} '''Исмаел Саибари''' (роден на [[28 јануари]] [[2001]] година во [[Тераса]]) — [[Мароко|марокански]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на {{Fb team (N) PSV}} и на [[Фудбалска репрезентација на Мароко|мароканската репрезентација]]. ==Технички карактеристики== [[Среден ред (фудбал)|Играч од средниот ред]], кој се издвојува по своите офанзивни трчања и чувство за постигнување голови.<ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.gazzetta.it/Calciomercato/14-12-2023/mercato-le-otto-stelle-del-psv-che-fanno-impazzire-l-europa_preview.shtml|title=Otto stelle del Psv che fanno impazzire le big d'Europa|date=2023-12-14|access-date=2025-10-25}}</ref> Во текот на својата кариера бил распореден на различни позиции, како [[Среден ред (фудбал)#Офанзивен играч од среден ред|офанзивен играч од средниот ред]], [[Среден ред (фудбал)#Крило|десно или лево крило]] и во неколку наврати како „[[Напад (фудбал)|лажна деветка]]“.<ref name="transfermarkt">{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.it/ismael-saibari/leistungsdatendetails/spieler/702869|title=Ismael Saibari - Rendimento per stagione|access-date=2025-10-25}}</ref> ==Клупска кариера== Роден во [[Тераса]], [[Шпанија]], Саибари ја започнал својата кариера во земјата во локалниот клуб Санта Тераса. Две години подоцна, тој се преселил во [[Белгија]], каде играл во младинските категории на неколку клубови како [[ФК Биршот|Биршот]], [[ФК Андерлехт|Андерлехт]], [[КВ Мехелен|Мехелен]] и [[ФК Генк|Генк]], пред да се пресели во Холандија за да му се приклучи на [[ФК ПСВ Ајндховен|ПСВ Ајндховен]] на 29 јули 2020, потпишувајќи тригодишен договор.<ref>{{cite web |last=Elfrink |first=Rik |url=https://www.ed.nl/psv/psv-haalt-met-ismael-saibari-19-een-extra-speler-voor-het-beloftenteam~a8ed43b4/ |title=PSV haalt met Ismael Saibari (19) een extra speler voor het beloftenteam |publisher=ed.nl |language=nl |date=29 July 2020 }}</ref> Првично тој играл за [[Јонг ПСВ]] во [[Ерсте дивиси]], а своето деби за првиот тим на ПСВ во [[Ередивиси]] го имал на 1 ноември истата година, влегувајќи како замена за [[Марио Геце]] во победата од 4-0 над [[АДО Ден Хаг]].<ref>{{cite web |url=https://www.psv.nl/en/media/artikel/psv-toont-zich-krachtig-tegen-ado-den-haag |title=PSV shows strength against ADO Den Haag |publisher=PSV Eindhoven |date=1 November 2020 }}</ref> ==Репрезентативна кариера== И покрај тоа што е роден во Шпанија, Саибари одлучил да го претставува Мароко на репрезентативно ниво, почнувајќи уште од младинските селекции.<ref>{{Cite web|url=https://lionsdelatlas.ma/psv-ismael-saibari-devrait-rejoindre-les-lionceaux/|title=PSV : Ismael Saibari devrait rejoindre les Lionceaux|work=Lions De l'Atlas|date=10 November 2020|access-date=22 November 2020|archive-date=29 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129105426/https://lionsdelatlas.ma/psv-ismael-saibari-devrait-rejoindre-les-lionceaux/|url-status=dead}}</ref> Во јуни 2023 година, тој бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на Мароко под 23 години|мароканската репрезентација под 23 години]] за [[Африкански куп на нации за играчи под 23 години 2023|Африканскиот куп на нации во категоријата]], чиј домаќин бил Мароко,<ref>{{Cite web |last1=Jelmini |first1=Eugenio |date=9 June 2023 |title=Sei bianconeri con le nazionali |url=https://www.fclugano.com/sei-bianconeri-con-le-nazionali-2/ |access-date=27 June 2023 |website=[[FC Lugano]] |language=it-CH |archive-date=27 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240527002315/https://www.fclugano.com/sei-bianconeri-con-le-nazionali-2/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=24 June 2023 |title=تشكيلة المنتخب الوطني لاقل من 23 سنة امام غينيا |url=https://site.frmf.ma/%d8%aa%d8%b4%d9%83%d9%8a%d9%84%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%85%d9%86%d8%aa%d8%ae%d8%a8-%d8%a7%d9%84%d9%88%d8%b7%d9%86%d9%8a-%d9%84%d8%a7%d9%82%d9%84-%d9%85%d9%86-23-%d8%b3%d9%86%d8%a9-%d8%a7%d9%85%d8%a7-2/ |access-date=27 June 2023 |website=[[Royal Moroccan Football Federation]] |language=ar}}</ref> каде што ''„Лавовите од Атлас“'' ја освоиле својата прва титула<ref name=":3">{{Cite web |date=8 July 2023 |title=Morocco win maiden TotalEnergies U-23 Africa Cup of Nations title with victory over Egypt: Total U-23 Africa Cup of Nations 2023 |url=https://www.cafonline.com/total-u23-africa-cup-of-nations/2023/news/morocco-win-maiden-totalenergies-u-23-africa-cup-of-nations-title-with-victory-o |access-date=9 July 2023 |website=CAF}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |date=9 July 2023 |title=Le Maroc remporte la CAN U23 au bout de la prolongation |url=https://www.sofoot.com/breves/can-u23-le-maroc-detrone-legypte-au-bout-de-la-prolongation |access-date=9 July 2023 |website=SO FOOT.com |language=fr-FR}}</ref> и се квалификувале за [[Летни олимписки игри 2024|Летните олимписки игри 2024]].<ref name=":3" /><ref>{{Cite web |date=8 July 2023 |title=Le Mali, le Maroc et l'Égypte qualifiés pour les JO 2024 |url=https://www.sofoot.com/breves/le-mali-le-maroc-et-legypte-qualifies-pour-les-jo-2024 |access-date=9 July 2023 |website=SO FOOT|language=fr-FR}}</ref> Саибари постигнал еден гол на турнирот, во победата со 5-1 над Гана во групната фаза. На 12 септември 2023 година, дебитирал за [[Фудбалска репрезентација на Мароко|сениорската репрезентација на Мароко]] во пријателскиот натпревар добиен со 1-0 против {{NazNB|FUrep|BFA}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/interlandperiode-saibari-bekroont-seizoenstart-met-interlanddebuut.htm|title=Interlandperiode {{!}} Saibari bekroont seizoenstart met interlanddebuut|data=2023-09-14|language=nl|access-date=2023-09-15}}</ref> На 11 декември 2025 година, Саибари бил повикан во составот на Мароко за [[Африкански куп на нации 2025|Африканскиот куп на нации 2025]], игран на домашно тло.<ref>{{cite web|url=https://www.cafonline.com/afcon2025/news/morocco-name-star-studded-afcon-squad-as-hakimi-makes-cut-but-diop-misses-out/|title=Morocco name star-studded AFCON squad as Hakimi makes cut but Diop misses out|publisher=[[Confederation of African Football]]|date=11 December 2025|access-date=12 December 2025}}</ref> Тој ги одиграл сите седум натпревари на турнирот, вклучително и контроверзното финале загубено со 1-0 по [[Продолжеток (спорт)|продолженија]] од {{NazNB|FUrep|SEN}},{{refn|Финалето на Африканскиот куп на нации 2025 година е завршено со победа на Сенегал по продолженија со 1-0. Сепак, на 17 март [[Конфедерација на африкански фудбал|Конфедерацијата на африкански фудбал]] (КАФ), донела официјална одлука за исходот на финалето според која, репрезентацијата на Сенегал го загубила натпреварот службено, бидејќи не го довршила мечот и ги повлекла своите играчи од теренот во знак на протест по досудениот пенал за Мароко. Поради тоа, финалето е регистрирано со службен резултат 3-0 во корист на мароканската селекција која е прогласена за шампион на првенството.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gol.mk/fudbal/shok-od-afrika-senegal-ostana-bez-trofej-maroko-e-prvak-na-akn |title=Шок од Африка: Сенегал остана без трофеј, Мароко е првак на АКН! |publisher=gol.mk |date=17 март 2026}}</ref>|group=note|name="Африкански куп на нации 2026"}} постигнувајќи еден гол во победата со 2-0 над {{NazNB|FUrep|CMR}} во четвртфиналето. На 26 мај 2026, Саибари бил избран во составот од 26 играчи на селекторот [[Мохамед Уахби]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{cite news|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/morocco-squad-announcement-mohamed-ouahbi|title=Morocco squad brimming with Qatar 2022 heroes|date=26 May 2026|access-date=13 June 2026|language=en}}</ref> Во првиот натпревар на турнирот, Саибари постигнал гол против [[Фудбалска репрезентација на Бразил|Бразил]] (1-1).<ref>{{cite web |last=MacDonald |first=Keifer |url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c20ym4y24ggt |title=Brazil 1–1 Morocco |publisher=BBC Sport |date=13 June 2026 }}</ref> ===Репрезентативна кариера=== {{Репрезентативни настапи|MAR}} {{Cronopar|12-9-2023|Ланс|MAR|1|0|BFA|-|Пријателска|13={{subon|67}}}} {{Cronopar|14-10-2023|Абиџан|CIV|1|1|MAR|-|Пријателска|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|17-10-2023|Агадир|MAR|3|0|LBR|-|Квал. за АФКОН||2023|13={{subon|74}}}} {{Cronopar|21-11-2023|Дар ес Салам|TZN|0|2|MAR|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|72}}}} {{Cronopar|24-1-2024|Сан-Педро|ZAM|0|1|MAR|-|АФКОН|2023|Прва фаза|13={{suboff|68}}|14=Сан-Педро (Брег на Слоновата Коска)}} {{Cronopar|30-1-2024|Сан-Педро|MAR|0|2|RSA|-|АФКОН|2023|Осминафинале|13={{subon|60}}|14=Сан-Педро (Брег на Слоновата Коска)}} {{Cronopar|15-10-2024|Уџда|CAF|0|4|MAR|-|Квал. за АФКОН|2025|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|15-11-2024|Франсвил|GAB|1|5|MAR|1|Квал. за АФКОН|2025|13={{subon|80}}}} {{Cronopar|18-11-2024|Уџда|MAR|7|0|LSO|1|Квал. за АФКОН|2025|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|21-3-2025|Уџда|NIG|1|2|MAR|1|Квал. за СП|2026|13={{subon|56}}}} {{Cronopar|25-3-2025|Уџда|MAR|2|0|TZN|-|Квал. за СП|2026|13={{suboff|71}}}} {{Cronopar|6-6-2025|Фес|MAR|2|0|TUN|-|Пријателска|13={{suboff|78}}}} {{Cronopar|9-6-2025|Фес|MAR|1|0|BEN|-|Пријателска|13={{suboff|71}}}} {{Cronopar|5-9-2025|Рабат|MAR|5|0|NIG|2|Квал. за СП|2026|13={{suboff|77}}}} {{Cronopar|8-9-2025|Ндола|ZAM|0|2|MAR|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|73}}}} {{Cronopar|9-10-2025|Рабат|MAR|1|0|BHR|-|Пријателска|13={{suboff|59}}}} {{Cronopar|14-10-2025|Рабат|MAR|1|0|CON|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|14-11-2025|Тангер|MAR|1|0|MOZ|-|Пријателска|13={{subon|74}}}} {{Cronopar|18-11-2025|Тангер|MAR|4|0|UGN|1|Пријателска|13={{suboff|75}}}} {{Cronopar|21-12-2025|Рабат|MAR|2|0|COM|-|АФКОН|2025|Прва фаза|13={{suboff|76}}}} {{Cronopar|26-12-2025|Рабат|MAR|1|1|MLI|-|АФКОН|2025|Прва фаза|13={{suboff|82}}}} {{Cronopar|29-12-2025|Рабат|ZAM|0|3|MAR|-|АФКОН|2025|Прва фаза|13={{suboff|64}}}} {{Cronopar|4-1-2026|Рабат|MAR|1|0|TZN|-|АФКОН|2025|Осминафинале|13={{yel|69}} {{suboff|77}}}} {{Cronopar|9-1-2026|Рабат|CMR|0|2|MAR|1|АФКОН|2025|Четвртфинале|13={{suboff|86}}}} {{Cronopar|14-1-2026|Рабат|NGA|0|0|MAR|-|АФКОН|2025|Полуфинале|dts|2 – 4|13={{suboff|118}}}} {{Cronopar|18-1-2026|Рабат|SEN|1|0|MAR|-|АФКОН|2025|Финале|dts|13={{suboff|90+4}}}} {{Cronopar|27-3-2026|Мадрид|MAR|1|1|ECU|-|Пријателска|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|26-5-2026|Сале|MAR|5|0|BDI|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|2-6-2026|Рабат|MAR|4|0|MDG|2|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|7-6-2026|Харисон|MAR|1|1|NOR|-|Пријателска|13={{suboff|65}}|14=Харисон (Њу Џерзи)}} {{Cronopar|13-6-2026|Ист Ратерфорд|BRA|1|1|MAR|1|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{suboff|89}}}} {{Cronofin|31|10}} ==Титули== ===Клупски=== ; ПСВ *'''{{Трофеј-Холандија (Ередивиси)}} [[Ередивиси]]''' : 3 : 2023–2024, 2024–2025, 2025–2026 *'''{{Трофеј-Куп на Холандија}} [[Фудбалски куп на Холандија|Куп на Холандија]]''' : 2 : 2021-2022, 2022-2023 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Холандија}} [[Суперкуп на Холандија]]''' : 3 : 2022, 2023, 2025 ===Репрезентативни=== ; Мароко под 23 години *'''[[Африкански куп на нации за играчи под 23 години|Африкански куп на нации под 23 години]]''' : 1 : 2023 ; Мароко *'''{{Трофеј-АФКОН}} [[Африкански куп на нации]]''' : 1 : [[Африкански куп на нации 2025|Мароко 2025]]<ref group="note" name="Африкански куп на нации 2026"/> == Белешки == <references group="note"/> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Мароко |image3=Flag of Morocco.svg }} * [https://www.soccerway.com/player/saibari-ismael/WzSmqNMQ/ Исмаел Саибари на soccerway] * [https://www.transfermarkt.com/ismael-saibari/profil/spieler/702869 Исмаел Саибари на transfermakt] * [https://www.espn.com/soccer/player/_/id/304572/ismael-saibari Исмаел Саибари на espn] * [https://www.whoscored.com/players/404776/show/ismael-saibari Исмаел Саибари на whoscored] {{Состав на Мароко на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Саибари, Исмаел}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Марокански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК ПСВ Ајндховен]] [[Категорија:Родени во 2001 година]] ntxyb33fynt3muhildiq3k2hqey5kmm 0 1397668 5577893 2026-06-16T13:09:37Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1317657627|Ministry of Health (Montenegro)]]“ 5577893 wikitext text/x-wiki '''Министер за здравство''' ({{Langx|cnr|Ministar zdravlja}}) - лицето задолжено за Министерството за здравство на [[Црна Гора]] (Ministarstvo zdravlja). Драгослав Шќекиќ е актуелен министер за здравство, од 4 декември 2020 година. == Министри за здравство, од 2006 година == {{Легенда-ред|#F6931D|[[Демократска партија на социјалистите на Црна Гора|Демократска партија на социјалистите]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#FD00FF|[[Социјалдемократи на Црна Гора|Социјалдемократи]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|{{party color|Independent (politician)}}|непартиски|border=1px solid #AAAAAA}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Министер ! На функција од ! На функција до |- ! style="background:#F6931D;" | | Миодраг Радуновиќ | 10 ноември 2006 | 14 март 2015 |- ! style="background:#dddddd;" | | [[Будимир Шегрт]] | 14 март 2015 | 28 ноември 2016 |- ! style="background:#FD00FF;" | | Кенан Храповиќ | 28 ноември 2016 | 4 декември 2020 |- ! style="background:#dddddd;" | | [[:sr:Jelena Borovinić Bojović|Јелена Боровиниќ]] | 4 декември 2020 | 28 април 2022 |- ! style="background:#dddddd;" | | [[Драгослав Шќекиќ]] | 28 април 2022 | ''актуелен'' |} == Наводи == {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Министерства за здраство]] [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] llqzq7xhj239sp93lefj6ja5ncl5jij 5577898 5577893 2026-06-16T13:15:28Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка, поправки 5577898 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency |agency_name = Министерство за здравство |nativename = Ministarstvo zdravlja |logo = |logo_width = |logo_caption = |formed = 2006 |jurisdiction = [[Влада на Црна Гора]] |headquarters = [[Подгорица]] |chief1_name = [[Драгослав Шќекиќ]] |chief1_position = Министер за здравство на Црна Гора |website = [http://www.mzd.gov.me/ mzd.gov.me] |budget = |footnotes = }} '''Министер за здравство''' ({{Langx|cnr|Ministar zdravlja}}) — лицето задолжено за Министерството за здравство на [[Црна Гора]] (Ministarstvo zdravlja). Драгослав Шќекиќ е актуелен министер за здравство, од 4 декември 2020 година. == Министри за здравство, од 2006 година == {{Легенда-ред|#F6931D|[[Демократска партија на социјалистите на Црна Гора|Демократска партија на социјалистите]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#FD00FF|[[Социјалдемократи на Црна Гора|Социјалдемократи]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|{{party color|Independent (politician)}}|непартиски|border=1px solid #AAAAAA}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Министер ! На функција од ! На функција до |- ! style="background:#F6931D;" | | Миодраг Радуновиќ<ref>[http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=86600 Montenegrin Prime Minister-designate Igor Luksic presents program, reshuffles cabinet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717191238/http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=86600 |date=2011-07-17 }} (пристапено на 28 декември 2010)</ref> | 10 ноември 2006 | 14 март 2015 |- ! style="background:#dddddd;" | | [[Будимир Шегрт]] | 14 март 2015 | 28 ноември 2016 |- ! style="background:#FD00FF;" | | Кенан Храповиќ<ref>[http://www.predsjednik.gov.me/press-centar/izjave/167232/Ekspoze-mandatara-za-sastav-Vlade-CG-Duska-Markovica-na-sjednici-Skupstine-CG.html Ekspoze mandatara za sastav Vlade CG Duška Markovića na sjednici Skupštine CG], Government of Montenegro</ref> | 28 ноември 2016 | 4 декември 2020 |- ! style="background:#dddddd;" | | [[:sr:Jelena Borovinić Bojović|Јелена Боровиниќ]] | 4 декември 2020 | 28 април 2022 |- ! style="background:#dddddd;" | | [[Драгослав Шќекиќ]] | 28 април 2022 | ''актуелен'' |} == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Министерства за здраство]] [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] 1b0e88d5ufaualggjf1md2f0d0l2ciu 5577900 5577898 2026-06-16T13:16:38Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5577900 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency |agency_name = Министерство за здравство |nativename = Ministarstvo zdravlja |logo = |logo_width = |logo_caption = |formed = 2006 |jurisdiction = [[Влада на Црна Гора]] |headquarters = [[Подгорица]] |chief1_name = [[Драгослав Шќекиќ]] |chief1_position = Министер за здравство на Црна Гора |website = [http://www.mzd.gov.me/ mzd.gov.me] |budget = |footnotes = }} '''Министер за здравство''' ({{Langx|cnr|Ministar zdravlja}}) — лицето задолжено за Министерството за здравство на [[Црна Гора]] (Ministarstvo zdravlja). Драгослав Шќекиќ е актуелен министер за здравство, од 4 декември 2020 година. == Министри за здравство, од 2006 година == {{Легенда-ред|#F6931D|[[Демократска партија на социјалистите на Црна Гора|Демократска партија на социјалистите]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#FD00FF|[[Социјалдемократи на Црна Гора|Социјалдемократи]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|{{party color|Independent (politician)}}|непартиски|border=1px solid #AAAAAA}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Министер ! На функција од ! На функција до |- ! style="background:#F6931D;" | | Миодраг Радуновиќ<ref>[http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=86600 Montenegrin Prime Minister-designate Igor Luksic presents program, reshuffles cabinet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717191238/http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=86600 |date=2011-07-17 }} (пристапено на 28 декември 2010)</ref> | 10 ноември 2006 | 14 март 2015 |- ! style="background:#dddddd;" | | [[Будимир Шегрт]] | 14 март 2015 | 28 ноември 2016 |- ! style="background:#FD00FF;" | | Кенан Храповиќ<ref>[http://www.predsjednik.gov.me/press-centar/izjave/167232/Ekspoze-mandatara-za-sastav-Vlade-CG-Duska-Markovica-na-sjednici-Skupstine-CG.html Ekspoze mandatara za sastav Vlade CG Duška Markovića na sjednici Skupštine CG], Government of Montenegro</ref> | 28 ноември 2016 | 4 декември 2020 |- ! style="background:#dddddd;" | | [[:sr:Jelena Borovinić Bojović|Јелена Боровиниќ]] | 4 декември 2020 | 28 април 2022 |- ! style="background:#dddddd;" | | [[Драгослав Шќекиќ]] | 28 април 2022 | ''актуелен'' |} == Наводи == {{наводи}} {{Министерства на Црна Гора}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Министерства за здраство]] [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] 37dsiv5sb0zgv798jagtgv19tcwrrz8 0 1397669 5577894 2026-06-16T13:10:10Z ThePerson113 134207 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1359560701|Iran–Iraq War]]“ 5577894 wikitext text/x-wiki '''Иранско-ирачката војна''' започнала со ирачката инвазија на Иран во септември 1980 година. По осум години конфликт, двете земји прифатиле договор за прекин на огнот посредуван од [[Обединети нации|Обединетите нации]], кој стапил на сила во август 1988 година. Војната предизвикала околу 500.000 смртни случаи (без бројките од поврзаната кампања Анфал ), што ја направило најсмртоносната конвенционална војна што некогаш се водела меѓу редовните армии на [[Земја во развој|земјите во развој]] . [[Категорија:Судири во 1985 година]] [[Категорија:Судири во 1984 година]] [[Категорија:Судири во 1983 година]] [[Категорија:Судири во 1982 година]] [[Категорија:Судири во 1981 година]] [[Категорија:Судири во 1980 година]] [[Категорија:Војни на Ирак]] [[Категорија:Војни на Иран]] [[Категорија:Страници со повеќеделни слики во автоматски размер]] pm1obl5e64k06xl8jvzfbze2b2ar57b 5577896 5577894 2026-06-16T13:13:29Z ThePerson113 134207 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1359560701|Iran–Iraq War]]“ 5577896 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Вооружен судир|conflict=Iran–Iraq War|partof=[[aftermath of the Iranian Revolution]], [[Iraqi–Kurdish conflict]]|image={{multiple image|border=infobox|perrow=2/2/2|total_width=300px | image1 = Children_In_iraq-iran_war4_(cropped).jpg | alt1 = | image2 = Chemical weapon1.jpg | alt2 = | image3 = USS Stark edit.jpg | alt3 = | image4 = Mersad.jpg | alt4 = | image5 = Khorramshahr POWs crop.jpg | alt5 = | image6 = 152_mm_howitzer_D-20_belong_to_Military_of_Iran.jpg | footer = '''Top-left to bottom-right''': {{flatlist| * An Iranian [[child soldier]] on the frontlines * An Iranian soldier in a trench wearing a gas mask to guard against [[Iraqi chemical attacks against Iran|Iraqi chemical attacks]] * The {{USS|Stark}} listing to port after [[USS Stark incident|being struck]] by an Iraqi [[Exocet]] missile * Burned-out vehicles in the aftermath of [[Operation Mersad]] * Iraqi prisoners of war after the [[Liberation of Khorramshahr|recapture of Khorramshahr]] by Iranian forces * The [[152 mm gun-howitzer D-20]] being used by the Iranian Army }} }}|caption=|date=[[Iraqi invasion of Iran|22 September 1980]] – 20 August 1988<br>({{Age in years, months, weeks and days|month1=09|day1=22|year1=1980|month2=08|day2=20|year2=1988}})|place={{flatlist| *[[Iran]] *[[Ba'athist Iraq|Iraq]]{{efn|Also: [[1983–1988 Kuwait terror attacks]], [[1981 Iraqi embassy bombing in Beirut]], [[Lebanon hostage crisis]], [[1983 Beirut barracks bombings]] and [[1985–86 Paris attacks]].}}}}|territory=''[[Status quo ante bellum]]''{{efn|After the war concluded, Iraq continued to maintain control over the entire Shatt al-Arab and other Iranian territories it had occupied along the border, covering an area of 9,600&nbsp;km². It was not until 16 August 1990 that Iraq agreed to return these occupied territories to Iran and to divide sovereignty over the Shatt al-Arab. This restored the border to the terms established by the [[1975 Algiers Agreement]].<ref>{{Cite book|last=Malovany|first=Pesach|title=Wars of Modern Babylon: A History of the Iraqi Army from 1921 to 2003|publisher=[[University Press of Kentucky]]|year=2017|isbn=9780813169453|pages=443}}</ref><ref>{{Cite news|last=Coll|first=Steve|date=15 August 1990|title=Saddam offers to conclude full peace with Iran|url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1990/08/16/saddam-offers-to-conclude-full-peace-with-iran/6b87c9d2-e36f-454e-a103-09c112c6f546/|access-date=8 June 2024|newspaper=[[The Washington Post]]|archive-date=9 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230609225730/https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1990/08/16/saddam-offers-to-conclude-full-peace-with-iran/6b87c9d2-e36f-454e-a103-09c112c6f546/|url-status=live}}</ref><ref name="Britannica Iran–Iraq War"/>}}|result=Inconclusive{{efn|Iraq claimed victory following a [[Tawakalna ala Allah Operations|successful 1988 counter-offensive]] aimed at expelling Iranian forces from Iraq which compelled Iran to submit to a ceasefire the same year, and also due to the country becoming the dominant power in the Middle East as a result of the conflict. Iran also claimed victory for expelling Iraqi forces from Iran following 1982 offensives, despite failing in its later-goal to overthrow the Iraqi government and also despite suffering higher military and economic losses than Iraq.<ref>{{Cite journal|last=Mylroie|first=Laurie|date=1989|title=Iraq's Changing Role in the Persian Gulf|url=https://www.jstor.org/stable/45316185|journal=Current History|volume=88|issue=535|pages=89–99|doi=10.1525/curh.1989.88.535.89|jstor=45316185|s2cid=249695060|issn=0011-3530|access-date=21 July 2023|archive-date=21 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230721140817/https://www.jstor.org/stable/45316185|url-status=live|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web|date=26 September 2015|title=The 'beauty' and the horror of the Iran–Iraq war|url=https://www.bbc.com/news/magazine-34353349|access-date=21 July 2023|publisher=[[BBC News]]|language=en-GB|archive-date=14 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614110703/https://www.bbc.com/news/magazine-34353349|url-status=live}}</ref>}}|combatant1={{flag|Iran}}|combatant2={{flagcountry|Ba'athist Iraq}}|commander1={{plainlist| *{{flagicon|Iran}} [[Ruhollah Khomeini]] *{{flagicon|Iran}} [[Akbar Rafsanjani]] *{{flagicon|Iran}} [[Ali Khamenei]] *{{flagicon|Iran}} [[Mir-Hossein Mousavi]]}}|commander2={{plainlist| *{{flagicon|Ba'athist Iraq}} [[Saddam Hussein]] *{{flagicon|Ba'athist Iraq}} [[Adnan Khayr Allah]] *{{flagicon|Ba'athist Iraq}} [[Izzat Ibrahim al-Douri]] *{{flagicon|Ba'athist Iraq}} [[Tariq Aziz]]}}|units1=See [[Iran–Iraq War order of battle|order of battle]]|units2=See [[Iran–Iraq War order of battle|order of battle]]|strength1='''Start of war:'''<ref name="Pollack, p. 186">Pollack, p.&nbsp;186.</ref><ref name=Razeoux>{{cite book|last1=Razoux|first1=Pierre|title=The Iran–Iraq War|date=2015|publisher=[[Harvard University Press]]|isbn=978-0674915718|pages=515, 540|url=https://books.google.com/books?id=FGsuCwAAQBAJ|access-date=29 January 2023|archive-date=17 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230217025950/https://books.google.com/books?id=FGsuCwAAQBAJ|url-status=live}}</ref><br>110,000–215,000 soldiers {{Collapsible list |title = More: |1,700–2,100 tanks<ref>Farrokh, Kaveh, 305 (2011)</ref><ref>Pollack, p.&nbsp;187.</ref><br>(500–1,150 operable)<br>1,000–1,900 armoured vehicles<br>(1,300 operable)<br>300–1,100 artillery pieces<ref>Farrokh, Kaveh, 304 (2011)</ref><br>421–485 fighter-bombers<ref>{{cite web|url=https://www.imgrumweb.com/post/BoD6JDhArG3|title=The state of the air combat readiness of Iran ... • corporal_historian_23|access-date=9 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181002102353/https://www.imgrumweb.com/post/BoD6JDhArG3|archive-date=2 October 2018|url-status=dead}}</ref><br>(200–205 fully operational)<br>750–835 helicopters<br>(240 fully operational)<hr>'''In 1982:'''<br>350,000 soldiers<br>700 tanks<br>2,700 armoured vehicles<br>400 artillery pieces<br>350 aircraft<br>700 helicopters<hr>'''In 1988:'''<ref>Pollack, p.&nbsp;232.</ref><ref>Cordesman, Anthony H. ''The Lessons of Modern War: The Iran–Iraq War.'' Boulder, CO: Westview Press, 1990. Chapter 10: "In fact, Iraq had captured so much equipment that it was able to put on an incredible show on the outskirts of Baghdad. Rather than include all of Iraq's gains, it included the equipment that could either be used immediately or be easily reconditioned. Iraqi sources claimed that since March, Iraq had captured a total of 1,298 tanks, 155 armored infantry fighting vehicles, 512 heavy artillery weapons, 6,196 mortars, 5,550 recoilless rifles and light guns, 8,050 rocket propelled grenades, 60,694 rifles, 322 pistols, 6,156 telecommunications devices, 501 items of heavy engineering equipment, 454 trucks, 1,600 light vehicles and trailers, 16,863 items of chemical defense gear, and 16,863 caskets... After its recent defeats, Iran was virtually defenseless in the south. It was down to less than 200 tanks."</ref><ref name=Razeoux/><br>600,000–850,000 soldiers<br>1,500+ tanks{{NoteTag|Pollack gives the figure as 1,000 for fully operational tanks in April of 1988. Cordesman gives the figure as 1,500+ operational tanks in March 1988 (1,298 were captured by the Iraqis by July 1988, 200 were still in the hands of the Iranians, and an unknown number were destroyed), with an unknown number in workshops.}}<br>800–1,400 armoured vehicles<br>600–900 heavy artillery pieces<br>60–80 fighter-bombers<br>70–90 helicopters<hr>KDP: 45,000 [[Peshmerga]] (1986–88)<ref name=Razeoux2>{{cite book|last1=Razoux|first1=Pierre|title=The Iran–Iraq War|date=2015|publisher=[[Harvard University Press]]|isbn=978-0674915718|pages=543–544|url=https://books.google.com/books?id=FGsuCwAAQBAJ|access-date=29 January 2023|archive-date=17 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230217025950/https://books.google.com/books?id=FGsuCwAAQBAJ|url-status=live}}</ref><br />PUK: 12,000 Peshmerga (1986–88)<ref name=Razeoux2/> }}|strength2='''Start of war:'''<ref name="Pollack, p. 186"/><ref name=Razeoux/><br>200,000–210,000 soldiers {{Collapsible list |title = More: |1,750–2,800 tanks<br>2,350–4,000 APCs<br>1,350–1,400 artillery pieces<br>295–380 fighter-bombers<br>300–350 helicopters<hr>'''In 1982:'''<br>175,000 soldiers<br>1,200 tanks<br>2,300 armoured vehicles<br>400 artillery pieces<br>450 aircraft<br>180 helicopters<hr>'''In 1988:'''<br>800,000–1,500,000 soldiers<ref name="Pollack, p. 3">Pollack, p.&nbsp;3.</ref><ref name=Razeoux/><br>3,400–5,000 tanks<br>4,500–10,000 APCs<br>2,300–12,000 artillery pieces<br>360–900 fighter-bombers<br>140–1,000 helicopters<hr>KDPI: 30,000 Peshmerga (1980–83)<ref name=Razeoux2/><br>MEK: 15,000 fighters (1981–83, 87–88)<ref name=Razeoux2/> }}|casualties1='''Military dead:'''<br>200,000–600,000{{NoteTag|Estimates of Iranian casualties during the Iran–Iraq War vary.<ref name="hiro205" /><ref name="Rajaee1997" /><ref name="Mikaberidze2011" /><ref>Hammond Atlas of the 20th Century (1999), pp.&nbsp;134–135.</ref><ref name="Dunnigan 1991" /><ref name="Twentieth Century World History 1997" /><ref name="ReferenceA" /><ref name="Chirot, Daniel 1994" /><ref>"B&J": Jacob Bercovitch and Richard Jackson, ''International Conflict : A Chronological Encyclopedia of Conflicts and Their Management 1945–1995'' (1997), p.&nbsp;195.</ref>}}<br>{{Collapsible list | title = More: | 123,220–160,000 killed<br>60,711 missing<ref name="hiro205" /><ref name="Abrahamian2008" /><br>(Iranian claim)<br>800,000 killed<br>(Iraqi claim)<ref name="hiro205" /><br>320,000–500,000 wounded<ref name="Mikaberidze2011" /><ref name="PotterSick2006" /><ref name="Zargar2012" /><br>40,000–42,875 captured<ref name="PotterSick2006" /><ref name="Zargar2012" /><br>11,000–16,000 [[civilian casualties|civilian dead]]<ref name="hiro205" /><ref name="Abrahamian2008" /><hr>'''Economic loss:'''<br>$627&nbsp;billion<ref name="Rajaee1997" /><ref name="hiro251">{{cite book|last=Hiro|first=Dilip|author-link=Dilip Hiro|title=The Longest War: The Iran–Iraq Military Conflict|publisher=Routledge|location=New York|year=1991|page=[https://archive.org/details/longestwariranir00hiro/page/251 251]|isbn=978-0-415-90406-3|oclc=22347651|url=https://archive.org/details/longestwariranir00hiro/page/251}}</ref> }}|casualties2='''Military dead:'''<br>105,000–500,000{{NoteTag|Estimates of Iraqi casualties during the Iran–Iraq War vary.<ref name="PotterSick2006" /><ref name="hiro251" /><ref name="hawaii.edu">{{cite web|url=http://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.TAB14.1C.GIF|title=Centi-Kilo Murdering States: Estimates, Sources, and Calculations|work=Power Kills|publisher=University of Hawai'i|last=Rumel|first=Rudolph|access-date=26 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20171011172148/http://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.TAB14.1C.GIF|archive-date=11 October 2017|url-status=live}}</ref><ref name="Karsh2002" /><ref name="KochLong1997" /><ref name="remembrance">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2010/sep/23/iran-iraq-war-anniversary|title=Iran and Iraq remember war that cost more than a million lives|first=Ian|last=Black|newspaper=The Guardian|date=23 September 2010|access-date=14 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170102173349/https://www.theguardian.com/world/2010/sep/23/iran-iraq-war-anniversary|archive-date=2 January 2017|url-status=live}}</ref>}}<br>{{Collapsible list | title = More: |400,000 wounded<ref name="Karsh2002" /><br>70,000 captured<ref name="Mikaberidze2011" /><ref name="Karsh2002" /><hr>'''Economic loss:'''<br>$561&nbsp;billion<ref name="Rajaee1997" /><ref name="hiro251" /> }}|casualties3='''Civilian dead:''' 100,000+{{NoteTag|The total 100,000+ civilians killed during the war does not include 50,000–200,000 Kurdish civilians killed in the [[Anfal campaign]].<ref name="hawaii.edu-D">{{cite web|url=http://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.TAB15.1D.GIF|title=Lesser Murdering States, Quasi-States, and Groups: Estimates, Sources, and Calculations|work=Power Kills|publisher=University of Hawai'i|last=Rumel|first=Rudolph|access-date=16 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121004213140/http://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.TAB15.1D.GIF|archive-date=4 October 2012|url-status=live}}</ref><ref name="hang">{{cite news|newspaper=[[Tampa Bay Times]]|url=http://www.sptimes.com/2007/06/25/Worldandnation/Iraq_to_hang__Chemica.shtml|title=Iraq to hang 'Chemical Ali'|last=Sinan|first=Omar|agency=Associated Press|date=25 June 2007|access-date=9 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017073732/http://www.sptimes.com/2007/06/25/Worldandnation/Iraq_to_hang__Chemica.shtml|archive-date=17 October 2015|url-status=live}}</ref> }}<br>'''Total dead:'''<br>450,000{{sfn|Pfetsch|Rohloff|2013|p=154}}–500,000<ref name="Britannica Iran–Iraq War"/>|notes=|campaignbox={{Campaignbox Iran–Iraq War}} {{Campaignbox Persian Gulf Wars}}{{Campaignbox Iran–Saudi Arabia proxy conflict}} {{Campaignbox Arab-Iranian Wars and Conflicts}}|combatant1a={{flagicon image|Former Flag of KDP.svg}} [[Kurdistan Democratic Party|KDP]]<br>{{flagicon image|Flag of PUK.svg}} [[Patriotic Union of Kurdistan|PUK]]<br>{{flagicon image|Islamic Supreme Council of Iraq (ISCI, SIIC; SCIRI) Infobox Flag.png}} [[Islamic Supreme Council of Iraq|ISCI]]<br>{{flagicon image|Islamic Dawa Party Flag.svg}} [[Islamic Dawa Party]]<br>{{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite web|url=http://memri.org/bin/latestnews.cgi?ID=IA44808|archive-url=https://web.archive.org/web/20090211103949/http://memri.org/bin/latestnews.cgi?ID=IA44808|archive-date=11 February 2009|title=The Iranian Roots of Hizbullah|author=Nimrod Raphaeli|date=11 February 2009|website=MEMRI}}</ref><br>[[Shia Islam|Shia]] volunteers{{efn|from: * {{nowrap|{{flagicon|Democratic Republic of Afghanistan}} [[Democratic Republic of Afghanistan|Afghanistan]]<ref>{{cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/428282/Memoires-of-Afghan-volunteers-in-Iran-Iraq-war-published|title=Memoires of Afghan volunteers in Iran–Iraq war published (tehrantimes.com)|date=7 October 2018|access-date=3 February 2021|archive-date=17 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210617061212/https://www.tehrantimes.com/news/428282/Memoires-of-Afghan-volunteers-in-Iran-Iraq-war-published|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/455870/Mohsen-the-Japanese-chronicles-life-of-Afghan-volunteer-fighter|title='Mohsen, the Japanese' chronicles life of Afghan volunteer fighter in Iran–Iraq war (tehrantimes.com)|date=16 December 2020|access-date=3 February 2021|archive-date=7 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207165205/https://www.tehrantimes.com/news/455870/Mohsen-the-Japanese-chronicles-life-of-Afghan-volunteer-fighter|url-status=live}}</ref>}} ** [[Abuzar Brigade]] * {{flagu|Iraq|1963}}<ref>{{Cite web|url=https://s3.amazonaws.com/berkley-center/200918WastnidgeIransShiaDiplomacyReligiousIdentityForeignPolicyIslamicRepublic.pdf|title=Iran's Shia Diplomacy: Religious and Foreign Policy in the Islamic Republic|access-date=30 August 2023|archive-date=6 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230706200748/https://s3.amazonaws.com/berkley-center/200918WastnidgeIransShiaDiplomacyReligiousIdentityForeignPolicyIslamicRepublic.pdf|url-status=live}}</ref> ** [[Badr Organization]] * {{nowrap|{{flag|Lebanon}}<ref>{{cite book|last1=Shaery-Eisenlohr|first1=Roschanack|title=Shi'ite Lebanon: Transnational Religion and the Making of National Identities|date=2011|publisher=Columbia University Press|isbn=9780231144278|url=https://books.google.com/books?id=vrpRagljvA4C|access-date=21 March 2023|archive-date=27 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230427070936/https://books.google.com/books?id=vrpRagljvA4C|url-status=live}}</ref>}} ** {{flag|Hezbollah|size=23px}} * {{nowrap|{{flag|Pakistan}}<ref>Williamson Murray, Kevin M. Woods (2014): ''The Iran–Iraq War. A Military and Strategic History.'' Cambridge University Press. {{ISBN|978-1-107-06229-0}} p. 223</ref>}} ** {{flagicon image|Tehreek-e-Jafaria Official logo.svg}} [[Tehreek-e-Jafaria (Pakistan)]] ** {{flagicon image|}} [[Sipah-e-Muhammad Pakistan]] * {{flag|Kuwait}}<ref name="MCUP">{{Cite web|url=https://muse.jhu.edu/article/795830/pdf|title=Iran's Islamic Revolutionary Guard Corps (Project Muse)|access-date=30 August 2023|archive-date=9 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220709043606/https://muse.jhu.edu/article/795830/pdf|url-status=live}}</ref> * {{Flagcountry|Bahrain}}<ref name="MCUP"/> * {{flag|India}}<ref name="MCUP"/> }}|combatant2a={{flagicon image|Flag of Arabistan.svg}} [[Democratic Revolutionary Front for the Liberation of Arabistan|DRFLA]]<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=0yYdBQAAQBAJ&q=Liberation+of+Arabistan+iran+iraq+war&pg=PA20|title=The Iran–Iraq War|first=Rob|last=Johnson|date=2010|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-1137267788}}{{Dead link|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=WVBCBAAAQBAJ&q=Liberation+of+Arabistan+iran+iraq+war&pg=PA93|title=The Iran–Iraq War: A Military and Strategic History|first1=Williamson|last1=Murray|first2=Kevin M.|last2=Woods|year=2014|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1107062290}}</ref><br>{{flagicon image|NCRI National Council of Resistance of Iran Lion & Sun Flag.jpg}} [[National Council of Resistance of Iran|NCRI]]<br>{{*}} {{flagicon image|Flag of the People's Mujahedin of Iran.svg}} [[People's Mojahedin Organization of Iran|MEK]]<br>{{*}} {{flagicon image|İran Kürdistanı Demokrat Partisi bayrağı.jpg}} [[Democratic Party of Iranian Kurdistan|PDKI]]<ref>{{cite book|last=Entessar|first=Nader|title=Kurdish Politics in the Middle East|publisher=[[Lexington Books]]|location=Lanham|page=48|year=2010|isbn=9780739140390|oclc=430736528|quote=Throughout much of the 1980s, the KDPI received aid from the Ba'thi regime of Saddam Hussein, but Ghassemlou broke with Baghdad in 1988 after Iraq used chemical weapons against Kurds in Halabja and then forced Kurdish villagers to...}}</ref><br>[[Salvation Force]]<ref name=":6">{{Cite conference|last=van Bruinessen|first=Martin|author-link=Martin van Bruinessen|date=15 August 1986|title=The Naqshbandi Order as a Vehicle of Political Protest among the Kurds (With Some Comparative Notes on Indonesia)|url=https://www.academia.edu/10965366|conference=New Approaches in Islamic Studies|location=Jakarta|publisher=[[Indonesian Institute of Sciences]]|pages=1–3|via=Academia.edu|access-date=19 July 2023|archive-date=16 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230816190924/https://www.academia.edu/10965366|url-status=live}}</ref><br>[[Arabs|Arab]] volunteers{{efn|from:<ref name="auto">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1982/10/04/world/sudanese-brigades-could-provide-key-aid-for-iraq-military-analysis.html|title=Sudanese Brigades Could Provide Key Aid for Iraq; Military Analysis|newspaper=The New York Times|date=4 October 1982|access-date=8 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191208094106/https://www.nytimes.com/1982/10/04/world/sudanese-brigades-could-provide-key-aid-for-iraq-military-analysis.html|archive-date=8 December 2019|url-status=live|last1=Middleton|first1=Drew}}</ref><ref name="auto1">{{Cite journal|url=https://www.csmonitor.com/1982/0205/020559.html|title=Iraq–Iran war becoming Arab-Persian war? (The Christian Science Monitor)|journal=The Christian Science Monitor|date=5 February 1982|access-date=8 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191208094106/https://www.csmonitor.com/1982/0205/020559.html|archive-date=8 December 2019|url-status=live}}</ref> * {{flag|Egypt|1972}}<ref name="auto"/> * {{nowrap|{{flag|Jordan}}<ref>{{Cite journal|url=https://www.csmonitor.com/1982/0211/021106.html|title=Jordan's call for volunteers to fight Iran misfires (The Christian Science Monitor)|journal=The Christian Science Monitor|date=11 February 1982|access-date=8 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191208094041/https://www.csmonitor.com/1982/0211/021106.html|archive-date=8 December 2019|url-status=live}}</ref><ref name="Schenker">{{cite book|url=https://www.washingtoninstitute.org/uploads/Documents/pubs/DancingwithSaddam.pdf.pdf|title=Dancing with Saddam: The Strategic Tango of Jordanian–Iraqi Relations|publisher=[[The Washington Institute for Near East Policy]] / [[Lexington Books]]|last=Schenker|first=David Kenneth|year=2003|isbn=0-7391-0649-X|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170123153530/https://www.washingtoninstitute.org/uploads/Documents/pubs/DancingwithSaddam.pdf.pdf|archive-date=23 January 2017}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1982/01/29/jordanian-unit-going-to-aid-iraq-6-hussein-will-join-volunteer-force-fighting-iranians/a6b7099c-3c36-4152-9411-6b0620038463/|title=Jordanian Unit Going To Aid Iraq 6 Hussein Will Join Volunteer Force Fighting Iranians (The Washington Post)|newspaper=The Washington Post|access-date=8 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191208094156/https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1982/01/29/jordanian-unit-going-to-aid-iraq-6-hussein-will-join-volunteer-force-fighting-iranians/a6b7099c-3c36-4152-9411-6b0620038463/|archive-date=8 December 2019|url-status=live}}</ref>}} * {{flag|Morocco}}<ref name="auto1"/><ref name="auto"/> * {{flag|North Yemen}}<ref>''Dictionary of modern Arab history'', Kegan Paul International 1998. {{ISBN|978-0710305053}} p.&nbsp;196.</ref> * {{flag|Sudan}}<ref name="web.archive.org">{{Cite web|url=https://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/Iran-IraqWar_Part1_0.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20180803202218/https://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/Iran-IraqWar_Part1_0.pdf|url-status=dead|archive-date=3 August 2018|title=Iran–Iraq War Timeline. Part 1|access-date=19 July 2022}}</ref><ref>Berridge, W.J. "Civil Uprisings in Modern Sudan: The 'Khartoum Springs' of 1964 and 1985", p.&nbsp;136. Bloomsbury Academic, 2015 {{ISBN?}}</ref> * {{flag|Tunisia|1959}}<ref name="auto"/> }}}}'''Иранско-ирачката војна''' започнала со ирачката инвазија на Иран во септември 1980 година. По осум години конфликт, двете земји прифатиле договор за прекин на огнот посредуван од [[Обединети нации|Обединетите нации]], кој стапил на сила во август 1988 година. Војната предизвикала околу 500.000 смртни случаи (без бројките од поврзаната кампања Анфал ), што ја направило најсмртоносната конвенционална војна што некогаш се водела меѓу редовните армии на [[Земја во развој|земјите во развој]] . [[Категорија:Судири во 1985 година]] [[Категорија:Судири во 1984 година]] [[Категорија:Судири во 1983 година]] [[Категорија:Судири во 1982 година]] [[Категорија:Судири во 1981 година]] [[Категорија:Судири во 1980 година]] [[Категорија:Војни на Ирак]] [[Категорија:Војни на Иран]] [[Категорија:Страници со повеќеделни слики во автоматски размер]] 0a2or6hq8rxt46m9r4h8pjud8e20n3s 5577907 5577896 2026-06-16T13:29:41Z ThePerson113 134207 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1359560701|Iran–Iraq War]]“ 5577907 wikitext text/x-wiki '''Иранско-ирачката војна''' започнала со ирачката инвазија на Иран во септември 1980 година. По осум години конфликт, двете земји прифатиле договор за прекин на огнот посредуван од [[Обединети нации|Обединетите нации]], кој стапил на сила во август 1988 година. Војната предизвикала околу 500.000 смртни случаи (без бројките од поврзаната кампања Анфал ), што ја направило најсмртоносната конвенционална војна што некогаш се водела меѓу редовните армии на [[Земја во развој|земјите во развој]] . Со започнувањето на војната, ирачката влада - предводена од претседателот [[Садам Хусеин|Садам Хусеин -]] првенствено сакала да го спречи Рухолах Хомеини, лидерот на Иран по [[Иранска револуција|Иранската револуција]] во 1979 година, да ја извезе новата државна идеологија на Иран во Ирак. Ирак, исто така, Хусеин се плашел дека Иран, како [[Теократија|теократска држава]] составена претежно од [[Шиизам|шиитски муслимани]], ќе го обедини шиитското мнозинство во Ирак против владата на Баас, контролирана [[Сунизам|од сунитските муслимани]] . Ирак, исто така, сакал да го замени Иран како главна национална сила во [[Персиски Залив|Персискиот Залив]] . Војната следела по долготрајна историја на гранични спорови меѓу двете држави, како резултат на што Ирак планирал да го врати источниот брег на реката [[Шат ел-Араб|Шат ал-Араб,]] кој му го отстапил на Иран со Алжирскиот договор од 1975 година . Конфликтот вклучувал рововска војна од големи размери и намерни напади врз цивили, вклучително и ирачки хемиски напади. На почетокот на војната, Ирак очекувал убедлива победа, имајќи го предвид постреволуционерниот хаос во Иран, но нивната инвазија била во застој до декември 1980 година. Потоа иранската војска добила на интензитет и ја вратила целата своја територија до јуни 1982 година. Откако ги потиснал ирачките сили назад кон предвоените граници, Иран започнал инвазија на Ирак, што довело до петгодишна офанзива. Во средината на 1988 година, Ирак започнал серија контраофанзиви што создале воен ќорсокак, присутен на крајот од војната. Ирак бил потпомогнат од Националниот совет на отпорот на Иран, САД, Обединетото Кралство, Советскиот Сојуз, Франција, Италија, [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|Југославија]] и повеќето арапски земји, додека Иран бил потпомогнат од Курдистанската демократска партија, Патриотскиот сојуз на Курдистан, Сирија, Либија, Северна Кореја, [[Народна Република Кина|Кина]], Јужен Јемен, Пакистан, [[Куба]] и Израел . Во меѓувреме, поддршката на Ирак за арапските сепаратисти во Иран се зголемила. По години воени и економски загуби, намалување на моралот, интензивирање на односите меѓу Иран и САД и мала меѓународна акција против ирачките напади врз иранските цивили, Иран се согласил на прекин на огнот со Ирак според Резолуцијата 598 на Советот за безбедност на Обединетите нации . Војната не создала никакви трајни промени на границите и ниедна од земјите не добила воени репарации потоа. Двете страни претрпеле огромни финансиски загуби. Притоа, поединечни инциденти биле забележувани помеѓу двете држави сè додека односите не се подобриле по падот на Садам Хусеин во 2003 година. [[Категорија:Судири во 1985 година]] [[Категорија:Судири во 1984 година]] [[Категорија:Судири во 1983 година]] [[Категорија:Судири во 1982 година]] [[Категорија:Судири во 1981 година]] [[Категорија:Судири во 1980 година]] [[Категорија:Војни на Ирак]] [[Категорија:Војни на Иран]] [[Категорија:Страници со повеќеделни слики во автоматски размер]] kkop1dw7ecml204xkupcno2wh9ixm6g 1 1397670 5577899 2026-06-16T13:15:44Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5577899 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1397671 5577902 2026-06-16T13:27:21Z Buli 2648 Создадена страница со: '''Александар Гилфердинг''' (руски: Александр Фёдорович Гильфердинг; Варшава, 7 февруари 1831 – Каргопол, 20 јуни 1872) бил руски славист, историчар, етнограф, фолклорист, дипломат и публицист од германско потекло. Се вбројува меѓу најзначајните руски истр... 5577902 wikitext text/x-wiki '''Александар Гилфердинг''' (руски: Александр Фёдорович Гильфердинг; Варшава, 7 февруари 1831 – Каргопол, 20 јуни 1872) бил руски славист, историчар, етнограф, фолклорист, дипломат и публицист од германско потекло. Се вбројува меѓу најзначајните руски истражувачи на словенските народи во XIX век и бил истакнат претставник на славофилското движење. Неговите трудови за јужнословенските земји, словенската филологија и народното творештво оставиле трајно влијание врз развојот на славистиката. == Биографија == Гилфердинг студирал историја и филологија на Московскиот универзитет, каде што се формирал како научник под влијание на тогашните руски слависти. Уште како млад истражувач покажал особен интерес за споредбеното проучување на словенските јазици и нивната поврзаност со другите индоевропски јазици. Во 1853 година го објавил трудот „За сродноста на словенскиот јазик со санскритот“, кој претставувал една од првите систематски споредби меѓу словенските јазици и санскритот. Во втората половина на 1850-тите години бил испратен како руски дипломатски претставник во Босна, која тогаш се наоѓала под власта на Отоманското Царство. За време на престојот на Балканот патувал низ Босна, Херцеговина, Србија и други јужнословенски области, собирајќи податоци за историјата, јазикот, обичаите и народната култура на локалното население. Резултат на овие истражувања биле неколку значајни дела посветени на јужнословенските земји, кои претставуваат важен извор за нивната состојба во XIX век. Гилфердинг бил активен и во општествениот живот на Руското Царство како поддржувач на словенската заемност и на културната соработка меѓу словенските народи. Во 1856 година бил избран за дописен член на Санктпетербуршка академија на науките, а подоцна учествувал и во работата на руските научни и етнографски друштва. Особено значајна е неговата дејност како собирач на народно творештво. Во текот на своите патувања низ северна Русија собрал голем број руски епски песни (билини), со што дал значителен придонес во зачувувањето на усното културно наследство. Неговите записи претставуваат едни од најважните извори за проучување на руската народна епика. Починал во 1872 година од тифус за време на едно од своите теренски истражувања во северна Русија. И покрај релативно краткиот живот, оставил обемно научно наследство во областа на славистиката, етнографијата и фолклористиката. Неговите дела и денес претставуваат важен извор за проучување на словенските народи, нивните јазици и култури. 65h4lr2vbbnuhaqf8n1pznj8l1bak8a 5577903 5577902 2026-06-16T13:27:34Z Buli 2648 Buli ја премести страницата [[Александар Фјодорович Гилфердинг]] на [[Александар Гилфердинг]] 5577902 wikitext text/x-wiki '''Александар Гилфердинг''' (руски: Александр Фёдорович Гильфердинг; Варшава, 7 февруари 1831 – Каргопол, 20 јуни 1872) бил руски славист, историчар, етнограф, фолклорист, дипломат и публицист од германско потекло. Се вбројува меѓу најзначајните руски истражувачи на словенските народи во XIX век и бил истакнат претставник на славофилското движење. Неговите трудови за јужнословенските земји, словенската филологија и народното творештво оставиле трајно влијание врз развојот на славистиката. == Биографија == Гилфердинг студирал историја и филологија на Московскиот универзитет, каде што се формирал како научник под влијание на тогашните руски слависти. Уште како млад истражувач покажал особен интерес за споредбеното проучување на словенските јазици и нивната поврзаност со другите индоевропски јазици. Во 1853 година го објавил трудот „За сродноста на словенскиот јазик со санскритот“, кој претставувал една од првите систематски споредби меѓу словенските јазици и санскритот. Во втората половина на 1850-тите години бил испратен како руски дипломатски претставник во Босна, која тогаш се наоѓала под власта на Отоманското Царство. За време на престојот на Балканот патувал низ Босна, Херцеговина, Србија и други јужнословенски области, собирајќи податоци за историјата, јазикот, обичаите и народната култура на локалното население. Резултат на овие истражувања биле неколку значајни дела посветени на јужнословенските земји, кои претставуваат важен извор за нивната состојба во XIX век. Гилфердинг бил активен и во општествениот живот на Руското Царство како поддржувач на словенската заемност и на културната соработка меѓу словенските народи. Во 1856 година бил избран за дописен член на Санктпетербуршка академија на науките, а подоцна учествувал и во работата на руските научни и етнографски друштва. Особено значајна е неговата дејност како собирач на народно творештво. Во текот на своите патувања низ северна Русија собрал голем број руски епски песни (билини), со што дал значителен придонес во зачувувањето на усното културно наследство. Неговите записи претставуваат едни од најважните извори за проучување на руската народна епика. Починал во 1872 година од тифус за време на едно од своите теренски истражувања во северна Русија. И покрај релативно краткиот живот, оставил обемно научно наследство во областа на славистиката, етнографијата и фолклористиката. Неговите дела и денес претставуваат важен извор за проучување на словенските народи, нивните јазици и култури. 65h4lr2vbbnuhaqf8n1pznj8l1bak8a 5577905 5577903 2026-06-16T13:29:06Z Buli 2648 5577905 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Alexander Hilferding | image = Aleksandr Hilferding.jpg | image_size = | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date|1831|02|07|df=yes}} | birth_place = [[Warsaw]], Congress Poland, Russian Empire | death_date = {{Death date and age|1872|06|20|1831|02|07|df=yes}} | death_place = [[Kargopol]], Arkhangelsk Governorate, Russian Empire | other_names = | occupation = {{hlist|[[Historian]]|[[linguist]]|[[ethnographer]]}} | workplaces = [[St. Petersburg Academy of Sciences]] | years_active = | known_for = | notable_works = | education = | alma_mater = [[Imperial Moscow University]] }} '''Александар Гилфердинг''' (руски: Александр Фёдорович Гильфердинг; Варшава, 7 февруари 1831 – Каргопол, 20 јуни 1872) бил руски славист, историчар, етнограф, фолклорист, дипломат и публицист од германско потекло. Се вбројува меѓу најзначајните руски истражувачи на словенските народи во XIX век и бил истакнат претставник на славофилското движење. Неговите трудови за јужнословенските земји, словенската филологија и народното творештво оставиле трајно влијание врз развојот на славистиката. == Биографија == Гилфердинг студирал историја и филологија на Московскиот универзитет, каде што се формирал како научник под влијание на тогашните руски слависти. Уште како млад истражувач покажал особен интерес за споредбеното проучување на словенските јазици и нивната поврзаност со другите индоевропски јазици. Во 1853 година го објавил трудот „За сродноста на словенскиот јазик со санскритот“, кој претставувал една од првите систематски споредби меѓу словенските јазици и санскритот. Во втората половина на 1850-тите години бил испратен како руски дипломатски претставник во Босна, која тогаш се наоѓала под власта на Отоманското Царство. За време на престојот на Балканот патувал низ Босна, Херцеговина, Србија и други јужнословенски области, собирајќи податоци за историјата, јазикот, обичаите и народната култура на локалното население. Резултат на овие истражувања биле неколку значајни дела посветени на јужнословенските земји, кои претставуваат важен извор за нивната состојба во XIX век. Гилфердинг бил активен и во општествениот живот на Руското Царство како поддржувач на словенската заемност и на културната соработка меѓу словенските народи. Во 1856 година бил избран за дописен член на Санктпетербуршка академија на науките, а подоцна учествувал и во работата на руските научни и етнографски друштва. Особено значајна е неговата дејност како собирач на народно творештво. Во текот на своите патувања низ северна Русија собрал голем број руски епски песни (билини), со што дал значителен придонес во зачувувањето на усното културно наследство. Неговите записи претставуваат едни од најважните извори за проучување на руската народна епика. Починал во 1872 година од тифус за време на едно од своите теренски истражувања во северна Русија. И покрај релативно краткиот живот, оставил обемно научно наследство во областа на славистиката, етнографијата и фолклористиката. Неговите дела и денес претставуваат важен извор за проучување на словенските народи, нивните јазици и култури. p60dz60ho8ch7yagywa1nz59q9gxxyk 5577906 5577905 2026-06-16T13:29:26Z Buli 2648 5577906 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Александар Гилфердинг | image = Aleksandr Hilferding.jpg | image_size = | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date|1831|02|07|df=yes}} | birth_place = [[Warsaw]], Congress Poland, Russian Empire | death_date = {{Death date and age|1872|06|20|1831|02|07|df=yes}} | death_place = [[Kargopol]], Arkhangelsk Governorate, Russian Empire | other_names = | occupation = {{hlist|[[Historian]]|[[linguist]]|[[ethnographer]]}} | workplaces = [[St. Petersburg Academy of Sciences]] | years_active = | known_for = | notable_works = | education = | alma_mater = [[Imperial Moscow University]] }} '''Александар Гилфердинг''' (руски: Александр Фёдорович Гильфердинг; Варшава, 7 февруари 1831 – Каргопол, 20 јуни 1872) бил руски славист, историчар, етнограф, фолклорист, дипломат и публицист од германско потекло. Се вбројува меѓу најзначајните руски истражувачи на словенските народи во XIX век и бил истакнат претставник на славофилското движење. Неговите трудови за јужнословенските земји, словенската филологија и народното творештво оставиле трајно влијание врз развојот на славистиката. == Биографија == Гилфердинг студирал историја и филологија на Московскиот универзитет, каде што се формирал како научник под влијание на тогашните руски слависти. Уште како млад истражувач покажал особен интерес за споредбеното проучување на словенските јазици и нивната поврзаност со другите индоевропски јазици. Во 1853 година го објавил трудот „За сродноста на словенскиот јазик со санскритот“, кој претставувал една од првите систематски споредби меѓу словенските јазици и санскритот. Во втората половина на 1850-тите години бил испратен како руски дипломатски претставник во Босна, која тогаш се наоѓала под власта на Отоманското Царство. За време на престојот на Балканот патувал низ Босна, Херцеговина, Србија и други јужнословенски области, собирајќи податоци за историјата, јазикот, обичаите и народната култура на локалното население. Резултат на овие истражувања биле неколку значајни дела посветени на јужнословенските земји, кои претставуваат важен извор за нивната состојба во XIX век. Гилфердинг бил активен и во општествениот живот на Руското Царство како поддржувач на словенската заемност и на културната соработка меѓу словенските народи. Во 1856 година бил избран за дописен член на Санктпетербуршка академија на науките, а подоцна учествувал и во работата на руските научни и етнографски друштва. Особено значајна е неговата дејност како собирач на народно творештво. Во текот на своите патувања низ северна Русија собрал голем број руски епски песни (билини), со што дал значителен придонес во зачувувањето на усното културно наследство. Неговите записи претставуваат едни од најважните извори за проучување на руската народна епика. Починал во 1872 година од тифус за време на едно од своите теренски истражувања во северна Русија. И покрај релативно краткиот живот, оставил обемно научно наследство во областа на славистиката, етнографијата и фолклористиката. Неговите дела и денес претставуваат важен извор за проучување на словенските народи, нивните јазици и култури. ncrm37y1wpt541mooelgbckvlzc9axa 5577908 5577906 2026-06-16T13:30:11Z Buli 2648 5577908 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Александар Гилфердинг | image = Aleksandr Hilferding.jpg | image_size = | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date|1831|02|07|df=yes}} | birth_place = [[Варшава]], Congress Poland, Russian Empire | death_date = {{Death date and age|1872|06|20|1831|02|07|df=yes}} | death_place = [[Каргопол]], Arkhangelsk Governorate, Russian Empire | other_names = | occupation = {{hlist|[[Historian]]|[[linguist]]|[[ethnographer]]}} | workplaces = [[St. Petersburg Academy of Sciences]] | years_active = | known_for = | notable_works = | education = | alma_mater = [[Imperial Moscow University]] }} '''Александар Гилфердинг''' (руски: Александр Фёдорович Гильфердинг; Варшава, 7 февруари 1831 – Каргопол, 20 јуни 1872) бил руски славист, историчар, етнограф, фолклорист, дипломат и публицист од германско потекло. Се вбројува меѓу најзначајните руски истражувачи на словенските народи во XIX век и бил истакнат претставник на славофилското движење. Неговите трудови за јужнословенските земји, словенската филологија и народното творештво оставиле трајно влијание врз развојот на славистиката. == Биографија == Гилфердинг студирал историја и филологија на Московскиот универзитет, каде што се формирал како научник под влијание на тогашните руски слависти. Уште како млад истражувач покажал особен интерес за споредбеното проучување на словенските јазици и нивната поврзаност со другите индоевропски јазици. Во 1853 година го објавил трудот „За сродноста на словенскиот јазик со санскритот“, кој претставувал една од првите систематски споредби меѓу словенските јазици и санскритот. Во втората половина на 1850-тите години бил испратен како руски дипломатски претставник во Босна, која тогаш се наоѓала под власта на Отоманското Царство. За време на престојот на Балканот патувал низ Босна, Херцеговина, Србија и други јужнословенски области, собирајќи податоци за историјата, јазикот, обичаите и народната култура на локалното население. Резултат на овие истражувања биле неколку значајни дела посветени на јужнословенските земји, кои претставуваат важен извор за нивната состојба во XIX век. Гилфердинг бил активен и во општествениот живот на Руското Царство како поддржувач на словенската заемност и на културната соработка меѓу словенските народи. Во 1856 година бил избран за дописен член на Санктпетербуршка академија на науките, а подоцна учествувал и во работата на руските научни и етнографски друштва. Особено значајна е неговата дејност како собирач на народно творештво. Во текот на своите патувања низ северна Русија собрал голем број руски епски песни (билини), со што дал значителен придонес во зачувувањето на усното културно наследство. Неговите записи претставуваат едни од најважните извори за проучување на руската народна епика. Починал во 1872 година од тифус за време на едно од своите теренски истражувања во северна Русија. И покрај релативно краткиот живот, оставил обемно научно наследство во областа на славистиката, етнографијата и фолклористиката. Неговите дела и денес претставуваат важен извор за проучување на словенските народи, нивните јазици и култури. dmhq4n5878p0lbc5khwwvvacxg0r389 5577909 5577908 2026-06-16T13:30:41Z Buli 2648 5577909 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Александар Гилфердинг | image = Aleksandr Hilferding.jpg | image_size = | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date|1831|02|07|df=yes}} | birth_place = [[Варшава]], Congress Poland, Russian Empire | death_date = {{Death date and age|1872|06|20|1831|02|07|df=yes}} | death_place = [[Каргопол]], Arkhangelsk Governorate, Russian Empire | other_names = | occupation = {{hlist|[[Historian]]|[[linguist]]|[[ethnographer]]}} | workplaces = [[St. Petersburg Academy of Sciences]] | years_active = | known_for = | notable_works = | education = | alma_mater = [[Imperial Moscow University]] }} '''Александар Гилфердинг''' ({{langx|ru|Александр Фёдорович Гильфердинг}}; Варшава, 7 февруари 1831 – Каргопол, 20 јуни 1872) бил руски славист, историчар, етнограф, фолклорист, дипломат и публицист од германско потекло. Се вбројува меѓу најзначајните руски истражувачи на словенските народи во XIX век и бил истакнат претставник на славофилското движење. Неговите трудови за јужнословенските земји, словенската филологија и народното творештво оставиле трајно влијание врз развојот на славистиката. == Биографија == Гилфердинг студирал историја и филологија на Московскиот универзитет, каде што се формирал како научник под влијание на тогашните руски слависти. Уште како млад истражувач покажал особен интерес за споредбеното проучување на словенските јазици и нивната поврзаност со другите индоевропски јазици. Во 1853 година го објавил трудот „За сродноста на словенскиот јазик со санскритот“, кој претставувал една од првите систематски споредби меѓу словенските јазици и санскритот. Во втората половина на 1850-тите години бил испратен како руски дипломатски претставник во Босна, која тогаш се наоѓала под власта на Отоманското Царство. За време на престојот на Балканот патувал низ Босна, Херцеговина, Србија и други јужнословенски области, собирајќи податоци за историјата, јазикот, обичаите и народната култура на локалното население. Резултат на овие истражувања биле неколку значајни дела посветени на јужнословенските земји, кои претставуваат важен извор за нивната состојба во XIX век. Гилфердинг бил активен и во општествениот живот на Руското Царство како поддржувач на словенската заемност и на културната соработка меѓу словенските народи. Во 1856 година бил избран за дописен член на Санктпетербуршка академија на науките, а подоцна учествувал и во работата на руските научни и етнографски друштва. Особено значајна е неговата дејност како собирач на народно творештво. Во текот на своите патувања низ северна Русија собрал голем број руски епски песни (билини), со што дал значителен придонес во зачувувањето на усното културно наследство. Неговите записи претставуваат едни од најважните извори за проучување на руската народна епика. Починал во 1872 година од тифус за време на едно од своите теренски истражувања во северна Русија. И покрај релативно краткиот живот, оставил обемно научно наследство во областа на славистиката, етнографијата и фолклористиката. Неговите дела и денес претставуваат важен извор за проучување на словенските народи, нивните јазици и култури. bnvfw9qfihyk5z9i56kb2qqgr83nh2e 5577910 5577909 2026-06-16T13:33:04Z Buli 2648 5577910 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Александар Гилфердинг | image = Aleksandr Hilferding.jpg | image_size = | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date|1831|02|07|df=yes}} | birth_place = [[Варшава]], Congress Poland, Russian Empire | death_date = {{Death date and age|1872|06|20|1831|02|07|df=yes}} | death_place = [[Каргопол]], Arkhangelsk Governorate, Russian Empire | other_names = | occupation = {{hlist|[[Historian]]|[[linguist]]|[[ethnographer]]}} | workplaces = [[St. Petersburg Academy of Sciences]] | years_active = | known_for = | notable_works = | education = | alma_mater = [[Imperial Moscow University]] }} '''Александар Фјодорович Гилфердинг''' ({{langx|ru|Александр Фёдорович Гильфердинг}}; Варшава, 7 февруари 1831 – Каргопол, 20 јуни 1872) бил руски славист, историчар, етнограф, фолклорист, дипломат и публицист од германско потекло. Се вбројува меѓу најзначајните руски истражувачи на словенските народи во XIX век и бил истакнат претставник на славофилското движење. Неговите трудови за јужнословенските земји, словенската филологија и народното творештво оставиле трајно влијание врз развојот на славистиката. == Биографија == Гилфердинг студирал историја и филологија на [[Московскиот универзитет]], каде што се формирал како научник под влијание на тогашните руски слависти. Уште како млад истражувач покажал особен интерес за споредбеното проучување на словенските јазици и нивната поврзаност со другите индоевропски јазици. Во 1853 година го објавил трудот „''За сродноста на словенскиот јазик со санскритот''“, кој претставувал една од првите систематски споредби меѓу словенските јазици и санскритот. Во втората половина на 1850-тите години бил испратен како руски дипломатски претставник во Босна, која тогаш се наоѓала под власта на Отоманското Царство. За време на престојот на Балканот патувал низ Босна, Херцеговина, Србија и други јужнословенски области, собирајќи податоци за историјата, јазикот, обичаите и народната култура на локалното население. Резултат на овие истражувања биле неколку значајни дела посветени на јужнословенските земји, кои претставуваат важен извор за нивната состојба во XIX век. Гилфердинг бил активен и во општествениот живот на Руското Царство како поддржувач на словенската заемност и на културната соработка меѓу словенските народи. Во 1856 година бил избран за дописен член на [[Руска академија на науките|Санктпетербуршка академија на науките]], а подоцна учествувал и во работата на руските научни и етнографски друштва. Особено значајна е неговата дејност како собирач на народно творештво. Во текот на своите патувања низ северна Русија собрал голем број руски епски песни (''билини''), со што дал значителен придонес во зачувувањето на усното културно наследство. Неговите записи претставуваат едни од најважните извори за проучување на руската народна епика. Починал во 1872 година од тифус за време на едно од своите теренски истражувања во северна Русија. И покрај релативно краткиот живот, оставил обемно научно наследство во областа на славистиката, етнографијата и фолклористиката. Неговите дела и денес претставуваат важен извор за проучување на словенските народи, нивните јазици и култури. 03g64m983fll3e05txkqxsjpd1fy0zv 5577911 5577910 2026-06-16T13:34:20Z Buli 2648 5577911 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Александар Гилфердинг | image = Aleksandr Hilferding.jpg | image_size = | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date|1831|02|07|df=yes}} | birth_place = [[Варшава]], Конгресна Полска, Руска Империја | death_date = {{Death date and age|1872|06|20|1831|02|07|df=yes}} | death_place = [[Каргопол]], Архангелска губернија, Руска Империја | other_names = | occupation = {{hlist|[[Историчар]]|[[лингвист]]|[[етнограф]]}} | workplaces = [[St. Petersburg Academy of Sciences]] | years_active = | known_for = | notable_works = | education = | alma_mater = [[Imperial Moscow University]] }} '''Александар Фјодорович Гилфердинг''' ({{langx|ru|Александр Фёдорович Гильфердинг}}; Варшава, 7 февруари 1831 – Каргопол, 20 јуни 1872) бил руски славист, историчар, етнограф, фолклорист, дипломат и публицист од германско потекло. Се вбројува меѓу најзначајните руски истражувачи на словенските народи во XIX век и бил истакнат претставник на славофилското движење. Неговите трудови за јужнословенските земји, словенската филологија и народното творештво оставиле трајно влијание врз развојот на славистиката. == Биографија == Гилфердинг студирал историја и филологија на [[Московскиот универзитет]], каде што се формирал како научник под влијание на тогашните руски слависти. Уште како млад истражувач покажал особен интерес за споредбеното проучување на словенските јазици и нивната поврзаност со другите индоевропски јазици. Во 1853 година го објавил трудот „''За сродноста на словенскиот јазик со санскритот''“, кој претставувал една од првите систематски споредби меѓу словенските јазици и санскритот. Во втората половина на 1850-тите години бил испратен како руски дипломатски претставник во Босна, која тогаш се наоѓала под власта на Отоманското Царство. За време на престојот на Балканот патувал низ Босна, Херцеговина, Србија и други јужнословенски области, собирајќи податоци за историјата, јазикот, обичаите и народната култура на локалното население. Резултат на овие истражувања биле неколку значајни дела посветени на јужнословенските земји, кои претставуваат важен извор за нивната состојба во XIX век. Гилфердинг бил активен и во општествениот живот на Руското Царство како поддржувач на словенската заемност и на културната соработка меѓу словенските народи. Во 1856 година бил избран за дописен член на [[Руска академија на науките|Санктпетербуршка академија на науките]], а подоцна учествувал и во работата на руските научни и етнографски друштва. Особено значајна е неговата дејност како собирач на народно творештво. Во текот на своите патувања низ северна Русија собрал голем број руски епски песни (''билини''), со што дал значителен придонес во зачувувањето на усното културно наследство. Неговите записи претставуваат едни од најважните извори за проучување на руската народна епика. Починал во 1872 година од тифус за време на едно од своите теренски истражувања во северна Русија. И покрај релативно краткиот живот, оставил обемно научно наследство во областа на славистиката, етнографијата и фолклористиката. Неговите дела и денес претставуваат важен извор за проучување на словенските народи, нивните јазици и култури. 55ewaxz9aspz9e6bai0a23qoaf5mggg 5577913 5577911 2026-06-16T13:36:49Z Buli 2648 /* Биографија */ 5577913 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Александар Гилфердинг | image = Aleksandr Hilferding.jpg | image_size = | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date|1831|02|07|df=yes}} | birth_place = [[Варшава]], Конгресна Полска, Руска Империја | death_date = {{Death date and age|1872|06|20|1831|02|07|df=yes}} | death_place = [[Каргопол]], Архангелска губернија, Руска Империја | other_names = | occupation = {{hlist|[[Историчар]]|[[лингвист]]|[[етнограф]]}} | workplaces = [[St. Petersburg Academy of Sciences]] | years_active = | known_for = | notable_works = | education = | alma_mater = [[Imperial Moscow University]] }} '''Александар Фјодорович Гилфердинг''' ({{langx|ru|Александр Фёдорович Гильфердинг}}; Варшава, 7 февруари 1831 – Каргопол, 20 јуни 1872) бил руски славист, историчар, етнограф, фолклорист, дипломат и публицист од германско потекло. Се вбројува меѓу најзначајните руски истражувачи на словенските народи во XIX век и бил истакнат претставник на славофилското движење. Неговите трудови за јужнословенските земји, словенската филологија и народното творештво оставиле трајно влијание врз развојот на славистиката. == Биографија == Гилфердинг студирал историја и филологија на [[Московскиот универзитет]], каде што се формирал како научник под влијание на тогашните руски слависти. Уште како млад истражувач покажал особен интерес за споредбеното проучување на словенските јазици и нивната поврзаност со другите индоевропски јазици. Во 1853 година го објавил трудот „''За сродноста на словенскиот јазик со санскритот''“, кој претставувал една од првите систематски споредби меѓу словенските јазици и санскритот. Во втората половина на 1850-тите години бил испратен како руски дипломатски претставник во Босна, која тогаш се наоѓала под власта на Отоманското Царство. За време на престојот на Балканот патувал низ Босна, Херцеговина, Србија и други јужнословенски области, собирајќи податоци за историјата, јазикот, обичаите и народната култура на локалното население. Резултат на овие истражувања биле неколку значајни дела посветени на јужнословенските земји, кои претставуваат важен извор за нивната состојба во XIX век. Гилфердинг бил активен и во општествениот живот на Руското Царство како поддржувач на словенската заемност и на културната соработка меѓу словенските народи. Во 1856 година бил избран за дописен член на [[Руска академија на науките|Санктпетербуршка академија на науките]], а подоцна учествувал и во работата на руските научни и етнографски друштва. Особено значајна е неговата дејност како собирач на народно творештво. Во текот на своите патувања низ северна Русија собрал голем број руски епски песни (''билини''), со што дал значителен придонес во зачувувањето на усното културно наследство. Неговите записи претставуваат едни од најважните извори за проучување на руската народна епика. Починал во 1872 година од тифус за време на едно од своите теренски истражувања во северна Русија. И покрај релативно краткиот живот, оставил обемно научно наследство во областа на славистиката, етнографијата и фолклористиката. Неговите дела и денес претставуваат важен извор за проучување на словенските народи, нивните јазици и култури. [[Категорија:Родени во 1831 година]] [[Категорија:Починати во 1872 година]] f31grm1y9jlum7scueth1kxuxq5n7hu 0 1397672 5577904 2026-06-16T13:27:34Z Buli 2648 Buli ја премести страницата [[Александар Фјодорович Гилфердинг]] на [[Александар Гилфердинг]] 5577904 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Александар Гилфердинг]] q2q8h4ornt2nkukr423ej7sltk6c8tz 0 1397673 5577918 2026-06-16T14:12:01Z Jtasevski123 69538 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1317657606|Ministry of Agriculture and Rural Development (Montenegro)]]“ 5577918 wikitext text/x-wiki '''Министер за земјоделство''' ({{Langx|cnr|Министар пољопривреде / Ministar poljoprivrede}}) — лицето задолжено за Министерството за земјоделство и рурален развој на [[Црна Гора]]. [[Владимир Јоковиќ]] е актуелен министер за земјоделство и рурален развој, од 28 април 2022 година. == Министри за земјоделство, од 2006 година == {{Легенда-ред|#F6931D|[[Демократска партија на социјалисти на Црна Гора|Демократска партија на социјалисти]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|{{party color|Independent (politician)}}|Независен|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|cornflowerblue|[[Социјалистичка народна партија на Црна Гора|Социјалистичка народна партија]]|border=1px solid #AAAAAA}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Министер ! Почеток на мандат ! Крај на мандат |- ! style="background:#F6931D;" | | [[Милутин Симовиќ]] | 10 ноември 2006 година | 29 декември 2010 година |- ! style="background:#F6931D;" | | [[Тарзан Милошевиќ]]<ref>[http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=86600 Montenegrin Prime Minister-designate Igor Luksic presents program, reshuffles cabinet] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110717191238/http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=86600|date=2011-07-17}} (accessed 28 December 2010)</ref> | 29 декември 2010 година | 4 декември 2012 година |- ! style="background:#F6931D;" | | Петар Ивановиќ | 4 декември 2012 година | 12 мај 2016 година |- ! style="background:#dddddd;" | | Будимир Мугоша | 12 мај 2016 година | 28 ноември 2016 година |- ! style="background:#F6931D;" | | [[Милутин Симовиќ]] | 28 ноември 2016 година | 4 декември 2020 година |- ! style="background:#dddddd;" | | [[Александар Стијовиќ]] | 4 декември 2020 година | 28 април 2022 година |- ! style="background:cornflowerblue;" | | [[Владимир Јоковиќ]] | 28 април 2022 година | ''Актуелен'' |} == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] [[Категорија:Министерства за земјоделство]] i1f822fe20gm1haatmdvaefggi4bthu 5577919 5577918 2026-06-16T14:14:09Z Jtasevski123 69538 5577919 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency |agency_name = Министерство за земјоделство и рурален развој (Црна Гора) |nativename = Ministarstvo poljoprivrede i ruralnog razvoja |logo = |logo_width = |logo_caption = |formed = 2006 |jurisdiction = [[Влада на Црна Гора]] |headquarters = [[Подгорица]] |chief1_name = [[Владимир Јоковиќ]] |chief1_position = Министер за земјоделство и рурален развој на Црна Гора |website = [http://www.minpolj.gov.me/ minpolj.gov.me] |budget = |footnotes = }}'''Министер за земјоделство''' ({{Langx|cnr|Министар пољопривреде / Ministar poljoprivrede}}) — лицето задолжено за Министерството за земјоделство и рурален развој на [[Црна Гора]]. [[Владимир Јоковиќ]] е актуелен министер за земјоделство и рурален развој, од 28 април 2022 година. == Министри за земјоделство, од 2006 година == {{Легенда-ред|#F6931D|[[Демократска партија на социјалисти на Црна Гора|Демократска партија на социјалисти]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|{{party color|Independent (politician)}}|Независен|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|cornflowerblue|[[Социјалистичка народна партија на Црна Гора|Социјалистичка народна партија]]|border=1px solid #AAAAAA}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Министер ! Почеток на мандат ! Крај на мандат |- ! style="background:#F6931D;" | | [[Милутин Симовиќ]] | 10 ноември 2006 година | 29 декември 2010 година |- ! style="background:#F6931D;" | | [[Тарзан Милошевиќ]]<ref>[http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=86600 Montenegrin Prime Minister-designate Igor Luksic presents program, reshuffles cabinet] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110717191238/http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=86600|date=2011-07-17}} (accessed 28 December 2010)</ref> | 29 декември 2010 година | 4 декември 2012 година |- ! style="background:#F6931D;" | | Петар Ивановиќ | 4 декември 2012 година | 12 мај 2016 година |- ! style="background:#dddddd;" | | Будимир Мугоша | 12 мај 2016 година | 28 ноември 2016 година |- ! style="background:#F6931D;" | | [[Милутин Симовиќ]] | 28 ноември 2016 година | 4 декември 2020 година |- ! style="background:#dddddd;" | | [[Александар Стијовиќ]] | 4 декември 2020 година | 28 април 2022 година |- ! style="background:cornflowerblue;" | | [[Владимир Јоковиќ]] | 28 април 2022 година | ''Актуелен'' |} == Наводи == {{Наводи}} {{Предлошка:Министерства на Црна Гора}} [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] [[Категорија:Министерства за земјоделство]] gfcn3zbhiwh1k40c6rskk8d0nc4yhz2 14 1397674 5577920 2026-06-16T14:15:04Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: [[Категорија:Управување со Црна Гора]] [[Категорија:Министерства по земја|Црна Гора]] 5577920 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Управување со Црна Гора]] [[Категорија:Министерства по земја|Црна Гора]] g98qbmx72jpaqvfzg7a5l14kmarnxmq 5577921 5577920 2026-06-16T14:15:15Z Jtasevski123 69538 5577921 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Управување со Црна Гора]] [[Категорија:Министерства по земја|Ц]] p0cv2dvidpv15opvrg0e234myav9wm8 0 1397675 5577926 2026-06-16T14:40:00Z Jtasevski123 69538 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1317657615|Ministry of Ecology, Spatial planning and Urbanism (Montenegro)]]“ 5577926 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Државен орган|agency_name=Министерство за екологија, просторно планирање и урбанизам (Црна Гора)|nativename=Ministarstvo ekologije, prostornog planiranja i urbanizma Crne Gore|logo=|logo_width=|logo_caption=|formed=2006 (потоа реорганиција во 2020)|jurisdiction=[[Влада на Црна Гора]]|headquarters=[[Подгорица]]|chief1_name=[[Ана Новаковиќ Ѓуровиќ]]|chief1_position=Министер за екологија, просторно планирање и урбанизам|website=[http://www.mrt.gov.me/ mrt.gov.me]|budget=|footnotes=}} '''Министер за екологија, просторно планирање и урбанизам''' ({{Langx|cnr|Ministar ekologije, prostornog planiranja i urbanizma}}) — лицето одговорно за Министерството за екологија, просторно планирање и урбанизам на [[Црна Гора]] (''Ministarstvo ekologije, prostornog planiranja i urbanizma''). Министерството било формирано во 2020 година, по реорганизација на '''Министерството за одржлив развој и туризам''' (''Ministarstvo održivog razvoja i turizma''). == Министри за одржлив развој и туризам, од 2006 година == {{Легенда-ред|#F6931D|[[Демократска партија на социјалисти на Црна Гора|Демократска партија на социјалисти]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#00cc55|[[Обединета реформска акција|ОРА]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#dddddd|Независен|border=1px solid #AAAAAA}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Министер ! Почеток на мандат ! Крај на мандат |- ! style="background:#F6931D;" | | Предраг Ненезиќ | 10 ноември 2006 година | 29 декември 2010 година |- ! style="background:#F6931D;" | | Предраг Секулиќ<ref>[http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=86600 Montenegrin Prime Minister-designate Igor Luksic presents program, reshuffles cabinet] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110717191238/http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=86600|date=2011-07-17}} (accessed 28 December 2010)</ref> | 29 декември 2010 година | 4 декември 2012 година |- ! style="background:#F6931D;" | | [[Бранимир Гвозденовиќ]] | 4 декември 2012 година | 28 ноември 2016 година |- ! style="background:#F6931D;" | | Павле Радуловиќ | 28 ноември 2016 година | 4 декември 2020 година |- ! style="background:#dddddd;" | | [[Ратко Митровиќ]] | 4 декември 2020 година | 28 април 2022 година |- ! style="background:#00cc55;" | | [[Ана Новаковиќ Ѓуровиќ]] | 28 април 2022 година | ''актуелен'' |} == Наводи == {{Наводи}}{{Министерства на Црна Гора}} [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] 96a4edtqo7td7mb34fwlw73zvp0aiif 5577929 5577926 2026-06-16T14:40:55Z Jtasevski123 69538 5577929 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Државен орган|agency_name=Министерство за екологија, просторно планирање и урбанизам (Црна Гора)|nativename=Ministarstvo ekologije, prostornog planiranja i urbanizma Crne Gore|logo=|logo_width=|logo_caption=|formed=2006 (потоа реорганиција во 2020)|jurisdiction=[[Влада на Црна Гора]]|headquarters=[[Подгорица]]|chief1_name=[[Ана Новаковиќ Ѓуровиќ]]|chief1_position=Министер за екологија, просторно планирање и урбанизам|website=[http://www.mrt.gov.me/ mrt.gov.me]|budget=|footnotes=}} '''Министер за екологија, просторно планирање и урбанизам''' ({{Langx|cnr|Ministar ekologije, prostornog planiranja i urbanizma}}) — лицето одговорно за Министерството за екологија, просторно планирање и урбанизам на [[Црна Гора]] (''Ministarstvo ekologije, prostornog planiranja i urbanizma''). Министерството било формирано во 2020 година, по реорганизација на '''Министерството за одржлив развој и туризам''' (''Ministarstvo održivog razvoja i turizma''). == Министри за одржлив развој и туризам, од 2006 година == {{Легенда-ред|#F6931D|[[Демократска партија на социјалисти на Црна Гора|Демократска партија на социјалисти]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#00cc55|[[Обединета реформска акција|ОРА]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#dddddd|Независен|border=1px solid #AAAAAA}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Министер ! Почеток на мандат ! Крај на мандат |- ! style="background:#F6931D;" | | Предраг Ненезиќ | 10 ноември 2006 година | 29 декември 2010 година |- ! style="background:#F6931D;" | | Предраг Секулиќ<ref>[http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=86600 Montenegrin Prime Minister-designate Igor Luksic presents program, reshuffles cabinet] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110717191238/http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=86600|date=2011-07-17}} (accessed 28 December 2010)</ref> | 29 декември 2010 година | 4 декември 2012 година |- ! style="background:#F6931D;" | | [[Бранимир Гвозденовиќ]] | 4 декември 2012 година | 28 ноември 2016 година |- ! style="background:#F6931D;" | | Павле Радуловиќ | 28 ноември 2016 година | 4 декември 2020 година |- ! style="background:#dddddd;" | | [[Ратко Митровиќ]] | 4 декември 2020 година | 28 април 2022 година |- ! style="background:#00cc55;" | | [[Ана Новаковиќ Ѓуровиќ]] | 28 април 2022 година | ''актуелен'' |} == Наводи == {{Наводи}}{{Министерства на Црна Гора}} [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] [[Категорија:Министерства за екологија]] [[Категорија:Министерства за урбанизам]] abl13eqwjc22kdo9ldff91n27n8ygg3 1 1397676 5577927 2026-06-16T14:40:12Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5577927 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1397677 5577932 2026-06-16T14:59:22Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:sr:Special:Redirect/revision/30540827|Квадрикоптер]]“ 5577932 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Racing_Drone.jpg|мини|320x320пкс|Квадрокоптер со камера]] '''Квадрокоптер''' или '''квадротор''' - вид на [[хеликоптер]] или мултикоптер кој има четири ротори.<ref>{{Наведено списание|last=Hoffmann|first=G.|last2=Rajnarayan|first2=D.G.|last3=Waslander|first3=S.L.|last4=Dostal|first4=D.|last5=Jang|first5=J.S.|last6=Tomlin|first6=C.J.|date=2004|title=The Stanford testbed of autonomous rotorcraft for multi agent control (STARMAC)|url=http://ieeexplore.ieee.org/document/1390847/|publisher=IEEE|pages=12.E.4–121–10|doi=10.1109/DASC.2004.1390847|isbn=978-0-7803-8539-9}}</ref> Иако квадроторските хеликоптери и конвертиплани веќе долго време експериментално летале, конфигурацијата останала куриозитет сè до појавата на современото [[беспилотно летало]], или [[Беспилотно летало|дрон]]. Малата големина и ниската [[инерција]] на беспилотните летала овозможуваат употреба на особено едноставен систем за контрола на летот, што значително ја зголемило практичноста на малиот квадротор во оваа примена. == Принципи на дизајнот == Секој ротор произведува и подигнување и вртежен момент околу своето средиште на вртење, како и отпор спротивен од правецот на летот на леталото. Квадрокоптерите главно имаат два [[Ротор|ротори]] што ротираат во насока на стрелките на часовникот и два што ротираат спротивно од стрелките на часовникот. Контролата на летот се обезбедува со независно менување на [[Брзина|брзината]], а со тоа и на подигнувањето и [[Момент на сила|вртежниот момент,]] на секој ротор. Наклонот и превртувањето се контролираат со промена на нето средиштето на гравитација, а скршнувањето се контролира со промена на нето вртежниот момент.<ref>{{Наведено списание|last=Uyanga|first=Mendbayar|last2=Debasmita|first2=Misra|last3=Tushar|first3=Gupta|last4=Tathagata|first4=Ghosh|date=2016-11-28|title=Investigation and Quantification of Water Track Networks in Boreal Regions of Alaska|url=http://dx.doi.org/10.22606/gr.2016.11002|journal=Geosciences Research|volume=1|issue=1|doi=10.22606/gr.2016.11002|issn=2519-5913}}</ref> За разлика од конвенционалните хеликоптери, квадрокоптерите обично немаат циклична контрола на наклонот, при што аголот на лопатките се менува динамички додека ротираат околу главината на роторот. На почетокот, квадрокоптерите (тогаш наречени квадротори или едноставно хеликоптери) се сметале за можно решение за некои од постојните проблеми во вертикалниот лет. Проблемите со контролата предизвикани од вртежниот момент можат да се отстранат со обратно ротирање на лопатките на роторот, а релативно кратките лопатки се многу полесни за конструирање. Голем број дизајни со екипаж се појавиле во 1920-тите и 1930-тите. Овие летала биле меѓу првите успешни летала потешки од воздухот за вертикално полетување и слетување.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/principlesofheli0000leis|title=Principles of helicopter aerodynamics|last=Leishman|first=J. Gordon|date=2006|publisher=Cambridge University press|isbn=978-0-521-85860-1|edition=2nd ed|series=Cambridge aerospace series|location=Cambridge}}</ref> Сепак, раните прототипови страдале од лоши перформанси, а подоцнежните прототипови барале прекумерен напор на пилотот, поради слабото зголемување на стабилноста и ограниченото овластување за контрола.<ref>{{Наведено списание|last=ANDERSON|first=S.|date=1983-08-17|title=An overview of V/STOL aircraft development|url=http://dx.doi.org/10.2514/6.1983-2491|journal=Aircraft Design, Systems and Technology Meeting|location=Reston, Virigina|publisher=American Institute of Aeronautics and Astronautics|doi=10.2514/6.1983-2491}}</ref> === Вртежен момент === Ако сите четири ротори ротираат со иста [[аголна брзина]], при што два се вртат во насока на стрелките на часовникот и два спротивно од стрелките на часовникот, нето вртежниот момент околу оската на отстапување е нула, што значи дека нема потреба од опашен ротор како кај конвенционалните хеликоптери. Отстапувањето е предизвикано од неурамнотежена рамнотежа во аеродинамичните моменти.<ref>{{Наведена книга|url=http://dx.doi.org/10.1093/anb/9780198606697.article.1501399|title=Ximenes, Vicente Trevino (05 December 1919–27 February 2014)|last=Kells|first=Michelle Hall|date=2015|publisher=Oxford University Press|series=American National Biography Online}}</ref> Шемата на реактивните вртежни моменти на секој мотор на квадрокоптер, поради ротирачките ротори. Роторите 1 и 3 ротираат во една насока, додека роторите 2 и 4 ротираат во спротивна насока, обезбедувајќи спротивни вртежни моменти за контрола. Сите квадрокоптери се предмет на нормална аеродинамика на роторното летало, вклучувајќи ги и условите на вртложни прстени. === Механичка структура === Главните механички компоненти се трупот или рамката, четирите ротори и моторите. За најдобри перформанси и наједноставни алгоритми за контрола, моторите и пропелерите се на еднакво растојание.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://wyvernupenn.blogspot.com/2010/04/mechanical-design.html|title=Wyvern Quadrotor Helicopter: Mechanical Design|last=Uriah|date=2010-04-13|work=Wyvern Quadrotor Helicopter|accessdate=2024-03-17}}</ref> === Коаксијални ротори === За да се обезбеди поголема моќност и стабилност при намалена тежина, квадрокоптерот, како и секој друг мултиротор, може да користи конфигурација со коаксијален ротор. Во овој случај, секоја рака има два мотори кои работат во спротивни насоки (еден свртен нагоре, а еден свртен надолу). === Операции === ==== Автономен лет ==== Конфигурацијата на квадрокоптерот е релативно лесна за програмирање за автономен лет. Ова овозможило опити со сложено однесување на роење врз основа на основ на сенсинг на соседните дронови. ==== Издржливост ==== Најдолгото време на лет постигнато со квадрокоптер напојуван со батерии било 2 часа, 31 минута и 30 секунди. Рекордот го поставил Фердинанд Кикингер од Германија во 2016 година. При поставувањето на рекордот, Кикингер користел литиум-јонски батерии со висок капацитет со ниска стапка на празнење и ја отстранил непотребната тежина за да ја намали потрошувачката на енергија и да ја продолжи издржливоста.<ref>{{Наведено списание|last=VOHRA|first=D.|last2=GARG|first2=Pradeep|last3=GHOSH|first3=Sanjay|date=2022-06-30|title=Problems and Prospects of Flying Rotor Drones Particularly Quadcopters|url=http://dx.doi.org/10.51534/tiha.1068613|journal=Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi|volume=4|issue=1|pages=1–7|doi=10.51534/tiha.1068613|issn=2687-6094}}</ref> Алтернативни извори на енергија како што се водородните горивни ќелии и хибридните гасно-електрични генератори се користат за драматично продолжување на издржливоста поради зголемената густина на енергија и на [[Водород|водородот]] и [[Бензин|на бензинот]]. [[Категорија:Беспилотни летала]] tegqlyf1mipkfigh6juaqvdgq0i8fu1 5577933 5577932 2026-06-16T15:00:20Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5577933 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Racing_Drone.jpg|мини|320x320пкс|Квадрокоптер со камера]] '''Квадрокоптер''' или '''квадротор''' — вид на [[хеликоптер]] или мултикоптер кој има четири ротори.<ref>{{Наведено списание|last=Hoffmann|first=G.|last2=Rajnarayan|first2=D.G.|last3=Waslander|first3=S.L.|last4=Dostal|first4=D.|last5=Jang|first5=J.S.|last6=Tomlin|first6=C.J.|date=2004|title=The Stanford testbed of autonomous rotorcraft for multi agent control (STARMAC)|url=http://ieeexplore.ieee.org/document/1390847/|publisher=IEEE|pages=12.E.4–121–10|doi=10.1109/DASC.2004.1390847|isbn=978-0-7803-8539-9}}</ref> Иако квадроторските хеликоптери и конвертиплани веќе долго време експериментално летале, конфигурацијата останала куриозитет сè до појавата на современото [[беспилотно летало]], или [[Беспилотно летало|дрон]]. Малата големина и ниската [[инерција]] на беспилотните летала овозможуваат употреба на особено едноставен систем за контрола на летот, што значително ја зголемило практичноста на малиот квадротор во оваа примена. == Принципи на дизајнот == Секој ротор произведува и подигнување и вртежен момент околу своето средиште на вртење, како и отпор спротивен од правецот на летот на леталото. Квадрокоптерите главно имаат два [[Ротор|ротори]] што ротираат во насока на стрелките на часовникот и два што ротираат спротивно од стрелките на часовникот. Контролата на летот се обезбедува со независно менување на [[Брзина|брзината]], а со тоа и на подигнувањето и [[Момент на сила|вртежниот момент,]] на секој ротор. Наклонот и превртувањето се контролираат со промена на нето средиштето на гравитација, а скршнувањето се контролира со промена на нето вртежниот момент.<ref>{{Наведено списание|last=Uyanga|first=Mendbayar|last2=Debasmita|first2=Misra|last3=Tushar|first3=Gupta|last4=Tathagata|first4=Ghosh|date=2016-11-28|title=Investigation and Quantification of Water Track Networks in Boreal Regions of Alaska|url=http://dx.doi.org/10.22606/gr.2016.11002|journal=Geosciences Research|volume=1|issue=1|doi=10.22606/gr.2016.11002|issn=2519-5913}}</ref> За разлика од конвенционалните хеликоптери, квадрокоптерите обично немаат циклична контрола на наклонот, при што аголот на лопатките се менува динамички додека ротираат околу главината на роторот. На почетокот, квадрокоптерите (тогаш наречени квадротори или едноставно хеликоптери) се сметале за можно решение за некои од постојните проблеми во вертикалниот лет. Проблемите со контролата предизвикани од вртежниот момент можат да се отстранат со обратно ротирање на лопатките на роторот, а релативно кратките лопатки се многу полесни за конструирање. Голем број дизајни со екипаж се појавиле во 1920-тите и 1930-тите. Овие летала биле меѓу првите успешни летала потешки од воздухот за вертикално полетување и слетување.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/principlesofheli0000leis|title=Principles of helicopter aerodynamics|last=Leishman|first=J. Gordon|date=2006|publisher=Cambridge University press|isbn=978-0-521-85860-1|edition=2nd ed|series=Cambridge aerospace series|location=Cambridge}}</ref> Сепак, раните прототипови страдале од лоши перформанси, а подоцнежните прототипови барале прекумерен напор на пилотот, поради слабото зголемување на стабилноста и ограниченото овластување за контрола.<ref>{{Наведено списание|last=ANDERSON|first=S.|date=1983-08-17|title=An overview of V/STOL aircraft development|url=http://dx.doi.org/10.2514/6.1983-2491|journal=Aircraft Design, Systems and Technology Meeting|location=Reston, Virigina|publisher=American Institute of Aeronautics and Astronautics|doi=10.2514/6.1983-2491}}</ref> === Вртежен момент === Ако сите четири ротори ротираат со иста [[аголна брзина]], при што два се вртат во насока на стрелките на часовникот и два спротивно од стрелките на часовникот, нето вртежниот момент околу оската на отстапување е нула, што значи дека нема потреба од опашен ротор како кај конвенционалните хеликоптери. Отстапувањето е предизвикано од неурамнотежена рамнотежа во аеродинамичните моменти.<ref>{{Наведена книга|url=http://dx.doi.org/10.1093/anb/9780198606697.article.1501399|title=Ximenes, Vicente Trevino (05 December 1919–27 February 2014)|last=Kells|first=Michelle Hall|date=2015|publisher=Oxford University Press|series=American National Biography Online}}</ref> Шемата на реактивните вртежни моменти на секој мотор на квадрокоптер, поради ротирачките ротори. Роторите 1 и 3 ротираат во една насока, додека роторите 2 и 4 ротираат во спротивна насока, обезбедувајќи спротивни вртежни моменти за контрола. Сите квадрокоптери се предмет на нормална аеродинамика на роторното летало, вклучувајќи ги и условите на вртложни прстени. === Механичка структура === Главните механички компоненти се трупот или рамката, четирите ротори и моторите. За најдобри перформанси и наједноставни алгоритми за контрола, моторите и пропелерите се на еднакво растојание.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://wyvernupenn.blogspot.com/2010/04/mechanical-design.html|title=Wyvern Quadrotor Helicopter: Mechanical Design|last=Uriah|date=2010-04-13|work=Wyvern Quadrotor Helicopter|accessdate=2024-03-17}}</ref> === Коаксијални ротори === За да се обезбеди поголема моќност и стабилност при намалена тежина, квадрокоптерот, како и секој друг мултиротор, може да користи конфигурација со коаксијален ротор. Во овој случај, секоја рака има два мотори кои работат во спротивни насоки (еден свртен нагоре, а еден свртен надолу). === Операции === ==== Автономен лет ==== Конфигурацијата на квадрокоптерот е релативно лесна за програмирање за автономен лет. Ова овозможило опити со сложено однесување на роење врз основа на основ на сенсинг на соседните дронови. ==== Издржливост ==== Најдолгото време на лет постигнато со квадрокоптер напојуван со батерии било 2 часа, 31 минута и 30 секунди. Рекордот го поставил Фердинанд Кикингер од Германија во 2016 година. При поставувањето на рекордот, Кикингер користел литиум-јонски батерии со висок капацитет со ниска стапка на празнење и ја отстранил непотребната тежина за да ја намали потрошувачката на енергија и да ја продолжи издржливоста.<ref>{{Наведено списание|last=VOHRA|first=D.|last2=GARG|first2=Pradeep|last3=GHOSH|first3=Sanjay|date=2022-06-30|title=Problems and Prospects of Flying Rotor Drones Particularly Quadcopters|url=http://dx.doi.org/10.51534/tiha.1068613|journal=Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi|volume=4|issue=1|pages=1–7|doi=10.51534/tiha.1068613|issn=2687-6094}}</ref> Алтернативни извори на енергија како што се водородните горивни ќелии и хибридните гасно-електрични генератори се користат за драматично продолжување на издржливоста поради зголемената густина на енергија и на [[Водород|водородот]] и [[Бензин|на бензинот]]. ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Беспилотни летала]] 1hdnlvt78e4qklnzh5t9lit5c4xlj0c 5577935 5577933 2026-06-16T15:01:01Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5577935 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Racing_Drone.jpg|мини|320x320пкс|Квадрокоптер со камера]] '''Квадрокоптер''' или '''квадротор''' — вид на [[хеликоптер]] или мултикоптер кој има четири ротори.<ref>{{Наведено списание|last=Hoffmann|first=G.|last2=Rajnarayan|first2=D.G.|last3=Waslander|first3=S.L.|last4=Dostal|first4=D.|last5=Jang|first5=J.S.|last6=Tomlin|first6=C.J.|date=2004|title=The Stanford testbed of autonomous rotorcraft for multi agent control (STARMAC)|url=http://ieeexplore.ieee.org/document/1390847/|publisher=IEEE|pages=12.E.4–121–10|doi=10.1109/DASC.2004.1390847|isbn=978-0-7803-8539-9}}</ref> Иако квадроторските хеликоптери и конвертиплани веќе долго време експериментално летале, конфигурацијата останала куриозитет сè до појавата на современото [[беспилотно летало]], или [[Беспилотно летало|дрон]]. Малата големина и ниската [[инерција]] на беспилотните летала овозможуваат употреба на особено едноставен систем за контрола на летот, што значително ја зголемило практичноста на малиот квадротор во оваа примена. == Принципи на дизајнот == Секој ротор произведува и подигнување и вртежен момент околу своето средиште на вртење, како и отпор спротивен од правецот на летот на леталото. Квадрокоптерите главно имаат два [[Ротор|ротори]] што ротираат во насока на стрелките на часовникот и два што ротираат спротивно од стрелките на часовникот. Контролата на летот се обезбедува со независно менување на [[Брзина|брзината]], а со тоа и на подигнувањето и [[Момент на сила|вртежниот момент,]] на секој ротор. Наклонот и превртувањето се контролираат со промена на нето средиштето на гравитација, а скршнувањето се контролира со промена на нето вртежниот момент.<ref>{{Наведено списание|last=Uyanga|first=Mendbayar|last2=Debasmita|first2=Misra|last3=Tushar|first3=Gupta|last4=Tathagata|first4=Ghosh|date=2016-11-28|title=Investigation and Quantification of Water Track Networks in Boreal Regions of Alaska|url=http://dx.doi.org/10.22606/gr.2016.11002|journal=Geosciences Research|volume=1|issue=1|doi=10.22606/gr.2016.11002|issn=2519-5913}}</ref> За разлика од конвенционалните хеликоптери, квадрокоптерите обично немаат циклична контрола на наклонот, при што аголот на лопатките се менува динамички додека ротираат околу главината на роторот. На почетокот, квадрокоптерите (тогаш наречени квадротори или едноставно хеликоптери) се сметале за можно решение за некои од постојните проблеми во вертикалниот лет. Проблемите со контролата предизвикани од вртежниот момент можат да се отстранат со обратно ротирање на лопатките на роторот, а релативно кратките лопатки се многу полесни за конструирање. Голем број дизајни со екипаж се појавиле во 1920-тите и 1930-тите. Овие летала биле меѓу првите успешни летала потешки од воздухот за вертикално полетување и слетување.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/principlesofheli0000leis|title=Principles of helicopter aerodynamics|last=Leishman|first=J. Gordon|date=2006|publisher=Cambridge University press|isbn=978-0-521-85860-1|edition=2nd ed|series=Cambridge aerospace series|location=Cambridge}}</ref> Сепак, раните прототипови страдале од лоши перформанси, а подоцнежните прототипови барале прекумерен напор на пилотот, поради слабото зголемување на стабилноста и ограниченото овластување за контрола.<ref>{{Наведено списание|last=ANDERSON|first=S.|date=1983-08-17|title=An overview of V/STOL aircraft development|url=http://dx.doi.org/10.2514/6.1983-2491|journal=Aircraft Design, Systems and Technology Meeting|location=Reston, Virigina|publisher=American Institute of Aeronautics and Astronautics|doi=10.2514/6.1983-2491}}</ref> === Вртежен момент === Ако сите четири ротори ротираат со иста [[аголна брзина]], при што два се вртат во насока на стрелките на часовникот и два спротивно од стрелките на часовникот, нето вртежниот момент околу оската на отстапување е нула, што значи дека нема потреба од опашен ротор како кај конвенционалните хеликоптери. Отстапувањето е предизвикано од неурамнотежена рамнотежа во аеродинамичните моменти.<ref>{{Наведена книга|url=http://dx.doi.org/10.1093/anb/9780198606697.article.1501399|title=Ximenes, Vicente Trevino (05 December 1919–27 February 2014)|last=Kells|first=Michelle Hall|date=2015|publisher=Oxford University Press|series=American National Biography Online}}</ref> Шемата на реактивните вртежни моменти на секој мотор на квадрокоптер, поради ротирачките ротори. Роторите 1 и 3 ротираат во една насока, додека роторите 2 и 4 ротираат во спротивна насока, обезбедувајќи спротивни вртежни моменти за контрола. Сите квадрокоптери се предмет на нормална аеродинамика на роторното летало, вклучувајќи ги и условите на вртложни прстени. === Механичка структура === Главните механички компоненти се трупот или рамката, четирите ротори и моторите. За најдобри перформанси и наједноставни алгоритми за контрола, моторите и пропелерите се на еднакво растојание.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://wyvernupenn.blogspot.com/2010/04/mechanical-design.html|title=Wyvern Quadrotor Helicopter: Mechanical Design|last=Uriah|date=2010-04-13|work=Wyvern Quadrotor Helicopter|accessdate=2024-03-17}}</ref> === Коаксијални ротори === За да се обезбеди поголема моќност и стабилност при намалена тежина, квадрокоптерот, како и секој друг мултиротор, може да користи конфигурација со коаксијален ротор. Во овој случај, секоја рака има два мотори кои работат во спротивни насоки (еден свртен нагоре, а еден свртен надолу). === Операции === ==== Автономен лет ==== Конфигурацијата на квадрокоптерот е релативно лесна за програмирање за автономен лет. Ова овозможило опити со сложено однесување на роење врз основа на основ на сенсинг на соседните дронови. ==== Издржливост ==== Најдолгото време на лет постигнато со квадрокоптер напојуван со батерии било 2 часа, 31 минута и 30 секунди. Рекордот го поставил Фердинанд Кикингер од Германија во 2016 година. При поставувањето на рекордот, Кикингер користел литиум-јонски батерии со висок капацитет со ниска стапка на празнење и ја отстранил непотребната тежина за да ја намали потрошувачката на енергија и да ја продолжи издржливоста.<ref>{{Наведено списание|last=VOHRA|first=D.|last2=GARG|first2=Pradeep|last3=GHOSH|first3=Sanjay|date=2022-06-30|title=Problems and Prospects of Flying Rotor Drones Particularly Quadcopters|url=http://dx.doi.org/10.51534/tiha.1068613|journal=Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi|volume=4|issue=1|pages=1–7|doi=10.51534/tiha.1068613|issn=2687-6094}}</ref> Алтернативни извори на енергија како што се водородните горивни ќелии и хибридните гасно-електрични генератори се користат за драматично продолжување на издржливоста поради зголемената густина на енергија и на [[Водород|водородот]] и [[Бензин|на бензинот]]. ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Беспилотни летала]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] d4f2dfqigu8o96ed1hzcx6ah1hnuxtq 5577963 5577935 2026-06-16T17:32:53Z P.Nedelkovski 47736 ситна поправка 5577963 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Racing_Drone.jpg|мини|320x320пкс|Квадрокоптер со камера]] '''Квадрокоптер''' или '''квадротор''' — вид на [[хеликоптер]] или мултикоптер кој има четири ротори.<ref>{{Наведено списание|last=Hoffmann|first=G.|last2=Rajnarayan|first2=D.G.|last3=Waslander|first3=S.L.|last4=Dostal|first4=D.|last5=Jang|first5=J.S.|last6=Tomlin|first6=C.J.|date=2004|title=The Stanford testbed of autonomous rotorcraft for multi agent control (STARMAC)|url=http://ieeexplore.ieee.org/document/1390847/|publisher=IEEE|pages=12.E.4–121–10|doi=10.1109/DASC.2004.1390847|isbn=978-0-7803-8539-9}}</ref> Иако квадроторските хеликоптери и конвертиплани веќе долго време експериментално летале, конфигурацијата останала куриозитет сè до појавата на современото [[беспилотно летало]], или [[Беспилотно летало|дрон]]. Малата големина и ниската [[инерција]] на беспилотните летала овозможуваат употреба на особено едноставен систем за контрола на летот, што значително ја зголемило практичноста на малиот квадротор во оваа примена. == Начела на функционирањето == Секој ротор произведува и подигнување и вртежен момент околу своето средиште на вртење, како и отпор спротивен од правецот на летот на леталото. Квадрокоптерите главно имаат два [[Ротор|ротори]] што ротираат во насока на стрелките на часовникот и два што ротираат спротивно од стрелките на часовникот. Контролата на летот се обезбедува со независно менување на [[Брзина|брзината]], а со тоа и на подигнувањето и [[Момент на сила|вртежниот момент,]] на секој ротор. Наклонот и превртувањето се контролираат со промена на нето средиштето на гравитација, а скршнувањето се контролира со промена на нето вртежниот момент.<ref>{{Наведено списание|last=Uyanga|first=Mendbayar|last2=Debasmita|first2=Misra|last3=Tushar|first3=Gupta|last4=Tathagata|first4=Ghosh|date=2016-11-28|title=Investigation and Quantification of Water Track Networks in Boreal Regions of Alaska|url=http://dx.doi.org/10.22606/gr.2016.11002|journal=Geosciences Research|volume=1|issue=1|doi=10.22606/gr.2016.11002|issn=2519-5913}}</ref> За разлика од конвенционалните хеликоптери, квадрокоптерите обично немаат циклична контрола на наклонот, при што аголот на лопатките се менува динамички додека ротираат околу главината на роторот. На почетокот, квадрокоптерите (тогаш наречени квадротори или едноставно хеликоптери) се сметале за можно решение за некои од постојните проблеми во вертикалниот лет. Проблемите со контролата предизвикани од вртежниот момент можат да се отстранат со обратно ротирање на лопатките на роторот, а релативно кратките лопатки се многу полесни за конструирање. Голем број дизајни со екипаж се појавиле во 1920-тите и 1930-тите. Овие летала биле меѓу првите успешни летала потешки од воздухот за вертикално полетување и слетување.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/principlesofheli0000leis|title=Principles of helicopter aerodynamics|last=Leishman|first=J. Gordon|date=2006|publisher=Cambridge University press|isbn=978-0-521-85860-1|edition=2nd ed|series=Cambridge aerospace series|location=Cambridge}}</ref> Сепак, раните прототипови страдале од лоши перформанси, а подоцнежните прототипови барале прекумерен напор на пилотот, поради слабото зголемување на стабилноста и ограниченото овластување за контрола.<ref>{{Наведено списание|last=ANDERSON|first=S.|date=1983-08-17|title=An overview of V/STOL aircraft development|url=http://dx.doi.org/10.2514/6.1983-2491|journal=Aircraft Design, Systems and Technology Meeting|location=Reston, Virigina|publisher=American Institute of Aeronautics and Astronautics|doi=10.2514/6.1983-2491}}</ref> === Вртежен момент === Ако сите четири ротори ротираат со иста [[аголна брзина]], при што два се вртат во насока на стрелките на часовникот и два спротивно од стрелките на часовникот, нето вртежниот момент околу оската на отстапување е нула, што значи дека нема потреба од опашен ротор како кај конвенционалните хеликоптери. Отстапувањето е предизвикано од неурамнотежена рамнотежа во аеродинамичните моменти.<ref>{{Наведена книга|url=http://dx.doi.org/10.1093/anb/9780198606697.article.1501399|title=Ximenes, Vicente Trevino (05 December 1919–27 February 2014)|last=Kells|first=Michelle Hall|date=2015|publisher=Oxford University Press|series=American National Biography Online}}</ref> Шемата на реактивните вртежни моменти на секој мотор на квадрокоптер, поради ротирачките ротори. Роторите 1 и 3 ротираат во една насока, додека роторите 2 и 4 ротираат во спротивна насока, обезбедувајќи спротивни вртежни моменти за контрола. Сите квадрокоптери се предмет на нормална аеродинамика на роторното летало, вклучувајќи ги и условите на вртложни прстени. === Механичка структура === Главните механички компоненти се трупот или рамката, четирите ротори и моторите. За најдобри перформанси и наједноставни алгоритми за контрола, моторите и пропелерите се на еднакво растојание.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://wyvernupenn.blogspot.com/2010/04/mechanical-design.html|title=Wyvern Quadrotor Helicopter: Mechanical Design|last=Uriah|date=2010-04-13|work=Wyvern Quadrotor Helicopter|accessdate=2024-03-17}}</ref> === Коаксијални ротори === За да се обезбеди поголема моќност и стабилност при намалена тежина, квадрокоптерот, како и секој друг мултиротор, може да користи конфигурација со коаксијален ротор. Во овој случај, секоја рака има два мотори кои работат во спротивни насоки (еден свртен нагоре, а еден свртен надолу). === Операции === ==== Автономен лет ==== Конфигурацијата на квадрокоптерот е релативно лесна за програмирање за автономен лет. Ова овозможило опити со сложено однесување на роење врз основа на основ на сенсинг на соседните дронови. ==== Издржливост ==== Најдолгото време на лет постигнато со квадрокоптер напојуван со батерии било 2 часа, 31 минута и 30 секунди. Рекордот го поставил Фердинанд Кикингер од Германија во 2016 година. При поставувањето на рекордот, Кикингер користел литиум-јонски батерии со висок капацитет со ниска стапка на празнење и ја отстранил непотребната тежина за да ја намали потрошувачката на енергија и да ја продолжи издржливоста.<ref>{{Наведено списание|last=VOHRA|first=D.|last2=GARG|first2=Pradeep|last3=GHOSH|first3=Sanjay|date=2022-06-30|title=Problems and Prospects of Flying Rotor Drones Particularly Quadcopters|url=http://dx.doi.org/10.51534/tiha.1068613|journal=Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi|volume=4|issue=1|pages=1–7|doi=10.51534/tiha.1068613|issn=2687-6094}}</ref> Алтернативни извори на енергија како што се водородните горивни ќелии и хибридните гасно-електрични генератори се користат за драматично продолжување на издржливоста поради зголемената густина на енергија и на [[Водород|водородот]] и [[Бензин|на бензинот]]. ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Беспилотни летала]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] fuditbsn6lg6jgyinjfhecppmvsyy7a 5577964 5577963 2026-06-16T17:41:17Z P.Nedelkovski 47736 Создадено со преведување на одделот „Историја“ од страницата „[[:sr:Special:Redirect/revision/30540827|Квадрикоптер]]“ 5577964 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Racing_Drone.jpg|мини|320x320пкс|Квадрокоптер со камера]] '''Квадрокоптер''' или '''квадротор''' — вид на [[хеликоптер]] или мултикоптер кој има четири ротори.<ref>{{Наведено списание|last=Hoffmann|first=G.|last2=Rajnarayan|first2=D.G.|last3=Waslander|first3=S.L.|last4=Dostal|first4=D.|last5=Jang|first5=J.S.|last6=Tomlin|first6=C.J.|date=2004|title=The Stanford testbed of autonomous rotorcraft for multi agent control (STARMAC)|url=http://ieeexplore.ieee.org/document/1390847/|publisher=IEEE|pages=12.E.4–121–10|doi=10.1109/DASC.2004.1390847|isbn=978-0-7803-8539-9}}</ref> Иако квадроторските хеликоптери и конвертиплани веќе долго време експериментално летале, конфигурацијата останала куриозитет сè до појавата на современото [[беспилотно летало]], или [[Беспилотно летало|дрон]]. Малата големина и ниската [[инерција]] на беспилотните летала овозможуваат употреба на особено едноставен систем за контрола на летот, што значително ја зголемило практичноста на малиот квадротор во оваа примена. == Начела на функционирањето == Секој ротор произведува и подигнување и вртежен момент околу своето средиште на вртење, како и отпор спротивен од правецот на летот на леталото. Квадрокоптерите главно имаат два [[Ротор|ротори]] што ротираат во насока на стрелките на часовникот и два што ротираат спротивно од стрелките на часовникот. Контролата на летот се обезбедува со независно менување на [[Брзина|брзината]], а со тоа и на подигнувањето и [[Момент на сила|вртежниот момент,]] на секој ротор. Наклонот и превртувањето се контролираат со промена на нето средиштето на гравитација, а скршнувањето се контролира со промена на нето вртежниот момент.<ref>{{Наведено списание|last=Uyanga|first=Mendbayar|last2=Debasmita|first2=Misra|last3=Tushar|first3=Gupta|last4=Tathagata|first4=Ghosh|date=2016-11-28|title=Investigation and Quantification of Water Track Networks in Boreal Regions of Alaska|url=http://dx.doi.org/10.22606/gr.2016.11002|journal=Geosciences Research|volume=1|issue=1|doi=10.22606/gr.2016.11002|issn=2519-5913}}</ref> За разлика од конвенционалните хеликоптери, квадрокоптерите обично немаат циклична контрола на наклонот, при што аголот на лопатките се менува динамички додека ротираат околу главината на роторот. На почетокот, квадрокоптерите (тогаш наречени квадротори или едноставно хеликоптери) се сметале за можно решение за некои од постојните проблеми во вертикалниот лет. Проблемите со контролата предизвикани од вртежниот момент можат да се отстранат со обратно ротирање на лопатките на роторот, а релативно кратките лопатки се многу полесни за конструирање. Голем број дизајни со екипаж се појавиле во 1920-тите и 1930-тите. Овие летала биле меѓу првите успешни летала потешки од воздухот за вертикално полетување и слетување.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/principlesofheli0000leis|title=Principles of helicopter aerodynamics|last=Leishman|first=J. Gordon|date=2006|publisher=Cambridge University press|isbn=978-0-521-85860-1|edition=2nd ed|series=Cambridge aerospace series|location=Cambridge}}</ref> Сепак, раните прототипови страдале од лоши перформанси, а подоцнежните прототипови барале прекумерен напор на пилотот, поради слабото зголемување на стабилноста и ограниченото овластување за контрола.<ref>{{Наведено списание|last=ANDERSON|first=S.|date=1983-08-17|title=An overview of V/STOL aircraft development|url=http://dx.doi.org/10.2514/6.1983-2491|journal=Aircraft Design, Systems and Technology Meeting|location=Reston, Virigina|publisher=American Institute of Aeronautics and Astronautics|doi=10.2514/6.1983-2491}}</ref> === Вртежен момент === Ако сите четири ротори ротираат со иста [[аголна брзина]], при што два се вртат во насока на стрелките на часовникот и два спротивно од стрелките на часовникот, нето вртежниот момент околу оската на отстапување е нула, што значи дека нема потреба од опашен ротор како кај конвенционалните хеликоптери. Отстапувањето е предизвикано од неурамнотежена рамнотежа во аеродинамичните моменти.<ref>{{Наведена книга|url=http://dx.doi.org/10.1093/anb/9780198606697.article.1501399|title=Ximenes, Vicente Trevino (05 December 1919–27 February 2014)|last=Kells|first=Michelle Hall|date=2015|publisher=Oxford University Press|series=American National Biography Online}}</ref> Шемата на реактивните вртежни моменти на секој мотор на квадрокоптер, поради ротирачките ротори. Роторите 1 и 3 ротираат во една насока, додека роторите 2 и 4 ротираат во спротивна насока, обезбедувајќи спротивни вртежни моменти за контрола. Сите квадрокоптери се предмет на нормална аеродинамика на роторното летало, вклучувајќи ги и условите на вртложни прстени. === Механичка структура === Главните механички компоненти се трупот или рамката, четирите ротори и моторите. За најдобри перформанси и наједноставни алгоритми за контрола, моторите и пропелерите се на еднакво растојание.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://wyvernupenn.blogspot.com/2010/04/mechanical-design.html|title=Wyvern Quadrotor Helicopter: Mechanical Design|last=Uriah|date=2010-04-13|work=Wyvern Quadrotor Helicopter|accessdate=2024-03-17}}</ref> === Коаксијални ротори === За да се обезбеди поголема моќност и стабилност при намалена тежина, квадрокоптерот, како и секој друг мултиротор, може да користи конфигурација со коаксијален ротор. Во овој случај, секоја рака има два мотори кои работат во спротивни насоки (еден свртен нагоре, а еден свртен надолу). === Операции === ==== Автономен лет ==== Конфигурацијата на квадрокоптерот е релативно лесна за програмирање за автономен лет. Ова овозможило опити со сложено однесување на роење врз основа на основ на сенсинг на соседните дронови. ==== Издржливост ==== Најдолгото време на лет постигнато со квадрокоптер напојуван со батерии било 2 часа, 31 минута и 30 секунди. Рекордот го поставил Фердинанд Кикингер од Германија во 2016 година. При поставувањето на рекордот, Кикингер користел литиум-јонски батерии со висок капацитет со ниска стапка на празнење и ја отстранил непотребната тежина за да ја намали потрошувачката на енергија и да ја продолжи издржливоста.<ref>{{Наведено списание|last=VOHRA|first=D.|last2=GARG|first2=Pradeep|last3=GHOSH|first3=Sanjay|date=2022-06-30|title=Problems and Prospects of Flying Rotor Drones Particularly Quadcopters|url=http://dx.doi.org/10.51534/tiha.1068613|journal=Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi|volume=4|issue=1|pages=1–7|doi=10.51534/tiha.1068613|issn=2687-6094}}</ref> Алтернативни извори на енергија како што се водородните горивни ќелии и хибридните гасно-електрични генератори се користат за драматично продолжување на издржливоста поради зголемената густина на енергија и на [[Водород|водородот]] и [[Бензин|на бензинот]]. == Историја == Првиот аеродин потежок од воздухот што полетал вертикално бил хеликоптер со четири ротори дизајниран од Луј Бреге. Бил испробан само во врзан лет и на висина од неколку [[Стапка (мерка)|стапки]]. Во 1908 година, било објавено дека летал „неколку пати“, иако подробностите се оскудни. Етјен Оемикен вршел опити со концепт на роторски летала во 1920-тите. Меѓу концептите што ги испробал бил Оемикен бр. 2, кој користел четири ротори со две лопатки и осум пропелери, сите погонувани од еден мотор. Аголот на лопатките на роторот можел да се менува со свиткување. Пет пропелери, кои ротираат во хоризонтална рамнина, ја стабилизирале машината странично. Друг пропелер бил монтиран во носот на леталото за управување. Преостанатата двојка пропелери функционирала како негов преден погон. Леталото покажало значителен степен на стабилност и зголемена точност на контролата за своето време и направило над илјада пробни летови во средината на 1920-тите. До 1923 година можело да остане во воздух по неколку минути, а на 14 април 1924 година го поставил првиот рекорд за растојание за хеликоптери од 360 метри. Покажало способност да изврши кружен лет, а подоцна го завршил и првиот лет во затворен круг од 1 к со роторско летало.<ref>{{Наведено списание|date=1924|title=APPLICATION FOR ROYAL CHARTER|url=http://dx.doi.org/10.1080/19447012408660858|journal=Journal of the Textile Institute Proceedings|volume=15|issue=2|pages=P47–P47|doi=10.1080/19447012408660858|issn=1944-7019}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Беспилотни летала]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] hmn17anxnr1s5trp6dttm5jczwv3qhy 5577991 5577964 2026-06-16T19:50:30Z P.Nedelkovski 47736 Создадено со преведување на одделот „Utilisations et variantes“ од страницата „[[:fr:Special:Redirect/revision/233749263|Quadrirotor]]“ 5577991 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Racing_Drone.jpg|мини|320x320пкс|Квадрокоптер со камера]] '''Квадрокоптер''' или '''квадротор''' — вид на [[хеликоптер]] или мултикоптер кој има четири ротори.<ref>{{Наведено списание|last=Hoffmann|first=G.|last2=Rajnarayan|first2=D.G.|last3=Waslander|first3=S.L.|last4=Dostal|first4=D.|last5=Jang|first5=J.S.|last6=Tomlin|first6=C.J.|date=2004|title=The Stanford testbed of autonomous rotorcraft for multi agent control (STARMAC)|url=http://ieeexplore.ieee.org/document/1390847/|publisher=IEEE|pages=12.E.4–121–10|doi=10.1109/DASC.2004.1390847|isbn=978-0-7803-8539-9}}</ref> Иако квадроторските хеликоптери и конвертиплани веќе долго време експериментално летале, конфигурацијата останала куриозитет сè до појавата на современото [[беспилотно летало]], или [[Беспилотно летало|дрон]]. Малата големина и ниската [[инерција]] на беспилотните летала овозможуваат употреба на особено едноставен систем за контрола на летот, што значително ја зголемило практичноста на малиот квадротор во оваа примена. == Начела на функционирањето == Секој ротор произведува и подигнување и вртежен момент околу своето средиште на вртење, како и отпор спротивен од правецот на летот на леталото. Квадрокоптерите главно имаат два [[Ротор|ротори]] што ротираат во насока на стрелките на часовникот и два што ротираат спротивно од стрелките на часовникот. Контролата на летот се обезбедува со независно менување на [[Брзина|брзината]], а со тоа и на подигнувањето и [[Момент на сила|вртежниот момент,]] на секој ротор. Наклонот и превртувањето се контролираат со промена на нето средиштето на гравитација, а скршнувањето се контролира со промена на нето вртежниот момент.<ref>{{Наведено списание|last=Uyanga|first=Mendbayar|last2=Debasmita|first2=Misra|last3=Tushar|first3=Gupta|last4=Tathagata|first4=Ghosh|date=2016-11-28|title=Investigation and Quantification of Water Track Networks in Boreal Regions of Alaska|url=http://dx.doi.org/10.22606/gr.2016.11002|journal=Geosciences Research|volume=1|issue=1|doi=10.22606/gr.2016.11002|issn=2519-5913}}</ref> За разлика од конвенционалните хеликоптери, квадрокоптерите обично немаат циклична контрола на наклонот, при што аголот на лопатките се менува динамички додека ротираат околу главината на роторот. На почетокот, квадрокоптерите (тогаш наречени квадротори или едноставно хеликоптери) се сметале за можно решение за некои од постојните проблеми во вертикалниот лет. Проблемите со контролата предизвикани од вртежниот момент можат да се отстранат со обратно ротирање на лопатките на роторот, а релативно кратките лопатки се многу полесни за конструирање. Голем број дизајни со екипаж се појавиле во 1920-тите и 1930-тите. Овие летала биле меѓу првите успешни летала потешки од воздухот за вертикално полетување и слетување.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/principlesofheli0000leis|title=Principles of helicopter aerodynamics|last=Leishman|first=J. Gordon|date=2006|publisher=Cambridge University press|isbn=978-0-521-85860-1|edition=2nd ed|series=Cambridge aerospace series|location=Cambridge}}</ref> Сепак, раните прототипови страдале од лоши перформанси, а подоцнежните прототипови барале прекумерен напор на пилотот, поради слабото зголемување на стабилноста и ограниченото овластување за контрола.<ref>{{Наведено списание|last=ANDERSON|first=S.|date=1983-08-17|title=An overview of V/STOL aircraft development|url=http://dx.doi.org/10.2514/6.1983-2491|journal=Aircraft Design, Systems and Technology Meeting|location=Reston, Virigina|publisher=American Institute of Aeronautics and Astronautics|doi=10.2514/6.1983-2491}}</ref> === Вртежен момент === Ако сите четири ротори ротираат со иста [[аголна брзина]], при што два се вртат во насока на стрелките на часовникот и два спротивно од стрелките на часовникот, нето вртежниот момент околу оската на отстапување е нула, што значи дека нема потреба од опашен ротор како кај конвенционалните хеликоптери. Отстапувањето е предизвикано од неурамнотежена рамнотежа во аеродинамичните моменти.<ref>{{Наведена книга|url=http://dx.doi.org/10.1093/anb/9780198606697.article.1501399|title=Ximenes, Vicente Trevino (05 December 1919–27 February 2014)|last=Kells|first=Michelle Hall|date=2015|publisher=Oxford University Press|series=American National Biography Online}}</ref> Шемата на реактивните вртежни моменти на секој мотор на квадрокоптер, поради ротирачките ротори. Роторите 1 и 3 ротираат во една насока, додека роторите 2 и 4 ротираат во спротивна насока, обезбедувајќи спротивни вртежни моменти за контрола. Сите квадрокоптери се предмет на нормална аеродинамика на роторното летало, вклучувајќи ги и условите на вртложни прстени. === Механичка структура === Главните механички компоненти се трупот или рамката, четирите ротори и моторите. За најдобри перформанси и наједноставни алгоритми за контрола, моторите и пропелерите се на еднакво растојание.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://wyvernupenn.blogspot.com/2010/04/mechanical-design.html|title=Wyvern Quadrotor Helicopter: Mechanical Design|last=Uriah|date=2010-04-13|work=Wyvern Quadrotor Helicopter|accessdate=2024-03-17}}</ref> === Коаксијални ротори === За да се обезбеди поголема моќност и стабилност при намалена тежина, квадрокоптерот, како и секој друг мултиротор, може да користи конфигурација со коаксијален ротор. Во овој случај, секоја рака има два мотори кои работат во спротивни насоки (еден свртен нагоре, а еден свртен надолу). === Операции === ==== Автономен лет ==== Конфигурацијата на квадрокоптерот е релативно лесна за програмирање за автономен лет. Ова овозможило опити со сложено однесување на роење врз основа на основ на сенсинг на соседните дронови. ==== Издржливост ==== Најдолгото време на лет постигнато со квадрокоптер напојуван со батерии било 2 часа, 31 минута и 30 секунди. Рекордот го поставил Фердинанд Кикингер од Германија во 2016 година. При поставувањето на рекордот, Кикингер користел литиум-јонски батерии со висок капацитет со ниска стапка на празнење и ја отстранил непотребната тежина за да ја намали потрошувачката на енергија и да ја продолжи издржливоста.<ref>{{Наведено списание|last=VOHRA|first=D.|last2=GARG|first2=Pradeep|last3=GHOSH|first3=Sanjay|date=2022-06-30|title=Problems and Prospects of Flying Rotor Drones Particularly Quadcopters|url=http://dx.doi.org/10.51534/tiha.1068613|journal=Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi|volume=4|issue=1|pages=1–7|doi=10.51534/tiha.1068613|issn=2687-6094}}</ref> Алтернативни извори на енергија како што се водородните горивни ќелии и хибридните гасно-електрични генератори се користат за драматично продолжување на издржливоста поради зголемената густина на енергија и на [[Водород|водородот]] и [[Бензин|на бензинот]]. == Историја == Првиот аеродин потежок од воздухот што полетал вертикално бил хеликоптер со четири ротори дизајниран од Луј Бреге. Бил испробан само во врзан лет и на висина од неколку [[Стапка (мерка)|стапки]]. Во 1908 година, било објавено дека летал „неколку пати“, иако подробностите се оскудни. Етјен Оемикен вршел опити со концепт на роторски летала во 1920-тите. Меѓу концептите што ги испробал бил Оемикен бр. 2, кој користел четири ротори со две лопатки и осум пропелери, сите погонувани од еден мотор. Аголот на лопатките на роторот можел да се менува со свиткување. Пет пропелери, кои ротираат во хоризонтална рамнина, ја стабилизирале машината странично. Друг пропелер бил монтиран во носот на леталото за управување. Преостанатата двојка пропелери функционирала како негов преден погон. Леталото покажало значителен степен на стабилност и зголемена точност на контролата за своето време и направило над илјада пробни летови во средината на 1920-тите. До 1923 година можело да остане во воздух по неколку минути, а на 14 април 1924 година го поставил првиот рекорд за растојание за хеликоптери од 360 метри. Покажало способност да изврши кружен лет, а подоцна го завршил и првиот лет во затворен круг од 1 к со роторско летало.<ref>{{Наведено списание|date=1924|title=APPLICATION FOR ROYAL CHARTER|url=http://dx.doi.org/10.1080/19447012408660858|journal=Journal of the Textile Institute Proceedings|volume=15|issue=2|pages=P47–P47|doi=10.1080/19447012408660858|issn=1944-7019}}</ref> == Употреба и варијанти == Квадрокоптерите сè повеќе се користат поради нивната можност да носат [[дигитална камера]] и поради новите агли на снимање што ги нудат откако ќе бидат во лет, благодарение на нивната стабилност. Операторот обично ги прима сликите непосредно на [[таблет]], [[паметен телефон]] или контролна станица или ги презема по летот. Овој вид на дрон може да се користи во [[Рој дронови|роеви]] за различни задачи. На [[FFP Quadcopter|тркачките дронови]], домен повеќе резервиран за моделари, каде што дроновите се склопуваат и модифицираат за потребите на корисниците, забрзувањето од 0 до 100 км/ч може да биде и под една секунда, а стабилизаторите често се кратат за да се зголеми способноста за маневрирање. Се користат [[Наглавен дисплеј|наглавни дисплеи]] за [[имерзивно пилотирање]] (субјективен лет со поглед), за разлика од пилотирањето со непосреден поглед. Се користат побрзи системи за пренос, дозволувајќи пречки на екранот (шум, ниска резолуција) со цел да се избегне латентност. Исто така, постојат октороторни дронови кои личат на квадроторни дронови бидејќи имаат коаксијални мотори, што значи два на иста рака. Моторите се монтирани еден врз друг и ротираат во спротивни насоки (систем на редундантност).<gallery> Податотека:Parrot_AR.Drone_2.0_&_Dassault_Rafale.jpg|врска=Fichier:Parrot_AR.Drone_2.0_&_Dassault_Rafale.jpg|алт=Un Parrot AR.Drone.| Папагал AR.Дрон . Податотека:Aeryon_Scout_With_Camera.jpg|врска=Fichier:Aeryon_Scout_With_Camera.jpg|алт=Drone quadrirotor canadien Aeryon Scout doté d'une caméra.| Канадски квадрокоптер „Аерион скаут“ опремен со камера. Податотека:Mini-Quadrokopter.JPG|врска=Fichier:Mini-Quadrokopter.JPG|алт=Mini drone quadrirotor.| Мини квадрокоптер. Податотека:Onyxstar_Fox-C8_XT_xender_360.jpg|врска=Fichier:Onyxstar_Fox-C8_XT_xender_360.jpg|алт=Octorotor coaxiaux OnyxStar FOX-C8 XT Observer d'AltiGator.| Коаксијален окторотор OnyxStar FOX-C8 XT Observer од AltiGator. </gallery> === Професии поврзани со квадрокоптерите === Појавата на квадрокоптерот овозможило создавање нови методи на работа во неколку области.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ecolefrancaisedudrone.org/quadrirotor-formation-pilotage|title=Les drones multirotors|publisher=École française du drone}}.</ref> Овие беспилотни летала ги користат [[Новинарство|новинари]], филмски работници и фотографи за снимање воздушни снимки, но исто така и служби за итни случаи и интервенции како што се [[Полиција|полицијата]] (следење на демонстрации<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.leparisien.fr/paris-75/paris-la-prefecture-de-police-va-vous-observer-grace-a-des-drones-24-04-2016-5741457.php|title=Paris : la préfecture de police va vous observer grâce à des drones|last=Benoit Hasse|date=24 avril 2016}}.</ref> или надзор<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lepoint.fr/montres/vols-de-montres-de-luxe-a-paris-cinq-hommes-arretes-grace-a-un-drone-22-06-2018-2229544_2648.php|title=Vols de montres de luxe à Paris : cinq hommes arrêtés… grâce à un drone !|last=Judikael Hirel|date=22 juin 2018}}).</ref>), [[Пожарникарство|пожарникарите]] и [[Војска|армијата]]. Тие се користат и за теренски истражувања со употреба на сите видови [[Сетилник|сетилници]]. Истражувањета може да бидат [[Топологија|тополошки]], [[Хемија|хемиски]], волуметриски, и овозможуваат на пример проценка на залихите или проверка на опрема која е тешко достапна.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://koptrimage.com/fr/nouvelles/2017/08/22/21-siecle-celui-drones/|title=Le 21 siècle : celui des drones|publisher=Kpotr image}}.</ref> Некои квадрокоптери дури ги користат и криминалците, на пример за доставување нелегална стока во затворите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lemonde.fr/la-foire-du-drone/article/2018/05/16/les-drones-se-bousculent-au-dessus-des-prisons_5299698_5037916.html|title=Les drones se bousculent au-dessus des prisons|last=Jean-Michel Normand|date=16 mai 2018}}.</ref> ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Беспилотни летала]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] 1yw2w8desz3nbtee0bizfd6dgs1o0pv 1 1397678 5577934 2026-06-16T15:00:37Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5577934 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1397679 5577950 2026-06-16T16:20:31Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1330973173|Adiantum capillus-veneris]]“ 5577950 wikitext text/x-wiki '''''Adiantum capillus-veneris''''' е вид [[папрат]] од родот ''[[Adiantum]]'' и семејството [[Pteridaceae]] со субкосмополитска светска дистрибуција. Се одгледува како популарна [[Украсно растение|градинарска папрат]] и собна билка. == Распространетост == ''Adiantum capillus-veneris'' е автохтон во влажни, топли, умерени до тропски региони низ целиот свет. Се јавува во западна и јужна [[Европа]] (северно до јужна [[Шкотска]], каде што се наоѓаат неговите најсеверни места<ref name="PlantAtlas">{{Наведена мрежна страница|url=https://plantatlas2020.org/atlas/2cd4p9h.x63|title=Maidenhair Fern ''Adiantum capillus-veneris'' L.|work=PlantAtlas|accessdate=2025-09-30}}</ref>), поголемиот дел од [[Африка]], [[Левант]] и низ [[Азија]] до [[Јапонија]], во [[Австралазија]] и во Америка во јужната половина на САД од [[Калифорнија]] до атлантскиот брег, преку Мексико и Централна Америка, до Јужна Америка.<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325030-2|title=''Adiantum capillus-veneris'' L.|date=2018-07-03|work=Plants of the World Online|accessdate=2025-09-30}}</ref> Во Македонија == Опис == ''Adiantum capillus-veneris'' расте од 15 - 30 см во височина. == Зачувување == Папратот е наведен како загрозен вид во [[Северна Каролина]] и загрозен вид во [[Кентаки]], поради губењето на живеалиштето во [[Апалачки Планини|Апалачките Планини]]. == Наводи == {{Наводи|refs=<ref name="Christenhusz-2011">{{cite journal | first1=Maarten J. M. | last1=Christenhusz | author-link1=Maarten J. M. Christenhusz | first2=Xian-Chun | last2=Zhang | first3=Harald | last3=Schneider |year=2011 |title=A linear sequence of extant families and genera of lycophytes and ferns |journal=[[Phytotaxa]] |volume=19 | issue=1 |pages=7–54 |url=http://www.mapress.com/phytotaxa/content/2011/f/pt00019p054.pdf | doi=10.11646/phytotaxa.19.1.2 | bibcode=2011Phytx..19....7C }}</ref>}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Adiantum+capillus-veneris ''Adiantum capillus-veneris'' - Јужна моминска папрат - UC Cal-Фото галерија] * [https://plants.usda.gov/java/nameSearch?keywordquery=Adiantum+capillus-veneris&mode=sciname&submit.x=0&submit.y=0 Профил на USDA за Adiantum capillus-veneris (обичен момински папрат)] * * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?92,93,95 UC Jepson Рачен третман за ''Adiantum capillus-veneris''] * [http://www.floradecanarias.com/adiantum_capillus-veneris.html ''Adiantum capillus-veneris'' на Канарските острови] * [http://www.chrono.qub.ac.uk/pollen/pollen/A/Adiantum_capillus-veneris.html Chrono.uk: Студии за спори-полен] * [http://www.wildflower.org/plants/result.php?id_plant=ADCA Центар за диви цвеќиња „Лејди Берд Џонсон“ - Услови за одгледување и размножување во хортикултурата] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Собни растенија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] moj2j46lighfk9mkd99gzrvuk7uy0sm 5577951 5577950 2026-06-16T16:21:51Z Виолетова 1975 5577951 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Adiantum capillus-veneris 2601.jpg | image_caption = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Lansdown, R.V.|author2=Bilz, M.|name-list-style=amp |title=''Adiantum capillus-veneris'' |article-number=e.T164082A67770327 |year=2018 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T164082A67770327.en |access-date=21 September 2022}}</ref> | status2 = {{TNCStatus}} | status2_system = TNC | status2_ref = <ref>{{cite NatureServe |id=2.158611 |title=''Adiantum capillus-veneris'' |date=1 November 2024 |accessdate=16 November 2024}}</ref> | genus = Adiantum | species = capillus-veneris | authority = [[L.]] }} '''''Adiantum capillus-veneris''''' е вид [[папрат]] од родот ''[[Adiantum]]'' и семејството [[Pteridaceae]] со субкосмополитска светска дистрибуција. Се одгледува како популарна [[Украсно растение|градинарска папрат]] и собна билка. == Распространетост == ''Adiantum capillus-veneris'' е автохтон во влажни, топли, умерени до тропски региони низ целиот свет. Се јавува во западна и јужна [[Европа]] (северно до јужна [[Шкотска]], каде што се наоѓаат неговите најсеверни места<ref name="PlantAtlas">{{Наведена мрежна страница|url=https://plantatlas2020.org/atlas/2cd4p9h.x63|title=Maidenhair Fern ''Adiantum capillus-veneris'' L.|work=PlantAtlas|accessdate=2025-09-30}}</ref>), поголемиот дел од [[Африка]], [[Левант]] и низ [[Азија]] до [[Јапонија]], во [[Австралазија]] и во Америка во јужната половина на САД од [[Калифорнија]] до атлантскиот брег, преку Мексико и Централна Америка, до Јужна Америка.<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325030-2|title=''Adiantum capillus-veneris'' L.|date=2018-07-03|work=Plants of the World Online|accessdate=2025-09-30}}</ref> Во Македонија == Опис == ''Adiantum capillus-veneris'' расте од 15 - 30 см во височина. == Зачувување == Папратот е наведен како загрозен вид во [[Северна Каролина]] и загрозен вид во [[Кентаки]], поради губењето на живеалиштето во [[Апалачки Планини|Апалачките Планини]]. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Adiantum+capillus-veneris ''Adiantum capillus-veneris'' -Фото галерија] * [https://plants.usda.gov/java/nameSearch?keywordquery=Adiantum+capillus-veneris&mode=sciname&submit.x=0&submit.y=0 Профил на USDA за Adiantum capillus-veneris] * * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?92,93,95 UC Jepson Рачен третман за ''Adiantum capillus-veneris''] * [http://www.floradecanarias.com/adiantum_capillus-veneris.html ''Adiantum capillus-veneris'' на Канарските Острови] * [http://www.chrono.qub.ac.uk/pollen/pollen/A/Adiantum_capillus-veneris.html Chrono.uk: Студии за спори-полен] * [http://www.wildflower.org/plants/result.php?id_plant=ADCA Центар за диви цвеќиња „Лејди Берд Џонсон“ - Услови за одгледување и размножување во хортикултурата] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Собни растенија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 8nx9oid9qll1w8p7jq7kv615hfkc850 5577955 5577951 2026-06-16T16:26:57Z Виолетова 1975 /* Распространетост */ 5577955 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Adiantum capillus-veneris 2601.jpg | image_caption = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Lansdown, R.V.|author2=Bilz, M.|name-list-style=amp |title=''Adiantum capillus-veneris'' |article-number=e.T164082A67770327 |year=2018 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T164082A67770327.en |access-date=21 September 2022}}</ref> | status2 = {{TNCStatus}} | status2_system = TNC | status2_ref = <ref>{{cite NatureServe |id=2.158611 |title=''Adiantum capillus-veneris'' |date=1 November 2024 |accessdate=16 November 2024}}</ref> | genus = Adiantum | species = capillus-veneris | authority = [[L.]] }} '''''Adiantum capillus-veneris''''' е вид [[папрат]] од родот ''[[Adiantum]]'' и семејството [[Pteridaceae]] со субкосмополитска светска дистрибуција. Се одгледува како популарна [[Украсно растение|градинарска папрат]] и собна билка. == Распространетост == ''Adiantum capillus-veneris'' е автохтон во влажни, топли, умерени до тропски региони низ целиот свет. Се јавува во западна и јужна [[Европа]] (северно до јужна [[Шкотска]], каде што се наоѓаат неговите најсеверни места<ref name="PlantAtlas">{{Наведена мрежна страница|url=https://plantatlas2020.org/atlas/2cd4p9h.x63|title=Maidenhair Fern ''Adiantum capillus-veneris'' L.|work=PlantAtlas|accessdate=2025-09-30}}</ref>), поголемиот дел од [[Африка]], [[Левант]] и низ [[Азија]] до [[Јапонија]], во [[Австралазија]] и во Америка во јужната половина на САД од [[Калифорнија]] до атлантскиот брег, преку Мексико и Централна Америка, до Јужна Америка.<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325030-2|title=''Adiantum capillus-veneris'' L.|date=2018-07-03|work=Plants of the World Online|accessdate=2025-09-30}}</ref> Во Македонија се развива по влажните засенчени варовнички карпи во потоплите делови, и е ретко растение.<ref name="Флора на Македонија2">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 51, МАНУ, Скопје, 1985</ref> Го има во клисурата на реката [[Бабуна (река)|Бабуна]], клисурата на реката [[Раец (река)|Раец]], Валандовско, Струмичко, Охридско, Дебарско, а се наведува и за Пелистер и Гевгелиско.<ref name="Флора на Македонија2" /> == Опис == ''Adiantum capillus-veneris'' е папрат со тенок ползечки, слабо разгранет ризом. Листовите се високи до 50 см. Лисната дршка триаглеста, сјајна, темнокафеава или црна, долга до 25 см.<ref name="Флора на Македонија2" /> == Зачувување == Папратот е наведен како загрозен вид во [[Северна Каролина]] и загрозен вид во [[Кентаки]], поради губењето на живеалиштето во [[Апалачки Планини|Апалачките Планини]]. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Adiantum+capillus-veneris ''Adiantum capillus-veneris'' -Фото галерија] * [https://plants.usda.gov/java/nameSearch?keywordquery=Adiantum+capillus-veneris&mode=sciname&submit.x=0&submit.y=0 Профил на USDA за Adiantum capillus-veneris] * * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?92,93,95 UC Jepson Рачен третман за ''Adiantum capillus-veneris''] * [http://www.floradecanarias.com/adiantum_capillus-veneris.html ''Adiantum capillus-veneris'' на Канарските Острови] * [http://www.chrono.qub.ac.uk/pollen/pollen/A/Adiantum_capillus-veneris.html Chrono.uk: Студии за спори-полен] * [http://www.wildflower.org/plants/result.php?id_plant=ADCA Центар за диви цвеќиња „Лејди Берд Џонсон“ - Услови за одгледување и размножување во хортикултурата] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Собни растенија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 7sfxe9whefc5z06t09a042kmlzlwe9a 0 1397680 5577965 2026-06-16T17:42:21Z Gurther 105215 Создадена страница со: {{Инфокутија Личност|name=Јусуф Хамза|native_name=Yusuf Hamza|birth_date=[[1945]] {{мали|(возр. 80-81)}}|birth_place=[[Врапчиште]], [[Социјалистичка Република Македонија]]|alma mater=[[Филозофски факултет - Скопје|Скопски филозофски факултет]]}} '''Јусуф Хамза''' ({{Langx|tr|Yusuf Hamza}}; р. [[1945]] во Вр... 5577965 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јусуф Хамза|native_name=Yusuf Hamza|birth_date=[[1945]] {{мали|(возр. 80-81)}}|birth_place=[[Врапчиште]], [[Социјалистичка Република Македонија]]|alma mater=[[Филозофски факултет - Скопје|Скопски филозофски факултет]]}} '''Јусуф Хамза''' ({{Langx|tr|Yusuf Hamza}}; р. [[1945]] во [[Врапчиште]]) — [[Македонија|македонски]] [[историчар]] од [[Македонски Турци|турско потекло]]. Професор по [[турски јазик]] и литература. == Животопис == Јусуф Хамза е роден во [[1945|1945 година]] во [[Врапчиште|село Врапчиште]], [[Социјалистичка Република Македонија]]. Произлегува од [[Македонски Турци|турско семејство]]. Основно образование стекнал во неговото родно село. Продолжил со средно и високо образование во [[Скопје]]. Завршил по [[историја]] во [[Филозофскиот факултет]], под склоп на [[Универзитетот „Свети Кирил и Методиј“ во Скопје|Универзитетот „Свети Кирил и Методиј“]]. Работел како професор и подоцна директор во [[ОУ „Тефејуз“ - Чаир|училиштето „Тефејуз“ - Чаир]].<ref>{{Наведени вести|url=https://slvesnik.com.mk/Issues/6024A7A628D14BC396E049A6250FF25F.pdf|title=Одлука за разрешување и именување претседател и членови на републичкиот педагошки совет|last=Талески|first=Благоја|date=23 јули 1980|work=Службен весник на Социјалистичка Република Македонија|author-link=Благоја Талески}}</ref> Предавал по [[турски јазик]] во училиштето [[ОУ „Цветан Димов“ - Чаир|„Цветан Димов“ - Чаир]]. Од [[1985|1985 година]] работел по турски јазик, [[детска литература]] и [[Методика (педагогија)|методика]] во [[Педагошки факултет „Св. Климент Охридски“ - Скопје|Педагошкиот факултет „Свети Климент Охридски“ - Скопје]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Младотурската револуција во Османлиската империја|last=Хамза|first=Јусуф|publisher=Logos-a|year=1995|isbn=9789989601217|location=[[Скопје]]|pages=645}}</ref> Во [[1988|1988 година]] го објавил делото ''Турско-македонските односи во периодот 1850-1912''.<ref>{{Наведена книга|url=https://pfsko.ukim.edu.mk/wp-content/uploads/2024/09/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%B4%D0%B8%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%BC-%D1%80-%D0%A2%D1%83%D1%99%D0%B0%D1%98-%D0%A7%D0%B0%D0%BA%D0%BE.pdf|title=Текови на литературата за деца на турски јазик на територијата на Република Македонија и книжевни контексти со македонското литературно творештво за деца|last=Чако|first=Туљај|publisher=[[УКИМ]]|year=2024|location=[[Скопје]]|pages=291}}</ref> Како член на [[Македонска историографија|Македонската историографија]], Хамза претежно го проучувал историскиот однос меѓу [[Отоманското Царство]] и [[Македонско национално движење|македонското национално движење]]. Неговото најпознато дело, објавено во [[1995|1995 година]], е книгата ''Младотурската револуција во Османлиската империја''. Хамза објавил над 70 научни и стручни трудови.<ref name=":0" /> Од [[октомври]] [[1990|1990 година]] како доцент ги предавал предметите: историја на турскиот јазик, турска [[дијалектологија]] и турска [[литература]] во Филолошкиот факултет во [[Приштина]]. Објавил статии во македонските списанија „Историја“, „Млада месечина“ и „Дело 74“ и турските списанија „Birlik“, „Çığ“, „Çevren“, „Sevniç“ и други.<ref name=":0" /> Од [[1992|1992 година]] работи во архивите на [[Република Турција]] во [[Истанбул]], каде живее денес. Околу [[2000-ти|2000-тите]] пензионирал. == Наводи == {{Наводи}} d9y1ekzhc05y8yoxx65f21bflvd1z8r 5577966 5577965 2026-06-16T17:43:34Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Луѓе од Врапчиште]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5577966 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јусуф Хамза|native_name=Yusuf Hamza|birth_date=[[1945]] {{мали|(возр. 80-81)}}|birth_place=[[Врапчиште]], [[Социјалистичка Република Македонија]]|alma mater=[[Филозофски факултет - Скопје|Скопски филозофски факултет]]}} '''Јусуф Хамза''' ({{Langx|tr|Yusuf Hamza}}; р. [[1945]] во [[Врапчиште]]) — [[Македонија|македонски]] [[историчар]] од [[Македонски Турци|турско потекло]]. Професор по [[турски јазик]] и литература. == Животопис == Јусуф Хамза е роден во [[1945|1945 година]] во [[Врапчиште|село Врапчиште]], [[Социјалистичка Република Македонија]]. Произлегува од [[Македонски Турци|турско семејство]]. Основно образование стекнал во неговото родно село. Продолжил со средно и високо образование во [[Скопје]]. Завршил по [[историја]] во [[Филозофскиот факултет]], под склоп на [[Универзитетот „Свети Кирил и Методиј“ во Скопје|Универзитетот „Свети Кирил и Методиј“]]. Работел како професор и подоцна директор во [[ОУ „Тефејуз“ - Чаир|училиштето „Тефејуз“ - Чаир]].<ref>{{Наведени вести|url=https://slvesnik.com.mk/Issues/6024A7A628D14BC396E049A6250FF25F.pdf|title=Одлука за разрешување и именување претседател и членови на републичкиот педагошки совет|last=Талески|first=Благоја|date=23 јули 1980|work=Службен весник на Социјалистичка Република Македонија|author-link=Благоја Талески}}</ref> Предавал по [[турски јазик]] во училиштето [[ОУ „Цветан Димов“ - Чаир|„Цветан Димов“ - Чаир]]. Од [[1985|1985 година]] работел по турски јазик, [[детска литература]] и [[Методика (педагогија)|методика]] во [[Педагошки факултет „Св. Климент Охридски“ - Скопје|Педагошкиот факултет „Свети Климент Охридски“ - Скопје]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Младотурската револуција во Османлиската империја|last=Хамза|first=Јусуф|publisher=Logos-a|year=1995|isbn=9789989601217|location=[[Скопје]]|pages=645}}</ref> Во [[1988|1988 година]] го објавил делото ''Турско-македонските односи во периодот 1850-1912''.<ref>{{Наведена книга|url=https://pfsko.ukim.edu.mk/wp-content/uploads/2024/09/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%B4%D0%B8%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%BC-%D1%80-%D0%A2%D1%83%D1%99%D0%B0%D1%98-%D0%A7%D0%B0%D0%BA%D0%BE.pdf|title=Текови на литературата за деца на турски јазик на територијата на Република Македонија и книжевни контексти со македонското литературно творештво за деца|last=Чако|first=Туљај|publisher=[[УКИМ]]|year=2024|location=[[Скопје]]|pages=291}}</ref> Како член на [[Македонска историографија|Македонската историографија]], Хамза претежно го проучувал историскиот однос меѓу [[Отоманското Царство]] и [[Македонско национално движење|македонското национално движење]]. Неговото најпознато дело, објавено во [[1995|1995 година]], е книгата ''Младотурската револуција во Османлиската империја''. Хамза објавил над 70 научни и стручни трудови.<ref name=":0" /> Од [[октомври]] [[1990|1990 година]] како доцент ги предавал предметите: историја на турскиот јазик, турска [[дијалектологија]] и турска [[литература]] во Филолошкиот факултет во [[Приштина]]. Објавил статии во македонските списанија „Историја“, „Млада месечина“ и „Дело 74“ и турските списанија „Birlik“, „Çığ“, „Çevren“, „Sevniç“ и други.<ref name=":0" /> Од [[1992|1992 година]] работи во архивите на [[Република Турција]] во [[Истанбул]], каде живее денес. Околу [[2000-ти|2000-тите]] пензионирал. == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Луѓе од Врапчиште]] 3lpvta9m43xy1mydq6ayf3kwps38xby 5577971 5577966 2026-06-16T17:44:51Z Gurther 105215 5577971 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јусуф Хамза|native_name=Yusuf Hamza|birth_date=[[1945]] {{мали|(возр. 80-81)}}|birth_place=[[Врапчиште]], [[Социјалистичка Република Македонија]]|alma mater=[[Филозофски факултет - Скопје|Скопски филозофски факултет]]}} '''Јусуф Хамза''' ({{Langx|tr|Yusuf Hamza}}; р. [[1945]] во [[Врапчиште]]) — [[Македонија|македонски]] [[историчар]] од [[Македонски Турци|турско потекло]]. Професор по [[турски јазик]] и литература. == Животопис == Јусуф Хамза е роден во [[1945|1945 година]] во [[Врапчиште|село Врапчиште]], [[Социјалистичка Република Македонија]]. Произлегува од [[Македонски Турци|турско семејство]]. Основно образование стекнал во неговото родно село. Продолжил со средно и високо образование во [[Скопје]]. Завршил по [[историја]] во [[Филозофскиот факултет]], под склоп на [[Универзитетот „Свети Кирил и Методиј“ во Скопје|Универзитетот „Свети Кирил и Методиј“]]. Работел како професор и подоцна директор во [[ОУ „Тефејуз“ - Чаир|училиштето „Тефејуз“ - Чаир]].<ref>{{Наведени вести|url=https://slvesnik.com.mk/Issues/6024A7A628D14BC396E049A6250FF25F.pdf|title=Одлука за разрешување и именување претседател и членови на републичкиот педагошки совет|last=Талески|first=Благоја|date=23 јули 1980|work=Службен весник на Социјалистичка Република Македонија|author-link=Благоја Талески}}</ref> Предавал по [[турски јазик]] во училиштето [[ОУ „Цветан Димов“ - Чаир|„Цветан Димов“ - Чаир]]. Од [[1985|1985 година]] работел по турски јазик, [[детска литература]] и [[Методика (педагогија)|методика]] во [[Педагошки факултет „Св. Климент Охридски“ - Скопје|Педагошкиот факултет „Свети Климент Охридски“ - Скопје]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Младотурската револуција во Османлиската империја|last=Хамза|first=Јусуф|publisher=Logos-a|year=1995|isbn=9789989601217|location=[[Скопје]]|pages=645}}</ref> Во [[1988|1988 година]] го објавил делото ''Турско-македонските односи во периодот 1850-1912''.<ref>{{Наведена книга|url=https://pfsko.ukim.edu.mk/wp-content/uploads/2024/09/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%B4%D0%B8%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%BC-%D1%80-%D0%A2%D1%83%D1%99%D0%B0%D1%98-%D0%A7%D0%B0%D0%BA%D0%BE.pdf|title=Текови на литературата за деца на турски јазик на територијата на Република Македонија и книжевни контексти со македонското литературно творештво за деца|last=Чако|first=Туљај|publisher=[[УКИМ]]|year=2024|location=[[Скопје]]|pages=291}}</ref> Како член на [[Македонска историографија|Македонската историографија]], Хамза претежно го проучувал историскиот однос меѓу [[Отоманското Царство]] и [[Македонско национално движење|македонското национално движење]]. Неговото најпознато дело, објавено во [[1995|1995 година]], е книгата ''Младотурската револуција во Османлиската империја''. Хамза објавил над 70 научни и стручни трудови.<ref name=":0" /> Од [[октомври]] [[1990|1990 година]] како доцент ги предавал предметите: историја на турскиот јазик, турска [[дијалектологија]] и турска [[литература]] во Филолошкиот факултет во [[Приштина]]. Објавил статии во македонските списанија „Историја“, „Млада месечина“ и „Дело 74“ и турските списанија „Birlik“, „Çığ“, „Çevren“, „Sevniç“ и други.<ref name=":0" /> Од [[1992|1992 година]] работи во архивите на [[Република Турција]] во [[Истанбул]], каде живее денес. Околу [[2000-ти|2000-тите]] пензионирал. == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Хамза, Јусуф}} [[Категорија:Луѓе од Врапчиште]] k2jn7frnm73u4ox2ep4pux4jibfc2d8 5577972 5577971 2026-06-16T17:45:03Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Родени во 1945 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5577972 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јусуф Хамза|native_name=Yusuf Hamza|birth_date=[[1945]] {{мали|(возр. 80-81)}}|birth_place=[[Врапчиште]], [[Социјалистичка Република Македонија]]|alma mater=[[Филозофски факултет - Скопје|Скопски филозофски факултет]]}} '''Јусуф Хамза''' ({{Langx|tr|Yusuf Hamza}}; р. [[1945]] во [[Врапчиште]]) — [[Македонија|македонски]] [[историчар]] од [[Македонски Турци|турско потекло]]. Професор по [[турски јазик]] и литература. == Животопис == Јусуф Хамза е роден во [[1945|1945 година]] во [[Врапчиште|село Врапчиште]], [[Социјалистичка Република Македонија]]. Произлегува од [[Македонски Турци|турско семејство]]. Основно образование стекнал во неговото родно село. Продолжил со средно и високо образование во [[Скопје]]. Завршил по [[историја]] во [[Филозофскиот факултет]], под склоп на [[Универзитетот „Свети Кирил и Методиј“ во Скопје|Универзитетот „Свети Кирил и Методиј“]]. Работел како професор и подоцна директор во [[ОУ „Тефејуз“ - Чаир|училиштето „Тефејуз“ - Чаир]].<ref>{{Наведени вести|url=https://slvesnik.com.mk/Issues/6024A7A628D14BC396E049A6250FF25F.pdf|title=Одлука за разрешување и именување претседател и членови на републичкиот педагошки совет|last=Талески|first=Благоја|date=23 јули 1980|work=Службен весник на Социјалистичка Република Македонија|author-link=Благоја Талески}}</ref> Предавал по [[турски јазик]] во училиштето [[ОУ „Цветан Димов“ - Чаир|„Цветан Димов“ - Чаир]]. Од [[1985|1985 година]] работел по турски јазик, [[детска литература]] и [[Методика (педагогија)|методика]] во [[Педагошки факултет „Св. Климент Охридски“ - Скопје|Педагошкиот факултет „Свети Климент Охридски“ - Скопје]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Младотурската револуција во Османлиската империја|last=Хамза|first=Јусуф|publisher=Logos-a|year=1995|isbn=9789989601217|location=[[Скопје]]|pages=645}}</ref> Во [[1988|1988 година]] го објавил делото ''Турско-македонските односи во периодот 1850-1912''.<ref>{{Наведена книга|url=https://pfsko.ukim.edu.mk/wp-content/uploads/2024/09/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%B4%D0%B8%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%BC-%D1%80-%D0%A2%D1%83%D1%99%D0%B0%D1%98-%D0%A7%D0%B0%D0%BA%D0%BE.pdf|title=Текови на литературата за деца на турски јазик на територијата на Република Македонија и книжевни контексти со македонското литературно творештво за деца|last=Чако|first=Туљај|publisher=[[УКИМ]]|year=2024|location=[[Скопје]]|pages=291}}</ref> Како член на [[Македонска историографија|Македонската историографија]], Хамза претежно го проучувал историскиот однос меѓу [[Отоманското Царство]] и [[Македонско национално движење|македонското национално движење]]. Неговото најпознато дело, објавено во [[1995|1995 година]], е книгата ''Младотурската револуција во Османлиската империја''. Хамза објавил над 70 научни и стручни трудови.<ref name=":0" /> Од [[октомври]] [[1990|1990 година]] како доцент ги предавал предметите: историја на турскиот јазик, турска [[дијалектологија]] и турска [[литература]] во Филолошкиот факултет во [[Приштина]]. Објавил статии во македонските списанија „Историја“, „Млада месечина“ и „Дело 74“ и турските списанија „Birlik“, „Çığ“, „Çevren“, „Sevniç“ и други.<ref name=":0" /> Од [[1992|1992 година]] работи во архивите на [[Република Турција]] во [[Истанбул]], каде живее денес. Околу [[2000-ти|2000-тите]] пензионирал. == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Хамза, Јусуф}} [[Категорија:Луѓе од Врапчиште]] [[Категорија:Родени во 1945 година]] dnbbgjp099zgq5wuu7mzpzw1pbm1u57 5577973 5577972 2026-06-16T17:45:37Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонски Турци]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5577973 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јусуф Хамза|native_name=Yusuf Hamza|birth_date=[[1945]] {{мали|(возр. 80-81)}}|birth_place=[[Врапчиште]], [[Социјалистичка Република Македонија]]|alma mater=[[Филозофски факултет - Скопје|Скопски филозофски факултет]]}} '''Јусуф Хамза''' ({{Langx|tr|Yusuf Hamza}}; р. [[1945]] во [[Врапчиште]]) — [[Македонија|македонски]] [[историчар]] од [[Македонски Турци|турско потекло]]. Професор по [[турски јазик]] и литература. == Животопис == Јусуф Хамза е роден во [[1945|1945 година]] во [[Врапчиште|село Врапчиште]], [[Социјалистичка Република Македонија]]. Произлегува од [[Македонски Турци|турско семејство]]. Основно образование стекнал во неговото родно село. Продолжил со средно и високо образование во [[Скопје]]. Завршил по [[историја]] во [[Филозофскиот факултет]], под склоп на [[Универзитетот „Свети Кирил и Методиј“ во Скопје|Универзитетот „Свети Кирил и Методиј“]]. Работел како професор и подоцна директор во [[ОУ „Тефејуз“ - Чаир|училиштето „Тефејуз“ - Чаир]].<ref>{{Наведени вести|url=https://slvesnik.com.mk/Issues/6024A7A628D14BC396E049A6250FF25F.pdf|title=Одлука за разрешување и именување претседател и членови на републичкиот педагошки совет|last=Талески|first=Благоја|date=23 јули 1980|work=Службен весник на Социјалистичка Република Македонија|author-link=Благоја Талески}}</ref> Предавал по [[турски јазик]] во училиштето [[ОУ „Цветан Димов“ - Чаир|„Цветан Димов“ - Чаир]]. Од [[1985|1985 година]] работел по турски јазик, [[детска литература]] и [[Методика (педагогија)|методика]] во [[Педагошки факултет „Св. Климент Охридски“ - Скопје|Педагошкиот факултет „Свети Климент Охридски“ - Скопје]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Младотурската револуција во Османлиската империја|last=Хамза|first=Јусуф|publisher=Logos-a|year=1995|isbn=9789989601217|location=[[Скопје]]|pages=645}}</ref> Во [[1988|1988 година]] го објавил делото ''Турско-македонските односи во периодот 1850-1912''.<ref>{{Наведена книга|url=https://pfsko.ukim.edu.mk/wp-content/uploads/2024/09/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%B4%D0%B8%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%BC-%D1%80-%D0%A2%D1%83%D1%99%D0%B0%D1%98-%D0%A7%D0%B0%D0%BA%D0%BE.pdf|title=Текови на литературата за деца на турски јазик на територијата на Република Македонија и книжевни контексти со македонското литературно творештво за деца|last=Чако|first=Туљај|publisher=[[УКИМ]]|year=2024|location=[[Скопје]]|pages=291}}</ref> Како член на [[Македонска историографија|Македонската историографија]], Хамза претежно го проучувал историскиот однос меѓу [[Отоманското Царство]] и [[Македонско национално движење|македонското национално движење]]. Неговото најпознато дело, објавено во [[1995|1995 година]], е книгата ''Младотурската револуција во Османлиската империја''. Хамза објавил над 70 научни и стручни трудови.<ref name=":0" /> Од [[октомври]] [[1990|1990 година]] како доцент ги предавал предметите: историја на турскиот јазик, турска [[дијалектологија]] и турска [[литература]] во Филолошкиот факултет во [[Приштина]]. Објавил статии во македонските списанија „Историја“, „Млада месечина“ и „Дело 74“ и турските списанија „Birlik“, „Çığ“, „Çevren“, „Sevniç“ и други.<ref name=":0" /> Од [[1992|1992 година]] работи во архивите на [[Република Турција]] во [[Истанбул]], каде живее денес. Околу [[2000-ти|2000-тите]] пензионирал. == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Хамза, Јусуф}} [[Категорија:Луѓе од Врапчиште]] [[Категорија:Родени во 1945 година]] [[Категорија:Македонски Турци]] nzwpl1zfnpn6asfr354wsia0cf7qnqw 5577974 5577973 2026-06-16T17:45:50Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонски историчари]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5577974 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јусуф Хамза|native_name=Yusuf Hamza|birth_date=[[1945]] {{мали|(возр. 80-81)}}|birth_place=[[Врапчиште]], [[Социјалистичка Република Македонија]]|alma mater=[[Филозофски факултет - Скопје|Скопски филозофски факултет]]}} '''Јусуф Хамза''' ({{Langx|tr|Yusuf Hamza}}; р. [[1945]] во [[Врапчиште]]) — [[Македонија|македонски]] [[историчар]] од [[Македонски Турци|турско потекло]]. Професор по [[турски јазик]] и литература. == Животопис == Јусуф Хамза е роден во [[1945|1945 година]] во [[Врапчиште|село Врапчиште]], [[Социјалистичка Република Македонија]]. Произлегува од [[Македонски Турци|турско семејство]]. Основно образование стекнал во неговото родно село. Продолжил со средно и високо образование во [[Скопје]]. Завршил по [[историја]] во [[Филозофскиот факултет]], под склоп на [[Универзитетот „Свети Кирил и Методиј“ во Скопје|Универзитетот „Свети Кирил и Методиј“]]. Работел како професор и подоцна директор во [[ОУ „Тефејуз“ - Чаир|училиштето „Тефејуз“ - Чаир]].<ref>{{Наведени вести|url=https://slvesnik.com.mk/Issues/6024A7A628D14BC396E049A6250FF25F.pdf|title=Одлука за разрешување и именување претседател и членови на републичкиот педагошки совет|last=Талески|first=Благоја|date=23 јули 1980|work=Службен весник на Социјалистичка Република Македонија|author-link=Благоја Талески}}</ref> Предавал по [[турски јазик]] во училиштето [[ОУ „Цветан Димов“ - Чаир|„Цветан Димов“ - Чаир]]. Од [[1985|1985 година]] работел по турски јазик, [[детска литература]] и [[Методика (педагогија)|методика]] во [[Педагошки факултет „Св. Климент Охридски“ - Скопје|Педагошкиот факултет „Свети Климент Охридски“ - Скопје]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Младотурската револуција во Османлиската империја|last=Хамза|first=Јусуф|publisher=Logos-a|year=1995|isbn=9789989601217|location=[[Скопје]]|pages=645}}</ref> Во [[1988|1988 година]] го објавил делото ''Турско-македонските односи во периодот 1850-1912''.<ref>{{Наведена книга|url=https://pfsko.ukim.edu.mk/wp-content/uploads/2024/09/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%B4%D0%B8%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%BC-%D1%80-%D0%A2%D1%83%D1%99%D0%B0%D1%98-%D0%A7%D0%B0%D0%BA%D0%BE.pdf|title=Текови на литературата за деца на турски јазик на територијата на Република Македонија и книжевни контексти со македонското литературно творештво за деца|last=Чако|first=Туљај|publisher=[[УКИМ]]|year=2024|location=[[Скопје]]|pages=291}}</ref> Како член на [[Македонска историографија|Македонската историографија]], Хамза претежно го проучувал историскиот однос меѓу [[Отоманското Царство]] и [[Македонско национално движење|македонското национално движење]]. Неговото најпознато дело, објавено во [[1995|1995 година]], е книгата ''Младотурската револуција во Османлиската империја''. Хамза објавил над 70 научни и стручни трудови.<ref name=":0" /> Од [[октомври]] [[1990|1990 година]] како доцент ги предавал предметите: историја на турскиот јазик, турска [[дијалектологија]] и турска [[литература]] во Филолошкиот факултет во [[Приштина]]. Објавил статии во македонските списанија „Историја“, „Млада месечина“ и „Дело 74“ и турските списанија „Birlik“, „Çığ“, „Çevren“, „Sevniç“ и други.<ref name=":0" /> Од [[1992|1992 година]] работи во архивите на [[Република Турција]] во [[Истанбул]], каде живее денес. Околу [[2000-ти|2000-тите]] пензионирал. == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Хамза, Јусуф}} [[Категорија:Луѓе од Врапчиште]] [[Категорија:Родени во 1945 година]] [[Категорија:Македонски Турци]] [[Категорија:Македонски историчари]] 91dfbxyh512cfovf0xzfe3jo7b0v4ak 5577975 5577974 2026-06-16T17:46:02Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Турколози]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5577975 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јусуф Хамза|native_name=Yusuf Hamza|birth_date=[[1945]] {{мали|(возр. 80-81)}}|birth_place=[[Врапчиште]], [[Социјалистичка Република Македонија]]|alma mater=[[Филозофски факултет - Скопје|Скопски филозофски факултет]]}} '''Јусуф Хамза''' ({{Langx|tr|Yusuf Hamza}}; р. [[1945]] во [[Врапчиште]]) — [[Македонија|македонски]] [[историчар]] од [[Македонски Турци|турско потекло]]. Професор по [[турски јазик]] и литература. == Животопис == Јусуф Хамза е роден во [[1945|1945 година]] во [[Врапчиште|село Врапчиште]], [[Социјалистичка Република Македонија]]. Произлегува од [[Македонски Турци|турско семејство]]. Основно образование стекнал во неговото родно село. Продолжил со средно и високо образование во [[Скопје]]. Завршил по [[историја]] во [[Филозофскиот факултет]], под склоп на [[Универзитетот „Свети Кирил и Методиј“ во Скопје|Универзитетот „Свети Кирил и Методиј“]]. Работел како професор и подоцна директор во [[ОУ „Тефејуз“ - Чаир|училиштето „Тефејуз“ - Чаир]].<ref>{{Наведени вести|url=https://slvesnik.com.mk/Issues/6024A7A628D14BC396E049A6250FF25F.pdf|title=Одлука за разрешување и именување претседател и членови на републичкиот педагошки совет|last=Талески|first=Благоја|date=23 јули 1980|work=Службен весник на Социјалистичка Република Македонија|author-link=Благоја Талески}}</ref> Предавал по [[турски јазик]] во училиштето [[ОУ „Цветан Димов“ - Чаир|„Цветан Димов“ - Чаир]]. Од [[1985|1985 година]] работел по турски јазик, [[детска литература]] и [[Методика (педагогија)|методика]] во [[Педагошки факултет „Св. Климент Охридски“ - Скопје|Педагошкиот факултет „Свети Климент Охридски“ - Скопје]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Младотурската револуција во Османлиската империја|last=Хамза|first=Јусуф|publisher=Logos-a|year=1995|isbn=9789989601217|location=[[Скопје]]|pages=645}}</ref> Во [[1988|1988 година]] го објавил делото ''Турско-македонските односи во периодот 1850-1912''.<ref>{{Наведена книга|url=https://pfsko.ukim.edu.mk/wp-content/uploads/2024/09/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%B4%D0%B8%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%BC-%D1%80-%D0%A2%D1%83%D1%99%D0%B0%D1%98-%D0%A7%D0%B0%D0%BA%D0%BE.pdf|title=Текови на литературата за деца на турски јазик на територијата на Република Македонија и книжевни контексти со македонското литературно творештво за деца|last=Чако|first=Туљај|publisher=[[УКИМ]]|year=2024|location=[[Скопје]]|pages=291}}</ref> Како член на [[Македонска историографија|Македонската историографија]], Хамза претежно го проучувал историскиот однос меѓу [[Отоманското Царство]] и [[Македонско национално движење|македонското национално движење]]. Неговото најпознато дело, објавено во [[1995|1995 година]], е книгата ''Младотурската револуција во Османлиската империја''. Хамза објавил над 70 научни и стручни трудови.<ref name=":0" /> Од [[октомври]] [[1990|1990 година]] како доцент ги предавал предметите: историја на турскиот јазик, турска [[дијалектологија]] и турска [[литература]] во Филолошкиот факултет во [[Приштина]]. Објавил статии во македонските списанија „Историја“, „Млада месечина“ и „Дело 74“ и турските списанија „Birlik“, „Çığ“, „Çevren“, „Sevniç“ и други.<ref name=":0" /> Од [[1992|1992 година]] работи во архивите на [[Република Турција]] во [[Истанбул]], каде живее денес. Околу [[2000-ти|2000-тите]] пензионирал. == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Хамза, Јусуф}} [[Категорија:Луѓе од Врапчиште]] [[Категорија:Родени во 1945 година]] [[Категорија:Македонски Турци]] [[Категорија:Македонски историчари]] [[Категорија:Турколози]] td8l3sael20ahrdp5dobl37sx8fumxx 5577976 5577975 2026-06-16T17:46:09Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонски автори]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5577976 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јусуф Хамза|native_name=Yusuf Hamza|birth_date=[[1945]] {{мали|(возр. 80-81)}}|birth_place=[[Врапчиште]], [[Социјалистичка Република Македонија]]|alma mater=[[Филозофски факултет - Скопје|Скопски филозофски факултет]]}} '''Јусуф Хамза''' ({{Langx|tr|Yusuf Hamza}}; р. [[1945]] во [[Врапчиште]]) — [[Македонија|македонски]] [[историчар]] од [[Македонски Турци|турско потекло]]. Професор по [[турски јазик]] и литература. == Животопис == Јусуф Хамза е роден во [[1945|1945 година]] во [[Врапчиште|село Врапчиште]], [[Социјалистичка Република Македонија]]. Произлегува од [[Македонски Турци|турско семејство]]. Основно образование стекнал во неговото родно село. Продолжил со средно и високо образование во [[Скопје]]. Завршил по [[историја]] во [[Филозофскиот факултет]], под склоп на [[Универзитетот „Свети Кирил и Методиј“ во Скопје|Универзитетот „Свети Кирил и Методиј“]]. Работел како професор и подоцна директор во [[ОУ „Тефејуз“ - Чаир|училиштето „Тефејуз“ - Чаир]].<ref>{{Наведени вести|url=https://slvesnik.com.mk/Issues/6024A7A628D14BC396E049A6250FF25F.pdf|title=Одлука за разрешување и именување претседател и членови на републичкиот педагошки совет|last=Талески|first=Благоја|date=23 јули 1980|work=Службен весник на Социјалистичка Република Македонија|author-link=Благоја Талески}}</ref> Предавал по [[турски јазик]] во училиштето [[ОУ „Цветан Димов“ - Чаир|„Цветан Димов“ - Чаир]]. Од [[1985|1985 година]] работел по турски јазик, [[детска литература]] и [[Методика (педагогија)|методика]] во [[Педагошки факултет „Св. Климент Охридски“ - Скопје|Педагошкиот факултет „Свети Климент Охридски“ - Скопје]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Младотурската револуција во Османлиската империја|last=Хамза|first=Јусуф|publisher=Logos-a|year=1995|isbn=9789989601217|location=[[Скопје]]|pages=645}}</ref> Во [[1988|1988 година]] го објавил делото ''Турско-македонските односи во периодот 1850-1912''.<ref>{{Наведена книга|url=https://pfsko.ukim.edu.mk/wp-content/uploads/2024/09/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%B4%D0%B8%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%BC-%D1%80-%D0%A2%D1%83%D1%99%D0%B0%D1%98-%D0%A7%D0%B0%D0%BA%D0%BE.pdf|title=Текови на литературата за деца на турски јазик на територијата на Република Македонија и книжевни контексти со македонското литературно творештво за деца|last=Чако|first=Туљај|publisher=[[УКИМ]]|year=2024|location=[[Скопје]]|pages=291}}</ref> Како член на [[Македонска историографија|Македонската историографија]], Хамза претежно го проучувал историскиот однос меѓу [[Отоманското Царство]] и [[Македонско национално движење|македонското национално движење]]. Неговото најпознато дело, објавено во [[1995|1995 година]], е книгата ''Младотурската револуција во Османлиската империја''. Хамза објавил над 70 научни и стручни трудови.<ref name=":0" /> Од [[октомври]] [[1990|1990 година]] како доцент ги предавал предметите: историја на турскиот јазик, турска [[дијалектологија]] и турска [[литература]] во Филолошкиот факултет во [[Приштина]]. Објавил статии во македонските списанија „Историја“, „Млада месечина“ и „Дело 74“ и турските списанија „Birlik“, „Çığ“, „Çevren“, „Sevniç“ и други.<ref name=":0" /> Од [[1992|1992 година]] работи во архивите на [[Република Турција]] во [[Истанбул]], каде живее денес. Околу [[2000-ти|2000-тите]] пензионирал. == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Хамза, Јусуф}} [[Категорија:Луѓе од Врапчиште]] [[Категорија:Родени во 1945 година]] [[Категорија:Македонски Турци]] [[Категорија:Македонски историчари]] [[Категорија:Турколози]] [[Категорија:Македонски автори]] hiodvdkt9y10gp5m0o6ty7p78whcme3 14 1397681 5577967 2026-06-16T17:43:45Z Gurther 105215 Создадена празна страница 5577967 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 5577968 5577967 2026-06-16T17:43:55Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Врапчиште]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5577968 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Врапчиште]] jkrp2ksipo95esidkiuriq7slrfettc 5577969 5577968 2026-06-16T17:44:11Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Луѓе од Гостиварско]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5577969 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Врапчиште]] [[Категорија:Луѓе од Гостиварско]] rbhmx3mjibp9uvh5uh0jk34tuejkgzn 1 1397682 5577977 2026-06-16T17:47:47Z Gurther 105215 Создадена страница со: {{СЗР}}{{ВПМ}} 5577977 wikitext text/x-wiki {{СЗР}}{{ВПМ}} m6tsgukl5dkhkx06fnvahclsxq8jq4m 10 1397683 5577999 2026-06-16T20:33:49Z Carshalton 30527 Создадена страница со: {{National squad | name = Состав на Мароко на СП фудбал 2026 | bg = #C1272D | fg = white | bordercolor = #006233 | country = Мароко | comp link = Светско првенство во фудбал 2018 | comp = СП 2018 | p1 = [[Јасин Буну|Буну]] | p2 = [[Ашраф Хакими|Хакими]]&nbsp;{{Капитен}} | p3 = Ну... 5577999 wikitext text/x-wiki {{National squad | name = Состав на Мароко на СП фудбал 2026 | bg = #C1272D | fg = white | bordercolor = #006233 | country = Мароко | comp link = Светско првенство во фудбал 2018 | comp = СП 2018 | p1 = [[Јасин Буну|Буну]] | p2 = [[Ашраф Хакими|Хакими]]&nbsp;{{Капитен}} | p3 = [[Нусаир Мазрауи|Мазрауи]] | p4 = [[Софјан Амрабат|Амрабат]] | p5 = [[Марван Саадан|Саадан]] | p6 = [[Ајуб Буади|Буади]] | p7 = [[Шемсдин Талби|Талби]] | p8 = [[Азедин Унахи|Унахи]] | p9 = [[Суфијан Рахими|Рахими]] | p10 = [[Браим Дијас|Браим]] | p11 = [[Исмаел Саибари|Саибари]] | p12 = [[Мунир Мохамеди|Мунир]] | p13 = [[Закарија Ел Уахди|Ел Уахди]] | p14 = [[Иса Диоп|Диоп]] | p15 = [[Самир Ел Мурабет|Ел Мурабет]] | p16 = [[Џесим Јасин|Јасин]] | p17 = [[Амин Сбаи|Сбаи]] | p18 = [[Шади Риад|Риад]] | p19 = [[Јусеф Беламари|Беламари]] | p20 = [[Ајуб Ел Кааби|Ел Кааби]] | p21 = [[Ајуб Амајмуни|Амајмуни]] | p22 = [[Ахмед Реда Тањаути|Тањаути]] | p23 = [[Билал Ел Ханус|Ел Ханус]] | p24 = [[Нил Ел Ајнауи|Ел Ајнауи]] | p25 = [[Редуан Алал|Алал]] | p26 = [[Анас Салах-Един|Салах-Един]] | coach = [[Мохамед Уахби|Уахби]] }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за состави на фудбалската репрезентација на Мароко|СП 2026]] [[Категорија:Предлошки за земјите учеснички на СП 2026|Мароко]] </noinclude> pqqqoi8sag88jh133wjucqn7r5rsvsd 5578016 5577999 2026-06-16T21:32:23Z Carshalton 30527 5578016 wikitext text/x-wiki {{National squad | name = Состав на Мароко на СП фудбал 2026 | bg = #C1272D | fg = white | bordercolor = #006233 | country = Мароко | comp link = Светско првенство во фудбал 2026 | comp = СП 2026 | p1 = [[Јасин Буну|Буну]] | p2 = [[Ашраф Хакими|Хакими]]&nbsp;{{Капитен}} | p3 = [[Нусаир Мазрауи|Мазрауи]] | p4 = [[Софјан Амрабат|Амрабат]] | p5 = [[Марван Саадан|Саадан]] | p6 = [[Ајуб Буади|Буади]] | p7 = [[Шемсдин Талби|Талби]] | p8 = [[Азедин Унахи|Унахи]] | p9 = [[Суфијан Рахими|Рахими]] | p10 = [[Браим Дијас|Браим]] | p11 = [[Исмаел Саибари|Саибари]] | p12 = [[Мунир Мохамеди|Мунир]] | p13 = [[Закарија Ел Уахди|Ел Уахди]] | p14 = [[Иса Диоп|Диоп]] | p15 = [[Самир Ел Мурабет|Ел Мурабет]] | p16 = [[Џесим Јасин|Јасин]] | p17 = [[Амин Сбаи|Сбаи]] | p18 = [[Шади Риад|Риад]] | p19 = [[Јусеф Беламари|Беламари]] | p20 = [[Ајуб Ел Кааби|Ел Кааби]] | p21 = [[Ајуб Амајмуни|Амајмуни]] | p22 = [[Ахмед Реда Тањаути|Тањаути]] | p23 = [[Билал Ел Ханус|Ел Ханус]] | p24 = [[Нил Ел Ајнауи|Ел Ајнауи]] | p25 = [[Редуан Алал|Алал]] | p26 = [[Анас Салах-Един|Салах-Един]] | coach = [[Мохамед Уахби|Уахби]] }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за состави на фудбалската репрезентација на Мароко|СП 2026]] [[Категорија:Предлошки за земјите учеснички на СП 2026|Мароко]] </noinclude> oqjow0gv4qj6z3ozzoqo67o20ctuhd8 14 1397684 5578002 2026-06-16T20:35:19Z Carshalton 30527 Создадена страница со: [[Категорија:Предлошки за состави на фудбалски репрезентации|Мароко]] 5578002 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Предлошки за состави на фудбалски репрезентации|Мароко]] rrz1q1mwwya23g4hu9tb59rngae8621 0 1397685 5578012 2026-06-16T21:29:46Z XavieraMars 121833 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1317658584|Ministry of Public Administration, Digital Society and Media (Montenegro)]]“ 5578012 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Државен орган|agency_name=Министерство за јавна администрација, дигитално општество и медиуми|nativename=Ministarstvo javne uprave, digitalnog društva i medija u Vladi Crne Gore|logo=|logo_width=|logo_caption=|formed=2016 (2020)|jurisdiction=[[Government of Montenegro]]|headquarters=[[Podgorica]]|chief1_name=[[Tamara Srzentić]]|chief1_position=Министер за јавна администрација, дигитално општество и медиуми|website=[http://www.mju.gov.me/ mju.gov.me]|budget=|footnotes=}} '''Министер за јавна администрација''' ({{Langx|cnr|Ministar javne uprave}} ) е лицето задолжено за Министерството за јавна администрација на [[Црна Гора]] (Ministarstvo javne uprave). Тамара Срзентиќ е независна политичарка, и е моментално министерка за јавна администрација, од 4 декември 2020 година. == Министри (2016–денес) == {{Легенда-ред|#F6931D|[[Демоктратска партија за социјалисти на Црна Гора |Демократска партија за социјалисти]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|{{party color|Independent (politician)}}|Независни|border=1px solid #AAAAAA}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Министер ! Почеток на семестарот ! Крај на семестарот |- ! style="background:#F6931D;" | | [[Душко Марковиќ]]{{Нав одбележувач|reference_name_A|a|a}} | 12 мај 2016 година | 28 ноември 2016 година |- ! style="background:#F6931D;" | | Сузана Прибиловиќ | 28 ноември 2016 година | 4 декември 2020 година |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | | Тамара Срзентиќ | 4 декември 2020 година | Моментов |} {{Белешка-одбележувач|reference_name_A|a|a}} Deputy Prime Minister for Administration, Internal and Foreign Policy == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] 6hq1kfsifutoeraxk4mw1y1ge5c5vce 5578013 5578012 2026-06-16T21:30:00Z XavieraMars 121833 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1317658584|Ministry of Public Administration, Digital Society and Media (Montenegro)]]“ 5578013 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Државен орган|agency_name=Министерство за јавна администрација, дигитално општество и медиуми|nativename=Ministarstvo javne uprave, digitalnog društva i medija u Vladi Crne Gore|logo=|logo_width=|logo_caption=|formed=2016 (2020)|jurisdiction=[[Government of Montenegro]]|headquarters=[[Podgorica]]|chief1_name=[[Tamara Srzentić]]|chief1_position=Министер за јавна администрација, дигитално општество и медиуми|website=[http://www.mju.gov.me/ mju.gov.me]|budget=|footnotes=}} '''Министер за јавна администрација''' ({{Langx|cnr|Ministar javne uprave}}) е лицето задолжено за Министерството за јавна администрација на [[Црна Гора]] (Ministarstvo javne uprave). Тамара Срзентиќ е независна политичарка, и е моментално министерка за јавна администрација, од 4 декември 2020 година. == Министри (2016–денес) == {{Легенда-ред|#F6931D|[[Демоктратска партија за социјалисти на Црна Гора |Демократска партија за социјалисти]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|{{party color|Independent (politician)}}|Независни|border=1px solid #AAAAAA}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Министер ! Почеток на семестарот ! Крај на семестарот |- ! style="background:#F6931D;" | | [[Душко Марковиќ]]{{Нав одбележувач|reference_name_A|a|a}} | 12 мај 2016 година | 28 ноември 2016 година |- ! style="background:#F6931D;" | | Сузана Прибиловиќ | 28 ноември 2016 година | 4 декември 2020 година |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | | Тамара Срзентиќ | 4 декември 2020 година | Моментов |} {{Белешка-одбележувач|reference_name_A|a|a}} Deputy Prime Minister for Administration, Internal and Foreign Policy == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] 1hqtjpay587pg5q6swyxpohetjyjuns 5578014 5578013 2026-06-16T21:30:16Z XavieraMars 121833 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1317658584|Ministry of Public Administration, Digital Society and Media (Montenegro)]]“ 5578014 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Државен орган|agency_name=Министерство за јавна администрација, дигитално општество и медиуми|nativename=Ministarstvo javne uprave, digitalnog društva i medija u Vladi Crne Gore|logo=|logo_width=|logo_caption=|formed=2016 (2020)|jurisdiction=[[Government of Montenegro]]|headquarters=[[Podgorica]]|chief1_name=[[Tamara Srzentić]]|chief1_position=Министер за јавна администрација, дигитално општество и медиуми|website=[http://www.mju.gov.me/ mju.gov.me]|budget=|footnotes=}} '''Министер за јавна администрација''' ({{Langx|cnr|Ministar javne uprave}}) е лицето задолжено за Министерството за јавна администрација на [[Црна Гора]] (Ministarstvo javne uprave). Тамара Срзентиќ е независна политичарка, и е моментално министерка за јавна администрација, од 4 декември 2020 година. == Министри (2016–денес) == {{Легенда-ред|#F6931D|[[Демоктратска партија за социјалисти на Црна Гора |Демократска партија за социјалисти]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|{{party color|Independent (politician)}}|Независни|border=1px solid #AAAAAA}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Министер ! Почеток на семестарот ! Крај на семестарот |- ! style="background:#F6931D;" | | [[Душко Марковиќ]]{{Нав одбележувач|reference_name_A|a|a}} | 12 мај 2016 година | 28 ноември 2016 година |- ! style="background:#F6931D;" | | Сузана Прибиловиќ | 28 ноември 2016 година | 4 декември 2020 година |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | | Тамара Срзентиќ | 4 декември 2020 година | До ден денес |} {{Белешка-одбележувач|reference_name_A|a|a}} Deputy Prime Minister for Administration, Internal and Foreign Policy == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] b94onf7elmcvgmhra7icwu8gtuz8njv 5578072 5578014 2026-06-17T07:12:04Z BosaFi 115936 5578072 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Државен орган|agency_name=Министерство за јавна администрација, дигитално општество и медиуми|nativename=Ministarstvo javne uprave, digitalnog društva i medija u Vladi Crne Gore|logo=|logo_width=|logo_caption=|formed=2016 (2020)|jurisdiction=[[Влада на Црна Гора]]|headquarters=[[Подгорица]]|chief1_name=[[Тамара Срзентиќ]]|chief1_position=Министер за јавна администрација, дигитално општество и медиуми|website=[http://www.mju.gov.me/ mju.gov.me]|budget=|footnotes=}} '''Министер за јавна администрација''' ({{Langx|cnr|Ministar javne uprave}}) е лицето задолжено за Министерството за јавна администрација на [[Црна Гора]] (Ministarstvo javne uprave). Тамара Срзентиќ е независна политичарка, и е моментално министерка за јавна администрација, од 4 декември 2020 година. == Министри (2016–денес) == {{Легенда-ред|#F6931D|[[Демоктратска партија за социјалисти на Црна Гора |Демократска партија за социјалисти]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|{{party color|Independent (politician)}}|Независни|border=1px solid #AAAAAA}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Министер ! Почеток на семестарот ! Крај на семестарот |- ! style="background:#F6931D;" | | [[Душко Марковиќ]]{{Нав одбележувач|reference_name_A|a|a}} | 12 мај 2016 година | 28 ноември 2016 година |- ! style="background:#F6931D;" | | Сузана Прибиловиќ | 28 ноември 2016 година | 4 декември 2020 година |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | | Тамара Срзентиќ | 4 декември 2020 година | До ден денес |} {{Белешка-одбележувач|reference_name_A|a|a}} вицепремиер за администрација, внатрешна и надворешна политика [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] 1f2t6tfi8ryuqhd8dlkkqot3rgck9pn 5578105 5578072 2026-06-17T09:09:16Z Jtasevski123 69538 5578105 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Државен орган|agency_name=Министерство за јавна администрација, дигитално општество и медиуми|nativename=Ministarstvo javne uprave, digitalnog društva i medija u Vladi Crne Gore|logo=|logo_width=|logo_caption=|formed=2016 (2020)|jurisdiction=[[Влада на Црна Гора]]|headquarters=[[Подгорица]]|chief1_name=[[Тамара Срзентиќ]]|chief1_position=Министер за јавна администрација, дигитално општество и медиуми|website=[http://www.mju.gov.me/ mju.gov.me]|budget=|footnotes=}} '''Министер за јавна администрација''' ({{Langx|cnr|Ministar javne uprave}}) — лицето задолжено за Министерството за јавна администрација на [[Црна Гора]] (Ministarstvo javne uprave). Тамара Срзентиќ е независна политичарка, и е моментално министерка за јавна администрација, од 4 декември 2020 година. == Министри (2016–денес) == {{Легенда-ред|#F6931D|[[Демоктратска партија за социјалисти на Црна Гора |Демократска партија за социјалисти]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|{{party color|Independent (politician)}}|Независни|border=1px solid #AAAAAA}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Министер ! Почеток на семестарот ! Крај на семестарот |- ! style="background:#F6931D;" | | [[Душко Марковиќ]]{{Нав одбележувач|reference_name_A|a|a}} | 12 мај 2016 година | 28 ноември 2016 година |- ! style="background:#F6931D;" | | Сузана Прибиловиќ | 28 ноември 2016 година<ref>[http://www.predsjednik.gov.me/press-centar/izjave/167232/Ekspoze-mandatara-za-sastav-Vlade-CG-Duska-Markovica-na-sjednici-Skupstine-CG.html Ekspoze mandatara za sastav Vlade CG Duška Markovića na sjednici Skupštine CG], Government of Montenegro</ref> | 4 декември 2020 година |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | | Тамара Срзентиќ | 4 декември 2020 година | До ден денес |} {{Белешка-одбележувач|reference_name_A|a|a}} вицепремиер за администрација, внатрешна и надворешна политика == Наводи == {{Наводи}}{{Министерства на Црна Гора}} [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] e295n2ru09x6omddxdh8gu7q8k6vl2a 0 1397686 5578015 2026-06-16T21:30:24Z Кирил Јовановски 130731 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1317657608|Ministry of Capital Investments (Montenegro)]]“ 5578015 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Државен орган|agency_name=Ministry of Capital Investments|nativename=Ministarstvo kapitalnih investicija|logo=|logo_width=|logo_caption=|formed=2006 (2020)|jurisdiction=[[Government of Montenegro]]|headquarters=[[Podgorica]]|chief1_name=[[Ervin Ibrahimović]]|chief1_position=Ministry of Capital Investments|website=[http://www.msp.gov.me/ msp.gov.me]|budget=|footnotes=}}'''Министер за капитални инвестиции''' (Црногорски: Ministar kapitalnih investicija) е лицето задолжено за Министерството за капитални инвестиции на [[Црна Гора]]. Министерството за капитални инвестиции било формирано во декември 2020 година со реорганизација на '''Министерството за транспорт и поморство''' и црногорското Министерство за економија. == Владини министри, од 2006 година == {{Легенда-ред|#DC143C|[[Social Democratic Party of Montenegro|Social Democratic Party]]}} {{Легенда-ред|lightgreen|[[Bosniak Party]]}} {{Легенда-ред|#dddddd|Independent}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Министер ! Почеток на семестарот ! Крај на семестарот |- ! style="background:#DC143C;" | | Андрија Ломпар | 10 ноември 2006 година | 4 декември 2012 година |- ! style="background:#DC143C;" | | Иван Брајовиќ | 4 декември 2012 година | 28 ноември 2016 година |- ! style="background:lightgreen;" | | Осман Нурковиќ | 28 ноември 2016 година | 4 декември 2020 година |- ! style="background:#dddddd;" | | Младен Бојаниќ | 4 декември 2020 година | 28 април 2022 година |- ! style="background:lightgreen;" | | Ервин Ибрахимовиќ | 28 април 2022 година | ''актуелен'' |} == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] gb12z99qzzzj3qf5nj238j2wsyf260b 5578070 5578015 2026-06-17T07:01:10Z BosaFi 115936 5578070 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Државен орган|agency_name=Министерство за капитални инвестиции|nativename=Ministarstvo kapitalnih investicija|logo=|logo_width=|logo_caption=|formed=2006 (2020)|jurisdiction=[[Влада на Црна Гора]]|headquarters=[[Подгорица]]|chief1_name=[[Ервин Ибрахимовиќ]]|chief1_position=Министерство за капитални инвестиции|website=[http://www.msp.gov.me/ msp.gov.me]|budget=|footnotes=}}'''Министер за капитални инвестиции''' (Црногорски: Ministar kapitalnih investicija) е лицето задолжено за Министерството за капитални инвестиции на [[Црна Гора]]. Министерството за капитални инвестиции било формирано во декември 2020 година со реорганизација на '''Министерството за транспорт и поморство''' и црногорското Министерство за економија. == Владини министри, од 2006 година == {{Легенда-ред|#DC143C|[[Социјалдемократска партија на Црна Гора]]}} {{Легенда-ред|lightgreen|[[Бошњачка партија на Црна Гора]]}} {{Легенда-ред|#dddddd|Независен}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Министер ! Почеток на семестарот ! Крај на семестарот |- ! style="background:#DC143C;" | | Андрија Ломпар | 10 ноември 2006 година | 4 декември 2012 година |- ! style="background:#DC143C;" | | Иван Брајовиќ | 4 декември 2012 година | 28 ноември 2016 година |- ! style="background:lightgreen;" | | Осман Нурковиќ | 28 ноември 2016 година | 4 декември 2020 година |- ! style="background:#dddddd;" | | Младен Бојаниќ | 4 декември 2020 година | 28 април 2022 година |- ! style="background:lightgreen;" | | Ервин Ибрахимовиќ | 28 април 2022 година | ''актуелен'' |} == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] 7468s1lmkj3ctbxpt34ii24b6h95iv9 5578071 5578070 2026-06-17T07:01:31Z BosaFi 115936 /* Наводи */ 5578071 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Државен орган|agency_name=Министерство за капитални инвестиции|nativename=Ministarstvo kapitalnih investicija|logo=|logo_width=|logo_caption=|formed=2006 (2020)|jurisdiction=[[Влада на Црна Гора]]|headquarters=[[Подгорица]]|chief1_name=[[Ервин Ибрахимовиќ]]|chief1_position=Министерство за капитални инвестиции|website=[http://www.msp.gov.me/ msp.gov.me]|budget=|footnotes=}}'''Министер за капитални инвестиции''' (Црногорски: Ministar kapitalnih investicija) е лицето задолжено за Министерството за капитални инвестиции на [[Црна Гора]]. Министерството за капитални инвестиции било формирано во декември 2020 година со реорганизација на '''Министерството за транспорт и поморство''' и црногорското Министерство за економија. == Владини министри, од 2006 година == {{Легенда-ред|#DC143C|[[Социјалдемократска партија на Црна Гора]]}} {{Легенда-ред|lightgreen|[[Бошњачка партија на Црна Гора]]}} {{Легенда-ред|#dddddd|Независен}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Министер ! Почеток на семестарот ! Крај на семестарот |- ! style="background:#DC143C;" | | Андрија Ломпар | 10 ноември 2006 година | 4 декември 2012 година |- ! style="background:#DC143C;" | | Иван Брајовиќ | 4 декември 2012 година | 28 ноември 2016 година |- ! style="background:lightgreen;" | | Осман Нурковиќ | 28 ноември 2016 година | 4 декември 2020 година |- ! style="background:#dddddd;" | | Младен Бојаниќ | 4 декември 2020 година | 28 април 2022 година |- ! style="background:lightgreen;" | | Ервин Ибрахимовиќ | 28 април 2022 година | ''актуелен'' |} [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] k6m8p56lgth9nejt7e2kk5dq93rom9z 5578110 5578071 2026-06-17T09:15:57Z Jtasevski123 69538 5578110 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Државен орган|agency_name=Министерство за капитални инвестиции|nativename=Ministarstvo kapitalnih investicija|logo=|logo_width=|logo_caption=|formed=2006 (2020)|jurisdiction=[[Влада на Црна Гора]]|headquarters=[[Подгорица]]|chief1_name=[[Ервин Ибрахимовиќ]]|chief1_position=Министерство за капитални инвестиции|website=[http://www.msp.gov.me/ msp.gov.me]|budget=|footnotes=}}'''Министер за капитални инвестиции''' (Црногорски: Ministar kapitalnih investicija) — лицето задолжено за Министерството за капитални инвестиции на [[Црна Гора]]. Министерството за капитални инвестиции било формирано во декември 2020 година со реорганизација на '''Министерството за транспорт и поморство''' и црногорското Министерство за економија. == Владини министри, од 2006 година == {{Легенда-ред|#DC143C|[[Социјалдемократска партија на Црна Гора]]}} {{Легенда-ред|lightgreen|[[Бошњачка партија на Црна Гора]]}} {{Легенда-ред|#dddddd|Независен}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Министер ! Почеток на семестарот ! Крај на семестарот |- ! style="background:#DC143C;" | | [[Андрија Ломпар]]<ref>[http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=86600 Montenegrin Prime Minister-designate Igor Luksic presents program, reshuffles cabinet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717191238/http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=86600|date=2011-07-17}} (accessed 28 December 2010)</ref> | 10 ноември 2006 година | 4 декември 2012 година |- ! style="background:#DC143C;" | | [[Иван Брајовиќ]] | 4 декември 2012 година | 28 ноември 2016 година |- ! style="background:lightgreen;" | | Осман Нурковиќ<ref>[http://www.predsjednik.gov.me/press-centar/izjave/167232/Ekspoze-mandatara-za-sastav-Vlade-CG-Duska-Markovica-na-sjednici-Skupstine-CG.html Ekspoze mandatara za sastav Vlade CG Duška Markovića na sjednici Skupštine CG], Government of Montenegro</ref> | 28 ноември 2016 година | 4 декември 2020 година |- ! style="background:#dddddd;" | | [[Младен Бојаниќ]] | 4 декември 2020 година | 28 април 2022 година |- ! style="background:lightgreen;" | | [[Ервин Ибрахимовиќ]] | 28 април 2022 година | ''актуелен'' |} == Наводи == {{Наводи}}{{Министерства на Црна Гора}} [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] 3ujud5p3ll3rqqruyeau9ep0xd23ye6 0 1397687 5578018 2026-06-16T21:35:07Z XavieraMars 121833 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1344432460|Ministry of Finance (Montenegro)]]“ 5578018 wikitext text/x-wiki   '''Министерството за финансии на Владата на [[Црна Гора]]''' ([[Црногорски јазик|црногорски]]:Ministarstvo finansija u Vladi Crne Gore) е министерство во Владата на Црна Гора кое е одговорно за финансиите на нацијата. Министерството е формирано во 1879 година како министерство на [[Кнежевство Црна Гора|Кнежеството Црна Гора]]. Министерството било укинато кон крајот на 1922 година, но било обновено 23 години подоцна, во 1945 година. Во 2023 година министер станал Новица Вуковиќ. == Министри == {{Легенда-ред|{{party color|Independent (politician)}}|Non-partys|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#6495ED|[[True People's Party (historical)|True People's Party]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#ADD8E6|[[People's Party (Montenegro, 1906)|People's Party]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|{{party color|League of Communists of Yugoslavia}}|[[League of Communists of Montenegro|League of Communists]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#F6931D|[[Democratic Party of Socialists of Montenegro|Democratic Party of Socialists]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#DC143C|[[Social Democratic Party of Montenegro|Social Democratic Party]]|border=1px solid #AAAAAA}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Minister !Start of term !End of term !Notes |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Đuro Cerović |20 March 1879 |1882 |<ref name="history">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mif.gov.me/en/sections/history?alphabet=lat|title=HISTORY|work=www.mif.gov.me}}</ref> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Nikola Đ. Matanović |1882 |3 June 1903 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#6495ED;" | |Lazar Mijušković |3 June 1903 |19 December 1905 |<ref name="history" /> |- ! style="background:lightblue;" | |Andrija Radović |19 December 1905 |24 November 1906 |<ref name="history" /> |- ! style="background:lightblue;" | |Mitar Đurović |24 November 1906 |1 February 1907 |<ref name="history" /> |- ! style="background:lightblue;" | |Andrija Radović |1 February 1907 |17 April 1907 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Dušan Vukotić |17 April 1907 |14 September 1910 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#6495ED;" | |Filip Jergović |14 September 1910 |19 June 1912 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#6495ED;" | |[[Секула Дрљевиќ|Sekula Drljević]] |19 June 1912 |8 May 1913 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |{{Меѓујазична врска|Risto Popović|sr}} |8 May 1913 |11 September 1915 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#6495ED;" | |{{Меѓујазична врска|Mirko Mijušković|sr}} |11 September 1915 |2 January 1916 |<ref name="history" /> |- ! style="background:lightblue;" | |Andrija Radović |2 January 1916 |17 January 1917 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Staniša Iljić |17 January 1917 |11 June 1917 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |{{Меѓујазична врска|Milo Vujović|sr}} |11 June 1917 |28 June 1921 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#6495ED;" | |Milutin Vučinić |28 June 1921 |14 September 1922 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |{{Меѓујазична врска|Pero Vučković|sr}} |14 September 1922 |14 September 1929 |<ref name="history" /> |- | colspan="5" |{{centre|''Part of [[Ministry of Finance (Yugoslavia)|Ministry of Finance of Yugoslavia]] (until 1945)''}} |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Gojko Garčević |17 April 1945 |7 November 1951 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Jefto Šćepanović |7 November 1951 |4 February 1953 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Vlado Raičević |4 February 1953 |9 May 1955 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Nikola Đakonović |9 May 1955 |15 February 1958 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Vojin Jauković |15 April 1958 |8 April 1959 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Aleksandar Radević |8 April 1959 |17 September 1962 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Vlado Jovanović |17 September 1962 |25 June 1963 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Mustafa Redžepagić |25 June 1963 |9 April 1965 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Dragiša Đoković |9 April 1965 |7 May 1969 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Milivoje Drecun |8 April 1969 |6 May 1974 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Vuk Ognjanović |6 May 1974 |28 April 1978 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Velimir Šljivančanin |28 April 1978 |6 May 1986 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Branimir Pajković |6 May 1986 |29 March 1989 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Slavko Drljević |29 March 1989 |21 March 1990 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Božidar Gazivoda |21 March 1990 |17 October 1993 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Predrag Goranović |17 May 1994 |16 July 1998 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Miroslav Ivanišević |16 July 1998 |16 February 2004 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Igor Lukšić |16 February 2004 |29 December 2010 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Milorad Katnić<ref>[http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=86600 Montenegrin Prime Minister-designate Igor Luksic presents program, reshuffles cabinet] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110717191238/http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=86600|date=2011-07-17}} (accessed 28 December 2010)</ref> |29 December 2010 |4 December 2012 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |{{Меѓујазична врска|Radoje Žugić|es}} |4 December 2012 |12 May 2016 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#DC143C;" | |Raško Konjević |12 May 2016 |28 November 2016 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Darko Radunović |28 November 2016 |4 December 2020 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Milojko Spajić |4 December 2020 |28 April 2022 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vijesti.me/vijesti/politika/491961/izglasana-vlada-krivokapic-premijer|title=Izglasana Vlada, Krivokapić premijer|work=vijesti.me|language=sr|accessdate=2020-12-04}}</ref> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |[[Aleksandar Damjanović (politician)|Aleksandar Damjanović]] |28 April 2022 |31 October 2023 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Novica Vucković |31 October 2023 |''До ден денес'' |<ref name="history" /> |} == Белешки == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.mf.gov.me/ Официјална веб-страница] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Министерства за финансии]] [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] bcv52shuu7ll9izuecgehhhcw92093c 5578019 5578018 2026-06-16T21:35:28Z XavieraMars 121833 /* Белешки */ 5578019 wikitext text/x-wiki   '''Министерството за финансии на Владата на [[Црна Гора]]''' ([[Црногорски јазик|црногорски]]:Ministarstvo finansija u Vladi Crne Gore) е министерство во Владата на Црна Гора кое е одговорно за финансиите на нацијата. Министерството е формирано во 1879 година како министерство на [[Кнежевство Црна Гора|Кнежеството Црна Гора]]. Министерството било укинато кон крајот на 1922 година, но било обновено 23 години подоцна, во 1945 година. Во 2023 година министер станал Новица Вуковиќ. == Министри == {{Легенда-ред|{{party color|Independent (politician)}}|Non-partys|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#6495ED|[[True People's Party (historical)|True People's Party]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#ADD8E6|[[People's Party (Montenegro, 1906)|People's Party]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|{{party color|League of Communists of Yugoslavia}}|[[League of Communists of Montenegro|League of Communists]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#F6931D|[[Democratic Party of Socialists of Montenegro|Democratic Party of Socialists]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#DC143C|[[Social Democratic Party of Montenegro|Social Democratic Party]]|border=1px solid #AAAAAA}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Minister !Start of term !End of term !Notes |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Đuro Cerović |20 March 1879 |1882 |<ref name="history">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mif.gov.me/en/sections/history?alphabet=lat|title=HISTORY|work=www.mif.gov.me}}</ref> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Nikola Đ. Matanović |1882 |3 June 1903 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#6495ED;" | |Lazar Mijušković |3 June 1903 |19 December 1905 |<ref name="history" /> |- ! style="background:lightblue;" | |Andrija Radović |19 December 1905 |24 November 1906 |<ref name="history" /> |- ! style="background:lightblue;" | |Mitar Đurović |24 November 1906 |1 February 1907 |<ref name="history" /> |- ! style="background:lightblue;" | |Andrija Radović |1 February 1907 |17 April 1907 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Dušan Vukotić |17 April 1907 |14 September 1910 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#6495ED;" | |Filip Jergović |14 September 1910 |19 June 1912 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#6495ED;" | |[[Секула Дрљевиќ|Sekula Drljević]] |19 June 1912 |8 May 1913 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |{{Меѓујазична врска|Risto Popović|sr}} |8 May 1913 |11 September 1915 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#6495ED;" | |{{Меѓујазична врска|Mirko Mijušković|sr}} |11 September 1915 |2 January 1916 |<ref name="history" /> |- ! style="background:lightblue;" | |Andrija Radović |2 January 1916 |17 January 1917 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Staniša Iljić |17 January 1917 |11 June 1917 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |{{Меѓујазична врска|Milo Vujović|sr}} |11 June 1917 |28 June 1921 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#6495ED;" | |Milutin Vučinić |28 June 1921 |14 September 1922 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |{{Меѓујазична врска|Pero Vučković|sr}} |14 September 1922 |14 September 1929 |<ref name="history" /> |- | colspan="5" |{{centre|''Part of [[Ministry of Finance (Yugoslavia)|Ministry of Finance of Yugoslavia]] (until 1945)''}} |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Gojko Garčević |17 April 1945 |7 November 1951 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Jefto Šćepanović |7 November 1951 |4 February 1953 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Vlado Raičević |4 February 1953 |9 May 1955 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Nikola Đakonović |9 May 1955 |15 February 1958 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Vojin Jauković |15 April 1958 |8 April 1959 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Aleksandar Radević |8 April 1959 |17 September 1962 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Vlado Jovanović |17 September 1962 |25 June 1963 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Mustafa Redžepagić |25 June 1963 |9 April 1965 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Dragiša Đoković |9 April 1965 |7 May 1969 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Milivoje Drecun |8 April 1969 |6 May 1974 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Vuk Ognjanović |6 May 1974 |28 April 1978 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Velimir Šljivančanin |28 April 1978 |6 May 1986 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Branimir Pajković |6 May 1986 |29 March 1989 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Slavko Drljević |29 March 1989 |21 March 1990 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Božidar Gazivoda |21 March 1990 |17 October 1993 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Predrag Goranović |17 May 1994 |16 July 1998 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Miroslav Ivanišević |16 July 1998 |16 February 2004 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Igor Lukšić |16 February 2004 |29 December 2010 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Milorad Katnić<ref>[http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=86600 Montenegrin Prime Minister-designate Igor Luksic presents program, reshuffles cabinet] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110717191238/http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=86600|date=2011-07-17}} (accessed 28 December 2010)</ref> |29 December 2010 |4 December 2012 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |{{Меѓујазична врска|Radoje Žugić|es}} |4 December 2012 |12 May 2016 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#DC143C;" | |Raško Konjević |12 May 2016 |28 November 2016 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Darko Radunović |28 November 2016 |4 December 2020 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Milojko Spajić |4 December 2020 |28 April 2022 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vijesti.me/vijesti/politika/491961/izglasana-vlada-krivokapic-premijer|title=Izglasana Vlada, Krivokapić premijer|work=vijesti.me|language=sr|accessdate=2020-12-04}}</ref> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |[[Aleksandar Damjanović (politician)|Aleksandar Damjanović]] |28 April 2022 |31 October 2023 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Novica Vucković |31 October 2023 |''До ден денес'' |<ref name="history" /> |} == Белешки == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.mf.gov.me/ Официјална веб-страница] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Министерства за финансии]] [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] rsm6whxzrdt08q4qy042q5qe4nm3paq 5578067 5578019 2026-06-17T06:50:46Z BosaFi 115936 5578067 wikitext text/x-wiki '''Министерството за финансии на Владата на [[Црна Гора]]''' ([[Црногорски јазик|црногорски]]: Ministarstvo finansija u Vladi Crne Gore) е министерство во Владата на Црна Гора кое е одговорно за финансиите на нацијата. Министерството било формирано во 1879 година како министерство на [[Кнежевство Црна Гора|Кнежеството Црна Гора]]. Министерството било укинато кон крајот на 1922 година, но било обновено 23 години подоцна, во 1945 година. Во 2023 година министер станал Новица Вуковиќ. == Министри == {{Легенда-ред|{{party color|Independent (politician)}}|Независен|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#6495ED|[[Прва народна партија]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#ADD8E6|[[Народна партија]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|{{party color|League of Communists of Yugoslavia}}|[[Сојуз на комунстите на Црна Гора]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#F6931D|[[Демократска партија на социјалистите на Црна Гора]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#DC143C|[[Социјалдемократска партија на Црна Гора]]|border=1px solid #AAAAAA}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Министар !почеток на мандат !крај на мандат !наводи |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Đuro Cerović |20 март 1879 |1882 |<ref name="history">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mif.gov.me/en/sections/history?alphabet=lat|title=HISTORY|work=www.mif.gov.me}}</ref> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Никола Ѓ. Матановиќ |1882 |3 јуни 1903 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#6495ED;" | |Лазар Мијушковиќ |3 јуни 1903 |19 декември 1905 |<ref name="history" /> |- ! style="background:lightblue;" | |Андрија Радовиќ |19 декември 1905 |24 ноември1906 |<ref name="history" /> |- ! style="background:lightblue;" | |Митар Ѓуровиќ |24 ноември1906 |1 февруари 1907 |<ref name="history" /> |- ! style="background:lightblue;" | |Андрија Радовиќ |1 февруари 1907 |17 април 1907 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Dušan Vukotić |17 април 1907 |14 септември 1910 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#6495ED;" | |Филип Јерговиќ |14 септември 1910 |19 јуни 1912 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#6495ED;" | |[[Секула Дрљевиќ]] |19 јуни 1912 |8 мај 1913 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Ристо Поповиќ |8 мај 1913 |11 септември 1915 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#6495ED;" | |{{Меѓујазична врска|Mirko Mijušković|sr}} |11 септември 1915 |2 јануари 1916 |<ref name="history" /> |- ! style="background:lightblue;" | |Andrija Radović |2 јануари 1916 |17 јануари 1917 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Станиша Иљиќ |17 јануари 1917 |11 јуни 1917 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Мило Вујовиќ |11 јуни 1917 |28 јуни 1921 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#6495ED;" | |Милутин Вучиниќ |28 јуни 1921 |14 септември 1922 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Перо Вучковиќ |14 септември 1922 |14 септември 1929 |<ref name="history" /> |- | colspan="5" |{{centre|''Part of [[Ministry of Finance (Yugoslavia)|Ministry of Finance of Yugoslavia]] (until 1945)''}} |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Гојко Гарчевиќ |17 април 1945 |7 ноември1951 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Јефто Шчепановиќ |7 ноември1951 |4 февруари 1953 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Владо Раичевиќ |4 февруари 1953 |9 мај 1955 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Никола Ѓаконовиќ |9 мај 1955 |15 февруари 1958 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Војин Јауковиќ |15 април 1958 |8 април 1959 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Александар Радевиќ |8 април 1959 |17 септември 1962 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Владо Јовановиќ |17 септември 1962 |25 јуни 1963 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Мустафа Реџепагиќ |25 јуни 1963 |9 април 1965 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Драгиша Ѓоковиќ |9 април 1965 |7 мај 1969 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Миливоје Дрецун |8 април 1969 |6 мај 1974 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Вук Огњановиќ |6 мај 1974 |28 април 1978 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Велиир Шљивчанин |28 април 1978 |6 мај 1986 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Бранимир Пајковиќ |6 мај 1986 |29 март 1989 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Славко Дрљевиќ |29 март 1989 |21 март 1990 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Божидар Газивода |21 март 1990 |17 октомври 1993 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Предраг Горановиќ |17 мај 1994 |16 јули 1998 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Мирослав Иванишевиќ |16 јули 1998 |16 февруари 2004 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Игор Лукшиќ |16 февруари 2004 |29 декември 2010 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Милорад Катниќ<ref>[http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=86600 Montenegrin Prime Minister-designate Igor Luksic presents program, reshuffles cabinet] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110717191238/http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=86600|date=2011-07-17}} (accessed 28 December 2010)</ref> |29 декември 2010 |4 декември 2012 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Радоје Жугиќ |4 декември 2012 |12 мај 2016 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#DC143C;" | |Рашко КОњевиќ |12 мај 2016 |28 ноември2016 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Дарко Радуновиќ |28 ноември2016 |4 декември 2020 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Милојко Спајиќ |4 декември 2020 |28 април 2022 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vijesti.me/vijesti/politika/491961/izglasana-vlada-krivokapic-premijer|title=Izglasana Vlada, Krivokapić premijer|work=vijesti.me|language=sr|accessdate=2020-12-04}}</ref> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |[[Александар Дамјановиќ]] |28 април 2022 |31 октомври 2023 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Новица Вучковиќ |31 октомври 2023 |''До ден денес'' |<ref name="history" /> |} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.mf.gov.me/ Официјална веб-страница] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Министерства за финансии]] [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] 0y48gvm12a87ab5qne11njow2td6ht9 5578068 5578067 2026-06-17T06:51:53Z BosaFi 115936 5578068 wikitext text/x-wiki '''Министерството за финансии на Владата на [[Црна Гора]]''' ([[Црногорски јазик|црногорски]]: Ministarstvo finansija u Vladi Crne Gore) е министерство во Владата на Црна Гора кое е одговорно за финансиите на нацијата. Министерството било формирано во 1879 година како министерство на [[Кнежевство Црна Гора|Кнежеството Црна Гора]]. Министерството било укинато кон крајот на 1922 година, но било обновено 23 години подоцна, во 1945 година. Во 2023 година министер станал Новица Вуковиќ. == Министри == {{Легенда-ред|{{party color|Independent (politician)}}|Независен|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#6495ED|[[Прва народна партија]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#ADD8E6|[[Народна партија]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|{{party color|League of Communists of Yugoslavia}}|[[Сојуз на комунстите на Црна Гора]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#F6931D|[[Демократска партија на социјалистите на Црна Гора]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#DC143C|[[Социјалдемократска партија на Црна Гора]]|border=1px solid #AAAAAA}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Министар !почеток на мандат !крај на мандат !наводи |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Ѓуро Цертовиќ |20 март 1879 |1882 |<ref name="history">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mif.gov.me/en/sections/history?alphabet=lat|title=HISTORY|work=www.mif.gov.me}}</ref> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Никола Ѓ. Матановиќ |1882 |3 јуни 1903 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#6495ED;" | |Лазар Мијушковиќ |3 јуни 1903 |19 декември 1905 |<ref name="history" /> |- ! style="background:lightblue;" | |Андрија Радовиќ |19 декември 1905 |24 ноември1906 |<ref name="history" /> |- ! style="background:lightblue;" | |Митар Ѓуровиќ |24 ноември1906 |1 февруари 1907 |<ref name="history" /> |- ! style="background:lightblue;" | |Андрија Радовиќ |1 февруари 1907 |17 април 1907 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Душан Вукотиќ |17 април 1907 |14 септември 1910 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#6495ED;" | |Филип Јерговиќ |14 септември 1910 |19 јуни 1912 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#6495ED;" | |[[Секула Дрљевиќ]] |19 јуни 1912 |8 мај 1913 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Ристо Поповиќ |8 мај 1913 |11 септември 1915 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#6495ED;" | |Мирко Мијушковиќ |11 септември 1915 |2 јануари 1916 |<ref name="history" /> |- ! style="background:lightblue;" | |Андрија Радовиќ |2 јануари 1916 |17 јануари 1917 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Станиша Иљиќ |17 јануари 1917 |11 јуни 1917 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Мило Вујовиќ |11 јуни 1917 |28 јуни 1921 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#6495ED;" | |Милутин Вучиниќ |28 јуни 1921 |14 септември 1922 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Перо Вучковиќ |14 септември 1922 |14 септември 1929 |<ref name="history" /> |- | colspan="5" |{{centre|''Part of [[Ministry of Finance (Yugoslavia)|Ministry of Finance of Yugoslavia]] (until 1945)''}} |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Гојко Гарчевиќ |17 април 1945 |7 ноември1951 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Јефто Шчепановиќ |7 ноември1951 |4 февруари 1953 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Владо Раичевиќ |4 февруари 1953 |9 мај 1955 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Никола Ѓаконовиќ |9 мај 1955 |15 февруари 1958 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Војин Јауковиќ |15 април 1958 |8 април 1959 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Александар Радевиќ |8 април 1959 |17 септември 1962 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Владо Јовановиќ |17 септември 1962 |25 јуни 1963 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Мустафа Реџепагиќ |25 јуни 1963 |9 април 1965 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Драгиша Ѓоковиќ |9 април 1965 |7 мај 1969 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Миливоје Дрецун |8 април 1969 |6 мај 1974 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Вук Огњановиќ |6 мај 1974 |28 април 1978 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Велимир Шљивчанин |28 април 1978 |6 мај 1986 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Бранимир Пајковиќ |6 мај 1986 |29 март 1989 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Славко Дрљевиќ |29 март 1989 |21 март 1990 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Божидар Газивода |21 март 1990 |17 октомври 1993 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Предраг Горановиќ |17 мај 1994 |16 јули 1998 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Мирослав Иванишевиќ |16 јули 1998 |16 февруари 2004 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Игор Лукшиќ |16 февруари 2004 |29 декември 2010 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Милорад Катниќ<ref>[http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=86600 Montenegrin Prime Minister-designate Igor Luksic presents program, reshuffles cabinet] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110717191238/http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=86600|date=2011-07-17}} (accessed 28 December 2010)</ref> |29 декември 2010 |4 декември 2012 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Радоје Жугиќ |4 декември 2012 |12 мај 2016 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#DC143C;" | |Рашко КОњевиќ |12 мај 2016 |28 ноември2016 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Дарко Радуновиќ |28 ноември2016 |4 декември 2020 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Милојко Спајиќ |4 декември 2020 |28 април 2022 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vijesti.me/vijesti/politika/491961/izglasana-vlada-krivokapic-premijer|title=Izglasana Vlada, Krivokapić premijer|work=vijesti.me|language=sr|accessdate=2020-12-04}}</ref> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |[[Александар Дамјановиќ]] |28 април 2022 |31 октомври 2023 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Новица Вучковиќ |31 октомври 2023 |''До ден денес'' |<ref name="history" /> |} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.mf.gov.me/ Официјална веб-страница] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Министерства за финансии]] [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] o6uz9rnskulv7gm65v0s2c1ftr1w2mt 5578101 5578068 2026-06-17T09:05:17Z Jtasevski123 69538 5578101 wikitext text/x-wiki '''Министерството за финансии на Владата на [[Црна Гора]]''' ([[Црногорски јазик|црногорски]]: Ministarstvo finansija u Vladi Crne Gore) — министерство во Владата на Црна Гора кое е одговорно за финансиите на нацијата. Министерството било формирано во 1879 година како министерство на [[Кнежевство Црна Гора|Кнежеството Црна Гора]]. Министерството било укинато кон крајот на 1922 година, но било обновено 23 години подоцна, во 1945 година. Во 2023 година министер станал Новица Вуковиќ. == Министри == {{Легенда-ред|{{party color|Independent (politician)}}|Независен|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#6495ED|[[Прва народна партија]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#ADD8E6|[[Народна партија]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|{{party color|League of Communists of Yugoslavia}}|[[Сојуз на комунстите на Црна Гора]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#F6931D|[[Демократска партија на социјалистите на Црна Гора]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#DC143C|[[Социјалдемократска партија на Црна Гора]]|border=1px solid #AAAAAA}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Министар !почеток на мандат !крај на мандат !наводи |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Ѓуро Цертовиќ |20 март 1879 |1882 |<ref name="history">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mif.gov.me/en/sections/history?alphabet=lat|title=HISTORY|work=www.mif.gov.me}}</ref> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Никола Ѓ. Матановиќ |1882 |3 јуни 1903 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#6495ED;" | |Лазар Мијушковиќ |3 јуни 1903 |19 декември 1905 |<ref name="history" /> |- ! style="background:lightblue;" | |Андрија Радовиќ |19 декември 1905 |24 ноември1906 |<ref name="history" /> |- ! style="background:lightblue;" | |Митар Ѓуровиќ |24 ноември1906 |1 февруари 1907 |<ref name="history" /> |- ! style="background:lightblue;" | |Андрија Радовиќ |1 февруари 1907 |17 април 1907 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Душан Вукотиќ |17 април 1907 |14 септември 1910 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#6495ED;" | |Филип Јерговиќ |14 септември 1910 |19 јуни 1912 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#6495ED;" | |[[Секула Дрљевиќ]] |19 јуни 1912 |8 мај 1913 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Ристо Поповиќ |8 мај 1913 |11 септември 1915 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#6495ED;" | |Мирко Мијушковиќ |11 септември 1915 |2 јануари 1916 |<ref name="history" /> |- ! style="background:lightblue;" | |Андрија Радовиќ |2 јануари 1916 |17 јануари 1917 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Станиша Иљиќ |17 јануари 1917 |11 јуни 1917 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Мило Вујовиќ |11 јуни 1917 |28 јуни 1921 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#6495ED;" | |Милутин Вучиниќ |28 јуни 1921 |14 септември 1922 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Перо Вучковиќ |14 септември 1922 |14 септември 1929 |<ref name="history" /> |- | colspan="5" |{{centre|''Дел од [[Министерство за финансии (Југославија)|Министерството за финансии на Југославија]] (до 1945)''}} |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Гојко Гарчевиќ |17 април 1945 |7 ноември1951 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Јефто Шчепановиќ |7 ноември1951 |4 февруари 1953 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Владо Раичевиќ |4 февруари 1953 |9 мај 1955 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Никола Ѓаконовиќ |9 мај 1955 |15 февруари 1958 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Војин Јауковиќ |15 април 1958 |8 април 1959 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Александар Радевиќ |8 април 1959 |17 септември 1962 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Владо Јовановиќ |17 септември 1962 |25 јуни 1963 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Мустафа Реџепагиќ |25 јуни 1963 |9 април 1965 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Драгиша Ѓоковиќ |9 април 1965 |7 мај 1969 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Миливоје Дрецун |8 април 1969 |6 мај 1974 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Вук Огњановиќ |6 мај 1974 |28 април 1978 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Велимир Шљивчанин |28 април 1978 |6 мај 1986 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|League of Communists of Yugoslavia}};" | |Бранимир Пајковиќ |6 мај 1986 |29 март 1989 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Славко Дрљевиќ |29 март 1989 |21 март 1990 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Божидар Газивода |21 март 1990 |17 октомври 1993 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Предраг Горановиќ |17 мај 1994 |16 јули 1998 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Мирослав Иванишевиќ |16 јули 1998 |16 февруари 2004 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Игор Лукшиќ |16 февруари 2004 |29 декември 2010 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Милорад Катниќ<ref>[http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=86600 Montenegrin Prime Minister-designate Igor Luksic presents program, reshuffles cabinet] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110717191238/http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=86600|date=2011-07-17}} (accessed 28 December 2010)</ref> |29 декември 2010 |4 декември 2012 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Радоје Жугиќ |4 декември 2012 |12 мај 2016 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#DC143C;" | |Рашко КОњевиќ |12 мај 2016 |28 ноември2016 |<ref name="history" /> |- ! style="background:#F6931D;" | |Дарко Радуновиќ |28 ноември2016 |4 декември 2020 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Милојко Спајиќ |4 декември 2020 |28 април 2022 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vijesti.me/vijesti/politika/491961/izglasana-vlada-krivokapic-premijer|title=Izglasana Vlada, Krivokapić premijer|work=vijesti.me|language=sr|accessdate=2020-12-04}}</ref> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |[[Александар Дамјановиќ]] |28 април 2022 |31 октомври 2023 |<ref name="history" /> |- ! style="background:{{party color|Independent (politician)}};" | |Новица Вучковиќ |31 октомври 2023 |''До ден денес'' |<ref name="history" /> |} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.mf.gov.me/ Официјална веб-страница] {{Нормативна контрола}}{{Министерства на Црна Гора}} [[Категорија:Министерства за финансии]] [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] i48jc2xfv3zwf1anu0auf0ehicchr0k 0 1397688 5578020 2026-06-16T21:35:54Z Кирил Јовановски 130731 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1317657616|Ministry of Economy (Montenegro)]]“ 5578020 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Државен орган|agency_name=Ministry of Economy|nativename=Ministarstvo ekonomije|logo=|logo_width=|logo_caption=|formed=2006|jurisdiction=[[Government of Montenegro]]|headquarters=[[Podgorica]]|chief1_name=Aleksandar Damjanović|chief1_position=Minister of Economy of Montenegro|website=[http://www.mek.gov.me/ mek.gov.me]|budget=|footnotes=}}'''Министер за економија''' ({{Langx|cnr|Ministar ekonomije}}) е лицето одговорно за Министерството за економија на [[Црна Гора]]. Александар Дамјановиќ е сегашниот министер за економија, од 4 декември 2020 година. == Министри на економија, од 2006 година == {{Легенда-ред|#F6931D|[[Democratic Party of Socialists of Montenegro|Democratic Party of Socialists]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#lightblue|[[Democratic People's Party (Montenegro)|Democratic People's Party]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#cc0000|[[Social Democratic Party of Montenegro|Social Democratic Party]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#dddddd|Independent|border=1px solid #AAAAAA}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Министер ! Почеток на семестарот ! Крај на семестарот |- ! style="background:#F6931D;" | | Предраг Бошковиќ | 21 мај 2006 година | 10 ноември 2006 година |- ! style="background:#cc0000;" | | Вујица Лазовиќ{{Нав одбележувач|reference_name_A|a|a}} | 10 ноември 2006 година | 29 декември 2010 година |- ! style="background:#F6931D;" | | Владимир Кавариќ | 29 декември 2010 година | 28 ноември 2016 година |- ! style="background:#F6931D;" | | Драгица Секулиќ | 28 ноември 2016 година | 4 декември 2020 година |- ! style="background:#dddddd;" | | [[Јаков Милатовиќ]] | 4 декември 2020 година | 28 април 2022 година |- ! style="background:cornflowerblue;" | | Александар Дамјановиќ | 28 април 2022 година | ''Актуелен'' |} {{Белешка-одбележувач|reference_name_A|a|a}} Deputy Prime Minister for Economic and Financial Policy == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Министерства за економија]] [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] 4jc5guv2u195soj8nuzmu1gcfb95vzu 5578069 5578020 2026-06-17T06:57:25Z BosaFi 115936 5578069 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Државен орган|agency_name=Министерство за економија|nativename=Ministarstvo ekonomije|logo=|logo_width=|logo_caption=|formed=2006|jurisdiction=[[Влада на Црна Гора]]|headquarters=[[Подгорица]]|chief1_name=Александар Дамјановиќ|chief1_position=Министер за економија на Црна Гора|website=[http://www.mek.gov.me/ mek.gov.me]|budget=|footnotes=}}'''Министер за економија''' ({{Langx|cnr|Ministar ekonomije}}) е лицето одговорно за Министерството за економија на [[Црна Гора]]. Александар Дамјановиќ е сегашниот министер за економија, од 4 декември 2020 година. == Министри на економија, од 2006 година == {{Легенда-ред|#F6931D|[[Демократска партија на социјалистите на Црна Гора]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#lightblue|[[Демократска народна партија на Црна Гора]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#cc0000|[[Социјалдемократска партија на Црна Гора]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#dddddd|Независен|border=1px solid #AAAAAA}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Министер ! Почеток на семестарот ! Крај на семестарот |- ! style="background:#F6931D;" | | Предраг Бошковиќ | 21 мај 2006 година | 10 ноември 2006 година |- ! style="background:#cc0000;" | | Вујица Лазовиќ{{Нав одбележувач|reference_name_A|a|a}} | 10 ноември 2006 година | 29 декември 2010 година |- ! style="background:#F6931D;" | | Владимир Кавариќ | 29 декември 2010 година | 28 ноември 2016 година |- ! style="background:#F6931D;" | | Драгица Секулиќ | 28 ноември 2016 година | 4 декември 2020 година |- ! style="background:#dddddd;" | | [[Јаков Милатовиќ]] | 4 декември 2020 година | 28 април 2022 година |- ! style="background:cornflowerblue;" | | Александар Дамјановиќ | 28 април 2022 година | ''Актуелен'' |} {{Белешка-одбележувач|reference_name_A|a|a}} Вицепремиер за економска и финансиска политика [[Категорија:Министерства за економија]] [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] bh1qmvj27dnebzjg45eyz8r9c97yxvm 5578108 5578069 2026-06-17T09:14:19Z Jtasevski123 69538 5578108 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Државен орган|agency_name=Министерство за економија|nativename=Ministarstvo ekonomije|logo=|logo_width=|logo_caption=|formed=2006|jurisdiction=[[Влада на Црна Гора]]|headquarters=[[Подгорица]]|chief1_name=Александар Дамјановиќ|chief1_position=Министер за економија на Црна Гора|website=[http://www.mek.gov.me/ mek.gov.me]|budget=|footnotes=}}'''Министер за економија''' ({{Langx|cnr|Ministar ekonomije}}) — лицето одговорно за Министерството за економија на [[Црна Гора]]. Александар Дамјановиќ е сегашниот министер за економија, од 4 декември 2020 година. == Министри на економија, од 2006 година == {{Легенда-ред|#F6931D|[[Демократска партија на социјалистите на Црна Гора]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#lightblue|[[Демократска народна партија на Црна Гора]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#cc0000|[[Социјалдемократска партија на Црна Гора]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{Легенда-ред|#dddddd|Независен|border=1px solid #AAAAAA}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Министер ! Почеток на семестарот ! Крај на семестарот |- ! style="background:#F6931D;" | | Предраг Бошковиќ | 21 мај 2006 година | 10 ноември 2006 година |- ! style="background:#cc0000;" | | Вујица Лазовиќ{{Нав одбележувач|reference_name_A|a|a}} | 10 ноември 2006 година | 29 декември 2010 година |- ! style="background:#F6931D;" | | Владимир Кавариќ<ref>[http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=86600 Montenegrin Prime Minister-designate Igor Luksic presents program, reshuffles cabinet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717191238/http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=86600|date=2011-07-17}} (accessed 28 December 2010)</ref> | 29 декември 2010 година | 28 ноември 2016 година |- ! style="background:#F6931D;" | | Драгица Секулиќ<ref>[http://www.predsjednik.gov.me/press-centar/izjave/167232/Ekspoze-mandatara-za-sastav-Vlade-CG-Duska-Markovica-na-sjednici-Skupstine-CG.html Ekspoze mandatara za sastav Vlade CG Duška Markovića na sjednici Skupštine CG], Government of Montenegro</ref> | 28 ноември 2016 година | 4 декември 2020 година |- ! style="background:#dddddd;" | | [[Јаков Милатовиќ]] | 4 декември 2020 година | 28 април 2022 година |- ! style="background:cornflowerblue;" | | Александар Дамјановиќ | 28 април 2022 година | ''Актуелен'' |} {{Белешка-одбележувач|reference_name_A|a|a}} Вицепремиер за економска и финансиска политика == Наводи == {{Наводи}}{{Министерства на Црна Гора}} [[Категорија:Министерства за економија]] [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] lu2n0lvmorum39hr56dmr6icv0qerfk 0 1397689 5578028 2026-06-16T21:55:17Z Jtasevski123 69538 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1354906436|Government of Montenegro]]“ 5578028 wikitext text/x-wiki '''Владата на Црна Гора''' ({{Langx|cnr|Vlada Crne Gore}}) — [[Извршна власт|извршна гранка]] на државната власт во [[Црна Гора]]. На чело е [[Премиер на Црна Гора|премиерот]]. Се состои од премиерот, заменик-премиерите и министрите. [[Милојко Спајиќ]] е тековен [[премиер на Црна Гора]] од 31 октомври 2023 година, а членовите на неговиот кабинет се избрани од [[Собрание на Црна Гора|Парламентот на Црна Гора]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.novosti.rs/crna-gora/vesti/924149/milo-djukanovic-dao-mandat-krivokapicu|title=Milo Đukanović Dao Mandat Krivokapiću|last=Nešić|first=Andrijana|date=8 October 2020|work=Novosti|language=sr|accessdate=10 October 2020}}</ref> == Тековни министерства == Секој министер од секое министерство му поднесува извештај на премиерот. Министерства во тековниот 44-ти состав на Владата на Црна Гора (2023–денес):<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gov.me/en/organizational-units|title=Organizational Units|publisher=Government of Montenegro|accessdate=4 December 2022}}</ref> * [[Министерство за правда и човекови и малцински права (Црна Гора)|Министерство за правда и човекови и малцински права]] * [[Министерство за јавна администрација, дигитално општество и медиуми (Црна Гора)|Министерство за јавна администрација, дигитално општество и медиуми]] * [[Министерство за надворешни работи (Црна Гора)|Министерство за надворешни работи]] * [[Министерство за внатрешни работи (Црна Гора)|Министерство за внатрешни работи]] * [[Министерство за одбрана (Црна Гора)|Министерство за одбрана]] * [[Министерство за образование, наука, култура и спорт (Црна Гора)|Министерство за образование, наука, култура и спорт]] * [[Министерство за финансии (Црна Гора)|Министерство за финансии и социјална грижа]] * [[Министерство за економија (Црна Гора)|Министерство за економија]] * [[Министерство за капитални инвестиции (Црна Гора)|Министерство за капитални инвестиции]] * [[Министерство за здравство (Црна Гора)|Министерство за здравство]] * [[Министерство за екологија, просторно планирање и урбанизам (Црна Гора)|Министерство за екологија, просторно планирање и урбанизам]] * [[Министерство за земјоделство и рурален развој (Црна Гора)|Министерство за земјоделство и рурален развој]] == Историја на владата == '''Список на влади на [[Црна Гора]] (независна држава, 2006–денес)''' {| class="wikitable" !Преземена функција ! [[Премиер на Црна Гора|Премиер]] ! Состав ! Избори |- | 10 ноември 2006 година | [[Жељко Штурановиќ]] | rowspan="2" | [[Демократска партија на социјалисти на Црна Гора|ДПС]], [[Социјалдемократска партија на Црна Гора|СДП]], [[Демократски сојуз на Албанците|ДСА]] | rowspan="2" | [[Црногорски парламентарни избори (2006)|2006 година]] |- | rowspan="2" | 29 февруари 2008 година | rowspan="2" | [[Мило Ѓукановиќ]] |- | rowspan="2" | [[Демократска партија на социјалисти на Црна Гора|ДПС]], [[Социјалдемократска партија на Црна Гора|СДП]], [[Демократски сојуз на Албанците|ДСА]], [[Бошњачка партија|БП]] | rowspan="2" | [[Црногорски парламентарни избори (2009)|2009 година]] |- | 29 декември 2010 година | [[Игор Лукшиќ]] |- | 4 декември 2012 година | [[Мило Ѓукановиќ]] | [[Демократска партија на социјалисти на Црна Гора|ДПС]], [[Социјалдемократска партија на Црна Гора|СДП]], [[Бошњачка партија|БП]], [[Хрватска граѓанска иницијатива|ХГИ]] | [[Црногорски парламентарни избори (2012)|2012 година]] |- | 28 ноември 2016 година | [[Душко Марковиќ]] | [[Демократска партија на социјалисти на Црна Гора|ДПС]], [[Социјалдемократи на Црна Гора|СД]], [[Бошњачка партија|БП]], [[Албанците одлучно|АО]], [[Хрватска граѓанска иницијатива|ХГИ]] | [[Црногорски парламентарни избори (2016)|2016 година]] |- | 4 декември 2020 година | [[Здравко Кривокапиќ]] | | rowspan="2" | [[Црногорски парламентарни избори (2020)|2020 година]] |- | 28 април 2022 година | [[Дритан Абазовиќ]] | |- | 31 октомври 2023 година | [[Милојко Спајиќ]] | | rowspan="2" | [[Црногорски парламентарни избори (2023)|2023 година]] |} == Поврзано == * [[Политика на Црна Гора]] ** [[Парламент на Црна Гора]] ** [[Претседател на Црна Гора]] == Наводи == {{Наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [http://www.gov.me/ Официјална мрежна страница] {{Министерства на Црна Гора}} [[Категорија:Управување со Црна Гора]] c02gzkevyk6bz0vvz8qpbyzr0p76nou 5578031 5578028 2026-06-16T22:01:19Z Jtasevski123 69538 5578031 wikitext text/x-wiki {{Infobox executive government | government_name = Влада на Црна Гора | nativename = Vlada Crne Gore | image = [[File:Government of Montenegro logo (en).png|x70px]]<br/>Лого на Владата на Црна Гора<br/>[[File:Vlada Crne Gore.jpg|200px]] | image_size = 150 | caption = Владина зграда во Подгорица | date = {{Start date and age|2023|10|31|df=y}}, {{small|(тековно 44 состав на Владата на Црна Гора)}} | state = [[Црна Гора]] | address = [[Подгорица]] | leader_title = [[Премиер на Црна Гора|Премиер]] (избран од [[Претседател на Црна Гора|Претседателот на Црна Гора]]) | appointed = [[Парламент на Црна Гора]] | ministries = 23 {{small|(вклучувајки вицепремиери]])}} | responsible = [[Парламент на Црна Гора]] | url = {{URL|www.gov.me}} }}'''Владата на Црна Гора''' ({{Langx|cnr|Vlada Crne Gore}}) — [[Извршна власт|извршна гранка]] на државната власт во [[Црна Гора]]. На чело е [[Премиер на Црна Гора|премиерот]]. Се состои од премиерот, заменик-премиерите и министрите. [[Милојко Спајиќ]] е тековен [[премиер на Црна Гора]] од 31 октомври 2023 година, а членовите на неговиот кабинет се избрани од [[Собрание на Црна Гора|Парламентот на Црна Гора]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.novosti.rs/crna-gora/vesti/924149/milo-djukanovic-dao-mandat-krivokapicu|title=Milo Đukanović Dao Mandat Krivokapiću|last=Nešić|first=Andrijana|date=8 October 2020|work=Novosti|language=sr|accessdate=10 October 2020}}</ref> == Тековни министерства == Секој министер од секое министерство му поднесува извештај на премиерот. Министерства во тековниот 44 состав на Владата на Црна Гора (2023–денес):<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gov.me/en/organizational-units|title=Organizational Units|publisher=Government of Montenegro|accessdate=4 December 2022}}</ref> * [[Министерство за правда и човекови и малцински права (Црна Гора)|Министерство за правда и човекови и малцински права]] * [[Министерство за јавна администрација, дигитално општество и медиуми (Црна Гора)|Министерство за јавна администрација, дигитално општество и медиуми]] * [[Министерство за надворешни работи (Црна Гора)|Министерство за надворешни работи]] * [[Министерство за внатрешни работи (Црна Гора)|Министерство за внатрешни работи]] * [[Министерство за одбрана (Црна Гора)|Министерство за одбрана]] * [[Министерство за образование, наука, култура и спорт (Црна Гора)|Министерство за образование, наука, култура и спорт]] * [[Министерство за финансии (Црна Гора)|Министерство за финансии и социјална грижа]] * [[Министерство за економија (Црна Гора)|Министерство за економија]] * [[Министерство за капитални инвестиции (Црна Гора)|Министерство за капитални инвестиции]] * [[Министерство за здравство (Црна Гора)|Министерство за здравство]] * [[Министерство за екологија, просторно планирање и урбанизам (Црна Гора)|Министерство за екологија, просторно планирање и урбанизам]] * [[Министерство за земјоделство и рурален развој (Црна Гора)|Министерство за земјоделство и рурален развој]] == Историја на Владата == '''Список на влади на [[Црна Гора]] (независна држава, 2006–денес)''' {| class="wikitable" !Преземена функција ! [[Премиер на Црна Гора|Премиер]] ! Состав ! Избори |- | 10 ноември 2006 година | [[Жељко Штурановиќ]] | rowspan="2" | [[Демократска партија на социјалисти на Црна Гора|ДПС]], [[Социјалдемократска партија на Црна Гора|СДП]], [[Демократски сојуз на Албанците|ДСА]] | rowspan="2" | [[Црногорски парламентарни избори (2006)|2006 година]] |- | rowspan="2" | 29 февруари 2008 година | rowspan="2" | [[Мило Ѓукановиќ]] |- | rowspan="2" | [[Демократска партија на социјалисти на Црна Гора|ДПС]], [[Социјалдемократска партија на Црна Гора|СДП]], [[Демократски сојуз на Албанците|ДСА]], [[Бошњачка партија|БП]] | rowspan="2" | [[Црногорски парламентарни избори (2009)|2009 година]] |- | 29 декември 2010 година | [[Игор Лукшиќ]] |- | 4 декември 2012 година | [[Мило Ѓукановиќ]] | [[Демократска партија на социјалисти на Црна Гора|ДПС]], [[Социјалдемократска партија на Црна Гора|СДП]], [[Бошњачка партија|БП]], [[Хрватска граѓанска иницијатива|ХГИ]] | [[Црногорски парламентарни избори (2012)|2012 година]] |- | 28 ноември 2016 година | [[Душко Марковиќ]] | [[Демократска партија на социјалисти на Црна Гора|ДПС]], [[Социјалдемократи на Црна Гора|СД]], [[Бошњачка партија|БП]], [[Албанците одлучно|АО]], [[Хрватска граѓанска иницијатива|ХГИ]] | [[Црногорски парламентарни избори (2016)|2016 година]] |- | 4 декември 2020 година | [[Здравко Кривокапиќ]] | | rowspan="2" | [[Црногорски парламентарни избори (2020)|2020 година]] |- | 28 април 2022 година | [[Дритан Абазовиќ]] | |- | 31 октомври 2023 година | [[Милојко Спајиќ]] | | rowspan="2" | [[Црногорски парламентарни избори (2023)|2023 година]] |} == Поврзано == * [[Политика на Црна Гора]] ** [[Парламент на Црна Гора]] ** [[Претседател на Црна Гора]] == Наводи == {{Наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [http://www.gov.me/ Официјална мрежна страница] {{Министерства на Црна Гора}} [[Категорија:Управување со Црна Гора]] kjd9gq8s3753xmxqa7zp8uzlgw3tmmz 5578122 5578031 2026-06-17T09:53:53Z Jtasevski123 69538 доп 5578122 wikitext text/x-wiki {{Infobox executive government | government_name = Влада на Црна Гора | nativename = Vlada Crne Gore | image = [[File:Government of Montenegro logo (en).png|x70px]]<br/>Лого на Владата на Црна Гора<br/>[[File:Vlada Crne Gore.jpg|200px]] | image_size = 150 | caption = Владина зграда во Подгорица | date = {{Start date and age|2023|10|31|df=y}}, {{small|(тековно 44 состав на Владата на Црна Гора)}} | state = [[Црна Гора]] | address = [[Подгорица]] | leader_title = [[Премиер на Црна Гора|Премиер]] (избран од [[Претседател на Црна Гора|Претседателот на Црна Гора]]) | appointed = [[Парламент на Црна Гора]] | ministries = 23 {{small|(вклучувајки вицепремиери]])}} | responsible = [[Парламент на Црна Гора]] | url = {{URL|www.gov.me}} }}'''Владата на Црна Гора''' ({{Langx|cnr|Vlada Crne Gore}}) — [[Извршна власт|извршна гранка]] на државната власт во [[Црна Гора]]. На чело е [[Премиер на Црна Гора|премиерот]]. Се состои од премиерот, заменик-премиерите и министрите. [[Милојко Спајиќ]] е тековен [[премиер на Црна Гора]] од 31 октомври 2023 година, а членовите на неговиот кабинет се избрани од [[Собрание на Црна Гора|Парламентот на Црна Гора]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.novosti.rs/crna-gora/vesti/924149/milo-djukanovic-dao-mandat-krivokapicu|title=Milo Đukanović Dao Mandat Krivokapiću|last=Nešić|first=Andrijana|date=8 October 2020|work=Novosti|language=sr|accessdate=10 October 2020}}</ref> == Тековни министерства == Секој министер од секое министерство му поднесува извештај на премиерот. Министерства во тековниот 44 состав на Владата на Црна Гора (2023–денес):<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gov.me/en/organizational-units|title=Organizational Units|publisher=Government of Montenegro|accessdate=4 December 2022}}</ref> * [[Министерство за правда и човекови и малцински права (Црна Гора)|Министерство за правда и човекови и малцински права]] * [[Министерство за јавна администрација, дигитално општество и медиуми (Црна Гора)|Министерство за јавна администрација, дигитално општество и медиуми]] * [[Министерство за надворешни работи (Црна Гора)|Министерство за надворешни работи]] * [[Министерство за внатрешни работи (Црна Гора)|Министерство за внатрешни работи]] * [[Министерство за одбрана (Црна Гора)|Министерство за одбрана]] * [[Министерство за образование, наука, култура и спорт (Црна Гора)|Министерство за образование, наука, култура и спорт]] * [[Министерство за финансии (Црна Гора)|Министерство за финансии и социјална грижа]] * [[Министерство за економија (Црна Гора)|Министерство за економија]] * [[Министерство за капитални инвестиции (Црна Гора)|Министерство за капитални инвестиции]] * [[Министерство за здравство (Црна Гора)|Министерство за здравство]] * [[Министерство за екологија, просторно планирање и урбанизам (Црна Гора)|Министерство за екологија, просторно планирање и урбанизам]] * [[Министерство за земјоделство и рурален развој (Црна Гора)|Министерство за земјоделство и рурален развој]] == Тековен состав на Владата == {| class="wikitable" ! colspan="1" style="background-color:#DCDCDC;" |Позиција ! colspan="2" style="background-color:#DCDCDC;" |Министер ! colspan="1" style="background-color:#DCDCDC;" |Датум на приклучување во Владата |- | colspan="4" style="text-align: center;background-color:#DCDCDC;" |[[Премиер на Црна Гора|Премиер]] |- |Општи прашања | style="background-color:#FFD700;" | |[[Милојко Спајиќ]] |31 октомври 2023 |- | colspan="4" style="text-align: center;background-color:#DCDCDC;" |[[Вицепремиер На Црна Гора|Вицепремиери]] |- |Безбедност, внатрешна политика, европски и надворешни работи | style="background-color:#ffae42;" | |[[Алекса Бечиќ]] |31 октомври 2023 |- |Меѓународни односи Министер за надворешни работи | style="background-color:#0B9444;" | |[[Ервин Ибрахимовиќ]] |23 јули 2024 |- |Надворешни и европски прашања | style="background-color:#FFD700;" | |[[Филип Ивановиќ (политичар)|Филип Ивановиќ]] |23 јули 2024 |- |Образование, наука и односи со верските заедници | style="background-color:#003153;" | |[[Будимир Алексиќ]] |23 јули 2024 |- |Инфраструктура и регионален развој | style="background-color:{{party color|Vacant}};" | |слободно место | |- |Политички систем, судство и борба против корупцијата | style="background-color:#ffae42;" | |[[Момо Копривица]] |31 октомври 2023 |- |Економска политика Министер за економски развој | style="background-color:#28468F;" | |[[Ник Ѓелошај]] |31 октомври 2023 |- | colspan="4" style="text-align: center;background-color:#DCDCDC;" |[[Министер|Министри]] |- |Финансии | style="background-color:#FFD700;" | |[[Новица Вуковиќ]] |31 октомври 2023 |- |Правда | style="background-color:#FFD700;" | |[[Бојан Божовиќ (политичар)|Бојан Божовиќ]] |23 јули 2024 |- |Труд и социјална заштита | style="background-color:#FFD700;" | |[[Наида Нишиќ]] |31 октомври 2023 |- |Здравсто | style="background-color:#FFD700;" | |[[Воислав Шимун]] |31 октомври 2023 |- |Рударство | style="background-color:#FFD700;" | |[[Саша Мујовиќ]] |31 октомври 2023 |- |Образование, наука и иновации | style="background-color:#FFD700;" | |[[Анџела Јакшиќ Стојановиќ]] |31 октомври 2023 |- |Поморски работи | style="background-color:#FFD700;" | |[[Филип Радуловиќ]] |31 октомври 2023 |- |Европски прашања | style="background-color:#FFD700;" | |[[Маида Горчевиќ]] |31 октомври 2023 |- |Внатрешни работи | style="background-color:#ffae42;" | |[[Данило Шарановиќ]] |31 октомври 2023 |- |Одбрана | style="background-color:#ffae42;" | |[[Драган Краповиќ]] |31 октомври 2023 |- |Екологија, одржлив развој и развој на северот | style="background-color:#ffae42;" | |[[Дамјан Чулафиќ]] |23 јули 2024 |- |Култура и медиуми | style="background-color:#ffae42;" | |[[Тамара Вујовиќ]] |31 октомври 2023 |- |Просторно планирање, урбанизам и државен имот | style="background-color:#003153;" | |[[Славен Радуновиќ]] |23 јули 2024 |- |Туризам | style="background-color:#003153;" | |[[Симонида Кордиќ]] |23 јули 2024 |- |Транспорт | style="background-color:#FFD700;" | |Филип Радуловиќ |5 февруари 2026 |- |Земјоделство, шумарство и управување со водите | style="background-color:#6495ed;" | |[[Владимир Јоковиќ]] |31 октомври 2023 |- |Спорт и млади | style="background-color:#6495ed;" | |[[Драгослав Шчекиќ]] |31 октомври 2023 |- |Енергија, нафта и гас | style="background-color:#0B9444;" | |[[Адмир Шахмановиќ]] |23 јули 2024 |- |Социјална помош, семејна грижа и демографија | style="background-color:#0B9444;" | |[[Дамир Гутиќ]] |23 јули 2024 |- |Дијаспора | style="background-color:#0B9444;" | |[[Мирсад Аземовиќ]] |23 јули 2024 |- |Регионален инвестициски развој и соработка со невладини организации | style="background-color:#0B9444;" | |[[Ернад Суљевиќ]] |23 јули 2024 |- |Јавна администрација | style="background-color:#28468F;" | |[[Мараш Дукај]] |31 октомври 2023 |- |Човекови и малцински права | style="background-color:#FE0000;" | |[[Фатмир Ѓека]] |31 октомври 2023 |- | | style="background-color:#FFD700;" | |[[Милутин Бутуровиќ]] |23 јули 2024 |- | colspan="4" style="text-align: left;background-color:#DCDCDC;" |Извори:<ref name="Vlada Crne Gore 2023 s249">{{cite web|url=https://www.gov.me/clanak/izabarana-44-vlada-crne-gore|title=Izabrana 44. Vlada Crne Gore|date=31 October 2023|publisher=Government of Montenegro|language=cnr|access-date=3 November 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/serbian/lat/balkan-67261018|title=Politika: Crna Gora dobila novu vladu, Andrija Mandić predsednik skupštine|date=31 October 2023|publisher=[[BBC]]|language=sr|access-date=3 November 2023}}</ref> |} == Историја на Владата == '''Список на влади на [[Црна Гора]] (независна држава, 2006–денес)''' {| class="wikitable" !Преземена функција ! [[Премиер на Црна Гора|Премиер]] ! Состав ! Избори |- | 10 ноември 2006 година | [[Жељко Штурановиќ]] | rowspan="2" | [[Демократска партија на социјалисти на Црна Гора|ДПС]], [[Социјалдемократска партија на Црна Гора|СДП]], [[Демократски сојуз на Албанците|ДСА]] | rowspan="2" | [[Црногорски парламентарни избори (2006)|2006 година]] |- | rowspan="2" | 29 февруари 2008 година | rowspan="2" | [[Мило Ѓукановиќ]] |- | rowspan="2" | [[Демократска партија на социјалисти на Црна Гора|ДПС]], [[Социјалдемократска партија на Црна Гора|СДП]], [[Демократски сојуз на Албанците|ДСА]], [[Бошњачка партија|БП]] | rowspan="2" | [[Црногорски парламентарни избори (2009)|2009 година]] |- | 29 декември 2010 година | [[Игор Лукшиќ]] |- | 4 декември 2012 година | [[Мило Ѓукановиќ]] | [[Демократска партија на социјалисти на Црна Гора|ДПС]], [[Социјалдемократска партија на Црна Гора|СДП]], [[Бошњачка партија|БП]], [[Хрватска граѓанска иницијатива|ХГИ]] | [[Црногорски парламентарни избори (2012)|2012 година]] |- | 28 ноември 2016 година | [[Душко Марковиќ]] | [[Демократска партија на социјалисти на Црна Гора|ДПС]], [[Социјалдемократи на Црна Гора|СД]], [[Бошњачка партија|БП]], [[Албанците одлучно|АО]], [[Хрватска граѓанска иницијатива|ХГИ]] | [[Црногорски парламентарни избори (2016)|2016 година]] |- | 4 декември 2020 година | [[Здравко Кривокапиќ]] | | rowspan="2" | [[Црногорски парламентарни избори (2020)|2020 година]] |- | 28 април 2022 година | [[Дритан Абазовиќ]] | |- | 31 октомври 2023 година | [[Милојко Спајиќ]] | | rowspan="2" | [[Црногорски парламентарни избори (2023)|2023 година]] |} == Поврзано == * [[Политика на Црна Гора]] ** [[Парламент на Црна Гора]] ** [[Претседател на Црна Гора]] == Наводи == {{Наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [http://www.gov.me/ Официјална мрежна страница] {{Министерства на Црна Гора}} [[Категорија:Управување со Црна Гора]] 5cyg1v3pfx4h880p3h4ntfah0opx7du 1 1397690 5578029 2026-06-16T21:55:40Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сЗР}} 5578029 wikitext text/x-wiki {{сЗР}} alr9w7ufc8wk63rt21jsnlb1f4yfeen 0 1397691 5578030 2026-06-16T22:00:46Z Carshalton 30527 Создадена страница со: {{Infobox football biography 3 | name = Јохан Манзамби | image = | birth_date = {{birth date and age|2005|10|14|df=y}} | birth_place = [[Женева]], [[Швајцарија]] | nationality = {{flagsport|SUI}} [[Швајцарија]] | height = {{height|m=1.82}} | position = {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team Freiburg}} | clubnumber = 44 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Servette}} | youthyears2... 5578030 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Јохан Манзамби | image = | birth_date = {{birth date and age|2005|10|14|df=y}} | birth_place = [[Женева]], [[Швајцарија]] | nationality = {{flagsport|SUI}} [[Швајцарија]] | height = {{height|m=1.82}} | position = {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team Freiburg}} | clubnumber = 44 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Servette}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Freiburg}} | years1 = 2024- | caps1 = 20 | goals1 = 3 | clubs1 = {{Fb team Freiburg II}} | years2 = 2024- | caps2 = 38 | goals2 = 7 | clubs2 = {{Fb team Freiburg}} | nationalyears1 = 2023 | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 18 години|Швајцарија 18]] | nationalyears2 = 2023–2024 | nationalcaps2 = 11 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 19 години|Швајцарија 19]] | nationalyears3 = 2024– | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 20 години|Швајцарија 20]] | nationalyears4 = 2025– | nationalcaps4 = 13 | nationalgoals4 = 3 | nationalteam4 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]] }} '''Јохан Манзамби''' (роден на [[14 октомври]] [[2005]] година, во [[Женева]]) — [[Швајцарија|швајцарски]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на {{Fb team (N) Freiburg}} и на [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|швајцарската репрезентација]]. {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Манзамби, Јохан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Швајцарски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фрајбург]] [[Категорија:Родени во 2005 година]] 7211k88vt3mkzmp58wpaxn3ie4bm69v 5578033 5578030 2026-06-16T22:07:09Z Carshalton 30527 5578033 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Јохан Манзамби | image = | birth_date = {{birth date and age|2005|10|14|df=y}} | birth_place = [[Женева]], [[Швајцарија]] | nationality = {{flagsport|SUI}} [[Швајцарија]] | height = {{height|m=1.82}} | position = {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team Freiburg}} | clubnumber = 44 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Servette}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Freiburg}} | years1 = 2024- | caps1 = 20 | goals1 = 3 | clubs1 = {{Fb team Freiburg II}} | years2 = 2024- | caps2 = 38 | goals2 = 7 | clubs2 = {{Fb team Freiburg}} | nationalyears1 = 2023 | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 18 години|Швајцарија 18]] | nationalyears2 = 2023–2024 | nationalcaps2 = 11 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 19 години|Швајцарија 19]] | nationalyears3 = 2024– | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 20 години|Швајцарија 20]] | nationalyears4 = 2025– | nationalcaps4 = 13 | nationalgoals4 = 3 | nationalteam4 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]] }} '''Јохан Манзамби''' (роден на [[14 октомври]] [[2005]] година, во [[Женева]]) — [[Швајцарија|швајцарски]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на {{Fb team (N) Freiburg}} и на [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|швајцарската репрезентација]]. ==Биографија== Роден е во [[Женева]], од родители со [[Ангола|анголско]] и [[ДР Конго|конгоанско]] потекло.<ref>{{Cite web |title=Johan Manzambi: Who is Freiburg and Switzerland's young midfield marvel? |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/who-is-johan-manzambi-freiburg-switzerland-midfield-talent-34685 |access-date=2025-11-16 |website=www.bundesliga.com |language=en}}</ref> {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Манзамби, Јохан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Швајцарски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фрајбург]] [[Категорија:Родени во 2005 година]] ibf1qek6hmgmcbto8el2c3yly4nw4j9 5578034 5578033 2026-06-16T22:07:20Z Carshalton 30527 5578034 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Јохан Манзамби | image = | birth_date = {{birth date and age|2005|10|14|df=y}} | birth_place = [[Женева]], [[Швајцарија]] | nationality = {{flagsport|SUI}} [[Швајцарија]] | height = {{height|m=1.82}} | position = {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team Freiburg}} | clubnumber = 44 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Servette}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Freiburg}} | years1 = 2024- | caps1 = 20 | goals1 = 3 | clubs1 = {{Fb team Freiburg II}} | years2 = 2024- | caps2 = 38 | goals2 = 7 | clubs2 = {{Fb team Freiburg}} | nationalyears1 = 2023 | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 18 години|Швајцарија 18]] | nationalyears2 = 2023–2024 | nationalcaps2 = 11 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 19 години|Швајцарија 19]] | nationalyears3 = 2024– | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 20 години|Швајцарија 20]] | nationalyears4 = 2025– | nationalcaps4 = 13 | nationalgoals4 = 3 | nationalteam4 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]] }} '''Јохан Манзамби''' (роден на [[14 октомври]] [[2005]] година, во [[Женева]]) — [[Швајцарија|швајцарски]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на {{Fb team (N) Freiburg}} и на [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|швајцарската репрезентација]]. ==Биографија== Роден е во [[Женева]], од родители со [[Ангола|анголско]] и [[ДР Конго|конгоанско]] потекло.<ref>{{Cite web |title=Johan Manzambi: Who is Freiburg and Switzerland's young midfield marvel? |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/who-is-johan-manzambi-freiburg-switzerland-midfield-talent-34685 |access-date=2025-11-16 |website=www.bundesliga.com |language=en}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Манзамби, Јохан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Швајцарски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фрајбург]] [[Категорија:Родени во 2005 година]] 9yae3356fvtde93qzni3w8q961vh9dq 0 1397692 5578035 2026-06-16T22:24:28Z Bjankuloski06 332 Пренасочување кон [[Беспилотно летало]] 5578035 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Беспилотно летало]] 944i7x59uvsespf0x0d5slof798i3sz 0 1397693 5578038 2026-06-16T22:26:20Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1338257052|Ministry of Defence (Montenegro)]]“ 5578038 wikitext text/x-wiki '''Министерство за одбрана на [[Црна Гора]]''' ({{Langx|cnr|Министарство одбране Црне Горе / Ministarstvo odbrane Crne Gore}}) - министерство во [[Влада на Црна Гора|Владата на Црна Гора]] кое е задолжено за војската на земјата. == Список на министри == == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.vojska.me Министерството за одбрана на Црна Гора] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Министерства за одбрана]] [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] cu5iw8sch3siomm4x6unjol9wjgc774 5578039 5578038 2026-06-16T22:29:38Z P.Nedelkovski 47736 поправки, додадена/изменета предлошка 5578039 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | agency_name = Министерство за одбрана на Црна Гора | nativename = Министарство одбране Црне Горе<br>Ministarstvo odbrane Crne Gore | logo = Ministry of Defense of Montenegro.png | logo_width = 200px | logo_caption = | formed = | jurisdiction = [[Влада на Црна Гора]] | headquarters = [[Подгорица]] | chief1_name = [[Драган Краповиќ]] | chief1_position = Министер за одбрана на Црна Гора | website = [http://www.vojska.me www.vojska.me] | budget = | footnotes = }} '''Министерство за одбрана на [[Црна Гора]]''' ({{Langx|cnr|Министарство одбране Црне Горе / Ministarstvo odbrane Crne Gore}}) — министерство во [[Влада на Црна Гора|Владата на Црна Гора]] кое е задолжено за војската на земјата. == Список на министри == == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.vojska.me Министерството за одбрана на Црна Гора] {{Министерства на Црна Гора}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Министерства за одбрана]] [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] inad17352siv1myyrx6ac7cdkm7tya6 5578046 5578039 2026-06-16T23:12:58Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5578046 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | agency_name = Министерство за одбрана на Црна Гора | nativename = Министарство одбране Црне Горе<br>Ministarstvo odbrane Crne Gore | logo = Ministry of Defense of Montenegro.png | logo_width = 200px | logo_caption = | formed = | jurisdiction = [[Влада на Црна Гора]] | headquarters = [[Подгорица]] | chief1_name = [[Драган Краповиќ]] | chief1_position = Министер за одбрана на Црна Гора | website = [http://www.vojska.me www.vojska.me] | budget = | footnotes = }} '''Министерство за одбрана на [[Црна Гора]]''' ({{Langx|cnr|Министарство одбране Црне Горе / Ministarstvo odbrane Crne Gore}}) — министерство во [[Влада на Црна Гора|Владата на Црна Гора]] кое е задолжено за војската на земјата. == Список на министри == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2| Бр. ! rowspan=2| Портрет ! rowspan=2| Име<br />{{small|(роден–починат)}} ! colspan=3| На функцијата ! colspan=2 rowspan=2| Политичка партија ! rowspan="2" | Влада ! rowspan="2" | Наводи |- ! Од ! До ! Времетраење |- | colspan="10" |''Министри за војна на Кнежевството и Кралството Црна Гора'' |- | 1 | [[Податотека:Montenegrin_Duke_Ilija_Plamenac.jpg|80px]] | [[Илија Пламенац]]<br />{{small|(1821–1916)}} | 20 март 1879 | 19 декември 1905 | {{ayd|1879|3|20|1905|12|19}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | {{ill|Влада на Божо Петровиќ Његош|lt=Петровиќ Његош}} | |- | 2 | [[Податотека:Brigadir_Janko_Vukotic.jpg|80px]] | [[Јанко Вукотиќ]]<br />{{small|(1866–1927)}} | 19 декември 1905 | 24 ноември 1906 | {{ayd|1905|12|19|1906|11|24}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Прва влада на Лазар Мијушковиќ |Мијушковиќ I]] | |- | 3 | [[Податотека:noimage.png|80px]] | {{ill|Данило Гатало}}<br />{{small|(1866–1935)}} | 24 ноември 1906 | 1 февруари 1907 | {{ayd|1906|11|24|1907|2|1}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Влада на Марко Радуловиќ|Радуловиќ]] | |- | 4 | [[Податотека:Andrija_Radovic.jpg|80px]] | [[Андрија Радовиќ]]<br />{{small|(1872–1947)}} | 1 февруари 1907 | 17 април 1907 | {{ayd|1907|2|1|1907|4|17}} ! style="background:lightblue;" | | [[Народна партија (Црна Гора, 1906)|НП]] | [[Прва влада на Андрија Радовиќ |Радовиќ I]] | |- | 5 | [[Податотека:Mitar_Martinovich_Min_of_Montenegro.jpg|80px]] | [[Митар Мартиновиќ]]<br />{{small|(1870–1954)}} | 17 април 1907 | 14 септември 1910 | {{ayd|1907|4|17|1910|9|14}} ! style="background:#6495ED;" | | [[Права народна партија |ПНП]] | [[Прва влада на Лазар Томановиќ |Томановиќ I]]–[[Втора влада на Лазар Томановиќ|II]] | |- | 6 | | {{ill| Иво Ѓуровиќ}}<br />{{small|(1862–1918)}} | 14 септември 1910 | 1 август 1911 | {{ayd|1910|9|14|1911|8|1}} ! style="background:#6495ED;" | | [[Права народна партија|PNP]] | [[Трета влада на Лазар Томановиќ|Томановиќ III]] | |- style="background:#e6e6aa;" | – | | {{ill|Марко Ѓукановиќ}}<br />{{small|(1860–1930)<br />''вршител на должност''}} | 1 август 1911 | 23 август 1911 | {{ayd|1911|8|1|1911|8|23}} ! style="background:#6495ED;" | | [[Права народна партија|PNP]] | [[Трета влада на Лазар Томановиќ|Томановиќ III]] | |- | (2) | [[Податотека:Brigadir_Janko_Vukotic.jpg|80px]] | [[Јанко Вукотиќ]]<br />{{small|(1866–1927)}} | 23 август 1911 | 19 јуни 1912 | {{ayd|1911|8|23|1912|6|19}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Четврта влада на Лазар Томановиќ|Томановиќ IV]] | |- | (5) | [[Податотека:Mitar_Martinovich_Min_of_Montenegro.jpg|80px]] | [[Митар Мартиновиќ]]<br />{{small|(1870–1954)}} | 19 јуни 1912 | 8 мај 1913 | {{ayd|1912|6|19|1913|5|8}} ! style="background:#6495ED;" | | [[Права народна партија|PNP]] | [[Влада на Митар Мартиновиќ|Мартиновиќ]] | |- | (2) | [[Податотека:Brigadir_Janko_Vukotic.jpg|80px]] | [[Јанко Вукотиќ]]<br />{{small|(1866–1927)}} | 8 мај 1913 | 16 јули 1915 | {{ayd|1913|5|8|1915|7|16}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Прва влада на Јанко Вукотиќ|Вукотиќ I]]–[[Втора влада на Јанко Вукотиќ|II]] | |- | 7 | [[Податотека:Mašan_Božović.png|80px]] | [[Машан Божовиќ]]<br />{{small|(1858–1920)}} | 16 јули 1915 | 2 јануари 1916 | {{ayd|1915|7|16|1916|1|2}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Втора влада на Јанко Вукотиќ|Вукотиќ II]]–[[Трета влада на Јанко Вукотиќ|III]]<br />{{ill|Втора влада на Лазар Мијушковиќ|lt=Мијушковиќ II}} | |- | colspan="10" |''Министри за војна на Кралството Црна Гора во егзил'' |- | | [[Податотека:Radomir_Vešović.jpg|80px]] | [[Радомир Вешовиќ]]<br />{{small|(1871–1938)}} | 2 јануари 1916 | 12 мај 1916 | {{ayd|1916|1|2|1916|5|12}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | {{ill|Втора влада на Лазара Мијушковиќ|lt=Мијушковиќ II}} | |- | | [[Податотека:Milo_Matanović.jpg|80px]] | [[Мило Матановиќ]]<br />{{small|(1879–1955)}} | 12 мај 1916 | 11 јуни 1917 | {{ayd|1916|5|12|1917|1|17}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Втора влада на Андрија Радовиќ|Радовиќ II]]<br />{{ill|Влада на Мило Матановиќ|lt=Матановиќ}} | |- | | [[Податотека:noimage.png|80px]] | Нико Хајдуковиќ<br />{{small|(1882–1954)}} | 12 мај 1916 | 2 март 1919 | {{ayd|1916|5|12|1919|3|2}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | {{ill|Влада на Мило Матановиќ |lt=Матановиќ}}<br />{{ill| Влада на Евгенија Поповиќ|lt=Поповиќ}} | |- | | [[Податотека:Milutin_Vučinić.jpg|80px]] | [[Милутин Вучиниќ]]<br />{{small|(1869–1922)}} | 2 март 1919 | 14 септември 1922 | {{ayd|1919|3|2|1922|9|14}} ! style="background:#6495ED;" | | [[Права народна партија|PNP]] | {{ill| Прва влада на Јован Пламенац|lt=Пламенац I}}–{{ill|Втора влада на Јован Пламенац |lt=II}}–{{ill|Трета влада на Јован Пламенац |lt=III}}<br />{{ill| Влада на Милутин Вучиниќ|lt=Вучиниќ}} | |- | | | {{ill||Ѓуро Јововиќ}}<br>{{small|(1872–1929)}} | 23 септември 1922 | 10 август 1929 | {{ayd|1922|9|23|1929|8|10}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | {{ill| Влада на Анте Гвозденовиќ|lt=Гвозденовиќ}} | |- | colspan="10" |''Дел од [[Министерство за одбрана (Југославија)|Министерство за одбрана на Југославија]] (1918–1991)'' |- | 8 | [[Податотека:noimage.png|80px]] | Божидар Бабиќ<br />{{small|(1938–)}} | 15 февруари 1991 | 5 март 1993 | {{ayd|1991|2|15|1993|3|5}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | {{ill|Прва влада на Мило Ѓукановиќ |lt=Ѓукановиќ I}} | |- | colspan="10" |''Дел од [[Министерство за одбрана (Југославија)|Министерството за одбрана на Југославија]] (1993–2006)'' |- | 9 | [[Податотека:Milo_Đukanović_at_the_Enthronement_of_Naruhito_(1).jpg|80px]] | [[Мило Ѓукановиќ]]<br />{{small|(1962–)}} | 21 мај 2006 | 10 ноември 2006 | {{ayd|2006|5|21|2006|11|10}} ! style="background:{{party color|Демократска партија на социјалистите од Црна Гора}}| | [[Демократска партија на социјалистите од Црна Гора |ДПС]] | [[Четврта влада на Мило Ѓукановиќ|Ѓукановиќ IV]] | |- | 10 | [[Податотека:Boro_Vucinic_071217-N-2855B-040_0YGSC.jpg|80px]] | [[Боро Вучиниќ]]<br />{{small|(1954–)}} | 10 ноември 2006 | 4 декември 2012 | {{ayd|2006|11|10|2012|12|4}} ! style="background:{{party color| Демократска партија на социјалистите од Црна Гора }}| | [[Демократска партија на социјалистите од Црна Гора |ДПС]] | [[Влада на Жељко Штурановиќ |Штурановиќ]]<br />{{ill| Петта влада на Мило Ѓукановиќ|lt=Ѓукановиќ V}}–{{ill|Шеста влада на Мило Ѓукановиќ|lt=VI}}<br />{{ill|Влада на Игор Лукшиќ |lt=Лукшиќ}} | |- | 11 | [[Податотека:Milica_Pejanović-Đurišić_2015.jpg|80px]] | [[Milica Pejanović Đurišić|Milica Pejanović]]<br />{{small|(1959–)}} | 4 декември 2012 | 28 ноември 2016 | {{ayd|2012|12|4|2016|11|28}} ! style="background:{{party color|Демократска партија на социјалистите на Црна Гора }}| | [[Демократска партија на социјалистите на Црна Гора |ДПС]] | {{ill|Седма влада на Мило Ѓукановиќ|lt=Ѓукановиќ VII}} | |- | 12 | [[Податотека:Predrag_Bošković_-_2023_(cropped).jpg|80px]] | [[Предраг Бошковиќ]]<br />{{small|(1972–)}} | 28 ноември 2016 | 4 декември 2020 | {{ayd|2016|11|28|2020|12|4}} ! style="background:{{party color| Демократска партија на социјалистите на Црна Гора }}| | [[Демократска партија на социјалистите на Црна Гора |ДПС]] | [[Кабинет Марковиќ|Марковиќ]] | |- | 13 | [[Податотека:Olivera-Injac-ES-scaled_(cropped).jpg|80px]] | [[Оливера Ињац]]<br />{{small|(1972–)}} | 4 декември 2020 | 28 април 2022 | {{ayd|2020|12|4|2022|4|28}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Кабинет Кривокапиќ| Кривокапиќ]] | |- | 14 | [[Податотека:noimage.png|80px]] | [[Рашко Коњевиќ]]<br />{{small|(1979–)}} | 28 април 2022 | 21 октомври 2022 | {{ayd|2022|4|28|2022|10|21}} ! style="background:{{party color|Social Democratic Party of Montenegro}}| | [[Социјалдемократска партија на Црна Гора|СДП]] | [[Кабинет Абазовиќ|Абазовиќ]] | |- | 15 | [[Податотека:Filip_adzic.jpg|80px]] | [[Филип Аџиќ]]<br />{{small|(1986–)}} | 21 октомври 2022 | 31 октомври 2023 | {{ayd|2022|10|21}} ! style="background:{{party color|Обединета реформска акција}}| | [[Обединета реформска акција |ОРА]] | [[Кабинет Спајиќ|Спајиќ]] | |- |16 |[[Податотека:2025 Dragan Krapović (cropped).jpg|106x106px]] |[[Драган Краповиќ]] |31 октомври 2023 |''Тековен'' | {{ayd|2023|10|31}} ! style="background:{{party color|Democratic Montenegro}}| | [[Демократска Црна Гора|ДЦГ]] | [[Кабинет Спајиќ|Спајиќ]] | |} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.vojska.me Министерството за одбрана на Црна Гора] {{Министерства на Црна Гора}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Министерства за одбрана]] [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] svocefssl8boij4dfxasi1nkvhvdi3h 5578047 5578046 2026-06-16T23:20:54Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5578047 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | agency_name = Министерство за одбрана на Црна Гора | nativename = Министарство одбране Црне Горе<br>Ministarstvo odbrane Crne Gore | logo = Ministry of Defense of Montenegro.png | logo_width = 200px | logo_caption = | formed = | jurisdiction = [[Влада на Црна Гора]] | headquarters = [[Подгорица]] | chief1_name = [[Драган Краповиќ]] | chief1_position = Министер за одбрана на Црна Гора | website = [http://www.vojska.me www.vojska.me] | budget = | footnotes = }} '''Министерство за одбрана на [[Црна Гора]]''' ({{Langx|cnr|Министарство одбране Црне Горе / Ministarstvo odbrane Crne Gore}}) — министерство во [[Влада на Црна Гора|Владата на Црна Гора]] кое е задолжено за војската на земјата. <br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br> <br><br> == Список на министри == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2| Бр. ! rowspan=2| Портрет ! rowspan=2| Име<br />{{small|(роден–починат)}} ! colspan=3| На функцијата ! colspan=2 rowspan=2| Политичка партија ! rowspan="2" | Влада ! rowspan="2" | Наводи |- ! Од ! До ! Времетраење |- | colspan="10" |''Министри за војна на Кнежевството и Кралството Црна Гора'' |- | 1 | [[Податотека:Montenegrin_Duke_Ilija_Plamenac.jpg|80px]] | [[Илија Пламенац]]<br />{{small|(1821–1916)}} | 20 март 1879 | 19 декември 1905 | {{ayd|1879|3|20|1905|12|19}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | {{ill|Влада на Божо Петровиќ Његош|lt=Петровиќ Његош}} | |- | 2 | [[Податотека:Brigadir_Janko_Vukotic.jpg|80px]] | [[Јанко Вукотиќ]]<br />{{small|(1866–1927)}} | 19 декември 1905 | 24 ноември 1906 | {{ayd|1905|12|19|1906|11|24}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Прва влада на Лазар Мијушковиќ |Мијушковиќ I]] | |- | 3 | [[Податотека:noimage.png|80px]] | {{ill|Данило Гатало}}<br />{{small|(1866–1935)}} | 24 ноември 1906 | 1 февруари 1907 | {{ayd|1906|11|24|1907|2|1}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Влада на Марко Радуловиќ|Радуловиќ]] | |- | 4 | [[Податотека:Andrija_Radovic.jpg|80px]] | [[Андрија Радовиќ]]<br />{{small|(1872–1947)}} | 1 февруари 1907 | 17 април 1907 | {{ayd|1907|2|1|1907|4|17}} ! style="background:lightblue;" | | [[Народна партија (Црна Гора, 1906)|НП]] | [[Прва влада на Андрија Радовиќ |Радовиќ I]] | |- | 5 | [[Податотека:Mitar_Martinovich_Min_of_Montenegro.jpg|80px]] | [[Митар Мартиновиќ]]<br />{{small|(1870–1954)}} | 17 април 1907 | 14 септември 1910 | {{ayd|1907|4|17|1910|9|14}} ! style="background:#6495ED;" | | [[Права народна партија |ПНП]] | [[Прва влада на Лазар Томановиќ |Томановиќ I]]–[[Втора влада на Лазар Томановиќ|II]] | |- | 6 | | {{ill| Иво Ѓуровиќ}}<br />{{small|(1862–1918)}} | 14 септември 1910 | 1 август 1911 | {{ayd|1910|9|14|1911|8|1}} ! style="background:#6495ED;" | | [[Права народна партија|ПНП]] | [[Трета влада на Лазар Томановиќ|Томановиќ III]] | |- style="background:#e6e6aa;" | – | | {{ill|Марко Ѓукановиќ}}<br />{{small|(1860–1930)<br />''вршител на должност''}} | 1 август 1911 | 23 август 1911 | {{ayd|1911|8|1|1911|8|23}} ! style="background:#6495ED;" | | [[Права народна партија|ПНП]] | [[Трета влада на Лазар Томановиќ|Томановиќ III]] | |- | (2) | [[Податотека:Brigadir_Janko_Vukotic.jpg|80px]] | [[Јанко Вукотиќ]]<br />{{small|(1866–1927)}} | 23 август 1911 | 19 јуни 1912 | {{ayd|1911|8|23|1912|6|19}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Четврта влада на Лазар Томановиќ|Томановиќ IV]] | |- | (5) | [[Податотека:Mitar_Martinovich_Min_of_Montenegro.jpg|80px]] | [[Митар Мартиновиќ]]<br />{{small|(1870–1954)}} | 19 јуни 1912 | 8 мај 1913 | {{ayd|1912|6|19|1913|5|8}} ! style="background:#6495ED;" | | [[Права народна партија|ПНП]] | [[Влада на Митар Мартиновиќ|Мартиновиќ]] | |- | (2) | [[Податотека:Brigadir_Janko_Vukotic.jpg|80px]] | [[Јанко Вукотиќ]]<br />{{small|(1866–1927)}} | 8 мај 1913 | 16 јули 1915 | {{ayd|1913|5|8|1915|7|16}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Прва влада на Јанко Вукотиќ|Вукотиќ I]]–[[Втора влада на Јанко Вукотиќ|II]] | |- | 7 | [[Податотека:Mašan_Božović.png|80px]] | [[Машан Божовиќ]]<br />{{small|(1858–1920)}} | 16 јули 1915 | 2 јануари 1916 | {{ayd|1915|7|16|1916|1|2}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Втора влада на Јанко Вукотиќ|Вукотиќ II]]–[[Трета влада на Јанко Вукотиќ|III]]<br />{{ill|Втора влада на Лазар Мијушковиќ|lt=Мијушковиќ II}} | |- | colspan="10" |''Министри за војна на Кралството Црна Гора во егзил'' |- | | [[Податотека:Radomir_Vešović.jpg|80px]] | [[Радомир Вешовиќ]]<br />{{small|(1871–1938)}} | 2 јануари 1916 | 12 мај 1916 | {{ayd|1916|1|2|1916|5|12}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | {{ill|Втора влада на Лазара Мијушковиќ|lt=Мијушковиќ II}} | |- | | [[Податотека:Milo_Matanović.jpg|80px]] | [[Мило Матановиќ]]<br />{{small|(1879–1955)}} | 12 мај 1916 | 11 јуни 1917 | {{ayd|1916|5|12|1917|1|17}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Втора влада на Андрија Радовиќ|Радовиќ II]]<br />{{ill|Влада на Мило Матановиќ|lt=Матановиќ}} | |- | | [[Податотека:noimage.png|80px]] | Нико Хајдуковиќ<br />{{small|(1882–1954)}} | 12 мај 1916 | 2 март 1919 | {{ayd|1916|5|12|1919|3|2}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | {{ill|Влада на Мило Матановиќ |lt=Матановиќ}}<br />{{ill| Влада на Евгенија Поповиќ|lt=Поповиќ}} | |- | | [[Податотека:Milutin_Vučinić.jpg|80px]] | [[Милутин Вучиниќ]]<br />{{small|(1869–1922)}} | 2 март 1919 | 14 септември 1922 | {{ayd|1919|3|2|1922|9|14}} ! style="background:#6495ED;" | | [[Права народна партија|ПНП]] | {{ill| Прва влада на Јован Пламенац|lt=Пламенац I}}–{{ill|Втора влада на Јован Пламенац |lt=II}}–{{ill|Трета влада на Јован Пламенац |lt=III}}<br />{{ill| Влада на Милутин Вучиниќ|lt=Вучиниќ}} | |- | | | {{ill||Ѓуро Јововиќ}}<br>{{small|(1872–1929)}} | 23 септември 1922 | 10 август 1929 | {{ayd|1922|9|23|1929|8|10}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | {{ill| Влада на Анте Гвозденовиќ|lt=Гвозденовиќ}} | |- | colspan="10" |''Дел од [[Министерство за одбрана (Југославија)|Министерство за одбрана на Југославија]] (1918–1991)'' |- | 8 | [[Податотека:noimage.png|80px]] | Божидар Бабиќ<br />{{small|(1938–)}} | 15 февруари 1991 | 5 март 1993 | {{ayd|1991|2|15|1993|3|5}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | {{ill|Прва влада на Мило Ѓукановиќ |lt=Ѓукановиќ I}} | |- | colspan="10" |''Дел од [[Министерство за одбрана (Југославија)|Министерството за одбрана на Југославија]] (1993–2006)'' |- | 9 | [[Податотека:Milo_Đukanović_at_the_Enthronement_of_Naruhito_(1).jpg|80px]] | [[Мило Ѓукановиќ]]<br />{{small|(1962–)}} | 21 мај 2006 | 10 ноември 2006 | {{ayd|2006|5|21|2006|11|10}} ! style="background:{{party color|Демократска партија на социјалистите од Црна Гора}}| | [[Демократска партија на социјалистите од Црна Гора |ДПС]] | [[Четврта влада на Мило Ѓукановиќ|Ѓукановиќ IV]] | |- | 10 | [[Податотека:Boro_Vucinic_071217-N-2855B-040_0YGSC.jpg|80px]] | [[Боро Вучиниќ]]<br />{{small|(1954–)}} | 10 ноември 2006 | 4 декември 2012 | {{ayd|2006|11|10|2012|12|4}} ! style="background:{{party color| Демократска партија на социјалистите од Црна Гора }}| | [[Демократска партија на социјалистите од Црна Гора |ДПС]] | [[Влада на Жељко Штурановиќ |Штурановиќ]]<br />{{ill| Петта влада на Мило Ѓукановиќ|lt=Ѓукановиќ V}}–{{ill|Шеста влада на Мило Ѓукановиќ|lt=VI}}<br />{{ill|Влада на Игор Лукшиќ |lt=Лукшиќ}} | |- | 11 | [[Податотека:Milica_Pejanović-Đurišić_2015.jpg|80px]] | [[Milica Pejanović Đurišić|Milica Pejanović]]<br />{{small|(1959–)}} | 4 декември 2012 | 28 ноември 2016 | {{ayd|2012|12|4|2016|11|28}} ! style="background:{{party color|Демократска партија на социјалистите на Црна Гора }}| | [[Демократска партија на социјалистите на Црна Гора |ДПС]] | {{ill|Седма влада на Мило Ѓукановиќ|lt=Ѓукановиќ VII}} | |- | 12 | [[Податотека:Predrag_Bošković_-_2023_(cropped).jpg|80px]] | [[Предраг Бошковиќ]]<br />{{small|(1972–)}} | 28 ноември 2016 | 4 декември 2020 | {{ayd|2016|11|28|2020|12|4}} ! style="background:{{party color| Демократска партија на социјалистите на Црна Гора }}| | [[Демократска партија на социјалистите на Црна Гора |ДПС]] | [[Кабинет Марковиќ|Марковиќ]] | |- | 13 | [[Податотека:Olivera-Injac-ES-scaled_(cropped).jpg|80px]] | [[Оливера Ињац]]<br />{{small|(1972–)}} | 4 декември 2020 | 28 април 2022 | {{ayd|2020|12|4|2022|4|28}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Кабинет Кривокапиќ| Кривокапиќ]] | |- | 14 | [[Податотека:noimage.png|80px]] | [[Рашко Коњевиќ]]<br />{{small|(1979–)}} | 28 април 2022 | 21 октомври 2022 | {{ayd|2022|4|28|2022|10|21}} ! style="background:{{party color|Social Democratic Party of Montenegro}}| | [[Социјалдемократска партија на Црна Гора|СДП]] | [[Кабинет Абазовиќ|Абазовиќ]] | |- | 15 | [[Податотека:Filip_adzic.jpg|80px]] | [[Филип Аџиќ]]<br />{{small|(1986–)}} | 21 октомври 2022 | 31 октомври 2023 | {{ayd|2022|10|21}} ! style="background:{{party color|Обединета реформска акција}}| | [[Обединета реформска акција |ОРА]] | [[Кабинет Спајиќ|Спајиќ]] | |- |16 |[[Податотека:2025 Dragan Krapović (cropped).jpg|106x106px]] |[[Драган Краповиќ]] |31 октомври 2023 |''Тековен'' | {{ayd|2023|10|31}} ! style="background:{{party color|Democratic Montenegro}}| | [[Демократска Црна Гора|ДЦГ]] | [[Кабинет Спајиќ|Спајиќ]] | |} == Надворешни врски == * [http://www.vojska.me Министерството за одбрана на Црна Гора] {{Министерства на Црна Гора}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Министерства за одбрана]] [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] asqdebpmfsc0mqu2ut55bz85c093kwr 5578152 5578047 2026-06-17T11:00:05Z P.Nedelkovski 47736 ситна поправка 5578152 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | agency_name = Министерство за одбрана на Црна Гора | nativename = Министарство одбране Црне Горе<br>Ministarstvo odbrane Crne Gore | logo = Ministry of Defense of Montenegro.png | logo_width = 200px | logo_caption = | formed = | jurisdiction = [[Влада на Црна Гора]] | headquarters = [[Подгорица]] | chief1_name = [[Драган Краповиќ]] | chief1_position = Министер за одбрана на Црна Гора | website = [http://www.vojska.me www.vojska.me] | budget = | footnotes = }} '''Министерство за одбрана на [[Црна Гора]]''' ({{Langx|cnr|Министарство одбране Црне Горе / Ministarstvo odbrane Crne Gore}}) — министерство во [[Влада на Црна Гора|Владата на Црна Гора]] кое е задолжено за војската на земјата. <br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br> <br><br> == Список на министри == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2| Бр. ! rowspan=2| Портрет ! rowspan=2| Име<br />{{small|(роден–починат)}} ! colspan=3| На функцијата ! colspan=2 rowspan=2| Политичка партија ! rowspan="2" | Влада ! rowspan="2" | Наводи |- ! Од ! До ! Времетраење |- | colspan="10" |''Министри за војна на Кнежевството и Кралството Црна Гора'' |- | 1 | [[Податотека:Montenegrin_Duke_Ilija_Plamenac.jpg|80px]] | [[Илија Пламенац]]<br />{{small|(1821–1916)}} | 20 март 1879 | 19 декември 1905 | {{ayd|1879|3|20|1905|12|19}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | {{ill|Влада на Божо Петровиќ Његош|lt=Петровиќ Његош}} | |- | 2 | [[Податотека:Brigadir_Janko_Vukotic.jpg|80px]] | [[Јанко Вукотиќ]]<br />{{small|(1866–1927)}} | 19 декември 1905 | 24 ноември 1906 | {{ayd|1905|12|19|1906|11|24}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Прва влада на Лазар Мијушковиќ |Мијушковиќ I]] | |- | 3 | [[Податотека:noimage.png|80px]] | {{ill|Данило Гатало}}<br />{{small|(1866–1935)}} | 24 ноември 1906 | 1 февруари 1907 | {{ayd|1906|11|24|1907|2|1}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Влада на Марко Радуловиќ|Радуловиќ]] | |- | 4 | [[Податотека:Andrija_Radovic.jpg|80px]] | [[Андрија Радовиќ]]<br />{{small|(1872–1947)}} | 1 февруари 1907 | 17 април 1907 | {{ayd|1907|2|1|1907|4|17}} ! style="background:lightblue;" | | [[Народна партија (Црна Гора, 1906)|НП]] | [[Прва влада на Андрија Радовиќ |Радовиќ I]] | |- | 5 | [[Податотека:Mitar_Martinovich_Min_of_Montenegro.jpg|80px]] | [[Митар Мартиновиќ]]<br />{{small|(1870–1954)}} | 17 април 1907 | 14 септември 1910 | {{ayd|1907|4|17|1910|9|14}} ! style="background:#6495ED;" | | [[Права народна партија |ПНП]] | [[Прва влада на Лазар Томановиќ |Томановиќ I]]–[[Втора влада на Лазар Томановиќ|II]] | |- | 6 | | {{ill| Иво Ѓуровиќ}}<br />{{small|(1862–1918)}} | 14 септември 1910 | 1 август 1911 | {{ayd|1910|9|14|1911|8|1}} ! style="background:#6495ED;" | | [[Права народна партија|ПНП]] | [[Трета влада на Лазар Томановиќ|Томановиќ III]] | |- style="background:#e6e6aa;" | – | | {{ill|Марко Ѓукановиќ}}<br />{{small|(1860–1930)<br />''вршител на должност''}} | 1 август 1911 | 23 август 1911 | {{ayd|1911|8|1|1911|8|23}} ! style="background:#6495ED;" | | [[Права народна партија|ПНП]] | [[Трета влада на Лазар Томановиќ|Томановиќ III]] | |- | (2) | [[Податотека:Brigadir_Janko_Vukotic.jpg|80px]] | [[Јанко Вукотиќ]]<br />{{small|(1866–1927)}} | 23 август 1911 | 19 јуни 1912 | {{ayd|1911|8|23|1912|6|19}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Четврта влада на Лазар Томановиќ|Томановиќ IV]] | |- | (5) | [[Податотека:Mitar_Martinovich_Min_of_Montenegro.jpg|80px]] | [[Митар Мартиновиќ]]<br />{{small|(1870–1954)}} | 19 јуни 1912 | 8 мај 1913 | {{ayd|1912|6|19|1913|5|8}} ! style="background:#6495ED;" | | [[Права народна партија|ПНП]] | [[Влада на Митар Мартиновиќ|Мартиновиќ]] | |- | (2) | [[Податотека:Brigadir_Janko_Vukotic.jpg|80px]] | [[Јанко Вукотиќ]]<br />{{small|(1866–1927)}} | 8 мај 1913 | 16 јули 1915 | {{ayd|1913|5|8|1915|7|16}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Прва влада на Јанко Вукотиќ|Вукотиќ I]]–[[Втора влада на Јанко Вукотиќ|II]] | |- | 7 | [[Податотека:Mašan_Božović.png|80px]] | [[Машан Божовиќ]]<br />{{small|(1858–1920)}} | 16 јули 1915 | 2 јануари 1916 | {{ayd|1915|7|16|1916|1|2}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Втора влада на Јанко Вукотиќ|Вукотиќ II]]–[[Трета влада на Јанко Вукотиќ|III]]<br />{{ill|Втора влада на Лазар Мијушковиќ|lt=Мијушковиќ II}} | |- | colspan="10" |''Министри за војна на Кралството Црна Гора во егзил'' |- | | [[Податотека:Radomir_Vešović.jpg|80px]] | [[Радомир Вешовиќ]]<br />{{small|(1871–1938)}} | 2 јануари 1916 | 12 мај 1916 | {{ayd|1916|1|2|1916|5|12}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | {{ill|Втора влада на Лазара Мијушковиќ|lt=Мијушковиќ II}} | |- | | [[Податотека:Milo_Matanović.jpg|80px]] | [[Мило Матановиќ]]<br />{{small|(1879–1955)}} | 12 мај 1916 | 11 јуни 1917 | {{ayd|1916|5|12|1917|1|17}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Втора влада на Андрија Радовиќ|Радовиќ II]]<br />{{ill|Влада на Мило Матановиќ|lt=Матановиќ}} | |- | | [[Податотека:noimage.png|80px]] | Нико Хајдуковиќ<br />{{small|(1882–1954)}} | 12 мај 1916 | 2 март 1919 | {{ayd|1916|5|12|1919|3|2}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | {{ill|Влада на Мило Матановиќ |lt=Матановиќ}}<br />{{ill| Влада на Евгенија Поповиќ|lt=Поповиќ}} | |- | | [[Податотека:Milutin_Vučinić.jpg|80px]] | [[Милутин Вучиниќ]]<br />{{small|(1869–1922)}} | 2 март 1919 | 14 септември 1922 | {{ayd|1919|3|2|1922|9|14}} ! style="background:#6495ED;" | | [[Права народна партија|ПНП]] | {{ill| Прва влада на Јован Пламенац|lt=Пламенац I}}–{{ill|Втора влада на Јован Пламенац |lt=II}}–{{ill|Трета влада на Јован Пламенац |lt=III}}<br />{{ill| Влада на Милутин Вучиниќ|lt=Вучиниќ}} | |- | | | {{ill|Ѓуро Јововиќ}}<br>{{small|(1872–1929)}} | 23 септември 1922 | 10 август 1929 | {{ayd|1922|9|23|1929|8|10}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | {{ill| Влада на Анте Гвозденовиќ|lt=Гвозденовиќ}} | |- | colspan="10" |''Дел од [[Министерство за одбрана (Југославија)|Министерство за одбрана на Југославија]] (1918–1991)'' |- | 8 | [[Податотека:noimage.png|80px]] | Божидар Бабиќ<br />{{small|(1938–)}} | 15 февруари 1991 | 5 март 1993 | {{ayd|1991|2|15|1993|3|5}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | {{ill|Прва влада на Мило Ѓукановиќ |lt=Ѓукановиќ I}} | |- | colspan="10" |''Дел од [[Министерство за одбрана (Југославија)|Министерството за одбрана на Југославија]] (1993–2006)'' |- | 9 | [[Податотека:Milo_Đukanović_at_the_Enthronement_of_Naruhito_(1).jpg|80px]] | [[Мило Ѓукановиќ]]<br />{{small|(1962–)}} | 21 мај 2006 | 10 ноември 2006 | {{ayd|2006|5|21|2006|11|10}} ! style="background:{{party color|Демократска партија на социјалистите од Црна Гора}}| | [[Демократска партија на социјалистите од Црна Гора |ДПС]] | [[Четврта влада на Мило Ѓукановиќ|Ѓукановиќ IV]] | |- | 10 | [[Податотека:Boro_Vucinic_071217-N-2855B-040_0YGSC.jpg|80px]] | [[Боро Вучиниќ]]<br />{{small|(1954–)}} | 10 ноември 2006 | 4 декември 2012 | {{ayd|2006|11|10|2012|12|4}} ! style="background:{{party color| Демократска партија на социјалистите од Црна Гора }}| | [[Демократска партија на социјалистите од Црна Гора |ДПС]] | [[Влада на Жељко Штурановиќ |Штурановиќ]]<br />{{ill| Петта влада на Мило Ѓукановиќ|lt=Ѓукановиќ V}}–{{ill|Шеста влада на Мило Ѓукановиќ|lt=VI}}<br />{{ill|Влада на Игор Лукшиќ |lt=Лукшиќ}} | |- | 11 | [[Податотека:Milica_Pejanović-Đurišić_2015.jpg|80px]] | [[Milica Pejanović Đurišić|Milica Pejanović]]<br />{{small|(1959–)}} | 4 декември 2012 | 28 ноември 2016 | {{ayd|2012|12|4|2016|11|28}} ! style="background:{{party color|Демократска партија на социјалистите на Црна Гора }}| | [[Демократска партија на социјалистите на Црна Гора |ДПС]] | {{ill|Седма влада на Мило Ѓукановиќ|lt=Ѓукановиќ VII}} | |- | 12 | [[Податотека:Predrag_Bošković_-_2023_(cropped).jpg|80px]] | [[Предраг Бошковиќ]]<br />{{small|(1972–)}} | 28 ноември 2016 | 4 декември 2020 | {{ayd|2016|11|28|2020|12|4}} ! style="background:{{party color| Демократска партија на социјалистите на Црна Гора }}| | [[Демократска партија на социјалистите на Црна Гора |ДПС]] | [[Кабинет Марковиќ|Марковиќ]] | |- | 13 | [[Податотека:Olivera-Injac-ES-scaled_(cropped).jpg|80px]] | [[Оливера Ињац]]<br />{{small|(1972–)}} | 4 декември 2020 | 28 април 2022 | {{ayd|2020|12|4|2022|4|28}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Кабинет Кривокапиќ| Кривокапиќ]] | |- | 14 | [[Податотека:noimage.png|80px]] | [[Рашко Коњевиќ]]<br />{{small|(1979–)}} | 28 април 2022 | 21 октомври 2022 | {{ayd|2022|4|28|2022|10|21}} ! style="background:{{party color|Social Democratic Party of Montenegro}}| | [[Социјалдемократска партија на Црна Гора|СДП]] | [[Кабинет Абазовиќ|Абазовиќ]] | |- | 15 | [[Податотека:Filip_adzic.jpg|80px]] | [[Филип Аџиќ]]<br />{{small|(1986–)}} | 21 октомври 2022 | 31 октомври 2023 | {{ayd|2022|10|21}} ! style="background:{{party color|Обединета реформска акција}}| | [[Обединета реформска акција |ОРА]] | [[Кабинет Спајиќ|Спајиќ]] | |- |16 |[[Податотека:2025 Dragan Krapović (cropped).jpg|106x106px]] |[[Драган Краповиќ]] |31 октомври 2023 |''Тековен'' | {{ayd|2023|10|31}} ! style="background:{{party color|Democratic Montenegro}}| | [[Демократска Црна Гора|ДЦГ]] | [[Кабинет Спајиќ|Спајиќ]] | |} == Надворешни врски == * [http://www.vojska.me Министерството за одбрана на Црна Гора] {{Министерства на Црна Гора}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Министерства за одбрана]] [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] ewltb22bjza6fptrkjp349rgpvbnh6w 5578157 5578152 2026-06-17T11:06:02Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5578157 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | agency_name = Министерство за одбрана на Црна Гора | nativename = Министарство одбране Црне Горе<br>Ministarstvo odbrane Crne Gore | logo = Ministry of Defense of Montenegro.png | logo_width = 200px | logo_caption = | formed = | jurisdiction = [[Влада на Црна Гора]] | headquarters = [[Подгорица]] | chief1_name = [[Драган Краповиќ]] | chief1_position = Министер за одбрана на Црна Гора | website = [http://www.vojska.me www.vojska.me] | budget = | footnotes = }} '''Министерство за одбрана на [[Црна Гора]]''' ({{Langx|cnr|Министарство одбране Црне Горе / Ministarstvo odbrane Crne Gore}}) — министерство во [[Влада на Црна Гора|Владата на Црна Гора]] кое е задолжено за војската на земјата. <br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br> <br><br> == Список на министри == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2| Бр. ! rowspan=2| Портрет ! rowspan=2| Име<br />{{small|(роден–починат)}} ! colspan=3| На функцијата ! colspan=2 rowspan=2| Политичка партија ! rowspan="2" | Влада ! rowspan="2" | Наводи |- ! Од ! До ! Времетраење |- | colspan="10" |''Министри за војна на Кнежевството и Кралството Црна Гора'' |- | 1 | [[Податотека:Montenegrin_Duke_Ilija_Plamenac.jpg|80px]] | [[Илија Пламенац]]<br />{{small|(1821–1916)}} | 20 март 1879 | 19 декември 1905 | {{ayd|1879|3|20|1905|12|19}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | {{ill|Влада на Божо Петровиќ Његош|lt=Петровиќ Његош}} | |- | 2 | [[Податотека:Brigadir_Janko_Vukotic.jpg|80px]] | [[Јанко Вукотиќ]]<br />{{small|(1866–1927)}} | 19 декември 1905 | 24 ноември 1906 | {{ayd|1905|12|19|1906|11|24}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Прва влада на Лазар Мијушковиќ |Мијушковиќ I]] | |- | 3 | [[Податотека:noimage.png|80px]] | [[Данило Гатало]]<br />{{small|(1866–1935)}} | 24 ноември 1906 | 1 февруари 1907 | {{ayd|1906|11|24|1907|2|1}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Влада на Марко Радуловиќ|Радуловиќ]] | |- | 4 | [[Податотека:Andrija_Radovic.jpg|80px]] | [[Андрија Радовиќ]]<br />{{small|(1872–1947)}} | 1 февруари 1907 | 17 април 1907 | {{ayd|1907|2|1|1907|4|17}} ! style="background:lightblue;" | | [[Народна партија (Црна Гора, 1906)|НП]] | [[Прва влада на Андрија Радовиќ |Радовиќ I]] | |- | 5 | [[Податотека:Mitar_Martinovich_Min_of_Montenegro.jpg|80px]] | [[Митар Мартиновиќ]]<br />{{small|(1870–1954)}} | 17 април 1907 | 14 септември 1910 | {{ayd|1907|4|17|1910|9|14}} ! style="background:#6495ED;" | | [[Права народна партија |ПНП]] | [[Прва влада на Лазар Томановиќ |Томановиќ I]]–[[Втора влада на Лазар Томановиќ|II]] | |- | 6 | | [[Иво Ѓуровиќ]]<br />{{small|(1862–1918)}} | 14 септември 1910 | 1 август 1911 | {{ayd|1910|9|14|1911|8|1}} ! style="background:#6495ED;" | | [[Права народна партија|ПНП]] | [[Трета влада на Лазар Томановиќ|Томановиќ III]] | |- style="background:#e6e6aa;" | – | | [[Марко Ѓукановиќ]]<br />{{small|(1860–1930)<br />''вршител на должност''}} | 1 август 1911 | 23 август 1911 | {{ayd|1911|8|1|1911|8|23}} ! style="background:#6495ED;" | | [[Права народна партија|ПНП]] | [[Трета влада на Лазар Томановиќ|Томановиќ III]] | |- | (2) | [[Податотека:Brigadir_Janko_Vukotic.jpg|80px]] | [[Јанко Вукотиќ]]<br />{{small|(1866–1927)}} | 23 август 1911 | 19 јуни 1912 | {{ayd|1911|8|23|1912|6|19}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Четврта влада на Лазар Томановиќ|Томановиќ IV]] | |- | (5) | [[Податотека:Mitar_Martinovich_Min_of_Montenegro.jpg|80px]] | [[Митар Мартиновиќ]]<br />{{small|(1870–1954)}} | 19 јуни 1912 | 8 мај 1913 | {{ayd|1912|6|19|1913|5|8}} ! style="background:#6495ED;" | | [[Права народна партија|ПНП]] | [[Влада на Митар Мартиновиќ|Мартиновиќ]] | |- | (2) | [[Податотека:Brigadir_Janko_Vukotic.jpg|80px]] | [[Јанко Вукотиќ]]<br />{{small|(1866–1927)}} | 8 мај 1913 | 16 јули 1915 | {{ayd|1913|5|8|1915|7|16}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Прва влада на Јанко Вукотиќ|Вукотиќ I]]–[[Втора влада на Јанко Вукотиќ|II]] | |- | 7 | [[Податотека:Mašan_Božović.png|80px]] | [[Машан Божовиќ]]<br />{{small|(1858–1920)}} | 16 јули 1915 | 2 јануари 1916 | {{ayd|1915|7|16|1916|1|2}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Втора влада на Јанко Вукотиќ|Вукотиќ II]]–[[Трета влада на Јанко Вукотиќ|III]]<br />{{ill|Втора влада на Лазар Мијушковиќ|lt=Мијушковиќ II}} | |- | colspan="10" |''Министри за војна на Кралството Црна Гора во егзил'' |- | | [[Податотека:Radomir_Vešović.jpg|80px]] | [[Радомир Вешовиќ]]<br />{{small|(1871–1938)}} | 2 јануари 1916 | 12 мај 1916 | {{ayd|1916|1|2|1916|5|12}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | {{ill|Втора влада на Лазара Мијушковиќ|lt=Мијушковиќ II}} | |- | | [[Податотека:Milo_Matanović.jpg|80px]] | [[Мило Матановиќ]]<br />{{small|(1879–1955)}} | 12 мај 1916 | 11 јуни 1917 | {{ayd|1916|5|12|1917|1|17}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Втора влада на Андрија Радовиќ|Радовиќ II]]<br />{{ill|Влада на Мило Матановиќ|lt=Матановиќ}} | |- | | [[Податотека:noimage.png|80px]] | Нико Хајдуковиќ<br />{{small|(1882–1954)}} | 12 мај 1916 | 2 март 1919 | {{ayd|1916|5|12|1919|3|2}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | {{ill|Влада на Мило Матановиќ |lt=Матановиќ}}<br />{{ill| Влада на Евгенија Поповиќ|lt=Поповиќ}} | |- | | [[Податотека:Milutin_Vučinić.jpg|80px]] | [[Милутин Вучиниќ]]<br />{{small|(1869–1922)}} | 2 март 1919 | 14 септември 1922 | {{ayd|1919|3|2|1922|9|14}} ! style="background:#6495ED;" | | [[Права народна партија|ПНП]] | {{ill| Прва влада на Јован Пламенац|lt=Пламенац I}}–{{ill|Втора влада на Јован Пламенац |lt=II}}–{{ill|Трета влада на Јован Пламенац |lt=III}}<br />{{ill| Влада на Милутин Вучиниќ|lt=Вучиниќ}} | |- | | | [[Ѓуро Јововиќ]]<br>{{small|(1872–1929)}} | 23 септември 1922 | 10 август 1929 | {{ayd|1922|9|23|1929|8|10}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | {{ill| Влада на Анте Гвозденовиќ|lt=Гвозденовиќ}} | |- | colspan="10" |''Дел од [[Министерство за одбрана (Југославија)|Министерство за одбрана на Југославија]] (1918–1991)'' |- | 8 | [[Податотека:noimage.png|80px]] | Божидар Бабиќ<br />{{small|(1938–)}} | 15 февруари 1991 | 5 март 1993 | {{ayd|1991|2|15|1993|3|5}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | {{ill|Прва влада на Мило Ѓукановиќ |lt=Ѓукановиќ I}} | |- | colspan="10" |''Дел од [[Министерство за одбрана (Југославија)|Министерството за одбрана на Југославија]] (1993–2006)'' |- | 9 | [[Податотека:Milo_Đukanović_at_the_Enthronement_of_Naruhito_(1).jpg|80px]] | [[Мило Ѓукановиќ]]<br />{{small|(1962–)}} | 21 мај 2006 | 10 ноември 2006 | {{ayd|2006|5|21|2006|11|10}} ! style="background:{{party color|Демократска партија на социјалистите од Црна Гора}}| | [[Демократска партија на социјалистите од Црна Гора |ДПС]] | [[Четврта влада на Мило Ѓукановиќ|Ѓукановиќ IV]] | |- | 10 | [[Податотека:Boro_Vucinic_071217-N-2855B-040_0YGSC.jpg|80px]] | [[Боро Вучиниќ]]<br />{{small|(1954–)}} | 10 ноември 2006 | 4 декември 2012 | {{ayd|2006|11|10|2012|12|4}} ! style="background:{{party color| Демократска партија на социјалистите од Црна Гора }}| | [[Демократска партија на социјалистите од Црна Гора |ДПС]] | [[Влада на Жељко Штурановиќ |Штурановиќ]]<br />{{ill| Петта влада на Мило Ѓукановиќ|lt=Ѓукановиќ V}}–{{ill|Шеста влада на Мило Ѓукановиќ|lt=VI}}<br />{{ill|Влада на Игор Лукшиќ |lt=Лукшиќ}} | |- | 11 | [[Податотека:Milica_Pejanović-Đurišić_2015.jpg|80px]] | [[Милица Пејановиќ]]<br />{{small|(1959–)}} | 4 декември 2012 | 28 ноември 2016 | {{ayd|2012|12|4|2016|11|28}} ! style="background:{{party color|Демократска партија на социјалистите на Црна Гора }}| | [[Демократска партија на социјалистите на Црна Гора |ДПС]] | {{ill|Седма влада на Мило Ѓукановиќ|lt=Ѓукановиќ VII}} | |- | 12 | [[Податотека:Predrag_Bošković_-_2023_(cropped).jpg|80px]] | [[Предраг Бошковиќ]]<br />{{small|(1972–)}} | 28 ноември 2016 | 4 декември 2020 | {{ayd|2016|11|28|2020|12|4}} ! style="background:{{party color| Демократска партија на социјалистите на Црна Гора }}| | [[Демократска партија на социјалистите на Црна Гора |ДПС]] | [[Кабинет Марковиќ|Марковиќ]] | |- | 13 | [[Податотека:Olivera-Injac-ES-scaled_(cropped).jpg|80px]] | [[Оливера Ињац]]<br />{{small|(1972–)}} | 4 декември 2020 | 28 април 2022 | {{ayd|2020|12|4|2022|4|28}} ! style="background:{{party color|Independent politician}}| | [[Независен политичар|независен]] | [[Кабинет Кривокапиќ| Кривокапиќ]] | |- | 14 | [[Податотека:noimage.png|80px]] | [[Рашко Коњевиќ]]<br />{{small|(1979–)}} | 28 април 2022 | 21 октомври 2022 | {{ayd|2022|4|28|2022|10|21}} ! style="background:{{party color|Social Democratic Party of Montenegro}}| | [[Социјалдемократска партија на Црна Гора|СДП]] | [[Кабинет Абазовиќ|Абазовиќ]] | |- | 15 | [[Податотека:Filip_adzic.jpg|80px]] | [[Филип Аџиќ]]<br />{{small|(1986–)}} | 21 октомври 2022 | 31 октомври 2023 | {{ayd|2022|10|21}} ! style="background:{{party color|Обединета реформска акција}}| | [[Обединета реформска акција |ОРА]] | [[Кабинет Спајиќ|Спајиќ]] | |- |16 |[[Податотека:2025 Dragan Krapović (cropped).jpg|106x106px]] |[[Драган Краповиќ]] |31 октомври 2023 |''Тековен'' | {{ayd|2023|10|31}} ! style="background:{{party color|Democratic Montenegro}}| | [[Демократска Црна Гора|ДЦГ]] | [[Кабинет Спајиќ|Спајиќ]] | |} == Надворешни врски == * [http://www.vojska.me Министерството за одбрана на Црна Гора] {{Министерства на Црна Гора}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Министерства за одбрана]] [[Категорија:Министерства на Црна Гора]] 2s18mibzizg9tzboiemr26wsuxo24c8 1 1397694 5578040 2026-06-16T22:29:51Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5578040 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1397695 5578054 2026-06-17T04:18:11Z Bjankuloski06 332 Пренасочување кон [[Асцидии]] 5578054 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Асцидии]] 4ppq86owbvgmkc61crmjglfmahc37td 0 1397696 5578055 2026-06-17T05:11:02Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1313554967|Hypericum tetrapterum]]“ 5578055 wikitext text/x-wiki '''''Hypericum tetrapterum''''' ([[Синоним (таксономија)|син.]] ''H. quadrangulum'') ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Hypericum]]'' и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[кантариони]] ''(Hypericaceae).'' == Опис и распространетост == ''Hypericum tetrapterum'' е растение што достигнува височина до 70, а понекогаш и до 100 см. [[Стебло|Стеблото]] е вертикално, разгрането горе, четириаглесто со четири крила, светло до темно кафеаво, голо, а на врвот има ретки црни жлезди. [[Лист|Лисјата]] се долги 10–30 мм, јајцевидни до елиптични, приседнати и со широка основа го обвиваат стеблото, на врвот заоблени, целосни, голи, со густи прозрачни жлезди по рабовите и понекогаш по површината, со црни точкисти жлезди. [[Цвет|Цветовите]] се собрани во [[соцветие]] налик на штит. Брактеите се тесно ланцетни, до 4 мм, целосни, без или со неколку црни жлезди. Чашкините ливчиња се долги 4–5 мм, ланцетни, целосни, заострени на врвот, понекогаш со 1–2 црни жлезди и со многу светли долгнавести жлезди. Венечните ливчиња се долги 7–8 mm, горе со бројни портокалово-кафеави жлезди, а по рабовите со по некоја црна жлезда. [[Прашник|Прашниците]] се собрани во три групи, а антерите имаат црна жлезда. Плодната кутијка е долга 8–9 mm, конусно-цилиндрична, со паралелни надолжни смолни канали. [[Семе|Семките]] се долги 0,8–1 мм, цилиндрично-бубрежести, кафеави, со набрана мрежеста површина. Расте на влажни мочуришта и блата, покрај потоци, реки и езера. Претставува широко распространето растение. ''Hypericum tetrapterum'' потекнува од умерениот појас на [[Европа]], земјите од медитеранскиот слив во Европа, [[Северна Африка]] и [[Југозападна Азија|Западна Азија]], како и од [[Кавказ]], [[Ирак]] и [[Иран]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://linnaeus.nrm.se/flora/di/hyperica/hyper/hypetetv.jpg|title=''Hypericum tetrapterum'' L.|accessdate=19 August 2015}}</ref> Во [[Македонија]] се среќава во [[Скопје]]; [[Таорска Клисура]]; [[Гостивар]]; [[Маврови Анови]]; [[Дебар]] - с. [[Баниште]]; [[Демир Хисар]] - кон с. [[Сопотница]]; [[Ресен]] - с. [[Крани]]; [[Охрид]] - [[Свети Наум (манастир)|манастир Св. Наум]]; Струшко Блато; [[Прилеп]] - [[Плетвар]]; [[Кочани]]; [[Пехчево]] - [[Буковиќ (Пехчево)|Буковиќ]]; [[Струмица]] - [[Моноспитовско Блато]]; пл. [[Огражден]] - [[Суви Лаки]]; пл. [[Јакупица]] - [[Мумџица]]; пл. [[Кораб]]; пл. [[Бистра (планина)|Бистра]]. == Варијабилност == Прифатени се три варијанти. * ''Hypericum tetrapterum'' var. ''anagallifolium'' {{Мали|Boiss.}} – јужна [[Турција]] до [[Израел]] * ''Hypericum tetrapterum var. corsicum {{small|(Steud.) Boiss.}}'' – [[Корзика]] * ''Hypericum tetrapterum var. tetrapterum'' == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Кантарион (род)]] [[Категорија:Кантариони]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 2zpr6f4f51oe35qt9wyzaj0ax8vi7d4 5578056 5578055 2026-06-17T05:22:18Z Orce Wiki 121850 5578056 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox |image = Hypericum spp Sturm59.jpg |genus = Hypericum |display_parents = 3 |parent = Hypericum ser. Hypericum |species = tetrapterum |authority = [[Elias Magnus Fries|Fries]]<ref name=hyp>{{Cite web|url=http://hypericum.myspecies.info/taxonomy/term/643|title=Hypericum tetrapterum Fr.|website=hypericum.myspecies.info|access-date=2018-10-26}}</ref> |range_map = |synonyms = *''Hypericum acutum'' subsp. ''tetrapterum'' {{small|(Fr.) Maire}} *''Hypericum quadrangulum'' subsp. ''tetrapterum'' {{small|(Fr.) Hook.f.}} *''Hypericum quadrangulum'' var. ''tetrapterum'' {{small|(Fr.) Borg}} *''Hypericum quadrialatum'' {{small|Wahlb.}} *''Hypericum tetrapterum'' var. ''genuinum'' {{small|Cout.}} |synonyms_ref = <ref name = powo>{{cite web |title=''Hypericum tetrapterum'' Fr. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:433905-1 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=10 February 2025}}</ref> }} '''''Hypericum tetrapterum''''' ([[Синоним (таксономија)|син.]] ''H. quadrangulum'') ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Hypericum]]'' и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[кантариони]] ''(Hypericaceae).'' == Опис и распространетост == ''Hypericum tetrapterum'' е растение што достигнува височина до 70, а понекогаш и до 100 см. [[Стебло|Стеблото]] е вертикално, разгрането горе, четириаглесто со четири крила, светло до темно кафеаво, голо, а на врвот има ретки црни жлезди. [[Лист|Лисјата]] се долги 10–30 мм, јајцевидни до елиптични, приседнати и со широка основа го обвиваат стеблото, на врвот заоблени, целосни, голи, со густи прозрачни жлезди по рабовите и понекогаш по површината, со црни точкисти жлезди. [[Цвет|Цветовите]] се собрани во [[соцветие]] налик на штит. Брактеите се тесно ланцетни, до 4 мм, целосни, без или со неколку црни жлезди. Чашкините ливчиња се долги 4–5 мм, ланцетни, целосни, заострени на врвот, понекогаш со 1–2 црни жлезди и со многу светли долгнавести жлезди. Венечните ливчиња се долги 7–8 mm, горе со бројни портокалово-кафеави жлезди, а по рабовите со по некоја црна жлезда. [[Прашник|Прашниците]] се собрани во три групи, а антерите имаат црна жлезда. Плодната кутијка е долга 8–9 mm, конусно-цилиндрична, со паралелни надолжни смолни канали. [[Семе|Семките]] се долги 0,8–1 мм, цилиндрично-бубрежести, кафеави, со набрана мрежеста површина.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1995|location=Скопје|pages=497-498}}</ref> Расте на влажни мочуришта и блата, покрај потоци, реки и езера. Претставува широко распространето растение.<ref name=":0" /> ''Hypericum tetrapterum'' потекнува од умерениот појас на [[Европа]], земјите од медитеранскиот слив во Европа, [[Северна Африка]] и [[Југозападна Азија|Западна Азија]], како и од [[Кавказ]], [[Ирак]] и [[Иран]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://linnaeus.nrm.se/flora/di/hyperica/hyper/hypetetv.jpg|title=''Hypericum tetrapterum'' L.|accessdate=19 August 2015}}</ref> Низ [[Македонија]] се среќава во [[Скопје]]; [[Таорска Клисура]]; [[Гостивар]]; [[Маврови Анови]]; [[Дебар]] - с. [[Баниште]]; [[Демир Хисар]] - кон с. [[Сопотница]]; [[Ресен]] - с. [[Крани]]; [[Охрид]] - [[Свети Наум (манастир)|манастир Св. Наум]]; Струшко Блато; [[Прилеп]] - [[Плетвар]]; [[Кочани]]; [[Пехчево]] - [[Буковиќ (Пехчево)|Буковиќ]]; [[Струмица]] - [[Моноспитовско Блато]]; пл. [[Огражден]] - [[Суви Лаки]]; пл. [[Јакупица]] - [[Мумџица]]; пл. [[Кораб]]; пл. [[Бистра (планина)|Бистра]].<ref name=":0" /> == Варијабилност == Прифатени се три варијанти. * ''Hypericum tetrapterum'' var. ''anagallifolium'' {{Мали|Boiss.}} – јужна [[Турција]] до [[Израел]] * ''Hypericum tetrapterum var. corsicum {{small|(Steud.) Boiss.}}'' – [[Корзика]] * ''Hypericum tetrapterum var. tetrapterum'' == Галерија == <gallery> Податотека:Hypericum tetrapterum 04 by Line1.jpg|Hypericum tetrapterum Податотека:Hypericum tetrapterum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum tetrapterum Податотека:Hypericum tetrapterum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum tetrapterum Податотека:Hypericum tetrapterum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum tetrapterum Податотека:Hypericum tetrapterum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum tetrapterum Податотека:Hypericum tetrapterum 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum tetrapterum Податотека:Hypericum tetrapterum 06 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum tetrapterum Податотека:Hypericum tetrapterum 07 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum tetrapterum Податотека:Hypericum quadrangulare — Flora Batava — Volume v2.jpg|Илустрација на Hypericum tetrapterum </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Кантарион (род)]] [[Категорија:Кантариони]] [[Категорија:Флора на Македонија]] psrrgcbe270oepdz8yaa6mc25cbuw1g 0 1397697 5578057 2026-06-17T06:10:03Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1330568149|Saxifraga federici-augusti]]“ 5578057 wikitext text/x-wiki '''''Saxifraga federici-augusti''''' ([[Синоним (таксономија)|син.]] ''Saxifraga grisebachii'' )— [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Растенија|растение]] од [[Род (биологија)|родот]] [[Saxifraga]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Каменоломки]].<ref name="793639-1">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:793639-1|title=''Saxifraga federici-augusti'' Biasol.|last=<!--Not stated-->|work=Plants of the World Online|publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=30 April 2021}}</ref> == Опис и распространетост == ''Saxifraga federici-augusti'' е карактеристично по розетата составена од густи [[Лист|листови]]. Цветното [[стебло]] е високо 10–20 см и целосно покриено со долги, розово-црвени жлездести влакна. Розетата е со пречник 4–8 см, правилна и сплескана. Лисјата во розетата се бројни, правилно наредени, сиво-зелени, приседнати, обратно јајцевидно-ланцетни или јазиковидни, долги 10–40 мм и широки 4–8 мм, најшироки на врвот, заоблени, тапи со кратко заострен врв, горе рамни со широк проѕирен раб, со ретки влакна во основата и многу хидатоди по рабовите; долната страна има испакната средна жилка. Стеблените листови се помали (10–20 мм), приседнати, заострени на врвот, зелени и голи, но целата површина е покриена со густи црвеникави жлездести влакна. [[Цвет|Цветовите]] се речиси приседнати, со мали брактеи, собрани во гроздесто [[соцветие]] налик на клас; понекогаш долните имаат подолги дршки. Цветниот период трае од јануари до март. Чашката е покриена со густи бели или црвенкави жлездести влакна; чашкините ливчиња се пурпурни, долги 4–6 мм, елиптични, надвор голи, а внатре со ретки жлезди. Венечните ливчиња се исправени, пурпурни, помали од чашкините, долги 2 мм и широки 1 мм, ланцетни, целосни или со неколку ситни запчиња на врвот. Филаментите се црвени, долги колку антерите или двојно подолги, а антерите се жолти. Плодникот е полупотцветен.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1088-1090}}</ref> Расте на варовнички карпи од низини до планински врвови.<ref name=":0" /> == Варијабилност == * var. grisebachii - Венечните ливчиња се двојно подолги од прашниците. Филаментите се долги колку антерите. Се среќава во клисурата на р. [[Треска]]; [[Скопје]] - Козјак над с. [[Нова Брезница]]; [[Скопска Црна Гора]]; [[Караџица]]; [[Прилеп]] - Сивец, с. [[Дебреште]]; [[Македонски Брод]]; [[Мариово]], [[Грешница (Порече)|Грешница]]; [[Кичево]] - [[Баба Сач]] и пл. [[Лубен]] со врвот [[Кафчал]]; [[Илинска Планина]]; клисура на [[Црн Дрим]] - с. [[Луково (Струшко)|Луково]]; [[Галичица]]; [[Дудица]]; [[Кожуф]] - Две Уши и помеѓу селата [[Конско]] и [[Серменин]].<ref name=":0" /> ** f. grisebachii - Претходните податоци за распространувањето се однесуваат на неа. ** f. lindtneri Micevski & Mayer - Се одликува од типичната форма со разгрането соцветие, каде долните цветови имаат многу долги дршки (12–20 мм). Се среќава во клисурата на реката [[Треска]] и во долината на реката [[Оча]].<ref name=":0" /> * var. montenegrina (Hal. & Bald.) - Венечните ливчиња имаат должина еднаква на прашниците. Филаментите се двапати подолги од антерите. Се среќава во [[Западна Македонија]]: [[Бистра (планина)|Бистра]]; [[Кораб]]; [[Дешат]] - [[Крчин]]; клисура на [[Мавровска Река]]; клисура на р. [[Радика]] - Косоврасти.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} * Прајн, Д. (1910q): ''Saxifraga grisebachii'' . Југоисточна Европа - Ботаничко списание на Кертис 136, стр.&nbsp;8308 == Надворешни врски == * [http://www.greekmountainflora.info/Vermion/slides/Saxifraga%20grisebachii.html Грчка планинска флора] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Грција]] [[Категорија:Флора на Албанија]] [[Категорија:Каменоломка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 8pseridl5b1qmzsuclk6wbxxdrsqg8s 5578058 5578057 2026-06-17T06:22:48Z Orce Wiki 121850 5578058 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{speciesbox |name = |image = Saxifraga grisebachii.jpg |image_caption = ''Saxifraga federici-augusti'' subsp. ''grisebachii'' |image2 = Saxifraga federici-augusti (2502577397).jpg |image2_caption = Крупен кадар од ''Saxifraga federici-augusti'' |genus = Saxifraga |species = federici-augusti |authority = [[Bartolomeo Biasoletto|Biasol.]] |synonyms = ''Saxifraga grisebachii'' <small>[[Árpád von Degen|Degen]] & [[Ignaz Dörfler|Dörfl.]]</small> |synonyms_ref = <ref name="793639-1" /> }} '''''Saxifraga federici-augusti''''' ([[Синоним (таксономија)|син.]] ''Saxifraga grisebachii'') — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Растенија|растение]] од [[Род (биологија)|родот]] [[Saxifraga]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Каменоломки]].<ref name="793639-1">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:793639-1|title=''Saxifraga federici-augusti'' Biasol.|last=<!--Not stated-->|work=Plants of the World Online|publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=30 April 2021}}</ref> == Опис и распространетост == ''Saxifraga federici-augusti'' е карактеристично по розетата составена од густи [[Лист|листови]]. Цветното [[стебло]] е високо 10–20 см и целосно покриено со долги, розово-црвени жлездести влакна. Розетата е со пречник 4–8 см, правилна и сплескана. Лисјата во розетата се бројни, правилно наредени, сиво-зелени, приседнати, обратно јајцевидно-ланцетни или јазиковидни, долги 10–40 мм и широки 4–8 мм, најшироки на врвот, заоблени, тапи со кратко заострен врв, горе рамни со широк проѕирен раб, со ретки влакна во основата и многу хидатоди по рабовите; долната страна има испакната средна жилка. Стеблените листови се помали (10–20 мм), приседнати, заострени на врвот, зелени и голи, но целата површина е покриена со густи црвеникави жлездести влакна. [[Цвет|Цветовите]] се речиси приседнати, со мали брактеи, собрани во гроздесто [[соцветие]] налик на клас; понекогаш долните имаат подолги дршки. Цветниот период трае од јануари до март. Чашката е покриена со густи бели или црвенкави жлездести влакна; чашкините ливчиња се пурпурни, долги 4–6 мм, елиптични, надвор голи, а внатре со ретки жлезди. Венечните ливчиња се исправени, пурпурни, помали од чашкините, долги 2 мм и широки 1 мм, ланцетни, целосни или со неколку ситни запчиња на врвот. Филаментите се црвени, долги колку антерите или двојно подолги, а антерите се жолти. Плодникот е полупотцветен.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1088-1090}}</ref> Расте на варовнички карпи од низини до планински врвови.<ref name=":0" /> == Варијабилност == * ''var. grisebachii'' - Венечните ливчиња се двојно подолги од прашниците. Филаментите се долги колку антерите. Се среќава во клисурата на р. [[Треска]]; [[Скопје]] - Козјак над с. [[Нова Брезница]]; [[Скопска Црна Гора]]; [[Караџица]]; [[Прилеп]] - Сивец, с. [[Дебреште]]; [[Македонски Брод]]; [[Мариово]], [[Грешница (Порече)|Грешница]]; [[Кичево]] - [[Баба Сач]] и пл. [[Лубен]] со врвот [[Кафчал]]; [[Илинска Планина]]; клисура на [[Црн Дрим]] - с. [[Луково (Струшко)|Луково]]; [[Галичица]]; [[Дудица]]; [[Кожуф]] - Две Уши и помеѓу селата [[Конско]] и [[Серменин]].<ref name=":0" /> ** ''f. grisebachii'' - Претходните податоци за распространувањето се однесуваат на неа. ** ''f. lindtneri Micevski & Mayer'' - Се одликува од типичната форма со разгрането соцветие, каде долните цветови имаат многу долги дршки (12–20 мм). Се среќава во клисурата на реката [[Треска]] и во долината на реката [[Оча]].<ref name=":0" /> * ''var. montenegrina (Hal. & Bald.)'' - Венечните ливчиња имаат должина еднаква на прашниците. Филаментите се двапати подолги од антерите. Се среќава во [[Западна Македонија]]: [[Бистра (планина)|Бистра]]; [[Кораб]]; [[Дешат]] - [[Крчин]]; клисура на [[Мавровска Река]]; клисура на р. [[Радика]] - Косоврасти.<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> File:Saxifraga federici-augusti ssp. grisebachii bot-garten goettingen 3.JPG File:Saxifraga federici-augusti ssp. grisebachii bot-garten goettingen.JPG File:Saxifraga federici-augusti.JPG File:Saxifraga griesebachii.jpg File:Saxifraga grisebachii 'Wisley' 1.JPG File:Saxifraga grisebachii 'Wisley' 2.JPG Податотека:Saxifraga grisebachii - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga federici-augusti (Saxifraga grisebachii) Податотека:Saxifraga grisebachii 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga federici-augusti (Saxifraga grisebachii) Податотека:Saxifraga grisebachii 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga federici-augusti (Saxifraga grisebachii) Податотека:Saxifraga grisebachii 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga federici-augusti (Saxifraga grisebachii) Податотека:Saxifraga grisebachii var. montenegrina - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga federici-augusti (Saxifraga grisebachii var. montenegrina) Податотека:Saxifraga grisebachii var. montenegrina 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga federici-augusti (Saxifraga grisebachii var. montenegrina) </gallery> == Наводи == {{Наводи}} * Прајн, Д. (1910q): ''Saxifraga grisebachii'' . Југоисточна Европа - Ботаничко списание на Кертис 136, стр.&nbsp;8308 == Надворешни врски == * [http://www.greekmountainflora.info/Vermion/slides/Saxifraga%20grisebachii.html Грчка планинска флора] {{Taxonbar|from1=Q15608991|from2=Q7428793}} [[Категорија:Флора на Грција]] [[Категорија:Флора на Албанија]] [[Категорија:Каменоломка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] pxea45toiwsptiu9j2vhoxegjaa96s9 1 1397698 5578060 2026-06-17T06:24:40Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5578060 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 1 1397699 5578061 2026-06-17T06:25:04Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5578061 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1397700 5578073 2026-06-17T07:20:47Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:sv:Special:Redirect/revision/57801806|Saxifraga moschata]]“ 5578073 wikitext text/x-wiki '''''Saxifraga moschata''''' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] од [[Род (биологија)|родот]] [[Saxifraga]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Каменоломки]]. Опис и распространетост Растение со збиени розети кои формираат мали перничести образувања. Во основата розетите имаат многу стари, нераспаднати [[Лист|листови]], а на врвот малку живи листови. Цветните гранчиња се високи 5–10 см, покриени со густи ситни жлездести влакна и имаат 1–3 спирално наредени листови. Лисјата во розетата се тесно ланцетни, долги до 1 см, 4–6 пати подолги од ширината, целосни или на врвот поделени на 2–3 тесни сегменти, кон основата се стеснуваат, приседнати, со ситни жлездести влакна од двете страни, а по рабовите (особено долу) со долги жлездести влакна; стеблените листови најчесто се целосни. [[Соцветие|Соцветието]] има 1–7 [[Цвет|цветови]]. Чашката е покриена со жлездести влакна; чашкините ливчиња се јајцевидни, долги околу 2 мм, со тапи врвови и прилегнати до венечните. Венечните ливчиња се долги 3–4 мм, жолтеникави, кремасти до бели или црвенкави, обратно јајцевидни до елиптични, малку потесни или пошироки од чашкините. [[Прашник|Прашниците]] се пократки од венечните, филаментите се кремасти или розови, а антерите кремасти.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1080-1081}}</ref> Расте на силикатни карпи во алпскиот појас. Познат единствено за планината [[Кораб]].<ref name=":0" /> == Варијабилност == Видот е поделен на следниве подвидови: * ''Saxifraga moschata allionii'' * ''Saxifraga moschata moschata'' == Галерија == <gallery> Податотека:Saxifraga_moschata_illustration.jpg|врска=Fil:Saxifraga_moschata_illustration.jpg Податотека:Saxifraga_moschata.jpg|врска=Fil:Saxifraga_moschata.jpg Податотека:Saxifraga_moschata_T69.jpg|врска=Fil:Saxifraga_moschata_T69.jpg </gallery> == Наводи == <references> <ref name="COL">{{webbref|url=http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16735048|titel=Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|hämtdatum=26 May 2014|författare=Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|datum=2014|verk=|utgivare=Species 2000: Reading, UK.}}</ref> <ref name="source">{{Webbref|url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/|titel=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World|hämtdatum=2014-08-25|arkivurl=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/|arkivdatum=2019-03-18}}</ref> </references> == Надворешни врски == * {{Ризница-врска|Saxifraga moschata|''Saxifraga moschata''}} * {{Викивидови|Saxifraga moschata|''Saxifraga moschata''}} [[Категорија:Каменоломка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] cmk03ue3xwdp2a6zqn5qkax44w1ijpv 5578075 5578073 2026-06-17T07:28:38Z Orce Wiki 121850 5578075 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Taxobox | name = ''Saxifraga moschata'' | status = | image = Saxifraga moschata 2-T6.jpg | image_caption = Saxifraga moschata | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = Saxifragales | familia_sv = | familia = Saxifragaceae | genus_sv = | genus = Saxifraga | species_sv = | species = '''Saxifraga moschata''' | taxon = Saxifraga moschata | taxon_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }}'''''Saxifraga moschata''''' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] од [[Род (биологија)|родот]] [[Saxifraga]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Каменоломки]]. == Опис и распространетост == Растение со збиени розети кои формираат мали перничести образувања. Во основата розетите имаат многу стари, нераспаднати [[Лист|листови]], а на врвот малку живи листови. Цветните гранчиња се високи 5–10 см, покриени со густи ситни жлездести влакна и имаат 1–3 спирално наредени листови. Лисјата во розетата се тесно ланцетни, долги до 1 см, 4–6 пати подолги од ширината, целосни или на врвот поделени на 2–3 тесни сегменти, кон основата се стеснуваат, приседнати, со ситни жлездести влакна од двете страни, а по рабовите (особено долу) со долги жлездести влакна; стеблените листови најчесто се целосни. [[Соцветие|Соцветието]] има 1–7 [[Цвет|цветови]]. Чашката е покриена со жлездести влакна; чашкините ливчиња се јајцевидни, долги околу 2 мм, со тапи врвови и прилегнати до венечните. Венечните ливчиња се долги 3–4 мм, жолтеникави, кремасти до бели или црвенкави, обратно јајцевидни до елиптични, малку потесни или пошироки од чашкините. [[Прашник|Прашниците]] се пократки од венечните, филаментите се кремасти или розови, а антерите кремасти.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1080-1081}}</ref> Расте на силикатни карпи во алпскиот појас. Познат единствено за планината [[Кораб]].<ref name=":0" /> == Варијабилност == Видот е поделен на следниве подвидови: * ''Saxifraga moschata allionii'' * ''Saxifraga moschata moschata'' == Галерија == <gallery> Податотека:Saxifraga_moschata_illustration.jpg|Илустрација на Saxifraga moschata Податотека:Saxifraga_moschata.jpg|Saxifraga moschata Податотека:Saxifraga_moschata_T69.jpg|Saxifraga moschata Податотека:Saxifraga moschata - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga moschata Податотека:Saxifraga moschata 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga moschata Податотека:Saxifraga moschata 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga moschata Податотека:Saxifraga moschata 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga moschata Податотека:Saxifraga moschata 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga moschata </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} == Надворешни врски == * {{Ризница-врска|Saxifraga moschata|''Saxifraga moschata''}} * {{Викивидови|Saxifraga moschata|''Saxifraga moschata''}} [[Категорија:Каменоломка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] jzjt3snfaj0w1xh0nie6mz0dv6u748j 1 1397701 5578076 2026-06-17T07:29:00Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5578076 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1397702 5578079 2026-06-17T07:45:49Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Saxifraga federici-augusti]] 5578079 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Saxifraga federici-augusti]] h1oug4008mkcb7enn9yp3820ujh3k0l 0 1397703 5578081 2026-06-17T07:53:11Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1355589401|Cryptogrammoideae]]“ 5578081 wikitext text/x-wiki '''Cryptogrammoideae''' е потсемејство на [[Папрат|папрати]] во семејството [[Pteridaceae]]. Потсемејството содржи три рода и околу 23 видови. == Таксономија == Во класификацијата на групите за филогенија на птеридофитите од 2016 година (PPG I), ''Cryptogrammoideae'' е една од петте потсемејства на семејството [[Pteridaceae]]. Иако потсемејството ''Cryptogrammoideae'' е слично на семејството ''Cryptogrammaceae'' предложено од Пичи Сермоли во 1963 година, таа група го содржеше морфолошки сличниот род ''[[Onychium]]'' (сега во потсемејството [[Pteridoideae]]) наместо помалку морфолошки сличниот род ''[[Coniogramme]]''. Во 2006 година, Смит ''и сор.'' ги вклучија ''Cryptogrammaceae'' како дел од семејството ''Pteridaceae'', а во 2011 година, Кристенхус ''и сор.'' ги наведоа неговите три рода во ''Cryptogrammoideae'', една од петте потсемејства на ''Pteridaceae'', поставување што се користи во PPG I. Следниот дијаграм покажува веројатна филогена врска помеѓу трите рода ''Cryptogrammoideae'' и другите потфамилии ''Pteridaceae''. {{Клад|{{clade |label1=Cryptogrammoideae |1={{clade |1=''[[Llavea]]'' |2={{clade |1=''[[Coniogramme]]'' |2=''[[Cryptogramma]]''}} }} |2={{clade |1={{clade |1=[[Parkerioideae]] (syn. Ceratopteridoideae) |2=[[Pteridoideae]]}} |2={{clade |1=[[Cheilanthoideae]] |2=[[Vittarioideae]]}} }} }}|style=font-size:90%;line-height:100%|label1='''[[Pteridaceae]]'''}} == Наводи == {{Наводи|80em|refs=<ref name=Christenhusz-2011>{{cite journal | first1=Maarten J. M. | last1=Christenhusz | first2=Xian-Chun | last2=Zhang | first3=Harald | last3=Schneider | title=A linear sequence of extant families and genera of lycophytes and ferns | journal=[[Phytotaxa]] | volume=19 | pages=7–54 | date=18 February 2011 | doi=10.11646/phytotaxa.19.1.2 | bibcode=2011Phytx..19....7C | url=http://www.mapress.com/phytotaxa/content/2011/f/pt00019p054.pdf | issn=1179-3163}}</ref> <ref name=PPGI>{{citation |mode=cs1 |author=PPG I |year=2016 |title=A community-derived classification for extant lycophytes and ferns |journal=Journal of Systematics and Evolution |volume=54 |issue=6 |pages=563–603 |doi=10.1111/jse.12229|s2cid=39980610 |doi-access=free |bibcode=2016JSyEv..54..563. }}</ref> <ref name=Schuettpelz-2007>[http://www.pryerlab.net/publication/fichier1047.pdf Schuettpelz ''et al.'' 2007] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080820183832/http://www.pryerlab.net/publication/fichier1047.pdf |date=August 20, 2008 }} Eric Schuettpelz, Harald Schneider, Layne Huiet, Michael D. Windham, Kathleen M. Pryer: "A molecular phylogeny of the fern family Pteridaceae: Assessing overall relationships and the affinities of previously unsampled genera." ''Molecular Phylogenetics and Evolution'' '''44''' 1172–1185 (2007)</ref> <ref name=Schuettpelz-2008>[http://www.pryerlab.net/publication/fichier1109.pdf Schuettpelz & Pryer, 2008]{{Dead link|date=July 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Eric Schuettpelz & Kathleen M. Pryer: "Ch. 15. Fern phylogeny" in ''Biology and Evolution of Ferns and Lycophytes''], ed. Tom A. Ranker and Christopher H. Haufler. Cambridge University Press (2008)</ref> <ref name=Smith>[http://www.pryerlab.net/publication/fichier749.pdf Smith ''et al.'' (2006) A classification for extant ferns] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080226232147/http://www.pryerlab.net/publication/fichier749.pdf |date=February 26, 2008 }} Taxon '''55(3)''' 705–731 (Aug 2006)</ref>}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Врски за Wayback од предлошката „Семарх“]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Папрати]] 3s750j7na6fi4e2i6ncj0dbxncozz3q 5578083 5578081 2026-06-17T07:55:20Z Виолетова 1975 5578083 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Cryptogramma crispa.jpg | image_caption = ''[[Cryptogramma crispa]]'' | taxon = Cryptogrammoideae | authority = S.Linds. | subdivision_ranks = Genera | subdivision = {{species list |[[Coniogramme]]|Fée |[[Cryptogramma]]|R.Br. |[[Llavea]]|Lag.}} | synonyms = Cryptogrammaceae {{au|Pic. Serm.}} }} '''Cryptogrammoideae''' е потсемејство на [[Папрат|папрати]] во семејството [[Pteridaceae]].<ref name=Christenhusz-2011>{{cite journal | first1=Maarten J. M. | last1=Christenhusz | first2=Xian-Chun | last2=Zhang | first3=Harald | last3=Schneider | title=A linear sequence of extant families and genera of lycophytes and ferns | journal=[[Phytotaxa]] | volume=19 | pages=7–54 | date=18 February 2011 | doi=10.11646/phytotaxa.19.1.2 | bibcode=2011Phytx..19....7C | url=http://www.mapress.com/phytotaxa/content/2011/f/pt00019p054.pdf | issn=1179-3163}}</ref> Потсемејството содржи три рода и околу 23 видови. == Таксономија == Во класификацијата на групите за филогенија на птеридофитите од 2016 година (PPG I), ''Cryptogrammoideae'' е една од петте потсемејства на семејството [[Pteridaceae]]. Иако потсемејството ''Cryptogrammoideae'' е слично на семејството ''Cryptogrammaceae'' предложено од Пичи Сермоли во 1963 година, таа група го содржеше морфолошки сличниот род ''[[Onychium]]'' (сега во потсемејството [[Pteridoideae]]) наместо помалку морфолошки сличниот род ''[[Coniogramme]]''. Во 2006 година, Смит ''и сор.'' ги вклучија ''Cryptogrammaceae'' како дел од семејството ''Pteridaceae'', а во 2011 година, Кристенхус ''и сор.'' ги наведоа неговите три рода во ''Cryptogrammoideae'', една од петте потсемејства на ''Pteridaceae'', поставување што се користи во PPG I. Следниот дијаграм покажува веројатна филогена врска помеѓу трите рода ''Cryptogrammoideae'' и другите потфамилии ''Pteridaceae''. {{Клад|{{clade |label1=Cryptogrammoideae |1={{clade |1=''[[Llavea]]'' |2={{clade |1=''[[Coniogramme]]'' |2=''[[Cryptogramma]]''}} }} |2={{clade |1={{clade |1=[[Parkerioideae]] (syn. Ceratopteridoideae) |2=[[Pteridoideae]]}} |2={{clade |1=[[Cheilanthoideae]] |2=[[Vittarioideae]]}} }} }}|style=font-size:90%;line-height:100%|label1='''[[Pteridaceae]]'''}} == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Врски за Wayback од предлошката „Семарх“]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Папрати]] bsq10l0u78nmur2rtaao9dvpalp78mg 1 1397704 5578082 2026-06-17T07:53:26Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5578082 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1397705 5578084 2026-06-17T07:56:11Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Cryptogrammoideae]] 5578084 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Cryptogrammoideae]] 99q3n58ogbbjxcq9otn08d6o45626zs 0 1397706 5578091 2026-06-17T08:26:52Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1314464400|Cryptogramma]]“ 5578091 wikitext text/x-wiki == Распространетост == Во Северна Америка, видовите од овој род растат низ западните и северните делови на САД, северозападно Мексико и Канада. Во Македонија расте само видот ''Cryptogramma crispa''. == Филогенија == {| class="wikitable" ! colspan="1" |Филогенија на ''Cryptogramma'' <ref>{{Наведено списание|last=Nitta|first=Joel H.|last2=Schuettpelz|first2=Eric|last3=Ramírez-Barahona|first3=Santiago|last4=Iwasaki|first4=Wataru|displayauthors=et al.|year=2022|title=An Open and Continuously Updated Fern Tree of Life|journal=Frontiers in Plant Science|volume=13|issue=|bibcode=|doi=10.3389/fpls.2022.909768|pmc=9449725|pmid=36092417|doi-access=free}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fernphy.github.io/viewer.html|title=Tree viewer: interactive visualization of FTOL|last=|first=|year=2024|accessdate=1 May 2025|display-authors=et al.}}</ref> |- | style="vertical-align:top" |{{Клад|{{clade |1=''[[Cryptogramma stelleri|C. stelleri]]'' <small>(S.G.Gmel.) Prantl</small> (fragile rockbrake, Steller's rockbrake, slender rockbrake) |2={{clade |1=''C. fumariifolia'' <small>(Phil. ex Baker) Christ</small> |2={{clade |1=''C. brunoniana'' <small>Wallich ex Hooker & Greville</small> |2={{clade |1={{clade |1=''[[Cryptogramma acrostichoides|C. acrostichoides]]'' <small>Brown</small> (American rockbrake) |2=''C. sitchensis'' <small>(Ruprecht) Moore</small> (Sitka rockbrake) }} |2={{clade |1=''[[Cryptogramma cascadensis|C. cascadensis]]'' <small>Alverson</small> (Cascade rockbrake) |2={{clade |1=''C. gorovoii'' <small>Vaganov & Shmakov</small> |2={{clade |1=''C. bithynica'' <small>(Jessen, L.Lehm. & Bujnoch)</small> |2=''[[Cryptogramma crispa|C. crispa]]'' <small>(von Linné) Brown ex Hooker</small> (parsley fern) }} }} }} }} }} }} }}}} |} == Наводи ==   * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?92,117 Рачен третман на Џепсон] * [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=CRYPT3 Профил на растенија од USDA] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=108536 опис на родот] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Таксони опишани од Роберт Браун]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Папрати]] 9ondt5ystlkcf5008v2ioo2eo1xb46k 5578092 5578091 2026-06-17T08:30:36Z Виолетова 1975 5578092 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Illustration Cryptogramma crispa0.jpg | image_caption = ''[[Cryptogramma crispa]]'' | taxon = Cryptogramma | authority = [[R.Br.]] |type_species = ''[[Cryptogramma acrostichoides]]'' |type_species_authority = [[R.Br.]] | subdivision_ranks = Видови | subdivision = |synonyms= * ''Phorolobus'' <small>Desvaux 1827</small> }} '''Cryptogramma''' — род на [[папрат]]и.<ref name=Christenhusz-2011>{{cite journal | first1=Maarten J. M. | last1=Christenhusz | first2=Xian-Chun | last2=Zhang | first3=Harald | last3=Schneider | title=A linear sequence of extant families and genera of lycophytes and ferns | journal=[[Phytotaxa]] | volume=19 | pages=7–54 | date=18 February 2011 | doi=10.11646/phytotaxa.19.1.2 | url=http://www.mapress.com/phytotaxa/content/2011/f/pt00019p054.pdf | issn=1179-3163 | archive-date=3 November 2019 | access-date=24 February 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191103235803/https://www.mapress.com/phytotaxa/content/2011/f/pt00019p054.pdf | url-status=live }}</ref> == Распространетост == Во Северна Америка, видовите од овој род растат низ западните и северните делови на САД, северозападно Мексико и Канада. Во Македонија расте само видот ''Cryptogramma crispa''. == Филогенија == {| class="wikitable" ! colspan="1" |Филогенија на ''Cryptogramma'' <ref>{{Наведено списание|last=Nitta|first=Joel H.|last2=Schuettpelz|first2=Eric|last3=Ramírez-Barahona|first3=Santiago|last4=Iwasaki|first4=Wataru|displayauthors=et al.|year=2022|title=An Open and Continuously Updated Fern Tree of Life|journal=Frontiers in Plant Science|volume=13|issue=|bibcode=|doi=10.3389/fpls.2022.909768|pmc=9449725|pmid=36092417|doi-access=free}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fernphy.github.io/viewer.html|title=Tree viewer: interactive visualization of FTOL|last=|first=|year=2024|accessdate=1 May 2025|display-authors=et al.}}</ref> |- | style="vertical-align:top" |{{Клад|{{clade |1=''[[Cryptogramma stelleri|C. stelleri]]'' <small>(S.G.Gmel.) Prantl</small> |2={{clade |1=''C. fumariifolia'' <small>(Phil. ex Baker) Christ</small> |2={{clade |1=''C. brunoniana'' <small>Wallich ex Hooker & Greville</small> |2={{clade |1={{clade |1=''[[Cryptogramma acrostichoides|C. acrostichoides]]'' <small>Brown</small> |2=''C. sitchensis'' <small>(Ruprecht) Moore</small> (Sitka rockbrake) }} |2={{clade |1=''[[Cryptogramma cascadensis|C. cascadensis]]'' <small>Alverson</small> |2={{clade |1=''C. gorovoii'' <small>Vaganov & Shmakov</small> |2={{clade |1=''C. bithynica'' <small>(Jessen, L.Lehm. & Bujnoch)</small> |2=''[[Cryptogramma crispa|C. crispa]]'' <small>(von Linné) Brown ex Hooker</small> }} }} }} }} }} }} }}}} |} == Наводи ==   * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?92,117 Рачен третман на Џепсон] * [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=CRYPT3 Профил на растенија од USDA] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=108536 опис на родот] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Таксони опишани од Роберт Браун]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Папрати]] fpfo3cfeemuujv35mkqcdgypnjpwfys 5578093 5578092 2026-06-17T08:31:29Z Виолетова 1975 5578093 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Illustration Cryptogramma crispa0.jpg | image_caption = ''[[Cryptogramma crispa]]'' | taxon = Cryptogramma | authority = [[R.Br.]] |type_species = ''[[Cryptogramma acrostichoides]]'' |type_species_authority = [[R.Br.]] | subdivision_ranks = Видови | subdivision = |synonyms= * ''Phorolobus'' <small>Desvaux 1827</small> }} '''Cryptogramma''' — род на [[папрат]]и.<ref name=Christenhusz-2011>{{cite journal | first1=Maarten J. M. | last1=Christenhusz | first2=Xian-Chun | last2=Zhang | first3=Harald | last3=Schneider | title=A linear sequence of extant families and genera of lycophytes and ferns | journal=[[Phytotaxa]] | volume=19 | pages=7–54 | date=18 February 2011 | doi=10.11646/phytotaxa.19.1.2 | url=http://www.mapress.com/phytotaxa/content/2011/f/pt00019p054.pdf | issn=1179-3163 | archive-date=3 November 2019 | access-date=24 February 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191103235803/https://www.mapress.com/phytotaxa/content/2011/f/pt00019p054.pdf | url-status=live }}</ref> == Распространетост == Во Северна Америка, видовите од овој род растат низ западните и северните делови на САД, северозападно Мексико и Канада. Во Македонија расте само видот ''[[Cryptogramma crispa]]''.<ref name="Флора на Македонија2">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 52, МАНУ, Скопје, 1985</ref> == Филогенија == {| class="wikitable" ! colspan="1" |Филогенија на ''Cryptogramma'' <ref>{{Наведено списание|last=Nitta|first=Joel H.|last2=Schuettpelz|first2=Eric|last3=Ramírez-Barahona|first3=Santiago|last4=Iwasaki|first4=Wataru|displayauthors=et al.|year=2022|title=An Open and Continuously Updated Fern Tree of Life|journal=Frontiers in Plant Science|volume=13|issue=|bibcode=|doi=10.3389/fpls.2022.909768|pmc=9449725|pmid=36092417|doi-access=free}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fernphy.github.io/viewer.html|title=Tree viewer: interactive visualization of FTOL|last=|first=|year=2024|accessdate=1 May 2025|display-authors=et al.}}</ref> |- | style="vertical-align:top" |{{Клад|{{clade |1=''[[Cryptogramma stelleri|C. stelleri]]'' <small>(S.G.Gmel.) Prantl</small> |2={{clade |1=''C. fumariifolia'' <small>(Phil. ex Baker) Christ</small> |2={{clade |1=''C. brunoniana'' <small>Wallich ex Hooker & Greville</small> |2={{clade |1={{clade |1=''[[Cryptogramma acrostichoides|C. acrostichoides]]'' <small>Brown</small> |2=''C. sitchensis'' <small>(Ruprecht) Moore</small> (Sitka rockbrake) }} |2={{clade |1=''[[Cryptogramma cascadensis|C. cascadensis]]'' <small>Alverson</small> |2={{clade |1=''C. gorovoii'' <small>Vaganov & Shmakov</small> |2={{clade |1=''C. bithynica'' <small>(Jessen, L.Lehm. & Bujnoch)</small> |2=''[[Cryptogramma crispa|C. crispa]]'' <small>(von Linné) Brown ex Hooker</small> }} }} }} }} }} }} }}}} |} == Наводи ==   * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?92,117 Рачен третман на Џепсон] * [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=CRYPT3 Профил на растенија од USDA] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=108536 опис на родот] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Таксони опишани од Роберт Браун]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Папрати]] n68e2ez4by3m7zcznznr0htrp8azd7u 5578094 5578093 2026-06-17T08:31:51Z Виолетова 1975 /* Филогенија */ 5578094 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Illustration Cryptogramma crispa0.jpg | image_caption = ''[[Cryptogramma crispa]]'' | taxon = Cryptogramma | authority = [[R.Br.]] |type_species = ''[[Cryptogramma acrostichoides]]'' |type_species_authority = [[R.Br.]] | subdivision_ranks = Видови | subdivision = |synonyms= * ''Phorolobus'' <small>Desvaux 1827</small> }} '''Cryptogramma''' — род на [[папрат]]и.<ref name=Christenhusz-2011>{{cite journal | first1=Maarten J. M. | last1=Christenhusz | first2=Xian-Chun | last2=Zhang | first3=Harald | last3=Schneider | title=A linear sequence of extant families and genera of lycophytes and ferns | journal=[[Phytotaxa]] | volume=19 | pages=7–54 | date=18 February 2011 | doi=10.11646/phytotaxa.19.1.2 | url=http://www.mapress.com/phytotaxa/content/2011/f/pt00019p054.pdf | issn=1179-3163 | archive-date=3 November 2019 | access-date=24 February 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191103235803/https://www.mapress.com/phytotaxa/content/2011/f/pt00019p054.pdf | url-status=live }}</ref> == Распространетост == Во Северна Америка, видовите од овој род растат низ западните и северните делови на САД, северозападно Мексико и Канада. Во Македонија расте само видот ''[[Cryptogramma crispa]]''.<ref name="Флора на Македонија2">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 52, МАНУ, Скопје, 1985</ref> == Филогенија == {| class="wikitable" ! colspan="1" |Филогенија на ''Cryptogramma'' <ref>{{Наведено списание|last=Nitta|first=Joel H.|last2=Schuettpelz|first2=Eric|last3=Ramírez-Barahona|first3=Santiago|last4=Iwasaki|first4=Wataru|displayauthors=et al.|year=2022|title=An Open and Continuously Updated Fern Tree of Life|journal=Frontiers in Plant Science|volume=13|issue=|bibcode=|doi=10.3389/fpls.2022.909768|pmc=9449725|pmid=36092417|doi-access=free}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fernphy.github.io/viewer.html|title=Tree viewer: interactive visualization of FTOL|last=|first=|year=2024|accessdate=1 May 2025|display-authors=et al.}}</ref> |- | style="vertical-align:top" |{{Клад|{{clade |1=''[[Cryptogramma stelleri|C. stelleri]]'' <small>(S.G.Gmel.) Prantl</small> |2={{clade |1=''C. fumariifolia'' <small>(Phil. ex Baker) Christ</small> |2={{clade |1=''C. brunoniana'' <small>Wallich ex Hooker & Greville</small> |2={{clade |1={{clade |1=''[[Cryptogramma acrostichoides|C. acrostichoides]]'' <small>Brown</small> |2=''C. sitchensis'' <small>(Ruprecht) Moore</small> }} |2={{clade |1=''[[Cryptogramma cascadensis|C. cascadensis]]'' <small>Alverson</small> |2={{clade |1=''C. gorovoii'' <small>Vaganov & Shmakov</small> |2={{clade |1=''C. bithynica'' <small>(Jessen, L.Lehm. & Bujnoch)</small> |2=''[[Cryptogramma crispa|C. crispa]]'' <small>(von Linné) Brown ex Hooker</small> }} }} }} }} }} }} }}}} |} == Наводи ==   * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?92,117 Рачен третман на Џепсон] * [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=CRYPT3 Профил на растенија од USDA] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=108536 опис на родот] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Таксони опишани од Роберт Браун]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Папрати]] q29kf0uuk7t6d9a3yja8i1ypvtx1zf3 1 1397707 5578095 2026-06-17T08:32:15Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5578095 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 1 1397708 5578104 2026-06-17T09:06:35Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5578104 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 1 1397709 5578106 2026-06-17T09:09:26Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5578106 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 1 1397710 5578109 2026-06-17T09:14:28Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5578109 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 1 1397711 5578111 2026-06-17T09:16:06Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5578111 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1397712 5578115 2026-06-17T09:41:52Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1306378409|Cryptogramma crispa]]“ 5578115 wikitext text/x-wiki '''''Cryptogramma crispa''''' е арктичко-алпски вид на [[папрат]]. == Опис == Листовите на ''Cryptogramma crispa'' се долги до 30 см, и се појавуваат во две различни форми. [[Спорангија|Спорангиите]] се жолти и созреваат околу [[Тајане|средината на летото]].<ref name="Hardy">{{Наведена мрежна страница|url=http://hardyfernlibrary.com/ferns/listSpecies.cfm?Auto=165|title=''Cryptogramma crispa'' (L.) R. Br. ex Richardson|publisher=[[Hardy Fern Library]]|accessdate=July 20, 2010}}</ref> == Распространетост и екологија == ''Cryptogramma crispa'' расте меѓу кисели карпи во области каде што снегот се задржува до доцна во годината. == Таксономска историја == ''Cryptogramma crispa'' се појавил во делото на [[Карл Линеј]] од 1753 година ''„[[Species Plantarum]]“'', почетната точка за ботаничката номенклатура, под името ''Osmunda crispa''. Специфичниот епитет ''crispa'' значи ситно брановиден или виткан.<ref name="Hardy">{{Наведена мрежна страница|url=http://hardyfernlibrary.com/ferns/listSpecies.cfm?Auto=165|title=''Cryptogramma crispa'' (L.) R. Br. ex Richardson|publisher=[[Hardy Fern Library]]|accessdate=July 20, 2010}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://hardyfernlibrary.com/ferns/listSpecies.cfm?Auto=165 "''Cryptogramma crispa'' (L.) R. Br. ex Richardson"]. [[Hardy Fern Library]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">July 20,</span> 2010</span>.</cite></ref> Сместен е во семејството [[Pteridaceae]], дел од редот [[Polypodiales]].<ref>{{Наведено списание|last=Maarten J. M. Christenhusz, Xian-Chun Zhang & Harald Schneider|year=2011|title=A linear sequence of extant families and genera of lycophytes and ferns|url=http://www.mapress.com/phytotaxa/content/2011/f/pt00019p054.pdf|journal=[[Phytotaxa]]|volume=19|issue=1|pages=7–54|bibcode=2011Phytx..19....7C|doi=10.11646/phytotaxa.19.1.2}}</ref> == Наводи == {{Наводи|32em}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} * {{Викивидови-ред}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Планински растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 85namyzgjntdrfavhfzt7mlnnp5gdge 5578116 5578115 2026-06-17T09:42:44Z Виолетова 1975 5578116 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Cryptogramma crispa.jpg | genus = Cryptogramma | species = crispa | authority = ([[L.]]) [[R.Br.]] ''ex'' [[Hook.]] | synonyms = *''Osmunda crispa'' <small>L.</small> *''Allosorus crispus'' <small>(L.) Röhling</small> | synonyms_ref = &nbsp;<ref name="Hardy"/> }} '''''Cryptogramma crispa''''' е арктичко-алпски вид на [[папрат]]. == Опис == Листовите на ''Cryptogramma crispa'' се долги до 30 см, и се појавуваат во две различни форми. [[Спорангија|Спорангиите]] се жолти и созреваат околу [[Тајане|средината на летото]].<ref name="Hardy">{{Наведена мрежна страница|url=http://hardyfernlibrary.com/ferns/listSpecies.cfm?Auto=165|title=''Cryptogramma crispa'' (L.) R. Br. ex Richardson|publisher=[[Hardy Fern Library]]|accessdate=July 20, 2010}}</ref> == Распространетост и екологија == ''Cryptogramma crispa'' расте меѓу кисели карпи во области каде што снегот се задржува до доцна во годината. == Таксономска историја == ''Cryptogramma crispa'' се појавил во делото на [[Карл Линеј]] од 1753 година ''„[[Species Plantarum]]“'', почетната точка за ботаничката номенклатура, под името ''Osmunda crispa''. Специфичниот епитет ''crispa'' значи ситно брановиден или виткан.<ref name="Hardy">{{Наведена мрежна страница|url=http://hardyfernlibrary.com/ferns/listSpecies.cfm?Auto=165|title=''Cryptogramma crispa'' (L.) R. Br. ex Richardson|publisher=[[Hardy Fern Library]]|accessdate=July 20, 2010}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://hardyfernlibrary.com/ferns/listSpecies.cfm?Auto=165 "''Cryptogramma crispa'' (L.) R. Br. ex Richardson"]. [[Hardy Fern Library]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">July 20,</span> 2010</span>.</cite></ref> Сместен е во семејството [[Pteridaceae]], дел од редот [[Polypodiales]].<ref>{{Наведено списание|last=Maarten J. M. Christenhusz, Xian-Chun Zhang & Harald Schneider|year=2011|title=A linear sequence of extant families and genera of lycophytes and ferns|url=http://www.mapress.com/phytotaxa/content/2011/f/pt00019p054.pdf|journal=[[Phytotaxa]]|volume=19|issue=1|pages=7–54|bibcode=2011Phytx..19....7C|doi=10.11646/phytotaxa.19.1.2}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} * {{Викивидови-ред}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Планински растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] abjeljskiwj00gjaw1ggi4cjx1fse5y 5578119 5578116 2026-06-17T09:46:07Z Виолетова 1975 5578119 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Cryptogramma crispa.jpg | genus = Cryptogramma | species = crispa | authority = ([[L.]]) [[R.Br.]] ''ex'' [[Hook.]] | synonyms = *''Osmunda crispa'' <small>L.</small> *''Allosorus crispus'' <small>(L.) Röhling</small> | synonyms_ref = &nbsp;<ref name="Hardy"/> }} '''''Cryptogramma crispa''''' е арктичко-алпски вид на [[папрат]]. == Опис == Листовите на ''Cryptogramma crispa'' се долги до 15 см, и се појавуваат во две различни форми. [[Спорангија|Спорангиите]] се жолти и созреваат околу [[Тајане|средината на летото]].<ref name="Hardy">{{Наведена мрежна страница|url=http://hardyfernlibrary.com/ferns/listSpecies.cfm?Auto=165|title=''Cryptogramma crispa'' (L.) R. Br. ex Richardson|publisher=[[Hardy Fern Library]]|accessdate=July 20, 2010}}</ref> == Распространетост и екологија == ''Cryptogramma crispa'' расте меѓу кисели карпи во области каде што снегот се задржува до доцна во годината. Во Македонија расте меѓу силикатни карпи во алпскиот појас, на надморска височина од 1800-2400 метри.<ref name="Флора на Македонија2">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 52, МАНУ, Скопје, 1985</ref> Се среќава на [[Шар Планина]], [[Јабланица]] и [[Пелистер]], а се посочува дека е виден и на [[Салаковски Езера]].<ref name="Флора на Македонија2" /> == Таксономска историја == ''Cryptogramma crispa'' се појавил во делото на [[Карл Линеј]] од 1753 година ''„[[Species Plantarum]]“'', почетната точка за ботаничката номенклатура, под името ''Osmunda crispa''. Специфичниот епитет ''crispa'' значи ситно брановиден или виткан.<ref name="Hardy">{{Наведена мрежна страница|url=http://hardyfernlibrary.com/ferns/listSpecies.cfm?Auto=165|title=''Cryptogramma crispa'' (L.) R. Br. ex Richardson|publisher=[[Hardy Fern Library]]|accessdate=July 20, 2010}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://hardyfernlibrary.com/ferns/listSpecies.cfm?Auto=165 "''Cryptogramma crispa'' (L.) R. Br. ex Richardson"]. [[Hardy Fern Library]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">July 20,</span> 2010</span>.</cite></ref> Сместен е во семејството [[Pteridaceae]], дел од редот [[Polypodiales]].<ref>{{Наведено списание|last=Maarten J. M. Christenhusz, Xian-Chun Zhang & Harald Schneider|year=2011|title=A linear sequence of extant families and genera of lycophytes and ferns|url=http://www.mapress.com/phytotaxa/content/2011/f/pt00019p054.pdf|journal=[[Phytotaxa]]|volume=19|issue=1|pages=7–54|bibcode=2011Phytx..19....7C|doi=10.11646/phytotaxa.19.1.2}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} * {{Викивидови-ред}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Планински растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] i6mmntcgzdecmnpfh8wou9kd3uo3dnb 5578121 5578119 2026-06-17T09:51:48Z Виолетова 1975 5578121 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Cryptogramma crispa.jpg | genus = Cryptogramma | species = crispa | authority = ([[L.]]) [[R.Br.]] ''ex'' [[Hook.]] | synonyms = *''Osmunda crispa'' <small>L.</small> *''Allosorus crispus'' <small>(L.) Röhling</small> | synonyms_ref = &nbsp;<ref name="Hardy"/> }} '''''Cryptogramma crispa''''' е арктичко-алпски вид на [[папрат]]. == Опис == Листовите на ''Cryptogramma crispa'' се долги до 15 см, и се појавуваат во две различни форми. [[Спорангија|Спорангиите]] се жолти и созреваат околу [[Тајане|средината на летото]].<ref name="Hardy">{{Наведена мрежна страница|url=http://hardyfernlibrary.com/ferns/listSpecies.cfm?Auto=165|title=''Cryptogramma crispa'' (L.) R. Br. ex Richardson|publisher=[[Hardy Fern Library]]|accessdate=July 20, 2010}}</ref> == Распространетост и екологија == ''Cryptogramma crispa'' расте меѓу кисели карпи во области каде што снегот се задржува до доцна во годината. Во Македонија расте меѓу силикатни карпи во алпскиот појас, на надморска височина од 1800-2400 метри.<ref name="Флора на Македонија2">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 52, МАНУ, Скопје, 1985</ref> Се среќава на [[Шар Планина]], [[Јабланица]] и [[Пелистер]], а се посочува дека е виден и на [[Салаковски Езера]].<ref name="Флора на Македонија2" /> == Таксономска историја == ''Cryptogramma crispa'' се појавил во делото на [[Карл Линеј]] од 1753 година ''„[[Species Plantarum]]“'', почетната точка за ботаничката номенклатура, под името ''Osmunda crispa''. Специфичниот епитет ''crispa'' значи ситно брановиден или виткан.<ref name="Hardy" /> Сместен е во семејството [[Pteridaceae]], дел од редот [[Polypodiales]].<ref>{{Наведено списание|last=Maarten J. M. Christenhusz, Xian-Chun Zhang & Harald Schneider|year=2011|title=A linear sequence of extant families and genera of lycophytes and ferns|url=http://www.mapress.com/phytotaxa/content/2011/f/pt00019p054.pdf|journal=[[Phytotaxa]]|volume=19|issue=1|pages=7–54|bibcode=2011Phytx..19....7C|doi=10.11646/phytotaxa.19.1.2}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} * {{Викивидови-ред}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Планински растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] ag6m80o2kib9qp1xgvgrmtgozxmc9xx 1 1397713 5578117 2026-06-17T09:42:56Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5578117 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1397714 5578124 2026-06-17T09:56:52Z Jtasevski123 69538 Пренасочување кон [[Роберт Браун]] 5578124 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Роберт Браун]] knbwzowc8dsogyw9n34bj4in4h9c74d 0 1397715 5578125 2026-06-17T09:57:56Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Cryptogramma crispa]] 5578125 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Cryptogramma crispa]] jkn7h7hrvz867v6yzs9dpu8fr3i899u 0 1397716 5578127 2026-06-17T10:00:25Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1357869231|Anogramma]]“ 5578127 wikitext text/x-wiki '''''Anogramma''''' е род на [[Папрат|папрати]] во потсемејството [[Pteridoideae]] од семејството [[Pteridaceae]]. Содржи три прифатени вида:<ref>{{Наведено списание|last=Takuya Nakazato & Gerald J. Gastony|year=2003|title=Molecular phylogenetics of ''Anogramma'' species and related genera (Pteridaceae: Taenitidoideae)|journal=[[Systematic Botany]]|volume=28|issue=3|pages=490–502|doi=10.1043/02-40.1|doi-broken-date=11 July 2025|jstor=25063890}}</ref> * ''[[Anogramma leptophylla]]'' <small>(L.)</small> * ''[[Anogramma lorentzii]]'' <small>(Hieron.) Diels</small> * ''[[Anogramma reichsteinii]]'' <small>Fraser-Jenk.</small> == Наводи ==  {{Таксонска лента}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Папрати]] [[Категорија:Флора на Македонија]] pqkf239byhj0dj3h0ymx2bj2hwm5jgt 5578129 5578127 2026-06-17T10:01:50Z Виолетова 1975 5578129 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Anogramma leptophylla.jpg | image_caption = ''[[Anogramma leptophylla]]'' | taxon = Anogramma | authority = [[Link]]<ref name=CFLW/> | type_species = ''[[Anogramma leptophylla]]'' | type_species_authority = ([[L.]]) [[Link]] | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Види текст | synonyms = * ''Dicranodium'' <small>Newman</small> | synonyms_ref = <ref name = powo>{{cite web |title=''Anogramma'' Link |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:17022510-1 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=5 June 2026}}</ref> }} '''''Anogramma''''' е род на [[Папрат|папрати]] во потсемејството [[Pteridoideae]] од семејството [[Pteridaceae]]. Содржи три прифатени вида:<ref>{{Наведено списание|last=Takuya Nakazato & Gerald J. Gastony|year=2003|title=Molecular phylogenetics of ''Anogramma'' species and related genera (Pteridaceae: Taenitidoideae)|journal=[[Systematic Botany]]|volume=28|issue=3|pages=490–502|doi=10.1043/02-40.1|doi-broken-date=11 July 2025|jstor=25063890}}</ref> * ''[[Anogramma leptophylla]]'' <small>(L.)</small> * ''[[Anogramma lorentzii]]'' <small>(Hieron.) Diels</small> * ''[[Anogramma reichsteinii]]'' <small>Fraser-Jenk.</small> == Наводи == {{Наводи}}  {{Таксонска лента}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Папрати]] [[Категорија:Флора на Македонија]] rs0jryd5jd13q7j8jfb7uct29d0yi7v 5578130 5578129 2026-06-17T10:02:12Z Виолетова 1975 5578130 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Anogramma leptophylla.jpg | image_caption = ''[[Anogramma leptophylla]]'' | taxon = Anogramma | authority = [[Link]] | type_species = ''[[Anogramma leptophylla]]'' | type_species_authority = ([[L.]]) [[Link]] | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Види текст | synonyms = * ''Dicranodium'' <small>Newman</small> | synonyms_ref = <ref name = powo>{{cite web |title=''Anogramma'' Link |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:17022510-1 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=5 June 2026}}</ref> }} '''''Anogramma''''' е род на [[Папрат|папрати]] во потсемејството [[Pteridoideae]] од семејството [[Pteridaceae]]. Содржи три прифатени вида:<ref>{{Наведено списание|last=Takuya Nakazato & Gerald J. Gastony|year=2003|title=Molecular phylogenetics of ''Anogramma'' species and related genera (Pteridaceae: Taenitidoideae)|journal=[[Systematic Botany]]|volume=28|issue=3|pages=490–502|doi=10.1043/02-40.1|doi-broken-date=11 July 2025|jstor=25063890}}</ref> * ''[[Anogramma leptophylla]]'' <small>(L.)</small> * ''[[Anogramma lorentzii]]'' <small>(Hieron.) Diels</small> * ''[[Anogramma reichsteinii]]'' <small>Fraser-Jenk.</small> == Наводи == {{Наводи}}  {{Таксонска лента}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Папрати]] [[Категорија:Флора на Македонија]] n1j7u4r83xua65i2j2qdtmhrf2ewcjg 1 1397717 5578128 2026-06-17T10:00:41Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5578128 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1397718 5578131 2026-06-17T10:05:49Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Орлова папрат]] 5578131 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Орлова папрат]] i4dwec6k4vg78o7buv15jzfqx76s4a8 0 1397719 5578134 2026-06-17T10:16:43Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Златна папрат]] 5578134 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Златна папрат]] lwzla6a2e93hqwtl958ti4vkdy1ypda 0 1397720 5578136 2026-06-17T10:29:07Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Слатка папрат]] 5578136 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Слатка папрат]] c67qmn6dbsz9172whdneqxlmnxe9zkq 0 1397721 5578137 2026-06-17T10:37:10Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Бел бор]] 5578137 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Бел бор]] hlmahcwzo3eoytxqcvbot0fkrhhxlq6 0 1397722 5578139 2026-06-17T10:38:56Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Кривул]] 5578139 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Кривул]] ev3u0omiv4hzeq2fb2t0dk11ktmliuv 0 1397723 5578142 2026-06-17T10:39:49Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Кривул]] на [[Планински бор]] презапишувајќи врз пренасочување 5578142 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Планински бор]] 0ohahr5gqtc0h8b8bnyjqgtzatshq6c 1 1397724 5578144 2026-06-17T10:39:50Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Разговор:Кривул]] на [[Разговор:Планински бор]] 5578144 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Планински бор]] nt8pgqm0tnt1vfdg58urqmk35otexup 0 1397725 5578146 2026-06-17T10:45:16Z Marcyporęba 134239 Создадена статија за Маќеј Кавка, адаптирана од полската верзија; дополнета со македонски извори за неговата македонистичка дејност, признанијата „Воздејства“ и „Почесно Рациново признание“. 5578146 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник |name = Маќеј Кавка |image = |caption = |birth_date = 19 јануари 1948 |birth_place = Тшебиња кај Краков, Полска |citizenship = Полска |field = лингвистика, славистика, македонистика, медиумска комуникација |work_institutions = [[Јагелонски универзитет|Јагелонскиот универзитет]]; [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје]]; Универзитетот на Комисијата за народно образование во Краков |alma_mater = [[Јагелонски универзитет]] |footnotes = Докторат: 1980; хабилитација: 1990; професорска титула: 2000/2001 |known_for = истражувања од областа на текстуалната лингвистика, дискурсот, медиумската комуникација и полско-македонските јазични и културни врски |prizes = Златна плакета на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје; „Воздејства“; Почесно Рациново признание }} '''Маќеј Кавка''' (полски: ''Maciej Kawka''; роден на 19 јануари 1948 во Тшебиња кај Краков) — полски лингвист, славист, македонист, медиолог, универзитетски професор и преведувач на македонска поезија на полски јазик.<ref name="enc">[https://macedonism.org/Македонска-Енциклопедија/кавка-маќеј/ „КАВКА, Маќеј“], ''Македонска енциклопедија''. Посетено на 17 јуни 2026.</ref><ref name="rocznik">[https://journals.akademicka.pl/rocznikmedioznawczy/article/view/6444 „Medioznawstwo lingwistyczne“], ''Rocznik Medioznawczy'', 2024. Посетено на 17 јуни 2026.</ref> Неговата научна работа опфаќа лингвистика на текстот, семантика, прагматика, анализа на дискурсот, јазик на медиумите, славистика и полско-македонски јазични и културни врски.<ref name="wuj-md">[https://wuj.pl/ksiazka/macedonian-discourses ''Macedonian Discourses. Text Linguistics and Pragmatics''], Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. Посетено на 17 јуни 2026.</ref> Кавка е поврзан со македонистиката повеќе децении. Работел како лектор по полски јазик на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, повеќепати учествувал на Семинарот за македонски јазик и литература во Охрид, а дел од неговиот опус е посветен на македонскиот јазик, литература, култура и јавен дискурс.<ref name="enc" /><ref name="wuj-md" /> Во 2026 година бил добитник на Почесното Рациново признание за афирмација и промоција на македонскиот јазик, литература и култура во странство.<ref name="mia-racin">[https://mia.mk/story/добитник-на-почесното-рациново-признание-за-2026-е-маќеј-кавка-од-полска „Добитник на Почесното Рациново признание за 2026 е Маќеј Кавка од Полска“], МИА, 3 јуни 2026. Посетено на 17 јуни 2026.</ref> == Животопис == Кавка завршил полонистички студии на [[Јагелонски универзитет|Јагелонскиот универзитет]] во Краков. По студиите работел во Катедрата за полски јазик на Јагелонскиот универзитет, а во 1980 година докторирал од областа на јазикознанието.<ref name="dorobek" /> Во периодот 1981–1986 работел во Институтот за полски јазик при Полската академија на науките. Потоа бил лектор по полски јазик на Катедрата за славистика на [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје]], што претставувало еден од важните почетоци на неговата долготрајна поврзаност со македонистиката и со македонската академска средина.<ref name="dorobek" /><ref name="wuj-md" /> Во 1990 година стекнал хабилитација во областа на хуманистичките науки и јазикознанието. Хабилитацијата била поврзана со неговите истражувања за метатекстот во литературата за деца, а како труд поврзан со оваа постапка се наведува монографијата ''Metatekst w tekście narracyjnym na przykładzie współczesnych utworów literatury dla dzieci''.<ref name="ludzie-nauki">[https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/QELbRWd09aw „Maciej Kawka“], ''Ludzie Nauki''. Посетено на 17 јуни 2026.</ref><ref name="metatekst">[https://rep.up.krakow.pl/xmlui/handle/11716/2694 ''Metatekst w tekście narracyjnym na przykładzie współczesnych utworów literatury dla dzieci''], Репозиториум на Универзитетот на Комисијата за народно образование во Краков. Посетено на 17 јуни 2026.</ref> Во полската база ''Ludzie Nauki'' кај неговото име е заведена професорска титула од областа на хуманистичките науки во 2000 година, како и професорска титула од областа на јазикознанието во 2001 година.<ref name="ludzie-nauki" /> По хабилитацијата работел на Педагошката академија во Краков, каде што раководел со единици поврзани со дидактиката на полскиот јазик, теоријата на текстот и уредуваштвото.<ref name="dorobek" /> Во периодот 1999–2001 држел настава и на Универзитетот во Екс-ан-Прованс.<ref name="wuj-md" /> Во 2006 година го презел раководењето со Центарот за истражување на печатот при Јагелонскиот универзитет, со кој раководел до 2019 година.<ref name="dorobek" /> Во профилот на Универзитетот на Комисијата за народно образование во Краков е наведен како професор во Институтот за новинарство и меѓународни односи.<ref name="uken" /> == Научна дејност == Научниот опус на Кавка ги опфаќа полската и словенската лингвистика, семантиката, синтаксата, теоријата на текстот, теоријата на дискурсот, прагматиката, медиумската комуникација и лингвистичките истражувања на медиумите.<ref name="rocznik" /> Во биографска белешка објавена во ''Rocznik Medioznawczy'' е наведено дека е автор на речиси двесте трудови од областа на полската и словенската лингвистика, теоријата на текстот и дискурсот и лингвистичкото медиумознание.<ref name="rocznik" /> Во неговите трудови се јавуваат теми како метатекстот, училишниот дискурс, јазикот на медиумите, мултимодалноста, поствистината, говорот на омраза, авторитетот во јавната комуникација и политичките и медиумските дискурси во Средна и Југоисточна Европа.<ref name="postprawda">[https://books.akademicka.pl/publishing/en/catalog/book/790/chapter/17248 „O języku postprawdy, mowie nienawiści i autorytetach w macedońskich mediach (1991–2024)“], Księgarnia Akademicka Publishing, 2025. Посетено на 17 јуни 2026.</ref> == Македонистика == Македонистиката зазема значајно место во научната работа на Кавка. Тој се занимава со македонскиот јазик, македонската литература, културата, јавниот дискурс и полско-македонските јазични односи.<ref name="wuj-md" /> Во описот на книгата ''Macedonian Discourses. Text Linguistics and Pragmatics'' е претставен како лингвист, славист и македонист, чиј научен интерес е насочен кон лингвистиката на текстот, дискурсот, прагматиката и медиумската комуникација, со посебно внимание кон конфронтативниот опис на полскиот во споредба со македонскиот јазик.<ref name="wuj-md" /> Бил лектор по полски јазик на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје и повеќепати учествувал на Семинарот за македонски јазик и литература во Охрид.<ref name="enc" /><ref name="wuj-md" /> Во македонски извори неговата работа е опишана како придонес кон афирмацијата и меѓународната видливост на македонскиот јазик, литература и култура.<ref name="mia-racin" /><ref name="veles">[https://veles.gov.mk/63-racinovi-sredbi-ma-e-kafka-dobitnik/ „63. Рацинови средби: Маќеј Кавка добитник на Почесното Рациново признание“], Општина Велес, 3 јуни 2026. Посетено на 17 јуни 2026.</ref> Меѓу неговите книги и трудови поврзани со Македонија се вбројуваат ''Polski–macedoński. Studia konfrontatywne'', ''Sześć dyskursów o języku'', ''Dyskursy o Macedonii'' и ''Macedonian Discourses. Text Linguistics and Pragmatics''.<ref name="wuj-md" /><ref name="wuj-dyskursy">[https://wuj.pl/ksiazka/dyskursy-o-macedonii ''Dyskursy o Macedonii''], Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. Посетено на 17 јуни 2026.</ref> Книгата ''Dyskursy o Macedonii'', напишана заедно со Павел Пленета, е посветена на македонската култура, јазик, литература, политика и медиуми во перспектива на анализата на дискурсот.<ref name="wuj-dyskursy" /> Кавка исто така уредувал публикации посветени на Македонија, меѓу кои и томови подготвени заедно со Ирина Ставови-Кавка: ''Tożsamość narodowa w społeczeństwie multietnicznym Macedonii. Historia, kultura, literatura, język, media'' и ''Macedoński dyskurs niepodległościowy. Historia, kultura, literatura, język, media''.<ref name="wuj-dyskursy" /> Во 2025 година објавил труд посветен на јазикот на поствистината, говорот на омраза и авторитетите во македонските медиуми во периодот од 1991 до 2024 година.<ref name="postprawda" /> == Преводи од македонски јазик == Кавка е преведувач на македонска поезија на полски јазик. Во 2023 година во негов превод бил објавен двојазичниот избор од поезијата на [[Ацо Шопов]] ''Z najstarszego i najczystszego światła słonecznego / Од најстара и најчиста сончевина''.<ref name="rocznik" /> На преведувањето на Шопов му го посветил и трудот ''Przekład poetycki a komunikacja międzykulturowa (polskie tłumaczenie poezji Aco Szopowa)'', објавен во списанието ''Politeja'' во 2024 година.<ref name="politeja">[https://journals.akademicka.pl/politeja/article/view/6151 „Przekład poetycki a komunikacja międzykulturowa (polskie tłumaczenie poezji Aco Szopowa)“], ''Politeja'', 2024. Посетено на 17 јуни 2026.</ref> Во апстрактот на трудот се истакнува дека поезијата на Шопов преку преводот ја открива универзалната вредност на македонскиот јазик во контекст на современи закани и културни искуства.<ref name="politeja" /> == Признанија == * 2007 и 2009 — Златна плакета на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје за придонес во развојот и афирмацијата на македонскиот јазик, литература и култура.<ref name="wuj-md" /> * 2025 — награда „Воздејства“, доделена од Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, како признание за исклучителни, долготрајни и повеќедецениски достигнувања и придонес во научноистражувачката и културната афирмација на македонистиката.<ref name="ukim-vozdejstva">[https://ukim.edu.mk/na-svechenoto-otvoranje-na-58-letna-shkola-na-msmjlk-pri-ukim-rektorkata-prof-d-r-biljana-angelova-gi-vrachi-blagodarnicite-sinergii-i-ja-dodeli-nagradata-vozdejstva/ „На свеченото отворање на 58. Летна школа на МСМЈЛК при УКИМ...“], Универзитет „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, 18 август 2025. Посетено на 17 јуни 2026.</ref> * 2026 — Почесно Рациново признание за афирмација и промоција на македонскиот јазик, литература и култура во странство, доделено во рамките на 63. Рацинови средби во Велес.<ref name="mia-racin" /><ref name="veles" /> == Избрани дела == * ''Słownik syntaktyczno-semantyczny czasowników polskich'', Краков, 1981. * ''Metatekst w wybranych utworach literatury dziecięcej'', Краков, 1991. * ''Polski–macedoński. Studia konfrontatywne'', Краков, 1996. * ''Dyskurs szkolny. Zagadnienia języka'', Краков, 2001. * ''Sześć dyskursów o języku'', Скопје, 2012. * ''Dyskursy o Macedonii'', со Павел Пленета, Краков, 2013. * ''Macedonian Discourses. Text Linguistics and Pragmatics'', Краков, 2016. * ''Język postprawdy – jak fikcja stała się rzeczywistością'', 2019. * ''Przekład poetycki a komunikacja międzykulturowa (polskie tłumaczenie poezji Aco Szopowa)'', 2024. * ''Medioznawstwo lingwistyczne'', 2024. * ''O języku postprawdy, mowie nienawiści i autorytetach w macedońskich mediach (1991–2024)'', 2025. == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * [https://bazawiedzy.uken.krakow.pl/info/author/UKEN2cbd0088eff24c99a64c0151e7c867a9/ Профил на Маќеј Кавка во Базата на знаење на Универзитетот на Комисијата за народно образование во Краков] * [https://orcid.org/0000-0001-7875-4767 ORCID профил] * [https://ruj.uj.edu.pl/entities/publication/992df5e6-7c02-4933-8f95-590b5db5322a „Professor Maciej Kawka and his scientific achievements“ во Репозиториумот на Јагелонскиот универзитет] * [https://macedonism.org/Македонска-Енциклопедија/кавка-маќеј/ Одредница „КАВКА, Маќеј“ во Македонската енциклопедија] {{DEFAULTSORT:Кавка, Маќеј}} [[Категорија:Родени во 1948 година]] [[Категорија:Македонисти]] [[Категорија:Полски слависти]] [[Категорија:Професори]] 4ststztmazav8tb25orqm8glh2wnpgc 0 1397726 5578148 2026-06-17T10:57:48Z Jtasevski123 69538 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1358995245|William Jackson Hooker]]“ 5578148 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Вилијам Џексон Хукер|image=Gambardella - Sir William Jackson Hooker (1785–1865).jpg|birth_date=6 јули 1785|birth_place=[[Норвич]], Англија, Велика Британија|death_date=12 август 1865 (80 години)|death_place=[[Лондонска општина Ричмонд на Темза]], Обединето Кралство|residence=|nationality=|alma_mater=[[Норвичко уличиште]]|doctoral_advisor=|doctoral_students=|known_for=Основање на [[Хербариум во Кју|Хербариумот во Кју]]|author_abbrev_bot=Hook.|author_abbrev_zoo=|influences=|influenced=|signature=|footnotes=|field=[[ботаника]]|work_institutions={{ubl|[[Кралски ботанички градини во Кју]]|[[Кралска ботаничка институција во Глазгов]]}}|prizes=}} '''Вилијам Џексон Хукер''' (6 јули 1785 година{{Цп}}12 август 1865) — англиски [[Ботаника|ботаничар]] и ботанички илустратор, кој станал првиот директор на [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралските ботанички градини во Кју]] кога во 1841 година било препорачано местото да се стави под државна сопственост како [[ботаничка градина]]. Во Кју го основал [[Хербариум во Кју|хербариумот]] и ги проширил градините и [[Арборетум|арборетумот]]. {{Ботаничар|Hook.}} Хукер бил роден и образован во [[Норвич]]. Наследството му овозможило средства да патува и да се посвети на проучување на [[Природонаука|природонауката]], особено ботаниката. Тој го објавил својот извештај за експедицијата во Исланд во 1809 година, иако неговите белешки и примероци биле уништени за време на неговото патување дома. Се оженил со Марија, најстарата ќерка на банкарот [[Норфолк|од Норфолк]], [[Досон Тарнер]], во 1815 година, а потоа живеел во [[Хејлсворт]] 11 години, каде што основал [[хербариум]] кој станал познат меѓу ботаничарите во тоа време. Тој ја имал функцијата [[региус професор]] по ботаника на [[Глазговски универзитет|Глазговскиот универзитет]], каде што работел со ботаничарот и [[Литографија|литограф]] [[Томас Хопкирк]] и уживал во поддржувачкото пријателство на [[Џозеф Бенкс]] за неговата истражувачка, колекционерска и организирачка работа. Во 1841 година го наследил [[Вилијам Таунсенд Ајтон]] како директор на [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралските ботанички градини во Кју]]. Ги проширил градините во Кју, градејќи нови стакленици и основајќи [[арборетум]] и музеј на [[економска ботаника]]. Меѓу неговите публикации се ''„Британските листостебленици“'' (1816), ''„Флора Шкотика“'' (1821) и ''„Видови Filicum“'' (1846 – 64). Починал во 1865 година. Неговиот син, [[Џозеф Далтон Хукер]], го наследил како директор на Кралските ботанички градини во Кју. == Семејство == Таткото на Хукер, Џозеф Хукер, бил роднина на [[Семејство Баринг|семејството Баринг]] и работел за нив во [[Ексетер]] и [[Норвич]] како продавач на волна.{{Sfn|Richardson|2002}}{{Sfn|Allan|1967}} Тој бил аматерски ботаничар кој собирал [[Сочник|сочници]],{{Sfn|Allan|1967}} и, според неговиот внук Сер [[Џозеф Далтон Хукер]], бил „главно самообразован човек и добар германски научник“.{{Sfn|Hooker|1902}} Џозеф Хукер бил роднина со историчарот од шеснаесеттиот век Џон Хукер и [[Богословие|теологот]] [[Ричард Хукер]].<ref name="lawley">{{Наведена мрежна страница|url=https://rbg-web2.rbge.org.uk/bbs/Learning/Bryohistory/Bygone%20Bryologists/WILLIAM%20JACKSON%20HOOKER.rtf|title=William Jackson Hooker (1785–1865)|last=Lawley|first=Mark|publisher=British Bryological Society|accessdate=6 January 2020}}</ref> Неговата мајка, Лидија Винсент, ќерка на Џејмс Винсент,<ref name="lawley">{{Наведена мрежна страница|url=https://rbg-web2.rbge.org.uk/bbs/Learning/Bryohistory/Bygone%20Bryologists/WILLIAM%20JACKSON%20HOOKER.rtf|title=William Jackson Hooker (1785–1865)|last=Lawley|first=Mark|publisher=British Bryological Society|accessdate=6 January 2020}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFLawley">Lawley, Mark. </cite></ref> припаѓала на семејство ткајачи и уметници од Норвич. Нејзиниот братучед, Вилијам Џексон, бил кум на Вилијам Џексон Хукер.{{Sfn|Allan|1967}} По неговата смрт во 1789 година, Вилијам Џексон го оставил својот имот во [[Сисалтер]], [[Кент]], на својот кум, кој го наследил кога имал 21 година.<ref name="american obit">{{Наведено списание|last=The American Journal of Science and Arts|date=1866|title=Sir William Jackson Hooker|url=https://zenodo.org/record/2163034|journal=American Journal of Science|volume=41|issue=121|pages=1–10|bibcode=1866AmJS...41....1A|doi=10.2475/ajs.s2-41.121.1|access-date=6 January 2020}}</ref> Внукот на Лидија Винсент, [[Џорџ Винсент (сликар)|Џорџ Винсент]], бил еден од најталентираните [[Норвичка школа на сликари|сликари од Норвичката школа]].{{Sfn|Hooker|1902}} == Биографија == === Ран живот и образование === Вилијам Џексон Хукер бил роден на 6 јули 1785 година на улицата Магдален број 71–77, Норвич.{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Тој посетувал [[Норвичко училиште|гимназија во Норвич]] од околу 1792 година до доцните тинејџерски години,{{Sfn|Allan|1967}} но ниту еден од училишните записи од периодот кога бил таму не бил зачуван, а малку се знае за неговите училишни денови. Тој развил интерес за [[ентомологија]], читање и [[природонаука]] за време на неговото детство.{{Sfn|Hooker|1902}} Во 1805 година, Хукер открил [[мов]] (сега познат како ''[[Buxbaumia aphylla]]'') додека шетал по [[Ракхит]], северно од Норвич.{{Sfn|Allan|1967}}{{Sfn|Richardson|2002}} Тој го посетил ботаничарот од Норвич, Сер [[Џејмс Едвард Смит (ботаничар)|Џејмс Едвард Смит]], за да се консултира околу неговите колекции.{{Sfn|Richardson|2002}} Смит го советувал младиот Хукер да го контактира ботаничарот [[Досон Тарнер]] за неговото откритие.{{Sfn|Richardson|2002}} Кога наполнил 21 година, тој наследил имот во Кент од својот кум.{{Sfn|Allan|1967}} Неговите независни средства му овозможиле да патува и да го развива својот интерес за природонаука.{{Sfn|Chisholm|1911}} Како млад човек, Хукер бил фасциниран од ендемските птици на Норфолк и поминувал големо време проучувајќи ги на [[Национален парк Бродс|Бродс]] и на брегот на Норфолк. Тој станал вешт во нивното цртање и разбирање на нивното однесување.{{Sfn|Hooker|1902}} Тој исто така ги проучувал инсектите и, кога сè уште бил во училиште, неговите вештини биле ценети од страна на преподобниот [[Вилијам Кирби (ентомолог)|Вилијам Кирби]]. Во 1805 година, Кирби го посветил ''[[Omphalapion hookerorum]]'', вид [[Чурилкаровидни|чурилкаровиден црв]], на него и на неговиот брат Џозеф: „Јас сум должен на еден одличен природонаучник, г-дин В. Џ. Хукер, од Норвич, кој прв го откри овој вид. Многу други неописни птици се земени од него и неговиот брат, г-дин Џ. Хукер, и го именувам овој инсект по нив, како спомен на моето чувство за нивните способности и напори во служба на мојот омилен оддел за природонауката.“{{Sfn|Hooker|1902}} Во 1805 година, Хукер се обучил за имотно управување во Старстон Хол, Норфолк, можеби поради потребата да може да управува со своите новостекнати имоти.{{Sfn|Allan|1967}} Тој живеел таму со Роберт Пол, земјоделец.{{Sfn|Allan|1967}} Во 1806 година бил запознаен со Сер [[Џозеф Бенкс]], претседателот на [[Кралско друштво|Кралското друштво]]. Истата година бил избран за член на [[Линеевско друштво во Лондон|Линеевското друштво во Лондон]].{{Sfn|Hooker|1902}} === Рани пријатели и покровители === [[Податотека:William_Jackson_Hooker_-_illustrations_of_the_moss_'Hookeria'.jpg|алт=illustration of moss species|мини|Хукерови илустрации за трудот на [[Џејмс Едвард Смит (ботаничар)|Џејмс Едвард Смит]]„ ''Карактеристики на'' ''[[Hookeria]]'' (1808), за [[Род (биологија)|родот]] именуван по Хукер од страна на Смит.]] Кога бил млад, Хукер го добил покровителството и пријателството на некои од најважните натуралисти во источна Англија, вклучувајќи го Смит, кој го основал Линеевското друштво во Лондон во 1788 година и ја поседувал колекцијата растенија и книги на [[Карл Линеј]], ботаничарот и [[старинар]] Досон Тарнер и Џозеф Бенкс.{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Во 1807 година, Хукер бил каснат од [[шарка]] додека одел во близина [[Бургов замок|на замокот Бург]] и бил тешко повреден. Го пронашле пријатели и го однеле во куќата на Досон Тарнер, каде што бил згрижен сè додека целосно не се опоравил од последиците од каснувањето на змијата.{{Sfn|Allan|1967}} Откако целосно се опоравил, ги придружувал Тарнер и неговата сопруга Мери на турнеја низ Шкотска. Во 1808 година, повторно отпатувал во Шкотска, овој пат придружуван од неговиот пријател [[Вилијам Борер]]. За време на ова патување открил нов вид мов, ''[[Andreaea nivalis]]'', на [[Бен Невис]], што можеби довело до објавување на трудот ''„Некои набљудувања за родот Andreaea“'' во 1810 година.{{Sfn|Fitzgerald|2020}}<ref>{{Наведено списание|last=Hooker|first=William Jackson|date=1810|title=Some Observations in the Genus Andraea; with Descriptions of Four British Species|url=https://archive.org/details/mobot31753002433560|journal=Transactions of the Linnean Society|volume=10|pages=[https://archive.org/details/mobot31753002433560/page/381 381]-398|access-date=9 January 2020}}</ref> Хукер ги изработил илустрациите за трудот на Џејмс Едвард Смит ''„Карактеристики на'' ''[[Hookeria]]''“'', нов род мовови, со описи на десет видови'', род именуван од Смит во чест на Вилијам и неговиот постар брат Џозеф. Хукер открил примерок од мовот во селата околу [[Холт (Норфолк)|Холт]].<ref>{{Наведено списание|last=Smith|first=James Edward|date=1808|title=Characters of Hookeria, a new Genus of Mosses, with Descriptions of Ten Species|url=https://archive.org/details/transactionsofli09lond|journal=Transactions of the Linnean Society|volume=9|pages=[https://archive.org/details/transactionsofli09lond/page/272 272]-282|access-date=9 January 2020}}</ref> Од 1806 до 1809 година бил постојан гостин на Досон Тарнер во Јармут, каде што ги изработил илустрациите за четиритомната книга на Тарнер ''„Historia Fucorum“'' . Исто така, поминал време во Лондон, каде што живеел на улицата Фрит, во близина на [[Британски музеј|Британскиот музеј]].{{Sfn|Hooker|1902}} До 1807 година, Хукер започнал да работи како надзорник-менаџер во [[пиварница]] во [[Хејлсворт]], во партнерство со Досон Тарнер и Семјуел Паџет.{{Sfn|Richardson|2002}}<ref name="hales" /> Делејќи една четвртина од компанијата, тој живеел во пиварницата, која имала голема градина и стаклена градина во која одгледувал [[орхидеи]].<ref name="hales">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.halesworth.net/history/museum/hookers.php|title=The Hooker Family of Halesworth|work=Explore Halesworth|publisher=Blythweb|accessdate=8 January 2020}}</ref> Потфатот со пиво се покажал како неуспешен, бидејќи немал капацитет за бизнис <ref name="rs">{{Наведено списание|last=Thiselton-Dyer|first=William Turner|author-link=William Turner Thiselton-Dyer|date=1911|title=Obituary Notice of a Fellow Deceased|journal=Proceedings of the Royal Society of London. Series B, Containing Papers of a Biological Character|publisher=[[The Royal Society]]|volume=85|issue=583|page=ii|doi=10.1098/rspb.1912.0085|doi-access=free}}</ref> Тој останал како менаџер таму десет години, живеејќи на улицата Квеј број 15, Хејлсворт.{{Sfn|Richardson|2002}} === Екскурзии во странство и рани дела === [[Податотека:Edwards_-_Eruption_of_the_Geyser.jpg|алт=etching of a guyser|мини|Гравура во поранепна сопственост на [[Џозеф Бенкс|Сер Џозеф Бенкс]], која Хукер ја вклучил во својот ''Дневник за патувањето во Исланд'' (1813)]] Хукер наследил доволно пари за да може да патува на свој трошок. Неговата прва ботаничка експедиција во странство - по предлог на натуралистот Сер Џозеф Бенкс, кој претходно го посетил во 1772 година - била во Исланд во 1809 година.{{Sfn|Hooker|1902}}{{Sfn|Chisholm|1911}} Тој отпловил на бродот ''„Маргарет и Ана“'', пристигнувајќи во [[Рејкјавик]] во јуни. Тој месец данскиот авантурист [[Јерген Јергенсен]] организирал обид за независност на Исланд.{{Sfn|Hooker|1902}} == Растенија именувани по Вилијам Џексон Хукер == Голем број растенија го имаат латинскиот специфичен епитет ''hookeri'' што се однесува на Hooker.<ref>Allen J. Coombes {{Google books|capqDQYT_VYC&|The A to Z of Plant Names: A Quick Reference Guide to 4000 Garden Plants|page=244}}</ref> Вклучувајќи; * ''[[Allium hookeri]]'' * ''[[Alsophila hookeri]]'' * ''[[Anthurium hookeri]]'' * ''[[Arctostaphylos hookeri]]'' * ''[[Dasypogon hookeri]]'' * ''[[Drosera hookeri]]'' * ''[[Epiphyllum hookeri]]'' * ''[[Iris hookeri]]'' * ''[[Kopsiopsis hookeri]]'' * ''[[Lithops hookeri]]'' * ''[[Lysiphyllum hookeri]]'' * ''[[Ozothamnus hookeri]]'' * ''[[Notholaena hookeri]]'' * ''[[Pachyphytum hookeri]]'' * ''[[Prosartes hookeri]]'' * ''[[Pseudarthria hookeri]]'' * ''[[Townsendia hookeri]]'' == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|William Jackson Hooker}} * [https://www.biodiversitylibrary.org/creator/269#/titles Детали за книгите, статиите итн. напишани од Вилијам Џексон Хукер] од [[Библиотека за наследство на биодиверзитетот|Библиотеката за наследство на биодиверзитетот]] * [https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/c/F56068 Детали за колекциите во Обединетото Кралство што ја содржат преписката, белешките и цртежите на Хукер], од [[Национални архиви на Обединетото Кралство|Националните архиви]] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Бриолози]] [[Категорија:Членови на Кралското научно друштво во Упсала]] [[Категорија:Дописни членови на Петербуршката академија на науките]] [[Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките]] [[Категорија:Членови на Американската академија на уметностите и науките]] [[Категорија:Починати во 1865 година]] [[Категорија:Родени во 1785 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Британски научници]] [[Категорија:Англиски ботаничари]] [[Категорија:Ботанички илустратори]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] cwruotat60ym4ixyprwzxc0kzdkvc8a 5578149 5578148 2026-06-17T10:58:48Z Jtasevski123 69538 5578149 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Вилијам Џексон Хукер|image=Gambardella - Sir William Jackson Hooker (1785–1865).jpg|birth_date=6 јули 1785|birth_place=[[Норвич]], Англија, Велика Британија|death_date=12 август 1865 (80 години)|death_place=[[Лондонска општина Ричмонд на Темза]], Обединето Кралство|residence=|nationality=|alma_mater=[[Норвичко уличиште]]|doctoral_advisor=|doctoral_students=|known_for=Основање на [[Хербариум во Кју|Хербариумот во Кју]]|author_abbrev_bot=Hook.|author_abbrev_zoo=|influences=|influenced=|signature=|footnotes=|field=[[ботаника]]|work_institutions={{ubl|[[Кралски ботанички градини во Кју]]|[[Кралска ботаничка институција во Глазгов]]}}|prizes=}} '''Вилијам Џексон Хукер''' (6 јули 1785 година{{Цп}}12 август 1865) — англиски [[Ботаника|ботаничар]] и ботанички илустратор, кој станал првиот директор на [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралските ботанички градини во Кју]] кога во 1841 година било препорачано местото да се стави под државна сопственост како [[ботаничка градина]]. Во Кју го основал [[Хербариум во Кју|хербариумот]] и ги проширил градините и [[Арборетум|арборетумот]]. {{Ботаничар|Hook.}} Хукер бил роден и образован во [[Норвич]]. Наследството му овозможило средства да патува и да се посвети на проучување на [[Природонаука|природонауката]], особено ботаниката. Тој го објавил својот извештај за експедицијата во Исланд во 1809 година, иако неговите белешки и примероци биле уништени за време на неговото патување дома. Се оженил со Марија, најстарата ќерка на банкарот [[Норфолк|од Норфолк]], [[Досон Тарнер]], во 1815 година, а потоа живеел во [[Хејлсворт]] 11 години, каде што основал [[хербариум]] кој станал познат меѓу ботаничарите во тоа време. Тој ја имал функцијата [[региус професор]] по ботаника на [[Глазговски универзитет|Глазговскиот универзитет]], каде што работел со ботаничарот и [[Литографија|литограф]] [[Томас Хопкирк]] и уживал во поддржувачкото пријателство на [[Џозеф Бенкс]] за неговата истражувачка, колекционерска и организирачка работа. Во 1841 година го наследил [[Вилијам Таунсенд Ајтон]] како директор на [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралските ботанички градини во Кју]]. Ги проширил градините во Кју, градејќи нови стакленици и основајќи [[арборетум]] и музеј на [[економска ботаника]]. Меѓу неговите публикации се ''„Британските листостебленици“'' (1816), ''„Флора Шкотика“'' (1821) и ''„Видови Filicum“'' (1846 – 64). Починал во 1865 година. Неговиот син, [[Џозеф Далтон Хукер]], го наследил како директор на Кралските ботанички градини во Кју. == Семејство == Таткото на Хукер, Џозеф Хукер, бил роднина на [[Семејство Баринг|семејството Баринг]] и работел за нив во [[Ексетер]] и [[Норвич]] како продавач на волна.{{Sfn|Richardson|2002}}{{Sfn|Allan|1967}} Тој бил аматерски ботаничар кој собирал [[Сочник|сочници]],{{Sfn|Allan|1967}} и, според неговиот внук Сер [[Џозеф Далтон Хукер]], бил „главно самообразован човек и добар германски научник“.{{Sfn|Hooker|1902}} Џозеф Хукер бил роднина со историчарот од шеснаесеттиот век Џон Хукер и [[Богословие|теологот]] [[Ричард Хукер]].<ref name="lawley">{{Наведена мрежна страница|url=https://rbg-web2.rbge.org.uk/bbs/Learning/Bryohistory/Bygone%20Bryologists/WILLIAM%20JACKSON%20HOOKER.rtf|title=William Jackson Hooker (1785–1865)|last=Lawley|first=Mark|publisher=British Bryological Society|accessdate=6 January 2020}}</ref> Неговата мајка, Лидија Винсент, ќерка на Џејмс Винсент,<ref name="lawley"/> припаѓала на семејство ткајачи и уметници од Норвич. Нејзиниот братучед, Вилијам Џексон, бил кум на Вилијам Џексон Хукер.{{Sfn|Allan|1967}} По неговата смрт во 1789 година, Вилијам Џексон го оставил својот имот во [[Сисалтер]], [[Кент]], на својот кум, кој го наследил кога имал 21 година.<ref name="american obit">{{Наведено списание|last=The American Journal of Science and Arts|date=1866|title=Sir William Jackson Hooker|url=https://zenodo.org/record/2163034|journal=American Journal of Science|volume=41|issue=121|pages=1–10|bibcode=1866AmJS...41....1A|doi=10.2475/ajs.s2-41.121.1|access-date=6 January 2020}}</ref> Внукот на Лидија Винсент, [[Џорџ Винсент (сликар)|Џорџ Винсент]], бил еден од најталентираните [[Норвичка школа на сликари|сликари од Норвичката школа]].{{Sfn|Hooker|1902}} == Биографија == === Ран живот и образование === Вилијам Џексон Хукер бил роден на 6 јули 1785 година на улицата Магдален број 71–77, Норвич.{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Тој посетувал [[Норвичко училиште|гимназија во Норвич]] од околу 1792 година до доцните тинејџерски години,{{Sfn|Allan|1967}} но ниту еден од училишните записи од периодот кога бил таму не бил зачуван, а малку се знае за неговите училишни денови. Тој развил интерес за [[ентомологија]], читање и [[природонаука]] за време на неговото детство.{{Sfn|Hooker|1902}} Во 1805 година, Хукер открил [[мов]] (сега познат како ''[[Buxbaumia aphylla]]'') додека шетал по [[Ракхит]], северно од Норвич.{{Sfn|Allan|1967}}{{Sfn|Richardson|2002}} Тој го посетил ботаничарот од Норвич, Сер [[Џејмс Едвард Смит (ботаничар)|Џејмс Едвард Смит]], за да се консултира околу неговите колекции.{{Sfn|Richardson|2002}} Смит го советувал младиот Хукер да го контактира ботаничарот [[Досон Тарнер]] за неговото откритие.{{Sfn|Richardson|2002}} Кога наполнил 21 година, тој наследил имот во Кент од својот кум.{{Sfn|Allan|1967}} Неговите независни средства му овозможиле да патува и да го развива својот интерес за природонаука.{{Sfn|Chisholm|1911}} Како млад човек, Хукер бил фасциниран од ендемските птици на Норфолк и поминувал големо време проучувајќи ги на [[Национален парк Бродс|Бродс]] и на брегот на Норфолк. Тој станал вешт во нивното цртање и разбирање на нивното однесување.{{Sfn|Hooker|1902}} Тој исто така ги проучувал инсектите и, кога сè уште бил во училиште, неговите вештини биле ценети од страна на преподобниот [[Вилијам Кирби (ентомолог)|Вилијам Кирби]]. Во 1805 година, Кирби го посветил ''[[Omphalapion hookerorum]]'', вид [[Чурилкаровидни|чурилкаровиден црв]], на него и на неговиот брат Џозеф: „Јас сум должен на еден одличен природонаучник, г-дин В. Џ. Хукер, од Норвич, кој прв го откри овој вид. Многу други неописни птици се земени од него и неговиот брат, г-дин Џ. Хукер, и го именувам овој инсект по нив, како спомен на моето чувство за нивните способности и напори во служба на мојот омилен оддел за природонауката.“{{Sfn|Hooker|1902}} Во 1805 година, Хукер се обучил за имотно управување во Старстон Хол, Норфолк, можеби поради потребата да може да управува со своите новостекнати имоти.{{Sfn|Allan|1967}} Тој живеел таму со Роберт Пол, земјоделец.{{Sfn|Allan|1967}} Во 1806 година бил запознаен со Сер [[Џозеф Бенкс]], претседателот на [[Кралско друштво|Кралското друштво]]. Истата година бил избран за член на [[Линеевско друштво во Лондон|Линеевското друштво во Лондон]].{{Sfn|Hooker|1902}} === Рани пријатели и покровители === [[Податотека:William_Jackson_Hooker_-_illustrations_of_the_moss_'Hookeria'.jpg|алт=illustration of moss species|мини|Хукерови илустрации за трудот на [[Џејмс Едвард Смит (ботаничар)|Џејмс Едвард Смит]]„ ''Карактеристики на'' ''[[Hookeria]]'' (1808), за [[Род (биологија)|родот]] именуван по Хукер од страна на Смит.]] Кога бил млад, Хукер го добил покровителството и пријателството на некои од најважните натуралисти во источна Англија, вклучувајќи го Смит, кој го основал Линеевското друштво во Лондон во 1788 година и ја поседувал колекцијата растенија и книги на [[Карл Линеј]], ботаничарот и [[старинар]] Досон Тарнер и Џозеф Бенкс.{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Во 1807 година, Хукер бил каснат од [[шарка]] додека одел во близина [[Бургов замок|на замокот Бург]] и бил тешко повреден. Го пронашле пријатели и го однеле во куќата на Досон Тарнер, каде што бил згрижен сè додека целосно не се опоравил од последиците од каснувањето на змијата.{{Sfn|Allan|1967}} Откако целосно се опоравил, ги придружувал Тарнер и неговата сопруга Мери на турнеја низ Шкотска. Во 1808 година, повторно отпатувал во Шкотска, овој пат придружуван од неговиот пријател [[Вилијам Борер]]. За време на ова патување открил нов вид мов, ''[[Andreaea nivalis]]'', на [[Бен Невис]], што можеби довело до објавување на трудот ''„Некои набљудувања за родот Andreaea“'' во 1810 година.{{Sfn|Fitzgerald|2020}}<ref>{{Наведено списание|last=Hooker|first=William Jackson|date=1810|title=Some Observations in the Genus Andraea; with Descriptions of Four British Species|url=https://archive.org/details/mobot31753002433560|journal=Transactions of the Linnean Society|volume=10|pages=[https://archive.org/details/mobot31753002433560/page/381 381]-398|access-date=9 January 2020}}</ref> Хукер ги изработил илустрациите за трудот на Џејмс Едвард Смит ''„Карактеристики на'' ''[[Hookeria]]''“'', нов род мовови, со описи на десет видови'', род именуван од Смит во чест на Вилијам и неговиот постар брат Џозеф. Хукер открил примерок од мовот во селата околу [[Холт (Норфолк)|Холт]].<ref>{{Наведено списание|last=Smith|first=James Edward|date=1808|title=Characters of Hookeria, a new Genus of Mosses, with Descriptions of Ten Species|url=https://archive.org/details/transactionsofli09lond|journal=Transactions of the Linnean Society|volume=9|pages=[https://archive.org/details/transactionsofli09lond/page/272 272]-282|access-date=9 January 2020}}</ref> Од 1806 до 1809 година бил постојан гостин на Досон Тарнер во Јармут, каде што ги изработил илустрациите за четиритомната книга на Тарнер ''„Historia Fucorum“'' . Исто така, поминал време во Лондон, каде што живеел на улицата Фрит, во близина на [[Британски музеј|Британскиот музеј]].{{Sfn|Hooker|1902}} До 1807 година, Хукер започнал да работи како надзорник-менаџер во [[пиварница]] во [[Хејлсворт]], во партнерство со Досон Тарнер и Семјуел Паџет.{{Sfn|Richardson|2002}}<ref name="hales" /> Делејќи една четвртина од компанијата, тој живеел во пиварницата, која имала голема градина и стаклена градина во која одгледувал [[орхидеи]].<ref name="hales">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.halesworth.net/history/museum/hookers.php|title=The Hooker Family of Halesworth|work=Explore Halesworth|publisher=Blythweb|accessdate=8 January 2020}}</ref> Потфатот со пиво се покажал како неуспешен, бидејќи немал капацитет за бизнис <ref name="rs">{{Наведено списание|last=Thiselton-Dyer|first=William Turner|author-link=William Turner Thiselton-Dyer|date=1911|title=Obituary Notice of a Fellow Deceased|journal=Proceedings of the Royal Society of London. Series B, Containing Papers of a Biological Character|publisher=[[The Royal Society]]|volume=85|issue=583|page=ii|doi=10.1098/rspb.1912.0085|doi-access=free}}</ref> Тој останал како менаџер таму десет години, живеејќи на улицата Квеј број 15, Хејлсворт.{{Sfn|Richardson|2002}} === Екскурзии во странство и рани дела === [[Податотека:Edwards_-_Eruption_of_the_Geyser.jpg|алт=etching of a guyser|мини|Гравура во поранепна сопственост на [[Џозеф Бенкс|Сер Џозеф Бенкс]], која Хукер ја вклучил во својот ''Дневник за патувањето во Исланд'' (1813)]] Хукер наследил доволно пари за да може да патува на свој трошок. Неговата прва ботаничка експедиција во странство - по предлог на натуралистот Сер Џозеф Бенкс, кој претходно го посетил во 1772 година - била во Исланд во 1809 година.{{Sfn|Hooker|1902}}{{Sfn|Chisholm|1911}} Тој отпловил на бродот ''„Маргарет и Ана“'', пристигнувајќи во [[Рејкјавик]] во јуни. Тој месец данскиот авантурист [[Јерген Јергенсен]] организирал обид за независност на Исланд.{{Sfn|Hooker|1902}} == Растенија именувани по Вилијам Џексон Хукер == Голем број растенија го имаат латинскиот специфичен епитет ''hookeri'' што се однесува на Hooker.<ref>Allen J. Coombes {{Google books|capqDQYT_VYC&|The A to Z of Plant Names: A Quick Reference Guide to 4000 Garden Plants|page=244}}</ref> Вклучувајќи; * ''[[Allium hookeri]]'' * ''[[Alsophila hookeri]]'' * ''[[Anthurium hookeri]]'' * ''[[Arctostaphylos hookeri]]'' * ''[[Dasypogon hookeri]]'' * ''[[Drosera hookeri]]'' * ''[[Epiphyllum hookeri]]'' * ''[[Iris hookeri]]'' * ''[[Kopsiopsis hookeri]]'' * ''[[Lithops hookeri]]'' * ''[[Lysiphyllum hookeri]]'' * ''[[Ozothamnus hookeri]]'' * ''[[Notholaena hookeri]]'' * ''[[Pachyphytum hookeri]]'' * ''[[Prosartes hookeri]]'' * ''[[Pseudarthria hookeri]]'' * ''[[Townsendia hookeri]]'' == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|William Jackson Hooker}} * [https://www.biodiversitylibrary.org/creator/269#/titles Детали за книгите, статиите итн. напишани од Вилијам Џексон Хукер] од [[Библиотека за наследство на биодиверзитетот|Библиотеката за наследство на биодиверзитетот]] * [https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/c/F56068 Детали за колекциите во Обединетото Кралство што ја содржат преписката, белешките и цртежите на Хукер], од [[Национални архиви на Обединетото Кралство|Националните архиви]] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Бриолози]] [[Категорија:Членови на Кралското научно друштво во Упсала]] [[Категорија:Дописни членови на Петербуршката академија на науките]] [[Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките]] [[Категорија:Членови на Американската академија на уметностите и науките]] [[Категорија:Починати во 1865 година]] [[Категорија:Родени во 1785 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Британски научници]] [[Категорија:Англиски ботаничари]] [[Категорија:Ботанички илустратори]] jb75ay932hxtx6aw6cyco4lbn1ggmdy 5578153 5578149 2026-06-17T11:00:17Z Jtasevski123 69538 5578153 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Вилијам Џексон Хукер|image=Gambardella - Sir William Jackson Hooker (1785–1865).jpg|birth_date=6 јули 1785|birth_place=[[Норвич]], Англија, Велика Британија|death_date=12 август 1865 (80 години)|death_place=[[Лондонска општина Ричмонд на Темза]], Обединето Кралство|residence=|nationality=|alma_mater=[[Норвичко уличиште]]|doctoral_advisor=|doctoral_students=|known_for=Основање на [[Хербариум во Кју|Хербариумот во Кју]]|author_abbrev_bot=Hook.|author_abbrev_zoo=|influences=|influenced=|signature=|footnotes=|field=[[ботаника]]|work_institutions={{ubl|[[Кралски ботанички градини во Кју]]|[[Кралска ботаничка институција во Глазгов]]}}|prizes=}}{{Во изработка}} '''Вилијам Џексон Хукер''' (6 јули 1785 година{{Цп}}12 август 1865) — англиски [[Ботаника|ботаничар]] и ботанички илустратор, кој станал првиот директор на [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралските ботанички градини во Кју]] кога во 1841 година било препорачано местото да се стави под државна сопственост како [[ботаничка градина]]. Во Кју го основал [[Хербариум во Кју|хербариумот]] и ги проширил градините и [[Арборетум|арборетумот]]. {{Ботаничар|Hook.}} Хукер бил роден и образован во [[Норвич]]. Наследството му овозможило средства да патува и да се посвети на проучување на [[Природонаука|природонауката]], особено ботаниката. Тој го објавил својот извештај за експедицијата во Исланд во 1809 година, иако неговите белешки и примероци биле уништени за време на неговото патување дома. Се оженил со Марија, најстарата ќерка на банкарот [[Норфолк|од Норфолк]], [[Досон Тарнер]], во 1815 година, а потоа живеел во [[Хејлсворт]] 11 години, каде што основал [[хербариум]] кој станал познат меѓу ботаничарите во тоа време. Тој ја имал функцијата [[региус професор]] по ботаника на [[Глазговски универзитет|Глазговскиот универзитет]], каде што работел со ботаничарот и [[Литографија|литограф]] [[Томас Хопкирк]] и уживал во поддржувачкото пријателство на [[Џозеф Бенкс]] за неговата истражувачка, колекционерска и организирачка работа. Во 1841 година го наследил [[Вилијам Таунсенд Ајтон]] како директор на [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралските ботанички градини во Кју]]. Ги проширил градините во Кју, градејќи нови стакленици и основајќи [[арборетум]] и музеј на [[економска ботаника]]. Меѓу неговите публикации се ''„Британските листостебленици“'' (1816), ''„Флора Шкотика“'' (1821) и ''„Видови Filicum“'' (1846 – 64). Починал во 1865 година. Неговиот син, [[Џозеф Далтон Хукер]], го наследил како директор на Кралските ботанички градини во Кју. == Семејство == Таткото на Хукер, Џозеф Хукер, бил роднина на [[Семејство Баринг|семејството Баринг]] и работел за нив во [[Ексетер]] и [[Норвич]] како продавач на волна.{{Sfn|Richardson|2002}}{{Sfn|Allan|1967}} Тој бил аматерски ботаничар кој собирал [[Сочник|сочници]],{{Sfn|Allan|1967}} и, според неговиот внук Сер [[Џозеф Далтон Хукер]], бил „главно самообразован човек и добар германски научник“.{{Sfn|Hooker|1902}} Џозеф Хукер бил роднина со историчарот од шеснаесеттиот век Џон Хукер и [[Богословие|теологот]] [[Ричард Хукер]].<ref name="lawley">{{Наведена мрежна страница|url=https://rbg-web2.rbge.org.uk/bbs/Learning/Bryohistory/Bygone%20Bryologists/WILLIAM%20JACKSON%20HOOKER.rtf|title=William Jackson Hooker (1785–1865)|last=Lawley|first=Mark|publisher=British Bryological Society|accessdate=6 January 2020}}</ref> Неговата мајка, Лидија Винсент, ќерка на Џејмс Винсент,<ref name="lawley"/> припаѓала на семејство ткајачи и уметници од Норвич. Нејзиниот братучед, Вилијам Џексон, бил кум на Вилијам Џексон Хукер.{{Sfn|Allan|1967}} По неговата смрт во 1789 година, Вилијам Џексон го оставил својот имот во [[Сисалтер]], [[Кент]], на својот кум, кој го наследил кога имал 21 година.<ref name="american obit">{{Наведено списание|last=The American Journal of Science and Arts|date=1866|title=Sir William Jackson Hooker|url=https://zenodo.org/record/2163034|journal=American Journal of Science|volume=41|issue=121|pages=1–10|bibcode=1866AmJS...41....1A|doi=10.2475/ajs.s2-41.121.1|access-date=6 January 2020}}</ref> Внукот на Лидија Винсент, [[Џорџ Винсент (сликар)|Џорџ Винсент]], бил еден од најталентираните [[Норвичка школа на сликари|сликари од Норвичката школа]].{{Sfn|Hooker|1902}} == Биографија == === Ран живот и образование === Вилијам Џексон Хукер бил роден на 6 јули 1785 година на улицата Магдален број 71–77, Норвич.{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Тој посетувал [[Норвичко училиште|гимназија во Норвич]] од околу 1792 година до доцните тинејџерски години,{{Sfn|Allan|1967}} но ниту еден од училишните записи од периодот кога бил таму не бил зачуван, а малку се знае за неговите училишни денови. Тој развил интерес за [[ентомологија]], читање и [[природонаука]] за време на неговото детство.{{Sfn|Hooker|1902}} Во 1805 година, Хукер открил [[мов]] (сега познат како ''[[Buxbaumia aphylla]]'') додека шетал по [[Ракхит]], северно од Норвич.{{Sfn|Allan|1967}}{{Sfn|Richardson|2002}} Тој го посетил ботаничарот од Норвич, Сер [[Џејмс Едвард Смит (ботаничар)|Џејмс Едвард Смит]], за да се консултира околу неговите колекции.{{Sfn|Richardson|2002}} Смит го советувал младиот Хукер да го контактира ботаничарот [[Досон Тарнер]] за неговото откритие.{{Sfn|Richardson|2002}} Кога наполнил 21 година, тој наследил имот во Кент од својот кум.{{Sfn|Allan|1967}} Неговите независни средства му овозможиле да патува и да го развива својот интерес за природонаука.{{Sfn|Chisholm|1911}} Како млад човек, Хукер бил фасциниран од ендемските птици на Норфолк и поминувал големо време проучувајќи ги на [[Национален парк Бродс|Бродс]] и на брегот на Норфолк. Тој станал вешт во нивното цртање и разбирање на нивното однесување.{{Sfn|Hooker|1902}} Тој исто така ги проучувал инсектите и, кога сè уште бил во училиште, неговите вештини биле ценети од страна на преподобниот [[Вилијам Кирби (ентомолог)|Вилијам Кирби]]. Во 1805 година, Кирби го посветил ''[[Omphalapion hookerorum]]'', вид [[Чурилкаровидни|чурилкаровиден црв]], на него и на неговиот брат Џозеф: „Јас сум должен на еден одличен природонаучник, г-дин В. Џ. Хукер, од Норвич, кој прв го откри овој вид. Многу други неописни птици се земени од него и неговиот брат, г-дин Џ. Хукер, и го именувам овој инсект по нив, како спомен на моето чувство за нивните способности и напори во служба на мојот омилен оддел за природонауката.“{{Sfn|Hooker|1902}} Во 1805 година, Хукер се обучил за имотно управување во Старстон Хол, Норфолк, можеби поради потребата да може да управува со своите новостекнати имоти.{{Sfn|Allan|1967}} Тој живеел таму со Роберт Пол, земјоделец.{{Sfn|Allan|1967}} Во 1806 година бил запознаен со Сер [[Џозеф Бенкс]], претседателот на [[Кралско друштво|Кралското друштво]]. Истата година бил избран за член на [[Линеевско друштво во Лондон|Линеевското друштво во Лондон]].{{Sfn|Hooker|1902}} === Рани пријатели и покровители === [[Податотека:William_Jackson_Hooker_-_illustrations_of_the_moss_'Hookeria'.jpg|алт=illustration of moss species|мини|Хукерови илустрации за трудот на [[Џејмс Едвард Смит (ботаничар)|Џејмс Едвард Смит]]„ ''Карактеристики на'' ''[[Hookeria]]'' (1808), за [[Род (биологија)|родот]] именуван по Хукер од страна на Смит.]] Кога бил млад, Хукер го добил покровителството и пријателството на некои од најважните натуралисти во источна Англија, вклучувајќи го Смит, кој го основал Линеевското друштво во Лондон во 1788 година и ја поседувал колекцијата растенија и книги на [[Карл Линеј]], ботаничарот и [[старинар]] Досон Тарнер и Џозеф Бенкс.{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Во 1807 година, Хукер бил каснат од [[шарка]] додека одел во близина [[Бургов замок|на замокот Бург]] и бил тешко повреден. Го пронашле пријатели и го однеле во куќата на Досон Тарнер, каде што бил згрижен сè додека целосно не се опоравил од последиците од каснувањето на змијата.{{Sfn|Allan|1967}} Откако целосно се опоравил, ги придружувал Тарнер и неговата сопруга Мери на турнеја низ Шкотска. Во 1808 година, повторно отпатувал во Шкотска, овој пат придружуван од неговиот пријател [[Вилијам Борер]]. За време на ова патување открил нов вид мов, ''[[Andreaea nivalis]]'', на [[Бен Невис]], што можеби довело до објавување на трудот ''„Некои набљудувања за родот Andreaea“'' во 1810 година.{{Sfn|Fitzgerald|2020}}<ref>{{Наведено списание|last=Hooker|first=William Jackson|date=1810|title=Some Observations in the Genus Andraea; with Descriptions of Four British Species|url=https://archive.org/details/mobot31753002433560|journal=Transactions of the Linnean Society|volume=10|pages=[https://archive.org/details/mobot31753002433560/page/381 381]-398|access-date=9 January 2020}}</ref> Хукер ги изработил илустрациите за трудот на Џејмс Едвард Смит ''„Карактеристики на'' ''[[Hookeria]]''“'', нов род мовови, со описи на десет видови'', род именуван од Смит во чест на Вилијам и неговиот постар брат Џозеф. Хукер открил примерок од мовот во селата околу [[Холт (Норфолк)|Холт]].<ref>{{Наведено списание|last=Smith|first=James Edward|date=1808|title=Characters of Hookeria, a new Genus of Mosses, with Descriptions of Ten Species|url=https://archive.org/details/transactionsofli09lond|journal=Transactions of the Linnean Society|volume=9|pages=[https://archive.org/details/transactionsofli09lond/page/272 272]-282|access-date=9 January 2020}}</ref> Од 1806 до 1809 година бил постојан гостин на Досон Тарнер во Јармут, каде што ги изработил илустрациите за четиритомната книга на Тарнер ''„Historia Fucorum“'' . Исто така, поминал време во Лондон, каде што живеел на улицата Фрит, во близина на [[Британски музеј|Британскиот музеј]].{{Sfn|Hooker|1902}} До 1807 година, Хукер започнал да работи како надзорник-менаџер во [[пиварница]] во [[Хејлсворт]], во партнерство со Досон Тарнер и Семјуел Паџет.{{Sfn|Richardson|2002}}<ref name="hales" /> Делејќи една четвртина од компанијата, тој живеел во пиварницата, која имала голема градина и стаклена градина во која одгледувал [[орхидеи]].<ref name="hales">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.halesworth.net/history/museum/hookers.php|title=The Hooker Family of Halesworth|work=Explore Halesworth|publisher=Blythweb|accessdate=8 January 2020}}</ref> Потфатот со пиво се покажал како неуспешен, бидејќи немал капацитет за бизнис <ref name="rs">{{Наведено списание|last=Thiselton-Dyer|first=William Turner|author-link=William Turner Thiselton-Dyer|date=1911|title=Obituary Notice of a Fellow Deceased|journal=Proceedings of the Royal Society of London. Series B, Containing Papers of a Biological Character|publisher=[[The Royal Society]]|volume=85|issue=583|page=ii|doi=10.1098/rspb.1912.0085|doi-access=free}}</ref> Тој останал како менаџер таму десет години, живеејќи на улицата Квеј број 15, Хејлсворт.{{Sfn|Richardson|2002}} === Екскурзии во странство и рани дела === [[Податотека:Edwards_-_Eruption_of_the_Geyser.jpg|алт=etching of a guyser|мини|Гравура во поранепна сопственост на [[Џозеф Бенкс|Сер Џозеф Бенкс]], која Хукер ја вклучил во својот ''Дневник за патувањето во Исланд'' (1813)]] Хукер наследил доволно пари за да може да патува на свој трошок. Неговата прва ботаничка експедиција во странство - по предлог на натуралистот Сер Џозеф Бенкс, кој претходно го посетил во 1772 година - била во Исланд во 1809 година.{{Sfn|Hooker|1902}}{{Sfn|Chisholm|1911}} Тој отпловил на бродот ''„Маргарет и Ана“'', пристигнувајќи во [[Рејкјавик]] во јуни. Тој месец данскиот авантурист [[Јерген Јергенсен]] организирал обид за независност на Исланд.{{Sfn|Hooker|1902}} == Растенија именувани по Вилијам Џексон Хукер == Голем број растенија го имаат латинскиот специфичен епитет ''hookeri'' што се однесува на Hooker.<ref>Allen J. Coombes {{Google books|capqDQYT_VYC&|The A to Z of Plant Names: A Quick Reference Guide to 4000 Garden Plants|page=244}}</ref> Вклучувајќи; * ''[[Allium hookeri]]'' * ''[[Alsophila hookeri]]'' * ''[[Anthurium hookeri]]'' * ''[[Arctostaphylos hookeri]]'' * ''[[Dasypogon hookeri]]'' * ''[[Drosera hookeri]]'' * ''[[Epiphyllum hookeri]]'' * ''[[Iris hookeri]]'' * ''[[Kopsiopsis hookeri]]'' * ''[[Lithops hookeri]]'' * ''[[Lysiphyllum hookeri]]'' * ''[[Ozothamnus hookeri]]'' * ''[[Notholaena hookeri]]'' * ''[[Pachyphytum hookeri]]'' * ''[[Prosartes hookeri]]'' * ''[[Pseudarthria hookeri]]'' * ''[[Townsendia hookeri]]'' == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|William Jackson Hooker}} * [https://www.biodiversitylibrary.org/creator/269#/titles Детали за книгите, статиите итн. напишани од Вилијам Џексон Хукер] од [[Библиотека за наследство на биодиверзитетот|Библиотеката за наследство на биодиверзитетот]] * [https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/c/F56068 Детали за колекциите во Обединетото Кралство што ја содржат преписката, белешките и цртежите на Хукер], од [[Национални архиви на Обединетото Кралство|Националните архиви]] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Бриолози]] [[Категорија:Членови на Кралското научно друштво во Упсала]] [[Категорија:Дописни членови на Петербуршката академија на науките]] [[Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките]] [[Категорија:Членови на Американската академија на уметностите и науките]] [[Категорија:Починати во 1865 година]] [[Категорија:Родени во 1785 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Британски научници]] [[Категорија:Англиски ботаничари]] [[Категорија:Ботанички илустратори]] 0i1iil5oa86iqof8k4ylj63o10sv501 1 1397727 5578150 2026-06-17T10:59:00Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5578150 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1397728 5578151 2026-06-17T10:59:30Z Jtasevski123 69538 Пренасочување кон [[Вилијам Џексон Хукер]] 5578151 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Вилијам Џексон Хукер]] ki8hgu6atmpcfosz0eq4b4abn3wr4se 0 1397729 5578156 2026-06-17T11:04:41Z Marcyporęba 134239 Создадена страница со: {{Инфокутија Научник |name = Ирена Ставови-Кавка |image = |caption = |birth_date = 12 јуни 1951 |birth_place = [[Краков]], [[Полска]] |citizenship = Полска |field = современа историја, балканистика, историја на Македонија, национални и верски малцинства |... 5578156 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник |name = Ирена Ставови-Кавка |image = |caption = |birth_date = 12 јуни 1951 |birth_place = [[Краков]], [[Полска]] |citizenship = Полска |field = современа историја, балканистика, историја на Македонија, национални и верски малцинства |work_institutions = [[Јагелонски универзитет]] |alma_mater = [[Јагелонски универзитет]] |known_for = истражувања за македонското прашање, современата историја на Балканот и малцинствата; авторка на ''Historia Macedonii'' |prizes = Златен крст за заслуги (2005); специјална награда „Јежи Сковронек“ (2020) }} '''Ирена Ставови-Кавка''' (полски: ''Irena Stawowy-Kawka''; родена на 12 јуни 1951 година во [[Краков]]) — полска историчарка, балканистка и универзитетска професорка, поврзана со [[Јагелонски универзитет|Јагелонскиот универзитет]] во Краков. Нејзините истражувања се однесуваат на современата историја на Средноисточна Европа и Балканот, историјата на Македонија, македонското прашање, националните и верските малцинства, мултиетничките општества, конфликтите и нивната меѓународна превенција.<ref name="uj">{{Наведена мрежна страница |title=prof. dr hab. Irena Stawowy-Kawka |url=https://inp.uj.edu.pl/prof.-dr-hab.-irena-stawowy-kawka |publisher=Instytut Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Jagiellońskiego |language=полски |accessdate=17 јуни 2026}}</ref><ref name="ency">{{Наведена мрежна страница |title=СТАВОВИ-КАВКА, Ирена |url=https://macedonism.org/Македонска-Енциклопедија/ставови-кавка-ирена/ |work=Македонска енциклопедија |publisher=macedonism.org |language=македонски |accessdate=17 јуни 2026}}</ref> Особено е позната по трудовите посветени на Македонија и македонската историја. Таа е авторка на полската синтеза ''Historia Macedonii'' („Историја на Македонија“), објавена во 2000 година, која потоа била издадена и на македонски јазик.<ref name="uj" /><ref name="cobiss">{{Наведена мрежна страница |title=Историја на Македонија / Ирена Ставови-Кавка |url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/en/data/cobib/88471050?format=detail |publisher=COBISS+ |language=англиски |accessdate=17 јуни 2026}}</ref> Во нејзиниот научен опус значајно место заземаат и студиите за положбата на Македонците во балканската политика, за македонско-албанските односи, за малцинствата на Балканот, за Охридскиот рамковен договор, за спорот околу името на Република Македонија и за современите политички компромиси поврзани со евроатлантските интеграции на Северна Македонија.<ref name="uj" /><ref name="ejournals">{{Наведена мрежна страница |title=Irena Stawowy-Kawka |url=https://ejournals.eu/en/authors/irena-stawowy-kawka/author |publisher=ejournals.eu |language=англиски |accessdate=17 јуни 2026}}</ref> == Животопис и академска кариера == Ставови-Кавка е родена во 1951 година во Краков. Студирала и ја развила својата академска кариера на Јагелонскиот универзитет, каде што била поврзана со Институтот за политички науки и меѓународни односи. Во македонските енциклопедиски извори е наведена како директорка на овој институт и како истражувачка на современата историја на балканските народи, политиката на големите сили кон Балканот и македонското прашање.<ref name="ency" /> Во 1986 година ја одбранила докторската дисертација посветена на македонското прашање во рамките на националната политика на Југославија. Во 1994 година објавила хабилитациска расправа за економската експанзија на Третиот Рајх во Југославија и Романија во периодот 1929–1939. На 22 јануари 2002 година ѝ бил доделен научниот назив професор со одлука на претседателот на Република Полска.<ref name="prof">{{Наведена мрежна страница |title=Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 stycznia 2002 r. nr 115-2-02 o nadaniu tytułu naukowego profesora |url=https://eli.gov.pl/api/acts/MP/2002/207/text/O/M20020207.pdf |publisher=Monitor Polski |date=2002 |format=PDF |language=полски |accessdate=17 јуни 2026}}</ref> Била активна во научни комисии и редакциски тела поврзани со историјата на Средна Европа, Балканот и словенските народи. Во нејзиниот профил на Јагелонскиот универзитет се наведуваат членства во Комисијата за Средна Европа при Полската академија на уметностите и науките, во Комисијата за најнова историја на Словените поврзана со Меѓународниот комитет на слависти, како и во други научни тела посветени на историјата, славистиката и балканистиката.<ref name="uj" /> == Истражувачка работа == Главните научни интереси на Ирена Ставови-Кавка се поврзани со историјата на Балканот во XX и XXI век, со националните прашања во Југоисточна Европа, со историјата на Македонија и со положбата на националните и верските малцинства. Во нејзините трудови посебно се анализираат односите меѓу државите и народите на Балканот, политиките на соседните држави кон Македонија, како и улогата на меѓународните фактори во регионот.<ref name="uj" /><ref name="ency" /> Во македонски контекст, нејзините истражувања опфаќаат повеќе тематски целини: македонското прашање во политиката на балканските држави, историското место на Македонија на Балканот, одразот на балканските војни во полскиот печат, дејноста на Внатрешната македонска револуционерна организација, положбата на Македонците во соседните држави, како и идентитетските и политичките процеси во Република Македонија по независноста.<ref name="uj" /> Одделно место во нејзиниот опус имаат студиите за албанското население во Македонија и за македонско-албанските односи. Во монографијата ''Albańczycy w Macedonii 1944–2001'' („Албанците во Македонија 1944–2001“), објавена во 2014 година, таа ја анализира положбата на Албанците во Македонија од крајот на Втората светска војна до вооружениот конфликт во 2001 година.<ref name="uj" /> Со оваа тема се поврзани и нејзините статии за економските, политичките и меѓуетничките причини на македонско-албанскиот конфликт.<ref name="ejournals" /> Во поновите трудови се занимавала и со современата македонска политика, вклучувајќи ги политичките промени по 2016 година, Законот за употреба на јазиците, [[Преспански договор|Преспанскиот договор]], пристапувањето на Северна Македонија во [[НАТО]] и односите со [[Европска Унија|Европската Унија]].<ref name="ejournals" /> == Поврзаност со Македонија == Научната работа на Ставови-Кавка е тесно поврзана со Македонија и со македонската историографија. Таа објавувала трудови за Македонија уште од 1980-тите години, меѓу другото и во македонски научни изданија, а во нејзиниот библиографски опус се наоѓаат книги и зборници објавени во Краков, Вроцлав и Скопје.<ref name="uj" /><ref name="ency" /> Особено значајна е нејзината книга ''Historia Macedonii'', една од позначајните полски синтези за историјата на Македонија. Македонското издание, ''Историја на Македонија'', било објавено во Скопје во издание поврзано со издавачката куќа „Менора“ и со Министерството за култура на Република Македонија.<ref name="uj" /><ref name="cobiss" /> Ставови-Кавка соработувала и со македонски историчари и институции. Со Стојан Киселиновски ја објавила книгата ''Малцинствата на Балканот (XX век)'', издадена од Институтот за национална историја во Скопје. Со Катерина Тодороска била уредничка на изданието ''Bilateralnite polsko-makedonski odnosi 1991–2011'', посветено на полско-македонските односи по независноста на Република Македонија.<ref name="uj" /> Нејзината работа придонела и за популаризација на македонската историја и култура во Полска. Во 2013 година била наведена како научна консултантка на документарниот филм ''Macedończyk'', посветен на Петре Наковски.<ref name="uj" /> == Избрани публикации == * ''Macedonia w polityce państw bałkańskich w XX wieku'', Краков: Secesja, 1993. * ''Ekspansja gospodarcza Trzeciej Rzeszy w Jugosławii i Rumunii: 1929–1939'', Краков: Uniwersytet Jagielloński, 1993. * ''Historia Macedonii'', Вроцлав – Варшава – Краков: Ossolineum, 2000, ISBN 83-04-04549-4. * ''Историја на Македонија'', Скопје: Менора, македонско издание на ''Historia Macedonii''.<ref name="cobiss" /> * ''Малцинствата на Балканот (XX век)'', со Стојан Киселиновски, Скопје: Институт за национална историја, 2004, ISBN 9989-624-95-X. * ''Miejsce Macedonii na Bałkanach'', ур. Ирена Ставови-Кавка, Краков: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2005. * ''Tożsamość narodowa w społeczeństwie multietnicznym Macedonii: historia, kultura, literatura, język, media'', ур. Мацеј Кавка и Ирена Ставови-Кавка, Краков: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2008, ISBN 978-83-233-2481-2. * ''Macedoński dyskurs niepodległościowy: historia, kultura, literatura, język, media'', ур. Мацеј Кавка и Ирена Ставови-Кавка, Краков: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2011, ISBN 978-83-233-3054-7. * ''Bilateralnite polsko-makedonski odnosi 1991–2011'', ур. Ирена Ставови-Кавка и Катерина Тодороска, Скопје: Министерство за култура на Република Македонија – Менора, 2013, ISBN 978-608-200-249-1. * ''Albańczycy w Macedonii 1944–2001'', Краков: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2014, ISBN 978-83-233-3718-8. * „Macedonia – nowe wyzwania i trudne kompromisy (2016–2019)”, ''Studia Środkowoeuropejskie i Bałkanistyczne'', т. 30, 2021, DOI: 10.4467/2543733XSSB.21.015.13808.<ref name="ejournals" /> == Награди и признанија == Во 2005 година била одликувана со полскиот Златен крст за заслуги.<ref name="zkz">{{Наведена мрежна страница |title=Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 grudnia 2004 r. o nadaniu odznaczeń |url=https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WMP20050080119/O/M20050119.pdf |publisher=Internetowy System Aktów Prawnych Sejmu RP |date=2005 |format=PDF |language=полски |accessdate=17 јуни 2026}}</ref> Во 2020 година ја добила специјалната награда „Јежи Сковронек“ за целокупниот научен опус, за придонесот кон балканистичките истражувања и за ширењето на знаењето за Балканот.<ref name="skowronek">{{Наведена мрежна страница |title=Nagroda im. prof. J. Skowronka 2020 (edycja 25.) |url=https://rynek-ksiazki.pl/nagrody/nagroda-im-prof-j-skowronka-2020-edycja-25/ |publisher=Rynek Książki |language=полски |accessdate=17 јуни 2026}}</ref> == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * {{Наведена мрежна страница |title=prof. dr hab. Irena Stawowy-Kawka |url=https://inp.uj.edu.pl/prof.-dr-hab.-irena-stawowy-kawka |publisher=Instytut Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Jagiellońskiego |language=полски}} * {{Наведена мрежна страница |title=Irena Stawowy-Kawka |url=https://ejournals.eu/en/authors/irena-stawowy-kawka/author |publisher=ejournals.eu |language=англиски}} * {{Наведена мрежна страница |title=СТАВОВИ-КАВКА, Ирена |url=https://macedonism.org/Македонска-Енциклопедија/ставови-кавка-ирена/ |work=Македонска енциклопедија |language=македонски}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Ставови-Кавка, Ирена}} [[Категорија:Родени во 1951 година]] [[Категорија:Полски научници]] h1y70x04f8nphflti6gbirusgkab3q4 1 1397730 5578173 2026-06-17T11:51:57Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} 5578173 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} gb6mllq152llz1mi7o5acnlbw8trody 1 1397731 5578175 2026-06-17T11:55:20Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5578175 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 1 1397732 5578177 2026-06-17T11:57:06Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} 5578177 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} gb6mllq152llz1mi7o5acnlbw8trody