Википедија mkwiki https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter Медиум Специјална Разговор Корисник Разговор со корисник Википедија Разговор за Википедија Податотека Разговор за податотека МедијаВики Разговор за МедијаВики Предлошка Разговор за предлошка Помош Разговор за помош Категорија Разговор за категорија Портал Разговор за Портал TimedText TimedText talk Модул Разговор за модул Event Event talk 0 1438 5578314 5414076 2026-06-17T18:25:59Z CommonsDelinker 746 Бришење на "[[Слика:Hino_Nacional_da_Republica_Portuguesa.ogg|Hino_Nacional_da_Republica_Portuguesa.ogg]]", беше избришана од [[c:Главна страница|Заедничката ризница]] од страна на [[c:User:Infrogmation|Infrogmation]] поради: per [[:c:Commons:Deletion req 5578314 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за држава | native_name = {{native name|pt|República Portuguesa|nbsp=omit}} | conventional_long_name = Португалска Република | common_name = Португалија | image_flag = Flag of Portugal.svg | image_coat = Coat of arms of Portugal.svg |image_map = EU-Portugal with islands circled.svg |map_caption = |national_anthem = "{{јаз|pt|[[A Portuguesa]]}}"<br/>{{small|„Португалската“}}<br/><center> </center> | capital = [[Лисабон]]⁵ | latd=38 |latm=46 |latNS=N |longd=9 |longm=11 |longEW=W | largest_city = capital | official_languages = [[Португалски јазик|Португалски]]¹ | regional_languages = [[мирандски јазик|мирандски]] | ethnic_groups = {{unbulleted list|96.3% [[Португалци]] |3.7% други}} | ethnic_groups_year = 2011 | demonym = [[Португалци]] (Португалец/Португалка) | government_type = [[парламентарна република]] | leader_title1 = [[Претседател на Португалија|Претседател]] | leader_name1 = [[Марсело Ребело де Соза]] | leader_title2 = [[Премиер на Португалија|Премиер]] | leader_name2 = [[Антонио Коста]] | sovereignty_type = [[Историја на португалската националност|Формирање]] | sovereignty_note = <small>Општопризнат датум на независност е '''1139'''</small> | established_date1 = [[868]] | established_event1 = [[Condado de Portucale|Основање]] | established_event2 = [[Condado Portucalense|Реосновање]] | established_date2 = [[1095]] | established_event3 = <small>[[Битка на Сао Мамеде|''Де факто'' суверенитет]]</small> | established_date3 = [[24 јуни]] [[1128]] | established_event4 = '''[[Кралство Португалија|Кралство]]''' | established_date4 = [[25 јули]] [[1139]] | established_event5 = [[Договор од Замора|Призната]] | established_date5 = [[5 октомври]] [[1143]] | established_event6 = <small>[[Manifestis Probatum|Папско признавање]]</small> | established_date6 = [[1179]] | accessionEUdate = [[1 јануари]] [[1986]] | EUseats = 24 | area_rank = 110^та | area_magnitude = | area_km2 = 92.345 | area_sq_mi = 35.580 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 0,5 | population_estimate = 10,276,617<ref name="auto2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ine.pt/xportal/xmain?xpid=INE&xpgid=ine_destaques&DESTAQUESdest_boui=354227526&DESTAQUESmodo=2|title=Redução da população residente em 2018 menor que a de 2017 - 2018|website=Ine.pt|accessdate=14 јуни 2019}}</ref> | population_census = 10,562,178<ref>[https://web.archive.org/web/20121127184227/http://www.ine.pt/scripts/flex_definitivos/Main.html] {{dead link|date=април 2019}}</ref> | population_estimate_year = 2018 | population_estimate_rank = 88ма | population_census_year = 2011 | population_density_km2 = 114 | population_density_sq_mi = 295 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 87^ма | GDP_PPP_year = 2006 | GDP_PPP = $232.000.000.000 | GDP_PPP_rank = 40^та <!--ММФ--> | GDP_PPP_per_capita = $23.464 <!--ММФ-->(2007) | GDP_PPP_per_capita_rank = 34^та <!--ММФ--> | HDI = 0.874 <!-- number only --> | HDI_year = 2022 <!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase<!-- increase/decrease/steady --> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|title=Human Development Report 2023/24|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=13 March 2024|page=288|access-date=13 March 2024}}</ref> | HDI_rank = 42ра | GPI_year = 2007 | GPI = {{increase}} 1,481 | GPI_rank = 9^та | GPI_category = <span style="color:#090;">многу висок</span> | currency = [[Евро]] ([[Евро знак|€]])² | currency_code = EUR | country_code = PRT | time_zone = [[Западноевропско време|ЗЕВ]]³ | utc_offset = 0 | time_zone_DST = [[Западноевропско летно време|ЗЕЛТ]] | utc_offset_DST = +1 | cctld = [[.pt]]⁴ | calling_code = 351 | footnote1 = [[мирандски јазик]], кој се зборува во некои села на општината [[Миранда до Дуро]], бил официјално признат во (''Lei n.° 7/99 de 29 de Janeiro''), оттогаш давајќи му официјално право на користење на мирандскиот на јазичното малцинство кое го засега.<ref>[http://ec.europa.eu/education/policies/lang/languages/langmin/euromosaic/pt1_en.html#13 Студија Евромозаик, мирандскиот во Португалија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070313113715/http://ec.europa.eu/education/policies/lang/languages/langmin/euromosaic/pt1_en.html#13 |date=2007-03-13 }}, europa.eu - [[Европска Комисија]] мрежно место, пристапено на јануари 2007.</ref> [[Португалски знаковен јазик|Португалскиот знаковен јазик]] е исто така признат. |footnote2 = Пред 1999: [[Португалско ескудо]]. |footnote3 = [[Азори]]: [[УКВ]]-1; УКВ во [[Европско летно време|лето]]. |footnote4 = Доменот [[.eu]] се користи исто така, бидејќи е заеднички за сите земји-членки на [[Европската Унија]]. |footnote5 = [[Коимбра]] бил главен град на државата од 1139 до околу 1260}} '''Португалија''' ({{langx|pt|Portugal}}) — [[република]] во западниот и југозападниот дел на [[Пиринејски Полуостров|Пиринејскиот Полуостров]] во Југозападна [[Европа]]. Таа е најзападната земја во Континентална Европа. Португалија се граничи со [[Шпанија]] на север и исток, и со [[Атлантски Океан]] на запад и југ. Во продолжение, Португалија содржи неколку [[остров]]и сред Атлантикот, вклучувајќи ги [[Азори]]те (''Açores'') и [[Мадејра]]. Главен град на Португалија е [[Лисабон]]. Вкупното население на Португалија е 10.524.145 жители. == Историја == {{Главна|Историја на Португалија}} Името „''Португалија''“ само по себе открива делови рани од историјата на оваа земја - таа потекнува од римското име ''Portus Cale'', можна мешавина на грчко и латинско име кое значи "Убаво пристаниште". Просторот на денешна Португалија во текот на историјата бил населуван од страна на многу народи и цивилизации, како [[Ибери]]те, [[Келти]]те, [[Феникијци]]те, [[Картагинци]]те, [[Стари Грци|Старите Грци]], [[Германи]]те и [[Маври]]те. [[Податотека:Ignoto portoghese, ritratto di un cavaliere dell'ordine di cristo, 1525-50 ca. 02.jpg|мини|лево|[[Васко де Гама]]]] Португалија во текот на [[XV век]] и [[XVI век]] успеала да го прошири своето влијание. Славни личности од тие векови се: [[Фернандо Магелан]] кој го опколил светот, [[Бартоломео Дијас]] кој достигнал до [[’Ртот на Добрата Надеж]] и источниот крај на [[Африка]], [[Васко де Гама]] и др. Крајот на [[XV век]], Португалија за првпат во историјата ја изгубила независноста, и тоа под власт на [[Шпанија]] преку кое почнало пропаѓање на Португалија како велесила. Португалија продолжила да ја губи својата политичка и економска сила поради неколку причини, пред сè [[Лисабонски земјотрес|Лисабонскиот земјотрес]] од [[1755]] година, подемот на [[Наполеон Бонапарт]], стекнување на независност на [[Бразил]] во [[1822]] година и граѓанската војна помеѓу либералите и апсолутистите. Во [[1910]] година била укината монархијата. Во [[1975]] година Протугалија дала независност на своите преостанати колонии. Португалија е една од основачите на [[НАТО]] алијансата, а од [[1986]] година е член на [[ЕУ]]. == Потекло на поимот == == Географија и клима == {{Главна|Географија на Португалија}} [[Податотека:Portugal topographic map-mk.svg|мини|лево|250п|Топографска карта на Португалија]] Португалија е држава на западниот и југозападниот дела на [[Пиринејски Полуостров|Пиринејскиот Полуостров]]. Граничи со [[Шпанија]] на север и исток и со [[Атлантски Океан]] на запад и југ. Во продолжение, Португалија содржи неколку [[остров]]и сред Атлантикот, вклучувајќи ги [[Азурски Острови|Азурите]] (''Açores'') и [[Мадејра Острови|Мадејра]]. Португалија е една од најтоплите држави во [[Европа]] со атлантско-средоземна клима. Пролетта и летото обично се топли а во јули и август температурите се движат од 30–35&nbsp;°C во централниот дел и до 45&nbsp;°C во внатрешноста и јужниот дел на земјата. Есента и зимата се врнежливи а температурите достигаат до -5&nbsp;°C. Снежни врнежи има на повисоките места во планинските предели на север. Средните годишни температури се движат од 13&nbsp;°C на север и 18&nbsp;°C на југ. Источниот дел од Португалија е претежно планински, додека западниот е низински. Северниот е планински, каде течат реките [[Мињо (река)|Мињо]] и [[Доуро]]. == Државно уредување == == Административна поделба == {{Главна|Административна поделба на Португалија}} == Стопанство == == Население, јазик и религија == {{Најголеми градови во Португалија}} [[Податотека:Viana_do_Castelo,_Portugal_(4922364383).jpg|мини|250п|Португалки во народни носии]] == Култура во Португалија == == Религија == {{bar box |float=right |title=Верници во Португалија |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Католици|yellow|79.3}} {{Столбен постоток|Други Христијани|red|2.2}} {{Столбен постоток|Муслимани|green|0.33}} {{Столбен постоток|Евреи|Pink|0.07}} {{Столбен постоток|Други или нерелигиозни|orange|12}} }} Најголема религија во Португалија е [[Римокатоличка црква|Римокатоличката]]. Околу 84% од населението се католици, но само околу 19% присуствуваат редовно на неделните литургии. Сепак, голем број од [[Португалци]]те сакаат да бидат крстени, оженети во црквата и слично<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ateismo.net/diario/2007/01/portugal-est-mais-secularizado-do-que.php|title=Portugal está mais secularizado do que a Espanha|accessdate=2007-04-28|publisher=Diário Ateísta|date=[[18 јануари]] [[2007]]|archive-date=2007-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929083103/http://www.ateismo.net/diario/2007/01/portugal-est-mais-secularizado-do-que.php|url-status=dead}}</ref>. Иако црквата и државата формално биле разделени за време на [[Прва Португалска Република|Првата Португалска Република]] ([[1910]]-[[1926]]), со уставот од 1976 година, Римокатоличката црква продолжила да има голема улога во португалското општество и култура. Многу португалски празници, фестивали и традиции, имаат религиозно потекло. Иако црквата и државата се формално одвоени, Католичката црква сè уште добива одредени привилегии во земјата. Денеска, најголемиот дел од португалското население е римокатоличко, односно 84.5% од вкупниот бој на населението се католици, а околу 2.2% припаѓаат на други христијански организации<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/po.html|title=CIA&nbsp;— The World Factbook -- Portugal|date=17 јануари 2009|accessdate=2009-10-30|archive-date=2020-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20200519213218/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/po.html|url-status=dead}}</ref>. == Музика во Португалија == == Спорт во Португалија == == Наводи == {{reflist}} == Поврзано == == Надворешни врски == * [http://tempo.growiktionary.org временска прогноза]{{Мртва_врска|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Држави во Европа}} {{ЕУ}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Португалија| ]] [[Категорија:Јужна Европа]] [[Категорија:Држави на Пиринејскиот Полуостров]] [[Категорија:Држави во Европа]] [[Категорија:Републики]] jibuo9782umns3tgz9vwrd9po3l6dq5 0 4918 5578262 5225653 2026-06-17T14:08:10Z SrpskiAnonimac 64566 /* Составни делови (компоненти) на екосистемите */ 5578262 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Buchenwald 1.jpg|десно|thumb|[[Бука|Буковите]] екосистеми се едни од најчестите во [[Европа]] и во [[Република Македонија|Македонија]].]] '''Екосистемот''' претставува целина од [[биотоп]]от (неживиот дел) и [[биоценоза]]та (живиот дел) на [[Животна средина|животната средина]], во кој тие се нераскинливо поврзани. Екосистемот е еден бескрајно сложен, динамичен [[систем]] на заемно поврзани делови кои дејствуваат еден врз друг, ''директно'' или ''индиректно''. Поради ова, екосистемот е во постојана промена (или движење). Најопшто, природните екосистеми можат да се поделат на копнени и водни. Обично копнените се класифицираат по принцип на доминантната [[Растенија|растителна]] заедница ([[Шума|шумски]], [[Треви|тревести]], [[Блато|блатни]], [[Планина|планински]] екосистеми), додека водните врз основа на видот на [[станиште]]то ([[Море|морски]], [[Езеро|езерски]], [[Река|речни]] екосистеми) или доминантните организми (екосистеми на [[корал]]ните гребени). == Составни делови (компоненти) на екосистемите == * Материјалниот дел од екосистемот го чинат: ** неживите состојки (почва, вода и хранливи материи) ** продуценти ** консументи ([[растенојад]]и, [[месојад]]и) ** редуценти (разградувачи - [[Бактерија|бактерии]] и животни кои ги разградуваат мртвите [[органски материи]], со што ги рециклираат [[хранливите материи]]) * Енергија == Класификации на екосистемите == Во зависност од присуството или отсуството на одреден составен дел на екосистемот, постојат ''фрагментарни (неполночлени)'' и ''полночлени'' екосистеми. Во неполночлените екосистеми отсуствуваат еден или повеќе составни делови, на пример, екосистем од вечен мраз ([[Арктик]] и [[Антарктик]]), изливи од [[лава]] и слично. == Односи во екосистемот == Во екосистемот се среќаваат три типа на односи меѓу неговите делови, и тоа: акција, реакција и коакција. == Структурно-функционална организација == === Просторна организација === Големите површини во секој екосистем се мошне разнородни. Притоа, неживиот дел од екосистемот (како почвата и атмосферата) се далеку поеднородни отколку живиот дел. Во повеќето случаи, најголема улога во нееднородноста на екосистемот имаат растенијата. Во просторот варираат: * густината на растителните единки * разместеноста на одделните видови (групно, дифузно, петнесто распоредување) * број на катови * развојни стадиуми и сл. Разместеноста на материјалните градбени делови на екосистемот е нерамномерна во два правци: * вертикално (слоевитост) - различни катови или страти, односно биогеохоризонти. Оваа слоевитост се забележува во почвата, но и во надземниот дел. Така, има кат на мовови и лишаи, кат на треви, кат на грмушки, кат на дрвја. Растенијата најчесто ги сочинуваат т.н. фотосинтетски биогеохоризонти. * хоризонтално (поделба на биогеоценотички парцели) - основни и дополнителни парцели. === Функција на екосистемите === [[Податотека:Dystric_cambisol.JPG|thumb|Најголемиот дел од мртвата органска материја во екосистемот се состои од [[опад]] (паднати листови од дрвјата). Тој го зафаќа површинскиот слој од почвата. Под него се забележува слојот на аморфна маса, слојот на [[хумус]], како и почвените слоеви.]] Првата и основна функција на еден екосистем е движењето на [[енергија]] и [[материја]] низ него. Придвижувањето на материјата и енергијата низ одделните живи делови на екосистемот (трофички нивоа или алки) се остварува преку односот [[грабливец]]-[[плен]], кој ги гради [[Ланец на исхрана|ланците]] и мрежите на исхрана. Ланецот на исхрана е последователност од трофички нивоа (биотоп-продуценти-консументи-редуценти-биотоп), низ кој последователно поминува материјата. Основен составен дел се продуцентите (организми кои самостојно, со помош на неоргански соединенија и енергија, создаваат органски соединенија), по кои следуваат консументите (организми кои не можат самостојно да создаваат органски соединенија од неоргански, туку само ги употребуваат и ги претвораат за сопствените потреби). Во еден ланец на исхрана може да присуствуваат и организми кои се хранат со мртва органска материја, т.н. детритофаги или [[сапрофаг]]и, кои понекогаш се редуценти (трета функционална група на организми во структурата на екосистемот кои ја преработуваат синтетизираната органска материја во неорганска). Според ова, постојат два вида на ланци на исхрана: ланци кои започнуваат со пасишта и ланци кои започнуваат од мртва органска материја. При пасишниот ланец на исхрана, во неговиот почеток стои продуцент кој најчесто е зелено [[Фотосинтеза|фотосинтетизирачко]] [[Растенија|растение]]. По него следува консумент од прв ред (најчесто [[растенојад]]ни организми), а потоа следуваат консументи од втор ред, кои се хранат со консументите од прв ред, па консументи од трет ред итн. При детритусниот ланец на исхрана, почетокот е составен од [[детритус]] (мртви органски материи), по кој следуваат трофичките заемодејства од типот на мрежа на исхрана. Мрежата е севкупност од ланците на исхрана во рамките на еден екосистем. Овој тип на опишување на врските меѓу живите составни делови на екосистемот се должи поради тоа што повеќето организми се хранат со повеќе од еден вид. Така, хранливите извори на даден вид можат да бидат и продуценти, но и консументи од различен ред. [[Податотека:Earthworm.jpg|лево|thumb|250px|[[Дождовен црв|Дождовните црви]] се добар пример за детритофаги.]] Согласно [[Втор принцип на термодинамиката|вториот принцип на термодинамиката]], преносот на енергија помеѓу членовите на ланецот на исхрана не може да биде 100%. [[Автотроф]]ните организми, какви што се зелените растенија, имаат делотворност на искористување на енергијата под 1%, односно само 1% од достапната за нив [[сончева енергија]] се претвора во [[хемиска енергија]] во нивната [[биомаса]]. Останатите 99% се рефлектираат во [[атмосфера]]та во вид на [[светлина]] и [[топлина]]. [[Животни]]те, пак, од своја страна, задржуваат само 10% од енергијата која ја добиле при исхраната. Останатите 90% се излачуваат преку [[дишење]]то и [[дефекација]]та. [[Екскрет]]ите се храна за разградувачите (редуцентите), со кои тие обезбедуваат енергија за нив, но ја губат при своето дишење во вид на [[топлинска енергија]]. Всушност, целата енергија која влегува во екосистемот ([[биосфера]]та) се губи во вид на топлина. Горните податоци покажуваат дека ниската делотворност на искористување на енергијата од страна на организмите побарува постојан принос на енергија, односно исхрана за да преживеат. Друга последица од ова е и фактот што само мал дел од првичната енергија врзана во продуцентите останува во погорните алки од ланецот на исхрана. На пример, со 100 кг маса на [[луцерка]] можат да се прехранат 10 кг маса од [[говедо]], со кои може да се прехрани само маса од 1 кг човек. Втората основна функција на екосистемот е [[Биогеохемиски циклуси|кружењето на материјата]]. Постојат неколку најважни кружења на материи, и тоа [[јаглероден циклус]], [[кислороден циклус]], [[азотен циклус]] и [[воден циклус]]. === Временска организација === Временската организација на екосистемот ја опфаќа неговата динамика, односно како тој екосистем се однесува во текот на времето: дали е стабилен или, пак, е динамичен (се менува). Стабилноста на екосистемот се огледува во сочувување на неговата структурно-функционална организација во неизменета или малку изменета состојба во текот на подолг временски период (десетици или стотици години). Стабилноста е резултат на долг еволутивен процес на живите и неживите делови (компоненти) на екосистемот, во кој тие се усовршувале и адаптирале во правец на минимизирање на врските и односите на неуспешните компоненти за функционирање на екосистемот во целина. Стабилноста се должи на можноста што екосистемот ја има, а тоа е можност за пуферизирање (ублажување) на дејството на факторите што се отклонуваат од нормалните состојби. Меѓутоа, стабилноста на екосистемот не е апсолутна, што значи дека потполно ист и неменлив екосистем не постои. Можат само да се разликуваат постабилни и понестабилни екосистеми; од првите се издвојуваат природните екосистеми кои се развиваат на биотопи на кои тие природно настанале - климаксни екосистеми. Најнестабилни, пак, се екосистемите создадени од страна на човекот - агроекосистеми и урбани системи. Динамичноста на екосистемот ги опфаќа промените во составот на неговите компоненти, структурата и метаболизмот. Причини за ваквите промени се најчесто надворешните абиотички фактори (светлина, топлина, влажност), но во поретки случаи и биотичките - при наезда на одреден вид (на пример, скакулци). {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Екосистеми| ]] [[Категорија:Симбиоза]] [[Категорија:Екологија]] [[Категорија:Системска екологија]] 5oaapwxbnass2l1bs9waszaztqbpuox 0 7927 5578385 5578169 2026-06-18T05:54:33Z ~2026-35464-46 134237 Ich habe fakttologische Ungenauigkeiten korrigiert. Zu dem Zeitpunkt gehört Ohrid zum Bulgarischen Königreich, deswegen ist das Adjektiv mazedonisch historisch belegt nicht richtig! 5578385 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Codex Assemanianus 09.jpg|thumb|300px|Codex Assemanianus]] [[Податотека:O pismenah.png|thumb|[[О писменех|О писменех или За буквите]]]] '''Охридската книжевна школа е''' формирана во [[886]] година од [[Свети Климент Охридски|Климент Охридски]], а од [[893]] година му се придружил и [[Свети Наум Охридски|Наум Охридски]]. Остатоците од оваа школа не се зачувани, но се лоцира во охридската месност [[Имарет]]. Како обележје на оваа школа е што ја зачувала [[Кирил и Методиј|кирилометодиевската]] [[Глаголица|глаголска]] традиција. Во Охридската школа [[кирилицата]] ќе почне да се применува дури по [[XII век]]. Во рамките на оваа школа се подготвувал образовен кадар кој бил испраќан во учителска, проповедничка и свештеничка дејност во сите делови на [[Западна Македонија]], во денешна [[Албанија]] и во другите делови на средновековна [[Бугарија]]. Во најстарите зачувани [[ракописи]] се вбројуваат глаголските ракописи како: [[Асеманово евангелие]], [[Синајски псалтир]], [[Синајски евхологиј|Синајски еухологиј]]. Од понов период се ракописите со кирилско писмо како што се: [[Добромирово евангелие]], [[Битолски триод]], [[Охридски апостол]], [[Болоњски псалтир]].<ref>Група автори: „Македонски јазик и литература“, Просветно дело, Скопје, 2006 година, стр. 32.</ref> По смртта на свети Климент и свети Наум книжевната школа ја продолжиле нивните ученици. Тие главно се занимавале со препишување на творбите на светите учители. Многумина од нив од смирение, понизност и почит пред нивното големо дело останале анонимни и непознати. Меѓу непознатите автори се и составувачите на нивните житија. Ова експлицитно е наведено од анонимниот биограф на свети Наум, кој вели дека по наредба на [[Деволскиот епископ Марко]], се зафатил со пишување на житијата на охидските светители и просветители. По повод годишнината од смртта на свети Климент еден друг анонимен автор составил Служба, мошне поетска, која претставува ретко убав споменик на македонската книжевност од овој ран период. Меѓу непосредните ученици на свети Климент и на свети Наум е и [[Константин Презвитер]], подоцна [[епископ Преславски]]. Тој е познат по неговите творби [[Азбучна молитва]] и [[Проглас кон Светото Евангелие]]. Негови се и делата [[Поучно Евангелие]] и преводите на [[Четирите слова против аријанството]] од [[свети Атанасиј Велики]] и [[Катехизисот на св. Кирил Ерусалимски]] и многу други. [[Црноризец Храбар]], чие вистинско име е непознато е исто така продолжувач на делото на [[Свети Климент Охридски|Свети Климент]] и на [[свети Наум]]. Негови дела се: [[О писменех]], кое е апологија на словенската писменост и тој овде ја брани [[Кирилица|словенската азбука]] и го заштитува словенското културно дело од страна на горделивите грчки асимилатори. Тој во ова дело напишал: „Затоа словенските букви се посвети и подостојни за почит, оти свет маж ги створил, а грчките, пак, букви многубошци."<ref>[[:s:О писменех|О писменех]] - целосен текст на [[Викиизвор]].</ref> == Почетоци на Охридската книжевна школа == Историските податоци и современите анализи извршени врз старословенскиот јазик утврдуваат факти што погледот кон природата на старословенскиот јазик е насочен кон сосема друг правец. Едно од прашањата што биле важни за понатамошно истражување на јазикот било утврдувањето на кој јазик или дијалект се засновал [[старословенски јазик|старословенскиот јазик]]. Бидејќи старословенскиот јазик бил главниот јазик во Охридската книжевна школа било од исклучителна значајност да се утврди ова прашање. Светските и македонските слависти сосема ја отфрлиле панонаската теорија за потеклото на старословенскиот јазик и со тоа се потврдила теријата за јужномакедонските говори. Така, славистите утврдиле дека старословенскиот јазик се засновал на говорите од Јужна Македонија особено врз говорите од [[Сухо]] и [[Висока]]. Тесно поврзана со Охридската школа е и појавата на првата словенска азбука - [[глаголица]]та. Таа е создадена со цел да се преведуваат светите книги и различни литературни творби на јазикот кој народот би ги разбрал. Пред создавањето на македонската и сѐсловенската азбука, македонските словени и словенските народи што биле во близина на [[Грција]] и [[Апенинскиот Полуостров]] користеле грчки и латински букви за запишување на своите мисли. За ваквата ситуација сведочат и записите на монахот [[Црноризец Храбар]], според кој таквата ситуaција имало сѐ додека не Свети Кирил не ја создал глаголицата. Ракописите од Охридската и од [[Кратовска книжевна школа|Кратовската школа]] се совпаѓаат едни со други според повеќе правописни и јазични особености, и ја претставуваат македонската варијанта на [[црковнословенски јазик|црковнословенскиот јазик]]. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонска православна црква - Охридска архиепископија]] [[Категорија:Средновековен Охрид]] [[Категорија:Средновековна македонска книжевност]] [[Категорија:Кутмичевица]] load6pxmowmp443ksuinpstz6erdych 100 12584 5578467 601230 2026-06-18T09:59:33Z Bjankuloski06 332 5578467 wikitext text/x-wiki *[[Џироламо Фантини]] *[[Даниел Фарант]] *[[Гилс Фарнаби]] *[[Џовани Батиста Фасоло]] *[[Пјер Феврије]] *[[Џузепе Федели]] *[[Алфонсо Ферабоско (II)]] *[[Питер Филипс]] *[[Готфрид Фингер]] *[[Јохан Каспар Фердинанд Фишер]] *[[Франсоа Ду Фо]] *[[Алфонсо Фонтанели]] *[[Јохан Јакоб Форберже]] *[[Томас Форд]] *[[Антоан Форкерај]] *[[Франческо Фоџа]] *[[Малкиор Франк]] *[[Франсоа Франкур]] *[[Петронио Франческини]] *[[Џироламо Фрескобалди]] *[[Јохан Јозеф Фукс]] *[[Јохан Вилхелм Фурххајм]] [[Категорија:Барокни композитори|Ф]] mq2s2izp0nq7s813cg4chd5mupokk08 0 17538 5578458 5577620 2026-06-18T09:42:03Z BosaFi 115936 5578458 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Чарлс Буковски | image = CharlesBukowski-1.jpg | caption = | birth_name = Хенри Чарлс Буковски | birth_date = {{birth date|1920|8|16|df=y}} | birth_place = [[Андернах]], [[Рајнска област-Пфалц]], [[Вајмарска Република]] | death_date = {{death date and age|1994|3|9|1920|8|16|df=y}} | death_place = [[Сан Педро]], [[Калифорнија]], САД | nationality = Германец, Американец | movement = [[Валкан реализам]],<ref>{{Наведено списание |doi=10.1353/mfs.2001.0002 |title=In the Country of Contradiction the Hypocrite is King: Defining Dirty Realism in Charles Bukowski's Factotum |year=2001 |last1=Dobozy |first1=Tamas |journal=Modern Fiction Studies |volume=47 |pages=43–68}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.enotes.com/short-story-criticism/bukowski-charles |title=Charles Bukowski (criticism) |publisher=Enotes.com |date= |accessdate=2014-07-17}}</ref> [[Трансгресивна фикција]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.dalkeyarchive.com/catalog/show_comment/362|title=The Review of Contemporary Fiction: ''Charles Bukowski: Locked in the Arms of a Crazy Life by Howard Sounces'' |first=Ben |last=Donnelly |publisher=Dalkey Archive Press at the University of Illinois |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081011221121/http://www.dalkeyarchive.com/catalog/show_comment/362 |archivedate=2008-10-11 }}</ref> | occupation = поет, романописец, раскажувач и колумнист }} '''Хенри Чарлс Буковски''' (роден на {{роден на|16|август|1920}} во [[Андернах]] — {{починал на|9|март|1994}} во Сан Педро) — германско-американски поет, романописец и раскажувач. Неговото пишување било под влијание на социјалниот, културниот и економскиот амбиент на неговиот роден град [[Лос Анџелес]].<ref name="Bukowski, Charles">{{Наведена мрежна страница|title=Bukowski, Charles|publisher=Columbia University Press}}</ref> Неговото дело се осврнува на обичните животи на сиромашните Американци, на чинот на пишување, на алкохолот, на односите со жени и на тешката работа. Буковски напишал илјадници песни, стотици раскази и шест романи, објавувајќи над 60 книги. [[ФБИ]] чува досие за него како резултат на неговата колумна: „''[[Белешки за валканиот стар човек]]''“, во лондонскиот весник ''Оупен Сити.''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://bukowski.net/fbi/|title=Charles Bukowski FBI files|work=bukowski.net|accessdate=2017-10-19|archive-date=2006-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20060203020720/http://bukowski.net/fbi/|url-status=dead}}</ref><ref>{{наведени вести| url=http://articles.latimes.com/2013/sep/09/entertainment/la-et-jc-fbi-file-dirty-old-man-charles-bukowski-20130909 | work=Los Angeles Times | first=Emily | last=Keeler | title=The FBI kept its own notes on 'dirty old man' Charles Bukowski | date=September 9, 2013}}</ref> Во [[1986]] година магазинот Тајм го нарекол на Буковски „''лауреат на американскиот низок живот''“<ref>{{наведени вести|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,961603-2,00.html|title=Celebrities Who Travel Well|work=Time|date=June 16, 1986|accessdate=April 28, 2010|first=Pico|last=Iyer|archive-date=2013-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20130705201931/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,961603-2,00.html|url-status=dead}}</ref>. Од неговата смрт во [[1994]] година, Буковски е предмет на голем број критични статии и книги за неговиот живот и списи, но неговата работа добила релативно мало внимание од академските критичари. == Живот == [[File:Bukowski Geburtshaus.jpg|thumb|upright|Местото каде е роден Буковски]] Буковски бил роден во [[Андернах]], [[Германија]] во [[1920]] година.<ref>Според страницата на [[Википедија на чешки јазик]], неговиот чешки преведувач Роберт Хишек во радио-интервју изјавил дека е можно Буковски, всушност, да е роден во селото Паздна, во близината на [[Фридек-Мистек]], во денешна [[Чешка]]; во тоа време во [[Шлеска|шлескиот]] дел на [[Чехословачка]], каде што [[Полски јазик|полскиот јазик]] се зборува до ден-денес. https://cs.wikipedia.org/wiki/Charles_Bukowski#cite_note-2</ref> Мајка му, Катарина Фет, била [[Германци|Германка]], од татко Вилхелм Фет и мајка Нанетет Израел.<ref>Social Security (SSN 554169417) Death Claim at Ancestry.com</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eifelzeitung.de/redaktion/kinder-der-eifel/charles-bukowski-134540/|title=Charles Bukowski - Eifel - Zeitung|date=17 August 2016|publisher=|accessdate=2017-10-19|archive-date=2017-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802204206/http://www.eifelzeitung.de/redaktion/kinder-der-eifel/charles-bukowski-134540/|url-status=dead}}</ref> Таа го запознала неговиот татко, [[Американец]] со полско потекло, на крајот од [[Првата светска војна]] и семејството се преселило во [[САД]] кога Чарлс имал две години.<ref name="Miles">''Charles Bukowski'' (2009) Barry Miles. Random House, 2009, {{ISBN|978-0-7535-2159-5}}{{page needed|date=June 2013}}</ref><ref>Neeli Cherkovski: Das Leben des Charles Bukowski. München 1993, p. 18-20.</ref> Чарлс Буковски постојано тврдел дека е роден како вонбрачно дете, но брачните досиеја во Андернах покажуваат дека неговите родители се омажиле еден месец пред неговото раѓање.<ref Name="Miles"/><ref name="Sounes8">Sounes, Howard. Charles Bukowski: Locked in the Arms of a Crazy Life, p. 8.</ref> Чарлс Буковски имал тешко детство, бидејќи (како што и самиот кажал) неговиот татко, кој често бил невработен, вербално и физички го злоставувал,<ref name="hor">{{Наведена книга|last=Bukowski|first=Charles|title=Ham on Rye|year=1982|publisher=Ecco|isbn=0-06-117758-X}}</ref><ref name="Found">{{Наведена мрежна страница|last=Young |first=Molly |url=http://www.poetryfoundation.org/bio/charles-bukowski |title=Poetry Foundation of America. Bukowski Profile |publisher=Poetryfoundation.org |date= |accessdate=2014-07-17}}</ref> а тоа го опишал во романот „[[Шунка на ’ржан леб]]“). Откако матурирал во државното средно училиште во [[Лос Анџелес]], Буковски се запишал на Градскиот колеџ на Лос Анџелес каде студирал [[уметност]], [[новинарство]] и [[литература]]. Откако татко му го избркал од дома, Буковски патувал низ цела [[Америка]], а најпосле се вратил во [[Лос Анџелес]] и долго време живеел од денес за утре, заглавен во [[Алкохолизам|алкохолизмот]] и работејќи бесмислени работи (возач на [[камион]], работник на бензиска пумпа, чувар, лифтбој итн.) и живеејќи во евтини [[хотел]]и и пансиони. Во доцните 1950-ти, Буковски се вработил како курир во [[Државен сервис на САД|Државниот сервис на САД]] (поштенската служба) на Лос Анџелес, каде поминал 12 години, а потоа, на возраст од 49 години, дал отказ од работата и решил да живее пишувајќи [[поезија]].<ref name="F. Rigonat 1986">F. Rigonat, „Beleška o piscu“, во: Čarls Bukovski, ''Bludni sin''. Beograd: BIGZ, 1986, стр. 309.</ref><ref name="Bukovski, 1988">„Beleška o piscu“, во: Čarls Bukovski, ''Žene''. Beograd: BIGZ, 1988, стр. 339.</ref> Во едно од неговите писма напишал: „Имам еден од два избора - да останам во поштата и да побудалам...или да останам тука и да си играм писател и да гладувам. Одлучив да гладувам”.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Charles Bukowski 1920-94|publisher=Routlage}}</ref> Во [[1955]] година бил хоспитализиран поради крварење на внатрешен чир и малку требало неговата состојба да има посериозни последици. Во [[1957]] година се оженил за писателката и поетеса [[Барбара Фрај]], но се развеле во [[1959]] година. По разводот, Буковски продолжил да пие и да пишува поезија. Во [[1964]] година, неговата втора жена Франсис Смит ја родила нивната ќерка, Марина Луиза Буковски. Буковски и Франсис живееле заедно, но никогаш не стапиле во законски [[брак]]. Во [[1976]] година ја сретнал Линда Ли Бејџил, сопственичка на [[ресторан]] за здрава храна. Две години подоцна се преселиле во Источен [[Холивуд]], каде Буковски го поминал остатокот од животот, а во 1985 година тие се венчале. Буковски починал од [[леукемија]] на [[9 март]] [[1994]] година во [[Сан Педро, Калифорнија]] на 73-годишна возраст, набргу по завршувањето на последниот роман „Палп”. Погребот бил во духот на [[Будизам|будистичката традиција]], а на неговата спомен-плоча стои: „Не се обидувај“. Според Линда Ли Буковски, овој [[епитаф]] значи: „Ако го потрошиш животот обидувајќи се, тогаш она што ќе ти остане е само обидувањето. Затоа не се обидувај, туку прави ги работите”. == Творештво == Во младоста, Буковски ги сакал писателите како што се: [[Антон Чехов]], [[Кнут Хамсун]],<ref name=dr1/> [[Ернест Хемингвеј]],<ref name="agc">{{Наведена книга|last=Charlson|first=David|title=Charles Bukowski: Autobiographer, Gender Critic, Iconoclast|date=July 6, 2006|publisher=Trafford Publishing|isbn=1-4120-5966-6|page=30}}</ref> [[Џон Фанте]]<ref name=dr1>{{Наведена книга|last=Hemmingson|first=Michael|title=The Dirty Realism Duo: Charles Bukowski & Raymond Carver|date=October 9, 2008|publisher=Borgo Press|isbn=978-1-4344-0257-8|pages=70, 71}}</ref> и [[Фјодор Достоевски]].<ref name="agc"/> Во романот „[[Шунка на ’ржан леб]]“, тој ги наведува првиот писател кој му оставил впечаток бил [[Аптон Синклер]], а потоа им се воодушевувал на: [[Синклер Луис]], [[Д. Х. Лоренс]], [[Олдос Хаксли|Хаксли]], [[Шервуд Андерсон]] и особено на Хемингвеј, [[Иван Тургенев|Тургенев]].<ref name="Bukovski, 1986">Čarls Bukovski, ''Bludni sin''. Beograd: BIGZ, 1986, стр. 162-164.</ref> и на [[Џејмс Тербер]].<ref>Čarls Bukovski, ''Bludni sin''. Beograd: BIGZ, 1986, стр. 279.</ref> Во романот „[[Жени (роман на Буковски)|Жени]]“, тој вели дека [[Кнут Хамсун]] е најдобриот писател на светот, а исто така истакнуав дека го сака [[Карсон Мек Кјулер]].<ref name="Bukovski, 1986"/> и на [[Џејмс Тербер]].<ref>Čarls Bukovski, ''Žene''. Beograd: BIGZ, 1988, стр. 76 и 79.</ref> Буковски почнал да објавува во литературните списанија во почетокот на 1950-тите. На 24-годишна возраст, неговиот расказ „Последици од долгото писмо за одбивање“ бил објавен во списанието „Стори“, а две години подоцна, расказот „20 Tanks From Kasseldown“ бил објавен во збирката „Портфолио III“. Тогаш, тој се разочарал во издавачкиот процес и се откажал од пишување во текот на речиси една декада од неговиот живот. Во [[1969]] година, на Буковски му била доделена месечна стипендија од 100 [[долар]]и од страна на издавачот [[Џон Мартин]] „за да пишува“. Тогаш, Буковски ја напуштил работата како поштенски службеник и решил да живее пишувајќи поезија. Еден месец откако ја напуштил поштата, тој го завршил својот прв роман „Пошта”, објавен во 1971 година. Во 1960 година ја објавил својата прва поетска збирка „[[Цветот, тупаницата и ѕверскиот лелек]]“, а потоа објавил околу 30 збирки поезија и десетина прозни дела. Првиот успех кај публиката го остварил со книгата „[[Забелешките на стариот расипник]]“ (1969) во која се содржани статиите кои ги пишувал за едно „андерграунд“ списание од Лос Анџелес, а која претставува спонтана исповед на човекот од „улиците на стравот и агонијата“. Во 1971 година се појавил неговиот прв роман, „[[Пошта (роман на Буковски)|Пошта]]“ (напишан за три недели), а со делото „[[Приказна за обичното лудило]]“ (1972) стекнал поширока слава во [[Европа]]. Во 1975 година го објавил романот „[[Фактотум]]“, а по објавувањето на неговиот трет роман „[[Жени (роман на Буковски)|Жени]]“ (1978) станал популарен и во [[САД]]. Во 1982 година се појавил романот „[[Шунка на ’ржан леб]]“.<ref name="F. Rigonat 1986"/><ref name="Bukovski, 1988"/> Во едно интервју од [[1974]] година, тој вели: „Кога живееш во некој град сиот свој живот го запознаваш буквално секое ќоше, ја имаш рамката на земјата на која што лежи тој град. Имаш целосна слика каде се наоѓаш. Бидејќи сум од Л. А, отсекогаш сум имал географско и емотивно чувство дека тука припаѓам, имав време да го научам овој град. Не можам да се видам себеси на некое друго место“.<ref name=buktro>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.jaydougherty.com/bukowski/index.html |title=''Introduction to Charles Bukowski'' by Jay Dougherty |publisher=Jaydougherty.com |date=1920-08-16 |accessdate=2014-07-17}}</ref> Буковски пишувал навечер, а таа навика ја оправдувал со зборовите: ''Да се пишува преку ден е како да се трча во стоковна куќа. Секој може да те види. Навечер... тогаш стануваш магионичар''. Темите ги наоѓал во сопственото животно искуство, во проживеаните драми од детството, во младоста и во периодот на скитање низ [[Америка]], додека живеел како скитник, се опивал и работел бесмислени работи за да преживее, како и во галеријата жени што ги запознал во својот живот. Иако себеси се доживувал како срамежлив и повлечен човек на кого [[Алкохолизам|алкохолот]] му бил неопходен за да живее и создава, тој буквално до хипертрофијата ги открил своите најинтимни детали и така стекна епитет на еден од најбесрамните уметници во [[Историја на книжевноста|историјата на книжевноста]]. Големата животна авантура ја започнал како „блуден син“, со рано заминување од дома кога односот со неговиот авторитативен татко станал неподнослив. Притоа, на тој пат заминал ако еден од обележаните - пубертетските [[Акна|акни]] засекогаш му оставиле лузни на лицето. Чувството на срам и тага пред сопствениот „чуден“ одраз во [[огледало]]то во него развила воајерски однос кон луѓето, а осебено кон [[Жена|жените]]. По соочувањето со татка си и со бедата во животот, Буковски конечно се соочил и со жените за кои изјавил: „Секогаш познавав само таблетоманки, алкохоличарки, курви, луди жени. Откако ќе заминеше една, доаѓаше друга, втората полоша од првата и додека се обидува да те спаси од онаа првата, се подготвува да те уништи“. Единствена [[љубов]] во тие денови му била Џејн која била постара од него десет години, со која до бесвест се опивал, ја тепал, се смеел и водел љубов. Нејзината прерана смрт не била само жесток удар, туку и задоцнето растење. Буковски тогаш имал само 35 години. Некои од неговите најубави љубовни стихови и се посветени на таа „дама и половина“. Чарлс Буковски останал запаметен како контроверзна личност, бунтовник, бескомпримисен, [[Анархизам|анархичен]], писател кој не се срами нештата да ги нарече со нивните вистински имиња и чии дела се преполни со [[секс]]уалност. Во своите дела, тој пишува онака како што живеел или како што би сакал да живее, а со својот опус удрил печат на една епоха од [[Американска книжевност|американската книжевност]].<ref>Čarls Bukovski, ''Bludni sin''. Beograd: BIGZ, 1986, стр. 309.</ref> ==Дела== ===Романи=== * 1971– ''Пошта'' * 1975– ''Фактотум'' * 1978– ''[[Жени (роман на Буковски)|Жени]]'' * 1982– ''[[Шунка на ’ржан леб]]'' * 1989– ''Холивуд'' * 1994– ''Палп'' ===Збирки поезија=== * ''Цвет, тупаница и животински плач (1960)'' * ''Ми го фаќа срцето во рацете (1963) (насловот е земен од песната на Робинсон Џеферс, „Хеленистика“)'' * ''Распетие во смртоносна рака (1965)'' * ''На улицата на теророт и патот на агонија (1968)'' * ''Песни напишани пред да скокнат од прозорец од 8 ката (1968)'' * ''Семпл од Буковски (1969)'' * ''Деновите бегаат како диви коњи преку ридовите (1969)'' * ''Противпожарна станица (1970)'' * ''Подбивница посакај ми среќа (1972)'' * ''Гори во вода, давејќи се во пламен: Избрани песни 1955–1973 (1974)'' * ''Можеби утре (1977)'' * ''Љубовта е куче од пеколот (1977)'' * ''Свири пијано како удирачки инструмент додека прстите не почнат малку да крварат (1979)'' * ''Виси на Турнефортијата (1981)'' * ''Војна цело време: Песни 1981–1984 (1984)'' * ''Понекогаш се чувствуваш толку сам што едноставно има смисла (1986)'' * ''Мадригалите во куќата за соби (1988)'' * ''Седумдесетгодишна чорба: Приказни и песни (1990)'' * ''Песни за луѓето (1991)'' * ''Последната ноќ на Земјата (1992)'' * ''Обложување на музата: Песни и приказни (1996)'' * ''Најважно е колку добро одиш низ огнот. (1999)'' * ''Отворено цела ноќ (2000)'' * ''Ноќта растргната од чекори (2001)'' * ''Наведнат кон Нирвана (2005)'' * ''Задоволствата на проколнатите: Избрани песни 1951–1993 (2007)'' * ''„Луѓето конечно изгледаат како цвеќиња“ (2007)'' * ''Континуираната состојба (2009)'' * ''За мачките (2015)'' * ''За љубовта (2016)'' * ''Бура за живите и мртвите (2017)'' ===Раскази === * ''Исповеди на човек доволно луд за да живее со ѕверови (1965)'' * ''Белешки на еден валкан старец (1969)'' * ''Ерекции, ејакулации, експозиции и општи приказни за обично лудило (1972)'' * ''Јужно од никаков север (1973)'' * ''Музика на топла вода (1983)'' * ''Донеси ми ја твојата љубов (1983)'' * ''Приказни за обично лудило (1983)'' * ''Најубавата жена во градот (1983)'' * ''Делови од тетратка извалкана со вино: Кратки раскази и есеи (2008)'' * ''Отсуство на херојот (2010)'' * ''Повеќе белешки за еден валкан старец (2011)'' * ''Ѕвоното не бие за никого (Градски светла, издание 2015)'' * ''За пиењето (2019)'' ===Нон фикшн=== * ''Шекспир никогаш не го правел ова'' (1979); проширено (1995) * ''Капетанот е на ручек, а морнарите го презедоа бродот'' (1998) * ''За пишувањето;'' уредено од Абел Дебрито (2015) * ''Математиката на здивот и патот: За писателите и пишувањето''; уредено од Дејвид Стивен Калон (Градски светла, 2018) == Наводи == {{наводи|3}} == Надворешни врски == {{Wikiquote}} *{{worldcat id|id=lccn-n79-91866}} *{{IMDb name|0001977}} *[https://www.worldcat.org/search?q=au%3ABukowski%2C+Charles&dblist=638&fq=yr%3A1934..2015+%3E+%3E+ln%3Aeng+%3E+ap%3A%22bukowski%2C+charles%22+%3E+ln%3Aeng&qt=facet_ln%3A#%2528x0%253Abook%2Bx4%253Aprintbook%2529%2Cx0%253Aartchap-%2Cx0%253Asnd-%2Cx0%253Aaudiobook-%2C%2528x0%253Aaudiobook%2Bx4%253Acd%2529%2C%2528x0%253Aaudiobook%2Bx4%253Acassette%2529%2C%2528x0%253Aaudiobook%2Bx4%253Adigital%2529%2C%2528x0%253Aaudiobook%2Bx4%253Alp%2529%2Cx0%253Avideo-%2C%2528x0%253Avideo%2Bx4%253Advd%2529%2C%2528x0%253Avideo%2Bx4%253Avhs%2529%2C%2528x0%253Avideo%2Bx4%253Afilm%2529%2C%2528x0%253Avideo%2Bx4%253Abluray%2529%2Cx0%253Aarchv-%2C%2528x0%253Aarchv%2Bx4%253Adigital%2529%2Cx0%253Amusic-%2C%2528x0%253Amusic%2Bx4%253Acassette%2529%2C%2528x0%253Amusic%2Bx4%253Acd%2529%2C%2528x0%253Amusic%2Bx4%253Alp%2529%2Cx0%253Ajrnl-%2Cx0%253Acompfile-%2Cx0%253Akit-format Works by Charles Bukowski, cataloged by WorldCat] * [http://bukowski.net/timeline/ Timeline of Bukowski's life and publications] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110827095451/http://bukowski.net/timeline/ |date=2011-08-27 }} at "the world's premiere Charles Bukowski website and discussion forum" * [http://www.poetryfoundation.org/archive/poet.html?id=924 Profile, Bibliography, and poems] at [[Poetry Foundation]] * [http://www.poets.org/poet.php/prmPID/394 Profile and poems at Poets.org] * [http://www.bu.edu/today/campus-life/2009/03/25/hanging-with-bukowski-gotlieb-center "Hanging with Bukowski at the Gotlieb Center"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100329110521/http://www.bu.edu/today/campus-life/2009/03/25/hanging-with-bukowski-gotlieb-center |date=2010-03-29 }}. ''BU Today''. [[Boston University]] 26 March 2009 *[http://www.oac.cdlib.org/findaid/ark:/13030/kt9489q6mx Guide to the Charles Bukowski Manuscript.] Special Collections and Archives, The [[UC Irvine]] Libraries, [[Irvine, California]]. * [http://www.wormwoodreview.com/bukowski.html "Bukowski Comes to Wormwood"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140421014423/http://wormwoodreview.com/bukowski.html |date=2014-04-21 }}, ''[[The Wormwood Review]]'' 1985 * [http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/19870210/PEOPLE/812229998 "Mickey Rourke plays a tough barfly"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130213001937/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F19870210%2FPEOPLE%2F812229998 |date=2013-02-13 }}. Interview with Bukowski 10 February 1987. ''[[Chicago Sun Times]]'' * [http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=1080660 13 August 2000 Bukowski profile (audio, 11 mins)] ''[[NPR]]''. * [http://www.newyorker.com/archive/2005/03/14/050314crbo_books "Smashed:The pulp poetry of Charles Bukowski"] by [[Adam Kirsch]] at ''[[The New Yorker]]'' 14-03-2005 * [http://www.harpercollins.com/author/microsite/About.aspx?authorid=1297 HarperCollins profile, timeline and resources] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130210012018/http://www.harpercollins.com/author/microsite/About.aspx?authorid=1297 |date=2013-02-10 }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Буковски, Чарлс }} [[Категорија:Американски атеисти]] [[Категорија:Американски писатели]] [[Категорија:Американски поети]] teipspm5x5lqb09ps92bikz3n9gqe9k 0 18010 5578468 5033725 2026-06-18T10:04:37Z Bjankuloski06 332 5578468 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Portrait présumé de François Francoeur.jpg|мини|Претпоставен портрет на Франсоа Франкур од Оже Лика]] '''Франсоа Франкур''' ({{langx|fr|François Francœur}}, {{рн|21|септември|1698}} – {{пн|5|август|1787}}) — [[Франција|француски]] [[виолина|виолинист]] и [[композитор]]. Роден е во [[Париз]] како син на Жозеф Франкур, [[констрабас]]ист и подоцнежен член на ансамблот ''[[24 кралски виолини|24 violons du roy]]''. Учел музика од татко му и се вработил во [[Музичка академија (Париз)|париската опера]] како виолинист кога имал 15 години. По турнеи во главните европски престолнини, се вратил во Париз и станал член на групата [[Concert Spirituel]]. Станал член на ''24 violons du roy'' во 1730; музички инструктор во операта во 1739; и (заедно со [[Франсоа Ребел]]) оперски инструктор, во 1744. Во 1753 Ребел и Франкур станале управници на париската опера—која била центар на француската музика. Во 1760 Франкур бил назначен за Главен музичар на кралот. Кога умрел во 1787 на возраст од 89 год, тој бил поштеден од судбината што го чекала неговиот внук, Луј-Жозеф Франкур, Главен [[камерна музика|камерен музичар]] на кралот и директор на [[оркестар]], кој бил затворен за време на [[Француска револуција|Француската револуција]] сè до падот на [[Максимилијан Робеспјер|Робеспјер]] во [[1794]]. == Композиции == Композициите зачувани денес, издадени во ''Propylaen der Musik, V. 2'' (1989), се две книги со [[виолинска соната|виолински сонати]], 10 [[опера|опери]] и неколку [[балет]]и, компонирани заедно со Франсоа Ребел. Ова често се наведува како редок случај на соработка во музичката композиција. == Музиколошки и стилистички белешки == Франкур понекогаш се категоризира како „класицистички“ композитор кој го одбегнувал „класицистичкиот стил на [[Јозеф Хајдн|Хајдн]] и [[Волфганг Амадеус Моцарт|Моцарт]]“. Но неговите зачувани композиции (компонирани близу до 1773), иако современи на Хајдн и Моцарт, не претставуваат дворски маниризми какви што биле практикувани во класицистичката музика спонзорирана од кралевите во тоа време. Наместо тоа, музиката на Франкур има „напреден [[рококо]]“ карактер, збогатувајќи ги гудачките инструменти со креативна употреба на дувачки инструменти. Ваквата музика била особено популарна кај буржоазијата во подем и нижата аристократија во трговските центри како [[Лондон]], [[Хамбург]], [[Франкфурт]] како и во [[Париз]], кој станувал сè поголем пазар за нови композиции. == Снимки == {{multi-listen start}} {{multi-listen item|filename=François Francoeur - Contredanse.ogg|title=Контратанц|description=''Contredanse''|format=[[Ogg]]}} {{multi-listen end}} == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Франкур, Франсоа}} [[Категорија:Француски композитори]] [[Категорија:Барокни композитори]] [[Категорија:Починати во Париз]] p9pw9mxs64t0berqtqz085d5gidim4s 5578469 5578468 2026-06-18T10:05:25Z Bjankuloski06 332 5578469 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Portrait présumé de François Francoeur.jpg|мини|Претпоставен портрет на Франсоа Франкур од Оже Лика]] '''Франсоа Франкур''' ({{langx|fr|François Francœur}}, {{рн|21|септември|1698}} – {{пн|5|август|1787}}) — [[Франција|француски]] [[виолина|виолинист]] и [[композитор]]. Роден е во [[Париз]] како син на Жозеф Франкур, [[констрабас]]ист и подоцнежен член на ансамблот ''[[24 кралски виолини|24 violons du roy]]''. Учел музика од татко му и се вработил во [[Музичка академија (Париз)|париската опера]] како виолинист кога имал 15 години. По турнеи во главните европски престолнини, се вратил во Париз и станал член на групата [[Concert Spirituel]]. Станал член на ''24 violons du roy'' во 1730; музички инструктор во операта во 1739; и (заедно со [[Франсоа Ребел]]) оперски инструктор, во 1744. Во 1753 Ребел и Франкур станале управници на париската опера—која била центар на француската музика. Во 1760 Франкур бил назначен за Главен музичар на кралот. Кога умрел во 1787 на возраст од 89 год, тој бил поштеден од судбината што го чекала неговиот внук, Луј-Жозеф Франкур, Главен [[камерна музика|камерен музичар]] на кралот и директор на [[оркестар]], кој бил затворен за време на [[Француска револуција|Француската револуција]] сè до падот на [[Максимилијан Робеспјер|Робеспјер]] во [[1794]]. == Композиции == Композициите зачувани денес, издадени во ''Propylaen der Musik, V. 2'' (1989), се две книги со [[виолинска соната|виолински сонати]], 10 [[опера|опери]] и неколку [[балет]]и, компонирани заедно со Франсоа Ребел. Ова често се наведува како редок случај на соработка во музичката композиција. == Музиколошки и стилистички белешки == Франкур понекогаш се категоризира како „класицистички“ композитор кој го одбегнувал „класицистичкиот стил на [[Јозеф Хајдн|Хајдн]] и [[Волфганг Амадеус Моцарт|Моцарт]]“. Но неговите зачувани композиции (компонирани близу до 1773), иако современи на Хајдн и Моцарт, не претставуваат дворски маниризми какви што биле практикувани во класицистичката музика спонзорирана од кралевите во тоа време. Наместо тоа, музиката на Франкур има „напреден [[рококо]]“ карактер, збогатувајќи ги гудачките инструменти со креативна употреба на дувачки инструменти. Ваквата музика била особено популарна кај буржоазијата во подем и нижата аристократија во трговските центри како [[Лондон]], [[Хамбург]], [[Франкфурт]] како и во [[Париз]], кој станувал сè поголем пазар за нови композиции. == Снимки == {{multi-listen start}} {{multi-listen item|filename=François Francoeur - Contredanse.ogg|title=Контратанц|description=''Contredanse''|format=[[Ogg]]}} {{multi-listen end}} == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Франкур, Франсоа}} [[Категорија:Француски композитори]] [[Категорија:Барокни композитори]] [[Категорија:Луѓе од Париз]] [[Категорија:Починати во Париз]] 7k40ndjxlckv33efcf9dgmylodpli95 0 20465 5578340 5551868 2026-06-17T21:17:06Z SpectralWiz 106165 5578340 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} {{Инфокутија Периферија ГР |име = Тесалија |локално_име = Περιφέρεια Θεσσαλίας |мапа = GreeceThessaly.png |префектури = [[Кардица (округ)|Кардица]]<br />[[Лариса (округ)|Лариса]]<br />[[Магнесија]]<br />[[Трикала (округ)|Трикала]] |главен_град = [[Лариса]] |население = 760.714 |население_од = 2005 |густина = 54 |површина = 14.037 |вебсајт = [http://www.thessalia.gr/ www.thessalia.gr] }} '''Тесалија''' ([[грчки јазик|грчки]]: ''Θεσσαλία'') — една од тринаесетте [[периферии на Грција|периферии]] на [[Грција]], и е поделена на уште четири [[окрузи во Грција|окрузи]]. Главниот град на периферијата е [[Лариса]]. Округот лежи во Централна Грција и се граничи со [[Егејска Македонија]] на север, [[Епир (периферија)|Епир]] на запад, [[Централна Грција (периферија)|Централна Грција]] на југ и [[Егејско Море|Егејското Море]] на исток. == Географија == Нејзината географија се состои од планински прстен кои ја опкружуваат централната рамнина: низините [[Трикала]] и [[Лариса]]. Тука има изразена летна и зимска сезона, со летни дождови кои ја зголемуваат плодноста на рамнините. Поради ова Тесалија понекогаш се нарекува и ''Житницата на Грција''. Овој регион е јасно ограничен со топографски граници. Планините [[Хасија]] и [[Камбуница]] лежат на север, масивот на планината [[Олимп]] на североисток. На запад лежи планинскиот венец [[Пинд]], на југоисток крајбрежјата [[Кишава (планина во Тесалија)|Кишава]] и [[Пелион]]. Седумте притоки на реката [[Пенеј]] течат низ краиштата. == Сообраќај == Постојат бројни автопати како и главна железница кои водат од [[Атина]] до [[Солун]] кои минуваат низ Тесалија. == Историја == {{главна|Историја на Тесалија}} Тесалија била дом на развиена [[неолит]]на култура околу [[2500 п.н.е.]] Откриени се исто така [[Микенска Грција|микенски]] живеалишта, на пример на местата [[Јолкос]], [[Димини]] и [[Сескло]] (близу [[Волос]]). Подоцна, во [[Стар Грција|антички грчки]] времиња, низините во Тесалија станале дом на баронски семејства, како Алеадите од Лариса или Скопадите од Кранон. Овие баронски семејства организирале федерација низ целиот регион на Тесалија, и подоцна ја контролирале [[Амфиктионска Лига|Амфиктионската Лига]] во северна Грција. [[Тесалијци]]те биле реномирани по нивната коњаница. За време на [[Грчко-персиска војна|Грчко-персиската војна]] Алеадите им се придружиле на Персијците. Во [[4 век п.н.е.]] Тесалија станала зависно владение на [[Македон]]ија и многумина служеле како вазали. Во [[148 п.н.е.]] Римјани формално ја вклучиле Тесалија во провинцијата [[Македонија (римска провинција)|Македонија]], но во [[300]] Тесалија била издвоена како одделна провинција со свој главен град во [[Лариса]]. Останала дел од источната [[Римското Царство]] сè до [[13 век]], кога големи делови од Тесалија биле контролирани од [[Власи|влашки]] сточари (видете [[Голема Влашка]]). По [[Четврта крстоносна војна|Четвртата крстоносна војна]] Тесалија потпаднала под контролата на [[Солунско Кралство|Солунското Кралство]], но во [[1215]] било освоена од [[Теодор Комнин Дука]] и станала дел од независните територии под власт на тоа семејство. Династијата завршила во [[1318]] и била проследена од период на византиска и српска доминација. По уште еден период на независност, Тесалија била освоена од [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во [[1394]]. Во [[1881]] Отоманското Царство изгубила поголем дел од Тесалија во однос на Грција. == Административна поделба == Тесалија е поделена на 5 окрузи: * [[Кардица (округ)|Кардица]] * [[Лариса (округ)|Лариса]] * [[Магнезија (округ)]] * [[Споради]] * [[Трикала (округ)|Трикала]] == Поврзано == * [[Тесалиска Низина]] {{Тесалија}} {{Периферии на Грција}} {{Региони на Грција}} {{Нормативна контрола}} cyu7djsm885jd5pc0l034buapre2m43 0 21763 5578528 5502159 2026-06-18T11:58:02Z Zafer 48674 Updated + Manager [[İsmail Kartal]] https://t24.com.tr/spor/fenerbahcenin-teknik-direktoru-belli-oldu,1329645?_t=1781777828487 5578528 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club 2 | color1 = #FFED00 | color2 = #163962 | clubname = Фенербахче | current = 2013–14 Fenerbahçe season| | image = [[Податотека:Fenerbahce.png|200px]] | fullname = Фенербахче Спорт клуб | nickname = ''Фенер'' | founded = [[3 мај]] [[1907]] | ground = [[Стадион Шукру Сараџоглу]]<br />[[Истанбул]], [[Турција]] | capacity = 53,715 | owner = | chrtitle = Претседател | | chairman = {{знамеикона|Турција}} Азиз Јилдирим | manager = {{знамеикона|Турција}} [[Исмаил Картал]] | mgrtitle = Тренер | | league = [[Податотека:SporTotoSuperLigLogo.png|20px]] [[Турска Супер лига]] | season = 2024-25 | position = 2-ри | website = http://www.fenerbahce.org/ | pattern_la1 = _fener2021h | pattern_b1 = _fener2021h | pattern_ra1 = _fener2021h | pattern_sh1 = _fener2021h | pattern_so1 = _fener1920t | leftarm1 = 000060 | body1 = 000060 | rightarm1 = 000060 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _fener2021a | pattern_b2 = _fener2021a | pattern_ra2 = _fener2021a | pattern_sh2 = _fener2021a | pattern_so2 = _fener2021a | leftarm2 = EFD990 | body2 = EFD990 | rightarm2 = EFD990 | shorts2 = EFD990 | socks2 = EFD990 | pattern_la3 = _fener2021t | pattern_b3 = _fener2021t | pattern_ra3 = _fener2021t | pattern_sh3 = _fener2021t | pattern_so3 = _fener2021t | leftarm3 = 021748 | body3 = 021748 | rightarm3 = 021748 | shorts3 = 021748 | socks3 = 021748 |}} '''ФК Фенербахче''' е професионален [[Турција|турски]] фудбалски клуб со седиште во градот [[Истанбул]]. Во моментов клубот се натпреварува во [[Турска Супер лига|Супер лигата на Турција]]. Клубот е основан во [[1907]] година од група на локални луѓе, а тоа го прави еден од првите фудбалски клубови формирани во Турција. Тие се еден од најуспешните фудбалски клубови во Турција,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.fenerbahce.org.tr/kurumsal/detay.asp?ContentID=23 |title=архивски примерок |accessdate=2015-10-30 |archive-date=2015-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219075745/http://www.fenerbahce.org.tr/kurumsal/detay.asp?ContentID=23 |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.fotomac.com.tr/multimedya/galeri/futbol/kuluplerin-seyirci-ortalamalari?tc=30&page=4</ref> со 19 титули во [[Турска Супер лига|турското првенство]], 6 [[Фудбалски куп на Турција|Купа на Турција]] и 9 [[Суперкуп на Турција|Суперкупа]], а исто така тие никогаш во нивната историја не испаднале во пониските лиги. Клубот важи и за еден од клубовите со најмногу навивачи во Турција. Клубот игра на [[Стадион Шукру Сараџоглу|Стадионот Шукру Сараџоглу]] кој е со капацитет од 53,715. ==Историја== Фенербахче бил основан во [[Кадиќој]] областа во [[Истанбул]] од [[Зија Сонѓулен]] (1886-1936), Ајетулах бег (1888-1919) и Неџип Оканер (1892-1959). Оваа група на поединци го основале клубот тајно, со цел да се задржи на низок профил. Во тоа време, султанот [[Абдул Хамид II]], му забранувал на турскиот народ да основа клубови, па дури и да игра фудбал. На првата средба, Сонѓулен бил избран за прв претседател на клубот. Сè до промените во законите, кои дошле со [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]] во [[1907]] година, активностите на Фенербахче биле обавувани под строга тајност. Тимот се приклучи на [[Истанбулска фудбалска лига|Истанбулската фудбалска лига]] во [[1909]] година и во сезоната 1911-1912 го освоил своето прво првенство, минувајќи низ целата сезона без пораз. ==Бои и амблеми== Официјалните бои на клубот се [[жолта]]та и [[сина]]та ([[Податотека:Giallo e Blu (Strisce).png|20px]]). ==Титули== *'''{{Трофеј-Турција (Супер лига)}} [[Турска Супер лига|Турско првенство]]''' ** '''Победник (19) :''' 1959, 1960-1961, 1963-1964, 1964-1965, 1967-1968, 1969-1970, 1973-1974, 1974-1975, 1977-1978, 1982-1983, 1984-1985, 1988-1989, 1995-1996, 2000-2001, 2003-2004, 2004-2005, 2006-2007, 2010-2011, 2013-2014 *'''[[Фудбалски куп на Турција|Куп на Турција]]''' ** '''Победник (6) :''' 1967-1968, 1973-1974, 1978-1979, 1982-1983, 2011-2012, 2012-2013 *'''Куп на претседателот/[[Суперкуп на Турција]]''' ** '''Победник (9) :''' 1968, 1973, 1975, 1984, 1985, 1990, 2007, 2009, 2014 *'''Балкан куп ''' ** '''Победник (1) :''' 1966-67 *'''Куп Ататурк''' ** '''Победник (2) :''' 1964, 1998 *'''Куп на премиерот''' ** '''Победник (8) :''' 1945, 1946, 1950, 1973, 1980, 1988, 1992, 1998 *'''Куп на турските спортски новинари''' ** '''Победник (12) :''' 1969, 1973, 1975, 1976, 1978, 1979, 1980, 1982, 1985, 1986, 1994, 1995 *'''Куп на Истанбул''' ** '''Победник (16) :''' 1911-12, 1913-14, 1914-15, 1920-21, 1922-23, 1929-30, 1932-33, 1934-35, 1935-36, 1936-37, 1943-44, 1946-47, 1947-48, 1952-53, 1956-57, 1958-59 == Стадион == [[Податотека:FB-GS Seramoni.jpg|200п|десно|мини|Стадион Шукру Сараџолу]] {{Главна|Стадион Шукру Сараџоглу}} Фенербахче својте домашни натпревари ги игра на стадионот [[Стадион Шукру Сараџоглу|Шукру Сараџоглу]], који се наоѓа во [[Кадиќој]], азискиот дел на [[Истанбул]]. Стадионот е изграден во [[1908]] година, а реконструкцијата траела во периодот од [[1999]] до [[2006]] година. На овој стадион е одиграно финалето на [[Финале на Куп на УЕФА 2009|Купот на УЕФА 2009]]. ==Играчи== ===Моментален состав=== [[Податотека:Volkan Demirel'14-15.JPG|200px|thumb|right|Голманот [[Волкан Демирел]] е моментален капитен на клубот.]] {{fs start}} {{fs player|no=1|pos=GK|nat=TUR|name=[[Волкан Демирел]] {{Капитен}}}} {{fs player|no=3|pos=DF|nat=TUR|name=[[Хасан Али Калдирим]]}} {{fs player|no=4|pos=DF|nat=CHL|name=[[Маурисио Исла]]}} {{fs player|no=5|pos=MF|nat=TUR|name=[[Мехмет Топал]]}} {{fs player|no=6|pos=DF|nat=TUR|name=[[Исмаел Којбаши]]}} {{fs player|no=7|pos=MF|nat=TUR|name=[[Алпер Потук]]}} {{fs player|no=8|pos=MF|nat=NGA|name=[[Викор Моузес]]}} {{fs player|no=9|pos=FW|nat=BRA|name=[[Роберто Солдадо]]}} {{fs player|no=11|pos=MF|nat=TUR|name=[[Мехмет Екичи]]}} {{fs player|no=13|pos=GK|nat=CMR|name=[[Карлос Камени]]}} {{fs player|no=14|pos=MF|nat=TUR|name=[[Махсун Чапкан]]}} {{fs player|no=15|pos=MF|nat=TUR|name=[[Сердар Азиз]]}} {{fs player|no=16|pos=MF|nat=NED|name=[[Ферди Кадиоглу]]}} {{fs player|no=17|pos=FW|nat=HON|name=[[Алберт Елис]]}} {{fs player|no=18|pos=MF|nat=TUR|name=[[Толгај Арслан]]}} {{fs player|no=19|pos=DF|nat=TUR|name=[[Шенер Озбајракли]]}} {{fs player|no=20|pos=FW|nat=GHA|name=[[Андре Ају]]}} {{fs mid}} {{fs player|no=21|pos=MF|nat=SLO|name=[[Миха Зајц]]}} {{fs player|no=22|pos=FW|nat=SUI|name=[[Михаел Фреј]]}} {{fs player|no=25|pos=GK|nat=TUR|name=[[Берке Озер]]}} {{fs player|no=26|pos=MF|nat=TUR|name=[[Толга Чигерчи]]}} {{fs player|no=28|pos=MF|nat=FRA|name=[[Матје Валбуена]]}} {{fs player|no=31|pos=FW|nat=ALG|name=[[Ислам Слимани]]}} {{fs player|no=32|pos=MF|nat=BRA|name=[[Жаилсон Сикеира|Жаилсон]]}} {{fs player|no=33|pos=MF|nat=RUS|name=[[Роман Нојштадтер]]}} {{fs player|no=35|pos=GK|nat=TUR|name=[[Харун Текин]]}} {{fs player|no=37|pos=DF|nat=SVK|name=[[Мартин Шкртел]]}} {{fs player|no=39|pos=FW|nat=ALG|name=[[Јасин Бензија]]}} {{fs player|no=41|pos=DF|nat=TUR|name=[[Омер Чаки]]}} {{fs player|no=44|pos=DF|nat=TUR|name=[[Садик Чифтпинар]]}} {{fs player|no=54|pos=GK|nat=TUR|name=[[Ертан Ерсу]]}} {{fs player|no=66|pos=DF|nat=TUR|name=[[Огуз Каган Гучтекин]]}} {{fs player|no=80|pos=DF|nat=TUR|name=[[Серхат Кот]]}} {{fs player|no=99|pos=MF|nat=MKD|name=[[Елиф Елмас]]}} {{fs end}} == Надворешни врски == * [http://www.fenerbahce.org Официјална страна на клубот] * [http://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=52692/profile/index.html Фенербахче на официјалната страна на УЕФА] == Наводи == {{рв|Fenerbahce}} {{наводи}} [[Категорија:Фудбалски клубови од Турција|Фенербахче]] [[Категорија:ФК Фенербахче| ]] [[Категорија:Кадиќој]] 0t6sfzkgpkyxllmanzhzqsobwablejt 0 31784 5578471 5202363 2026-06-18T10:07:06Z Bjankuloski06 332 5578471 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = Видое Смилевски - Бато |image = Vidoe Smilevski.jpg |image_size = 220px |caption = |order = |office = Претседател на Собранието |term_start = 25 јуни 1963 |term_end = 12 мај 1967 |predecessor = [[Љупчо Арсов]] |successor = [[Мито Хаџивасилев - Јасмин]] |birth_date = 14 август 1915 |birth_place = {{роден во|Никифорово}}, [[Гостиварско]] |death_date = {{death date and age|df=yes|1979|09|08|1915|08|14}} |death_place = {{починал во|Скопје}}, [[СР Македонија]] |other_names = |movement = |alma_mater = |occupation = |profession = |awards = [[Податотека:Order of the National Hero - ribbon.svg|20п]] [[Орден на народен херој]] |signature = }} '''Видое Смилевски - Бато''' ([[Никифорово]], [[Гостиварско]], [[14 август]] [[1915]] - [[8 септември]] [[1979]] во [[Скопје]]) — [[СР Македонија|македонски]] [[комунист]], [[народен херој]] и [[политичар]]. == Животопис == === Рани години === Потекнува од богато селско семејство од [[Никифорово]], Гостиварско, кое во време на Првата светска војна се преселило во Белград. Од најраните години работи во градската меана на татко му во Белград. Работејќи, тој истовремено и се школува: во Белград завршува основно образование, гимназија и државна трговска академија. Во [[1935]] година се вработува како банкарски службеник. Во април [[1940]] година станува член на [[КПЈ]]. === За време на НОВ === Во [[НОВ]] учествува од [[1941]] година. Врши одговорни функции прво во [[Белград]], а потоа, од јануари [[1943]] година, во [[Лесковац]]. Во февруари 1944 година станува секретар на Окружниот комитет на КПЈ за [[Врање]], од април - секретар на Окружниот комитет за [[Пирот]]. Потоа бил вратен за инструктор на КПЈ за [[Србија]]. Во јули [[1944]] е упатен на партиска работа во [[Вардарска Македонија|Македонија]] и учествува на Првото заседание на [[АСНОМ]]. Кооптиран е за член на ЦК на [[КПМ]], а од октомври 1944 година ја презема должноста секретар на Обласниот комитет на КП на Скопската област. За народен херој бил прогласен на 7 јули 1953 година.<ref>„Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 335</ref> === По ослободувањето === По ослободувањето се наоѓал на повеќе високи партиски функции. Постојано е избиран за член на ЦК на СКЈ од Петтиот до Осмиот конгрес, а член на Претседателството на ЦК на СКЈ е од [[1969]] година. Освен партиската активност вршел повеќе државни функции: во 1947-1950 година е потпретседател на Владата на НР Македонија, во 1950-1951 година е претседател на Президиумот на Народното собрание на НРМ. Во 1952-1954 година повторно е потпретседател на Владата на НРМ, а во наредните две години одново се враќа во Народното собрание и од 25 јуни 1963 до 12 мај 1967 година е претседател на Собранието. Во наредните години е претседател на Сојузниот собор на Сојузната скупштина, член на Советот на Федерацијата, пратеник во Соборот на народите во Сојузното собрание, претседател на Управниот одбор на Републичкиот фонд за кредитирање на побрзиот стопански развој на недоволно развиените краишта. Смртта го затекна на 8 септември 1979 година, кога ја извршува должноста претседател на Претседателството на СР Македонија и член на Претседателството на ЦК СКМ. Според многу сведоштва, Видое Смилевски - Бато имал изразени профедеративни и пројугословенски ставови во однос на уредувањето на [[Социјалистичка Република Македонија|повоената ослободена македонска држава]], за што и [[Методија Андонов - Ченто]] се спротивставил за неговото кооптирање за член на [[АСНОМ]]. Според други извори бил голем патриот кој се вратил од Србија и повторно го променил името на своето семејство во Смилевски, од претходно посрбеното име Смилевиќ, кое го добиле во село Ниќифорово за време на српската окупација. Верувал дека федеративна соработка меѓу балканските земји е најдобро решение за благосостојба во регионот поради што во политичка смисла тежнеел кон Југославија. Бил убеден дека доколку Македонија не се приклучи кон федерацијата ќе биде распрчена меѓу соседите. == Извор == * [http://www.sobranie.mk/default.asp?ItemID=3E8F8849C1A6F74DAD9EC7C031827192 Биографија на страницата на Собранието на Република Македонија] * „Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 331-335 {{start box}} {{S-off}} {{succession box|title=[[Претседател на Собранието на Македонија]]|before=[[Љупчо Арсов]]|after=[[Мито Хаџивасилев]]|years=1963-1967}} {{end box}} {{Народни херои на Македонија}} {{Претседател на Собранието на Социјалистичка Република Македонија}} {{Претседатели на СР Македонија}} {{DEFAULTSORT:Смилевски - Бато, Видое}} [[Категорија:Народни херои на Југославија од Македонија]] [[Категорија:Народни херои на Југославија]] [[Категорија:Македонски партизани]] [[Категорија:Македонски политичари]] [[Категорија:Делегати на Првото заседание на АСНОМ]] [[Категорија:Луѓе од Никифорово]] [[Категорија:Јунаци на социјалистичкиот труд]] 3jebf5s5miivdyq3janatmainj6foxk 5578472 5578471 2026-06-18T10:07:23Z Bjankuloski06 332 5578472 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = Видое Смилевски - Бато |image = Vidoe Smilevski.jpg |image_size = 220px |caption = |order = |office = Претседател на Собранието |term_start = 25 јуни 1963 |term_end = 12 мај 1967 |predecessor = [[Љупчо Арсов]] |successor = [[Мито Хаџивасилев - Јасмин]] |birth_date = 14 август 1915 |birth_place = {{роден во|Никифорово}}, [[Гостиварско]] |death_date = {{death date and age|df=yes|1979|09|08|1915|08|14}} |death_place = {{починал во|Скопје}}, [[СР Македонија]] |other_names = |movement = |alma_mater = |occupation = |profession = |awards = [[Податотека:Order of the National Hero - ribbon.svg|20п]] [[Орден на народен херој]] |signature = }} '''Видое Смилевски - Бато''' ([[Никифорово]], [[Гостиварско]], [[14 август]] [[1915]] - [[8 септември]] [[1979]] во [[Скопје]]) — [[СР Македонија|македонски]] [[комунист]], [[народен херој]] и [[политичар]]. == Животопис == === Рани години === Потекнува од богато селско семејство од [[Никифорово]], Гостиварско, кое во време на Првата светска војна се преселило во Белград. Од најраните години работи во градската меана на татко му во Белград. Работејќи, тој истовремено и се школува: во Белград завршува основно образование, гимназија и државна трговска академија. Во [[1935]] година се вработува како банкарски службеник. Во април [[1940]] година станува член на [[КПЈ]]. === За време на НОВ === Во [[НОВ]] учествува од [[1941]] година. Врши одговорни функции прво во [[Белград]], а потоа, од јануари [[1943]] година, во [[Лесковац]]. Во февруари 1944 година станува секретар на Окружниот комитет на КПЈ за [[Врање]], од април - секретар на Окружниот комитет за [[Пирот]]. Потоа бил вратен за инструктор на КПЈ за [[Србија]]. Во јули [[1944]] е упатен на партиска работа во [[Вардарска Македонија|Македонија]] и учествува на Првото заседание на [[АСНОМ]]. Кооптиран е за член на ЦК на [[КПМ]], а од октомври 1944 година ја презема должноста секретар на Обласниот комитет на КП на Скопската област. За народен херој бил прогласен на 7 јули 1953 година.<ref>„Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 335</ref> === По ослободувањето === По ослободувањето се наоѓал на повеќе високи партиски функции. Постојано е избиран за член на ЦК на СКЈ од Петтиот до Осмиот конгрес, а член на Претседателството на ЦК на СКЈ е од [[1969]] година. Освен партиската активност вршел повеќе државни функции: во 1947-1950 година е потпретседател на Владата на НР Македонија, во 1950-1951 година е претседател на Президиумот на Народното собрание на НРМ. Во 1952-1954 година повторно е потпретседател на Владата на НРМ, а во наредните две години одново се враќа во Народното собрание и од 25 јуни 1963 до 12 мај 1967 година е претседател на Собранието. Во наредните години е претседател на Сојузниот собор на Сојузната скупштина, член на Советот на Федерацијата, пратеник во Соборот на народите во Сојузното собрание, претседател на Управниот одбор на Републичкиот фонд за кредитирање на побрзиот стопански развој на недоволно развиените краишта. Смртта го затекна на 8 септември 1979 година, кога ја извршува должноста претседател на Претседателството на СР Македонија и член на Претседателството на ЦК СКМ. Според многу сведоштва, Видое Смилевски - Бато имал изразени профедеративни и пројугословенски ставови во однос на уредувањето на [[Социјалистичка Република Македонија|повоената ослободена македонска држава]], за што и [[Методија Андонов - Ченто]] се спротивставил за неговото кооптирање за член на [[АСНОМ]]. Според други извори бил голем патриот кој се вратил од Србија и повторно го променил името на своето семејство во Смилевски, од претходно посрбеното име Смилевиќ, кое го добиле во село Ниќифорово за време на српската окупација. Верувал дека федеративна соработка меѓу балканските земји е најдобро решение за благосостојба во регионот поради што во политичка смисла тежнеел кон Југославија. Бил убеден дека доколку Македонија не се приклучи кон федерацијата ќе биде распрчена меѓу соседите. == Извори == * [http://www.sobranie.mk/default.asp?ItemID=3E8F8849C1A6F74DAD9EC7C031827192 Биографија на страницата на Собранието на Република Македонија] * „Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 331-335 == Наводи == {{наводи}} {{start box}} {{S-off}} {{succession box|title=[[Претседател на Собранието на Македонија]]|before=[[Љупчо Арсов]]|after=[[Мито Хаџивасилев]]|years=1963-1967}} {{end box}} {{Народни херои на Македонија}} {{Претседател на Собранието на Социјалистичка Република Македонија}} {{Претседатели на СР Македонија}} {{DEFAULTSORT:Смилевски - Бато, Видое}} [[Категорија:Народни херои на Југославија од Македонија]] [[Категорија:Народни херои на Југославија]] [[Категорија:Македонски партизани]] [[Категорија:Македонски политичари]] [[Категорија:Делегати на Првото заседание на АСНОМ]] [[Категорија:Луѓе од Никифорово]] [[Категорија:Јунаци на социјалистичкиот труд]] nb1b5r2lptsz1qupmhe0qcgwcj9u47e 5578473 5578472 2026-06-18T10:07:34Z Bjankuloski06 332 5578473 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = Видое Смилевски - Бато |image = Vidoe Smilevski.jpg |image_size = 220px |caption = |order = |office = Претседател на Собранието |term_start = 25 јуни 1963 |term_end = 12 мај 1967 |predecessor = [[Љупчо Арсов]] |successor = [[Мито Хаџивасилев - Јасмин]] |birth_date = 14 август 1915 |birth_place = {{роден во|Никифорово}}, [[Гостиварско]] |death_date = {{death date and age|df=yes|1979|09|08|1915|08|14}} |death_place = {{починал во|Скопје}}, [[СР Македонија]] |other_names = |movement = |alma_mater = |occupation = |profession = |awards = [[Податотека:Order of the National Hero - ribbon.svg|20п]] [[Орден на народен херој]] |signature = }} '''Видое Смилевски - Бато''' ([[Никифорово]], [[Гостиварско]], [[14 август]] [[1915]] - [[8 септември]] [[1979]] во [[Скопје]]) — [[СР Македонија|македонски]] [[комунист]], [[народен херој]] и [[политичар]]. == Животопис == === Рани години === Потекнува од богато селско семејство од [[Никифорово]], Гостиварско, кое во време на Првата светска војна се преселило во Белград. Од најраните години работи во градската меана на татко му во Белград. Работејќи, тој истовремено и се школува: во Белград завршува основно образование, гимназија и државна трговска академија. Во [[1935]] година се вработува како банкарски службеник. Во април [[1940]] година станува член на [[КПЈ]]. === За време на НОВ === Во [[НОВ]] учествува од [[1941]] година. Врши одговорни функции прво во [[Белград]], а потоа, од јануари [[1943]] година, во [[Лесковац]]. Во февруари 1944 година станува секретар на Окружниот комитет на КПЈ за [[Врање]], од април - секретар на Окружниот комитет за [[Пирот]]. Потоа бил вратен за инструктор на КПЈ за [[Србија]]. Во јули [[1944]] е упатен на партиска работа во [[Вардарска Македонија|Македонија]] и учествува на Првото заседание на [[АСНОМ]]. Кооптиран е за член на ЦК на [[КПМ]], а од октомври 1944 година ја презема должноста секретар на Обласниот комитет на КП на Скопската област. За народен херој бил прогласен на 7 јули 1953 година.<ref>„Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 335</ref> === По ослободувањето === По ослободувањето се наоѓал на повеќе високи партиски функции. Постојано е избиран за член на ЦК на СКЈ од Петтиот до Осмиот конгрес, а член на Претседателството на ЦК на СКЈ е од [[1969]] година. Освен партиската активност вршел повеќе државни функции: во 1947-1950 година е потпретседател на Владата на НР Македонија, во 1950-1951 година е претседател на Президиумот на Народното собрание на НРМ. Во 1952-1954 година повторно е потпретседател на Владата на НРМ, а во наредните две години одново се враќа во Народното собрание и од 25 јуни 1963 до 12 мај 1967 година е претседател на Собранието. Во наредните години е претседател на Сојузниот собор на Сојузната скупштина, член на Советот на Федерацијата, пратеник во Соборот на народите во Сојузното собрание, претседател на Управниот одбор на Републичкиот фонд за кредитирање на побрзиот стопански развој на недоволно развиените краишта. Смртта го затекна на 8 септември 1979 година, кога ја извршува должноста претседател на Претседателството на СР Македонија и член на Претседателството на ЦК СКМ. Според многу сведоштва, Видое Смилевски - Бато имал изразени профедеративни и пројугословенски ставови во однос на уредувањето на [[Социјалистичка Република Македонија|повоената ослободена македонска држава]], за што и [[Методија Андонов - Ченто]] се спротивставил за неговото кооптирање за член на [[АСНОМ]]. Според други извори бил голем патриот кој се вратил од Србија и повторно го променил името на своето семејство во Смилевски, од претходно посрбеното име Смилевиќ, кое го добиле во село Ниќифорово за време на српската окупација. Верувал дека федеративна соработка меѓу балканските земји е најдобро решение за благосостојба во регионот поради што во политичка смисла тежнеел кон Југославија. Бил убеден дека доколку Македонија не се приклучи кон федерацијата ќе биде распрчена меѓу соседите. == Извори == * [http://www.sobranie.mk/default.asp?ItemID=3E8F8849C1A6F74DAD9EC7C031827192 Биографија на страницата на Собранието на Република Македонија] * „Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 331-335 == Наводи == {{наводи}} {{start box}} {{S-off}} {{succession box|title=[[Претседател на Собранието на Македонија]]|before=[[Љупчо Арсов]]|after=[[Мито Хаџивасилев]]|years=1963-1967}} {{end box}} {{Народни херои на Македонија}} {{Претседател на Собранието на Социјалистичка Република Македонија}} {{Претседатели на СР Македонија}} {{DEFAULTSORT:Смилевски Бато, Видое}} [[Категорија:Народни херои на Југославија од Македонија]] [[Категорија:Народни херои на Југославија]] [[Категорија:Македонски партизани]] [[Категорија:Македонски политичари]] [[Категорија:Делегати на Првото заседание на АСНОМ]] [[Категорија:Луѓе од Никифорово]] [[Категорија:Јунаци на социјалистичкиот труд]] qhsl56n14nkh4mpr18kr0x0j1o7o473 0 42654 5578275 5129338 2026-06-17T15:23:36Z Andrew012p 85224 5578275 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Athena type Velletri.jpg|мини|250п|Атина, 1. век п.н.е. ([[Лувр]])]] Во [[старогрчката митологија]], '''Атена''' ([[грчки јазик|грчки]]: '''{{polytonic|Ἀθηνᾶ}}''', ''Athēnâ'', или {{polytonic|Ἀθήνη}}, ''Athénē''; [[дорски грчки|дорски]]: {{polytonic|Ἀσάνα}}, ''Asána''; [[латински јазик|латински]]: ''[[Минерва]]'') била божица на [[цивилизација]]та, т.е. на [[мудрост]]а, женските вештини, [[ткаење]]то, [[занает]]от и дисциплинарните страни на [[војна]]та (насилството и крволочноста биле [[Арес]]ов домен). Нејзиниот пандан во римската митологија била божицата [[Минерва]]. Според некои толкувања, името Атена претставува инверзија од Анате, што на [[Сумерски јазик|сумерски]] значи „Кралица на небото“. Најчесто се претставува со шлем, копје и штит со главата на [[Медуза (митологија)|Медуза]].<ref>„Registar imena i reči s objašnjenjima“ во: Krista Volf, ''Kasandra''. Sarajevo: Svjetlost, 1987, стр. 164.</ref> == Раѓање == Според [[Хесиод]], Атена била ќерка на [[Зевс]] и „советничката“ титанка [[Метида]]. Притоа, Атена се родила потполно возрасна и вооружана, од главата на татка си, кој ја проголтал бремената Метида.<ref>[[Arthur Cotterell|Artur Koterel]], ''Rečnik svetske mitologije'', Nolit, Beograd, 1998, стр. 205 - 206.</ref> Според Палазгите, Атена е родена во [[Либија]], покрај езерото [[Тритон]], каде што ја нашле и одгледале три либиски [[Нимфа|нимфи]], облечена во јарешка кожа. Таа уште како девојче, случајно ја убила својата врсничка [[Палада]] додека си играле со лакови и стрели, па од тага за неа, на своето име го додала името Палада.<ref name="Nolit, Beograd 1992">Robert Grevs, ''Grčki mitovi'', Nolit, Beograd, 1992, str. 43.</ref> Според други, таа е родена од таткото [[Палант]] кој подоцна се обидел да ја силува, па таа го убила, му ја одрала кожата и го зела и неговото име, од неговата кожа направила штит, а неговите крилја ги ставила на својот грб. Според некои толкувачи, таа е ќерка на [[Итон]], кралот на [[Фтиотида]]. исто така, постои и тврдење дека Атена е ќерка на [[Посејдон]].<ref name="Nolit, Beograd 1992"/> == Карактеристики == Атинината мудрост се поврзува со техничкото знаење потребно во ткаењето, [[металургија]]та, но исто така и со лукавоста (''[[метис]]''). Нејзини симболи се [[ут]]от и [[маслинка|маслиновото]] дрво. Првите приказни за Атини зборуваат за неа како божица на птиците. Првобитно е замислена како божица со крилја, а дури и во некои митови и самата била птица - ут. Затоа е чудно што подоцна во [[мит]]овите, нејзините пораки доаѓаат преку [[орел|орли]], [[соко]]ли и сл. Нејзината најдобра пријателка е [[Ника]], божицата на победеата. Атина се појавува како заштитничка на многу грчки јунаци, вклучувајќи ги [[Херакле]], [[Одисеј]] и [[Јасон]]. == Наводи == {{наводи}} {{грчка митологија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Атена| ]] [[Категорија:Стара Атика]] [[Категорија:Илијада]] [[Категорија:Старогрчки божици]] [[Категорија:Старогрчка митологија]] [[Категорија:Потомство на Зевс]] [[Категорија:Олимписки богови]] [[Категорија:Сончеви божици]] jauh023hij0dg57a8p2ezty4zzhr6rw 0 62164 5578197 5425149 2026-06-17T12:23:50Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Книги од 1999 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5578197 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за книга |color = |name = Хари Потер и Затвореникот од Азкабан |title_orig = Harry Potter and the Prisoner of Azkaban |image = [[Податотека:Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (Signature Edition).jpg]] |caption = Оригиналната корица на оваа книга |author = [[Џ. К. Роулинг]] |translator = |illustrator= [[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] [[Клиф Рајт]]<br />[[Податотека:Flag of the United States.svg|22px]] [[Мери ГрандПри]] |cover_artist = |country = [[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] [[Обединетото Кралство]] |language = [[Англиски јазик|Англиски]] |series = [[Хари Потер]] |genre = Фантазија |publisher = [[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] [[Bloomsbury]]<br />[[Податотека:Flag of the United States.svg|22px]] [[Scholastic]]<br />[[Податотека:Flag of Canada.svg|22px]] [[Raincoast]]<br /> [[Податотека:Flag of Macedonia.svg|22п]] [[Култура (издавач)|Култура]] |number in series = 3 |sales = 61 милион (низ цел свет) |release_date =[[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] [[8 јули]] [[1999]]<br />[[Податотека:Flag of the United States.svg|22px]] [[8 септември]] [[1999]] |story timeline = [[1993]]-[[1994]] |chapter Count = 22 |pages= [[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] 317<br />[[Податотека:Flag of the United States.svg|22px]] 435<br />[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|22п]] 370 |главни ликови = |isbn = |preceded_by= [[Хари Потер и Одајата на тајните]] |followed_by = [[Хари Потер и Пламениот пехар]] }} '''''Хари Потер и Затвореникот од Азкабан''''' ({{langx|en|Harry Potter and the Prisoner of Azkaban}}) е третиот дел од ''[[Хари Потер]]'' серијалот книги напишан од [[Џ. К. Роулинг]]. Книгата беше издадена на [[8 јули]] [[1999]]. Книгата се здоби и со [[1999 во книжевноста|1999]] [[Вајтбрд Бук наградата|Коста Бук награди]] и со [[Брам Стокер награда]], а е о предложена и за други награди што ја става книгата меѓу најславните фантастични дела во модерното време.<ref>{{Наведена мрежна страница | url=http://www.awardannals.com/wiki/Honor_roll:Fantasy_books | title=Honor roll:Fantasy books | date=2007-08-15 | accessdate=2007-08-15 | work=Award Annals}}</ref> [[Хари Потер и Затвореникот од Азкабан (филм)|Филм]] заснован на книгата беше премиерно прикажан на [[31 мај]] [[2004]], во [[Обединето Кралство|ОК]] и [[4 јуни]] [[2004]] во [[САД]]. == Содржина == === Вознемирувачки вести === [[Хари Потер (лик)|Хари]] поминува уште едно здодевно лето кај своите роднини [[Споредни ликови од Хари Потер#Дарслиеви|Дарслиеви]]. На големо незадоволство на Хари сестрата на неговиот тетин, Марџ доаѓа на посета. Нејзината арогантност, вообразеност и мислења за родителите на Хари предизвикуваат да тој не сакајќи ја надуе со што таа излетува од куќата. Мислејќи дека ќе биде исфрлен од Хогвортс училиштето за магии и волшебништво решава да замине од кај Дарслиеви и почнува да талка по улиците. Талкајќи забележува црно мисериозно куче кое почнува да ‘ржи, не знаејќи ги вистинските намери на кучето пред него се појавува голем висок [[автобус]]. Дознава дека автобусот е таен автобус за волшебници и волшебнички наречен Витешки автобус. Во витешкиот автобус никој не знаејќи дека тој е Хари, му кажуваат за најновата вест во волшебниот свет, ладнокрвен убиец и поранешен следбеник на [[Лорд Волдеморт]] избегал од волшебничкиот затвор [[Азкабан]]. По непријатните вести оставен е пред „Дупнатиот котел“ каде е пречекан од министерот за магии, Корнелиус Фаџ од кој дознава дека остатокот од летниот одмор ќе помине таму поради сè уште необјаснети причини. Хари поминува забавен распуст и набргу се соединува со [[Рон Визли|Рон]] и [[Хермиона Гренџер|Хермиона]]. Хермиона решава да си купи мачка која почнува да го излудува Рон и неговиот стаорец Скаберс. Неколку дена пред да започне учебната година Хари наслушува од родителите на Рон дека [[Сириус Блек]] всушност избегал од Азкабан за да се одмазди на Хари. На патот кон Хогвортс во [[Хогвортс Експрес]], Хари, Рон и Хермиона влегуваат во купе во возот во кое има заспан човек покриен со мантил. Дискутирајќи ги неодамнешните настани придружени се од [[Невил Лонгботом]] и [[Џини Визли]]. Одненадеш возот застанува а во купето на Хари влегува морничаво црно суштество со качулка, а Хари веднаш се онесвестува гледајќи бела светлина и слушајќи пискав женски глас. Кога се разбудува останатите му објаснуваат дека човекот со плаштот е всушност професор во Хогвортс и кога суштеството влегло во купето се насочило кон Хари а човекот отскокнал и промрморел некои зборови и излегла бела светлина. Учебната година набргу започнува, Хари, Рон и Хермиона сега се во третата година која носи повеќе предизвици и повеќе предмети за изучување. Во меѓувреме Хари дознава дека мистериозното суштество во возот се вика Дементор и служи како чувар на волшебничкиот затвор, а оваа година неколку Дементори се поставени околу Хогвортс како чувари на училиштето поради можни напади од Сириус Блек. Дознава и дека суштеставата ја впиваат среќата од човекот и го оставаат да умира во страдање. Чуварот на имотот, [[Рубеус Хагрид]] станува новиот професор по [[Хогвортс#Грижа за волшебните суштества|грижа за волшебните суштества]], но уште на првиот час со годината на Хари, прекрасниот хипогриф Бакбик поради арогантноста на [[Драко Мелфој|Мелфој]] го повредува и Мелфој е пратен во болница, а Хагрид е ставен под лупа на министерството. Човекот од возот, [[Ремус Лупин]], се покажува како новиот професор по одбрана од мрачните вештини и брзо почнува да фаворизира Хари. == Наводи == {{reflist}} == Надворешни врски == * [http://harrypotter.wikia.com/wiki/Harry_Potter_and_the_Prisoner_of_Azkaban Хари Потер и Затвореникот од Азкабан] на [http://harrypotter.wikia.com/wiki/Main_Page Хари Потер Википедија] {{Хари Потер}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Книги за Хари Потер|З]] [[Категорија:Книги од 1999 година]] clw9d7pniyafzm8tzbirgvi1flgdd12 5578200 5578197 2026-06-17T12:25:15Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[Хари Потер и Затвореникот од Азкабан]] на [[Хари Потер и затвореникот од Азкабан]]: правопис 5578197 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за книга |color = |name = Хари Потер и Затвореникот од Азкабан |title_orig = Harry Potter and the Prisoner of Azkaban |image = [[Податотека:Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (Signature Edition).jpg]] |caption = Оригиналната корица на оваа книга |author = [[Џ. К. Роулинг]] |translator = |illustrator= [[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] [[Клиф Рајт]]<br />[[Податотека:Flag of the United States.svg|22px]] [[Мери ГрандПри]] |cover_artist = |country = [[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] [[Обединетото Кралство]] |language = [[Англиски јазик|Англиски]] |series = [[Хари Потер]] |genre = Фантазија |publisher = [[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] [[Bloomsbury]]<br />[[Податотека:Flag of the United States.svg|22px]] [[Scholastic]]<br />[[Податотека:Flag of Canada.svg|22px]] [[Raincoast]]<br /> [[Податотека:Flag of Macedonia.svg|22п]] [[Култура (издавач)|Култура]] |number in series = 3 |sales = 61 милион (низ цел свет) |release_date =[[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] [[8 јули]] [[1999]]<br />[[Податотека:Flag of the United States.svg|22px]] [[8 септември]] [[1999]] |story timeline = [[1993]]-[[1994]] |chapter Count = 22 |pages= [[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] 317<br />[[Податотека:Flag of the United States.svg|22px]] 435<br />[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|22п]] 370 |главни ликови = |isbn = |preceded_by= [[Хари Потер и Одајата на тајните]] |followed_by = [[Хари Потер и Пламениот пехар]] }} '''''Хари Потер и Затвореникот од Азкабан''''' ({{langx|en|Harry Potter and the Prisoner of Azkaban}}) е третиот дел од ''[[Хари Потер]]'' серијалот книги напишан од [[Џ. К. Роулинг]]. Книгата беше издадена на [[8 јули]] [[1999]]. Книгата се здоби и со [[1999 во книжевноста|1999]] [[Вајтбрд Бук наградата|Коста Бук награди]] и со [[Брам Стокер награда]], а е о предложена и за други награди што ја става книгата меѓу најславните фантастични дела во модерното време.<ref>{{Наведена мрежна страница | url=http://www.awardannals.com/wiki/Honor_roll:Fantasy_books | title=Honor roll:Fantasy books | date=2007-08-15 | accessdate=2007-08-15 | work=Award Annals}}</ref> [[Хари Потер и Затвореникот од Азкабан (филм)|Филм]] заснован на книгата беше премиерно прикажан на [[31 мај]] [[2004]], во [[Обединето Кралство|ОК]] и [[4 јуни]] [[2004]] во [[САД]]. == Содржина == === Вознемирувачки вести === [[Хари Потер (лик)|Хари]] поминува уште едно здодевно лето кај своите роднини [[Споредни ликови од Хари Потер#Дарслиеви|Дарслиеви]]. На големо незадоволство на Хари сестрата на неговиот тетин, Марџ доаѓа на посета. Нејзината арогантност, вообразеност и мислења за родителите на Хари предизвикуваат да тој не сакајќи ја надуе со што таа излетува од куќата. Мислејќи дека ќе биде исфрлен од Хогвортс училиштето за магии и волшебништво решава да замине од кај Дарслиеви и почнува да талка по улиците. Талкајќи забележува црно мисериозно куче кое почнува да ‘ржи, не знаејќи ги вистинските намери на кучето пред него се појавува голем висок [[автобус]]. Дознава дека автобусот е таен автобус за волшебници и волшебнички наречен Витешки автобус. Во витешкиот автобус никој не знаејќи дека тој е Хари, му кажуваат за најновата вест во волшебниот свет, ладнокрвен убиец и поранешен следбеник на [[Лорд Волдеморт]] избегал од волшебничкиот затвор [[Азкабан]]. По непријатните вести оставен е пред „Дупнатиот котел“ каде е пречекан од министерот за магии, Корнелиус Фаџ од кој дознава дека остатокот од летниот одмор ќе помине таму поради сè уште необјаснети причини. Хари поминува забавен распуст и набргу се соединува со [[Рон Визли|Рон]] и [[Хермиона Гренџер|Хермиона]]. Хермиона решава да си купи мачка која почнува да го излудува Рон и неговиот стаорец Скаберс. Неколку дена пред да започне учебната година Хари наслушува од родителите на Рон дека [[Сириус Блек]] всушност избегал од Азкабан за да се одмазди на Хари. На патот кон Хогвортс во [[Хогвортс Експрес]], Хари, Рон и Хермиона влегуваат во купе во возот во кое има заспан човек покриен со мантил. Дискутирајќи ги неодамнешните настани придружени се од [[Невил Лонгботом]] и [[Џини Визли]]. Одненадеш возот застанува а во купето на Хари влегува морничаво црно суштество со качулка, а Хари веднаш се онесвестува гледајќи бела светлина и слушајќи пискав женски глас. Кога се разбудува останатите му објаснуваат дека човекот со плаштот е всушност професор во Хогвортс и кога суштеството влегло во купето се насочило кон Хари а човекот отскокнал и промрморел некои зборови и излегла бела светлина. Учебната година набргу започнува, Хари, Рон и Хермиона сега се во третата година која носи повеќе предизвици и повеќе предмети за изучување. Во меѓувреме Хари дознава дека мистериозното суштество во возот се вика Дементор и служи како чувар на волшебничкиот затвор, а оваа година неколку Дементори се поставени околу Хогвортс како чувари на училиштето поради можни напади од Сириус Блек. Дознава и дека суштеставата ја впиваат среќата од човекот и го оставаат да умира во страдање. Чуварот на имотот, [[Рубеус Хагрид]] станува новиот професор по [[Хогвортс#Грижа за волшебните суштества|грижа за волшебните суштества]], но уште на првиот час со годината на Хари, прекрасниот хипогриф Бакбик поради арогантноста на [[Драко Мелфој|Мелфој]] го повредува и Мелфој е пратен во болница, а Хагрид е ставен под лупа на министерството. Човекот од возот, [[Ремус Лупин]], се покажува како новиот професор по одбрана од мрачните вештини и брзо почнува да фаворизира Хари. == Наводи == {{reflist}} == Надворешни врски == * [http://harrypotter.wikia.com/wiki/Harry_Potter_and_the_Prisoner_of_Azkaban Хари Потер и Затвореникот од Азкабан] на [http://harrypotter.wikia.com/wiki/Main_Page Хари Потер Википедија] {{Хари Потер}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Книги за Хари Потер|З]] [[Категорија:Книги од 1999 година]] clw9d7pniyafzm8tzbirgvi1flgdd12 5578212 5578200 2026-06-17T12:33:10Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5578212 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија за книга |color = |name = Хари Потер и Затвореникот од Азкабан |title_orig = Harry Potter and the Prisoner of Azkaban |image = [[Податотека:Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (Signature Edition).jpg]] |caption = Оригиналната корица на оваа книга |author = [[Џ. К. Роулинг]] |translator = |illustrator= [[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] [[Клиф Рајт]]<br />[[Податотека:Flag of the United States.svg|22px]] [[Мери ГрандПри]] |cover_artist = |country = [[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] [[Обединетото Кралство]] |language = [[Англиски јазик|Англиски]] |series = [[Хари Потер]] |genre = Фантазија |publisher = [[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] [[Bloomsbury]]<br />[[Податотека:Flag of the United States.svg|22px]] [[Scholastic]]<br />[[Податотека:Flag of Canada.svg|22px]] [[Raincoast]]<br /> [[Податотека:Flag of Macedonia.svg|22п]] [[Култура (издавач)|Култура]] |number in series = 3 |sales = 61 милион (низ цел свет) |release_date =[[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] [[8 јули]] [[1999]]<br />[[Податотека:Flag of the United States.svg|22px]] [[8 септември]] [[1999]] |story timeline = [[1993]]-[[1994]] |chapter Count = 22 |pages= [[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] 317<br />[[Податотека:Flag of the United States.svg|22px]] 435<br />[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|22п]] 370 |главни ликови = |isbn = |preceded_by= [[Хари Потер и Одајата на тајните]] |followed_by = [[Хари Потер и Пламениот пехар]] }} '''''Хари Потер и Затвореникот од Азкабан''''' ({{langx|en|Harry Potter and the Prisoner of Azkaban}}) е третиот дел од ''[[Хари Потер]]'' серијалот книги напишан од [[Џ. К. Роулинг]]. Книгата беше издадена на [[8 јули]] [[1999]]. Книгата се здоби и со [[1999 во книжевноста|1999]] [[Вајтбрд Бук наградата|Коста Бук награди]] и со [[Брам Стокер награда]], а е о предложена и за други награди што ја става книгата меѓу најславните фантастични дела во модерното време.<ref>{{Наведена мрежна страница | url=http://www.awardannals.com/wiki/Honor_roll:Fantasy_books | title=Honor roll:Fantasy books | date=2007-08-15 | accessdate=2007-08-15 | work=Award Annals}}</ref> [[Хари Потер и Затвореникот од Азкабан (филм)|Филм]] заснован на книгата беше премиерно прикажан на [[31 мај]] [[2004]], во [[Обединето Кралство|ОК]] и [[4 јуни]] [[2004]] во [[САД]]. == Содржина == === Вознемирувачки вести === [[Хари Потер (лик)|Хари]] поминува уште едно здодевно лето кај своите роднини [[Споредни ликови од Хари Потер#Дарслиеви|Дарслиеви]]. На големо незадоволство на Хари сестрата на неговиот тетин, Марџ доаѓа на посета. Нејзината арогантност, вообразеност и мислења за родителите на Хари предизвикуваат да тој не сакајќи ја надуе со што таа излетува од куќата. Мислејќи дека ќе биде исфрлен од Хогвортс училиштето за магии и волшебништво решава да замине од кај Дарслиеви и почнува да талка по улиците. Талкајќи забележува црно мисериозно куче кое почнува да ‘ржи, не знаејќи ги вистинските намери на кучето пред него се појавува голем висок [[автобус]]. Дознава дека автобусот е таен автобус за волшебници и волшебнички наречен Витешки автобус. Во витешкиот автобус никој не знаејќи дека тој е Хари, му кажуваат за најновата вест во волшебниот свет, ладнокрвен убиец и поранешен следбеник на [[Лорд Волдеморт]] избегал од волшебничкиот затвор [[Азкабан]]. По непријатните вести оставен е пред „Дупнатиот котел“ каде е пречекан од министерот за магии, Корнелиус Фаџ од кој дознава дека остатокот од летниот одмор ќе помине таму поради сè уште необјаснети причини. Хари поминува забавен распуст и набргу се соединува со [[Рон Визли|Рон]] и [[Хермиона Гренџер|Хермиона]]. Хермиона решава да си купи мачка која почнува да го излудува Рон и неговиот стаорец Скаберс. Неколку дена пред да започне учебната година Хари наслушува од родителите на Рон дека [[Сириус Блек]] всушност избегал од Азкабан за да се одмазди на Хари. На патот кон Хогвортс во [[Хогвортс Експрес]], Хари, Рон и Хермиона влегуваат во купе во возот во кое има заспан човек покриен со мантил. Дискутирајќи ги неодамнешните настани придружени се од [[Невил Лонгботом]] и [[Џини Визли]]. Одненадеш возот застанува а во купето на Хари влегува морничаво црно суштество со качулка, а Хари веднаш се онесвестува гледајќи бела светлина и слушајќи пискав женски глас. Кога се разбудува останатите му објаснуваат дека човекот со плаштот е всушност професор во Хогвортс и кога суштеството влегло во купето се насочило кон Хари а човекот отскокнал и промрморел некои зборови и излегла бела светлина. Учебната година набргу започнува, Хари, Рон и Хермиона сега се во третата година која носи повеќе предизвици и повеќе предмети за изучување. Во меѓувреме Хари дознава дека мистериозното суштество во возот се вика Дементор и служи како чувар на волшебничкиот затвор, а оваа година неколку Дементори се поставени околу Хогвортс како чувари на училиштето поради можни напади од Сириус Блек. Дознава и дека суштеставата ја впиваат среќата од човекот и го оставаат да умира во страдање. Чуварот на имотот, [[Рубеус Хагрид]] станува новиот професор по [[Хогвортс#Грижа за волшебните суштества|грижа за волшебните суштества]], но уште на првиот час со годината на Хари, прекрасниот хипогриф Бакбик поради арогантноста на [[Драко Мелфој|Мелфој]] го повредува и Мелфој е пратен во болница, а Хагрид е ставен под лупа на министерството. Човекот од возот, [[Ремус Лупин]], се покажува како новиот професор по одбрана од мрачните вештини и брзо почнува да фаворизира Хари. == Наводи == {{reflist}} == Надворешни врски == * [http://harrypotter.wikia.com/wiki/Harry_Potter_and_the_Prisoner_of_Azkaban Хари Потер и Затвореникот од Азкабан] на [http://harrypotter.wikia.com/wiki/Main_Page Хари Потер Википедија] {{Хари Потер}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Книги за Хари Потер|З]] [[Категорија:Книги од 1999 година]] nag3lwglhinnhqgkhz2686evp3mc0an 5578213 5578212 2026-06-17T12:39:44Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - мала буква во насловот на делото 5578213 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија за книга |color = |name = Хари Потер и затвореникот од Азкабан |title_orig = Harry Potter and the Prisoner of Azkaban |image = [[Податотека:Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (Signature Edition).jpg]] |caption = Оригиналната корица на оваа книга |author = [[Џ. К. Роулинг]] |translator = |illustrator= [[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] [[Клиф Рајт]]<br />[[Податотека:Flag of the United States.svg|22px]] [[Мери ГрандПри]] |cover_artist = |country = [[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] [[Обединетото Кралство]] |language = [[Англиски јазик|Англиски]] |series = [[Хари Потер]] |genre = Фантазија |publisher = [[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] [[Bloomsbury]]<br />[[Податотека:Flag of the United States.svg|22px]] [[Scholastic]]<br />[[Податотека:Flag of Canada.svg|22px]] [[Raincoast]]<br /> [[Податотека:Flag of Macedonia.svg|22п]] [[Култура (издавач)|Култура]] |number in series = 3 |sales = 61 милион (низ цел свет) |release_date =[[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] [[8 јули]] [[1999]]<br />[[Податотека:Flag of the United States.svg|22px]] [[8 септември]] [[1999]] |story timeline = [[1993]]-[[1994]] |chapter Count = 22 |pages= [[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] 317<br />[[Податотека:Flag of the United States.svg|22px]] 435<br />[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|22п]] 370 |главни ликови = |isbn = |preceded_by= [[Хари Потер и Одајата на тајните]] |followed_by = [[Хари Потер и Пламениот пехар]] }} '''''Хари Потер и затвореникот од Азкабан''''' ({{langx|en|Harry Potter and the Prisoner of Azkaban}}) — третиот дел од серијалот книги ''[[Хари Потер]]'' од писателката [[Џ. К. Роулинг]]. Книгата била издадена на [[8 јули]] [[1999]]. Книгата се здобила и со [[1999 во книжевноста|1999]] [[Вајтбрд Бук наградата|Коста Бук награди]] и со [[Брам Стокер награда]], а е предложена и за други награди што ја става книгата меѓу најславните фантастични дела во модерното време.<ref>{{Наведена мрежна страница | url=http://www.awardannals.com/wiki/Honor_roll:Fantasy_books | title=Honor roll:Fantasy books | date=2007-08-15 | accessdate=2007-08-15 | work=Award Annals}}</ref> [[Хари Потер и затвореникот од Азкабан (филм)|Филм]] заснован на книгата бил премиерно прикажан на [[31 мај]] [[2004]], во [[Обединето Кралство|ОК]] и [[4 јуни]] [[2004]] во [[САД]]. == Содржина == === Вознемирувачки вести === [[Хари Потер (лик)|Хари]] поминува уште едно здодевно лето кај своите роднини [[Споредни ликови од Хари Потер#Дарслиеви|Дарслиеви]]. На големо незадоволство на Хари сестрата на неговиот тетин, Марџ доаѓа на посета. Нејзината арогантност, вообразеност и мислења за родителите на Хари предизвикуваат да тој не сакајќи ја надуе со што таа излетува од куќата. Мислејќи дека ќе биде исфрлен од Хогвортс училиштето за магии и волшебништво решава да замине од кај Дарслиеви и почнува да талка по улиците. Талкајќи забележува црно мисериозно куче кое почнува да ‘ржи, не знаејќи ги вистинските намери на кучето пред него се појавува голем висок [[автобус]]. Дознава дека автобусот е таен автобус за волшебници и волшебнички наречен Витешки автобус. Во витешкиот автобус никој не знаејќи дека тој е Хари, му кажуваат за најновата вест во волшебниот свет, ладнокрвен убиец и поранешен следбеник на [[Лорд Волдеморт]] избегал од волшебничкиот затвор [[Азкабан]]. По непријатните вести оставен е пред „Дупнатиот котел“ каде е пречекан од министерот за магии, Корнелиус Фаџ од кој дознава дека остатокот од летниот одмор ќе помине таму поради сè уште необјаснети причини. Хари поминува забавен распуст и набргу се соединува со [[Рон Визли|Рон]] и [[Хермиона Гренџер|Хермиона]]. Хермиона решава да си купи мачка која почнува да го излудува Рон и неговиот стаорец Скаберс. Неколку дена пред да започне учебната година Хари наслушува од родителите на Рон дека [[Сириус Блек]] всушност избегал од Азкабан за да се одмазди на Хари. На патот кон Хогвортс во [[Хогвортс Експрес]], Хари, Рон и Хермиона влегуваат во купе во возот во кое има заспан човек покриен со мантил. Дискутирајќи ги неодамнешните настани придружени се од [[Невил Лонгботом]] и [[Џини Визли]]. Одненадеш возот застанува а во купето на Хари влегува морничаво црно суштество со качулка, а Хари веднаш се онесвестува гледајќи бела светлина и слушајќи пискав женски глас. Кога се разбудува останатите му објаснуваат дека човекот со плаштот е всушност професор во Хогвортс и кога суштеството влегло во купето се насочило кон Хари а човекот отскокнал и промрморел некои зборови и излегла бела светлина. Учебната година набргу започнува, Хари, Рон и Хермиона сега се во третата година која носи повеќе предизвици и повеќе предмети за изучување. Во меѓувреме Хари дознава дека мистериозното суштество во возот се вика Дементор и служи како чувар на волшебничкиот затвор, а оваа година неколку Дементори се поставени околу Хогвортс како чувари на училиштето поради можни напади од Сириус Блек. Дознава и дека суштеставата ја впиваат среќата од човекот и го оставаат да умира во страдање. Чуварот на имотот, [[Рубеус Хагрид]] станува новиот професор по [[Хогвортс#Грижа за волшебните суштества|грижа за волшебните суштества]], но уште на првиот час со годината на Хари, прекрасниот хипогриф Бакбик поради арогантноста на [[Драко Мелфој|Мелфој]] го повредува и Мелфој е пратен во болница, а Хагрид е ставен под лупа на министерството. Човекот од возот, [[Ремус Лупин]], се покажува како новиот професор по одбрана од мрачните вештини и брзо почнува да фаворизира Хари. == Наводи == {{reflist}} == Надворешни врски == * [http://harrypotter.wikia.com/wiki/Harry_Potter_and_the_Prisoner_of_Azkaban Хари Потер и затвореникот од Азкабан] на [http://harrypotter.wikia.com/wiki/Main_Page Хари Потер Википедија] {{Хари Потер}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Книги за Хари Потер|З]] [[Категорија:Книги од 1999 година]] eaiof07upnl5h8d7yw66blriloyoeri 5578217 5578213 2026-06-17T12:58:34Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5578217 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија за книга |color = |name = Хари Потер и затвореникот од Азкабан |title_orig = Harry Potter and the Prisoner of Azkaban |image = [[Податотека:Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (Signature Edition).jpg]] |caption = Оригиналната корица на оваа книга |author = [[Џ. К. Роулинг]] |translator = |illustrator= [[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] [[Клиф Рајт]]<br />[[Податотека:Flag of the United States.svg|22px]] [[Мери ГрандПри]] |cover_artist = |country = [[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] [[Обединетото Кралство]] |language = [[Англиски јазик|Англиски]] |series = [[Хари Потер]] |genre = Фантазија |publisher = [[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] [[Bloomsbury]]<br />[[Податотека:Flag of the United States.svg|22px]] [[Scholastic]]<br />[[Податотека:Flag of Canada.svg|22px]] [[Raincoast]]<br /> [[Податотека:Flag of Macedonia.svg|22п]] [[Култура (издавач)|Култура]] |number in series = 3 |sales = 61 милион (низ цел свет) |release_date =[[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] [[8 јули]] [[1999]]<br />[[Податотека:Flag of the United States.svg|22px]] [[8 септември]] [[1999]] |story timeline = [[1993]]-[[1994]] |chapter Count = 22 |pages= [[Податотека:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] 317<br />[[Податотека:Flag of the United States.svg|22px]] 435<br />[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|22п]] 370 |главни ликови = |isbn = |preceded_by= [[Хари Потер и Одајата на тајните]] |followed_by = [[Хари Потер и Пламениот пехар]] }} '''''Хари Потер и затвореникот од Азкабан''''' ({{langx|en|Harry Potter and the Prisoner of Azkaban}}) — третиот дел од серијалот книги ''[[Хари Потер]]'' од писателката [[Џ. К. Роулинг]]. Книгата била издадена на [[8 јули]] [[1999]]. Книгата се здобила и со [[1999 во книжевноста|1999]] [[Вајтбрд Бук наградата|Коста Бук награди]] и со [[Брам Стокер награда]], а е предложена и за други награди што ја става книгата меѓу најславните фантастични дела во модерното време.<ref>{{Наведена мрежна страница | url=http://www.awardannals.com/wiki/Honor_roll:Fantasy_books | title=Honor roll:Fantasy books | date=2007-08-15 | accessdate=2007-08-15 | work=Award Annals}}</ref> [[Хари Потер и затвореникот од Азкабан (филм)|Филм]] заснован на книгата бил премиерно прикажан на [[31 мај]] [[2004]], во [[Обединето Кралство|ОК]] и [[4 јуни]] [[2004]] во [[САД]]. == Содржина == === Вознемирувачки вести === [[Хари Потер (лик)|Хари]] поминува уште едно здодевно лето кај своите роднини [[Споредни ликови од Хари Потер#Дарслиеви|Дарслиеви]]. На големо незадоволство на Хари сестрата на неговиот тетин, Марџ доаѓа на посета. Нејзината арогантност, вообразеност и мислења за родителите на Хари предизвикуваат да тој не сакајќи ја надуе со што таа излетува од куќата. Мислејќи дека ќе биде исфрлен од Хогвортс училиштето за магии и волшебништво решава да замине од кај Дарслиеви и почнува да талка по улиците. Талкајќи забележува црно мисериозно куче кое почнува да ‘ржи, не знаејќи ги вистинските намери на кучето пред него се појавува голем висок [[автобус]]. Дознава дека автобусот е таен автобус за волшебници и волшебнички наречен Витешки автобус. Во витешкиот автобус никој не знаејќи дека тој е Хари, му кажуваат за најновата вест во волшебниот свет, ладнокрвен убиец и поранешен следбеник на [[Лорд Волдеморт]] избегал од волшебничкиот затвор [[Азкабан]]. По непријатните вести оставен е пред „Дупнатиот котел“ каде е пречекан од министерот за магии, Корнелиус Фаџ од кој дознава дека остатокот од летниот одмор ќе помине таму поради сè уште необјаснети причини. Хари поминува забавен распуст и набргу се соединува со [[Рон Визли|Рон]] и [[Хермиона Гренџер|Хермиона]]. Хермиона решава да си купи мачка која почнува да го излудува Рон и неговиот стаорец Скаберс. Неколку дена пред да започне учебната година Хари наслушува од родителите на Рон дека [[Сириус Блек]] всушност избегал од Азкабан за да се одмазди на Хари. На патот кон Хогвортс во [[Хогвортс Експрес]], Хари, Рон и Хермиона влегуваат во купе во возот во кое има заспан човек покриен со мантил. Дискутирајќи ги неодамнешните настани придружени се од [[Невил Лонгботом]] и [[Џини Визли]]. Одненадеш возот застанува а во купето на Хари влегува морничаво црно суштество со качулка, а Хари веднаш се онесвестува гледајќи бела светлина и слушајќи пискав женски глас. Кога се разбудува останатите му објаснуваат дека човекот со плаштот е всушност професор во Хогвортс и кога суштеството влегло во купето се насочило кон Хари а човекот отскокнал и промрморел некои зборови и излегла бела светлина. Учебната година набргу започнува, Хари, Рон и Хермиона сега се во третата година која носи повеќе предизвици и повеќе предмети за изучување. Во меѓувреме Хари дознава дека мистериозното суштество во возот се вика Дементор и служи како чувар на волшебничкиот затвор, а оваа година неколку Дементори се поставени околу Хогвортс како чувари на училиштето поради можни напади од Сириус Блек. Дознава и дека суштеставата ја впиваат среќата од човекот и го оставаат да умира во страдање. Чуварот на имотот, [[Рубеус Хагрид]] станува новиот професор по [[Хогвортс#Грижа за волшебните суштества|грижа за волшебните суштества]], но уште на првиот час со годината на Хари, прекрасниот хипогриф Бакбик поради арогантноста на [[Драко Мелфој|Мелфој]] го повредува и Мелфој е пратен во болница, а Хагрид е ставен под лупа на министерството. Човекот од возот, [[Ремус Лупин]], се покажува како новиот професор по одбрана од мрачните вештини и брзо почнува да фаворизира Хари. ==Изданија на македонски јазик== * 2003 - издание на [[Култура (издавачка куќа)|Култура]] во превод на [[Благородна Богеска-Анчевска]] * 2020 - издание на [[Арс Ламина - публикации|Арс Ламина]] во превод на [[Владимир Стојановски]] == Наводи == {{reflist}} == Надворешни врски == * [http://harrypotter.wikia.com/wiki/Harry_Potter_and_the_Prisoner_of_Azkaban Хари Потер и затвореникот од Азкабан] на [http://harrypotter.wikia.com/wiki/Main_Page Хари Потер Википедија] {{Хари Потер}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Книги за Хари Потер|З]] [[Категорија:Книги од 1999 година]] jzuzceptewmf291vwia5685bb52cj66 10 62876 5578210 3562347 2026-06-17T12:31:34Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис 5578210 wikitext text/x-wiki {{Navbox with columns |name = Хари Потер |title = ''[[Хари Потер]]'' серијалот на [[Џ. К. Роулинг]] |colheaderstyle=vertical-align:top;width:14.286%; |col1header=''[[Хари Потер и Каменот на мудроста|<span style="white-space:normal; display:block;">Каменот на мудроста</span>]]''<span style=font-size:80%></b>[[Хари Потер и Каменот на мудроста (филм)|Филм]]{{•}} [[Хари Потер и Каменот на мудроста (видео игра)|Игра]]</span> |col2header =''[[Хари Потер и Одајата на тајните|<span style="white-space:normal; display:block;">Одајата на тајните</span>]]''<span style=font-size:80%></b>[[Хари Потер и Одајата на тајните (филм)|Филм]]{{•}} [[Хари Потер и Одајата на тајните (видео игра)|Игра]]</span> |col3header =''[[Хари Потер и затвореникот од Азкабан|<span style="white-space:normal; display:block;">Затвореникот од Азкабан</span>]]''<span style=font-size:80%></b>[[Хари Потер и затвореникот од Азкабан (филм)|Филм]]{{•}} [[Хари Потер и затвореникот од Азкабан (видео игра)|Игра]]</span> |col4header =''[[Хари Потер и Пламениот пехар|<span style="white-space:normal; display:block;">Пламениот пехар</span>]]''<span style=font-size:80%></b>[[Хари Потер и Пламениот пехар (филм)|Филм]]{{•}} [[Хари Потер и Пламениот пехар (видео игра)|Игра]]</span> |col5header =''[[Хари Потер и Редот на фениксот|<span style="white-space:normal; display:block;">Редот на фениксот</span>]]''<span style=font-size:80%></b>[[Хари Потер и Редот на фениксот (филм)|Филм]]{{•}} [[Хари Потер и Редот на фениксот (видео игра)|Игра]]</span> |col6header =''[[Хари Потер и Полукрвниот Принц|<span style="white-space:normal; display:block;">Полукрвниот Принц</span>]]''<span style=font-size:80%></b>[[Хари Потер и Полукрвниот Принц (филм)|Филм]]{{•}} [[Хари Потер и Полукрвниот Принц (видео игра)|Игра]]</span> |col7header =''[[Хари Потер и Реликвиите на смртта|<span style="white-space:normal; display:block;">Реликвиите на смртта</span>]]''<span style=font-size:80%></b>[[Хари Потер и Реликвиите на смртта (филм)|Филм]]{{•}} [[Хари Потер и Реликвиите на смртта (видео игра)|Игра]]</span> |group1 = [[Список на ликови од Хари Потер|Ликови]] |list1 = [[Хари Потер (лик)|Хари Потер]]{{·}} [[Рон Визли]]{{·}} [[Хермиона Гренџер]]{{·}} [[Лорд Волдеморт]]{{·}} [[Албус Дамблдор]]{{·}} [[Северус Снејп]]{{·}} [[Рубеус Хагрид]]{{·}} [[Драко Мелфој]]{{·}} [[Персоналот на Хогвортс]]{{·}} [[Редот на фениксот (организација)|Редот на фениксот]]{{·}} [[Смртојади]]{{·}} [[Армијата на Дамблдор]] |group2 = [[Хари Потер светот|Волшебнички свет]] |list2 = [[Магијата во Хари Потер|Магија]]{{·}} [[Хронологија на Хари Потер серијалот|Хронологија]]{{·}} [[Список на места во Хари Потер светот|Места]]{{·}} [[Хогвортс]]{{·}} [[Министерство за магии]]{{·}} [[Квидич]]{{·}} [[Волшебни суштества (Хари Потер)|Волшебни суштества]]{{·}} [[Шушумиги]]{{·}} [[Волшебни предмети во Хари Потер|Волшебни предмети]]{{·}} [[Хоркрукс]] |group3 = Поврзани работи |list3 = [[Хари Потер (филмски серијал)|Филмски серијал]]{{·}} [[Хари Потер во превод|Превод]]{{·}} ''[[Фантастични ѕверки и каде да се најдат]]'' ([[Фантастични ѕверки и каде да се најдат (филм)|филм]]) }}<noinclude> </noinclude> g5g9xitndu5rth8x4aega91eltxctrz 100 64355 5578377 3900143 2026-06-18T05:08:12Z Almir Mirtoski 133996 /* */ Https://azharpressiternational.blogspot.com/2026/06/north-macedonian-student-receives.html?m=1&fbclid=IwY2xjawSgUkRleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZAwzNTA2ODU1MzE3MjgAAR7A5uRDxVpL7ay1x1aDlcxUwb_vN-mijatThDAgU1vx7VWQHqb2xoVpvagQnA_aem_BJMfGQKQLCSOn5a6zRyE2A 5578377 wikitext text/x-wiki {{browsebar_brest}} <!-- Овој портал е креиран со користење на subst:box portal skeleton| topic=Образование| --> <div style="float:right; width:100%"> {{/box-header|<big>ОБРАЗОВАНИЕ</big>|Портал:Образование/Вовед|}} {{/Вовед}} {{/box-footer|}} <div style="float:left; width:55%;"> <!-- This width add to the margin below to equal 98%--> {{/box-header|Избрана статија|Портал:Образование/Избрана статија}} {{/Избрана статија}} {{/box-footer|}} Https://azharpressiternational.blogspot.com/2026/06/north-macedonian-student-receives.html?m=1&fbclid=IwY2xjawSgUkRleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZAwzNTA2ODU1MzE3MjgAAR7A5uRDxVpL7ay1x1aDlcxUwb_vN-mijatThDAgU1vx7VWQHqb2xoVpvagQnA_aem_BJMfGQKQLCSOn5a6zRyE2A {{/box-header|''Дали сте знаеле...''|Портал:Образование/Дали знаете|}} {{/Дали знаете}} {{/box-footer|}} </div> <div style="float:right; width:44%"> <!-- This margin should be right of the above --> {{/box-header|Избрана слика|Портал:Образование/Избрана слика}} {{/Избрана слика}} {{/box-footer|}} {{/box-header|''Категории''|Портал:Образование/Категории|}} {{/Категории}} {{/box-footer|}} </div> <div style="float:right; width:100%"> {{/box-header|align=left|''Поврзани портали''|Портал:Образование/Поврзани портали|}} {{/Поврзани портали}} {{/box-footer|}} <div style="float:right; width:100%"> {{/box-header|Образование на останатите вики проекти...|Портал:Образование/Викимедиа|}} <center>{{/Викимедиа}}</center> {{/box-footer|}} {{портали}} </div> [[Категорија:Портали|Образование]] nafjhfkbnhwbw8fp97gju6v5e0oxoi1 0 78061 5578261 5567576 2026-06-17T14:06:09Z SrpskiAnonimac 64566 5578261 wikitext text/x-wiki [[Податотека:White-tailed deer (Odocoileus virginianus) grazing - 20050809.jpg|мини|[[Елени]] како се хранат со зеленило]] '''Растителнојадно животно''' — [[животно]] кое се [[храна|храни]] со [[растенија]], за разлика од [[месојад]]ните, кои се хранат со [[месо]]. Животните што јадат и месо и растенија се нарекуваат [[сештојад]]ци. Поголемите тревојадни животни (особено цицачите) се делат на '''тревопасни''' и '''брстачи''', според начинот на хранење, т.е. видот на растенија со кои се хранат. {{Екологија-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Екологија]] [[Категорија:Животни]] [[Категорија:Еколошки поими]] ry1nduvsuh9apdretrp8q8v72zb1osf 10 119456 5578216 3922972 2026-06-17T12:57:14Z P.Nedelkovski 47736 5578216 wikitext text/x-wiki {{ХП поврзан|art=Хари Потер и затвореникот од Азкабан|ord=3|ref={{{ref}}} }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за книгите „Хари Потер“|{{PAGENAME}}]]</noinclude> p3hnhtvq0cgnnyajgc07xl54dy75k9w 1 152551 5578202 1093124 2026-06-17T12:25:15Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[Разговор:Хари Потер и Затвореникот од Азкабан]] на [[Разговор:Хари Потер и затвореникот од Азкабан]]: правопис 1093124 wikitext text/x-wiki {{Страница за разговор}} ==brest-bot проверка на правопис== *'''цитирана веб страница''' наместо '''cite web''', назив на шаблон на македонски јазик. <small>''Ако имате забележано други синтаксни грешки кои многукратно се повторуваат низ страниците, можете да побарате истите со помош на ботот да се исправат.--[[User:Brest-bot|Brest-bot]] <small>([[User talk:Brest-bot|разговор]])</small> 18:37, 28 јули 2009 (UTC), управуван од [[Корисник:Brest|Brest]].''</small> ==brest-bot проверка на правопис== *'''Наводи''' наместо '''Референци''', англизам. <small>''Ако имате забележано други синтаксни грешки кои многукратно се повторуваат низ страниците, можете да побарате истите со помош на ботот да се исправат.--[[User:Brest-bot|Brest-bot]] <small>([[User talk:Brest-bot|разговор]])</small> 16:26, 3 јуни 2010 (CEST), управуван од [[Корисник:Brest|Brest]].''</small> gkyy24zx25gtc34lr3hvrnsmqkc4sh5 0 155140 5578215 5564488 2026-06-17T12:55:14Z Buli 2648 /* Преславскиот собор */ Подобар поднаслов, бидејќи нема директни современи извори кои го споменуваат „собор“ како формален црковен или народен совет. 5578215 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country | native_name = {{Nobold|{{unbulleted list|item_style=font-size:85%;|[[старословенски]]: Блъгарьско Цѣсарьствиѥ}}}} |conventional_long_name = Прво Бугарско Царство |continent = Европа |region = Балкан |era = среден век |status = |government_type = Апсолутна монархија |religion =[[Тенгризам]] & [[Словенска митологија|Словенски паганство]]<br /><small>(681–864)</small> <br /> [[Православие]]<br /><small>(864–971)</small> |common_languages = [[Прабугарски јазик|Прабугарски]], Средновековен грчки<br /> [[Старословенски јазик|Старословенски]] <br /><small>(официјален од 893)</small> |year_start = 681 |year_end = 971 |event_start = [[Аспарух]] |event1 = [[Христијанизација на Бугарија|Христијанизација]] |date_event1 = 864 |event2 = [[Симеон I]] |date_event2 = 893 |event_end = Распад |p1 = Прабугарија |flag_p1 = Monogram of Kubrat.svg |p2 = Византија |flag_p2 = Simple Labarum.svg |s1 = Византија |flag_s1 = Simple Labarum.svg |s2 = Самоилово Царство |flag_s2 = Coat of Arms of the Emperor of Bulgaria (by Conrad Grünenberg).png |image_flag = |flag = |flag_type = |image_map = Southeastern Europe Late Ninth Century.png |image_map_caption = Царството во време на владеењето на [[Симеон I Велики]], крај на {{римски|9}} век |capital = [[Плиска]]<br /><small>(681–893)</small><br />[[Преслав]]<br /><small>(893–968/972)</small><br />[[Скопје]], [[Охрид]], [[Битола]]<br /><small>(до 971)</small> |leader1 = [[Аспарух]] (прв) |leader2 = [[Роман (бугарски цар)|Роман]] (последен) |year_leader1 = 681–700 |year_leader2 = 971 |title_leader = [[Хан]], [[Цар]] ''(Император)'' |year_deputy1 = |title_deputy = |stat_year1 = 9 век |stat_area1 = 400000 |stat_pop1 = 1 000 000 |stat_year2 = |stat_area2 = |footnotes = }} '''Првото Бугарско Царство''' или '''Дунавска Бугарија''' ({{Langx|cu|Блъгарьско цѣсарьствиѥ}}) — [[хан]]ство, подоцна и [[царство]], на [[Прабугари]]те и [[Стари Словени|Словените]], кое постоело на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]] и неговите гранични делови од [[Југоисточна Европа]] од [[681]] до [[971|971 година]]. Основано од [[Туркиски народи|туранскиот]] хан [[Аспарух]], којшто по распаѓањето на [[Стара Велика Бугарија]] доведувал дел од прабугарските [[Племе|племиња]] во денешна [[Бесарабија]] и [[Добруџа]], ги потчинува месните словенски племиња и ја принудил [[Византија]] да му плаќа данок во 681 година. Во прво време, главниот град било [[Онгал]], денешна [[Романија]], понатака се востановува во [[Плиска]], а кон крајот на [[9 век|{{римски|9}} век]] во [[Велики Преслав]]. Најголемото територијално проширување државата го достигнува во {{римски|9}} век, кога кон првоначалните територии по Долен [[Дунав]] се присоединети области во [[Тракија]] и [[Македонија (регион)|Македонија]], делови од денешните [[Албанија]], [[Србија]] и [[Романија]], а исто така и дел од северното црноморие (до река [[Днепар]]), тогаш познато како [[Кутмичевица]].<ref>Л. Иванов. [[wikisource:bg:История на България в седем страници|История на България в седем страници]]. София, 2007.</ref> Во текот на [[864]]-[[866|866 година]], за време на [[Борис I]], [[христијанство]]то станала [[државна религија]], што води до значителни промени во културниот живот на државата и т''.''н. ''[[Симеон I|Златен век на цар Симеон]]''. Царот Симеон организирал неуспешни походи за да го превземи главниот град на [[Византија]], [[Константинипол|Цариград]]. [[Византиско-бугарски војни|Византиско-бугарските војни]], заедно со инвазиите на [[Кнежевство Унгарија|Унгарците]] (Маѓарите), [[Печенези]]те и [[Киевски Рус|Русите]], доведело до ослабување на царството и паѓањето на главниот град Преслав под византиска власт во 971 година. == Почетокот == {{See also|Прабугари|Седум словенски племиња}} === Стара Велика Бугарија === Во 632 година ханот [[Кубрат]] успева да ги обедини [[Прабугари|прабугарските]] и [[Хуни|хунските]] [[Племе|племиња]], кои се наоѓаат под власта на [[Западнотуркиски ханат|Западнотуркискиот ханат]], во сопствена држава, наречена од византиските хроничари ''[[Стара Велика Бугарија]]''.{{Sfn|Marshall Lang|1976|p=36}} Со помошта на оскудните записи на ерменски и византиски летописци, се востановени приближно границите на таа држава: долното поречие на [[Дунав]] на запад, [[Црно Море|Црно]] и [[Азовско Море|Азовското Море]] на југ, реката [[Кубањ (река)|Кубањ]] на исток и реката [[Дон (река)|Дон]] на север. [[Податотека:Giudjenov Kubrat and his sons.jpg|лево|мини|''Кубрат и неговите синови.'' Слика на Димитар Ѓуџенов од 1926 година.]] Царството на Кубрат се распадна по неговата смрт ({{Circa|650 г.}}). Според византиските хроничари [[Теофан Исповедник|Теофан]] и [[Никифор I Цариградски|Никифор]], тој оставил завет на неговите пет синови да останат заедно во единство и меѓусебна солидарност; но набргу тие се разделиле и повеле дел од својот народ со себе, со што го забрзаа распадот на ''Стара Велика Бугарија''. Најстариот, [[Бајан]] или Батбајан, останал во Стара Бугарија. Вториот, [[Котраг]], го премина [[Дон (река)|Дон]] и се насели на далечната страна. Третиот, [[Аспарух]], го поминал Днепар со своите следбеници и привремено го поставил својот логор меѓу таа река и Дунав. Четвртиот син на Кубрат ги преминал [[Карпати]]те и стигнал до [[Панонија]], каде што се ставил под власта на [[Авари|аварскиот хан]]. Петтиот заминал најдалеку од сите, пристигнувајќи со своето племе во Италија, во близина на Равена, каде што му се покорил на византискиот император. Треба да се додаде дека распадот на ''Стара Бугарија'' беше дополнително забрзан од налетот на [[Хазари]]те, кои подоцна го прифатиле јудаизмот и станаа доминантна сила во [[Евроазиска Степа|Евроазиската Степа]].{{Sfn|Marshall Lang|1976|p=36-37}} === Населување на Бугарите на Балканот === {{See also|Битка кај Онгала}} Откако [[Аспарух]] ги преминал реките Дњепар и Дњестар, и се населил во близина на Дунав, каде што нашол соодветно место за живеење (на [[Прабугарски јазик|нивниот јазик]] наречено ''Онгала''), кое било тешко пристапно и непробојно за непријателите, затоа што од едната страна било мочурливо и непроодно, а од другата страна оградено со непристапни карпи.<ref>{{Наведена книга|title=Nikephoros' Short History [for the years 602-769 A.D.]|first=Nikephoros I of Constantinople|publisher=Dumbarton Oaks, Research Library and Collection|year=1990|isbn=9780884021841|location=Washington|pages=88-89|translator-last=A. Mango|translator-first=Cyril}}</ref> {{Maplink|frame=yes|frame-lat=45.300|frame-long=28.132|frame-align=left|zoom=6 |type=line|id=Q182445 |title=Line|stroke-width=3|stroke-color=#008000|description=[[Прут]] |type2=line|id2=Q1653|title2=Line|stroke-width2=3|description2=[[Дунав]] |type3=line|id3=Q208302|title3=Line|stroke-width3=3|stroke-color3=#0000FF|description3=[[Сирет (река)|Сирет]] |text=Онгала се наоѓала на мало подрачје кое граничело со реките Сирет, Прут и Дунав<ref name=":1" />}} Се смета дека ''Онгала'' се наоѓала на мало подрачје помеѓу реките [[Сирет (река)|Сирет]], [[Прут]] и [[Дунав]].<ref name=":1">{{Наведено списание|last=Madgearu|first=Alexandru|date=2000|title=Recent discussions about "Onglos"|journal=Istro-Pontica. Muzeul tulcean la a 50–a aniversare 1950–2000|pages=343-48}}</ref> Според друго мислење се наоѓал на островот [[Певки]], во делтата на Дунав,{{sfn|Runciman|1930|p=25-26}} што е помалку веројатно. Аспаруховите Бугари биле бројни. ''Онгала'' бил само привремен центар, но веројатно имало и претходница во [[Добруџа]] и заден одред во [[Бесарабија]]. Не може точно да се прецизира и датумот на преселбата на Аспарух во ''Онгала''. Тоа морал да биде постепен процес кој се одвивал помеѓу 650 и 670 година. Во овој период Византија била зафатена во крвава [[Византиско-арапски војни|војна со Арапите]] во Азија, а во Европа со религиозните и дипломатски интриги со [[Монотелитизам|монотелитите]]; а во 668 г. убиството на западнољубивиот император [[Констанс II Ираклиј|Констанс II]] било проследено со краток бунт.{{sfn|Runciman|1930|p=26}} Но, до 679 г. тронот бил безбеден и арапската војна завршувала. Императорот [[Константин IV]] бил свесен за опасноста да дозволи нови освојувачи на Балканот да ги вознемират, или уште полошо да ги организираат Словените. Ордите на Аспарух морало да бидат натерани да се повлечат назад или да бидат уништени. Во 680 година Прабугарите, обединети со седумте словенски племиња и Северите, водат војна со [[Византија]] кај месноста [[Битка кај Онгала|Онгала]], и по поразот, Византија потпишува мировен договор со Бугарија во 681 година, со тоа што се задолжува да и плаќа годишен данок. По војната Бугарија ги опфаќа земјите од северното црноморие и реките Днепар и [[Днестар]] на исток до река [[Морава]] на запад, и од северните склонови на [[Стара Планина]] на југ до јужните склонови на [[Карпати]]те на север. Од југ сосед и била моќната Византија, од запад - [[Аварски каганат|Аварскиот каганат]], од исток - [[Хазари]]те, кои ги заземале териториите на Кубратова Бугарија. Главен град станала словенската крепост [[Плиска]]. === Борби за престолот === [[Податотека:Madara Rider.jpg|мини|лево|[[Мадарски коњаник|Мадарскиот коњаник]]]]Хан Аспарух починал веројатно некаде околу 700 година во битка со Хазарите од исток, 58 години откако се разделил од своите браќа. Го наследил [[Тервел]], неговиот син или можеби внук. Тој востановил директни политички односи со византиската власт, со тоа што неколкупати му помогнал на паднатиот император [[Јустинијан II]] да си го врати престолот. Заради таа помош ханот ја добил богатата и важна област Загоре, на југ од Стара Планина. Најголемиот успех на хан Тервел е победата над [[Арапи]]те, кои го [[Опсада на Цариград (717–718)|опсадиле]] [[Цариград]] во 717 година, што им ставило конечен крај на нивните обиди да проникнат во [[Европа]] преку [[Балкански Полуостров|Балканот]]. Неговата победа се споредува со постигнатата, многу години подоцна, победа над Арапите на Карл Мартел при [[Поатје]]. [[Податотека:First Bulgarian Empire by Asparuh to Kardam (680- 803).png|мини|Бугарското ханство од 680-803 год.]] По смртта на ханот Тервел, Бугарија навлегла во политичка криза, хановите се менувале речиси секоја година преку преврати и интриги, а врв на сето тоа е управувањето на ханот Умор - само 46 денови. Положбата се стабилизирала кон крајот на 8 и почетокот на 9 век, кога престолот го зазел ханот [[Крум]]. Од тој силен и енергичен бугарски хан започнува династијата на најсилно изјавените владетели на Првата Бугарска Држава, кои ја управувале речиси до самиот нејзин крај. Во 756 година императорот [[Константин V Копроним|Константин V]] изградил низа тврдини долж византиско-бугарската граница. Бидејќи овие тврдини ги прекршувале условите од претходниот договор, Бугарите барале компензација. Константин одбил и Бугарите, толкувајќи ги неговите постапки како непријателски, ја нападнале византиската територија само за да бидат разбиени од царските трупи. Ова беше првата од деветте војни меѓу Константин V и Бугарите. Овој пораз довел до соборување на бугарскиот хан. Повторно следела граѓанска војна, на крајот од која, во 761 или 762 година, на тронот дошол извесен [[Телец]]. Телец веднаш собрал војска, ја зацврстил својата граница со Византија, а потоа напредувал во Тракија. Константин V излегол да го пречека и по жестока [[Битка кај Анхијал (763)|битка]] Бугарите повторно биле разбиени. Се чини дека овој пораз е причина за новите немири во Бугарија кои довеле до соборување на Телец околу 764 година. Новиот хан, [[Сабин (хан)|Сабин]], се обидел да склучи мир со Византија, но бил обвинет дека ја предал земјата на Византијците и морал да пребега со своите роднини во Константинопол. Меѓутоа, набрзо мирот го склучил еден хан по име [[Паган (хан)|Паган]], но борбата за тронот продолжила. Во неколку наврати (од кои едниот во 766 година), Византија интервенирала со војски во име на нејзините кандидати. Кога интервенирала, империјата можела да ја наметне својата волја врз Бугарите, чија земја била во анархија. [[Податотека:771_CE,_Europe.svg|алт=Colour-coded map|мини|Политичка карта на Европа во 771 год.]] Во 770 [[Телериг]] станал хан. Меѓутоа, војната продолжила во 773 година кога Константин V успешно ги нападнал Бугарите. Истата година Бугарите упаднале јужно до Тесалија каде што биле запрени од Византијците. Хронологијата на овие два настани, како и причините се непознати. Изгледа дека следната година, во 774 година, Константин V планирал нов напад. Телериг му напишал на императорот велејќи дека можеби ќе треба да побегне во Константинопол; ''кому во Бугарија може да му верува?'' Константин наивно му испратил список на византиски агенти во Бугарија. Телериг ги заробил и ги погубил сите. Од оваа приказна дознаваме дека византиските разузнавачи биле активни и интервенирале во внатрешните работи на Бугарија. Константин V потоа започнал да ја планира својата следна кампања против Бугарите; сепак, неговата смрт на почетокот на кампањата значела крај на војната. Иронично, Телериг сепак морал да побегне од земјата, во 777 година; дошол на дворот на императорот [[Лав IV Хазар]], го примил христијанството и добил невеста, роднина на царицата [[Ирина (византиска царица)|Ирина]]. [[Податотека:Battle of Marcellae.png|лево|мини|[[Битка кај Маркели (792)|Битката кај Меркели (792)]]]] За време на владеењето на [[Ирина (византиска царица)|Ирина]] и нејзиниот син [[Константин VI Слепиот|Константин VI]] во Византија, за противник во Бугарија го имале ханот [[Кардам]] (777-802). Отпрвин, Византијците успеале да ја потиснат бугарската граница на север. Во 784 година, царицата Ирина напредувала од Анхиалус, далеку во внатрешноста до Береја (денешна [[Стара Загора]]), која таа ја обновила и ја нарекла ''Иренуполис''.{{sfn|Marshall Lang|1976|p=50}} Сердика, исто така, останала цврсто во византиски раце. Меѓутоа, во 792 година, Кардам му нанел катастрофален пораз на младиот Константин VI кај пограничната тврдина [[Битка кај Маркели (792)|Меркели]]. Византија повторно морала да плаќа данок на Бугарите, кои периодично ги зголемувале нивните барања со уценувачки закани за понатамошни напади. Во 797 година, приврзаниците на Ирина го ослепиле нејзиниот син Константин, а таа продолжила да владее сама.{{sfn|Marshall Lang|1976|p=50}} Во меѓувреме, во 790-тите, франечкиот крал, [[Карло Велики]], водел кампања против [[Авари]]те. Тој извојувал голема победа во 796 година (во која му помогнал и панонскиот хрватски кнез [[Војномир]]) и Франките станале господари над Хрватите од северна Далмација, Славонија и Панонија; франечките мисионери набрзо влегле во областа. Набрзо следел втор голем удар за аварската моќ, но овој пат од исток, под водство на новиот бугарски хан Крум. Како резултат на овие две победи, Франките и Бугарите наскоро дојдоа да имаат заедничка граница долж реката [[Тиса (река)|Тиса]], а Бугарите успеале да го прошират своето владение над територијата северно од Дунав до Карпатите. Аварите не исчезнале одеднаш. Западно од Дунав бил основан каганат, кој бил вазал на Франките и под христијански хан, а Франечките извори спомнуваат аварски пратеници кои го посетиле франечкиот двор помеѓу 805 и 822 година. Во 889 година се споменува дека Маџарите ги зазеле пасиштата на некои слободни Авари во долна Панонија. После тоа, изворите престануваат да ги спомнуваат Аварите; се претпоставува дека потомците на оние кои го преживеале унгарското освојување на унгарската рамнина во 890-тите биле апсорбирани од Унгарците. == Консолидација == {{Историја на Бугарија}} === Владеењето на Крум (803 - 814) === [[Податотека:52-manasses-chronicle.jpg|мини|лево|Ханот [[Крум]] го победил византискиот император [[Никифор I]] во [[Битка кај Плиска|Битката кај Врбишкиот премин (811 г.)]], ''[[Константин Манасиј|Манасиева хроника]]'']] Бидејќи претходникот на [[Крум]], ханот [[Кардам]], успеал да се оттргне од византиските шпиони во Бугарија, тој најпосле имал можност да се зафати со офанзива на југ. Но пред тоа ги разбил остатоците од [[Аварски каганат|Аварскиот каганат]], кој попаднал под ударите на Франкската Империја на [[Карло Велики]]. Во териториите на Бугарија биле вклучени богатите солници на [[Трансилванија]], што и дозволило да се вклучи во напредокот на европската економија. Во 808 година Крум започнува походи по река [[Струма]], а во 809 година ја презема важната крепост Средец (денешна [[Софија]]). Во 811 година император [[Никифор I]] започнува поход против Бугарија, стига до нејзиниот главен град, Плиска, ја презема и ја опожарува. Сметајќи дека тоа е крајот на проблемите со Бугарите, се вратил назад за Цариград. Но утрината на 26 јули 811 година, за време на ноќевањето на армијата и императорот кај Врбишкиот проход, вооружената бугарска војска изненадно ги нападнала, ги исклала повеќето, и дури самиот император ја дочекал таму смртта. За прославувањето на победата Крум употребил чаша, направена од черепот на императорот Никифор, обкован со злато и сребро. [[Податотека:Europe 814.svg|лево|мини|Европа во 814 година]] Две години подоцна, во 813 година, Крум подготвил невиден дотогаш поход кон [[Цариград]]. Меѓутоа, неговата смрт на 13 април 813 година го спречило замисленото дело. Крум влложил големи усилби за закрепување на државата. Присоединил важни територии кон државата и наложил заеднички закони за сите поданици, за да осигури внатрешна стабилност. Законите биле строги и не правеле разлика меѓу [[Прабугари]], [[Стари Словени|Словени]] и други. Тоа била првата стапка кон обединувањето во една народност на различните по бит и култура етноси. === Владеењето на Омуртаг (814-831) === [[Податотека:ThomasTheRebelAndMourtagon.jpg|мини|лево|Со цел да го задуши востанието на [[Тома Славјанинот]] императорот [[Михаил II (Византија)|Михаил II]] се обратил за помош кај бугарскиот кан Омуртаг. Двете војски се судриле во 823 г.]] Неговиот наследник, [[Омуртаг]], склучил 30-годишен мировен договор со [[Византија]], и се зафатил со внатрешната ситуација на државата. Започнал со повторно изградување на главниот град, кој бил опожарен за време на походот на Никифор, изградил и укрепил редица градови. Ја зацврстил бугарската власт на северозапад, каде што Франките се обиделе да одделат 3 словенски племиња од Бугарија. === Омуртаг и христијанството === [[Податотека:Omurtag.jpg|мини|десно|Прогонство на христијаните од Омуртаг.<br>Десно: [[Адријанополски маченици|епископ Мануил]] проповеда на Бугарите.<br>Лево: Погубување на епископ Мануил.]] Омуртаг бил непријателски настроен кон христијанството, кое се чини дека се ширело во Бугарија, иако државата и поголемиот дел од владејачката класа останале пагани до покрстувањето на Борис во 864 година.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=107}} Ширењето на новата религија беше олеснето со влијанието на византиските бегалци и заробеници кои во голем број биле населени во Бугарија. Бугарските ''болјари'' биле непријателски настроени кон христијанството бидејќи тоа го загрозувало стариот поредок врз кој се засновале нивните привилегии. Се верувало дека секој болјарски клан, кој имал свој тотем, бил божествено воспоставен и од тука потекнува правото на секое семејство на високи позиции во државата и општеството. Така, може да се очекува дека болјарите извршиле притисок врз Омуртаг да дејствува против христијанската религија.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=108}} Омуртаг се чини дека чувствувал дека христијанството (со неговата хиерархија со седиште во Византија) е закана за бугарската независност. Тој веројатно ги гледал христијаните како византиски агенти и се чини дека верувал дека ако неговата држава стане христијанска, тоа нема да биде подобро од тоа да стане византиска колонија. Така тој ги прогонувал христијаните, веројатно исто толку затоа што ги гледал како царски шпиони, колку и за интересите на неговата религија. Познати се и примери на егзекуции на христијани. И покрај прогонството, религијата продолжила да се шири.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=108}} === Маламир, Пресијан и војната со Византија во 836 === Омуртаг починал во 831 година. Оставил три сина; најстариот, [[Енравота]], не успеал да се искачи на тронот. Тој бил преобратен во христијанство од еден од неговите робови и наскоро бил погубен кога одбил да се откаже од христијанската вера. Тронот му припаднал на најмладиот син, [[Маламир]], првиот хан со словенско име. Колку долго владеел е дискутабилно; некои научници сметаат дека тој владеел до 852 год., а други веруваат дека бил заменет со одреден [[Пресијан]], кој владеел од 836 до 852 година. Речиси ништо не се знае за периодот кога овие владетели владееле - ако воопшто станува збор за различни луѓе. [[Податотека:Philippi Inscription 1.JPG|мини|Натпис на Пресијан од Филипи]] [[Податотека:Bunchuk.png|мини|лево|Коњскиот опаш бил симбол до покрстувањето и се носел при секоја битка<ref>[[Одговорите на папа Никола на прашањата на Бугарите|''Responsa Nicolai ad consulta Bulgarorum'']]. "''Наведовте дека досега, кога одевте во битка, ја носевте коњската опашка како свој воен амблем и прашувате што треба да носите сега на негово место. Што друго, се разбира, освен знакот на крстот? Зашто тоа е знакот со кој Мојсеј го разделил морето и го убил Амалик...''"</ref>]] Постојат три извори во врска со ова прашање: [[Константин Порфирогенит]] пишува за нападот на Пресијан врз Србите, во времето на кнезот [[Властимир]]. Пресијан го споменува со титулата ''архонт'', која не мора да се однесува на владетелот, но кога ја користи Константин, обично го има тоа значење. На пример, Константин ја користи титулата ''архонт'' и за хан Борис, кого го нарекува син на Пресијан, што значи дека титулата ''архонт'' укажува, но не докажува дека владетел бил Пресијан. Постојат и два натписи. Во првиот се наведува дека Грците го прекршиле мирот. Маламир со кавхан Исбул тргнал против нив, зазел неколку тврдини во Тракија, а потоа тргнал кон Филипи од кој Византијците побегнале. Вториот натпис наведува дека хан Пресијан го испратил кавхан Исбул против [[Смолјани]]те (словенско племе на византиска територија кај реката [[Струма]]), извојувал победа над христијаните и ги казнил за нивните престапи. Ниту еден од овие натписи не е датиран, но бидејќи од 816 до 846 постоел триесетгодишен мир, меѓу Бугарија и Византија, нарушен само со кратките судири во 836 година, повеќето научници заклучуваат дека овие натписи се од 836/37 год, што се совпаѓа со изјавата во првиот натпис дека Грците го прекршиле мирот. Тесната поврзаност на информациите во двата натписи, може да се види и во тоа што главната улога и во двата походи ја имал кавхан Исбул. Така, белгискиот византолог, Анри Грегоар, разумно предлага дека, бидејќи се знае само за една војна во овој период на мир, натписите се однесуваат на истата кампања и бидејќи би било чудно една иста кампања да биде водена од двајца владетели, се претпоставува дека Маламир и Пресијан се две имиња (словенско и бугарско) на еден ист човек. Ваквите двојни имиња се сосема вообичаени кај средновековните балкански народи. Овој логичен предлог, значи дека еден ист човек, Маламир-Пресијан, владеел од 831 до 852 година. Меѓутоа, други тврдат дека двата натписи се однесуваат на две различни кампањи во една иста војна, и дека Маламир бил заменет со Пресијан во 836/7 во текот на војната во одредено време помеѓу двете кампањи. Натписите се значајни и за споменувањето на кавхан Исбул, што покажува дека клучната позиција на кавхан сè уште ја држел човек со бугарско име, и покрај какво било словенизирање да се случило. Исбул имал неизмерно богатство. Друг натпис кажува дека платил за изградба [[Аквадукт|aквадукт]] што му го подарил на ханот. == Владеењето на Борис I (852-889) == === Проширувањето во Македонија === [[Податотека:Balkans850.png|мини|десно|Проширувањето на Бугарија во времето на кан Пресијан. Според други научници тоа се случило во првите години од владеењето на Борис I.]]Во 846 година истекол бугарскиот мировен договор со Византија. Бугарите нападнале во Македонија покрај реката [[Струма]]. Веројатно, како што сугерираат некои научници, тие избрале момент кога империјата била вклучена во задушувањето на некои словенски бунтови. Сепак, постојат хронолошки проблеми за овие словенски востанија и не може да се покаже дека поголемо востание се случило во 846 година. Најпознатиот бунт меѓу Словените избувнал на [[Пелопонез]] за време на владеењето на [[Теофил (византиски цар)|Теофил]] (829-42). Словените се ослободиле и ја опустошиле областа пред да бидат покорени од византиски командант испратен таму со голема војска во раните години од владеењето на [[Михаил III Пијаницата|Михаил III]]. Се тврди дека походот на Византијците се случил веднаш по доаѓањето на Михаил, уште во 842 година. Ако е така, овој бунт би бил завршен многу пред истекот на бугарскиот договор во 846 година. ''Житието на свети Григориј Декаполит'' опишува словенски бунт во околината на Солун. Иако ова востание е датирано околу 846 г. од некои научници, Дворник, уредникот на житието на тој светител, верува во тоа се случило помеѓу 831 и 838 година. Во секој случај, без разлика дали во врска со словенските востанија или не, Бугарите извршиле инвазија на византиска територија во 846 година. Набргу потоа следело ново примирје.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=111}} Многу историчари веруваат дека овој поход од 846 година го означува и почетокот на бугарската експанзија во Македонија западно од Вардар. За жал, хронологијата на оваа експанзија (и на кој кан да му се припише) е непозната. Борис очигледно ја поседувал Македонија дури и западно од Охрид до 880-тите и, бидејќи немало бугарски војни против Византија по 860 година, очигледно е дека ''де факто'' бугарското владеење претходело на 860-тите години. Така, Бугарите или ја анектирале оваа територија во кампањата 846 година - анексија непризнаена од Византија - или анексијата се случила во подоцнежна кампања - непозната за нас - од Пресијан пред 852 година или од Борис после неговото пристапување на престолот во 852 година.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=111}} Во изворите е забележана само една кампања на Борис против Византија. Во изворот без датум, Теофан Континуат вели: „Борис дознавајќи дека една [[Теодора II|жена]] владеела во империјата станал похрабар и испратил гласници да кажат дека ги осудува договорите за мир и започнал кампања против територијата на империјата“. Хроничарот не наведува кои земји ги нападнал или дали стекнал територија. Но, можно е дел или цела Македонија да е освоена од Борис во ова време. Договорот, веројатно потпишан во 853 година, се чини дека го завршил овој конфликт и Борис останал во мир со империјата до околу 860 година, кога тој стапил во франкиски сојуз, веројатно главно насочен против растечката [[Велика Моравија|Моравска држава]]. Нема докази дека Бугарија тргнала во офанзива против Византија по 860 година. Така можеме да заклучиме дека бугарската експанзија во Македонија се случила во текот на една или двете од овие две кампањи - 846 и 852 година - иако византиското признавање на загубата на оваа територија дошла дури со договорот од 904 година со борисовиот син, Симеон.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=111}} Горенаведениот аргумент претпоставува дека Византија ја вратила својата власт над западна Македонија во некој период од деветтиот век. Таков настан, иако често се претпоставува, не е документиран. Така, евентуално Западна Македонија можеби претставувала збир од ''[[Склавинии]]'' се до потпаѓањето под власт на Бугарија. Во овој случај, Бугарија едноставно би наметнала контрола над различни независни племиња - акт кој не е поврзан со војна со Византија, и кој можел да се случи во кое било време во деветтиот век.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=111}} === Пристапувањето на Борис I на власт === {{See also|Одговорите на папа Никола на прашањата на Бугарите}} [[Податотека:TzarBorisDidacticGospelConstantinePreslavski.jpg|мини|лево|Минијатура која го прикажува Борис I.]] Во почетокот на управувањето на кнез Борис (852-889) Бугарија води неуспешни војни против [[Византија]] и Германското кралство. Борис решава да го прифати [[христијанство]]то како официјална религија за Бугарија, и по редица спорови и политички настани го прави тоа преку византиското духовенство во периодот 863-865. Актот на покрстувањето предизвикува пагански реакции и се стигнува до бунт, во кој педесет и два аристократски рода си заминуваат од главниот град, но се разбиени и казнети, убиени се сите членови на родот. По покрстувањето, Борис ја прима титулата кнез, како и името на својот крстител византискиот цар Михаил. На 29 август 866 година, набргу по задушувањето на бунтот, во Рим пристигнала амбасада од Бугарија, барајќи одговори на низа прашања за црковните практики, како и богослужбените книги и граѓанскиот законик. Се чини дека Борис испратил и друга амбасада кај [[Лудвиг Германецот]] за да го објави покрстувањето на Бугарите и да побара мисионери. Во ноември 866 година, папската мисија предводена од епископот [[Папа Формоз|Формоз од Порто]], кој подоцна станал и римски папа, заминала за Бугарија.{{sfn|Curta|2019|p=202}} Епископот со себе го донел одговорот на папата [[Папа Никола I|Никола I]] на прашањата на Борис во форма на [[Одговорите на папа Никола на прашањата на Бугарите|опширно писмо упатено до сите Бугари]], не само до нивниот владетел. 106-те поглавја од писмото се занимаваат со различни теми: од крштевањето и бракот до капењето, постот и разликата меѓу гревот и злосторството. Папата Никола го укорил Борис за строгата казна кон неговите ''болјари'': „постапи без сериозно да ја измериш работата.“ За прашањето пак за независната бугарска црква, неговиот одговор бил помалку директен: „Сега не можеме да ви дадеме дефинитивен одговор додека нашите легати, кои ги испраќаме во вашата земја, се вратат и ни кажат колку се бројни и обединети христијаните меѓу вас.“{{sfn|Curta|2019|p=202}} Нема многу описи на тогашните бугарски практики, што само делумно може да се реконструираат од одговорите на папата. Откупувањето на невестата, ритуалната жртва без пролевање на крв, употребата на камења со лековити својства и [[Амајлија|амајлии]], сексуалните табуа, и погребувањето на самоубијците, се само неколку погледи во претхристијанските верувања на Бугарите.{{sfn|Curta|2019|p=203}} Се чини дека папата бил изнервиран од она што тој го сметал за глупави прашања: „Она што сакаш да го научиш во врска со панталоните (''[[femoralia]]'') го сметаме за излишно. Зашто, не сакаме да се промени надворешниот стил на вашата облека, туку однесувањето на внатрешниот човек во вас.“ Еден одговор укажува дека во Бугарија постоеле специфични верувања за ритуалната чистота, бидејќи папата Никола детално се осврнува на прашањето „дали чист или нечист човек може да го носи или целива Господовиот крст и моштите.“{{sfn|Curta|2019|p=203}} [[Податотека:17-1735-H4A3D00Z.jpg|мини|Епископот [[Папа Формоз|Формоз од Порто]] одиграл значајна улога во покрстувањето на Бугарија]] Потребно било повеќе разјаснување за другите ритуални практики од поголемо политичко значење. Очигледно, во претхристијанска Бугарија, кога владетелот „седнува да јаде, обичај е никој, па ни неговата жена, да не вечера со него.“ Борис побарал сите негови поданици „да јадат на далечина, седнати на столчиња на нивото на земјата.“{{sfn|Curta|2019|p=203}} Папата Никола I забранува [[инцест]] (индикација дека сродството можеби не го спречувало бракот во паганска Бугарија) и [[полигамија]], тема за која тој дефинитивно се согласил со патријархот [[Фотиј I Цариградски|Фотиј]]. Неколку прашања во врска со теми како бракот на свештениците или положбата на рацете за време на молитвата укажуваат на тоа дека Борис веќе бил свесен за разликите во ритуалите меѓу западните и источните христијани. Меѓутоа, генерално, се чини дека Борис повеќе се интересирал за практиките, отколку за доктрината.{{sfn|Curta|2019|p=204}} Заедно со мисијата во Бугарија, папата Никола испратил уште една амбасада во [[Константинопол]] за што поагресивно да ја изрази папската осуда за изборот на Фотиј за патријарх. Пратениците никогаш не стигнале до Константинопол, бидејќи биле запрени на границата со Бугарија од страна на византиските власти, во околностите на конфликт меѓу Фотиј и Никола I. Не можејќи да преминат во Империјата, пратениците поминале извесно време во Плиска пред да се вратат во Рим. Се вели дека Борис многу го засакал најмладиот член на таа амбасада, [[подѓакон]] во базиликата [[Базилика Голема Богородица (Рим)|Санта Марија Маџоре]], кого сакал да биде поглавар на неговата црква.{{sfn|Curta|2019|p=205}} Меѓутоа, водечката улога на римската мисија во Бугарија ја имал бискупот Формоз од Порто. За само една година работа, под негово водство, мисијата успешно преобратила голем број луѓе. Охрабрен од тој успех, Формоз почнал да ракополага со свештеници и да осветува новоизградени цркви, со други зборови да се однесува како епископ на Бугарија, а не на Порто. Во овој момент, Борис побарал од папата да го назначи Формоз за поглавар на неговата црква. Но, непосредно пред или непосредно во почетокот на 868 година, Формоз бил отповикан од папата Никола. И другиот епископ на мисијата, Павле од [[Популонија]], се вратил во Рим.{{sfn|Curta|2019|p=205}} За да ги замени, новиот папа, [[Папа Адријан II|Адријан II]], испратил уште двајца епископи во Бугарија, Гримоалд од Бомарцо и Доминик од Тривенто. Друга папска амбасада ја преминала Бугарија во 869 година на пат за Константинопол, каде што требало да присуствува на соборот свикан од царот [[Василиј I Македонецот|Василиј I]] и патријархот [[Игнатиј I Цариградски|Игнатиј I]] за да се реши расколот со Рим.{{sfn|Curta|2019|p=205}} Меѓутоа, на враќање во Рим, папските пратеници не поминале низ Бугарија, бидејќи во меѓувреме самите пратеници на Борис што се појавиле пред тој синод поставиле многу вознемирувачко прашање, имено дали бугарските христијани му должат послушност на Рим или на Константинопол. Огорчен од четиригодишното папско запоставување, ако не и целосно отфрлање на неговото барање за архиепископ, Борис решил да се оддалечи од Рим и повторно да се сврти кон Константинопол. И покрај протестите на папските легати, патријархот Игнатиј I назначил архиепископ на Бугарија, на кој му била ветена значителна автономија. До 870 година, прашањето било решено во корист на Борис. Гримоалд, епископот на Бомарцо, бил протеран од Бугарија, а заедно со него и сите други членови на римската мисија кои сè уште биле во земјата. Во меѓувреме, првиот византиски архиепископ на Бугарија пристигнал во Плиска. Но, одлуките на синодот од 869/70 година не ги обесхрабриле папските напори за враќање на загубените позиции во Бугарија. Папата [[Папа Јован VIII|Јован VIII]] (872-882) напишал писма до грчките епископи и свештеници во Бугарија, до Борис и до неговиот дворјанин Петар и до друг човек кој се чини дека бил брат на Борис. Тој тврдел дека Бугарија била под Рим, а не под цариградска јурисдикција, го повикал Борис да се врати на послушност кон Рим и ги повикал неговите советници да го свртат својот владетел да се изјасни за Рим.{{sfn|Curta|2019|p=206}} [[Податотека:Old Basilica in Pliska 2.JPG|десно|мини|Големата базилика во [[Плиска]].]] [[Податотека:NHMB-Tombstone-cross-of-Anna-daughter-of-Knyaz-BorisI-10centuryAD-replica.jpg|мини|десно|Двојазичната словенско-грчка надгробна плоча на [[Ана (ќерка на Борис I)|Ана]], ќерката на кнез Борис]] По доаѓањето на учениците на [[Кирил и Методиј]] во Бугарија, кои ја донесуваат словенската писменост, Борис го прогонува византиското духовенство и започнуваат проповеди на [[старословенски јазик]], кој станува официјален во државата. Во 869-870 Четвртиот вселенски собор решава да ги исклучи бугарските епархии од Цариградската црква, и на тој начин се создава независна (автокефална) Бугарска архиепископија. По напуштањето на световната власт, Борис Михаил оди во манастир, од каде го продолжува црковното дело. === Владимир Расате и обидот за враќање во паганство === Од неговата жена, со крсно име Марија, Борис имал шест деца — Владимир, Гаврил, Симеон, Јаков, Еупраксија и Ана. Гаврил веројатно умрел млад, а веројатно и Јаков; Еупраксија и [[Ана (ќерка на Борис I)|Ана]] станале калуѓерки; [[Симеон I|Симеон]] влегол во црквата; а [[Владимир Расате|Владимир]] требало да го наследи татко му на престолот. Владимир бил престолонаследник предолго време. Сигурно се приближувал кон својата четириесетта година, бидејќи го придружувал својот татко во српската војна (853 г.) во старите пагански денови. И, како и сите нетрпеливи престолонаследници, тој бил исполнет со дух на противење на политиката на неговиот татко. За внатрешните работи за време на неговото владеење знаеме малку, освен дека тој добил амбасадори од германскиот крал [[Арнулф Корушки|Арнулф]] во 892 година.{{sfn|Runciman|1930|p=133}} Се чини дека веднаш штом Борис се повлекол од светот во неговиот манастир, новиот Кан ги разбранувал сите реформи што ги спровел неговиот татко. Старата бугарска аристократија, која Борис толку цврсто ја отсекол, повторно пораснала до ефективна висина; а Владимир потпаднал под нејзино влијание. Болјарите не го сакале христијанството што Борис го вовел, со неговите строги и автократски тенденции. Спротивно на тоа, дворскиот живот станал екстравагантен и развратен, па дури имало и официјален обид за повторно воведување на старите пагански обреди и идолопоклонство. Но, Владимир и неговите ''болјари'' сметале дека Борис повеќе го нема. И покрај тоа што бил во својот манастир, Борис, знаел што се случува надвор. Четири години ги оставил да владеат; а потоа, кога видел дека неговото животно дело е премногу сериозно загрозено, повторно се појавил. Неговиот престиж на светец бил огромен; со помош на неколку постари државници лесно ја запоседнал власта. Повторно на власт, тој ги жртвувал своите татковски чувства за доброто на својата земја. Владимир бил симнат од тронот и ослепен, и така исчезнува од историјата.{{sfn|Runciman|1930|p=134}} === Настаните од 893 година === {{See also|Преславски собор}} Ова бил последен обид за враќање на паганството. Тоа беше осудено да пропадне; никој не можел да очекува од ниската и средната класа да се вратат во посурова и поугнетувачка религија по налог на полутуѓи господари, а самите господари биле водени повеќе од политички отколку од духовни мотиви. На Борис му требаше само повторно да се појави за да предизвика колапс на целата таа работа. Но, тоа било прилично деликатна ситуација за него. Со симнувањето од тронот на својот син, тој го спасил христијанството, но го загрозил неговиот план. Тој дејствувал претпазливо. Свикувајќи [[Преславски собор|народен собор]] од целото негово царство (кој бил присутен на овој собор не можеме да кажеме - веројатно од дворското благородништво, провинциските гувернери или нивните претставници, црковните власти и кој било друг истакнат граѓанин), тој го оправдал своето мешање врз основа на религијата, а потоа им заповедал да го прифатат за свој монарх неговиот помлад син, монахот Симеон.{{sfn|Runciman|1930|p=134}} [[Податотека:Preslav fortress 9.jpg|мини|десно|Преславската тврдина]] Во исто време, тој ја искористил можноста од присуството на Соборот да ја заврши својата последна голема реформа. Семето што [[Свети Климент Охридски|Климент]] го сеел во Македонија - дело непрекинато, се чини, од владеењето на Владимир - и што Наум го сееше поблиску до престолнината, доволно се вкорени; беше време да се замени грчкиот јазик со словенски низ целата бугарска црква.{{sfn|Runciman|1930|p=135}} Имаше неколку причини за да се направи ова сега; веројатно е дека имало празнина во бугарската архиепископија; можно е грчкото свештенство да било премногу тесно поврзано со дворската аристократија; и, секако, тоа бил добар момент за мерка што може да не ѝ се допадне на Империјата - [[Василиј I Македонецот|Василиј]] и [[Фотиј I Цариградски|Фотиј]] биле мртви, а императорот [[Лав VI Мудриот|Лав]] и неговиот брат Патријархот [[Стефан I Цариградски|Стефан]] биле премногу рамнодушни и слаби за да се спротивстават на исполнувањето на движењето што дури и нивните големи претходници го сметале како неизбежно. Освен тоа, пресметал Борис, спроведувањето на словенскиот како единствен национален јазик во Бугарија засекогаш ќе ја потопи свесната ексклузивност и супериорност на старите Бугари. „''Децата на Хуните''“ требало да го изгубат својот идентитет; Бугарски требало да значи сега подеднакво Словен и Бугарин, кој било поданик на бугарскиот монарх - кој повеќе не бил возвишениот Кан, туку Кнезот, словенски принц.{{sfn|Runciman|1930|p=135}} Со промената на јазикот, веројатно е дека е завршена организацијата на Бугарската црква, за да одговара на новата состојба на нештата. Веќе некое време земјата била поделена меѓу седум митрополити под јурисдикција на архиепископот на Бугарија - митрополитите на Дристра, Филипополис, Сердика, Провадија, Маргум (или Морава), Брегалница и Охрид.{{sfn|Runciman|1930|p=135}} Повеќето од нивните епархии претходно биле создадени, особено оние во Источна Бугарија; Брегалничката епархија била создадена во 889 година. Охридската епархија веројатно сè уште не била формирана - Македонија сè уште била премногу дива. Но, мисионерското дело на Климент веќе било доволно напреднато за да му се создаде епископија. Станал епископ на двојната столица Дебрица (Дрембица) и Белица, два мали града меѓу Охрида и Прилеп. Подоцна нивната важност била засенета од Охрид. [[Податотека:Bulgaria - Shumen Province - Veliki Preslav Municipality - Town of Veliki Preslav - Veliki Preslav Medieval Palace Complex - Panoramic.jpg|мини|десно|Палатата во Преслав]] Во врска со овие црковни реформи била направена уште една голема промена. Јосиф, новиот архиепископ бугарски, имал архиепископско седиште не во Плиска, туку во Преслав. Престолнината била преместена. Плиска, старата хунската престолнина, со сеќавањата на големите Канови - незнабошци , повеќе не била соодветна. Христијанскиот кнез требало да живее во Преслав, блиску до манастирот Пантелејмон и школата на [[Свети Наум Охридски Чудотворец|Наум]]. Кога сето тоа било направено, Борис се вратил во својот манастир. Неговата работа сега навистина била завршена. Порано, прерано се повлекол. Но, овој пат бил сигурен. Тој можел веќе засекогаш да се посвети на религијата; ниту пак би ѝ помогнал на својата земја да ја спаси со своите молитви. Тој веќе беше ѝ помогнал доволно - доволно за вечно да се почитува неговото име како најголем од сите нејзини добродетели.{{sfn|Runciman|1930|p=136}} == Симеон I и Петар I == [[Image:St. Theodor.jpg|мини|десно|Керамичка икона на [[Теодор Стратилат|Св. Теодор Стратилат]], Преслав, околу 900 г.]] [[File:RizMap09.jpg|thumb||left|240 px|Бугарија за време на цар Симеон I.]] [[Симеон I]] го продолжува црковното и просветителното дело на својот татко Борис I, со тоа што засилено го помага книжевното дело во главниот град, основа книжевни центри во целата држава и сам пишува за просветителската заедница во Преслав.<ref>Robert Fossier, Janet Sondheimer - „The Cambridge Illustrated History of the Middle Ages: 350-950“, Cambridge University Press, 1997, стр. 370</ref> На надворешна сцена постигнува множество на воени успеси, со тоа што успева да ја рашири територијата на Бугарија на југ скоро до Коринт, а на запад ги достигнува земјите на денешна [[Албанија]]. На југоисток териториите достигнуваат до Одринското поле, опфаќајќи го и северниот дел на Дарданелскиот премин. Симеон си поставува за цел создавање на Бугарско-византиско Царство, која откако не успева да ја постигне преку дипломатски начини (морало да биде објавен за регент (василиопатор) на малолетниот император на [[Византија]], но царицата-мајка го спречила договорот), се обидува со војна. Води преговори со [[Арапи]]те за военоморска помош при напад против [[Цариград]], но првиот пат делегацијата била одвлечена од пирати и продадена како робови во Цариград, а вториот пат не се доаѓа до ништо суштествено. === Војната со Византија (894-97) === Бугарската трговија доживеала процут во времето на цар Симеон. Главната дејност во земјата било земјоделството, а веројатно бугарските житарки и добиток помогнале да се прехранат царските градови на брегот, па и самиот Константинопол. Рудата се ископувала, а со тоа се зголемиле кралските приходи. Згора на тоа, бугарските владенија лежеле на главни трговски патишта. Трговија што минувала меѓу степите на Русија и Константинопол се одвивала по западниот брег на Црното Море; но дел од неа поминувала по копно преку Преслав и Адрианопол, а дел преку Дристра до Солун. Имало уште еден трговски пат, речиси подеднакво важен, кој не можел да ја избегне Бугарија; тоа било рутата од Средна Европа, која на Балканскиот полуостров влегувала во Белград и, како и железницата денес, се разделувала кај Ниш, едниот крак водел низ Сердика (Софија) и Филипополис до Адрианопол и Константинопол, а другиот продолжувал на југ до Солун. Тоа значело постојан проток на стока што минувал низ Бугарија и на својот пат ги збогатувал бугарските трговци или грчките и ерменските поданици на царот.{{sfn|Runciman|1930|p=144}} [[Податотека:Bulgarians defeat Byzantines under Krenites and Kourtikios.jpg|мини|Победата на Бугарите над византиската војска предводена од Прокопиј и Куртициј во Тракија.]] Уште од времето на Тервел, трговијата меѓу Бугарија и Империјата била внимателно организирана, а сега веќе Бугарите имале дозвола да престојуваат во Константинопол (веројатно во квартот Свети Мамас, заедно со руските трговци) каде што ја носеле својата стока. Меѓутоа, една интрига во Царскиот двор во 894 година резултирала со тоа што двајца грчки трговци, Ставракиј и Козма, обезбедиле монопол над бугарската трговија. Тие не само што успеале да стават тешки давачки за стоката, туку и инсистирале на преместување на бугарскиот пазар во Солун - било полесно да се управува со корупцијата подалеку од престолнината. Сето тоа природно ги вознемирило Бугарите и тие се пожалиле на Симеон, а тој веднаш се застапил за нив пред царот [[Лав VI Мудриот|Лав VI]]. Но, нечесните грчки трговци биле под заштита на [[Стилијан Зауца]], ''василеопаторот'', семоќниот тест на императорот; затоа Лав ја игнорирал амбасадата на Симеон и скандалот продолжил. Симеон тогаш решил да прибегне кон оружје и се подготвил да ја нападне Тракија. Главните царски војски, под Никифор Фока, биле отсутни на Исток борејќи се со [[Сарацени]]те; Лав можел да испрати против напаѓачите само неискусни трупи, под водство на Прокопиј Кренит и Ерменецот Куртициј. И двајцата генерали биле убиени во битка. Бугарите потоа напредувале низ Тракија кон самата престолнина.{{sfn|Runciman|1930|p=145}} [[Податотека:Honfoglalas.gif|мини|Мапа на движење на Маџарите. Забележете дека не е потврдено каде завршувала северната граница на Бугарската империја.]] Лав следователно прибегнал кон дипломатија. Истата година тој испратил амбасада во Ратисбон кај кралот Арнулф - веројатно уште пред да избие војната, како одговор на амбасадата на Арнулф кај Владимир во 892 година - но неговиот амбасадор не бил добро примен. Но, сега тој имал далеку подобар план. Уште од деновите на Омуртаг, дивите Маџари биле воспоставени на степите до бугарската граница на реката [[Днестар]], ако не досега и до [[Прут]]. Во 895 година го испратил ''патрицијот'' Никита Склер во маџарските населби и им предложил на маџарските поглавари [[Арпад]] и [[Курсан]] да ја нападнат Бугарија; тој ветил дека ќе испрати бродови за да ги пренесат преку Дунав. Маџарите со задоволство се согласиле, особено затоа што се чувствувале донекаде притиснати на нивните источни граници од една уште подива нација, Печенезите; дале заложници и договорот бил склучен.{{sfn|Runciman|1930|p=145}} Тогаш Лав го повикал Никифор Фока од Азија и ја опремил царската флота под адмиралот Евстатиј. Сега кога Симеон требало да се справи со Маџарите, Лав повеќе би сакал да не се бори; тој не сакал да ја зголемува моќта на Маџарите на сметка на бугарската, а освен тоа, не сакал да се бори со истоверци како и неговиот народ. Затоа го испратил ''квесторот'' Константинациј да го предупреди Симеон за претстојната инвазија на Маџарите и да предложи мировен договор. Но Симеон бил сомничав; тој во Константинопол научил колку суптилна може да биде царската дипломатија и веројатно не поверувал во приказната за Маџарите. Константинациј бил ставен во притвор, а одговор не бил вратен.{{sfn|Runciman|1930|p=146}} [[Податотека:HungariansPursueBulgarians.jpg|лево|мини|Повлекување на Симеон во тврдината Дристра ([[Силистра]]).]] Симеон набрзо се уверил. Додека се подготвувал да се пресретне со Никифор Фока во Тракија, му дошла вест дека Маџарите пристигнале. Тој побрзал на север да ги пречека, но бил поразен. Во очај се повлекол во тврдината [[Дристра]]. Маџарите напредувале, ограбувајќи и уништувајќи. Пред портите на Преслав се сретнале со Никифор Фока, на кого му продале бугарски заробеници во илјадници. Бугарите биле во очај. Тие испратиле кај Борис во неговиот манастир да побараат совет; но тој можел да предложи само тридневен пост и се понудил да се моли за својата земја.{{sfn|Runciman|1930|p=146}} Ситуацијата била спасена со многу помалку угледни средства - со дипломатската измама на Симеон. Кога ја сфатил сериозноста на својата положба, испратил преку Евстатиј да побара мир од царот. Лав бил среќен што се согласил. Тој им наредил на Фока и Евстатиј да се повлечат и го испратил ''магистерот'' [[Лав Хиросфакт]] да преговара за условите. Токму тоа го посакувал Симеон. Кога пристигнал ''магистерот'' Лав, тој бил задржан под стража во тврдината Мундрага: додека Симеон, ослободен од половина од неговите непријатели, тргнал да ги нападне останатите, Маџарите. Во голема битка успеал да ги победи и да ги истера назад преку Дунав. Борбата била толку крвожедна што дури и Бугарите се вели дека изгубиле 20.000 војници. Победнички над Маџарите, Симеон го известил ''магистер'' Лав дека неговите услови сега вклучуваат ослободување на сите бугарски заробеници неодамна купени од Фока од Маџарите. Несреќниот амбасадор, кој во меѓувреме не можел да комуницира со царот, се вратил во Константинопол, за да види што може да се направи.{{sfn|Runciman|1930|p=147}} Лав посакал мир и бил подготвен да се откаже од затворениците. Симеон чекал додека не му бидат вратени сите затвореници, а потоа, под изговор дека некои се задржани, повторно се појавил со полна сила на тракиската граница. На новиот царски командант, Лав Катакалон, му недостасувала способноста на претходниот, Фока. Тој пристигнал со главната царска војска кај Булгарофигон и бил тешко поразен. Следеле натамошни преговори. Договорот бил склучен во 897 година, а Византија се согласила да плаќа годишен данок на Бугарија.{{sfn|Runciman|1930|p=148}} Симеон умира ненадејно на 27 мај 927 година<ref>Златарски, Васил, История на българската държава през средните векове, том 1, част 2, Академично издателство "Марин Дринов", София 1994, ISBN 954-430-299-9, с. 513</ref> во разгор на подготвувањата за опсада на Цариград. Пред својата смрт, тој се објавува за "Цар самодржец на сите Бугари и Ромеи", се титлува со титулата "цар", која била еднаква на императорската, и го објавува бугарскиот црковен поглавар за патријарх - највисокиот ранг во Источната православна црква.<ref>John V. Fine - "The Early Medieval Balkan", University of Michigan Press, 1991, стр. 155</ref> По неговата смрт на престолот седнува син му, [[Петар I (Бугарија)|Петар I]]. Тој склучува мир со Византија, кој официјално му ја признава царската титула и патријаршкиот ранг на [[Бугарска православна црква|Бугарската црква]].<ref>Robert Bideleux, Ian Jeffries - „A history of Eastern Europe“, Taylor & Francis, 2007, стр. 66,</ref> За време на управувањето на Петар, Бугарија навлегува во криза, најмногу заради нападите на [[Киевски Рус|Руси]] и [[Кнежевство Унгарија|Унгарци]] од север. Започнува распространувањето на ереси, најпозната од која била [[богомилство]]то, по името на својот водач - поп Богомил.<ref>Milan Loos - „Dualist heresy in the Middle Ages“, Springer, 1974, стр. 50</ref> Тоа станува основа и на албигојството, кое се појавило подоцна во јужна [[Франција]], како и на [[катарство]]то. === Појава на Богомилството === {{Main|Богомилство}} [[Податотека:Bogomilist expansion.svg|мини|десно|Развојот на богомилството и другите еретички движења во Европа]] Трите главни извори за богомилите во Бугарија се: писмо од цариградскиот патријарх [[Теофилакт Цариградски|Теофилакт]] до цар Петар, напишано околу 940 година; трактат против еретиците напишан од [[Презвитер Козма]] (веројатно напишан околу 970 година) и едиктите на црковниот синод одржан под цар Борил во 1211 година кој ги осудил богомилите.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=172}} Писмото на Теофилакт е напишано како одговор на писмо (кое денес не постои) од цар Петар кој побарал совет од патријархот, кој бил чичко на неговата жена [[Ирина Лакапина|Ирина]], како да постапи со новопојавената [[ерес]]. Забелешките за еретичките верувања веројатно се извлечени од првичното писмо на Петар. Патријархот се осврнува на на новопојавената ерес без да ја именува. Тој тврди дека еретиците веруваат во два принципи, од кои првиот ја создал светлината и невидливиот свет, а вториот темнината, материјата и човечкото тело. Еретиците го отфрлале [[Стар завет|Стариот завет]], бракот, репродукцијата, и учењето за Христовото воплотување; за нив велеле дека настанале од злобниот принцип (ѓаволот). Ереста е античка, но новопојавена, мешавина од [[манихејство]] и [[павликијанство]].{{sfn|V. A. Fine|1991|p=173}} Павликијанството била источна ерес, генерално прикажувана како дуалистичка, но неодамна се покажало дека е [[Адопционизам|адопционистичко]] движење. Адопционистите верувале дека Христос бил едноставно човек додека не бил ''посвоен'' од Бога и по благодатта станал божествен во времето на неговото крштевање. Павликијаните живееле во големи концентрации во Ерменија и источна Анадолија. Со текот на годините голем број од нив биле преселени од страна на императорите на Балканот за да ги растурат нивните концентрации на исток и исто така да ја бранат тракиската граница бидејќи биле одлични воини. Многумина биле населени во регионот на Филипополис (денешен Пловдив) во близина на бугарската граница. На Павликијаните генерално им се припишува голема улога во создавањето на богомилството. Ако Павликијаните навистина биле дуалисти, таквата улога е можна; сепак, ако биле адопционисти, тогаш треба да се бара автохтоно потекло за богомилството.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=173}} Најдетален извор за [[богомилство]]то е трактатот на презвитер Козма, кој од прва рака ги знаел и ја имал предноста да е несофистициран теолог, бидејќи повеќето византиски антиеретички трактати имаат тенденција да ги нарекуваат ересите со класичните имиња и потоа да му дадат на читателот мешавина од нови и релевантни, како и класични и нерелевантни верувања кога дискутираат за нивните следбеници. Козма вели дека за време на владеењето на Петар, поп по име [[Поп Богомил|Богомил]] (но за волја на вистината ''Богонемил'') проповедал ерес во бугарските земји.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=173}} За нив презвитер Козма вели: „Однадвор, еретиците изгледаат како јагниња; тие се нежни, скромни и тивки; тие не зборуваат залудни зборови, не се смеат и не се однесуваат на таков начин што ќе се разликуваат од вистинските христијани. Но, внатре тие се грабливи волци. Кога ќе ги најдат неуките, го сеат пијанството на нивното учење и ги хулат доктрините што ги пренесува Светата Црква. Еретиците не ги почитуваат [[Икона|иконите]], туку ги нарекуваат идоли. Еретиците се потсмеваат на моштите на светиите и нè исмеваат кога ние им се поклонуваме. Тие одбиваат да им оддаваат почит на светците и ги презираат чудата Божји како што ги предизвикуваат моштите на светите преку силата на Светиот Дух; тие велат дека чудата не се случиле по Божја волја, туку од ѓаволот кој ги тера да ги заведуваат луѓето. Тие тврдат дека не Бог, туку ѓаволот бил творец на видливиот свет. Тие прашуваат како може да се обожава крстот? На него Евреите го распнаа Божјиот Син. Затоа крстот е непријател Божји. Тие ги учат своите приврзаници да го мразат, велејќи дека ако некој го убил синот на кралот со парче дрво, дали тоа дрво ќе му биде драго на кралот? Причеста не била воспоставена по Божја заповед, а [[евхаристија]]та всушност не е тело Христово, туку едноставна храна како и секоја друга. Тие не веруваат дека зборовите на свештениците се осветени од Бога. Ако свештениците се осветени, зошто тогаш не живеат како што треба?{{sfn|V. A. Fine|1991|p=174}} Тие се противат на свештениците, црквите, молитвите (освен на [[Господова молитва|Господовата молитва]]) и го отфрлаат Мојсеевиот закон и книгите на пророците. Тие не ја почитуваат [[Дева Марија]]. Тие не го прифаќаат Стариот Завет, туку само Евангелијата. Тие живеат не според Мојсеевиот закон, туку според онаа на Апостолите. Тие го прават ѓаволот творец на луѓето и на целото божествено создание; некои го нарекуваат паднат ангел. (Козма потоа прави да изгледа дека го обожаваат ѓаволот бидејќи го направиле творец.) Тие велат дека по волја на ѓаволот постои сè - небото, сонцето, ѕвездите, воздухот, земјата, луѓето, црквите, крстот и сè што се движи по земјата. Тие веруваат дека Господ има два сина, Христос постариот и ѓаволот помладиот. Тој, ѓаволот, им заповеда на луѓето да земат жени, јадат месо и пијат вино. Тие се нарекуваат жители на рајот; тие ги одбиваат сите животни радости не со апстиненција како што правиме ние [православните монаси] туку затоа што тие тврдат дека овие дела се нечисти. Тие се молат, затворајќи се во своите домови, четири пати на ден и четири пати во текот на ноќта. Тие веруваат дека луѓето, а не Бог, ги воспоставил обредите и практиките на Црквата и на христијаните; и дека нив ги нема во евангелијата. Еретиците не празнуваат црковни празници. Тие не го одбележуваат споменот на мачениците и светителите. Тие си ги исповедаат своите гревови еден на друг и практикуваат исповед меѓу себе. Ги учат своите приврзаници да не се потчинуваат на власта; ги клеветат богатите; ги мразат царевите; ги исмеваат своите претпоставени и ги навредуваат нивните господари.“{{sfn|V. A. Fine|1991|p=175}} Оваа ерес се проширила од Бугарија во Византија каде привлекла многу интелектуалци и се развила во многу посуптилно теолошко движење. Во секој случај, богомилската секта која се појавила во времето на Петар траела низ историјата на средновековна Бугарија, за последен пат да се слушне за неа во Трново - престолнината на Втората бугарска империја - во средината на XIV век.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=179}} === Падот на Бугарија === {{See also|Инвазија на Светослав I во Бугарија}} По мирот од 927 не се променило многу во односите меѓу Бугарија и Византија. Меѓутоа, кога бугарските пратеници дошле во Константинопол да го соберат годишниот данок, тие биле пречекани со луто отфрлање од императорот [[Никифор II Фока]], кој штотуку се вратил од победничкиот поход против Арапите. Византискиот цар го обвинил Петар дека дозволил Маџарите да ја преминат Бугарија на нивниот пат кон византиските територии, обвинение кое можеби се однесува на настан раскажан од Лиутпранд од Кремона, кој пристигнал во Константинопол три години подоцна. Според Лиутпранд, во одреден момент по доаѓањето на Никифор на власт во 963 г., група од 300 Маџари заробила 500 поданици од околината на Солун и ги пренела во Панонија.{{sfn|Curta|2006|p=237}} Без оглед на причината за гневот на императорот Никифор, тој ги преместил своите трупи на границата со Бугарија, каде што Византијците уништиле голем број тврдини во демонстрација на воена моќ, пред да се вратат на источниот фронт. Во обид да го смири Никифор и да понуди своја гаранција со добри намери, Петар ги испратил своите два сина, [[Борис II|Борис]] и [[Роман (цар на Бугарија)|Роман]] во Константинопол како заложници. Сепак, тој исто така испратил пратеници кај императорот [[Отон I (Свето Римско Царство)|Отон I]] во [[Магдебург]], можеби во обид да собере поддршка против Византија. Од своја страна, Никифор одлучил да го примени на Бугарија истиот вид притисок што го избрал Лав VI во неговиот конфликт со Симеон во 893 година. Во отсуство на сигурни сојузници [[Печенези]] во степата, тој го избрал кнезот [[Светослав I|Светослав]] од Киев, кого го поткупил да ја нападне Бугарија.{{sfn|Curta|2006|p=237}} Она што императорот го имал на ум, најверојатно, е дека ќе се случат голем број на упади на бугарска територија што ќе го турнат Петар на колена. Но, работите не се одвивале баш според планот. Русите пристигнале на Дунав во летото 968 година, ја разбиле бугарската војска и ги блокирале преостанатите трупи во Дристра ([[Силистра]]). Според руската [[Повест за минатите години|примарна хроника]], рускиот кнез „ја преместил својата резиденција“ во Бугарија и почнал да владее од „Перејаславец“. Локацијата на Перејаславец или Преславец („Мал Преслав“) е предмет на спор, но од описот на движењата на Светослав во Летописот и на византиските војски во византиските извори е сосема јасно дека градот се наоѓал на Долниот Дунав, најверојатно во северна [[Добруџа]]. Се чини дека Русите не влегле во внатрешноста на Бугарија и биле задоволни со контролирањето на долниот брег на Дунав и регионот на неговата делта. Ова беше доволно за да го убеди Петар да испрати пратеници во Константинопол и да побара мир. Овој пат, Никифор имал тешки услови, а не само зборови. Тој побарал депонирање на Петар од престолот и негова замена со неговиот син Борис, кој веднаш бил вратен во Бугарија за таа пригода.{{sfn|Curta|2006|p=238}} Како и неговиот дедо Борис I, Петар се повлекол во манастирот во близина на Преслав, каде што умрел набргу потоа на 30 јануари 969 година. Специјална служба му создале монасите од манастирот, кои први го употребиле епитетот „светец“ за поранешниот император. Портретот на Петар ќе се појавува на иконите од подоцнежните векови. [[Податотека:63-manasses-chronicle.jpg|мини|Инвазијата на киевскиот кнез Светослав во Бугарија]] Владеењето на Борис II започнало добро, бидејќи Русите се повлекле од Бугарија откако ја добиле веста за опсадата на [[Печенези]]те на [[Киев]]. Меѓутоа, штом Светослав ги „изгонил Печенезите во степите“, решил да се врати во Бугарија, овој пат заедно со своите сојузници Печенези и Маџари. Меѓутоа, во 969 година, Бугарите, кои во меѓувреме повторно ја зазеле тврдината Преславец, дале силен отпор против опсадата на Русите. По долга борба Преславец бил повторно заземен. Русите брзо се движеле и ги зазеле Преслав и Дристра, пред да ја преминат [[Стара Планина]] и да го нападнат Филипополис (денешен [[Пловдив]]) во Тракија. Во Преслав, Светослав го оставил Борис на власт, очигледно во обид да ја здобие бугарска поддршка за неговото сега отворено антивизантиско присуство во Бугарија.{{sfn|Curta|2006|p=239}} Новиот византиски император [[Јован I Цимискиј|Јован Цимискиј]] имал многу поагресивен пристап. Прво, тој го испратил во Тракија, [[Варда Склир]], кој извојувал голема победа против Русите во близина на Филипополис. Потоа, во пролетта 971 г., самиот император предводел војска од 40.000 преку Стара Планина, додека византиска флота од околу 300 бродови влегла во Дунав преку делтата за да ги нападне Русите од север. Искористувајќи го фактот што ниту еден планински премин не бил чуван, царот Јован брзо стигнал до Преслав, каде што ги победил Русите и го опколил градот. Византиските трупи упаднале во Внатрешниот град убивајќи повеќе Руси и заробувајќи ги Борис и неговото семејство. Преслав веднаш бил преименуван во Јоанополис по самиот император, а извесен Катакалон бил именуван за воен управител, за што сведочи неговиот печат. Во Дристра, плашејќи се од избувнување на локално востание, Светослав наредил да се погубат 300 првенци кога византиските трупи се појавиле под силните ѕидини на градот. Царот Јован ја ставил Дристра под опсада три месеци, пред да ги порази Русите во жестока битка што го принудила Светослав да бара мир. Царот се согласил да му дозволи на рускиот кнез да се повлече во Киев, но на враќање дома, Светослав бил нападнат и убиен од Печенези. Византијците ја зазеле Дристра, која ја преименувале во Теодорополис, по свети [[Теодор Стратилат]], за кој се вели дека се појавил во целосна воена опрема на својот бел коњ во текот на последната битка со Русите.{{sfn|Curta|2006|p=240}}[[Податотека:Tzimiskes returns.jpg|мини|десно|[[Борис II]] и неговиот брат [[Роман (цар на Бугарија)|Роман]] како пленици на императорот Јован Цимиски во 971 г.]]Триумфалното враќање на Јован Цимиски во Константинопол било внимателно исценирано за да го симболизира крајот на Бугарија. Според [[Лав Ѓакон]], по царот на бел коњ следела кола со икона на Пресвета Богородица и бугарските царски регалии заробени во Преслав, особено две круни, едната едноставна дијадема, другата круна со грб слична на оние кои Византиските императори ги носеле кога славеле победи. Борис го следел царот Јован на својот коњ. Кога пристигнале до [[Форум на Константин|Форумот на Константин]], симболично му биле одземени симболите на неговата царска власт.{{sfn|Curta|2006|p=240}} Царот Јован му ја посветил Борисовата круна на Бога во [[Црква Света Софија (Истанбул)|храмот на Божјата Премудрост]], а Борис, сега само обичен аристократ со бугарско потекло, во замена ја добил титулата ''магистрос''.{{sfn|Curta|2006|p=240}} Патријархот на Бугарија бил заменет со митрополит на Јоанополис, кој бил подреден на патријархот во Константинопол. Со овие настани е означен и крајот на Бугарското Царство и негово приклучување во рамките на Византија.<ref name="tsff">На капијама града y сусрет су му изашли највиши достојанственици цркве и Царства, певајући химне y славу цара, и пружили му круну и схиптар од злата и драгог камена. На позлаћеним кочијама y четворопрегу y којима ce иначе вози цар, била je икова Богородице коју je он лично донео из Бугарске, a испод ње лежале су одоре и дијадеме бугарских царева. Додека поворката влегувала во градот, зад кочиите јавал царот на бел коњ, накитен со сите царски обележја, а зад него пешки одел бугарскиот цар, Борис II, кого Цимискиј го заробил во Преслав. во црквата „Св. Софија“ византискиот цар ја положил сјајната круна на Бугарија на високиот олтар, ги дал знаците на првиот воен плен и своите благодарности. Потоа, пред насобраната толпа во главниот брод на црквата му наредил на бугарскиот цар да ги симне сите негови владетелски обележја и му доделил византиска дворска титула на магистер. Само во текот на една година (971) Јован Цимискиј постигнал воен триумф кому му нема рамен во средновековните анали на Балканот. Јаотстранил руската опасност која го загрозувала опстанокот на Византија во Европа, потворно ја утврдил северната граница на Дунав и ја повратил територијата која Аспаруховите Прабугари ја одзеле од Византија уште пред три века. За време на оваа сурова војна Бугарите беспомошно ги гледале двте најголеми воени сили на источна Европа како ce борат околу нивните земји. [http://en.wikipedia.org/wiki/Dimitri_Obolensky Димитри Оболенски ВИЗАНТИЈСКИ КОМОНВЕЛТ Превела Ксенија Тодоровић ПРОСВЕТА - БЕОГРАД 1996]</ref><ref>На запад, во ридовите и изолираните долини на Македонија, каде ни Русите ни Византијците не оделе за време на војната, царската власт била претежно номинална, па и понатаму живеела политичката традиција на соборената бугарска држава. И тому на тоа место по Цимискиевата смрт во 976 г. четирите синови на месниот македонски управник подигнале бунтовен бајрак. Најмладиот Самуил, ја искористил граѓанската војна во Византија која избила по смртта на Јован Цимискиј, и полека изградил држава чиј главен град град најпрвин бил на Преспанското Езеро, a потоа во Охрид. До крајот на векот оваа држава се проширила врз најголемиот дел на дотогашната бугарска територија меѓу Црното и Јадранскто Море, крај Србија сè до долното течение на Сава, Албанија, јужна (Егејска) Македонија, Тесалија и Епир. Димитри Оболенски ВИЗАНТИСКИ КОМОНВЕЛТ Превела Ксенија Тодоровић ПРОСВЕТА - БЕОГРАД 1996</ref><ref>Идеолошки, Самуиловото Царство било поврзано за старото Бугарско Царство, затоа и самите негови творци (Самуил и неговите наследници б.н) и Византија го нарекувале бугарско, бидејќи традициите за царство и патријаршија, освен во Византија, постоеле уште само во Бугарија (се мисли само за Балканот б.н). Самуил ги прифатил тие традиции и го презел наследството на Симеоновото и Петровото Царство (Првото Бугарско Царство б.н), кое паднало под ударите на Византијците. Всушност, неговото царство (на Самуил б.н) значајно се разликувало од Симеоновото и Петровото Царство, и по составот и по карактерот тоа било ново царство. Неговиот центар се преместил према југозапад и Македонија го сочинувало неговото јадро. Ако главната цел на Самуил би била воспоставување на стaрото Бугарско Царство, тој секако би се свртел кон бугарските земји и на прво место би се стремел да ги ослободи. Меѓутоа, интересот на Самуил кон старите бугарски земји бил впечатливо мал. Во текот на сите негови борби во областите источно од Сердика играле изненадувачки скромна улога, така што изворите скоро и не ги спомнуваат. Ексапнзијата на Самуиловото Царство било пред сè свртено кон југ, види Георгије Острогорски, Историја на Византија, Народна Књига Алфа, 1998.</ref><ref>Стјепан Антолјак: „Средновековна Македонија“ том 1, издание на Мисла, Скопје, 1985</ref><ref name="SDIV">''[http://www.scribd.com/doc/2945332/- Шарл Дил ИСТОРИЈА ВИЗАНТИЈСКОГ ЦАРСТВА] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090209032148/http://www.scribd.com/doc/2945332/- |date=2009-02-09 }}''</ref><ref name="SDIV" /><ref>''Владимир Чоровиќ, "Историја спрског народа", глава VI [http://www.rastko.org.yu/rastko-bl/istorija/corovic/istorija/2_6_l.html Држава мачедонских Словена] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071214173525/http://www.rastko.org.yu/rastko-bl/istorija/corovic/istorija/2_6_l.html |date=2007-12-14 }}, издание на страницата www.rastko.org.yu, Белград, 2001. {{sr}}''</ref><ref>''Бранко Панов, "Македонија низ историјата", "Менора", Скопjе, 1999, стр. 15.''</ref><ref>''"Историја на македонскиот народ", том 1 Македонија од праисториско време до паѓането под турска власт, Институт за историја, Скопjе, 2000, стр. 357.''</ref><ref>''Коста Аџиевски, Пелагонија во средниот век, скопје, 1994''</ref><ref>''Александар Атанасовски, Македонија и Македонците во делото на Никифор Григора - византиски историограф од XIV век. - Годишен зборник на Филозофски факултет - Скопје, Кн. 27 (53) Скопје 2000. Истото е објавено во: Славянскиј Сборник. Вѕпуск 6. Саратовскога университета 2003.''</ref> == Религијата на Прабугарите == [[Податотека:Rosette from Pliska.svg|мини|десно|[[Розета од Плиска]]]] Не се знае многу за традиционалните религиозни верувања и практики на Бугарите. Нашиот најдобар извор доаѓа од ''Responsa'' на папата [[Папа Никола I|Никола I]], долго пасторално писмо упатено до бугарскиот хан Борис-Михаел веднаш по неговото преобраќање во христијанството во 864 година. Некои дополнителни информации можат може да се добијат од прабугарските натписи, како и од кратките референци на византиските писци. [[Теофилакт Охридски]] во 11 век пишува дека пред 864 г. Бугарите го славеле сонцето, месечината и ѕвездите, а како жртва им принесувале кучиња. Тој исто така укажува дека тие верувале во многу богови и обожавале идоли. [[Теофан Исповедник|Теофан]] ги опишува жртвите принесени од [[Крум]] пред Златната Порта за време на [[Опсада на Цариград (813)|опсадата на Цариград во 813 г]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Byzantium and Bulgaria, 775–831|last=Sophoulis|first=Panos|publisher=Brill|year=2011|isbn=9789004206953|location=Germany|pages=79-89}}</ref> И покрај фактот што Бугарите почитувале бројни божества, прабугарските натписи, кои ја изразуваат официјалната идеологија на државата, експлицитно се однесуваат на само еден бог (''ὁ θεός''). Ова може да сугерира дека воинската аристократија стоела поблиску до хенотеизмот, термин што значи верување и можно обожавање на повеќе богови, од кои едниот е врховен. Со тоа што не го прецизирале неговото име, хановите очигледно се обиделе да го направат овој бог препознатлив и поистоветен за различни народи. Така, за населението на ханството што зборувало грчки, анонимниот бог што се повикува во титулата на бугарскиот владетел како давател на неговиот божествен мандат (''ὁ ἐκ θεοῦ ἄρχων'') веројатно е дека бил христијанскиот бог. Има добра причина да се верува дека во умот на канот и неговите благородници овој бог бил [[Тенгризам|Тангра]].<ref name=":0" /> Додека првично ова туркиско име го означувало физичкото небо, Тангра/Тенгри на крајот се појавува како небесен бог и врховно божество на многу номади од Централна и Внатрешна Азија. Во шестиот век Тангри станал тесно поврзан со Ашина, владејачкиот, „харизматичен“ клан на Туркиската империја, и заедно со него претставувал еден од основните извори на политичко единство. Ханот не бил само глава на државата, туку божествено назначен владетел, чиј небесен статус бил особено нагласен во ''Орхонските натписи''. Управувањето со земјата како одраз на управувањето со небото, авторитетот на ханот, теоретски, бил екуменски. Териториите, владетелите и народите можеби ''де факто'' биле надвор од неговата сфера на влијание, но, по волјата на Тангри, биле ''де јуре'' и потенцијално членови на неговата светска империја. == Администрација == Малку се знае за управата на раното Бугарско Царство; освен имињата на неколку бугарски титули; иако е невозможно да се извлечат многу заклучоци од нив, бидејќи е тешко да се каже кои титули претставуваат функции, а кои биле доделувани како почесни титули.{{sfn|Runciman|1930|p=284}} [[File:Omurtag10 svik.jpg|thumb|right|150px|Грчки натпис со зборовите "канас&nbsp;бигиом&nbsp;оуртаг" (Канас(у)биги Омуртаг) во првите два реда. [[Плиска]], Бугарија.<ref name="inscriptions">Веселин Бешевлиев, Първобългарски надписи. 2ed. София 1992. Chapter: VI. Възспоменателни надписи, Inscription [http://macedonia.kroraina.com/vb3/vb_6.htm#66 No.66].</ref>]] Владетелот во сите негови натписи е Кан или Возвишениот Кан - ''κάνας'' или ''κάννας'', со епитетот ''ὐβιγή'' или ''ὐβηγη'' - збор кој јасно е од [[Кумански јазик|куманско потекло]] ''öweghü'' = висок, знаменит. Натписите честопати ја додаваат титулата ''ὁ ἐκ θεοῦ ἄρχων'', веројатно воведен од грчките писци, кои сметале дека тоа е неопходна квалификација за секој принц. Титулата Кан исчезнува по воведувањето на христијанството и словенската азбука, за да ја замени Кнез, а подоцна и Цезар, односно Цар.{{sfn|Runciman|1930|p=284}} Главна класа на благородништвото биле ''[[болјар]]ите'' — ''βοιλάδες'' или ''βοηλάδες'' — име кое станало општо меѓу источните Словени. Во десеттиот век постоеле три класи на ''болјари'', шесте Големи Болјари, Надворешните Болјари и Внатрешните Болјари; во средината на деветтиот век имало дванаесет Големи Болјари. Големите Болјари веројатно го сочинувале доверливиот кабинет на Канот; Внатрешните Болјари веројатно биле дворски офицери, надворешните болјари провинциски офицери. Многу од поединците споменати на натписите од деветтиот век биле ''болјари''. И Кавкан Исбул и Багатур Цепа биле ''болјари''; а веројатно е дека болјарите биле цивилни службеници.{{sfn|Runciman|1930|p=284}} Втората класа на благородништво, веројатно инфериорна, биле ''багаините''. Можно е тие да биле воена каста; но нивното име се среќава само во натписите, колективно (Во една прилика Омуртаг им дал подароци на своите ''болјари'' и ''багаини''), или поединечно каде што обично се поврзуваат со титулата багатур. Покрај овие чинови, скоро секој бугарски поданик што се споменува во натписите бил ''θρεπτὸς ἄνθρωπος'' на Канот. ''θρεπτοὶ ἄνθρωποι'' биле, без сомнение, витешки ред, номинално на телохранители на Канот.{{sfn|Runciman|1930|p=285}} Титулата ''багатур'' — βαγατουρ или βογοτορ — се среќава неколку пати во натписите; бугарскиот генерал кој бил поразен во Хрватска во 927 година се викал Константин ''ἀλογοβοτουρ'', очигледно за ''ἀλο-βογοτουρ''. Овој збор е турскиот ''bagadur'', кој на руски се среќава како ''богатырь'' = херој. Веројатно претставувал воен чин. Префиксот ''ало'' може да значи „главен“.{{sfn|Runciman|1930|p=285}} ''Колобрус'' — ''καλοβρός'' или ''κουλουβρός'' — што се наоѓа само во натписите, веројатно бил титула на чин, изведен од турскиот ''golaghuz'', водич. Болјарот Цепа бил исто така и колобрус како и багатур.{{sfn|Runciman|1930|p=285}} ''Жупан'', се среќава како ''ζουπάν'' или како ''κοπάνος'' во натписите. И во двата наврати се споменува семејството на носителот на титулата. Кај јужните Словени генерално, жупан значел поглавар на племе; така што Успенски и Бури веродостојно го сфаќаат како поглавар на еден од бугарските кланови.{{sfn|Runciman|1930|p=285}} Титулата ''таркан'' веројатно претставувала висока воена функција. Зборот има турско потекло; еден турски амбасадор во дворот на императорот [[Јустин II]] (околу 570 г. н.е.) бил наречен ''тагма'', ‘ ''ἀξίωμα δε αυτῷ ταρχάν ’''. Онегавон, кој се удавил во реката [[Тиса (река)|Тиса]], бил таркан; така таркан бил и жупанот Охсун. Кога [[Свети Климент Охридски|свети Климент]] пристигнал во Белград, бил пречекан од Боритакан „ ''τῷ τότε φυλάσσοντι''“, „''ὑποστράτηγος''“ на кан Борис. Боритакан мора да значи Таркан Борис; неговата позиција била јасно еквивалентна на царски стратег, т.е. тој бил воен гувернер на една провинција.{{sfn|Runciman|1930|p=286}} Најважниот воен чин на царството бил ''кавканот''. За време на владеењето на Маламир, Кавканот Исбул, ''παλαιὸς βοϊλᾶς'' (постар ''болјар?'') на Канот очигледно бил најважна личност после Канот во Бугарија. Тој изградил аквадукт на Канот на свој трошок и го придружувал Канот во битка, очигледно како негов главен генерал. Во 922 читаме дека Симеон бил придружуван од неговиот ''кавкан''.{{sfn|Runciman|1930|p=287}} == Поврзано == * [[Второ Бугарско Царство]] * [[Византиско-бугарски војни]] * [[Бугарско-унгарски војни]] == Наводи == {{наводи|2}} === Литература === * {{Citation |last1=Runciman |first1=Steven |title=A History of the First Bulgarian Empire |date=1930 |publisher=G. Bell & Sons |location=London}} * {{Citation |last1=V. A. Fine |first1=John |title=The Early Medieval Balkans: A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century |date=1991 |publisher=University of Michigan Press}} * {{Citation |last1=Curta |first1=Florin |title=Southeastern Europe in the Middle Ages, 500–1250 |date=2006 |publisher=Cambridge University Press}} * {{Citation |last1=Marshall Lang |first1=David |title= The Bulgarians. From pagan times to the Ottoman conquest |date=1976 |publisher=Thames and Hudson}} * {{Наведена книга|title=Eastern Europe in the Middle Ages (500—1300)|last=Curta|first=Florin|publisher=Brill|year=2019|isbn=978-9-0043-4257-6|location=Leiden and Boston|pages=179-213|chapter=Conversion to Christianity: Moravia and Bulgaria}} == Надворешни врски == {{portal|Бугарска империја}} * [http://history.rodenkrai.com История на България]{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - факти, открития и снимки (с подкрепата на НБУ) [[Категорија:Поранешни држави на Балканот|Бугарско Царство]] [[Категорија:Поранешни царства|Бугарско Царство]] [[Категорија:Поранешни монархии во Европа|Бугарско Царство]] [[Категорија:Бугарија во 11 век|Бугарско Царство]] [[Категорија:Македонија во 11 век|Бугарско Царство]] [[Категорија:Поранешни словенски држави|Бугарско Царство]] [[Категорија:Историја на Бугарија]] [[Категорија:Поранешни царства во Европа]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство| ]] lpi5c3wiceen2lkn9eedkn48aoeox96 5578220 5578215 2026-06-17T13:02:35Z Buli 2648 /* Настаните од 893 година */ 5578220 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country | native_name = {{Nobold|{{unbulleted list|item_style=font-size:85%;|[[старословенски]]: Блъгарьско Цѣсарьствиѥ}}}} |conventional_long_name = Прво Бугарско Царство |continent = Европа |region = Балкан |era = среден век |status = |government_type = Апсолутна монархија |religion =[[Тенгризам]] & [[Словенска митологија|Словенски паганство]]<br /><small>(681–864)</small> <br /> [[Православие]]<br /><small>(864–971)</small> |common_languages = [[Прабугарски јазик|Прабугарски]], Средновековен грчки<br /> [[Старословенски јазик|Старословенски]] <br /><small>(официјален од 893)</small> |year_start = 681 |year_end = 971 |event_start = [[Аспарух]] |event1 = [[Христијанизација на Бугарија|Христијанизација]] |date_event1 = 864 |event2 = [[Симеон I]] |date_event2 = 893 |event_end = Распад |p1 = Прабугарија |flag_p1 = Monogram of Kubrat.svg |p2 = Византија |flag_p2 = Simple Labarum.svg |s1 = Византија |flag_s1 = Simple Labarum.svg |s2 = Самоилово Царство |flag_s2 = Coat of Arms of the Emperor of Bulgaria (by Conrad Grünenberg).png |image_flag = |flag = |flag_type = |image_map = Southeastern Europe Late Ninth Century.png |image_map_caption = Царството во време на владеењето на [[Симеон I Велики]], крај на {{римски|9}} век |capital = [[Плиска]]<br /><small>(681–893)</small><br />[[Преслав]]<br /><small>(893–968/972)</small><br />[[Скопје]], [[Охрид]], [[Битола]]<br /><small>(до 971)</small> |leader1 = [[Аспарух]] (прв) |leader2 = [[Роман (бугарски цар)|Роман]] (последен) |year_leader1 = 681–700 |year_leader2 = 971 |title_leader = [[Хан]], [[Цар]] ''(Император)'' |year_deputy1 = |title_deputy = |stat_year1 = 9 век |stat_area1 = 400000 |stat_pop1 = 1 000 000 |stat_year2 = |stat_area2 = |footnotes = }} '''Првото Бугарско Царство''' или '''Дунавска Бугарија''' ({{Langx|cu|Блъгарьско цѣсарьствиѥ}}) — [[хан]]ство, подоцна и [[царство]], на [[Прабугари]]те и [[Стари Словени|Словените]], кое постоело на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]] и неговите гранични делови од [[Југоисточна Европа]] од [[681]] до [[971|971 година]]. Основано од [[Туркиски народи|туранскиот]] хан [[Аспарух]], којшто по распаѓањето на [[Стара Велика Бугарија]] доведувал дел од прабугарските [[Племе|племиња]] во денешна [[Бесарабија]] и [[Добруџа]], ги потчинува месните словенски племиња и ја принудил [[Византија]] да му плаќа данок во 681 година. Во прво време, главниот град било [[Онгал]], денешна [[Романија]], понатака се востановува во [[Плиска]], а кон крајот на [[9 век|{{римски|9}} век]] во [[Велики Преслав]]. Најголемото територијално проширување државата го достигнува во {{римски|9}} век, кога кон првоначалните територии по Долен [[Дунав]] се присоединети области во [[Тракија]] и [[Македонија (регион)|Македонија]], делови од денешните [[Албанија]], [[Србија]] и [[Романија]], а исто така и дел од северното црноморие (до река [[Днепар]]), тогаш познато како [[Кутмичевица]].<ref>Л. Иванов. [[wikisource:bg:История на България в седем страници|История на България в седем страници]]. София, 2007.</ref> Во текот на [[864]]-[[866|866 година]], за време на [[Борис I]], [[христијанство]]то станала [[државна религија]], што води до значителни промени во културниот живот на државата и т''.''н. ''[[Симеон I|Златен век на цар Симеон]]''. Царот Симеон организирал неуспешни походи за да го превземи главниот град на [[Византија]], [[Константинипол|Цариград]]. [[Византиско-бугарски војни|Византиско-бугарските војни]], заедно со инвазиите на [[Кнежевство Унгарија|Унгарците]] (Маѓарите), [[Печенези]]те и [[Киевски Рус|Русите]], доведело до ослабување на царството и паѓањето на главниот град Преслав под византиска власт во 971 година. == Почетокот == {{See also|Прабугари|Седум словенски племиња}} === Стара Велика Бугарија === Во 632 година ханот [[Кубрат]] успева да ги обедини [[Прабугари|прабугарските]] и [[Хуни|хунските]] [[Племе|племиња]], кои се наоѓаат под власта на [[Западнотуркиски ханат|Западнотуркискиот ханат]], во сопствена држава, наречена од византиските хроничари ''[[Стара Велика Бугарија]]''.{{Sfn|Marshall Lang|1976|p=36}} Со помошта на оскудните записи на ерменски и византиски летописци, се востановени приближно границите на таа држава: долното поречие на [[Дунав]] на запад, [[Црно Море|Црно]] и [[Азовско Море|Азовското Море]] на југ, реката [[Кубањ (река)|Кубањ]] на исток и реката [[Дон (река)|Дон]] на север. [[Податотека:Giudjenov Kubrat and his sons.jpg|лево|мини|''Кубрат и неговите синови.'' Слика на Димитар Ѓуџенов од 1926 година.]] Царството на Кубрат се распадна по неговата смрт ({{Circa|650 г.}}). Според византиските хроничари [[Теофан Исповедник|Теофан]] и [[Никифор I Цариградски|Никифор]], тој оставил завет на неговите пет синови да останат заедно во единство и меѓусебна солидарност; но набргу тие се разделиле и повеле дел од својот народ со себе, со што го забрзаа распадот на ''Стара Велика Бугарија''. Најстариот, [[Бајан]] или Батбајан, останал во Стара Бугарија. Вториот, [[Котраг]], го премина [[Дон (река)|Дон]] и се насели на далечната страна. Третиот, [[Аспарух]], го поминал Днепар со своите следбеници и привремено го поставил својот логор меѓу таа река и Дунав. Четвртиот син на Кубрат ги преминал [[Карпати]]те и стигнал до [[Панонија]], каде што се ставил под власта на [[Авари|аварскиот хан]]. Петтиот заминал најдалеку од сите, пристигнувајќи со своето племе во Италија, во близина на Равена, каде што му се покорил на византискиот император. Треба да се додаде дека распадот на ''Стара Бугарија'' беше дополнително забрзан од налетот на [[Хазари]]те, кои подоцна го прифатиле јудаизмот и станаа доминантна сила во [[Евроазиска Степа|Евроазиската Степа]].{{Sfn|Marshall Lang|1976|p=36-37}} === Населување на Бугарите на Балканот === {{See also|Битка кај Онгала}} Откако [[Аспарух]] ги преминал реките Дњепар и Дњестар, и се населил во близина на Дунав, каде што нашол соодветно место за живеење (на [[Прабугарски јазик|нивниот јазик]] наречено ''Онгала''), кое било тешко пристапно и непробојно за непријателите, затоа што од едната страна било мочурливо и непроодно, а од другата страна оградено со непристапни карпи.<ref>{{Наведена книга|title=Nikephoros' Short History [for the years 602-769 A.D.]|first=Nikephoros I of Constantinople|publisher=Dumbarton Oaks, Research Library and Collection|year=1990|isbn=9780884021841|location=Washington|pages=88-89|translator-last=A. Mango|translator-first=Cyril}}</ref> {{Maplink|frame=yes|frame-lat=45.300|frame-long=28.132|frame-align=left|zoom=6 |type=line|id=Q182445 |title=Line|stroke-width=3|stroke-color=#008000|description=[[Прут]] |type2=line|id2=Q1653|title2=Line|stroke-width2=3|description2=[[Дунав]] |type3=line|id3=Q208302|title3=Line|stroke-width3=3|stroke-color3=#0000FF|description3=[[Сирет (река)|Сирет]] |text=Онгала се наоѓала на мало подрачје кое граничело со реките Сирет, Прут и Дунав<ref name=":1" />}} Се смета дека ''Онгала'' се наоѓала на мало подрачје помеѓу реките [[Сирет (река)|Сирет]], [[Прут]] и [[Дунав]].<ref name=":1">{{Наведено списание|last=Madgearu|first=Alexandru|date=2000|title=Recent discussions about "Onglos"|journal=Istro-Pontica. Muzeul tulcean la a 50–a aniversare 1950–2000|pages=343-48}}</ref> Според друго мислење се наоѓал на островот [[Певки]], во делтата на Дунав,{{sfn|Runciman|1930|p=25-26}} што е помалку веројатно. Аспаруховите Бугари биле бројни. ''Онгала'' бил само привремен центар, но веројатно имало и претходница во [[Добруџа]] и заден одред во [[Бесарабија]]. Не може точно да се прецизира и датумот на преселбата на Аспарух во ''Онгала''. Тоа морал да биде постепен процес кој се одвивал помеѓу 650 и 670 година. Во овој период Византија била зафатена во крвава [[Византиско-арапски војни|војна со Арапите]] во Азија, а во Европа со религиозните и дипломатски интриги со [[Монотелитизам|монотелитите]]; а во 668 г. убиството на западнољубивиот император [[Констанс II Ираклиј|Констанс II]] било проследено со краток бунт.{{sfn|Runciman|1930|p=26}} Но, до 679 г. тронот бил безбеден и арапската војна завршувала. Императорот [[Константин IV]] бил свесен за опасноста да дозволи нови освојувачи на Балканот да ги вознемират, или уште полошо да ги организираат Словените. Ордите на Аспарух морало да бидат натерани да се повлечат назад или да бидат уништени. Во 680 година Прабугарите, обединети со седумте словенски племиња и Северите, водат војна со [[Византија]] кај месноста [[Битка кај Онгала|Онгала]], и по поразот, Византија потпишува мировен договор со Бугарија во 681 година, со тоа што се задолжува да и плаќа годишен данок. По војната Бугарија ги опфаќа земјите од северното црноморие и реките Днепар и [[Днестар]] на исток до река [[Морава]] на запад, и од северните склонови на [[Стара Планина]] на југ до јужните склонови на [[Карпати]]те на север. Од југ сосед и била моќната Византија, од запад - [[Аварски каганат|Аварскиот каганат]], од исток - [[Хазари]]те, кои ги заземале териториите на Кубратова Бугарија. Главен град станала словенската крепост [[Плиска]]. === Борби за престолот === [[Податотека:Madara Rider.jpg|мини|лево|[[Мадарски коњаник|Мадарскиот коњаник]]]]Хан Аспарух починал веројатно некаде околу 700 година во битка со Хазарите од исток, 58 години откако се разделил од своите браќа. Го наследил [[Тервел]], неговиот син или можеби внук. Тој востановил директни политички односи со византиската власт, со тоа што неколкупати му помогнал на паднатиот император [[Јустинијан II]] да си го врати престолот. Заради таа помош ханот ја добил богатата и важна област Загоре, на југ од Стара Планина. Најголемиот успех на хан Тервел е победата над [[Арапи]]те, кои го [[Опсада на Цариград (717–718)|опсадиле]] [[Цариград]] во 717 година, што им ставило конечен крај на нивните обиди да проникнат во [[Европа]] преку [[Балкански Полуостров|Балканот]]. Неговата победа се споредува со постигнатата, многу години подоцна, победа над Арапите на Карл Мартел при [[Поатје]]. [[Податотека:First Bulgarian Empire by Asparuh to Kardam (680- 803).png|мини|Бугарското ханство од 680-803 год.]] По смртта на ханот Тервел, Бугарија навлегла во политичка криза, хановите се менувале речиси секоја година преку преврати и интриги, а врв на сето тоа е управувањето на ханот Умор - само 46 денови. Положбата се стабилизирала кон крајот на 8 и почетокот на 9 век, кога престолот го зазел ханот [[Крум]]. Од тој силен и енергичен бугарски хан започнува династијата на најсилно изјавените владетели на Првата Бугарска Држава, кои ја управувале речиси до самиот нејзин крај. Во 756 година императорот [[Константин V Копроним|Константин V]] изградил низа тврдини долж византиско-бугарската граница. Бидејќи овие тврдини ги прекршувале условите од претходниот договор, Бугарите барале компензација. Константин одбил и Бугарите, толкувајќи ги неговите постапки како непријателски, ја нападнале византиската територија само за да бидат разбиени од царските трупи. Ова беше првата од деветте војни меѓу Константин V и Бугарите. Овој пораз довел до соборување на бугарскиот хан. Повторно следела граѓанска војна, на крајот од која, во 761 или 762 година, на тронот дошол извесен [[Телец]]. Телец веднаш собрал војска, ја зацврстил својата граница со Византија, а потоа напредувал во Тракија. Константин V излегол да го пречека и по жестока [[Битка кај Анхијал (763)|битка]] Бугарите повторно биле разбиени. Се чини дека овој пораз е причина за новите немири во Бугарија кои довеле до соборување на Телец околу 764 година. Новиот хан, [[Сабин (хан)|Сабин]], се обидел да склучи мир со Византија, но бил обвинет дека ја предал земјата на Византијците и морал да пребега со своите роднини во Константинопол. Меѓутоа, набрзо мирот го склучил еден хан по име [[Паган (хан)|Паган]], но борбата за тронот продолжила. Во неколку наврати (од кои едниот во 766 година), Византија интервенирала со војски во име на нејзините кандидати. Кога интервенирала, империјата можела да ја наметне својата волја врз Бугарите, чија земја била во анархија. [[Податотека:771_CE,_Europe.svg|алт=Colour-coded map|мини|Политичка карта на Европа во 771 год.]] Во 770 [[Телериг]] станал хан. Меѓутоа, војната продолжила во 773 година кога Константин V успешно ги нападнал Бугарите. Истата година Бугарите упаднале јужно до Тесалија каде што биле запрени од Византијците. Хронологијата на овие два настани, како и причините се непознати. Изгледа дека следната година, во 774 година, Константин V планирал нов напад. Телериг му напишал на императорот велејќи дека можеби ќе треба да побегне во Константинопол; ''кому во Бугарија може да му верува?'' Константин наивно му испратил список на византиски агенти во Бугарија. Телериг ги заробил и ги погубил сите. Од оваа приказна дознаваме дека византиските разузнавачи биле активни и интервенирале во внатрешните работи на Бугарија. Константин V потоа започнал да ја планира својата следна кампања против Бугарите; сепак, неговата смрт на почетокот на кампањата значела крај на војната. Иронично, Телериг сепак морал да побегне од земјата, во 777 година; дошол на дворот на императорот [[Лав IV Хазар]], го примил христијанството и добил невеста, роднина на царицата [[Ирина (византиска царица)|Ирина]]. [[Податотека:Battle of Marcellae.png|лево|мини|[[Битка кај Маркели (792)|Битката кај Меркели (792)]]]] За време на владеењето на [[Ирина (византиска царица)|Ирина]] и нејзиниот син [[Константин VI Слепиот|Константин VI]] во Византија, за противник во Бугарија го имале ханот [[Кардам]] (777-802). Отпрвин, Византијците успеале да ја потиснат бугарската граница на север. Во 784 година, царицата Ирина напредувала од Анхиалус, далеку во внатрешноста до Береја (денешна [[Стара Загора]]), која таа ја обновила и ја нарекла ''Иренуполис''.{{sfn|Marshall Lang|1976|p=50}} Сердика, исто така, останала цврсто во византиски раце. Меѓутоа, во 792 година, Кардам му нанел катастрофален пораз на младиот Константин VI кај пограничната тврдина [[Битка кај Маркели (792)|Меркели]]. Византија повторно морала да плаќа данок на Бугарите, кои периодично ги зголемувале нивните барања со уценувачки закани за понатамошни напади. Во 797 година, приврзаниците на Ирина го ослепиле нејзиниот син Константин, а таа продолжила да владее сама.{{sfn|Marshall Lang|1976|p=50}} Во меѓувреме, во 790-тите, франечкиот крал, [[Карло Велики]], водел кампања против [[Авари]]те. Тој извојувал голема победа во 796 година (во која му помогнал и панонскиот хрватски кнез [[Војномир]]) и Франките станале господари над Хрватите од северна Далмација, Славонија и Панонија; франечките мисионери набрзо влегле во областа. Набрзо следел втор голем удар за аварската моќ, но овој пат од исток, под водство на новиот бугарски хан Крум. Како резултат на овие две победи, Франките и Бугарите наскоро дојдоа да имаат заедничка граница долж реката [[Тиса (река)|Тиса]], а Бугарите успеале да го прошират своето владение над територијата северно од Дунав до Карпатите. Аварите не исчезнале одеднаш. Западно од Дунав бил основан каганат, кој бил вазал на Франките и под христијански хан, а Франечките извори спомнуваат аварски пратеници кои го посетиле франечкиот двор помеѓу 805 и 822 година. Во 889 година се споменува дека Маџарите ги зазеле пасиштата на некои слободни Авари во долна Панонија. После тоа, изворите престануваат да ги спомнуваат Аварите; се претпоставува дека потомците на оние кои го преживеале унгарското освојување на унгарската рамнина во 890-тите биле апсорбирани од Унгарците. == Консолидација == {{Историја на Бугарија}} === Владеењето на Крум (803 - 814) === [[Податотека:52-manasses-chronicle.jpg|мини|лево|Ханот [[Крум]] го победил византискиот император [[Никифор I]] во [[Битка кај Плиска|Битката кај Врбишкиот премин (811 г.)]], ''[[Константин Манасиј|Манасиева хроника]]'']] Бидејќи претходникот на [[Крум]], ханот [[Кардам]], успеал да се оттргне од византиските шпиони во Бугарија, тој најпосле имал можност да се зафати со офанзива на југ. Но пред тоа ги разбил остатоците од [[Аварски каганат|Аварскиот каганат]], кој попаднал под ударите на Франкската Империја на [[Карло Велики]]. Во териториите на Бугарија биле вклучени богатите солници на [[Трансилванија]], што и дозволило да се вклучи во напредокот на европската економија. Во 808 година Крум започнува походи по река [[Струма]], а во 809 година ја презема важната крепост Средец (денешна [[Софија]]). Во 811 година император [[Никифор I]] започнува поход против Бугарија, стига до нејзиниот главен град, Плиска, ја презема и ја опожарува. Сметајќи дека тоа е крајот на проблемите со Бугарите, се вратил назад за Цариград. Но утрината на 26 јули 811 година, за време на ноќевањето на армијата и императорот кај Врбишкиот проход, вооружената бугарска војска изненадно ги нападнала, ги исклала повеќето, и дури самиот император ја дочекал таму смртта. За прославувањето на победата Крум употребил чаша, направена од черепот на императорот Никифор, обкован со злато и сребро. [[Податотека:Europe 814.svg|лево|мини|Европа во 814 година]] Две години подоцна, во 813 година, Крум подготвил невиден дотогаш поход кон [[Цариград]]. Меѓутоа, неговата смрт на 13 април 813 година го спречило замисленото дело. Крум влложил големи усилби за закрепување на државата. Присоединил важни територии кон државата и наложил заеднички закони за сите поданици, за да осигури внатрешна стабилност. Законите биле строги и не правеле разлика меѓу [[Прабугари]], [[Стари Словени|Словени]] и други. Тоа била првата стапка кон обединувањето во една народност на различните по бит и култура етноси. === Владеењето на Омуртаг (814-831) === [[Податотека:ThomasTheRebelAndMourtagon.jpg|мини|лево|Со цел да го задуши востанието на [[Тома Славјанинот]] императорот [[Михаил II (Византија)|Михаил II]] се обратил за помош кај бугарскиот кан Омуртаг. Двете војски се судриле во 823 г.]] Неговиот наследник, [[Омуртаг]], склучил 30-годишен мировен договор со [[Византија]], и се зафатил со внатрешната ситуација на државата. Започнал со повторно изградување на главниот град, кој бил опожарен за време на походот на Никифор, изградил и укрепил редица градови. Ја зацврстил бугарската власт на северозапад, каде што Франките се обиделе да одделат 3 словенски племиња од Бугарија. === Омуртаг и христијанството === [[Податотека:Omurtag.jpg|мини|десно|Прогонство на христијаните од Омуртаг.<br>Десно: [[Адријанополски маченици|епископ Мануил]] проповеда на Бугарите.<br>Лево: Погубување на епископ Мануил.]] Омуртаг бил непријателски настроен кон христијанството, кое се чини дека се ширело во Бугарија, иако државата и поголемиот дел од владејачката класа останале пагани до покрстувањето на Борис во 864 година.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=107}} Ширењето на новата религија беше олеснето со влијанието на византиските бегалци и заробеници кои во голем број биле населени во Бугарија. Бугарските ''болјари'' биле непријателски настроени кон христијанството бидејќи тоа го загрозувало стариот поредок врз кој се засновале нивните привилегии. Се верувало дека секој болјарски клан, кој имал свој тотем, бил божествено воспоставен и од тука потекнува правото на секое семејство на високи позиции во државата и општеството. Така, може да се очекува дека болјарите извршиле притисок врз Омуртаг да дејствува против христијанската религија.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=108}} Омуртаг се чини дека чувствувал дека христијанството (со неговата хиерархија со седиште во Византија) е закана за бугарската независност. Тој веројатно ги гледал христијаните како византиски агенти и се чини дека верувал дека ако неговата држава стане христијанска, тоа нема да биде подобро од тоа да стане византиска колонија. Така тој ги прогонувал христијаните, веројатно исто толку затоа што ги гледал како царски шпиони, колку и за интересите на неговата религија. Познати се и примери на егзекуции на христијани. И покрај прогонството, религијата продолжила да се шири.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=108}} === Маламир, Пресијан и војната со Византија во 836 === Омуртаг починал во 831 година. Оставил три сина; најстариот, [[Енравота]], не успеал да се искачи на тронот. Тој бил преобратен во христијанство од еден од неговите робови и наскоро бил погубен кога одбил да се откаже од христијанската вера. Тронот му припаднал на најмладиот син, [[Маламир]], првиот хан со словенско име. Колку долго владеел е дискутабилно; некои научници сметаат дека тој владеел до 852 год., а други веруваат дека бил заменет со одреден [[Пресијан]], кој владеел од 836 до 852 година. Речиси ништо не се знае за периодот кога овие владетели владееле - ако воопшто станува збор за различни луѓе. [[Податотека:Philippi Inscription 1.JPG|мини|Натпис на Пресијан од Филипи]] [[Податотека:Bunchuk.png|мини|лево|Коњскиот опаш бил симбол до покрстувањето и се носел при секоја битка<ref>[[Одговорите на папа Никола на прашањата на Бугарите|''Responsa Nicolai ad consulta Bulgarorum'']]. "''Наведовте дека досега, кога одевте во битка, ја носевте коњската опашка како свој воен амблем и прашувате што треба да носите сега на негово место. Што друго, се разбира, освен знакот на крстот? Зашто тоа е знакот со кој Мојсеј го разделил морето и го убил Амалик...''"</ref>]] Постојат три извори во врска со ова прашање: [[Константин Порфирогенит]] пишува за нападот на Пресијан врз Србите, во времето на кнезот [[Властимир]]. Пресијан го споменува со титулата ''архонт'', која не мора да се однесува на владетелот, но кога ја користи Константин, обично го има тоа значење. На пример, Константин ја користи титулата ''архонт'' и за хан Борис, кого го нарекува син на Пресијан, што значи дека титулата ''архонт'' укажува, но не докажува дека владетел бил Пресијан. Постојат и два натписи. Во првиот се наведува дека Грците го прекршиле мирот. Маламир со кавхан Исбул тргнал против нив, зазел неколку тврдини во Тракија, а потоа тргнал кон Филипи од кој Византијците побегнале. Вториот натпис наведува дека хан Пресијан го испратил кавхан Исбул против [[Смолјани]]те (словенско племе на византиска територија кај реката [[Струма]]), извојувал победа над христијаните и ги казнил за нивните престапи. Ниту еден од овие натписи не е датиран, но бидејќи од 816 до 846 постоел триесетгодишен мир, меѓу Бугарија и Византија, нарушен само со кратките судири во 836 година, повеќето научници заклучуваат дека овие натписи се од 836/37 год, што се совпаѓа со изјавата во првиот натпис дека Грците го прекршиле мирот. Тесната поврзаност на информациите во двата натписи, може да се види и во тоа што главната улога и во двата походи ја имал кавхан Исбул. Така, белгискиот византолог, Анри Грегоар, разумно предлага дека, бидејќи се знае само за една војна во овој период на мир, натписите се однесуваат на истата кампања и бидејќи би било чудно една иста кампања да биде водена од двајца владетели, се претпоставува дека Маламир и Пресијан се две имиња (словенско и бугарско) на еден ист човек. Ваквите двојни имиња се сосема вообичаени кај средновековните балкански народи. Овој логичен предлог, значи дека еден ист човек, Маламир-Пресијан, владеел од 831 до 852 година. Меѓутоа, други тврдат дека двата натписи се однесуваат на две различни кампањи во една иста војна, и дека Маламир бил заменет со Пресијан во 836/7 во текот на војната во одредено време помеѓу двете кампањи. Натписите се значајни и за споменувањето на кавхан Исбул, што покажува дека клучната позиција на кавхан сè уште ја држел човек со бугарско име, и покрај какво било словенизирање да се случило. Исбул имал неизмерно богатство. Друг натпис кажува дека платил за изградба [[Аквадукт|aквадукт]] што му го подарил на ханот. == Владеењето на Борис I (852-889) == === Проширувањето во Македонија === [[Податотека:Balkans850.png|мини|десно|Проширувањето на Бугарија во времето на кан Пресијан. Според други научници тоа се случило во првите години од владеењето на Борис I.]]Во 846 година истекол бугарскиот мировен договор со Византија. Бугарите нападнале во Македонија покрај реката [[Струма]]. Веројатно, како што сугерираат некои научници, тие избрале момент кога империјата била вклучена во задушувањето на некои словенски бунтови. Сепак, постојат хронолошки проблеми за овие словенски востанија и не може да се покаже дека поголемо востание се случило во 846 година. Најпознатиот бунт меѓу Словените избувнал на [[Пелопонез]] за време на владеењето на [[Теофил (византиски цар)|Теофил]] (829-42). Словените се ослободиле и ја опустошиле областа пред да бидат покорени од византиски командант испратен таму со голема војска во раните години од владеењето на [[Михаил III Пијаницата|Михаил III]]. Се тврди дека походот на Византијците се случил веднаш по доаѓањето на Михаил, уште во 842 година. Ако е така, овој бунт би бил завршен многу пред истекот на бугарскиот договор во 846 година. ''Житието на свети Григориј Декаполит'' опишува словенски бунт во околината на Солун. Иако ова востание е датирано околу 846 г. од некои научници, Дворник, уредникот на житието на тој светител, верува во тоа се случило помеѓу 831 и 838 година. Во секој случај, без разлика дали во врска со словенските востанија или не, Бугарите извршиле инвазија на византиска територија во 846 година. Набргу потоа следело ново примирје.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=111}} Многу историчари веруваат дека овој поход од 846 година го означува и почетокот на бугарската експанзија во Македонија западно од Вардар. За жал, хронологијата на оваа експанзија (и на кој кан да му се припише) е непозната. Борис очигледно ја поседувал Македонија дури и западно од Охрид до 880-тите и, бидејќи немало бугарски војни против Византија по 860 година, очигледно е дека ''де факто'' бугарското владеење претходело на 860-тите години. Така, Бугарите или ја анектирале оваа територија во кампањата 846 година - анексија непризнаена од Византија - или анексијата се случила во подоцнежна кампања - непозната за нас - од Пресијан пред 852 година или од Борис после неговото пристапување на престолот во 852 година.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=111}} Во изворите е забележана само една кампања на Борис против Византија. Во изворот без датум, Теофан Континуат вели: „Борис дознавајќи дека една [[Теодора II|жена]] владеела во империјата станал похрабар и испратил гласници да кажат дека ги осудува договорите за мир и започнал кампања против територијата на империјата“. Хроничарот не наведува кои земји ги нападнал или дали стекнал територија. Но, можно е дел или цела Македонија да е освоена од Борис во ова време. Договорот, веројатно потпишан во 853 година, се чини дека го завршил овој конфликт и Борис останал во мир со империјата до околу 860 година, кога тој стапил во франкиски сојуз, веројатно главно насочен против растечката [[Велика Моравија|Моравска држава]]. Нема докази дека Бугарија тргнала во офанзива против Византија по 860 година. Така можеме да заклучиме дека бугарската експанзија во Македонија се случила во текот на една или двете од овие две кампањи - 846 и 852 година - иако византиското признавање на загубата на оваа територија дошла дури со договорот од 904 година со борисовиот син, Симеон.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=111}} Горенаведениот аргумент претпоставува дека Византија ја вратила својата власт над западна Македонија во некој период од деветтиот век. Таков настан, иако често се претпоставува, не е документиран. Така, евентуално Западна Македонија можеби претставувала збир од ''[[Склавинии]]'' се до потпаѓањето под власт на Бугарија. Во овој случај, Бугарија едноставно би наметнала контрола над различни независни племиња - акт кој не е поврзан со војна со Византија, и кој можел да се случи во кое било време во деветтиот век.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=111}} === Пристапувањето на Борис I на власт === {{See also|Одговорите на папа Никола на прашањата на Бугарите}} [[Податотека:TzarBorisDidacticGospelConstantinePreslavski.jpg|мини|лево|Минијатура која го прикажува Борис I.]] Во почетокот на управувањето на кнез Борис (852-889) Бугарија води неуспешни војни против [[Византија]] и Германското кралство. Борис решава да го прифати [[христијанство]]то како официјална религија за Бугарија, и по редица спорови и политички настани го прави тоа преку византиското духовенство во периодот 863-865. Актот на покрстувањето предизвикува пагански реакции и се стигнува до бунт, во кој педесет и два аристократски рода си заминуваат од главниот град, но се разбиени и казнети, убиени се сите членови на родот. По покрстувањето, Борис ја прима титулата кнез, како и името на својот крстител византискиот цар Михаил. На 29 август 866 година, набргу по задушувањето на бунтот, во Рим пристигнала амбасада од Бугарија, барајќи одговори на низа прашања за црковните практики, како и богослужбените книги и граѓанскиот законик. Се чини дека Борис испратил и друга амбасада кај [[Лудвиг Германецот]] за да го објави покрстувањето на Бугарите и да побара мисионери. Во ноември 866 година, папската мисија предводена од епископот [[Папа Формоз|Формоз од Порто]], кој подоцна станал и римски папа, заминала за Бугарија.{{sfn|Curta|2019|p=202}} Епископот со себе го донел одговорот на папата [[Папа Никола I|Никола I]] на прашањата на Борис во форма на [[Одговорите на папа Никола на прашањата на Бугарите|опширно писмо упатено до сите Бугари]], не само до нивниот владетел. 106-те поглавја од писмото се занимаваат со различни теми: од крштевањето и бракот до капењето, постот и разликата меѓу гревот и злосторството. Папата Никола го укорил Борис за строгата казна кон неговите ''болјари'': „постапи без сериозно да ја измериш работата.“ За прашањето пак за независната бугарска црква, неговиот одговор бил помалку директен: „Сега не можеме да ви дадеме дефинитивен одговор додека нашите легати, кои ги испраќаме во вашата земја, се вратат и ни кажат колку се бројни и обединети христијаните меѓу вас.“{{sfn|Curta|2019|p=202}} Нема многу описи на тогашните бугарски практики, што само делумно може да се реконструираат од одговорите на папата. Откупувањето на невестата, ритуалната жртва без пролевање на крв, употребата на камења со лековити својства и [[Амајлија|амајлии]], сексуалните табуа, и погребувањето на самоубијците, се само неколку погледи во претхристијанските верувања на Бугарите.{{sfn|Curta|2019|p=203}} Се чини дека папата бил изнервиран од она што тој го сметал за глупави прашања: „Она што сакаш да го научиш во врска со панталоните (''[[femoralia]]'') го сметаме за излишно. Зашто, не сакаме да се промени надворешниот стил на вашата облека, туку однесувањето на внатрешниот човек во вас.“ Еден одговор укажува дека во Бугарија постоеле специфични верувања за ритуалната чистота, бидејќи папата Никола детално се осврнува на прашањето „дали чист или нечист човек може да го носи или целива Господовиот крст и моштите.“{{sfn|Curta|2019|p=203}} [[Податотека:17-1735-H4A3D00Z.jpg|мини|Епископот [[Папа Формоз|Формоз од Порто]] одиграл значајна улога во покрстувањето на Бугарија]] Потребно било повеќе разјаснување за другите ритуални практики од поголемо политичко значење. Очигледно, во претхристијанска Бугарија, кога владетелот „седнува да јаде, обичај е никој, па ни неговата жена, да не вечера со него.“ Борис побарал сите негови поданици „да јадат на далечина, седнати на столчиња на нивото на земјата.“{{sfn|Curta|2019|p=203}} Папата Никола I забранува [[инцест]] (индикација дека сродството можеби не го спречувало бракот во паганска Бугарија) и [[полигамија]], тема за која тој дефинитивно се согласил со патријархот [[Фотиј I Цариградски|Фотиј]]. Неколку прашања во врска со теми како бракот на свештениците или положбата на рацете за време на молитвата укажуваат на тоа дека Борис веќе бил свесен за разликите во ритуалите меѓу западните и источните христијани. Меѓутоа, генерално, се чини дека Борис повеќе се интересирал за практиките, отколку за доктрината.{{sfn|Curta|2019|p=204}} Заедно со мисијата во Бугарија, папата Никола испратил уште една амбасада во [[Константинопол]] за што поагресивно да ја изрази папската осуда за изборот на Фотиј за патријарх. Пратениците никогаш не стигнале до Константинопол, бидејќи биле запрени на границата со Бугарија од страна на византиските власти, во околностите на конфликт меѓу Фотиј и Никола I. Не можејќи да преминат во Империјата, пратениците поминале извесно време во Плиска пред да се вратат во Рим. Се вели дека Борис многу го засакал најмладиот член на таа амбасада, [[подѓакон]] во базиликата [[Базилика Голема Богородица (Рим)|Санта Марија Маџоре]], кого сакал да биде поглавар на неговата црква.{{sfn|Curta|2019|p=205}} Меѓутоа, водечката улога на римската мисија во Бугарија ја имал бискупот Формоз од Порто. За само една година работа, под негово водство, мисијата успешно преобратила голем број луѓе. Охрабрен од тој успех, Формоз почнал да ракополага со свештеници и да осветува новоизградени цркви, со други зборови да се однесува како епископ на Бугарија, а не на Порто. Во овој момент, Борис побарал од папата да го назначи Формоз за поглавар на неговата црква. Но, непосредно пред или непосредно во почетокот на 868 година, Формоз бил отповикан од папата Никола. И другиот епископ на мисијата, Павле од [[Популонија]], се вратил во Рим.{{sfn|Curta|2019|p=205}} За да ги замени, новиот папа, [[Папа Адријан II|Адријан II]], испратил уште двајца епископи во Бугарија, Гримоалд од Бомарцо и Доминик од Тривенто. Друга папска амбасада ја преминала Бугарија во 869 година на пат за Константинопол, каде што требало да присуствува на соборот свикан од царот [[Василиј I Македонецот|Василиј I]] и патријархот [[Игнатиј I Цариградски|Игнатиј I]] за да се реши расколот со Рим.{{sfn|Curta|2019|p=205}} Меѓутоа, на враќање во Рим, папските пратеници не поминале низ Бугарија, бидејќи во меѓувреме самите пратеници на Борис што се појавиле пред тој синод поставиле многу вознемирувачко прашање, имено дали бугарските христијани му должат послушност на Рим или на Константинопол. Огорчен од четиригодишното папско запоставување, ако не и целосно отфрлање на неговото барање за архиепископ, Борис решил да се оддалечи од Рим и повторно да се сврти кон Константинопол. И покрај протестите на папските легати, патријархот Игнатиј I назначил архиепископ на Бугарија, на кој му била ветена значителна автономија. До 870 година, прашањето било решено во корист на Борис. Гримоалд, епископот на Бомарцо, бил протеран од Бугарија, а заедно со него и сите други членови на римската мисија кои сè уште биле во земјата. Во меѓувреме, првиот византиски архиепископ на Бугарија пристигнал во Плиска. Но, одлуките на синодот од 869/70 година не ги обесхрабриле папските напори за враќање на загубените позиции во Бугарија. Папата [[Папа Јован VIII|Јован VIII]] (872-882) напишал писма до грчките епископи и свештеници во Бугарија, до Борис и до неговиот дворјанин Петар и до друг човек кој се чини дека бил брат на Борис. Тој тврдел дека Бугарија била под Рим, а не под цариградска јурисдикција, го повикал Борис да се врати на послушност кон Рим и ги повикал неговите советници да го свртат својот владетел да се изјасни за Рим.{{sfn|Curta|2019|p=206}} [[Податотека:Old Basilica in Pliska 2.JPG|десно|мини|Големата базилика во [[Плиска]].]] [[Податотека:NHMB-Tombstone-cross-of-Anna-daughter-of-Knyaz-BorisI-10centuryAD-replica.jpg|мини|десно|Двојазичната словенско-грчка надгробна плоча на [[Ана (ќерка на Борис I)|Ана]], ќерката на кнез Борис]] По доаѓањето на учениците на [[Кирил и Методиј]] во Бугарија, кои ја донесуваат словенската писменост, Борис го прогонува византиското духовенство и започнуваат проповеди на [[старословенски јазик]], кој станува официјален во државата. Во 869-870 Четвртиот вселенски собор решава да ги исклучи бугарските епархии од Цариградската црква, и на тој начин се создава независна (автокефална) Бугарска архиепископија. По напуштањето на световната власт, Борис Михаил оди во манастир, од каде го продолжува црковното дело. === Владимир Расате и обидот за враќање во паганство === Од неговата жена, со крсно име Марија, Борис имал шест деца — Владимир, Гаврил, Симеон, Јаков, Еупраксија и Ана. Гаврил веројатно умрел млад, а веројатно и Јаков; Еупраксија и [[Ана (ќерка на Борис I)|Ана]] станале калуѓерки; [[Симеон I|Симеон]] влегол во црквата; а [[Владимир Расате|Владимир]] требало да го наследи татко му на престолот. Владимир бил престолонаследник предолго време. Сигурно се приближувал кон својата четириесетта година, бидејќи го придружувал својот татко во српската војна (853 г.) во старите пагански денови. И, како и сите нетрпеливи престолонаследници, тој бил исполнет со дух на противење на политиката на неговиот татко. За внатрешните работи за време на неговото владеење знаеме малку, освен дека тој добил амбасадори од германскиот крал [[Арнулф Корушки|Арнулф]] во 892 година.{{sfn|Runciman|1930|p=133}} Се чини дека веднаш штом Борис се повлекол од светот во неговиот манастир, новиот Кан ги разбранувал сите реформи што ги спровел неговиот татко. Старата бугарска аристократија, која Борис толку цврсто ја отсекол, повторно пораснала до ефективна висина; а Владимир потпаднал под нејзино влијание. Болјарите не го сакале христијанството што Борис го вовел, со неговите строги и автократски тенденции. Спротивно на тоа, дворскиот живот станал екстравагантен и развратен, па дури имало и официјален обид за повторно воведување на старите пагански обреди и идолопоклонство. Но, Владимир и неговите ''болјари'' сметале дека Борис повеќе го нема. И покрај тоа што бил во својот манастир, Борис, знаел што се случува надвор. Четири години ги оставил да владеат; а потоа, кога видел дека неговото животно дело е премногу сериозно загрозено, повторно се појавил. Неговиот престиж на светец бил огромен; со помош на неколку постари државници лесно ја запоседнал власта. Повторно на власт, тој ги жртвувал своите татковски чувства за доброто на својата земја. Владимир бил симнат од тронот и ослепен, и така исчезнува од историјата.{{sfn|Runciman|1930|p=134}} === Политичките и црковни настани од 893 година === {{See also|Преславски собор}} Ова бил последен обид за враќање на паганството. Тоа беше осудено да пропадне; никој не можел да очекува од ниската и средната класа да се вратат во посурова и поугнетувачка религија по налог на полутуѓи господари, а самите господари биле водени повеќе од политички отколку од духовни мотиви. На Борис му требаше само повторно да се појави за да предизвика колапс на целата таа работа. Но, тоа било прилично деликатна ситуација за него. Со симнувањето од тронот на својот син, тој го спасил христијанството, но го загрозил неговиот план. Тој дејствувал претпазливо. Свикувајќи [[Преславски собор|народен собор]] од целото негово царство (кој бил присутен на овој собор не можеме да кажеме - веројатно од дворското благородништво, провинциските гувернери или нивните претставници, црковните власти и кој било друг истакнат граѓанин), тој го оправдал своето мешање врз основа на религијата, а потоа им заповедал да го прифатат за свој монарх неговиот помлад син, монахот Симеон.{{sfn|Runciman|1930|p=134}} [[Податотека:Preslav fortress 9.jpg|мини|десно|Преславската тврдина]] Во исто време, тој ја искористил можноста од присуството на Соборот да ја заврши својата последна голема реформа. Семето што [[Свети Климент Охридски|Климент]] го сеел во Македонија - дело непрекинато, се чини, од владеењето на Владимир - и што Наум го сееше поблиску до престолнината, доволно се вкорени; беше време да се замени грчкиот јазик со словенски низ целата бугарска црква.{{sfn|Runciman|1930|p=135}} Имаше неколку причини за да се направи ова сега; веројатно е дека имало празнина во бугарската архиепископија; можно е грчкото свештенство да било премногу тесно поврзано со дворската аристократија; и, секако, тоа бил добар момент за мерка што може да не ѝ се допадне на Империјата - [[Василиј I Македонецот|Василиј]] и [[Фотиј I Цариградски|Фотиј]] биле мртви, а императорот [[Лав VI Мудриот|Лав]] и неговиот брат Патријархот [[Стефан I Цариградски|Стефан]] биле премногу рамнодушни и слаби за да се спротивстават на исполнувањето на движењето што дури и нивните големи претходници го сметале како неизбежно. Освен тоа, пресметал Борис, спроведувањето на словенскиот како единствен национален јазик во Бугарија засекогаш ќе ја потопи свесната ексклузивност и супериорност на старите Бугари. „''Децата на Хуните''“ требало да го изгубат својот идентитет; Бугарски требало да значи сега подеднакво Словен и Бугарин, кој било поданик на бугарскиот монарх - кој повеќе не бил возвишениот Кан, туку Кнезот, словенски принц.{{sfn|Runciman|1930|p=135}} Со промената на јазикот, веројатно е дека е завршена организацијата на Бугарската црква, за да одговара на новата состојба на нештата. Веќе некое време земјата била поделена меѓу седум митрополити под јурисдикција на архиепископот на Бугарија - митрополитите на Дристра, Филипополис, Сердика, Провадија, Маргум (или Морава), Брегалница и Охрид.{{sfn|Runciman|1930|p=135}} Повеќето од нивните епархии претходно биле создадени, особено оние во Источна Бугарија; Брегалничката епархија била создадена во 889 година. Охридската епархија веројатно сè уште не била формирана - Македонија сè уште била премногу дива. Но, мисионерското дело на Климент веќе било доволно напреднато за да му се создаде епископија. Станал епископ на двојната столица Дебрица (Дрембица) и Белица, два мали града меѓу Охрида и Прилеп. Подоцна нивната важност била засенета од Охрид. [[Податотека:Bulgaria - Shumen Province - Veliki Preslav Municipality - Town of Veliki Preslav - Veliki Preslav Medieval Palace Complex - Panoramic.jpg|мини|десно|Палатата во Преслав]] Во врска со овие црковни реформи била направена уште една голема промена. Јосиф, новиот архиепископ бугарски, имал архиепископско седиште не во Плиска, туку во Преслав. Престолнината била преместена. Плиска, старата хунската престолнина, со сеќавањата на големите Канови - незнабошци , повеќе не била соодветна. Христијанскиот кнез требало да живее во Преслав, блиску до манастирот Пантелејмон и школата на [[Свети Наум Охридски Чудотворец|Наум]]. Кога сето тоа било направено, Борис се вратил во својот манастир. Неговата работа сега навистина била завршена. Порано, прерано се повлекол. Но, овој пат бил сигурен. Тој можел веќе засекогаш да се посвети на религијата; ниту пак би ѝ помогнал на својата земја да ја спаси со своите молитви. Тој веќе беше ѝ помогнал доволно - доволно за вечно да се почитува неговото име како најголем од сите нејзини добродетели.{{sfn|Runciman|1930|p=136}} == Симеон I и Петар I == [[Image:St. Theodor.jpg|мини|десно|Керамичка икона на [[Теодор Стратилат|Св. Теодор Стратилат]], Преслав, околу 900 г.]] [[File:RizMap09.jpg|thumb||left|240 px|Бугарија за време на цар Симеон I.]] [[Симеон I]] го продолжува црковното и просветителното дело на својот татко Борис I, со тоа што засилено го помага книжевното дело во главниот град, основа книжевни центри во целата држава и сам пишува за просветителската заедница во Преслав.<ref>Robert Fossier, Janet Sondheimer - „The Cambridge Illustrated History of the Middle Ages: 350-950“, Cambridge University Press, 1997, стр. 370</ref> На надворешна сцена постигнува множество на воени успеси, со тоа што успева да ја рашири територијата на Бугарија на југ скоро до Коринт, а на запад ги достигнува земјите на денешна [[Албанија]]. На југоисток териториите достигнуваат до Одринското поле, опфаќајќи го и северниот дел на Дарданелскиот премин. Симеон си поставува за цел создавање на Бугарско-византиско Царство, која откако не успева да ја постигне преку дипломатски начини (морало да биде објавен за регент (василиопатор) на малолетниот император на [[Византија]], но царицата-мајка го спречила договорот), се обидува со војна. Води преговори со [[Арапи]]те за военоморска помош при напад против [[Цариград]], но првиот пат делегацијата била одвлечена од пирати и продадена како робови во Цариград, а вториот пат не се доаѓа до ништо суштествено. === Војната со Византија (894-97) === Бугарската трговија доживеала процут во времето на цар Симеон. Главната дејност во земјата било земјоделството, а веројатно бугарските житарки и добиток помогнале да се прехранат царските градови на брегот, па и самиот Константинопол. Рудата се ископувала, а со тоа се зголемиле кралските приходи. Згора на тоа, бугарските владенија лежеле на главни трговски патишта. Трговија што минувала меѓу степите на Русија и Константинопол се одвивала по западниот брег на Црното Море; но дел од неа поминувала по копно преку Преслав и Адрианопол, а дел преку Дристра до Солун. Имало уште еден трговски пат, речиси подеднакво важен, кој не можел да ја избегне Бугарија; тоа било рутата од Средна Европа, која на Балканскиот полуостров влегувала во Белград и, како и железницата денес, се разделувала кај Ниш, едниот крак водел низ Сердика (Софија) и Филипополис до Адрианопол и Константинопол, а другиот продолжувал на југ до Солун. Тоа значело постојан проток на стока што минувал низ Бугарија и на својот пат ги збогатувал бугарските трговци или грчките и ерменските поданици на царот.{{sfn|Runciman|1930|p=144}} [[Податотека:Bulgarians defeat Byzantines under Krenites and Kourtikios.jpg|мини|Победата на Бугарите над византиската војска предводена од Прокопиј и Куртициј во Тракија.]] Уште од времето на Тервел, трговијата меѓу Бугарија и Империјата била внимателно организирана, а сега веќе Бугарите имале дозвола да престојуваат во Константинопол (веројатно во квартот Свети Мамас, заедно со руските трговци) каде што ја носеле својата стока. Меѓутоа, една интрига во Царскиот двор во 894 година резултирала со тоа што двајца грчки трговци, Ставракиј и Козма, обезбедиле монопол над бугарската трговија. Тие не само што успеале да стават тешки давачки за стоката, туку и инсистирале на преместување на бугарскиот пазар во Солун - било полесно да се управува со корупцијата подалеку од престолнината. Сето тоа природно ги вознемирило Бугарите и тие се пожалиле на Симеон, а тој веднаш се застапил за нив пред царот [[Лав VI Мудриот|Лав VI]]. Но, нечесните грчки трговци биле под заштита на [[Стилијан Зауца]], ''василеопаторот'', семоќниот тест на императорот; затоа Лав ја игнорирал амбасадата на Симеон и скандалот продолжил. Симеон тогаш решил да прибегне кон оружје и се подготвил да ја нападне Тракија. Главните царски војски, под Никифор Фока, биле отсутни на Исток борејќи се со [[Сарацени]]те; Лав можел да испрати против напаѓачите само неискусни трупи, под водство на Прокопиј Кренит и Ерменецот Куртициј. И двајцата генерали биле убиени во битка. Бугарите потоа напредувале низ Тракија кон самата престолнина.{{sfn|Runciman|1930|p=145}} [[Податотека:Honfoglalas.gif|мини|Мапа на движење на Маџарите. Забележете дека не е потврдено каде завршувала северната граница на Бугарската империја.]] Лав следователно прибегнал кон дипломатија. Истата година тој испратил амбасада во Ратисбон кај кралот Арнулф - веројатно уште пред да избие војната, како одговор на амбасадата на Арнулф кај Владимир во 892 година - но неговиот амбасадор не бил добро примен. Но, сега тој имал далеку подобар план. Уште од деновите на Омуртаг, дивите Маџари биле воспоставени на степите до бугарската граница на реката [[Днестар]], ако не досега и до [[Прут]]. Во 895 година го испратил ''патрицијот'' Никита Склер во маџарските населби и им предложил на маџарските поглавари [[Арпад]] и [[Курсан]] да ја нападнат Бугарија; тој ветил дека ќе испрати бродови за да ги пренесат преку Дунав. Маџарите со задоволство се согласиле, особено затоа што се чувствувале донекаде притиснати на нивните источни граници од една уште подива нација, Печенезите; дале заложници и договорот бил склучен.{{sfn|Runciman|1930|p=145}} Тогаш Лав го повикал Никифор Фока од Азија и ја опремил царската флота под адмиралот Евстатиј. Сега кога Симеон требало да се справи со Маџарите, Лав повеќе би сакал да не се бори; тој не сакал да ја зголемува моќта на Маџарите на сметка на бугарската, а освен тоа, не сакал да се бори со истоверци како и неговиот народ. Затоа го испратил ''квесторот'' Константинациј да го предупреди Симеон за претстојната инвазија на Маџарите и да предложи мировен договор. Но Симеон бил сомничав; тој во Константинопол научил колку суптилна може да биде царската дипломатија и веројатно не поверувал во приказната за Маџарите. Константинациј бил ставен во притвор, а одговор не бил вратен.{{sfn|Runciman|1930|p=146}} [[Податотека:HungariansPursueBulgarians.jpg|лево|мини|Повлекување на Симеон во тврдината Дристра ([[Силистра]]).]] Симеон набрзо се уверил. Додека се подготвувал да се пресретне со Никифор Фока во Тракија, му дошла вест дека Маџарите пристигнале. Тој побрзал на север да ги пречека, но бил поразен. Во очај се повлекол во тврдината [[Дристра]]. Маџарите напредувале, ограбувајќи и уништувајќи. Пред портите на Преслав се сретнале со Никифор Фока, на кого му продале бугарски заробеници во илјадници. Бугарите биле во очај. Тие испратиле кај Борис во неговиот манастир да побараат совет; но тој можел да предложи само тридневен пост и се понудил да се моли за својата земја.{{sfn|Runciman|1930|p=146}} Ситуацијата била спасена со многу помалку угледни средства - со дипломатската измама на Симеон. Кога ја сфатил сериозноста на својата положба, испратил преку Евстатиј да побара мир од царот. Лав бил среќен што се согласил. Тој им наредил на Фока и Евстатиј да се повлечат и го испратил ''магистерот'' [[Лав Хиросфакт]] да преговара за условите. Токму тоа го посакувал Симеон. Кога пристигнал ''магистерот'' Лав, тој бил задржан под стража во тврдината Мундрага: додека Симеон, ослободен од половина од неговите непријатели, тргнал да ги нападне останатите, Маџарите. Во голема битка успеал да ги победи и да ги истера назад преку Дунав. Борбата била толку крвожедна што дури и Бугарите се вели дека изгубиле 20.000 војници. Победнички над Маџарите, Симеон го известил ''магистер'' Лав дека неговите услови сега вклучуваат ослободување на сите бугарски заробеници неодамна купени од Фока од Маџарите. Несреќниот амбасадор, кој во меѓувреме не можел да комуницира со царот, се вратил во Константинопол, за да види што може да се направи.{{sfn|Runciman|1930|p=147}} Лав посакал мир и бил подготвен да се откаже од затворениците. Симеон чекал додека не му бидат вратени сите затвореници, а потоа, под изговор дека некои се задржани, повторно се појавил со полна сила на тракиската граница. На новиот царски командант, Лав Катакалон, му недостасувала способноста на претходниот, Фока. Тој пристигнал со главната царска војска кај Булгарофигон и бил тешко поразен. Следеле натамошни преговори. Договорот бил склучен во 897 година, а Византија се согласила да плаќа годишен данок на Бугарија.{{sfn|Runciman|1930|p=148}} Симеон умира ненадејно на 27 мај 927 година<ref>Златарски, Васил, История на българската държава през средните векове, том 1, част 2, Академично издателство "Марин Дринов", София 1994, ISBN 954-430-299-9, с. 513</ref> во разгор на подготвувањата за опсада на Цариград. Пред својата смрт, тој се објавува за "Цар самодржец на сите Бугари и Ромеи", се титлува со титулата "цар", која била еднаква на императорската, и го објавува бугарскиот црковен поглавар за патријарх - највисокиот ранг во Источната православна црква.<ref>John V. Fine - "The Early Medieval Balkan", University of Michigan Press, 1991, стр. 155</ref> По неговата смрт на престолот седнува син му, [[Петар I (Бугарија)|Петар I]]. Тој склучува мир со Византија, кој официјално му ја признава царската титула и патријаршкиот ранг на [[Бугарска православна црква|Бугарската црква]].<ref>Robert Bideleux, Ian Jeffries - „A history of Eastern Europe“, Taylor & Francis, 2007, стр. 66,</ref> За време на управувањето на Петар, Бугарија навлегува во криза, најмногу заради нападите на [[Киевски Рус|Руси]] и [[Кнежевство Унгарија|Унгарци]] од север. Започнува распространувањето на ереси, најпозната од која била [[богомилство]]то, по името на својот водач - поп Богомил.<ref>Milan Loos - „Dualist heresy in the Middle Ages“, Springer, 1974, стр. 50</ref> Тоа станува основа и на албигојството, кое се појавило подоцна во јужна [[Франција]], како и на [[катарство]]то. === Појава на Богомилството === {{Main|Богомилство}} [[Податотека:Bogomilist expansion.svg|мини|десно|Развојот на богомилството и другите еретички движења во Европа]] Трите главни извори за богомилите во Бугарија се: писмо од цариградскиот патријарх [[Теофилакт Цариградски|Теофилакт]] до цар Петар, напишано околу 940 година; трактат против еретиците напишан од [[Презвитер Козма]] (веројатно напишан околу 970 година) и едиктите на црковниот синод одржан под цар Борил во 1211 година кој ги осудил богомилите.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=172}} Писмото на Теофилакт е напишано како одговор на писмо (кое денес не постои) од цар Петар кој побарал совет од патријархот, кој бил чичко на неговата жена [[Ирина Лакапина|Ирина]], како да постапи со новопојавената [[ерес]]. Забелешките за еретичките верувања веројатно се извлечени од првичното писмо на Петар. Патријархот се осврнува на на новопојавената ерес без да ја именува. Тој тврди дека еретиците веруваат во два принципи, од кои првиот ја создал светлината и невидливиот свет, а вториот темнината, материјата и човечкото тело. Еретиците го отфрлале [[Стар завет|Стариот завет]], бракот, репродукцијата, и учењето за Христовото воплотување; за нив велеле дека настанале од злобниот принцип (ѓаволот). Ереста е античка, но новопојавена, мешавина од [[манихејство]] и [[павликијанство]].{{sfn|V. A. Fine|1991|p=173}} Павликијанството била источна ерес, генерално прикажувана како дуалистичка, но неодамна се покажало дека е [[Адопционизам|адопционистичко]] движење. Адопционистите верувале дека Христос бил едноставно човек додека не бил ''посвоен'' од Бога и по благодатта станал божествен во времето на неговото крштевање. Павликијаните живееле во големи концентрации во Ерменија и источна Анадолија. Со текот на годините голем број од нив биле преселени од страна на императорите на Балканот за да ги растурат нивните концентрации на исток и исто така да ја бранат тракиската граница бидејќи биле одлични воини. Многумина биле населени во регионот на Филипополис (денешен Пловдив) во близина на бугарската граница. На Павликијаните генерално им се припишува голема улога во создавањето на богомилството. Ако Павликијаните навистина биле дуалисти, таквата улога е можна; сепак, ако биле адопционисти, тогаш треба да се бара автохтоно потекло за богомилството.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=173}} Најдетален извор за [[богомилство]]то е трактатот на презвитер Козма, кој од прва рака ги знаел и ја имал предноста да е несофистициран теолог, бидејќи повеќето византиски антиеретички трактати имаат тенденција да ги нарекуваат ересите со класичните имиња и потоа да му дадат на читателот мешавина од нови и релевантни, како и класични и нерелевантни верувања кога дискутираат за нивните следбеници. Козма вели дека за време на владеењето на Петар, поп по име [[Поп Богомил|Богомил]] (но за волја на вистината ''Богонемил'') проповедал ерес во бугарските земји.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=173}} За нив презвитер Козма вели: „Однадвор, еретиците изгледаат како јагниња; тие се нежни, скромни и тивки; тие не зборуваат залудни зборови, не се смеат и не се однесуваат на таков начин што ќе се разликуваат од вистинските христијани. Но, внатре тие се грабливи волци. Кога ќе ги најдат неуките, го сеат пијанството на нивното учење и ги хулат доктрините што ги пренесува Светата Црква. Еретиците не ги почитуваат [[Икона|иконите]], туку ги нарекуваат идоли. Еретиците се потсмеваат на моштите на светиите и нè исмеваат кога ние им се поклонуваме. Тие одбиваат да им оддаваат почит на светците и ги презираат чудата Божји како што ги предизвикуваат моштите на светите преку силата на Светиот Дух; тие велат дека чудата не се случиле по Божја волја, туку од ѓаволот кој ги тера да ги заведуваат луѓето. Тие тврдат дека не Бог, туку ѓаволот бил творец на видливиот свет. Тие прашуваат како може да се обожава крстот? На него Евреите го распнаа Божјиот Син. Затоа крстот е непријател Божји. Тие ги учат своите приврзаници да го мразат, велејќи дека ако некој го убил синот на кралот со парче дрво, дали тоа дрво ќе му биде драго на кралот? Причеста не била воспоставена по Божја заповед, а [[евхаристија]]та всушност не е тело Христово, туку едноставна храна како и секоја друга. Тие не веруваат дека зборовите на свештениците се осветени од Бога. Ако свештениците се осветени, зошто тогаш не живеат како што треба?{{sfn|V. A. Fine|1991|p=174}} Тие се противат на свештениците, црквите, молитвите (освен на [[Господова молитва|Господовата молитва]]) и го отфрлаат Мојсеевиот закон и книгите на пророците. Тие не ја почитуваат [[Дева Марија]]. Тие не го прифаќаат Стариот Завет, туку само Евангелијата. Тие живеат не според Мојсеевиот закон, туку според онаа на Апостолите. Тие го прават ѓаволот творец на луѓето и на целото божествено создание; некои го нарекуваат паднат ангел. (Козма потоа прави да изгледа дека го обожаваат ѓаволот бидејќи го направиле творец.) Тие велат дека по волја на ѓаволот постои сè - небото, сонцето, ѕвездите, воздухот, земјата, луѓето, црквите, крстот и сè што се движи по земјата. Тие веруваат дека Господ има два сина, Христос постариот и ѓаволот помладиот. Тој, ѓаволот, им заповеда на луѓето да земат жени, јадат месо и пијат вино. Тие се нарекуваат жители на рајот; тие ги одбиваат сите животни радости не со апстиненција како што правиме ние [православните монаси] туку затоа што тие тврдат дека овие дела се нечисти. Тие се молат, затворајќи се во своите домови, четири пати на ден и четири пати во текот на ноќта. Тие веруваат дека луѓето, а не Бог, ги воспоставил обредите и практиките на Црквата и на христијаните; и дека нив ги нема во евангелијата. Еретиците не празнуваат црковни празници. Тие не го одбележуваат споменот на мачениците и светителите. Тие си ги исповедаат своите гревови еден на друг и практикуваат исповед меѓу себе. Ги учат своите приврзаници да не се потчинуваат на власта; ги клеветат богатите; ги мразат царевите; ги исмеваат своите претпоставени и ги навредуваат нивните господари.“{{sfn|V. A. Fine|1991|p=175}} Оваа ерес се проширила од Бугарија во Византија каде привлекла многу интелектуалци и се развила во многу посуптилно теолошко движење. Во секој случај, богомилската секта која се појавила во времето на Петар траела низ историјата на средновековна Бугарија, за последен пат да се слушне за неа во Трново - престолнината на Втората бугарска империја - во средината на XIV век.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=179}} === Падот на Бугарија === {{See also|Инвазија на Светослав I во Бугарија}} По мирот од 927 не се променило многу во односите меѓу Бугарија и Византија. Меѓутоа, кога бугарските пратеници дошле во Константинопол да го соберат годишниот данок, тие биле пречекани со луто отфрлање од императорот [[Никифор II Фока]], кој штотуку се вратил од победничкиот поход против Арапите. Византискиот цар го обвинил Петар дека дозволил Маџарите да ја преминат Бугарија на нивниот пат кон византиските територии, обвинение кое можеби се однесува на настан раскажан од Лиутпранд од Кремона, кој пристигнал во Константинопол три години подоцна. Според Лиутпранд, во одреден момент по доаѓањето на Никифор на власт во 963 г., група од 300 Маџари заробила 500 поданици од околината на Солун и ги пренела во Панонија.{{sfn|Curta|2006|p=237}} Без оглед на причината за гневот на императорот Никифор, тој ги преместил своите трупи на границата со Бугарија, каде што Византијците уништиле голем број тврдини во демонстрација на воена моќ, пред да се вратат на источниот фронт. Во обид да го смири Никифор и да понуди своја гаранција со добри намери, Петар ги испратил своите два сина, [[Борис II|Борис]] и [[Роман (цар на Бугарија)|Роман]] во Константинопол како заложници. Сепак, тој исто така испратил пратеници кај императорот [[Отон I (Свето Римско Царство)|Отон I]] во [[Магдебург]], можеби во обид да собере поддршка против Византија. Од своја страна, Никифор одлучил да го примени на Бугарија истиот вид притисок што го избрал Лав VI во неговиот конфликт со Симеон во 893 година. Во отсуство на сигурни сојузници [[Печенези]] во степата, тој го избрал кнезот [[Светослав I|Светослав]] од Киев, кого го поткупил да ја нападне Бугарија.{{sfn|Curta|2006|p=237}} Она што императорот го имал на ум, најверојатно, е дека ќе се случат голем број на упади на бугарска територија што ќе го турнат Петар на колена. Но, работите не се одвивале баш според планот. Русите пристигнале на Дунав во летото 968 година, ја разбиле бугарската војска и ги блокирале преостанатите трупи во Дристра ([[Силистра]]). Според руската [[Повест за минатите години|примарна хроника]], рускиот кнез „ја преместил својата резиденција“ во Бугарија и почнал да владее од „Перејаславец“. Локацијата на Перејаславец или Преславец („Мал Преслав“) е предмет на спор, но од описот на движењата на Светослав во Летописот и на византиските војски во византиските извори е сосема јасно дека градот се наоѓал на Долниот Дунав, најверојатно во северна [[Добруџа]]. Се чини дека Русите не влегле во внатрешноста на Бугарија и биле задоволни со контролирањето на долниот брег на Дунав и регионот на неговата делта. Ова беше доволно за да го убеди Петар да испрати пратеници во Константинопол и да побара мир. Овој пат, Никифор имал тешки услови, а не само зборови. Тој побарал депонирање на Петар од престолот и негова замена со неговиот син Борис, кој веднаш бил вратен во Бугарија за таа пригода.{{sfn|Curta|2006|p=238}} Како и неговиот дедо Борис I, Петар се повлекол во манастирот во близина на Преслав, каде што умрел набргу потоа на 30 јануари 969 година. Специјална служба му создале монасите од манастирот, кои први го употребиле епитетот „светец“ за поранешниот император. Портретот на Петар ќе се појавува на иконите од подоцнежните векови. [[Податотека:63-manasses-chronicle.jpg|мини|Инвазијата на киевскиот кнез Светослав во Бугарија]] Владеењето на Борис II започнало добро, бидејќи Русите се повлекле од Бугарија откако ја добиле веста за опсадата на [[Печенези]]те на [[Киев]]. Меѓутоа, штом Светослав ги „изгонил Печенезите во степите“, решил да се врати во Бугарија, овој пат заедно со своите сојузници Печенези и Маџари. Меѓутоа, во 969 година, Бугарите, кои во меѓувреме повторно ја зазеле тврдината Преславец, дале силен отпор против опсадата на Русите. По долга борба Преславец бил повторно заземен. Русите брзо се движеле и ги зазеле Преслав и Дристра, пред да ја преминат [[Стара Планина]] и да го нападнат Филипополис (денешен [[Пловдив]]) во Тракија. Во Преслав, Светослав го оставил Борис на власт, очигледно во обид да ја здобие бугарска поддршка за неговото сега отворено антивизантиско присуство во Бугарија.{{sfn|Curta|2006|p=239}} Новиот византиски император [[Јован I Цимискиј|Јован Цимискиј]] имал многу поагресивен пристап. Прво, тој го испратил во Тракија, [[Варда Склир]], кој извојувал голема победа против Русите во близина на Филипополис. Потоа, во пролетта 971 г., самиот император предводел војска од 40.000 преку Стара Планина, додека византиска флота од околу 300 бродови влегла во Дунав преку делтата за да ги нападне Русите од север. Искористувајќи го фактот што ниту еден планински премин не бил чуван, царот Јован брзо стигнал до Преслав, каде што ги победил Русите и го опколил градот. Византиските трупи упаднале во Внатрешниот град убивајќи повеќе Руси и заробувајќи ги Борис и неговото семејство. Преслав веднаш бил преименуван во Јоанополис по самиот император, а извесен Катакалон бил именуван за воен управител, за што сведочи неговиот печат. Во Дристра, плашејќи се од избувнување на локално востание, Светослав наредил да се погубат 300 првенци кога византиските трупи се појавиле под силните ѕидини на градот. Царот Јован ја ставил Дристра под опсада три месеци, пред да ги порази Русите во жестока битка што го принудила Светослав да бара мир. Царот се согласил да му дозволи на рускиот кнез да се повлече во Киев, но на враќање дома, Светослав бил нападнат и убиен од Печенези. Византијците ја зазеле Дристра, која ја преименувале во Теодорополис, по свети [[Теодор Стратилат]], за кој се вели дека се појавил во целосна воена опрема на својот бел коњ во текот на последната битка со Русите.{{sfn|Curta|2006|p=240}}[[Податотека:Tzimiskes returns.jpg|мини|десно|[[Борис II]] и неговиот брат [[Роман (цар на Бугарија)|Роман]] како пленици на императорот Јован Цимиски во 971 г.]]Триумфалното враќање на Јован Цимиски во Константинопол било внимателно исценирано за да го симболизира крајот на Бугарија. Според [[Лав Ѓакон]], по царот на бел коњ следела кола со икона на Пресвета Богородица и бугарските царски регалии заробени во Преслав, особено две круни, едната едноставна дијадема, другата круна со грб слична на оние кои Византиските императори ги носеле кога славеле победи. Борис го следел царот Јован на својот коњ. Кога пристигнале до [[Форум на Константин|Форумот на Константин]], симболично му биле одземени симболите на неговата царска власт.{{sfn|Curta|2006|p=240}} Царот Јован му ја посветил Борисовата круна на Бога во [[Црква Света Софија (Истанбул)|храмот на Божјата Премудрост]], а Борис, сега само обичен аристократ со бугарско потекло, во замена ја добил титулата ''магистрос''.{{sfn|Curta|2006|p=240}} Патријархот на Бугарија бил заменет со митрополит на Јоанополис, кој бил подреден на патријархот во Константинопол. Со овие настани е означен и крајот на Бугарското Царство и негово приклучување во рамките на Византија.<ref name="tsff">На капијама града y сусрет су му изашли највиши достојанственици цркве и Царства, певајући химне y славу цара, и пружили му круну и схиптар од злата и драгог камена. На позлаћеним кочијама y четворопрегу y којима ce иначе вози цар, била je икова Богородице коју je он лично донео из Бугарске, a испод ње лежале су одоре и дијадеме бугарских царева. Додека поворката влегувала во градот, зад кочиите јавал царот на бел коњ, накитен со сите царски обележја, а зад него пешки одел бугарскиот цар, Борис II, кого Цимискиј го заробил во Преслав. во црквата „Св. Софија“ византискиот цар ја положил сјајната круна на Бугарија на високиот олтар, ги дал знаците на првиот воен плен и своите благодарности. Потоа, пред насобраната толпа во главниот брод на црквата му наредил на бугарскиот цар да ги симне сите негови владетелски обележја и му доделил византиска дворска титула на магистер. Само во текот на една година (971) Јован Цимискиј постигнал воен триумф кому му нема рамен во средновековните анали на Балканот. Јаотстранил руската опасност која го загрозувала опстанокот на Византија во Европа, потворно ја утврдил северната граница на Дунав и ја повратил територијата која Аспаруховите Прабугари ја одзеле од Византија уште пред три века. За време на оваа сурова војна Бугарите беспомошно ги гледале двте најголеми воени сили на источна Европа како ce борат околу нивните земји. [http://en.wikipedia.org/wiki/Dimitri_Obolensky Димитри Оболенски ВИЗАНТИЈСКИ КОМОНВЕЛТ Превела Ксенија Тодоровић ПРОСВЕТА - БЕОГРАД 1996]</ref><ref>На запад, во ридовите и изолираните долини на Македонија, каде ни Русите ни Византијците не оделе за време на војната, царската власт била претежно номинална, па и понатаму живеела политичката традиција на соборената бугарска држава. И тому на тоа место по Цимискиевата смрт во 976 г. четирите синови на месниот македонски управник подигнале бунтовен бајрак. Најмладиот Самуил, ја искористил граѓанската војна во Византија која избила по смртта на Јован Цимискиј, и полека изградил држава чиј главен град град најпрвин бил на Преспанското Езеро, a потоа во Охрид. До крајот на векот оваа држава се проширила врз најголемиот дел на дотогашната бугарска територија меѓу Црното и Јадранскто Море, крај Србија сè до долното течение на Сава, Албанија, јужна (Егејска) Македонија, Тесалија и Епир. Димитри Оболенски ВИЗАНТИСКИ КОМОНВЕЛТ Превела Ксенија Тодоровић ПРОСВЕТА - БЕОГРАД 1996</ref><ref>Идеолошки, Самуиловото Царство било поврзано за старото Бугарско Царство, затоа и самите негови творци (Самуил и неговите наследници б.н) и Византија го нарекувале бугарско, бидејќи традициите за царство и патријаршија, освен во Византија, постоеле уште само во Бугарија (се мисли само за Балканот б.н). Самуил ги прифатил тие традиции и го презел наследството на Симеоновото и Петровото Царство (Првото Бугарско Царство б.н), кое паднало под ударите на Византијците. Всушност, неговото царство (на Самуил б.н) значајно се разликувало од Симеоновото и Петровото Царство, и по составот и по карактерот тоа било ново царство. Неговиот центар се преместил према југозапад и Македонија го сочинувало неговото јадро. Ако главната цел на Самуил би била воспоставување на стaрото Бугарско Царство, тој секако би се свртел кон бугарските земји и на прво место би се стремел да ги ослободи. Меѓутоа, интересот на Самуил кон старите бугарски земји бил впечатливо мал. Во текот на сите негови борби во областите источно од Сердика играле изненадувачки скромна улога, така што изворите скоро и не ги спомнуваат. Ексапнзијата на Самуиловото Царство било пред сè свртено кон југ, види Георгије Острогорски, Историја на Византија, Народна Књига Алфа, 1998.</ref><ref>Стјепан Антолјак: „Средновековна Македонија“ том 1, издание на Мисла, Скопје, 1985</ref><ref name="SDIV">''[http://www.scribd.com/doc/2945332/- Шарл Дил ИСТОРИЈА ВИЗАНТИЈСКОГ ЦАРСТВА] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090209032148/http://www.scribd.com/doc/2945332/- |date=2009-02-09 }}''</ref><ref name="SDIV" /><ref>''Владимир Чоровиќ, "Историја спрског народа", глава VI [http://www.rastko.org.yu/rastko-bl/istorija/corovic/istorija/2_6_l.html Држава мачедонских Словена] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071214173525/http://www.rastko.org.yu/rastko-bl/istorija/corovic/istorija/2_6_l.html |date=2007-12-14 }}, издание на страницата www.rastko.org.yu, Белград, 2001. {{sr}}''</ref><ref>''Бранко Панов, "Македонија низ историјата", "Менора", Скопjе, 1999, стр. 15.''</ref><ref>''"Историја на македонскиот народ", том 1 Македонија од праисториско време до паѓането под турска власт, Институт за историја, Скопjе, 2000, стр. 357.''</ref><ref>''Коста Аџиевски, Пелагонија во средниот век, скопје, 1994''</ref><ref>''Александар Атанасовски, Македонија и Македонците во делото на Никифор Григора - византиски историограф од XIV век. - Годишен зборник на Филозофски факултет - Скопје, Кн. 27 (53) Скопје 2000. Истото е објавено во: Славянскиј Сборник. Вѕпуск 6. Саратовскога университета 2003.''</ref> == Религијата на Прабугарите == [[Податотека:Rosette from Pliska.svg|мини|десно|[[Розета од Плиска]]]] Не се знае многу за традиционалните религиозни верувања и практики на Бугарите. Нашиот најдобар извор доаѓа од ''Responsa'' на папата [[Папа Никола I|Никола I]], долго пасторално писмо упатено до бугарскиот хан Борис-Михаел веднаш по неговото преобраќање во христијанството во 864 година. Некои дополнителни информации можат може да се добијат од прабугарските натписи, како и од кратките референци на византиските писци. [[Теофилакт Охридски]] во 11 век пишува дека пред 864 г. Бугарите го славеле сонцето, месечината и ѕвездите, а како жртва им принесувале кучиња. Тој исто така укажува дека тие верувале во многу богови и обожавале идоли. [[Теофан Исповедник|Теофан]] ги опишува жртвите принесени од [[Крум]] пред Златната Порта за време на [[Опсада на Цариград (813)|опсадата на Цариград во 813 г]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Byzantium and Bulgaria, 775–831|last=Sophoulis|first=Panos|publisher=Brill|year=2011|isbn=9789004206953|location=Germany|pages=79-89}}</ref> И покрај фактот што Бугарите почитувале бројни божества, прабугарските натписи, кои ја изразуваат официјалната идеологија на државата, експлицитно се однесуваат на само еден бог (''ὁ θεός''). Ова може да сугерира дека воинската аристократија стоела поблиску до хенотеизмот, термин што значи верување и можно обожавање на повеќе богови, од кои едниот е врховен. Со тоа што не го прецизирале неговото име, хановите очигледно се обиделе да го направат овој бог препознатлив и поистоветен за различни народи. Така, за населението на ханството што зборувало грчки, анонимниот бог што се повикува во титулата на бугарскиот владетел како давател на неговиот божествен мандат (''ὁ ἐκ θεοῦ ἄρχων'') веројатно е дека бил христијанскиот бог. Има добра причина да се верува дека во умот на канот и неговите благородници овој бог бил [[Тенгризам|Тангра]].<ref name=":0" /> Додека првично ова туркиско име го означувало физичкото небо, Тангра/Тенгри на крајот се појавува како небесен бог и врховно божество на многу номади од Централна и Внатрешна Азија. Во шестиот век Тангри станал тесно поврзан со Ашина, владејачкиот, „харизматичен“ клан на Туркиската империја, и заедно со него претставувал еден од основните извори на политичко единство. Ханот не бил само глава на државата, туку божествено назначен владетел, чиј небесен статус бил особено нагласен во ''Орхонските натписи''. Управувањето со земјата како одраз на управувањето со небото, авторитетот на ханот, теоретски, бил екуменски. Териториите, владетелите и народите можеби ''де факто'' биле надвор од неговата сфера на влијание, но, по волјата на Тангри, биле ''де јуре'' и потенцијално членови на неговата светска империја. == Администрација == Малку се знае за управата на раното Бугарско Царство; освен имињата на неколку бугарски титули; иако е невозможно да се извлечат многу заклучоци од нив, бидејќи е тешко да се каже кои титули претставуваат функции, а кои биле доделувани како почесни титули.{{sfn|Runciman|1930|p=284}} [[File:Omurtag10 svik.jpg|thumb|right|150px|Грчки натпис со зборовите "канас&nbsp;бигиом&nbsp;оуртаг" (Канас(у)биги Омуртаг) во првите два реда. [[Плиска]], Бугарија.<ref name="inscriptions">Веселин Бешевлиев, Първобългарски надписи. 2ed. София 1992. Chapter: VI. Възспоменателни надписи, Inscription [http://macedonia.kroraina.com/vb3/vb_6.htm#66 No.66].</ref>]] Владетелот во сите негови натписи е Кан или Возвишениот Кан - ''κάνας'' или ''κάννας'', со епитетот ''ὐβιγή'' или ''ὐβηγη'' - збор кој јасно е од [[Кумански јазик|куманско потекло]] ''öweghü'' = висок, знаменит. Натписите честопати ја додаваат титулата ''ὁ ἐκ θεοῦ ἄρχων'', веројатно воведен од грчките писци, кои сметале дека тоа е неопходна квалификација за секој принц. Титулата Кан исчезнува по воведувањето на христијанството и словенската азбука, за да ја замени Кнез, а подоцна и Цезар, односно Цар.{{sfn|Runciman|1930|p=284}} Главна класа на благородништвото биле ''[[болјар]]ите'' — ''βοιλάδες'' или ''βοηλάδες'' — име кое станало општо меѓу источните Словени. Во десеттиот век постоеле три класи на ''болјари'', шесте Големи Болјари, Надворешните Болјари и Внатрешните Болјари; во средината на деветтиот век имало дванаесет Големи Болјари. Големите Болјари веројатно го сочинувале доверливиот кабинет на Канот; Внатрешните Болјари веројатно биле дворски офицери, надворешните болјари провинциски офицери. Многу од поединците споменати на натписите од деветтиот век биле ''болјари''. И Кавкан Исбул и Багатур Цепа биле ''болјари''; а веројатно е дека болјарите биле цивилни службеници.{{sfn|Runciman|1930|p=284}} Втората класа на благородништво, веројатно инфериорна, биле ''багаините''. Можно е тие да биле воена каста; но нивното име се среќава само во натписите, колективно (Во една прилика Омуртаг им дал подароци на своите ''болјари'' и ''багаини''), или поединечно каде што обично се поврзуваат со титулата багатур. Покрај овие чинови, скоро секој бугарски поданик што се споменува во натписите бил ''θρεπτὸς ἄνθρωπος'' на Канот. ''θρεπτοὶ ἄνθρωποι'' биле, без сомнение, витешки ред, номинално на телохранители на Канот.{{sfn|Runciman|1930|p=285}} Титулата ''багатур'' — βαγατουρ или βογοτορ — се среќава неколку пати во натписите; бугарскиот генерал кој бил поразен во Хрватска во 927 година се викал Константин ''ἀλογοβοτουρ'', очигледно за ''ἀλο-βογοτουρ''. Овој збор е турскиот ''bagadur'', кој на руски се среќава како ''богатырь'' = херој. Веројатно претставувал воен чин. Префиксот ''ало'' може да значи „главен“.{{sfn|Runciman|1930|p=285}} ''Колобрус'' — ''καλοβρός'' или ''κουλουβρός'' — што се наоѓа само во натписите, веројатно бил титула на чин, изведен од турскиот ''golaghuz'', водич. Болјарот Цепа бил исто така и колобрус како и багатур.{{sfn|Runciman|1930|p=285}} ''Жупан'', се среќава како ''ζουπάν'' или како ''κοπάνος'' во натписите. И во двата наврати се споменува семејството на носителот на титулата. Кај јужните Словени генерално, жупан значел поглавар на племе; така што Успенски и Бури веродостојно го сфаќаат како поглавар на еден од бугарските кланови.{{sfn|Runciman|1930|p=285}} Титулата ''таркан'' веројатно претставувала висока воена функција. Зборот има турско потекло; еден турски амбасадор во дворот на императорот [[Јустин II]] (околу 570 г. н.е.) бил наречен ''тагма'', ‘ ''ἀξίωμα δε αυτῷ ταρχάν ’''. Онегавон, кој се удавил во реката [[Тиса (река)|Тиса]], бил таркан; така таркан бил и жупанот Охсун. Кога [[Свети Климент Охридски|свети Климент]] пристигнал во Белград, бил пречекан од Боритакан „ ''τῷ τότε φυλάσσοντι''“, „''ὑποστράτηγος''“ на кан Борис. Боритакан мора да значи Таркан Борис; неговата позиција била јасно еквивалентна на царски стратег, т.е. тој бил воен гувернер на една провинција.{{sfn|Runciman|1930|p=286}} Најважниот воен чин на царството бил ''кавканот''. За време на владеењето на Маламир, Кавканот Исбул, ''παλαιὸς βοϊλᾶς'' (постар ''болјар?'') на Канот очигледно бил најважна личност после Канот во Бугарија. Тој изградил аквадукт на Канот на свој трошок и го придружувал Канот во битка, очигледно како негов главен генерал. Во 922 читаме дека Симеон бил придружуван од неговиот ''кавкан''.{{sfn|Runciman|1930|p=287}} == Поврзано == * [[Второ Бугарско Царство]] * [[Византиско-бугарски војни]] * [[Бугарско-унгарски војни]] == Наводи == {{наводи|2}} === Литература === * {{Citation |last1=Runciman |first1=Steven |title=A History of the First Bulgarian Empire |date=1930 |publisher=G. Bell & Sons |location=London}} * {{Citation |last1=V. A. Fine |first1=John |title=The Early Medieval Balkans: A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century |date=1991 |publisher=University of Michigan Press}} * {{Citation |last1=Curta |first1=Florin |title=Southeastern Europe in the Middle Ages, 500–1250 |date=2006 |publisher=Cambridge University Press}} * {{Citation |last1=Marshall Lang |first1=David |title= The Bulgarians. From pagan times to the Ottoman conquest |date=1976 |publisher=Thames and Hudson}} * {{Наведена книга|title=Eastern Europe in the Middle Ages (500—1300)|last=Curta|first=Florin|publisher=Brill|year=2019|isbn=978-9-0043-4257-6|location=Leiden and Boston|pages=179-213|chapter=Conversion to Christianity: Moravia and Bulgaria}} == Надворешни врски == {{portal|Бугарска империја}} * [http://history.rodenkrai.com История на България]{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - факти, открития и снимки (с подкрепата на НБУ) [[Категорија:Поранешни држави на Балканот|Бугарско Царство]] [[Категорија:Поранешни царства|Бугарско Царство]] [[Категорија:Поранешни монархии во Европа|Бугарско Царство]] [[Категорија:Бугарија во 11 век|Бугарско Царство]] [[Категорија:Македонија во 11 век|Бугарско Царство]] [[Категорија:Поранешни словенски држави|Бугарско Царство]] [[Категорија:Историја на Бугарија]] [[Категорија:Поранешни царства во Европа]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство| ]] gum8omhnhnipmgn4nlchzn739cn9r0g 5578244 5578220 2026-06-17T13:34:51Z Buli 2648 /* Политичките и црковни настани од 893 година */ 5578244 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country | native_name = {{Nobold|{{unbulleted list|item_style=font-size:85%;|[[старословенски]]: Блъгарьско Цѣсарьствиѥ}}}} |conventional_long_name = Прво Бугарско Царство |continent = Европа |region = Балкан |era = среден век |status = |government_type = Апсолутна монархија |religion =[[Тенгризам]] & [[Словенска митологија|Словенски паганство]]<br /><small>(681–864)</small> <br /> [[Православие]]<br /><small>(864–971)</small> |common_languages = [[Прабугарски јазик|Прабугарски]], Средновековен грчки<br /> [[Старословенски јазик|Старословенски]] <br /><small>(официјален од 893)</small> |year_start = 681 |year_end = 971 |event_start = [[Аспарух]] |event1 = [[Христијанизација на Бугарија|Христијанизација]] |date_event1 = 864 |event2 = [[Симеон I]] |date_event2 = 893 |event_end = Распад |p1 = Прабугарија |flag_p1 = Monogram of Kubrat.svg |p2 = Византија |flag_p2 = Simple Labarum.svg |s1 = Византија |flag_s1 = Simple Labarum.svg |s2 = Самоилово Царство |flag_s2 = Coat of Arms of the Emperor of Bulgaria (by Conrad Grünenberg).png |image_flag = |flag = |flag_type = |image_map = Southeastern Europe Late Ninth Century.png |image_map_caption = Царството во време на владеењето на [[Симеон I Велики]], крај на {{римски|9}} век |capital = [[Плиска]]<br /><small>(681–893)</small><br />[[Преслав]]<br /><small>(893–968/972)</small><br />[[Скопје]], [[Охрид]], [[Битола]]<br /><small>(до 971)</small> |leader1 = [[Аспарух]] (прв) |leader2 = [[Роман (бугарски цар)|Роман]] (последен) |year_leader1 = 681–700 |year_leader2 = 971 |title_leader = [[Хан]], [[Цар]] ''(Император)'' |year_deputy1 = |title_deputy = |stat_year1 = 9 век |stat_area1 = 400000 |stat_pop1 = 1 000 000 |stat_year2 = |stat_area2 = |footnotes = }} '''Првото Бугарско Царство''' или '''Дунавска Бугарија''' ({{Langx|cu|Блъгарьско цѣсарьствиѥ}}) — [[хан]]ство, подоцна и [[царство]], на [[Прабугари]]те и [[Стари Словени|Словените]], кое постоело на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]] и неговите гранични делови од [[Југоисточна Европа]] од [[681]] до [[971|971 година]]. Основано од [[Туркиски народи|туранскиот]] хан [[Аспарух]], којшто по распаѓањето на [[Стара Велика Бугарија]] доведувал дел од прабугарските [[Племе|племиња]] во денешна [[Бесарабија]] и [[Добруџа]], ги потчинува месните словенски племиња и ја принудил [[Византија]] да му плаќа данок во 681 година. Во прво време, главниот град било [[Онгал]], денешна [[Романија]], понатака се востановува во [[Плиска]], а кон крајот на [[9 век|{{римски|9}} век]] во [[Велики Преслав]]. Најголемото територијално проширување државата го достигнува во {{римски|9}} век, кога кон првоначалните територии по Долен [[Дунав]] се присоединети области во [[Тракија]] и [[Македонија (регион)|Македонија]], делови од денешните [[Албанија]], [[Србија]] и [[Романија]], а исто така и дел од северното црноморие (до река [[Днепар]]), тогаш познато како [[Кутмичевица]].<ref>Л. Иванов. [[wikisource:bg:История на България в седем страници|История на България в седем страници]]. София, 2007.</ref> Во текот на [[864]]-[[866|866 година]], за време на [[Борис I]], [[христијанство]]то станала [[државна религија]], што води до значителни промени во културниот живот на државата и т''.''н. ''[[Симеон I|Златен век на цар Симеон]]''. Царот Симеон организирал неуспешни походи за да го превземи главниот град на [[Византија]], [[Константинипол|Цариград]]. [[Византиско-бугарски војни|Византиско-бугарските војни]], заедно со инвазиите на [[Кнежевство Унгарија|Унгарците]] (Маѓарите), [[Печенези]]те и [[Киевски Рус|Русите]], доведело до ослабување на царството и паѓањето на главниот град Преслав под византиска власт во 971 година. == Почетокот == {{See also|Прабугари|Седум словенски племиња}} === Стара Велика Бугарија === Во 632 година ханот [[Кубрат]] успева да ги обедини [[Прабугари|прабугарските]] и [[Хуни|хунските]] [[Племе|племиња]], кои се наоѓаат под власта на [[Западнотуркиски ханат|Западнотуркискиот ханат]], во сопствена држава, наречена од византиските хроничари ''[[Стара Велика Бугарија]]''.{{Sfn|Marshall Lang|1976|p=36}} Со помошта на оскудните записи на ерменски и византиски летописци, се востановени приближно границите на таа држава: долното поречие на [[Дунав]] на запад, [[Црно Море|Црно]] и [[Азовско Море|Азовското Море]] на југ, реката [[Кубањ (река)|Кубањ]] на исток и реката [[Дон (река)|Дон]] на север. [[Податотека:Giudjenov Kubrat and his sons.jpg|лево|мини|''Кубрат и неговите синови.'' Слика на Димитар Ѓуџенов од 1926 година.]] Царството на Кубрат се распадна по неговата смрт ({{Circa|650 г.}}). Според византиските хроничари [[Теофан Исповедник|Теофан]] и [[Никифор I Цариградски|Никифор]], тој оставил завет на неговите пет синови да останат заедно во единство и меѓусебна солидарност; но набргу тие се разделиле и повеле дел од својот народ со себе, со што го забрзаа распадот на ''Стара Велика Бугарија''. Најстариот, [[Бајан]] или Батбајан, останал во Стара Бугарија. Вториот, [[Котраг]], го премина [[Дон (река)|Дон]] и се насели на далечната страна. Третиот, [[Аспарух]], го поминал Днепар со своите следбеници и привремено го поставил својот логор меѓу таа река и Дунав. Четвртиот син на Кубрат ги преминал [[Карпати]]те и стигнал до [[Панонија]], каде што се ставил под власта на [[Авари|аварскиот хан]]. Петтиот заминал најдалеку од сите, пристигнувајќи со своето племе во Италија, во близина на Равена, каде што му се покорил на византискиот император. Треба да се додаде дека распадот на ''Стара Бугарија'' беше дополнително забрзан од налетот на [[Хазари]]те, кои подоцна го прифатиле јудаизмот и станаа доминантна сила во [[Евроазиска Степа|Евроазиската Степа]].{{Sfn|Marshall Lang|1976|p=36-37}} === Населување на Бугарите на Балканот === {{See also|Битка кај Онгала}} Откако [[Аспарух]] ги преминал реките Дњепар и Дњестар, и се населил во близина на Дунав, каде што нашол соодветно место за живеење (на [[Прабугарски јазик|нивниот јазик]] наречено ''Онгала''), кое било тешко пристапно и непробојно за непријателите, затоа што од едната страна било мочурливо и непроодно, а од другата страна оградено со непристапни карпи.<ref>{{Наведена книга|title=Nikephoros' Short History [for the years 602-769 A.D.]|first=Nikephoros I of Constantinople|publisher=Dumbarton Oaks, Research Library and Collection|year=1990|isbn=9780884021841|location=Washington|pages=88-89|translator-last=A. Mango|translator-first=Cyril}}</ref> {{Maplink|frame=yes|frame-lat=45.300|frame-long=28.132|frame-align=left|zoom=6 |type=line|id=Q182445 |title=Line|stroke-width=3|stroke-color=#008000|description=[[Прут]] |type2=line|id2=Q1653|title2=Line|stroke-width2=3|description2=[[Дунав]] |type3=line|id3=Q208302|title3=Line|stroke-width3=3|stroke-color3=#0000FF|description3=[[Сирет (река)|Сирет]] |text=Онгала се наоѓала на мало подрачје кое граничело со реките Сирет, Прут и Дунав<ref name=":1" />}} Се смета дека ''Онгала'' се наоѓала на мало подрачје помеѓу реките [[Сирет (река)|Сирет]], [[Прут]] и [[Дунав]].<ref name=":1">{{Наведено списание|last=Madgearu|first=Alexandru|date=2000|title=Recent discussions about "Onglos"|journal=Istro-Pontica. Muzeul tulcean la a 50–a aniversare 1950–2000|pages=343-48}}</ref> Според друго мислење се наоѓал на островот [[Певки]], во делтата на Дунав,{{sfn|Runciman|1930|p=25-26}} што е помалку веројатно. Аспаруховите Бугари биле бројни. ''Онгала'' бил само привремен центар, но веројатно имало и претходница во [[Добруџа]] и заден одред во [[Бесарабија]]. Не може точно да се прецизира и датумот на преселбата на Аспарух во ''Онгала''. Тоа морал да биде постепен процес кој се одвивал помеѓу 650 и 670 година. Во овој период Византија била зафатена во крвава [[Византиско-арапски војни|војна со Арапите]] во Азија, а во Европа со религиозните и дипломатски интриги со [[Монотелитизам|монотелитите]]; а во 668 г. убиството на западнољубивиот император [[Констанс II Ираклиј|Констанс II]] било проследено со краток бунт.{{sfn|Runciman|1930|p=26}} Но, до 679 г. тронот бил безбеден и арапската војна завршувала. Императорот [[Константин IV]] бил свесен за опасноста да дозволи нови освојувачи на Балканот да ги вознемират, или уште полошо да ги организираат Словените. Ордите на Аспарух морало да бидат натерани да се повлечат назад или да бидат уништени. Во 680 година Прабугарите, обединети со седумте словенски племиња и Северите, водат војна со [[Византија]] кај месноста [[Битка кај Онгала|Онгала]], и по поразот, Византија потпишува мировен договор со Бугарија во 681 година, со тоа што се задолжува да и плаќа годишен данок. По војната Бугарија ги опфаќа земјите од северното црноморие и реките Днепар и [[Днестар]] на исток до река [[Морава]] на запад, и од северните склонови на [[Стара Планина]] на југ до јужните склонови на [[Карпати]]те на север. Од југ сосед и била моќната Византија, од запад - [[Аварски каганат|Аварскиот каганат]], од исток - [[Хазари]]те, кои ги заземале териториите на Кубратова Бугарија. Главен град станала словенската крепост [[Плиска]]. === Борби за престолот === [[Податотека:Madara Rider.jpg|мини|лево|[[Мадарски коњаник|Мадарскиот коњаник]]]]Хан Аспарух починал веројатно некаде околу 700 година во битка со Хазарите од исток, 58 години откако се разделил од своите браќа. Го наследил [[Тервел]], неговиот син или можеби внук. Тој востановил директни политички односи со византиската власт, со тоа што неколкупати му помогнал на паднатиот император [[Јустинијан II]] да си го врати престолот. Заради таа помош ханот ја добил богатата и важна област Загоре, на југ од Стара Планина. Најголемиот успех на хан Тервел е победата над [[Арапи]]те, кои го [[Опсада на Цариград (717–718)|опсадиле]] [[Цариград]] во 717 година, што им ставило конечен крај на нивните обиди да проникнат во [[Европа]] преку [[Балкански Полуостров|Балканот]]. Неговата победа се споредува со постигнатата, многу години подоцна, победа над Арапите на Карл Мартел при [[Поатје]]. [[Податотека:First Bulgarian Empire by Asparuh to Kardam (680- 803).png|мини|Бугарското ханство од 680-803 год.]] По смртта на ханот Тервел, Бугарија навлегла во политичка криза, хановите се менувале речиси секоја година преку преврати и интриги, а врв на сето тоа е управувањето на ханот Умор - само 46 денови. Положбата се стабилизирала кон крајот на 8 и почетокот на 9 век, кога престолот го зазел ханот [[Крум]]. Од тој силен и енергичен бугарски хан започнува династијата на најсилно изјавените владетели на Првата Бугарска Држава, кои ја управувале речиси до самиот нејзин крај. Во 756 година императорот [[Константин V Копроним|Константин V]] изградил низа тврдини долж византиско-бугарската граница. Бидејќи овие тврдини ги прекршувале условите од претходниот договор, Бугарите барале компензација. Константин одбил и Бугарите, толкувајќи ги неговите постапки како непријателски, ја нападнале византиската територија само за да бидат разбиени од царските трупи. Ова беше првата од деветте војни меѓу Константин V и Бугарите. Овој пораз довел до соборување на бугарскиот хан. Повторно следела граѓанска војна, на крајот од која, во 761 или 762 година, на тронот дошол извесен [[Телец]]. Телец веднаш собрал војска, ја зацврстил својата граница со Византија, а потоа напредувал во Тракија. Константин V излегол да го пречека и по жестока [[Битка кај Анхијал (763)|битка]] Бугарите повторно биле разбиени. Се чини дека овој пораз е причина за новите немири во Бугарија кои довеле до соборување на Телец околу 764 година. Новиот хан, [[Сабин (хан)|Сабин]], се обидел да склучи мир со Византија, но бил обвинет дека ја предал земјата на Византијците и морал да пребега со своите роднини во Константинопол. Меѓутоа, набрзо мирот го склучил еден хан по име [[Паган (хан)|Паган]], но борбата за тронот продолжила. Во неколку наврати (од кои едниот во 766 година), Византија интервенирала со војски во име на нејзините кандидати. Кога интервенирала, империјата можела да ја наметне својата волја врз Бугарите, чија земја била во анархија. [[Податотека:771_CE,_Europe.svg|алт=Colour-coded map|мини|Политичка карта на Европа во 771 год.]] Во 770 [[Телериг]] станал хан. Меѓутоа, војната продолжила во 773 година кога Константин V успешно ги нападнал Бугарите. Истата година Бугарите упаднале јужно до Тесалија каде што биле запрени од Византијците. Хронологијата на овие два настани, како и причините се непознати. Изгледа дека следната година, во 774 година, Константин V планирал нов напад. Телериг му напишал на императорот велејќи дека можеби ќе треба да побегне во Константинопол; ''кому во Бугарија може да му верува?'' Константин наивно му испратил список на византиски агенти во Бугарија. Телериг ги заробил и ги погубил сите. Од оваа приказна дознаваме дека византиските разузнавачи биле активни и интервенирале во внатрешните работи на Бугарија. Константин V потоа започнал да ја планира својата следна кампања против Бугарите; сепак, неговата смрт на почетокот на кампањата значела крај на војната. Иронично, Телериг сепак морал да побегне од земјата, во 777 година; дошол на дворот на императорот [[Лав IV Хазар]], го примил христијанството и добил невеста, роднина на царицата [[Ирина (византиска царица)|Ирина]]. [[Податотека:Battle of Marcellae.png|лево|мини|[[Битка кај Маркели (792)|Битката кај Меркели (792)]]]] За време на владеењето на [[Ирина (византиска царица)|Ирина]] и нејзиниот син [[Константин VI Слепиот|Константин VI]] во Византија, за противник во Бугарија го имале ханот [[Кардам]] (777-802). Отпрвин, Византијците успеале да ја потиснат бугарската граница на север. Во 784 година, царицата Ирина напредувала од Анхиалус, далеку во внатрешноста до Береја (денешна [[Стара Загора]]), која таа ја обновила и ја нарекла ''Иренуполис''.{{sfn|Marshall Lang|1976|p=50}} Сердика, исто така, останала цврсто во византиски раце. Меѓутоа, во 792 година, Кардам му нанел катастрофален пораз на младиот Константин VI кај пограничната тврдина [[Битка кај Маркели (792)|Меркели]]. Византија повторно морала да плаќа данок на Бугарите, кои периодично ги зголемувале нивните барања со уценувачки закани за понатамошни напади. Во 797 година, приврзаниците на Ирина го ослепиле нејзиниот син Константин, а таа продолжила да владее сама.{{sfn|Marshall Lang|1976|p=50}} Во меѓувреме, во 790-тите, франечкиот крал, [[Карло Велики]], водел кампања против [[Авари]]те. Тој извојувал голема победа во 796 година (во која му помогнал и панонскиот хрватски кнез [[Војномир]]) и Франките станале господари над Хрватите од северна Далмација, Славонија и Панонија; франечките мисионери набрзо влегле во областа. Набрзо следел втор голем удар за аварската моќ, но овој пат од исток, под водство на новиот бугарски хан Крум. Како резултат на овие две победи, Франките и Бугарите наскоро дојдоа да имаат заедничка граница долж реката [[Тиса (река)|Тиса]], а Бугарите успеале да го прошират своето владение над територијата северно од Дунав до Карпатите. Аварите не исчезнале одеднаш. Западно од Дунав бил основан каганат, кој бил вазал на Франките и под христијански хан, а Франечките извори спомнуваат аварски пратеници кои го посетиле франечкиот двор помеѓу 805 и 822 година. Во 889 година се споменува дека Маџарите ги зазеле пасиштата на некои слободни Авари во долна Панонија. После тоа, изворите престануваат да ги спомнуваат Аварите; се претпоставува дека потомците на оние кои го преживеале унгарското освојување на унгарската рамнина во 890-тите биле апсорбирани од Унгарците. == Консолидација == {{Историја на Бугарија}} === Владеењето на Крум (803 - 814) === [[Податотека:52-manasses-chronicle.jpg|мини|лево|Ханот [[Крум]] го победил византискиот император [[Никифор I]] во [[Битка кај Плиска|Битката кај Врбишкиот премин (811 г.)]], ''[[Константин Манасиј|Манасиева хроника]]'']] Бидејќи претходникот на [[Крум]], ханот [[Кардам]], успеал да се оттргне од византиските шпиони во Бугарија, тој најпосле имал можност да се зафати со офанзива на југ. Но пред тоа ги разбил остатоците од [[Аварски каганат|Аварскиот каганат]], кој попаднал под ударите на Франкската Империја на [[Карло Велики]]. Во териториите на Бугарија биле вклучени богатите солници на [[Трансилванија]], што и дозволило да се вклучи во напредокот на европската економија. Во 808 година Крум започнува походи по река [[Струма]], а во 809 година ја презема важната крепост Средец (денешна [[Софија]]). Во 811 година император [[Никифор I]] започнува поход против Бугарија, стига до нејзиниот главен град, Плиска, ја презема и ја опожарува. Сметајќи дека тоа е крајот на проблемите со Бугарите, се вратил назад за Цариград. Но утрината на 26 јули 811 година, за време на ноќевањето на армијата и императорот кај Врбишкиот проход, вооружената бугарска војска изненадно ги нападнала, ги исклала повеќето, и дури самиот император ја дочекал таму смртта. За прославувањето на победата Крум употребил чаша, направена од черепот на императорот Никифор, обкован со злато и сребро. [[Податотека:Europe 814.svg|лево|мини|Европа во 814 година]] Две години подоцна, во 813 година, Крум подготвил невиден дотогаш поход кон [[Цариград]]. Меѓутоа, неговата смрт на 13 април 813 година го спречило замисленото дело. Крум влложил големи усилби за закрепување на државата. Присоединил важни територии кон државата и наложил заеднички закони за сите поданици, за да осигури внатрешна стабилност. Законите биле строги и не правеле разлика меѓу [[Прабугари]], [[Стари Словени|Словени]] и други. Тоа била првата стапка кон обединувањето во една народност на различните по бит и култура етноси. === Владеењето на Омуртаг (814-831) === [[Податотека:ThomasTheRebelAndMourtagon.jpg|мини|лево|Со цел да го задуши востанието на [[Тома Славјанинот]] императорот [[Михаил II (Византија)|Михаил II]] се обратил за помош кај бугарскиот кан Омуртаг. Двете војски се судриле во 823 г.]] Неговиот наследник, [[Омуртаг]], склучил 30-годишен мировен договор со [[Византија]], и се зафатил со внатрешната ситуација на државата. Започнал со повторно изградување на главниот град, кој бил опожарен за време на походот на Никифор, изградил и укрепил редица градови. Ја зацврстил бугарската власт на северозапад, каде што Франките се обиделе да одделат 3 словенски племиња од Бугарија. === Омуртаг и христијанството === [[Податотека:Omurtag.jpg|мини|десно|Прогонство на христијаните од Омуртаг.<br>Десно: [[Адријанополски маченици|епископ Мануил]] проповеда на Бугарите.<br>Лево: Погубување на епископ Мануил.]] Омуртаг бил непријателски настроен кон христијанството, кое се чини дека се ширело во Бугарија, иако државата и поголемиот дел од владејачката класа останале пагани до покрстувањето на Борис во 864 година.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=107}} Ширењето на новата религија беше олеснето со влијанието на византиските бегалци и заробеници кои во голем број биле населени во Бугарија. Бугарските ''болјари'' биле непријателски настроени кон христијанството бидејќи тоа го загрозувало стариот поредок врз кој се засновале нивните привилегии. Се верувало дека секој болјарски клан, кој имал свој тотем, бил божествено воспоставен и од тука потекнува правото на секое семејство на високи позиции во државата и општеството. Така, може да се очекува дека болјарите извршиле притисок врз Омуртаг да дејствува против христијанската религија.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=108}} Омуртаг се чини дека чувствувал дека христијанството (со неговата хиерархија со седиште во Византија) е закана за бугарската независност. Тој веројатно ги гледал христијаните како византиски агенти и се чини дека верувал дека ако неговата држава стане христијанска, тоа нема да биде подобро од тоа да стане византиска колонија. Така тој ги прогонувал христијаните, веројатно исто толку затоа што ги гледал како царски шпиони, колку и за интересите на неговата религија. Познати се и примери на егзекуции на христијани. И покрај прогонството, религијата продолжила да се шири.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=108}} === Маламир, Пресијан и војната со Византија во 836 === Омуртаг починал во 831 година. Оставил три сина; најстариот, [[Енравота]], не успеал да се искачи на тронот. Тој бил преобратен во христијанство од еден од неговите робови и наскоро бил погубен кога одбил да се откаже од христијанската вера. Тронот му припаднал на најмладиот син, [[Маламир]], првиот хан со словенско име. Колку долго владеел е дискутабилно; некои научници сметаат дека тој владеел до 852 год., а други веруваат дека бил заменет со одреден [[Пресијан]], кој владеел од 836 до 852 година. Речиси ништо не се знае за периодот кога овие владетели владееле - ако воопшто станува збор за различни луѓе. [[Податотека:Philippi Inscription 1.JPG|мини|Натпис на Пресијан од Филипи]] [[Податотека:Bunchuk.png|мини|лево|Коњскиот опаш бил симбол до покрстувањето и се носел при секоја битка<ref>[[Одговорите на папа Никола на прашањата на Бугарите|''Responsa Nicolai ad consulta Bulgarorum'']]. "''Наведовте дека досега, кога одевте во битка, ја носевте коњската опашка како свој воен амблем и прашувате што треба да носите сега на негово место. Што друго, се разбира, освен знакот на крстот? Зашто тоа е знакот со кој Мојсеј го разделил морето и го убил Амалик...''"</ref>]] Постојат три извори во врска со ова прашање: [[Константин Порфирогенит]] пишува за нападот на Пресијан врз Србите, во времето на кнезот [[Властимир]]. Пресијан го споменува со титулата ''архонт'', која не мора да се однесува на владетелот, но кога ја користи Константин, обично го има тоа значење. На пример, Константин ја користи титулата ''архонт'' и за хан Борис, кого го нарекува син на Пресијан, што значи дека титулата ''архонт'' укажува, но не докажува дека владетел бил Пресијан. Постојат и два натписи. Во првиот се наведува дека Грците го прекршиле мирот. Маламир со кавхан Исбул тргнал против нив, зазел неколку тврдини во Тракија, а потоа тргнал кон Филипи од кој Византијците побегнале. Вториот натпис наведува дека хан Пресијан го испратил кавхан Исбул против [[Смолјани]]те (словенско племе на византиска територија кај реката [[Струма]]), извојувал победа над христијаните и ги казнил за нивните престапи. Ниту еден од овие натписи не е датиран, но бидејќи од 816 до 846 постоел триесетгодишен мир, меѓу Бугарија и Византија, нарушен само со кратките судири во 836 година, повеќето научници заклучуваат дека овие натписи се од 836/37 год, што се совпаѓа со изјавата во првиот натпис дека Грците го прекршиле мирот. Тесната поврзаност на информациите во двата натписи, може да се види и во тоа што главната улога и во двата походи ја имал кавхан Исбул. Така, белгискиот византолог, Анри Грегоар, разумно предлага дека, бидејќи се знае само за една војна во овој период на мир, натписите се однесуваат на истата кампања и бидејќи би било чудно една иста кампања да биде водена од двајца владетели, се претпоставува дека Маламир и Пресијан се две имиња (словенско и бугарско) на еден ист човек. Ваквите двојни имиња се сосема вообичаени кај средновековните балкански народи. Овој логичен предлог, значи дека еден ист човек, Маламир-Пресијан, владеел од 831 до 852 година. Меѓутоа, други тврдат дека двата натписи се однесуваат на две различни кампањи во една иста војна, и дека Маламир бил заменет со Пресијан во 836/7 во текот на војната во одредено време помеѓу двете кампањи. Натписите се значајни и за споменувањето на кавхан Исбул, што покажува дека клучната позиција на кавхан сè уште ја држел човек со бугарско име, и покрај какво било словенизирање да се случило. Исбул имал неизмерно богатство. Друг натпис кажува дека платил за изградба [[Аквадукт|aквадукт]] што му го подарил на ханот. == Владеењето на Борис I (852-889) == === Проширувањето во Македонија === [[Податотека:Balkans850.png|мини|десно|Проширувањето на Бугарија во времето на кан Пресијан. Според други научници тоа се случило во првите години од владеењето на Борис I.]]Во 846 година истекол бугарскиот мировен договор со Византија. Бугарите нападнале во Македонија покрај реката [[Струма]]. Веројатно, како што сугерираат некои научници, тие избрале момент кога империјата била вклучена во задушувањето на некои словенски бунтови. Сепак, постојат хронолошки проблеми за овие словенски востанија и не може да се покаже дека поголемо востание се случило во 846 година. Најпознатиот бунт меѓу Словените избувнал на [[Пелопонез]] за време на владеењето на [[Теофил (византиски цар)|Теофил]] (829-42). Словените се ослободиле и ја опустошиле областа пред да бидат покорени од византиски командант испратен таму со голема војска во раните години од владеењето на [[Михаил III Пијаницата|Михаил III]]. Се тврди дека походот на Византијците се случил веднаш по доаѓањето на Михаил, уште во 842 година. Ако е така, овој бунт би бил завршен многу пред истекот на бугарскиот договор во 846 година. ''Житието на свети Григориј Декаполит'' опишува словенски бунт во околината на Солун. Иако ова востание е датирано околу 846 г. од некои научници, Дворник, уредникот на житието на тој светител, верува во тоа се случило помеѓу 831 и 838 година. Во секој случај, без разлика дали во врска со словенските востанија или не, Бугарите извршиле инвазија на византиска територија во 846 година. Набргу потоа следело ново примирје.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=111}} Многу историчари веруваат дека овој поход од 846 година го означува и почетокот на бугарската експанзија во Македонија западно од Вардар. За жал, хронологијата на оваа експанзија (и на кој кан да му се припише) е непозната. Борис очигледно ја поседувал Македонија дури и западно од Охрид до 880-тите и, бидејќи немало бугарски војни против Византија по 860 година, очигледно е дека ''де факто'' бугарското владеење претходело на 860-тите години. Така, Бугарите или ја анектирале оваа територија во кампањата 846 година - анексија непризнаена од Византија - или анексијата се случила во подоцнежна кампања - непозната за нас - од Пресијан пред 852 година или од Борис после неговото пристапување на престолот во 852 година.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=111}} Во изворите е забележана само една кампања на Борис против Византија. Во изворот без датум, Теофан Континуат вели: „Борис дознавајќи дека една [[Теодора II|жена]] владеела во империјата станал похрабар и испратил гласници да кажат дека ги осудува договорите за мир и започнал кампања против територијата на империјата“. Хроничарот не наведува кои земји ги нападнал или дали стекнал територија. Но, можно е дел или цела Македонија да е освоена од Борис во ова време. Договорот, веројатно потпишан во 853 година, се чини дека го завршил овој конфликт и Борис останал во мир со империјата до околу 860 година, кога тој стапил во франкиски сојуз, веројатно главно насочен против растечката [[Велика Моравија|Моравска држава]]. Нема докази дека Бугарија тргнала во офанзива против Византија по 860 година. Така можеме да заклучиме дека бугарската експанзија во Македонија се случила во текот на една или двете од овие две кампањи - 846 и 852 година - иако византиското признавање на загубата на оваа територија дошла дури со договорот од 904 година со борисовиот син, Симеон.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=111}} Горенаведениот аргумент претпоставува дека Византија ја вратила својата власт над западна Македонија во некој период од деветтиот век. Таков настан, иако често се претпоставува, не е документиран. Така, евентуално Западна Македонија можеби претставувала збир од ''[[Склавинии]]'' се до потпаѓањето под власт на Бугарија. Во овој случај, Бугарија едноставно би наметнала контрола над различни независни племиња - акт кој не е поврзан со војна со Византија, и кој можел да се случи во кое било време во деветтиот век.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=111}} === Пристапувањето на Борис I на власт === {{See also|Одговорите на папа Никола на прашањата на Бугарите}} [[Податотека:TzarBorisDidacticGospelConstantinePreslavski.jpg|мини|лево|Минијатура која го прикажува Борис I.]] Во почетокот на управувањето на кнез Борис (852-889) Бугарија води неуспешни војни против [[Византија]] и Германското кралство. Борис решава да го прифати [[христијанство]]то како официјална религија за Бугарија, и по редица спорови и политички настани го прави тоа преку византиското духовенство во периодот 863-865. Актот на покрстувањето предизвикува пагански реакции и се стигнува до бунт, во кој педесет и два аристократски рода си заминуваат од главниот град, но се разбиени и казнети, убиени се сите членови на родот. По покрстувањето, Борис ја прима титулата кнез, како и името на својот крстител византискиот цар Михаил. На 29 август 866 година, набргу по задушувањето на бунтот, во Рим пристигнала амбасада од Бугарија, барајќи одговори на низа прашања за црковните практики, како и богослужбените книги и граѓанскиот законик. Се чини дека Борис испратил и друга амбасада кај [[Лудвиг Германецот]] за да го објави покрстувањето на Бугарите и да побара мисионери. Во ноември 866 година, папската мисија предводена од епископот [[Папа Формоз|Формоз од Порто]], кој подоцна станал и римски папа, заминала за Бугарија.{{sfn|Curta|2019|p=202}} Епископот со себе го донел одговорот на папата [[Папа Никола I|Никола I]] на прашањата на Борис во форма на [[Одговорите на папа Никола на прашањата на Бугарите|опширно писмо упатено до сите Бугари]], не само до нивниот владетел. 106-те поглавја од писмото се занимаваат со различни теми: од крштевањето и бракот до капењето, постот и разликата меѓу гревот и злосторството. Папата Никола го укорил Борис за строгата казна кон неговите ''болјари'': „постапи без сериозно да ја измериш работата.“ За прашањето пак за независната бугарска црква, неговиот одговор бил помалку директен: „Сега не можеме да ви дадеме дефинитивен одговор додека нашите легати, кои ги испраќаме во вашата земја, се вратат и ни кажат колку се бројни и обединети христијаните меѓу вас.“{{sfn|Curta|2019|p=202}} Нема многу описи на тогашните бугарски практики, што само делумно може да се реконструираат од одговорите на папата. Откупувањето на невестата, ритуалната жртва без пролевање на крв, употребата на камења со лековити својства и [[Амајлија|амајлии]], сексуалните табуа, и погребувањето на самоубијците, се само неколку погледи во претхристијанските верувања на Бугарите.{{sfn|Curta|2019|p=203}} Се чини дека папата бил изнервиран од она што тој го сметал за глупави прашања: „Она што сакаш да го научиш во врска со панталоните (''[[femoralia]]'') го сметаме за излишно. Зашто, не сакаме да се промени надворешниот стил на вашата облека, туку однесувањето на внатрешниот човек во вас.“ Еден одговор укажува дека во Бугарија постоеле специфични верувања за ритуалната чистота, бидејќи папата Никола детално се осврнува на прашањето „дали чист или нечист човек може да го носи или целива Господовиот крст и моштите.“{{sfn|Curta|2019|p=203}} [[Податотека:17-1735-H4A3D00Z.jpg|мини|Епископот [[Папа Формоз|Формоз од Порто]] одиграл значајна улога во покрстувањето на Бугарија]] Потребно било повеќе разјаснување за другите ритуални практики од поголемо политичко значење. Очигледно, во претхристијанска Бугарија, кога владетелот „седнува да јаде, обичај е никој, па ни неговата жена, да не вечера со него.“ Борис побарал сите негови поданици „да јадат на далечина, седнати на столчиња на нивото на земјата.“{{sfn|Curta|2019|p=203}} Папата Никола I забранува [[инцест]] (индикација дека сродството можеби не го спречувало бракот во паганска Бугарија) и [[полигамија]], тема за која тој дефинитивно се согласил со патријархот [[Фотиј I Цариградски|Фотиј]]. Неколку прашања во врска со теми како бракот на свештениците или положбата на рацете за време на молитвата укажуваат на тоа дека Борис веќе бил свесен за разликите во ритуалите меѓу западните и источните христијани. Меѓутоа, генерално, се чини дека Борис повеќе се интересирал за практиките, отколку за доктрината.{{sfn|Curta|2019|p=204}} Заедно со мисијата во Бугарија, папата Никола испратил уште една амбасада во [[Константинопол]] за што поагресивно да ја изрази папската осуда за изборот на Фотиј за патријарх. Пратениците никогаш не стигнале до Константинопол, бидејќи биле запрени на границата со Бугарија од страна на византиските власти, во околностите на конфликт меѓу Фотиј и Никола I. Не можејќи да преминат во Империјата, пратениците поминале извесно време во Плиска пред да се вратат во Рим. Се вели дека Борис многу го засакал најмладиот член на таа амбасада, [[подѓакон]] во базиликата [[Базилика Голема Богородица (Рим)|Санта Марија Маџоре]], кого сакал да биде поглавар на неговата црква.{{sfn|Curta|2019|p=205}} Меѓутоа, водечката улога на римската мисија во Бугарија ја имал бискупот Формоз од Порто. За само една година работа, под негово водство, мисијата успешно преобратила голем број луѓе. Охрабрен од тој успех, Формоз почнал да ракополага со свештеници и да осветува новоизградени цркви, со други зборови да се однесува како епископ на Бугарија, а не на Порто. Во овој момент, Борис побарал од папата да го назначи Формоз за поглавар на неговата црква. Но, непосредно пред или непосредно во почетокот на 868 година, Формоз бил отповикан од папата Никола. И другиот епископ на мисијата, Павле од [[Популонија]], се вратил во Рим.{{sfn|Curta|2019|p=205}} За да ги замени, новиот папа, [[Папа Адријан II|Адријан II]], испратил уште двајца епископи во Бугарија, Гримоалд од Бомарцо и Доминик од Тривенто. Друга папска амбасада ја преминала Бугарија во 869 година на пат за Константинопол, каде што требало да присуствува на соборот свикан од царот [[Василиј I Македонецот|Василиј I]] и патријархот [[Игнатиј I Цариградски|Игнатиј I]] за да се реши расколот со Рим.{{sfn|Curta|2019|p=205}} Меѓутоа, на враќање во Рим, папските пратеници не поминале низ Бугарија, бидејќи во меѓувреме самите пратеници на Борис што се појавиле пред тој синод поставиле многу вознемирувачко прашање, имено дали бугарските христијани му должат послушност на Рим или на Константинопол. Огорчен од четиригодишното папско запоставување, ако не и целосно отфрлање на неговото барање за архиепископ, Борис решил да се оддалечи од Рим и повторно да се сврти кон Константинопол. И покрај протестите на папските легати, патријархот Игнатиј I назначил архиепископ на Бугарија, на кој му била ветена значителна автономија. До 870 година, прашањето било решено во корист на Борис. Гримоалд, епископот на Бомарцо, бил протеран од Бугарија, а заедно со него и сите други членови на римската мисија кои сè уште биле во земјата. Во меѓувреме, првиот византиски архиепископ на Бугарија пристигнал во Плиска. Но, одлуките на синодот од 869/70 година не ги обесхрабриле папските напори за враќање на загубените позиции во Бугарија. Папата [[Папа Јован VIII|Јован VIII]] (872-882) напишал писма до грчките епископи и свештеници во Бугарија, до Борис и до неговиот дворјанин Петар и до друг човек кој се чини дека бил брат на Борис. Тој тврдел дека Бугарија била под Рим, а не под цариградска јурисдикција, го повикал Борис да се врати на послушност кон Рим и ги повикал неговите советници да го свртат својот владетел да се изјасни за Рим.{{sfn|Curta|2019|p=206}} [[Податотека:Old Basilica in Pliska 2.JPG|десно|мини|Големата базилика во [[Плиска]].]] [[Податотека:NHMB-Tombstone-cross-of-Anna-daughter-of-Knyaz-BorisI-10centuryAD-replica.jpg|мини|десно|Двојазичната словенско-грчка надгробна плоча на [[Ана (ќерка на Борис I)|Ана]], ќерката на кнез Борис]] По доаѓањето на учениците на [[Кирил и Методиј]] во Бугарија, кои ја донесуваат словенската писменост, Борис го прогонува византиското духовенство и започнуваат проповеди на [[старословенски јазик]], кој станува официјален во државата. Во 869-870 Четвртиот вселенски собор решава да ги исклучи бугарските епархии од Цариградската црква, и на тој начин се создава независна (автокефална) Бугарска архиепископија. По напуштањето на световната власт, Борис Михаил оди во манастир, од каде го продолжува црковното дело. === Владимир Расате и обидот за враќање во паганство === Од неговата жена, со крсно име Марија, Борис имал шест деца — Владимир, Гаврил, Симеон, Јаков, Еупраксија и Ана. Гаврил веројатно умрел млад, а веројатно и Јаков; Еупраксија и [[Ана (ќерка на Борис I)|Ана]] станале калуѓерки; [[Симеон I|Симеон]] влегол во црквата; а [[Владимир Расате|Владимир]] требало да го наследи татко му на престолот. Владимир бил престолонаследник предолго време. Сигурно се приближувал кон својата четириесетта година, бидејќи го придружувал својот татко во српската војна (853 г.) во старите пагански денови. И, како и сите нетрпеливи престолонаследници, тој бил исполнет со дух на противење на политиката на неговиот татко. За внатрешните работи за време на неговото владеење знаеме малку, освен дека тој добил амбасадори од германскиот крал [[Арнулф Корушки|Арнулф]] во 892 година.{{sfn|Runciman|1930|p=133}} Се чини дека веднаш штом Борис се повлекол од светот во неговиот манастир, новиот Кан ги разбранувал сите реформи што ги спровел неговиот татко. Старата бугарска аристократија, која Борис толку цврсто ја отсекол, повторно пораснала до ефективна висина; а Владимир потпаднал под нејзино влијание. Болјарите не го сакале христијанството што Борис го вовел, со неговите строги и автократски тенденции. Спротивно на тоа, дворскиот живот станал екстравагантен и развратен, па дури имало и официјален обид за повторно воведување на старите пагански обреди и идолопоклонство. Но, Владимир и неговите ''болјари'' сметале дека Борис повеќе го нема. И покрај тоа што бил во својот манастир, Борис, знаел што се случува надвор. Четири години ги оставил да владеат; а потоа, кога видел дека неговото животно дело е премногу сериозно загрозено, повторно се појавил. Неговиот престиж на светец бил огромен; со помош на неколку постари државници лесно ја запоседнал власта. Повторно на власт, тој ги жртвувал своите татковски чувства за доброто на својата земја. Владимир бил симнат од тронот и ослепен, и така исчезнува од историјата.{{sfn|Runciman|1930|p=134}} === Политичко-црковните настани од 893 година === {{See also|Преславски собор}} Ова бил последен обид за враќање на паганството. Тоа беше осудено да пропадне; никој не можел да очекува од ниската и средната класа да се вратат во посурова и поугнетувачка религија по налог на полутуѓи господари, а самите господари биле водени повеќе од политички отколку од духовни мотиви. На Борис му требаше само повторно да се појави за да предизвика колапс на целата таа работа. Но, тоа било прилично деликатна ситуација за него. Со симнувањето од тронот на својот син, тој го спасил христијанството, но го загрозил неговиот план. Тој дејствувал претпазливо. Свикувајќи [[Преславски собор|народен собор]] од целото негово царство (кој бил присутен на овој собор не можеме да кажеме - веројатно од дворското благородништво, провинциските гувернери или нивните претставници, црковните власти и кој било друг истакнат граѓанин), тој го оправдал своето мешање врз основа на религијата, а потоа им заповедал да го прифатат за свој монарх неговиот помлад син, монахот Симеон.{{sfn|Runciman|1930|p=134}} [[Податотека:Preslav fortress 9.jpg|мини|десно|Преславската тврдина]] Во исто време, тој ја искористил можноста од присуството на Соборот да ја заврши својата последна голема реформа. Семето што [[Свети Климент Охридски|Климент]] го сеел во Македонија - дело непрекинато, се чини, од владеењето на Владимир - и што Наум го сееше поблиску до престолнината, доволно се вкорени; беше време да се замени грчкиот јазик со словенски низ целата бугарска црква.{{sfn|Runciman|1930|p=135}} Имаше неколку причини за да се направи ова сега; веројатно е дека имало празнина во бугарската архиепископија; можно е грчкото свештенство да било премногу тесно поврзано со дворската аристократија; и, секако, тоа бил добар момент за мерка што може да не ѝ се допадне на Империјата - [[Василиј I Македонецот|Василиј]] и [[Фотиј I Цариградски|Фотиј]] биле мртви, а императорот [[Лав VI Мудриот|Лав]] и неговиот брат Патријархот [[Стефан I Цариградски|Стефан]] биле премногу рамнодушни и слаби за да се спротивстават на исполнувањето на движењето што дури и нивните големи претходници го сметале како неизбежно. Освен тоа, пресметал Борис, спроведувањето на словенскиот како единствен национален јазик во Бугарија засекогаш ќе ја потопи свесната ексклузивност и супериорност на старите Бугари. „''Децата на Хуните''“ требало да го изгубат својот идентитет; Бугарски требало да значи сега подеднакво Словен и Бугарин, кој било поданик на бугарскиот монарх - кој повеќе не бил возвишениот Кан, туку Кнезот, словенски принц.{{sfn|Runciman|1930|p=135}} Со промената на јазикот, веројатно е дека е завршена организацијата на Бугарската црква, за да одговара на новата состојба на нештата. Веќе некое време земјата била поделена меѓу седум митрополити под јурисдикција на архиепископот на Бугарија - митрополитите на Дристра, Филипополис, Сердика, Провадија, Маргум (или Морава), Брегалница и Охрид.{{sfn|Runciman|1930|p=135}} Повеќето од нивните епархии претходно биле создадени, особено оние во Источна Бугарија; Брегалничката епархија била создадена во 889 година. Охридската епархија веројатно сè уште не била формирана - Македонија сè уште била премногу дива. Но, мисионерското дело на Климент веќе било доволно напреднато за да му се создаде епископија. Станал епископ на двојната столица Дебрица (Дрембица) и Белица, два мали града меѓу Охрида и Прилеп. Подоцна нивната важност била засенета од Охрид. [[Податотека:Bulgaria - Shumen Province - Veliki Preslav Municipality - Town of Veliki Preslav - Veliki Preslav Medieval Palace Complex - Panoramic.jpg|мини|десно|Палатата во Преслав]] Во врска со овие црковни реформи била направена уште една голема промена. Јосиф, новиот архиепископ бугарски, имал архиепископско седиште не во Плиска, туку во Преслав. Престолнината била преместена. Плиска, старата хунската престолнина, со сеќавањата на големите Канови - незнабошци , повеќе не била соодветна. Христијанскиот кнез требало да живее во Преслав, блиску до манастирот Пантелејмон и школата на [[Свети Наум Охридски Чудотворец|Наум]]. Кога сето тоа било направено, Борис се вратил во својот манастир. Неговата работа сега навистина била завршена. Порано, прерано се повлекол. Но, овој пат бил сигурен. Тој можел веќе засекогаш да се посвети на религијата; ниту пак би ѝ помогнал на својата земја да ја спаси со своите молитви. Тој веќе беше ѝ помогнал доволно - доволно за вечно да се почитува неговото име како најголем од сите нејзини добродетели.{{sfn|Runciman|1930|p=136}} == Симеон I и Петар I == [[Image:St. Theodor.jpg|мини|десно|Керамичка икона на [[Теодор Стратилат|Св. Теодор Стратилат]], Преслав, околу 900 г.]] [[File:RizMap09.jpg|thumb||left|240 px|Бугарија за време на цар Симеон I.]] [[Симеон I]] го продолжува црковното и просветителното дело на својот татко Борис I, со тоа што засилено го помага книжевното дело во главниот град, основа книжевни центри во целата држава и сам пишува за просветителската заедница во Преслав.<ref>Robert Fossier, Janet Sondheimer - „The Cambridge Illustrated History of the Middle Ages: 350-950“, Cambridge University Press, 1997, стр. 370</ref> На надворешна сцена постигнува множество на воени успеси, со тоа што успева да ја рашири територијата на Бугарија на југ скоро до Коринт, а на запад ги достигнува земјите на денешна [[Албанија]]. На југоисток териториите достигнуваат до Одринското поле, опфаќајќи го и северниот дел на Дарданелскиот премин. Симеон си поставува за цел создавање на Бугарско-византиско Царство, која откако не успева да ја постигне преку дипломатски начини (морало да биде објавен за регент (василиопатор) на малолетниот император на [[Византија]], но царицата-мајка го спречила договорот), се обидува со војна. Води преговори со [[Арапи]]те за военоморска помош при напад против [[Цариград]], но првиот пат делегацијата била одвлечена од пирати и продадена како робови во Цариград, а вториот пат не се доаѓа до ништо суштествено. === Војната со Византија (894-97) === Бугарската трговија доживеала процут во времето на цар Симеон. Главната дејност во земјата било земјоделството, а веројатно бугарските житарки и добиток помогнале да се прехранат царските градови на брегот, па и самиот Константинопол. Рудата се ископувала, а со тоа се зголемиле кралските приходи. Згора на тоа, бугарските владенија лежеле на главни трговски патишта. Трговија што минувала меѓу степите на Русија и Константинопол се одвивала по западниот брег на Црното Море; но дел од неа поминувала по копно преку Преслав и Адрианопол, а дел преку Дристра до Солун. Имало уште еден трговски пат, речиси подеднакво важен, кој не можел да ја избегне Бугарија; тоа било рутата од Средна Европа, која на Балканскиот полуостров влегувала во Белград и, како и железницата денес, се разделувала кај Ниш, едниот крак водел низ Сердика (Софија) и Филипополис до Адрианопол и Константинопол, а другиот продолжувал на југ до Солун. Тоа значело постојан проток на стока што минувал низ Бугарија и на својот пат ги збогатувал бугарските трговци или грчките и ерменските поданици на царот.{{sfn|Runciman|1930|p=144}} [[Податотека:Bulgarians defeat Byzantines under Krenites and Kourtikios.jpg|мини|Победата на Бугарите над византиската војска предводена од Прокопиј и Куртициј во Тракија.]] Уште од времето на Тервел, трговијата меѓу Бугарија и Империјата била внимателно организирана, а сега веќе Бугарите имале дозвола да престојуваат во Константинопол (веројатно во квартот Свети Мамас, заедно со руските трговци) каде што ја носеле својата стока. Меѓутоа, една интрига во Царскиот двор во 894 година резултирала со тоа што двајца грчки трговци, Ставракиј и Козма, обезбедиле монопол над бугарската трговија. Тие не само што успеале да стават тешки давачки за стоката, туку и инсистирале на преместување на бугарскиот пазар во Солун - било полесно да се управува со корупцијата подалеку од престолнината. Сето тоа природно ги вознемирило Бугарите и тие се пожалиле на Симеон, а тој веднаш се застапил за нив пред царот [[Лав VI Мудриот|Лав VI]]. Но, нечесните грчки трговци биле под заштита на [[Стилијан Зауца]], ''василеопаторот'', семоќниот тест на императорот; затоа Лав ја игнорирал амбасадата на Симеон и скандалот продолжил. Симеон тогаш решил да прибегне кон оружје и се подготвил да ја нападне Тракија. Главните царски војски, под Никифор Фока, биле отсутни на Исток борејќи се со [[Сарацени]]те; Лав можел да испрати против напаѓачите само неискусни трупи, под водство на Прокопиј Кренит и Ерменецот Куртициј. И двајцата генерали биле убиени во битка. Бугарите потоа напредувале низ Тракија кон самата престолнина.{{sfn|Runciman|1930|p=145}} [[Податотека:Honfoglalas.gif|мини|Мапа на движење на Маџарите. Забележете дека не е потврдено каде завршувала северната граница на Бугарската империја.]] Лав следователно прибегнал кон дипломатија. Истата година тој испратил амбасада во Ратисбон кај кралот Арнулф - веројатно уште пред да избие војната, како одговор на амбасадата на Арнулф кај Владимир во 892 година - но неговиот амбасадор не бил добро примен. Но, сега тој имал далеку подобар план. Уште од деновите на Омуртаг, дивите Маџари биле воспоставени на степите до бугарската граница на реката [[Днестар]], ако не досега и до [[Прут]]. Во 895 година го испратил ''патрицијот'' Никита Склер во маџарските населби и им предложил на маџарските поглавари [[Арпад]] и [[Курсан]] да ја нападнат Бугарија; тој ветил дека ќе испрати бродови за да ги пренесат преку Дунав. Маџарите со задоволство се согласиле, особено затоа што се чувствувале донекаде притиснати на нивните источни граници од една уште подива нација, Печенезите; дале заложници и договорот бил склучен.{{sfn|Runciman|1930|p=145}} Тогаш Лав го повикал Никифор Фока од Азија и ја опремил царската флота под адмиралот Евстатиј. Сега кога Симеон требало да се справи со Маџарите, Лав повеќе би сакал да не се бори; тој не сакал да ја зголемува моќта на Маџарите на сметка на бугарската, а освен тоа, не сакал да се бори со истоверци како и неговиот народ. Затоа го испратил ''квесторот'' Константинациј да го предупреди Симеон за претстојната инвазија на Маџарите и да предложи мировен договор. Но Симеон бил сомничав; тој во Константинопол научил колку суптилна може да биде царската дипломатија и веројатно не поверувал во приказната за Маџарите. Константинациј бил ставен во притвор, а одговор не бил вратен.{{sfn|Runciman|1930|p=146}} [[Податотека:HungariansPursueBulgarians.jpg|лево|мини|Повлекување на Симеон во тврдината Дристра ([[Силистра]]).]] Симеон набрзо се уверил. Додека се подготвувал да се пресретне со Никифор Фока во Тракија, му дошла вест дека Маџарите пристигнале. Тој побрзал на север да ги пречека, но бил поразен. Во очај се повлекол во тврдината [[Дристра]]. Маџарите напредувале, ограбувајќи и уништувајќи. Пред портите на Преслав се сретнале со Никифор Фока, на кого му продале бугарски заробеници во илјадници. Бугарите биле во очај. Тие испратиле кај Борис во неговиот манастир да побараат совет; но тој можел да предложи само тридневен пост и се понудил да се моли за својата земја.{{sfn|Runciman|1930|p=146}} Ситуацијата била спасена со многу помалку угледни средства - со дипломатската измама на Симеон. Кога ја сфатил сериозноста на својата положба, испратил преку Евстатиј да побара мир од царот. Лав бил среќен што се согласил. Тој им наредил на Фока и Евстатиј да се повлечат и го испратил ''магистерот'' [[Лав Хиросфакт]] да преговара за условите. Токму тоа го посакувал Симеон. Кога пристигнал ''магистерот'' Лав, тој бил задржан под стража во тврдината Мундрага: додека Симеон, ослободен од половина од неговите непријатели, тргнал да ги нападне останатите, Маџарите. Во голема битка успеал да ги победи и да ги истера назад преку Дунав. Борбата била толку крвожедна што дури и Бугарите се вели дека изгубиле 20.000 војници. Победнички над Маџарите, Симеон го известил ''магистер'' Лав дека неговите услови сега вклучуваат ослободување на сите бугарски заробеници неодамна купени од Фока од Маџарите. Несреќниот амбасадор, кој во меѓувреме не можел да комуницира со царот, се вратил во Константинопол, за да види што може да се направи.{{sfn|Runciman|1930|p=147}} Лав посакал мир и бил подготвен да се откаже од затворениците. Симеон чекал додека не му бидат вратени сите затвореници, а потоа, под изговор дека некои се задржани, повторно се појавил со полна сила на тракиската граница. На новиот царски командант, Лав Катакалон, му недостасувала способноста на претходниот, Фока. Тој пристигнал со главната царска војска кај Булгарофигон и бил тешко поразен. Следеле натамошни преговори. Договорот бил склучен во 897 година, а Византија се согласила да плаќа годишен данок на Бугарија.{{sfn|Runciman|1930|p=148}} Симеон умира ненадејно на 27 мај 927 година<ref>Златарски, Васил, История на българската държава през средните векове, том 1, част 2, Академично издателство "Марин Дринов", София 1994, ISBN 954-430-299-9, с. 513</ref> во разгор на подготвувањата за опсада на Цариград. Пред својата смрт, тој се објавува за "Цар самодржец на сите Бугари и Ромеи", се титлува со титулата "цар", која била еднаква на императорската, и го објавува бугарскиот црковен поглавар за патријарх - највисокиот ранг во Источната православна црква.<ref>John V. Fine - "The Early Medieval Balkan", University of Michigan Press, 1991, стр. 155</ref> По неговата смрт на престолот седнува син му, [[Петар I (Бугарија)|Петар I]]. Тој склучува мир со Византија, кој официјално му ја признава царската титула и патријаршкиот ранг на [[Бугарска православна црква|Бугарската црква]].<ref>Robert Bideleux, Ian Jeffries - „A history of Eastern Europe“, Taylor & Francis, 2007, стр. 66,</ref> За време на управувањето на Петар, Бугарија навлегува во криза, најмногу заради нападите на [[Киевски Рус|Руси]] и [[Кнежевство Унгарија|Унгарци]] од север. Започнува распространувањето на ереси, најпозната од која била [[богомилство]]то, по името на својот водач - поп Богомил.<ref>Milan Loos - „Dualist heresy in the Middle Ages“, Springer, 1974, стр. 50</ref> Тоа станува основа и на албигојството, кое се појавило подоцна во јужна [[Франција]], како и на [[катарство]]то. === Појава на Богомилството === {{Main|Богомилство}} [[Податотека:Bogomilist expansion.svg|мини|десно|Развојот на богомилството и другите еретички движења во Европа]] Трите главни извори за богомилите во Бугарија се: писмо од цариградскиот патријарх [[Теофилакт Цариградски|Теофилакт]] до цар Петар, напишано околу 940 година; трактат против еретиците напишан од [[Презвитер Козма]] (веројатно напишан околу 970 година) и едиктите на црковниот синод одржан под цар Борил во 1211 година кој ги осудил богомилите.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=172}} Писмото на Теофилакт е напишано како одговор на писмо (кое денес не постои) од цар Петар кој побарал совет од патријархот, кој бил чичко на неговата жена [[Ирина Лакапина|Ирина]], како да постапи со новопојавената [[ерес]]. Забелешките за еретичките верувања веројатно се извлечени од првичното писмо на Петар. Патријархот се осврнува на на новопојавената ерес без да ја именува. Тој тврди дека еретиците веруваат во два принципи, од кои првиот ја создал светлината и невидливиот свет, а вториот темнината, материјата и човечкото тело. Еретиците го отфрлале [[Стар завет|Стариот завет]], бракот, репродукцијата, и учењето за Христовото воплотување; за нив велеле дека настанале од злобниот принцип (ѓаволот). Ереста е античка, но новопојавена, мешавина од [[манихејство]] и [[павликијанство]].{{sfn|V. A. Fine|1991|p=173}} Павликијанството била источна ерес, генерално прикажувана како дуалистичка, но неодамна се покажало дека е [[Адопционизам|адопционистичко]] движење. Адопционистите верувале дека Христос бил едноставно човек додека не бил ''посвоен'' од Бога и по благодатта станал божествен во времето на неговото крштевање. Павликијаните живееле во големи концентрации во Ерменија и источна Анадолија. Со текот на годините голем број од нив биле преселени од страна на императорите на Балканот за да ги растурат нивните концентрации на исток и исто така да ја бранат тракиската граница бидејќи биле одлични воини. Многумина биле населени во регионот на Филипополис (денешен Пловдив) во близина на бугарската граница. На Павликијаните генерално им се припишува голема улога во создавањето на богомилството. Ако Павликијаните навистина биле дуалисти, таквата улога е можна; сепак, ако биле адопционисти, тогаш треба да се бара автохтоно потекло за богомилството.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=173}} Најдетален извор за [[богомилство]]то е трактатот на презвитер Козма, кој од прва рака ги знаел и ја имал предноста да е несофистициран теолог, бидејќи повеќето византиски антиеретички трактати имаат тенденција да ги нарекуваат ересите со класичните имиња и потоа да му дадат на читателот мешавина од нови и релевантни, како и класични и нерелевантни верувања кога дискутираат за нивните следбеници. Козма вели дека за време на владеењето на Петар, поп по име [[Поп Богомил|Богомил]] (но за волја на вистината ''Богонемил'') проповедал ерес во бугарските земји.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=173}} За нив презвитер Козма вели: „Однадвор, еретиците изгледаат како јагниња; тие се нежни, скромни и тивки; тие не зборуваат залудни зборови, не се смеат и не се однесуваат на таков начин што ќе се разликуваат од вистинските христијани. Но, внатре тие се грабливи волци. Кога ќе ги најдат неуките, го сеат пијанството на нивното учење и ги хулат доктрините што ги пренесува Светата Црква. Еретиците не ги почитуваат [[Икона|иконите]], туку ги нарекуваат идоли. Еретиците се потсмеваат на моштите на светиите и нè исмеваат кога ние им се поклонуваме. Тие одбиваат да им оддаваат почит на светците и ги презираат чудата Божји како што ги предизвикуваат моштите на светите преку силата на Светиот Дух; тие велат дека чудата не се случиле по Божја волја, туку од ѓаволот кој ги тера да ги заведуваат луѓето. Тие тврдат дека не Бог, туку ѓаволот бил творец на видливиот свет. Тие прашуваат како може да се обожава крстот? На него Евреите го распнаа Божјиот Син. Затоа крстот е непријател Божји. Тие ги учат своите приврзаници да го мразат, велејќи дека ако некој го убил синот на кралот со парче дрво, дали тоа дрво ќе му биде драго на кралот? Причеста не била воспоставена по Божја заповед, а [[евхаристија]]та всушност не е тело Христово, туку едноставна храна како и секоја друга. Тие не веруваат дека зборовите на свештениците се осветени од Бога. Ако свештениците се осветени, зошто тогаш не живеат како што треба?{{sfn|V. A. Fine|1991|p=174}} Тие се противат на свештениците, црквите, молитвите (освен на [[Господова молитва|Господовата молитва]]) и го отфрлаат Мојсеевиот закон и книгите на пророците. Тие не ја почитуваат [[Дева Марија]]. Тие не го прифаќаат Стариот Завет, туку само Евангелијата. Тие живеат не според Мојсеевиот закон, туку според онаа на Апостолите. Тие го прават ѓаволот творец на луѓето и на целото божествено создание; некои го нарекуваат паднат ангел. (Козма потоа прави да изгледа дека го обожаваат ѓаволот бидејќи го направиле творец.) Тие велат дека по волја на ѓаволот постои сè - небото, сонцето, ѕвездите, воздухот, земјата, луѓето, црквите, крстот и сè што се движи по земјата. Тие веруваат дека Господ има два сина, Христос постариот и ѓаволот помладиот. Тој, ѓаволот, им заповеда на луѓето да земат жени, јадат месо и пијат вино. Тие се нарекуваат жители на рајот; тие ги одбиваат сите животни радости не со апстиненција како што правиме ние [православните монаси] туку затоа што тие тврдат дека овие дела се нечисти. Тие се молат, затворајќи се во своите домови, четири пати на ден и четири пати во текот на ноќта. Тие веруваат дека луѓето, а не Бог, ги воспоставил обредите и практиките на Црквата и на христијаните; и дека нив ги нема во евангелијата. Еретиците не празнуваат црковни празници. Тие не го одбележуваат споменот на мачениците и светителите. Тие си ги исповедаат своите гревови еден на друг и практикуваат исповед меѓу себе. Ги учат своите приврзаници да не се потчинуваат на власта; ги клеветат богатите; ги мразат царевите; ги исмеваат своите претпоставени и ги навредуваат нивните господари.“{{sfn|V. A. Fine|1991|p=175}} Оваа ерес се проширила од Бугарија во Византија каде привлекла многу интелектуалци и се развила во многу посуптилно теолошко движење. Во секој случај, богомилската секта која се појавила во времето на Петар траела низ историјата на средновековна Бугарија, за последен пат да се слушне за неа во Трново - престолнината на Втората бугарска империја - во средината на XIV век.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=179}} === Падот на Бугарија === {{See also|Инвазија на Светослав I во Бугарија}} По мирот од 927 не се променило многу во односите меѓу Бугарија и Византија. Меѓутоа, кога бугарските пратеници дошле во Константинопол да го соберат годишниот данок, тие биле пречекани со луто отфрлање од императорот [[Никифор II Фока]], кој штотуку се вратил од победничкиот поход против Арапите. Византискиот цар го обвинил Петар дека дозволил Маџарите да ја преминат Бугарија на нивниот пат кон византиските територии, обвинение кое можеби се однесува на настан раскажан од Лиутпранд од Кремона, кој пристигнал во Константинопол три години подоцна. Според Лиутпранд, во одреден момент по доаѓањето на Никифор на власт во 963 г., група од 300 Маџари заробила 500 поданици од околината на Солун и ги пренела во Панонија.{{sfn|Curta|2006|p=237}} Без оглед на причината за гневот на императорот Никифор, тој ги преместил своите трупи на границата со Бугарија, каде што Византијците уништиле голем број тврдини во демонстрација на воена моќ, пред да се вратат на источниот фронт. Во обид да го смири Никифор и да понуди своја гаранција со добри намери, Петар ги испратил своите два сина, [[Борис II|Борис]] и [[Роман (цар на Бугарија)|Роман]] во Константинопол како заложници. Сепак, тој исто така испратил пратеници кај императорот [[Отон I (Свето Римско Царство)|Отон I]] во [[Магдебург]], можеби во обид да собере поддршка против Византија. Од своја страна, Никифор одлучил да го примени на Бугарија истиот вид притисок што го избрал Лав VI во неговиот конфликт со Симеон во 893 година. Во отсуство на сигурни сојузници [[Печенези]] во степата, тој го избрал кнезот [[Светослав I|Светослав]] од Киев, кого го поткупил да ја нападне Бугарија.{{sfn|Curta|2006|p=237}} Она што императорот го имал на ум, најверојатно, е дека ќе се случат голем број на упади на бугарска територија што ќе го турнат Петар на колена. Но, работите не се одвивале баш според планот. Русите пристигнале на Дунав во летото 968 година, ја разбиле бугарската војска и ги блокирале преостанатите трупи во Дристра ([[Силистра]]). Според руската [[Повест за минатите години|примарна хроника]], рускиот кнез „ја преместил својата резиденција“ во Бугарија и почнал да владее од „Перејаславец“. Локацијата на Перејаславец или Преславец („Мал Преслав“) е предмет на спор, но од описот на движењата на Светослав во Летописот и на византиските војски во византиските извори е сосема јасно дека градот се наоѓал на Долниот Дунав, најверојатно во северна [[Добруџа]]. Се чини дека Русите не влегле во внатрешноста на Бугарија и биле задоволни со контролирањето на долниот брег на Дунав и регионот на неговата делта. Ова беше доволно за да го убеди Петар да испрати пратеници во Константинопол и да побара мир. Овој пат, Никифор имал тешки услови, а не само зборови. Тој побарал депонирање на Петар од престолот и негова замена со неговиот син Борис, кој веднаш бил вратен во Бугарија за таа пригода.{{sfn|Curta|2006|p=238}} Како и неговиот дедо Борис I, Петар се повлекол во манастирот во близина на Преслав, каде што умрел набргу потоа на 30 јануари 969 година. Специјална служба му создале монасите од манастирот, кои први го употребиле епитетот „светец“ за поранешниот император. Портретот на Петар ќе се појавува на иконите од подоцнежните векови. [[Податотека:63-manasses-chronicle.jpg|мини|Инвазијата на киевскиот кнез Светослав во Бугарија]] Владеењето на Борис II започнало добро, бидејќи Русите се повлекле од Бугарија откако ја добиле веста за опсадата на [[Печенези]]те на [[Киев]]. Меѓутоа, штом Светослав ги „изгонил Печенезите во степите“, решил да се врати во Бугарија, овој пат заедно со своите сојузници Печенези и Маџари. Меѓутоа, во 969 година, Бугарите, кои во меѓувреме повторно ја зазеле тврдината Преславец, дале силен отпор против опсадата на Русите. По долга борба Преславец бил повторно заземен. Русите брзо се движеле и ги зазеле Преслав и Дристра, пред да ја преминат [[Стара Планина]] и да го нападнат Филипополис (денешен [[Пловдив]]) во Тракија. Во Преслав, Светослав го оставил Борис на власт, очигледно во обид да ја здобие бугарска поддршка за неговото сега отворено антивизантиско присуство во Бугарија.{{sfn|Curta|2006|p=239}} Новиот византиски император [[Јован I Цимискиј|Јован Цимискиј]] имал многу поагресивен пристап. Прво, тој го испратил во Тракија, [[Варда Склир]], кој извојувал голема победа против Русите во близина на Филипополис. Потоа, во пролетта 971 г., самиот император предводел војска од 40.000 преку Стара Планина, додека византиска флота од околу 300 бродови влегла во Дунав преку делтата за да ги нападне Русите од север. Искористувајќи го фактот што ниту еден планински премин не бил чуван, царот Јован брзо стигнал до Преслав, каде што ги победил Русите и го опколил градот. Византиските трупи упаднале во Внатрешниот град убивајќи повеќе Руси и заробувајќи ги Борис и неговото семејство. Преслав веднаш бил преименуван во Јоанополис по самиот император, а извесен Катакалон бил именуван за воен управител, за што сведочи неговиот печат. Во Дристра, плашејќи се од избувнување на локално востание, Светослав наредил да се погубат 300 првенци кога византиските трупи се појавиле под силните ѕидини на градот. Царот Јован ја ставил Дристра под опсада три месеци, пред да ги порази Русите во жестока битка што го принудила Светослав да бара мир. Царот се согласил да му дозволи на рускиот кнез да се повлече во Киев, но на враќање дома, Светослав бил нападнат и убиен од Печенези. Византијците ја зазеле Дристра, која ја преименувале во Теодорополис, по свети [[Теодор Стратилат]], за кој се вели дека се појавил во целосна воена опрема на својот бел коњ во текот на последната битка со Русите.{{sfn|Curta|2006|p=240}}[[Податотека:Tzimiskes returns.jpg|мини|десно|[[Борис II]] и неговиот брат [[Роман (цар на Бугарија)|Роман]] како пленици на императорот Јован Цимиски во 971 г.]]Триумфалното враќање на Јован Цимиски во Константинопол било внимателно исценирано за да го симболизира крајот на Бугарија. Според [[Лав Ѓакон]], по царот на бел коњ следела кола со икона на Пресвета Богородица и бугарските царски регалии заробени во Преслав, особено две круни, едната едноставна дијадема, другата круна со грб слична на оние кои Византиските императори ги носеле кога славеле победи. Борис го следел царот Јован на својот коњ. Кога пристигнале до [[Форум на Константин|Форумот на Константин]], симболично му биле одземени симболите на неговата царска власт.{{sfn|Curta|2006|p=240}} Царот Јован му ја посветил Борисовата круна на Бога во [[Црква Света Софија (Истанбул)|храмот на Божјата Премудрост]], а Борис, сега само обичен аристократ со бугарско потекло, во замена ја добил титулата ''магистрос''.{{sfn|Curta|2006|p=240}} Патријархот на Бугарија бил заменет со митрополит на Јоанополис, кој бил подреден на патријархот во Константинопол. Со овие настани е означен и крајот на Бугарското Царство и негово приклучување во рамките на Византија.<ref name="tsff">На капијама града y сусрет су му изашли највиши достојанственици цркве и Царства, певајући химне y славу цара, и пружили му круну и схиптар од злата и драгог камена. На позлаћеним кочијама y четворопрегу y којима ce иначе вози цар, била je икова Богородице коју je он лично донео из Бугарске, a испод ње лежале су одоре и дијадеме бугарских царева. Додека поворката влегувала во градот, зад кочиите јавал царот на бел коњ, накитен со сите царски обележја, а зад него пешки одел бугарскиот цар, Борис II, кого Цимискиј го заробил во Преслав. во црквата „Св. Софија“ византискиот цар ја положил сјајната круна на Бугарија на високиот олтар, ги дал знаците на првиот воен плен и своите благодарности. Потоа, пред насобраната толпа во главниот брод на црквата му наредил на бугарскиот цар да ги симне сите негови владетелски обележја и му доделил византиска дворска титула на магистер. Само во текот на една година (971) Јован Цимискиј постигнал воен триумф кому му нема рамен во средновековните анали на Балканот. Јаотстранил руската опасност која го загрозувала опстанокот на Византија во Европа, потворно ја утврдил северната граница на Дунав и ја повратил територијата која Аспаруховите Прабугари ја одзеле од Византија уште пред три века. За време на оваа сурова војна Бугарите беспомошно ги гледале двте најголеми воени сили на источна Европа како ce борат околу нивните земји. [http://en.wikipedia.org/wiki/Dimitri_Obolensky Димитри Оболенски ВИЗАНТИЈСКИ КОМОНВЕЛТ Превела Ксенија Тодоровић ПРОСВЕТА - БЕОГРАД 1996]</ref><ref>На запад, во ридовите и изолираните долини на Македонија, каде ни Русите ни Византијците не оделе за време на војната, царската власт била претежно номинална, па и понатаму живеела политичката традиција на соборената бугарска држава. И тому на тоа место по Цимискиевата смрт во 976 г. четирите синови на месниот македонски управник подигнале бунтовен бајрак. Најмладиот Самуил, ја искористил граѓанската војна во Византија која избила по смртта на Јован Цимискиј, и полека изградил држава чиј главен град град најпрвин бил на Преспанското Езеро, a потоа во Охрид. До крајот на векот оваа држава се проширила врз најголемиот дел на дотогашната бугарска територија меѓу Црното и Јадранскто Море, крај Србија сè до долното течение на Сава, Албанија, јужна (Егејска) Македонија, Тесалија и Епир. Димитри Оболенски ВИЗАНТИСКИ КОМОНВЕЛТ Превела Ксенија Тодоровић ПРОСВЕТА - БЕОГРАД 1996</ref><ref>Идеолошки, Самуиловото Царство било поврзано за старото Бугарско Царство, затоа и самите негови творци (Самуил и неговите наследници б.н) и Византија го нарекувале бугарско, бидејќи традициите за царство и патријаршија, освен во Византија, постоеле уште само во Бугарија (се мисли само за Балканот б.н). Самуил ги прифатил тие традиции и го презел наследството на Симеоновото и Петровото Царство (Првото Бугарско Царство б.н), кое паднало под ударите на Византијците. Всушност, неговото царство (на Самуил б.н) значајно се разликувало од Симеоновото и Петровото Царство, и по составот и по карактерот тоа било ново царство. Неговиот центар се преместил према југозапад и Македонија го сочинувало неговото јадро. Ако главната цел на Самуил би била воспоставување на стaрото Бугарско Царство, тој секако би се свртел кон бугарските земји и на прво место би се стремел да ги ослободи. Меѓутоа, интересот на Самуил кон старите бугарски земји бил впечатливо мал. Во текот на сите негови борби во областите источно од Сердика играле изненадувачки скромна улога, така што изворите скоро и не ги спомнуваат. Ексапнзијата на Самуиловото Царство било пред сè свртено кон југ, види Георгије Острогорски, Историја на Византија, Народна Књига Алфа, 1998.</ref><ref>Стјепан Антолјак: „Средновековна Македонија“ том 1, издание на Мисла, Скопје, 1985</ref><ref name="SDIV">''[http://www.scribd.com/doc/2945332/- Шарл Дил ИСТОРИЈА ВИЗАНТИЈСКОГ ЦАРСТВА] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090209032148/http://www.scribd.com/doc/2945332/- |date=2009-02-09 }}''</ref><ref name="SDIV" /><ref>''Владимир Чоровиќ, "Историја спрског народа", глава VI [http://www.rastko.org.yu/rastko-bl/istorija/corovic/istorija/2_6_l.html Држава мачедонских Словена] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071214173525/http://www.rastko.org.yu/rastko-bl/istorija/corovic/istorija/2_6_l.html |date=2007-12-14 }}, издание на страницата www.rastko.org.yu, Белград, 2001. {{sr}}''</ref><ref>''Бранко Панов, "Македонија низ историјата", "Менора", Скопjе, 1999, стр. 15.''</ref><ref>''"Историја на македонскиот народ", том 1 Македонија од праисториско време до паѓането под турска власт, Институт за историја, Скопjе, 2000, стр. 357.''</ref><ref>''Коста Аџиевски, Пелагонија во средниот век, скопје, 1994''</ref><ref>''Александар Атанасовски, Македонија и Македонците во делото на Никифор Григора - византиски историограф од XIV век. - Годишен зборник на Филозофски факултет - Скопје, Кн. 27 (53) Скопје 2000. Истото е објавено во: Славянскиј Сборник. Вѕпуск 6. Саратовскога университета 2003.''</ref> == Религијата на Прабугарите == [[Податотека:Rosette from Pliska.svg|мини|десно|[[Розета од Плиска]]]] Не се знае многу за традиционалните религиозни верувања и практики на Бугарите. Нашиот најдобар извор доаѓа од ''Responsa'' на папата [[Папа Никола I|Никола I]], долго пасторално писмо упатено до бугарскиот хан Борис-Михаел веднаш по неговото преобраќање во христијанството во 864 година. Некои дополнителни информации можат може да се добијат од прабугарските натписи, како и од кратките референци на византиските писци. [[Теофилакт Охридски]] во 11 век пишува дека пред 864 г. Бугарите го славеле сонцето, месечината и ѕвездите, а како жртва им принесувале кучиња. Тој исто така укажува дека тие верувале во многу богови и обожавале идоли. [[Теофан Исповедник|Теофан]] ги опишува жртвите принесени од [[Крум]] пред Златната Порта за време на [[Опсада на Цариград (813)|опсадата на Цариград во 813 г]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Byzantium and Bulgaria, 775–831|last=Sophoulis|first=Panos|publisher=Brill|year=2011|isbn=9789004206953|location=Germany|pages=79-89}}</ref> И покрај фактот што Бугарите почитувале бројни божества, прабугарските натписи, кои ја изразуваат официјалната идеологија на државата, експлицитно се однесуваат на само еден бог (''ὁ θεός''). Ова може да сугерира дека воинската аристократија стоела поблиску до хенотеизмот, термин што значи верување и можно обожавање на повеќе богови, од кои едниот е врховен. Со тоа што не го прецизирале неговото име, хановите очигледно се обиделе да го направат овој бог препознатлив и поистоветен за различни народи. Така, за населението на ханството што зборувало грчки, анонимниот бог што се повикува во титулата на бугарскиот владетел како давател на неговиот божествен мандат (''ὁ ἐκ θεοῦ ἄρχων'') веројатно е дека бил христијанскиот бог. Има добра причина да се верува дека во умот на канот и неговите благородници овој бог бил [[Тенгризам|Тангра]].<ref name=":0" /> Додека првично ова туркиско име го означувало физичкото небо, Тангра/Тенгри на крајот се појавува како небесен бог и врховно божество на многу номади од Централна и Внатрешна Азија. Во шестиот век Тангри станал тесно поврзан со Ашина, владејачкиот, „харизматичен“ клан на Туркиската империја, и заедно со него претставувал еден од основните извори на политичко единство. Ханот не бил само глава на државата, туку божествено назначен владетел, чиј небесен статус бил особено нагласен во ''Орхонските натписи''. Управувањето со земјата како одраз на управувањето со небото, авторитетот на ханот, теоретски, бил екуменски. Териториите, владетелите и народите можеби ''де факто'' биле надвор од неговата сфера на влијание, но, по волјата на Тангри, биле ''де јуре'' и потенцијално членови на неговата светска империја. == Администрација == Малку се знае за управата на раното Бугарско Царство; освен имињата на неколку бугарски титули; иако е невозможно да се извлечат многу заклучоци од нив, бидејќи е тешко да се каже кои титули претставуваат функции, а кои биле доделувани како почесни титули.{{sfn|Runciman|1930|p=284}} [[File:Omurtag10 svik.jpg|thumb|right|150px|Грчки натпис со зборовите "канас&nbsp;бигиом&nbsp;оуртаг" (Канас(у)биги Омуртаг) во првите два реда. [[Плиска]], Бугарија.<ref name="inscriptions">Веселин Бешевлиев, Първобългарски надписи. 2ed. София 1992. Chapter: VI. Възспоменателни надписи, Inscription [http://macedonia.kroraina.com/vb3/vb_6.htm#66 No.66].</ref>]] Владетелот во сите негови натписи е Кан или Возвишениот Кан - ''κάνας'' или ''κάννας'', со епитетот ''ὐβιγή'' или ''ὐβηγη'' - збор кој јасно е од [[Кумански јазик|куманско потекло]] ''öweghü'' = висок, знаменит. Натписите честопати ја додаваат титулата ''ὁ ἐκ θεοῦ ἄρχων'', веројатно воведен од грчките писци, кои сметале дека тоа е неопходна квалификација за секој принц. Титулата Кан исчезнува по воведувањето на христијанството и словенската азбука, за да ја замени Кнез, а подоцна и Цезар, односно Цар.{{sfn|Runciman|1930|p=284}} Главна класа на благородништвото биле ''[[болјар]]ите'' — ''βοιλάδες'' или ''βοηλάδες'' — име кое станало општо меѓу источните Словени. Во десеттиот век постоеле три класи на ''болјари'', шесте Големи Болјари, Надворешните Болјари и Внатрешните Болјари; во средината на деветтиот век имало дванаесет Големи Болјари. Големите Болјари веројатно го сочинувале доверливиот кабинет на Канот; Внатрешните Болјари веројатно биле дворски офицери, надворешните болјари провинциски офицери. Многу од поединците споменати на натписите од деветтиот век биле ''болјари''. И Кавкан Исбул и Багатур Цепа биле ''болјари''; а веројатно е дека болјарите биле цивилни службеници.{{sfn|Runciman|1930|p=284}} Втората класа на благородништво, веројатно инфериорна, биле ''багаините''. Можно е тие да биле воена каста; но нивното име се среќава само во натписите, колективно (Во една прилика Омуртаг им дал подароци на своите ''болјари'' и ''багаини''), или поединечно каде што обично се поврзуваат со титулата багатур. Покрај овие чинови, скоро секој бугарски поданик што се споменува во натписите бил ''θρεπτὸς ἄνθρωπος'' на Канот. ''θρεπτοὶ ἄνθρωποι'' биле, без сомнение, витешки ред, номинално на телохранители на Канот.{{sfn|Runciman|1930|p=285}} Титулата ''багатур'' — βαγατουρ или βογοτορ — се среќава неколку пати во натписите; бугарскиот генерал кој бил поразен во Хрватска во 927 година се викал Константин ''ἀλογοβοτουρ'', очигледно за ''ἀλο-βογοτουρ''. Овој збор е турскиот ''bagadur'', кој на руски се среќава како ''богатырь'' = херој. Веројатно претставувал воен чин. Префиксот ''ало'' може да значи „главен“.{{sfn|Runciman|1930|p=285}} ''Колобрус'' — ''καλοβρός'' или ''κουλουβρός'' — што се наоѓа само во натписите, веројатно бил титула на чин, изведен од турскиот ''golaghuz'', водич. Болјарот Цепа бил исто така и колобрус како и багатур.{{sfn|Runciman|1930|p=285}} ''Жупан'', се среќава како ''ζουπάν'' или како ''κοπάνος'' во натписите. И во двата наврати се споменува семејството на носителот на титулата. Кај јужните Словени генерално, жупан значел поглавар на племе; така што Успенски и Бури веродостојно го сфаќаат како поглавар на еден од бугарските кланови.{{sfn|Runciman|1930|p=285}} Титулата ''таркан'' веројатно претставувала висока воена функција. Зборот има турско потекло; еден турски амбасадор во дворот на императорот [[Јустин II]] (околу 570 г. н.е.) бил наречен ''тагма'', ‘ ''ἀξίωμα δε αυτῷ ταρχάν ’''. Онегавон, кој се удавил во реката [[Тиса (река)|Тиса]], бил таркан; така таркан бил и жупанот Охсун. Кога [[Свети Климент Охридски|свети Климент]] пристигнал во Белград, бил пречекан од Боритакан „ ''τῷ τότε φυλάσσοντι''“, „''ὑποστράτηγος''“ на кан Борис. Боритакан мора да значи Таркан Борис; неговата позиција била јасно еквивалентна на царски стратег, т.е. тој бил воен гувернер на една провинција.{{sfn|Runciman|1930|p=286}} Најважниот воен чин на царството бил ''кавканот''. За време на владеењето на Маламир, Кавканот Исбул, ''παλαιὸς βοϊλᾶς'' (постар ''болјар?'') на Канот очигледно бил најважна личност после Канот во Бугарија. Тој изградил аквадукт на Канот на свој трошок и го придружувал Канот во битка, очигледно како негов главен генерал. Во 922 читаме дека Симеон бил придружуван од неговиот ''кавкан''.{{sfn|Runciman|1930|p=287}} == Поврзано == * [[Второ Бугарско Царство]] * [[Византиско-бугарски војни]] * [[Бугарско-унгарски војни]] == Наводи == {{наводи|2}} === Литература === * {{Citation |last1=Runciman |first1=Steven |title=A History of the First Bulgarian Empire |date=1930 |publisher=G. Bell & Sons |location=London}} * {{Citation |last1=V. A. Fine |first1=John |title=The Early Medieval Balkans: A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century |date=1991 |publisher=University of Michigan Press}} * {{Citation |last1=Curta |first1=Florin |title=Southeastern Europe in the Middle Ages, 500–1250 |date=2006 |publisher=Cambridge University Press}} * {{Citation |last1=Marshall Lang |first1=David |title= The Bulgarians. From pagan times to the Ottoman conquest |date=1976 |publisher=Thames and Hudson}} * {{Наведена книга|title=Eastern Europe in the Middle Ages (500—1300)|last=Curta|first=Florin|publisher=Brill|year=2019|isbn=978-9-0043-4257-6|location=Leiden and Boston|pages=179-213|chapter=Conversion to Christianity: Moravia and Bulgaria}} == Надворешни врски == {{portal|Бугарска империја}} * [http://history.rodenkrai.com История на България]{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - факти, открития и снимки (с подкрепата на НБУ) [[Категорија:Поранешни држави на Балканот|Бугарско Царство]] [[Категорија:Поранешни царства|Бугарско Царство]] [[Категорија:Поранешни монархии во Европа|Бугарско Царство]] [[Категорија:Бугарија во 11 век|Бугарско Царство]] [[Категорија:Македонија во 11 век|Бугарско Царство]] [[Категорија:Поранешни словенски држави|Бугарско Царство]] [[Категорија:Историја на Бугарија]] [[Категорија:Поранешни царства во Европа]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство| ]] mxdtrwoevyhsac5zwtsmth4re60q68e 5578355 5578244 2026-06-17T23:07:32Z Buli 2648 /* Религијата на Прабугарите */ 5578355 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country | native_name = {{Nobold|{{unbulleted list|item_style=font-size:85%;|[[старословенски]]: Блъгарьско Цѣсарьствиѥ}}}} |conventional_long_name = Прво Бугарско Царство |continent = Европа |region = Балкан |era = среден век |status = |government_type = Апсолутна монархија |religion =[[Тенгризам]] & [[Словенска митологија|Словенски паганство]]<br /><small>(681–864)</small> <br /> [[Православие]]<br /><small>(864–971)</small> |common_languages = [[Прабугарски јазик|Прабугарски]], Средновековен грчки<br /> [[Старословенски јазик|Старословенски]] <br /><small>(официјален од 893)</small> |year_start = 681 |year_end = 971 |event_start = [[Аспарух]] |event1 = [[Христијанизација на Бугарија|Христијанизација]] |date_event1 = 864 |event2 = [[Симеон I]] |date_event2 = 893 |event_end = Распад |p1 = Прабугарија |flag_p1 = Monogram of Kubrat.svg |p2 = Византија |flag_p2 = Simple Labarum.svg |s1 = Византија |flag_s1 = Simple Labarum.svg |s2 = Самоилово Царство |flag_s2 = Coat of Arms of the Emperor of Bulgaria (by Conrad Grünenberg).png |image_flag = |flag = |flag_type = |image_map = Southeastern Europe Late Ninth Century.png |image_map_caption = Царството во време на владеењето на [[Симеон I Велики]], крај на {{римски|9}} век |capital = [[Плиска]]<br /><small>(681–893)</small><br />[[Преслав]]<br /><small>(893–968/972)</small><br />[[Скопје]], [[Охрид]], [[Битола]]<br /><small>(до 971)</small> |leader1 = [[Аспарух]] (прв) |leader2 = [[Роман (бугарски цар)|Роман]] (последен) |year_leader1 = 681–700 |year_leader2 = 971 |title_leader = [[Хан]], [[Цар]] ''(Император)'' |year_deputy1 = |title_deputy = |stat_year1 = 9 век |stat_area1 = 400000 |stat_pop1 = 1 000 000 |stat_year2 = |stat_area2 = |footnotes = }} '''Првото Бугарско Царство''' или '''Дунавска Бугарија''' ({{Langx|cu|Блъгарьско цѣсарьствиѥ}}) — [[хан]]ство, подоцна и [[царство]], на [[Прабугари]]те и [[Стари Словени|Словените]], кое постоело на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]] и неговите гранични делови од [[Југоисточна Европа]] од [[681]] до [[971|971 година]]. Основано од [[Туркиски народи|туранскиот]] хан [[Аспарух]], којшто по распаѓањето на [[Стара Велика Бугарија]] доведувал дел од прабугарските [[Племе|племиња]] во денешна [[Бесарабија]] и [[Добруџа]], ги потчинува месните словенски племиња и ја принудил [[Византија]] да му плаќа данок во 681 година. Во прво време, главниот град било [[Онгал]], денешна [[Романија]], понатака се востановува во [[Плиска]], а кон крајот на [[9 век|{{римски|9}} век]] во [[Велики Преслав]]. Најголемото територијално проширување државата го достигнува во {{римски|9}} век, кога кон првоначалните територии по Долен [[Дунав]] се присоединети области во [[Тракија]] и [[Македонија (регион)|Македонија]], делови од денешните [[Албанија]], [[Србија]] и [[Романија]], а исто така и дел од северното црноморие (до река [[Днепар]]), тогаш познато како [[Кутмичевица]].<ref>Л. Иванов. [[wikisource:bg:История на България в седем страници|История на България в седем страници]]. София, 2007.</ref> Во текот на [[864]]-[[866|866 година]], за време на [[Борис I]], [[христијанство]]то станала [[државна религија]], што води до значителни промени во културниот живот на државата и т''.''н. ''[[Симеон I|Златен век на цар Симеон]]''. Царот Симеон организирал неуспешни походи за да го превземи главниот град на [[Византија]], [[Константинипол|Цариград]]. [[Византиско-бугарски војни|Византиско-бугарските војни]], заедно со инвазиите на [[Кнежевство Унгарија|Унгарците]] (Маѓарите), [[Печенези]]те и [[Киевски Рус|Русите]], доведело до ослабување на царството и паѓањето на главниот град Преслав под византиска власт во 971 година. == Почетокот == {{See also|Прабугари|Седум словенски племиња}} === Стара Велика Бугарија === Во 632 година ханот [[Кубрат]] успева да ги обедини [[Прабугари|прабугарските]] и [[Хуни|хунските]] [[Племе|племиња]], кои се наоѓаат под власта на [[Западнотуркиски ханат|Западнотуркискиот ханат]], во сопствена држава, наречена од византиските хроничари ''[[Стара Велика Бугарија]]''.{{Sfn|Marshall Lang|1976|p=36}} Со помошта на оскудните записи на ерменски и византиски летописци, се востановени приближно границите на таа држава: долното поречие на [[Дунав]] на запад, [[Црно Море|Црно]] и [[Азовско Море|Азовското Море]] на југ, реката [[Кубањ (река)|Кубањ]] на исток и реката [[Дон (река)|Дон]] на север. [[Податотека:Giudjenov Kubrat and his sons.jpg|лево|мини|''Кубрат и неговите синови.'' Слика на Димитар Ѓуџенов од 1926 година.]] Царството на Кубрат се распадна по неговата смрт ({{Circa|650 г.}}). Според византиските хроничари [[Теофан Исповедник|Теофан]] и [[Никифор I Цариградски|Никифор]], тој оставил завет на неговите пет синови да останат заедно во единство и меѓусебна солидарност; но набргу тие се разделиле и повеле дел од својот народ со себе, со што го забрзаа распадот на ''Стара Велика Бугарија''. Најстариот, [[Бајан]] или Батбајан, останал во Стара Бугарија. Вториот, [[Котраг]], го премина [[Дон (река)|Дон]] и се насели на далечната страна. Третиот, [[Аспарух]], го поминал Днепар со своите следбеници и привремено го поставил својот логор меѓу таа река и Дунав. Четвртиот син на Кубрат ги преминал [[Карпати]]те и стигнал до [[Панонија]], каде што се ставил под власта на [[Авари|аварскиот хан]]. Петтиот заминал најдалеку од сите, пристигнувајќи со своето племе во Италија, во близина на Равена, каде што му се покорил на византискиот император. Треба да се додаде дека распадот на ''Стара Бугарија'' беше дополнително забрзан од налетот на [[Хазари]]те, кои подоцна го прифатиле јудаизмот и станаа доминантна сила во [[Евроазиска Степа|Евроазиската Степа]].{{Sfn|Marshall Lang|1976|p=36-37}} === Населување на Бугарите на Балканот === {{See also|Битка кај Онгала}} Откако [[Аспарух]] ги преминал реките Дњепар и Дњестар, и се населил во близина на Дунав, каде што нашол соодветно место за живеење (на [[Прабугарски јазик|нивниот јазик]] наречено ''Онгала''), кое било тешко пристапно и непробојно за непријателите, затоа што од едната страна било мочурливо и непроодно, а од другата страна оградено со непристапни карпи.<ref>{{Наведена книга|title=Nikephoros' Short History [for the years 602-769 A.D.]|first=Nikephoros I of Constantinople|publisher=Dumbarton Oaks, Research Library and Collection|year=1990|isbn=9780884021841|location=Washington|pages=88-89|translator-last=A. Mango|translator-first=Cyril}}</ref> {{Maplink|frame=yes|frame-lat=45.300|frame-long=28.132|frame-align=left|zoom=6 |type=line|id=Q182445 |title=Line|stroke-width=3|stroke-color=#008000|description=[[Прут]] |type2=line|id2=Q1653|title2=Line|stroke-width2=3|description2=[[Дунав]] |type3=line|id3=Q208302|title3=Line|stroke-width3=3|stroke-color3=#0000FF|description3=[[Сирет (река)|Сирет]] |text=Онгала се наоѓала на мало подрачје кое граничело со реките Сирет, Прут и Дунав<ref name=":1" />}} Се смета дека ''Онгала'' се наоѓала на мало подрачје помеѓу реките [[Сирет (река)|Сирет]], [[Прут]] и [[Дунав]].<ref name=":1">{{Наведено списание|last=Madgearu|first=Alexandru|date=2000|title=Recent discussions about "Onglos"|journal=Istro-Pontica. Muzeul tulcean la a 50–a aniversare 1950–2000|pages=343-48}}</ref> Според друго мислење се наоѓал на островот [[Певки]], во делтата на Дунав,{{sfn|Runciman|1930|p=25-26}} што е помалку веројатно. Аспаруховите Бугари биле бројни. ''Онгала'' бил само привремен центар, но веројатно имало и претходница во [[Добруџа]] и заден одред во [[Бесарабија]]. Не може точно да се прецизира и датумот на преселбата на Аспарух во ''Онгала''. Тоа морал да биде постепен процес кој се одвивал помеѓу 650 и 670 година. Во овој период Византија била зафатена во крвава [[Византиско-арапски војни|војна со Арапите]] во Азија, а во Европа со религиозните и дипломатски интриги со [[Монотелитизам|монотелитите]]; а во 668 г. убиството на западнољубивиот император [[Констанс II Ираклиј|Констанс II]] било проследено со краток бунт.{{sfn|Runciman|1930|p=26}} Но, до 679 г. тронот бил безбеден и арапската војна завршувала. Императорот [[Константин IV]] бил свесен за опасноста да дозволи нови освојувачи на Балканот да ги вознемират, или уште полошо да ги организираат Словените. Ордите на Аспарух морало да бидат натерани да се повлечат назад или да бидат уништени. Во 680 година Прабугарите, обединети со седумте словенски племиња и Северите, водат војна со [[Византија]] кај месноста [[Битка кај Онгала|Онгала]], и по поразот, Византија потпишува мировен договор со Бугарија во 681 година, со тоа што се задолжува да и плаќа годишен данок. По војната Бугарија ги опфаќа земјите од северното црноморие и реките Днепар и [[Днестар]] на исток до река [[Морава]] на запад, и од северните склонови на [[Стара Планина]] на југ до јужните склонови на [[Карпати]]те на север. Од југ сосед и била моќната Византија, од запад - [[Аварски каганат|Аварскиот каганат]], од исток - [[Хазари]]те, кои ги заземале териториите на Кубратова Бугарија. Главен град станала словенската крепост [[Плиска]]. === Борби за престолот === [[Податотека:Madara Rider.jpg|мини|лево|[[Мадарски коњаник|Мадарскиот коњаник]]]]Хан Аспарух починал веројатно некаде околу 700 година во битка со Хазарите од исток, 58 години откако се разделил од своите браќа. Го наследил [[Тервел]], неговиот син или можеби внук. Тој востановил директни политички односи со византиската власт, со тоа што неколкупати му помогнал на паднатиот император [[Јустинијан II]] да си го врати престолот. Заради таа помош ханот ја добил богатата и важна област Загоре, на југ од Стара Планина. Најголемиот успех на хан Тервел е победата над [[Арапи]]те, кои го [[Опсада на Цариград (717–718)|опсадиле]] [[Цариград]] во 717 година, што им ставило конечен крај на нивните обиди да проникнат во [[Европа]] преку [[Балкански Полуостров|Балканот]]. Неговата победа се споредува со постигнатата, многу години подоцна, победа над Арапите на Карл Мартел при [[Поатје]]. [[Податотека:First Bulgarian Empire by Asparuh to Kardam (680- 803).png|мини|Бугарското ханство од 680-803 год.]] По смртта на ханот Тервел, Бугарија навлегла во политичка криза, хановите се менувале речиси секоја година преку преврати и интриги, а врв на сето тоа е управувањето на ханот Умор - само 46 денови. Положбата се стабилизирала кон крајот на 8 и почетокот на 9 век, кога престолот го зазел ханот [[Крум]]. Од тој силен и енергичен бугарски хан започнува династијата на најсилно изјавените владетели на Првата Бугарска Држава, кои ја управувале речиси до самиот нејзин крај. Во 756 година императорот [[Константин V Копроним|Константин V]] изградил низа тврдини долж византиско-бугарската граница. Бидејќи овие тврдини ги прекршувале условите од претходниот договор, Бугарите барале компензација. Константин одбил и Бугарите, толкувајќи ги неговите постапки како непријателски, ја нападнале византиската територија само за да бидат разбиени од царските трупи. Ова беше првата од деветте војни меѓу Константин V и Бугарите. Овој пораз довел до соборување на бугарскиот хан. Повторно следела граѓанска војна, на крајот од која, во 761 или 762 година, на тронот дошол извесен [[Телец]]. Телец веднаш собрал војска, ја зацврстил својата граница со Византија, а потоа напредувал во Тракија. Константин V излегол да го пречека и по жестока [[Битка кај Анхијал (763)|битка]] Бугарите повторно биле разбиени. Се чини дека овој пораз е причина за новите немири во Бугарија кои довеле до соборување на Телец околу 764 година. Новиот хан, [[Сабин (хан)|Сабин]], се обидел да склучи мир со Византија, но бил обвинет дека ја предал земјата на Византијците и морал да пребега со своите роднини во Константинопол. Меѓутоа, набрзо мирот го склучил еден хан по име [[Паган (хан)|Паган]], но борбата за тронот продолжила. Во неколку наврати (од кои едниот во 766 година), Византија интервенирала со војски во име на нејзините кандидати. Кога интервенирала, империјата можела да ја наметне својата волја врз Бугарите, чија земја била во анархија. [[Податотека:771_CE,_Europe.svg|алт=Colour-coded map|мини|Политичка карта на Европа во 771 год.]] Во 770 [[Телериг]] станал хан. Меѓутоа, војната продолжила во 773 година кога Константин V успешно ги нападнал Бугарите. Истата година Бугарите упаднале јужно до Тесалија каде што биле запрени од Византијците. Хронологијата на овие два настани, како и причините се непознати. Изгледа дека следната година, во 774 година, Константин V планирал нов напад. Телериг му напишал на императорот велејќи дека можеби ќе треба да побегне во Константинопол; ''кому во Бугарија може да му верува?'' Константин наивно му испратил список на византиски агенти во Бугарија. Телериг ги заробил и ги погубил сите. Од оваа приказна дознаваме дека византиските разузнавачи биле активни и интервенирале во внатрешните работи на Бугарија. Константин V потоа започнал да ја планира својата следна кампања против Бугарите; сепак, неговата смрт на почетокот на кампањата значела крај на војната. Иронично, Телериг сепак морал да побегне од земјата, во 777 година; дошол на дворот на императорот [[Лав IV Хазар]], го примил христијанството и добил невеста, роднина на царицата [[Ирина (византиска царица)|Ирина]]. [[Податотека:Battle of Marcellae.png|лево|мини|[[Битка кај Маркели (792)|Битката кај Меркели (792)]]]] За време на владеењето на [[Ирина (византиска царица)|Ирина]] и нејзиниот син [[Константин VI Слепиот|Константин VI]] во Византија, за противник во Бугарија го имале ханот [[Кардам]] (777-802). Отпрвин, Византијците успеале да ја потиснат бугарската граница на север. Во 784 година, царицата Ирина напредувала од Анхиалус, далеку во внатрешноста до Береја (денешна [[Стара Загора]]), која таа ја обновила и ја нарекла ''Иренуполис''.{{sfn|Marshall Lang|1976|p=50}} Сердика, исто така, останала цврсто во византиски раце. Меѓутоа, во 792 година, Кардам му нанел катастрофален пораз на младиот Константин VI кај пограничната тврдина [[Битка кај Маркели (792)|Меркели]]. Византија повторно морала да плаќа данок на Бугарите, кои периодично ги зголемувале нивните барања со уценувачки закани за понатамошни напади. Во 797 година, приврзаниците на Ирина го ослепиле нејзиниот син Константин, а таа продолжила да владее сама.{{sfn|Marshall Lang|1976|p=50}} Во меѓувреме, во 790-тите, франечкиот крал, [[Карло Велики]], водел кампања против [[Авари]]те. Тој извојувал голема победа во 796 година (во која му помогнал и панонскиот хрватски кнез [[Војномир]]) и Франките станале господари над Хрватите од северна Далмација, Славонија и Панонија; франечките мисионери набрзо влегле во областа. Набрзо следел втор голем удар за аварската моќ, но овој пат од исток, под водство на новиот бугарски хан Крум. Како резултат на овие две победи, Франките и Бугарите наскоро дојдоа да имаат заедничка граница долж реката [[Тиса (река)|Тиса]], а Бугарите успеале да го прошират своето владение над територијата северно од Дунав до Карпатите. Аварите не исчезнале одеднаш. Западно од Дунав бил основан каганат, кој бил вазал на Франките и под христијански хан, а Франечките извори спомнуваат аварски пратеници кои го посетиле франечкиот двор помеѓу 805 и 822 година. Во 889 година се споменува дека Маџарите ги зазеле пасиштата на некои слободни Авари во долна Панонија. После тоа, изворите престануваат да ги спомнуваат Аварите; се претпоставува дека потомците на оние кои го преживеале унгарското освојување на унгарската рамнина во 890-тите биле апсорбирани од Унгарците. == Консолидација == {{Историја на Бугарија}} === Владеењето на Крум (803 - 814) === [[Податотека:52-manasses-chronicle.jpg|мини|лево|Ханот [[Крум]] го победил византискиот император [[Никифор I]] во [[Битка кај Плиска|Битката кај Врбишкиот премин (811 г.)]], ''[[Константин Манасиј|Манасиева хроника]]'']] Бидејќи претходникот на [[Крум]], ханот [[Кардам]], успеал да се оттргне од византиските шпиони во Бугарија, тој најпосле имал можност да се зафати со офанзива на југ. Но пред тоа ги разбил остатоците од [[Аварски каганат|Аварскиот каганат]], кој попаднал под ударите на Франкската Империја на [[Карло Велики]]. Во териториите на Бугарија биле вклучени богатите солници на [[Трансилванија]], што и дозволило да се вклучи во напредокот на европската економија. Во 808 година Крум започнува походи по река [[Струма]], а во 809 година ја презема важната крепост Средец (денешна [[Софија]]). Во 811 година император [[Никифор I]] започнува поход против Бугарија, стига до нејзиниот главен град, Плиска, ја презема и ја опожарува. Сметајќи дека тоа е крајот на проблемите со Бугарите, се вратил назад за Цариград. Но утрината на 26 јули 811 година, за време на ноќевањето на армијата и императорот кај Врбишкиот проход, вооружената бугарска војска изненадно ги нападнала, ги исклала повеќето, и дури самиот император ја дочекал таму смртта. За прославувањето на победата Крум употребил чаша, направена од черепот на императорот Никифор, обкован со злато и сребро. [[Податотека:Europe 814.svg|лево|мини|Европа во 814 година]] Две години подоцна, во 813 година, Крум подготвил невиден дотогаш поход кон [[Цариград]]. Меѓутоа, неговата смрт на 13 април 813 година го спречило замисленото дело. Крум влложил големи усилби за закрепување на државата. Присоединил важни територии кон државата и наложил заеднички закони за сите поданици, за да осигури внатрешна стабилност. Законите биле строги и не правеле разлика меѓу [[Прабугари]], [[Стари Словени|Словени]] и други. Тоа била првата стапка кон обединувањето во една народност на различните по бит и култура етноси. === Владеењето на Омуртаг (814-831) === [[Податотека:ThomasTheRebelAndMourtagon.jpg|мини|лево|Со цел да го задуши востанието на [[Тома Славјанинот]] императорот [[Михаил II (Византија)|Михаил II]] се обратил за помош кај бугарскиот кан Омуртаг. Двете војски се судриле во 823 г.]] Неговиот наследник, [[Омуртаг]], склучил 30-годишен мировен договор со [[Византија]], и се зафатил со внатрешната ситуација на државата. Започнал со повторно изградување на главниот град, кој бил опожарен за време на походот на Никифор, изградил и укрепил редица градови. Ја зацврстил бугарската власт на северозапад, каде што Франките се обиделе да одделат 3 словенски племиња од Бугарија. === Омуртаг и христијанството === [[Податотека:Omurtag.jpg|мини|десно|Прогонство на христијаните од Омуртаг.<br>Десно: [[Адријанополски маченици|епископ Мануил]] проповеда на Бугарите.<br>Лево: Погубување на епископ Мануил.]] Омуртаг бил непријателски настроен кон христијанството, кое се чини дека се ширело во Бугарија, иако државата и поголемиот дел од владејачката класа останале пагани до покрстувањето на Борис во 864 година.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=107}} Ширењето на новата религија беше олеснето со влијанието на византиските бегалци и заробеници кои во голем број биле населени во Бугарија. Бугарските ''болјари'' биле непријателски настроени кон христијанството бидејќи тоа го загрозувало стариот поредок врз кој се засновале нивните привилегии. Се верувало дека секој болјарски клан, кој имал свој тотем, бил божествено воспоставен и од тука потекнува правото на секое семејство на високи позиции во државата и општеството. Така, може да се очекува дека болјарите извршиле притисок врз Омуртаг да дејствува против христијанската религија.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=108}} Омуртаг се чини дека чувствувал дека христијанството (со неговата хиерархија со седиште во Византија) е закана за бугарската независност. Тој веројатно ги гледал христијаните како византиски агенти и се чини дека верувал дека ако неговата држава стане христијанска, тоа нема да биде подобро од тоа да стане византиска колонија. Така тој ги прогонувал христијаните, веројатно исто толку затоа што ги гледал како царски шпиони, колку и за интересите на неговата религија. Познати се и примери на егзекуции на христијани. И покрај прогонството, религијата продолжила да се шири.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=108}} === Маламир, Пресијан и војната со Византија во 836 === Омуртаг починал во 831 година. Оставил три сина; најстариот, [[Енравота]], не успеал да се искачи на тронот. Тој бил преобратен во христијанство од еден од неговите робови и наскоро бил погубен кога одбил да се откаже од христијанската вера. Тронот му припаднал на најмладиот син, [[Маламир]], првиот хан со словенско име. Колку долго владеел е дискутабилно; некои научници сметаат дека тој владеел до 852 год., а други веруваат дека бил заменет со одреден [[Пресијан]], кој владеел од 836 до 852 година. Речиси ништо не се знае за периодот кога овие владетели владееле - ако воопшто станува збор за различни луѓе. [[Податотека:Philippi Inscription 1.JPG|мини|Натпис на Пресијан од Филипи]] [[Податотека:Bunchuk.png|мини|лево|Коњскиот опаш бил симбол до покрстувањето и се носел при секоја битка<ref>[[Одговорите на папа Никола на прашањата на Бугарите|''Responsa Nicolai ad consulta Bulgarorum'']]. "''Наведовте дека досега, кога одевте во битка, ја носевте коњската опашка како свој воен амблем и прашувате што треба да носите сега на негово место. Што друго, се разбира, освен знакот на крстот? Зашто тоа е знакот со кој Мојсеј го разделил морето и го убил Амалик...''"</ref>]] Постојат три извори во врска со ова прашање: [[Константин Порфирогенит]] пишува за нападот на Пресијан врз Србите, во времето на кнезот [[Властимир]]. Пресијан го споменува со титулата ''архонт'', која не мора да се однесува на владетелот, но кога ја користи Константин, обично го има тоа значење. На пример, Константин ја користи титулата ''архонт'' и за хан Борис, кого го нарекува син на Пресијан, што значи дека титулата ''архонт'' укажува, но не докажува дека владетел бил Пресијан. Постојат и два натписи. Во првиот се наведува дека Грците го прекршиле мирот. Маламир со кавхан Исбул тргнал против нив, зазел неколку тврдини во Тракија, а потоа тргнал кон Филипи од кој Византијците побегнале. Вториот натпис наведува дека хан Пресијан го испратил кавхан Исбул против [[Смолјани]]те (словенско племе на византиска територија кај реката [[Струма]]), извојувал победа над христијаните и ги казнил за нивните престапи. Ниту еден од овие натписи не е датиран, но бидејќи од 816 до 846 постоел триесетгодишен мир, меѓу Бугарија и Византија, нарушен само со кратките судири во 836 година, повеќето научници заклучуваат дека овие натписи се од 836/37 год, што се совпаѓа со изјавата во првиот натпис дека Грците го прекршиле мирот. Тесната поврзаност на информациите во двата натписи, може да се види и во тоа што главната улога и во двата походи ја имал кавхан Исбул. Така, белгискиот византолог, Анри Грегоар, разумно предлага дека, бидејќи се знае само за една војна во овој период на мир, натписите се однесуваат на истата кампања и бидејќи би било чудно една иста кампања да биде водена од двајца владетели, се претпоставува дека Маламир и Пресијан се две имиња (словенско и бугарско) на еден ист човек. Ваквите двојни имиња се сосема вообичаени кај средновековните балкански народи. Овој логичен предлог, значи дека еден ист човек, Маламир-Пресијан, владеел од 831 до 852 година. Меѓутоа, други тврдат дека двата натписи се однесуваат на две различни кампањи во една иста војна, и дека Маламир бил заменет со Пресијан во 836/7 во текот на војната во одредено време помеѓу двете кампањи. Натписите се значајни и за споменувањето на кавхан Исбул, што покажува дека клучната позиција на кавхан сè уште ја држел човек со бугарско име, и покрај какво било словенизирање да се случило. Исбул имал неизмерно богатство. Друг натпис кажува дека платил за изградба [[Аквадукт|aквадукт]] што му го подарил на ханот. == Владеењето на Борис I (852-889) == === Проширувањето во Македонија === [[Податотека:Balkans850.png|мини|десно|Проширувањето на Бугарија во времето на кан Пресијан. Според други научници тоа се случило во првите години од владеењето на Борис I.]]Во 846 година истекол бугарскиот мировен договор со Византија. Бугарите нападнале во Македонија покрај реката [[Струма]]. Веројатно, како што сугерираат некои научници, тие избрале момент кога империјата била вклучена во задушувањето на некои словенски бунтови. Сепак, постојат хронолошки проблеми за овие словенски востанија и не може да се покаже дека поголемо востание се случило во 846 година. Најпознатиот бунт меѓу Словените избувнал на [[Пелопонез]] за време на владеењето на [[Теофил (византиски цар)|Теофил]] (829-42). Словените се ослободиле и ја опустошиле областа пред да бидат покорени од византиски командант испратен таму со голема војска во раните години од владеењето на [[Михаил III Пијаницата|Михаил III]]. Се тврди дека походот на Византијците се случил веднаш по доаѓањето на Михаил, уште во 842 година. Ако е така, овој бунт би бил завршен многу пред истекот на бугарскиот договор во 846 година. ''Житието на свети Григориј Декаполит'' опишува словенски бунт во околината на Солун. Иако ова востание е датирано околу 846 г. од некои научници, Дворник, уредникот на житието на тој светител, верува во тоа се случило помеѓу 831 и 838 година. Во секој случај, без разлика дали во врска со словенските востанија или не, Бугарите извршиле инвазија на византиска територија во 846 година. Набргу потоа следело ново примирје.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=111}} Многу историчари веруваат дека овој поход од 846 година го означува и почетокот на бугарската експанзија во Македонија западно од Вардар. За жал, хронологијата на оваа експанзија (и на кој кан да му се припише) е непозната. Борис очигледно ја поседувал Македонија дури и западно од Охрид до 880-тите и, бидејќи немало бугарски војни против Византија по 860 година, очигледно е дека ''де факто'' бугарското владеење претходело на 860-тите години. Така, Бугарите или ја анектирале оваа територија во кампањата 846 година - анексија непризнаена од Византија - или анексијата се случила во подоцнежна кампања - непозната за нас - од Пресијан пред 852 година или од Борис после неговото пристапување на престолот во 852 година.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=111}} Во изворите е забележана само една кампања на Борис против Византија. Во изворот без датум, Теофан Континуат вели: „Борис дознавајќи дека една [[Теодора II|жена]] владеела во империјата станал похрабар и испратил гласници да кажат дека ги осудува договорите за мир и започнал кампања против територијата на империјата“. Хроничарот не наведува кои земји ги нападнал или дали стекнал територија. Но, можно е дел или цела Македонија да е освоена од Борис во ова време. Договорот, веројатно потпишан во 853 година, се чини дека го завршил овој конфликт и Борис останал во мир со империјата до околу 860 година, кога тој стапил во франкиски сојуз, веројатно главно насочен против растечката [[Велика Моравија|Моравска држава]]. Нема докази дека Бугарија тргнала во офанзива против Византија по 860 година. Така можеме да заклучиме дека бугарската експанзија во Македонија се случила во текот на една или двете од овие две кампањи - 846 и 852 година - иако византиското признавање на загубата на оваа територија дошла дури со договорот од 904 година со борисовиот син, Симеон.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=111}} Горенаведениот аргумент претпоставува дека Византија ја вратила својата власт над западна Македонија во некој период од деветтиот век. Таков настан, иако често се претпоставува, не е документиран. Така, евентуално Западна Македонија можеби претставувала збир од ''[[Склавинии]]'' се до потпаѓањето под власт на Бугарија. Во овој случај, Бугарија едноставно би наметнала контрола над различни независни племиња - акт кој не е поврзан со војна со Византија, и кој можел да се случи во кое било време во деветтиот век.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=111}} === Пристапувањето на Борис I на власт === {{See also|Одговорите на папа Никола на прашањата на Бугарите}} [[Податотека:TzarBorisDidacticGospelConstantinePreslavski.jpg|мини|лево|Минијатура која го прикажува Борис I.]] Во почетокот на управувањето на кнез Борис (852-889) Бугарија води неуспешни војни против [[Византија]] и Германското кралство. Борис решава да го прифати [[христијанство]]то како официјална религија за Бугарија, и по редица спорови и политички настани го прави тоа преку византиското духовенство во периодот 863-865. Актот на покрстувањето предизвикува пагански реакции и се стигнува до бунт, во кој педесет и два аристократски рода си заминуваат од главниот град, но се разбиени и казнети, убиени се сите членови на родот. По покрстувањето, Борис ја прима титулата кнез, како и името на својот крстител византискиот цар Михаил. На 29 август 866 година, набргу по задушувањето на бунтот, во Рим пристигнала амбасада од Бугарија, барајќи одговори на низа прашања за црковните практики, како и богослужбените книги и граѓанскиот законик. Се чини дека Борис испратил и друга амбасада кај [[Лудвиг Германецот]] за да го објави покрстувањето на Бугарите и да побара мисионери. Во ноември 866 година, папската мисија предводена од епископот [[Папа Формоз|Формоз од Порто]], кој подоцна станал и римски папа, заминала за Бугарија.{{sfn|Curta|2019|p=202}} Епископот со себе го донел одговорот на папата [[Папа Никола I|Никола I]] на прашањата на Борис во форма на [[Одговорите на папа Никола на прашањата на Бугарите|опширно писмо упатено до сите Бугари]], не само до нивниот владетел. 106-те поглавја од писмото се занимаваат со различни теми: од крштевањето и бракот до капењето, постот и разликата меѓу гревот и злосторството. Папата Никола го укорил Борис за строгата казна кон неговите ''болјари'': „постапи без сериозно да ја измериш работата.“ За прашањето пак за независната бугарска црква, неговиот одговор бил помалку директен: „Сега не можеме да ви дадеме дефинитивен одговор додека нашите легати, кои ги испраќаме во вашата земја, се вратат и ни кажат колку се бројни и обединети христијаните меѓу вас.“{{sfn|Curta|2019|p=202}} Нема многу описи на тогашните бугарски практики, што само делумно може да се реконструираат од одговорите на папата. Откупувањето на невестата, ритуалната жртва без пролевање на крв, употребата на камења со лековити својства и [[Амајлија|амајлии]], сексуалните табуа, и погребувањето на самоубијците, се само неколку погледи во претхристијанските верувања на Бугарите.{{sfn|Curta|2019|p=203}} Се чини дека папата бил изнервиран од она што тој го сметал за глупави прашања: „Она што сакаш да го научиш во врска со панталоните (''[[femoralia]]'') го сметаме за излишно. Зашто, не сакаме да се промени надворешниот стил на вашата облека, туку однесувањето на внатрешниот човек во вас.“ Еден одговор укажува дека во Бугарија постоеле специфични верувања за ритуалната чистота, бидејќи папата Никола детално се осврнува на прашањето „дали чист или нечист човек може да го носи или целива Господовиот крст и моштите.“{{sfn|Curta|2019|p=203}} [[Податотека:17-1735-H4A3D00Z.jpg|мини|Епископот [[Папа Формоз|Формоз од Порто]] одиграл значајна улога во покрстувањето на Бугарија]] Потребно било повеќе разјаснување за другите ритуални практики од поголемо политичко значење. Очигледно, во претхристијанска Бугарија, кога владетелот „седнува да јаде, обичај е никој, па ни неговата жена, да не вечера со него.“ Борис побарал сите негови поданици „да јадат на далечина, седнати на столчиња на нивото на земјата.“{{sfn|Curta|2019|p=203}} Папата Никола I забранува [[инцест]] (индикација дека сродството можеби не го спречувало бракот во паганска Бугарија) и [[полигамија]], тема за која тој дефинитивно се согласил со патријархот [[Фотиј I Цариградски|Фотиј]]. Неколку прашања во врска со теми како бракот на свештениците или положбата на рацете за време на молитвата укажуваат на тоа дека Борис веќе бил свесен за разликите во ритуалите меѓу западните и источните христијани. Меѓутоа, генерално, се чини дека Борис повеќе се интересирал за практиките, отколку за доктрината.{{sfn|Curta|2019|p=204}} Заедно со мисијата во Бугарија, папата Никола испратил уште една амбасада во [[Константинопол]] за што поагресивно да ја изрази папската осуда за изборот на Фотиј за патријарх. Пратениците никогаш не стигнале до Константинопол, бидејќи биле запрени на границата со Бугарија од страна на византиските власти, во околностите на конфликт меѓу Фотиј и Никола I. Не можејќи да преминат во Империјата, пратениците поминале извесно време во Плиска пред да се вратат во Рим. Се вели дека Борис многу го засакал најмладиот член на таа амбасада, [[подѓакон]] во базиликата [[Базилика Голема Богородица (Рим)|Санта Марија Маџоре]], кого сакал да биде поглавар на неговата црква.{{sfn|Curta|2019|p=205}} Меѓутоа, водечката улога на римската мисија во Бугарија ја имал бискупот Формоз од Порто. За само една година работа, под негово водство, мисијата успешно преобратила голем број луѓе. Охрабрен од тој успех, Формоз почнал да ракополага со свештеници и да осветува новоизградени цркви, со други зборови да се однесува како епископ на Бугарија, а не на Порто. Во овој момент, Борис побарал од папата да го назначи Формоз за поглавар на неговата црква. Но, непосредно пред или непосредно во почетокот на 868 година, Формоз бил отповикан од папата Никола. И другиот епископ на мисијата, Павле од [[Популонија]], се вратил во Рим.{{sfn|Curta|2019|p=205}} За да ги замени, новиот папа, [[Папа Адријан II|Адријан II]], испратил уште двајца епископи во Бугарија, Гримоалд од Бомарцо и Доминик од Тривенто. Друга папска амбасада ја преминала Бугарија во 869 година на пат за Константинопол, каде што требало да присуствува на соборот свикан од царот [[Василиј I Македонецот|Василиј I]] и патријархот [[Игнатиј I Цариградски|Игнатиј I]] за да се реши расколот со Рим.{{sfn|Curta|2019|p=205}} Меѓутоа, на враќање во Рим, папските пратеници не поминале низ Бугарија, бидејќи во меѓувреме самите пратеници на Борис што се појавиле пред тој синод поставиле многу вознемирувачко прашање, имено дали бугарските христијани му должат послушност на Рим или на Константинопол. Огорчен од четиригодишното папско запоставување, ако не и целосно отфрлање на неговото барање за архиепископ, Борис решил да се оддалечи од Рим и повторно да се сврти кон Константинопол. И покрај протестите на папските легати, патријархот Игнатиј I назначил архиепископ на Бугарија, на кој му била ветена значителна автономија. До 870 година, прашањето било решено во корист на Борис. Гримоалд, епископот на Бомарцо, бил протеран од Бугарија, а заедно со него и сите други членови на римската мисија кои сè уште биле во земјата. Во меѓувреме, првиот византиски архиепископ на Бугарија пристигнал во Плиска. Но, одлуките на синодот од 869/70 година не ги обесхрабриле папските напори за враќање на загубените позиции во Бугарија. Папата [[Папа Јован VIII|Јован VIII]] (872-882) напишал писма до грчките епископи и свештеници во Бугарија, до Борис и до неговиот дворјанин Петар и до друг човек кој се чини дека бил брат на Борис. Тој тврдел дека Бугарија била под Рим, а не под цариградска јурисдикција, го повикал Борис да се врати на послушност кон Рим и ги повикал неговите советници да го свртат својот владетел да се изјасни за Рим.{{sfn|Curta|2019|p=206}} [[Податотека:Old Basilica in Pliska 2.JPG|десно|мини|Големата базилика во [[Плиска]].]] [[Податотека:NHMB-Tombstone-cross-of-Anna-daughter-of-Knyaz-BorisI-10centuryAD-replica.jpg|мини|десно|Двојазичната словенско-грчка надгробна плоча на [[Ана (ќерка на Борис I)|Ана]], ќерката на кнез Борис]] По доаѓањето на учениците на [[Кирил и Методиј]] во Бугарија, кои ја донесуваат словенската писменост, Борис го прогонува византиското духовенство и започнуваат проповеди на [[старословенски јазик]], кој станува официјален во државата. Во 869-870 Четвртиот вселенски собор решава да ги исклучи бугарските епархии од Цариградската црква, и на тој начин се создава независна (автокефална) Бугарска архиепископија. По напуштањето на световната власт, Борис Михаил оди во манастир, од каде го продолжува црковното дело. === Владимир Расате и обидот за враќање во паганство === Од неговата жена, со крсно име Марија, Борис имал шест деца — Владимир, Гаврил, Симеон, Јаков, Еупраксија и Ана. Гаврил веројатно умрел млад, а веројатно и Јаков; Еупраксија и [[Ана (ќерка на Борис I)|Ана]] станале калуѓерки; [[Симеон I|Симеон]] влегол во црквата; а [[Владимир Расате|Владимир]] требало да го наследи татко му на престолот. Владимир бил престолонаследник предолго време. Сигурно се приближувал кон својата четириесетта година, бидејќи го придружувал својот татко во српската војна (853 г.) во старите пагански денови. И, како и сите нетрпеливи престолонаследници, тој бил исполнет со дух на противење на политиката на неговиот татко. За внатрешните работи за време на неговото владеење знаеме малку, освен дека тој добил амбасадори од германскиот крал [[Арнулф Корушки|Арнулф]] во 892 година.{{sfn|Runciman|1930|p=133}} Се чини дека веднаш штом Борис се повлекол од светот во неговиот манастир, новиот Кан ги разбранувал сите реформи што ги спровел неговиот татко. Старата бугарска аристократија, која Борис толку цврсто ја отсекол, повторно пораснала до ефективна висина; а Владимир потпаднал под нејзино влијание. Болјарите не го сакале христијанството што Борис го вовел, со неговите строги и автократски тенденции. Спротивно на тоа, дворскиот живот станал екстравагантен и развратен, па дури имало и официјален обид за повторно воведување на старите пагански обреди и идолопоклонство. Но, Владимир и неговите ''болјари'' сметале дека Борис повеќе го нема. И покрај тоа што бил во својот манастир, Борис, знаел што се случува надвор. Четири години ги оставил да владеат; а потоа, кога видел дека неговото животно дело е премногу сериозно загрозено, повторно се појавил. Неговиот престиж на светец бил огромен; со помош на неколку постари државници лесно ја запоседнал власта. Повторно на власт, тој ги жртвувал своите татковски чувства за доброто на својата земја. Владимир бил симнат од тронот и ослепен, и така исчезнува од историјата.{{sfn|Runciman|1930|p=134}} === Политичко-црковните настани од 893 година === {{See also|Преславски собор}} Ова бил последен обид за враќање на паганството. Тоа беше осудено да пропадне; никој не можел да очекува од ниската и средната класа да се вратат во посурова и поугнетувачка религија по налог на полутуѓи господари, а самите господари биле водени повеќе од политички отколку од духовни мотиви. На Борис му требаше само повторно да се појави за да предизвика колапс на целата таа работа. Но, тоа било прилично деликатна ситуација за него. Со симнувањето од тронот на својот син, тој го спасил христијанството, но го загрозил неговиот план. Тој дејствувал претпазливо. Свикувајќи [[Преславски собор|народен собор]] од целото негово царство (кој бил присутен на овој собор не можеме да кажеме - веројатно од дворското благородништво, провинциските гувернери или нивните претставници, црковните власти и кој било друг истакнат граѓанин), тој го оправдал своето мешање врз основа на религијата, а потоа им заповедал да го прифатат за свој монарх неговиот помлад син, монахот Симеон.{{sfn|Runciman|1930|p=134}} [[Податотека:Preslav fortress 9.jpg|мини|десно|Преславската тврдина]] Во исто време, тој ја искористил можноста од присуството на Соборот да ја заврши својата последна голема реформа. Семето што [[Свети Климент Охридски|Климент]] го сеел во Македонија - дело непрекинато, се чини, од владеењето на Владимир - и што Наум го сееше поблиску до престолнината, доволно се вкорени; беше време да се замени грчкиот јазик со словенски низ целата бугарска црква.{{sfn|Runciman|1930|p=135}} Имаше неколку причини за да се направи ова сега; веројатно е дека имало празнина во бугарската архиепископија; можно е грчкото свештенство да било премногу тесно поврзано со дворската аристократија; и, секако, тоа бил добар момент за мерка што може да не ѝ се допадне на Империјата - [[Василиј I Македонецот|Василиј]] и [[Фотиј I Цариградски|Фотиј]] биле мртви, а императорот [[Лав VI Мудриот|Лав]] и неговиот брат Патријархот [[Стефан I Цариградски|Стефан]] биле премногу рамнодушни и слаби за да се спротивстават на исполнувањето на движењето што дури и нивните големи претходници го сметале како неизбежно. Освен тоа, пресметал Борис, спроведувањето на словенскиот како единствен национален јазик во Бугарија засекогаш ќе ја потопи свесната ексклузивност и супериорност на старите Бугари. „''Децата на Хуните''“ требало да го изгубат својот идентитет; Бугарски требало да значи сега подеднакво Словен и Бугарин, кој било поданик на бугарскиот монарх - кој повеќе не бил возвишениот Кан, туку Кнезот, словенски принц.{{sfn|Runciman|1930|p=135}} Со промената на јазикот, веројатно е дека е завршена организацијата на Бугарската црква, за да одговара на новата состојба на нештата. Веќе некое време земјата била поделена меѓу седум митрополити под јурисдикција на архиепископот на Бугарија - митрополитите на Дристра, Филипополис, Сердика, Провадија, Маргум (или Морава), Брегалница и Охрид.{{sfn|Runciman|1930|p=135}} Повеќето од нивните епархии претходно биле создадени, особено оние во Источна Бугарија; Брегалничката епархија била создадена во 889 година. Охридската епархија веројатно сè уште не била формирана - Македонија сè уште била премногу дива. Но, мисионерското дело на Климент веќе било доволно напреднато за да му се создаде епископија. Станал епископ на двојната столица Дебрица (Дрембица) и Белица, два мали града меѓу Охрида и Прилеп. Подоцна нивната важност била засенета од Охрид. [[Податотека:Bulgaria - Shumen Province - Veliki Preslav Municipality - Town of Veliki Preslav - Veliki Preslav Medieval Palace Complex - Panoramic.jpg|мини|десно|Палатата во Преслав]] Во врска со овие црковни реформи била направена уште една голема промена. Јосиф, новиот архиепископ бугарски, имал архиепископско седиште не во Плиска, туку во Преслав. Престолнината била преместена. Плиска, старата хунската престолнина, со сеќавањата на големите Канови - незнабошци , повеќе не била соодветна. Христијанскиот кнез требало да живее во Преслав, блиску до манастирот Пантелејмон и школата на [[Свети Наум Охридски Чудотворец|Наум]]. Кога сето тоа било направено, Борис се вратил во својот манастир. Неговата работа сега навистина била завршена. Порано, прерано се повлекол. Но, овој пат бил сигурен. Тој можел веќе засекогаш да се посвети на религијата; ниту пак би ѝ помогнал на својата земја да ја спаси со своите молитви. Тој веќе беше ѝ помогнал доволно - доволно за вечно да се почитува неговото име како најголем од сите нејзини добродетели.{{sfn|Runciman|1930|p=136}} == Симеон I и Петар I == [[Image:St. Theodor.jpg|мини|десно|Керамичка икона на [[Теодор Стратилат|Св. Теодор Стратилат]], Преслав, околу 900 г.]] [[File:RizMap09.jpg|thumb||left|240 px|Бугарија за време на цар Симеон I.]] [[Симеон I]] го продолжува црковното и просветителното дело на својот татко Борис I, со тоа што засилено го помага книжевното дело во главниот град, основа книжевни центри во целата држава и сам пишува за просветителската заедница во Преслав.<ref>Robert Fossier, Janet Sondheimer - „The Cambridge Illustrated History of the Middle Ages: 350-950“, Cambridge University Press, 1997, стр. 370</ref> На надворешна сцена постигнува множество на воени успеси, со тоа што успева да ја рашири територијата на Бугарија на југ скоро до Коринт, а на запад ги достигнува земјите на денешна [[Албанија]]. На југоисток териториите достигнуваат до Одринското поле, опфаќајќи го и северниот дел на Дарданелскиот премин. Симеон си поставува за цел создавање на Бугарско-византиско Царство, која откако не успева да ја постигне преку дипломатски начини (морало да биде објавен за регент (василиопатор) на малолетниот император на [[Византија]], но царицата-мајка го спречила договорот), се обидува со војна. Води преговори со [[Арапи]]те за военоморска помош при напад против [[Цариград]], но првиот пат делегацијата била одвлечена од пирати и продадена како робови во Цариград, а вториот пат не се доаѓа до ништо суштествено. === Војната со Византија (894-97) === Бугарската трговија доживеала процут во времето на цар Симеон. Главната дејност во земјата било земјоделството, а веројатно бугарските житарки и добиток помогнале да се прехранат царските градови на брегот, па и самиот Константинопол. Рудата се ископувала, а со тоа се зголемиле кралските приходи. Згора на тоа, бугарските владенија лежеле на главни трговски патишта. Трговија што минувала меѓу степите на Русија и Константинопол се одвивала по западниот брег на Црното Море; но дел од неа поминувала по копно преку Преслав и Адрианопол, а дел преку Дристра до Солун. Имало уште еден трговски пат, речиси подеднакво важен, кој не можел да ја избегне Бугарија; тоа било рутата од Средна Европа, која на Балканскиот полуостров влегувала во Белград и, како и железницата денес, се разделувала кај Ниш, едниот крак водел низ Сердика (Софија) и Филипополис до Адрианопол и Константинопол, а другиот продолжувал на југ до Солун. Тоа значело постојан проток на стока што минувал низ Бугарија и на својот пат ги збогатувал бугарските трговци или грчките и ерменските поданици на царот.{{sfn|Runciman|1930|p=144}} [[Податотека:Bulgarians defeat Byzantines under Krenites and Kourtikios.jpg|мини|Победата на Бугарите над византиската војска предводена од Прокопиј и Куртициј во Тракија.]] Уште од времето на Тервел, трговијата меѓу Бугарија и Империјата била внимателно организирана, а сега веќе Бугарите имале дозвола да престојуваат во Константинопол (веројатно во квартот Свети Мамас, заедно со руските трговци) каде што ја носеле својата стока. Меѓутоа, една интрига во Царскиот двор во 894 година резултирала со тоа што двајца грчки трговци, Ставракиј и Козма, обезбедиле монопол над бугарската трговија. Тие не само што успеале да стават тешки давачки за стоката, туку и инсистирале на преместување на бугарскиот пазар во Солун - било полесно да се управува со корупцијата подалеку од престолнината. Сето тоа природно ги вознемирило Бугарите и тие се пожалиле на Симеон, а тој веднаш се застапил за нив пред царот [[Лав VI Мудриот|Лав VI]]. Но, нечесните грчки трговци биле под заштита на [[Стилијан Зауца]], ''василеопаторот'', семоќниот тест на императорот; затоа Лав ја игнорирал амбасадата на Симеон и скандалот продолжил. Симеон тогаш решил да прибегне кон оружје и се подготвил да ја нападне Тракија. Главните царски војски, под Никифор Фока, биле отсутни на Исток борејќи се со [[Сарацени]]те; Лав можел да испрати против напаѓачите само неискусни трупи, под водство на Прокопиј Кренит и Ерменецот Куртициј. И двајцата генерали биле убиени во битка. Бугарите потоа напредувале низ Тракија кон самата престолнина.{{sfn|Runciman|1930|p=145}} [[Податотека:Honfoglalas.gif|мини|Мапа на движење на Маџарите. Забележете дека не е потврдено каде завршувала северната граница на Бугарската империја.]] Лав следователно прибегнал кон дипломатија. Истата година тој испратил амбасада во Ратисбон кај кралот Арнулф - веројатно уште пред да избие војната, како одговор на амбасадата на Арнулф кај Владимир во 892 година - но неговиот амбасадор не бил добро примен. Но, сега тој имал далеку подобар план. Уште од деновите на Омуртаг, дивите Маџари биле воспоставени на степите до бугарската граница на реката [[Днестар]], ако не досега и до [[Прут]]. Во 895 година го испратил ''патрицијот'' Никита Склер во маџарските населби и им предложил на маџарските поглавари [[Арпад]] и [[Курсан]] да ја нападнат Бугарија; тој ветил дека ќе испрати бродови за да ги пренесат преку Дунав. Маџарите со задоволство се согласиле, особено затоа што се чувствувале донекаде притиснати на нивните источни граници од една уште подива нација, Печенезите; дале заложници и договорот бил склучен.{{sfn|Runciman|1930|p=145}} Тогаш Лав го повикал Никифор Фока од Азија и ја опремил царската флота под адмиралот Евстатиј. Сега кога Симеон требало да се справи со Маџарите, Лав повеќе би сакал да не се бори; тој не сакал да ја зголемува моќта на Маџарите на сметка на бугарската, а освен тоа, не сакал да се бори со истоверци како и неговиот народ. Затоа го испратил ''квесторот'' Константинациј да го предупреди Симеон за претстојната инвазија на Маџарите и да предложи мировен договор. Но Симеон бил сомничав; тој во Константинопол научил колку суптилна може да биде царската дипломатија и веројатно не поверувал во приказната за Маџарите. Константинациј бил ставен во притвор, а одговор не бил вратен.{{sfn|Runciman|1930|p=146}} [[Податотека:HungariansPursueBulgarians.jpg|лево|мини|Повлекување на Симеон во тврдината Дристра ([[Силистра]]).]] Симеон набрзо се уверил. Додека се подготвувал да се пресретне со Никифор Фока во Тракија, му дошла вест дека Маџарите пристигнале. Тој побрзал на север да ги пречека, но бил поразен. Во очај се повлекол во тврдината [[Дристра]]. Маџарите напредувале, ограбувајќи и уништувајќи. Пред портите на Преслав се сретнале со Никифор Фока, на кого му продале бугарски заробеници во илјадници. Бугарите биле во очај. Тие испратиле кај Борис во неговиот манастир да побараат совет; но тој можел да предложи само тридневен пост и се понудил да се моли за својата земја.{{sfn|Runciman|1930|p=146}} Ситуацијата била спасена со многу помалку угледни средства - со дипломатската измама на Симеон. Кога ја сфатил сериозноста на својата положба, испратил преку Евстатиј да побара мир од царот. Лав бил среќен што се согласил. Тој им наредил на Фока и Евстатиј да се повлечат и го испратил ''магистерот'' [[Лав Хиросфакт]] да преговара за условите. Токму тоа го посакувал Симеон. Кога пристигнал ''магистерот'' Лав, тој бил задржан под стража во тврдината Мундрага: додека Симеон, ослободен од половина од неговите непријатели, тргнал да ги нападне останатите, Маџарите. Во голема битка успеал да ги победи и да ги истера назад преку Дунав. Борбата била толку крвожедна што дури и Бугарите се вели дека изгубиле 20.000 војници. Победнички над Маџарите, Симеон го известил ''магистер'' Лав дека неговите услови сега вклучуваат ослободување на сите бугарски заробеници неодамна купени од Фока од Маџарите. Несреќниот амбасадор, кој во меѓувреме не можел да комуницира со царот, се вратил во Константинопол, за да види што може да се направи.{{sfn|Runciman|1930|p=147}} Лав посакал мир и бил подготвен да се откаже од затворениците. Симеон чекал додека не му бидат вратени сите затвореници, а потоа, под изговор дека некои се задржани, повторно се појавил со полна сила на тракиската граница. На новиот царски командант, Лав Катакалон, му недостасувала способноста на претходниот, Фока. Тој пристигнал со главната царска војска кај Булгарофигон и бил тешко поразен. Следеле натамошни преговори. Договорот бил склучен во 897 година, а Византија се согласила да плаќа годишен данок на Бугарија.{{sfn|Runciman|1930|p=148}} Симеон умира ненадејно на 27 мај 927 година<ref>Златарски, Васил, История на българската държава през средните векове, том 1, част 2, Академично издателство "Марин Дринов", София 1994, ISBN 954-430-299-9, с. 513</ref> во разгор на подготвувањата за опсада на Цариград. Пред својата смрт, тој се објавува за "Цар самодржец на сите Бугари и Ромеи", се титлува со титулата "цар", која била еднаква на императорската, и го објавува бугарскиот црковен поглавар за патријарх - највисокиот ранг во Источната православна црква.<ref>John V. Fine - "The Early Medieval Balkan", University of Michigan Press, 1991, стр. 155</ref> По неговата смрт на престолот седнува син му, [[Петар I (Бугарија)|Петар I]]. Тој склучува мир со Византија, кој официјално му ја признава царската титула и патријаршкиот ранг на [[Бугарска православна црква|Бугарската црква]].<ref>Robert Bideleux, Ian Jeffries - „A history of Eastern Europe“, Taylor & Francis, 2007, стр. 66,</ref> За време на управувањето на Петар, Бугарија навлегува во криза, најмногу заради нападите на [[Киевски Рус|Руси]] и [[Кнежевство Унгарија|Унгарци]] од север. Започнува распространувањето на ереси, најпозната од која била [[богомилство]]то, по името на својот водач - поп Богомил.<ref>Milan Loos - „Dualist heresy in the Middle Ages“, Springer, 1974, стр. 50</ref> Тоа станува основа и на албигојството, кое се појавило подоцна во јужна [[Франција]], како и на [[катарство]]то. === Појава на Богомилството === {{Main|Богомилство}} [[Податотека:Bogomilist expansion.svg|мини|десно|Развојот на богомилството и другите еретички движења во Европа]] Трите главни извори за богомилите во Бугарија се: писмо од цариградскиот патријарх [[Теофилакт Цариградски|Теофилакт]] до цар Петар, напишано околу 940 година; трактат против еретиците напишан од [[Презвитер Козма]] (веројатно напишан околу 970 година) и едиктите на црковниот синод одржан под цар Борил во 1211 година кој ги осудил богомилите.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=172}} Писмото на Теофилакт е напишано како одговор на писмо (кое денес не постои) од цар Петар кој побарал совет од патријархот, кој бил чичко на неговата жена [[Ирина Лакапина|Ирина]], како да постапи со новопојавената [[ерес]]. Забелешките за еретичките верувања веројатно се извлечени од првичното писмо на Петар. Патријархот се осврнува на на новопојавената ерес без да ја именува. Тој тврди дека еретиците веруваат во два принципи, од кои првиот ја создал светлината и невидливиот свет, а вториот темнината, материјата и човечкото тело. Еретиците го отфрлале [[Стар завет|Стариот завет]], бракот, репродукцијата, и учењето за Христовото воплотување; за нив велеле дека настанале од злобниот принцип (ѓаволот). Ереста е античка, но новопојавена, мешавина од [[манихејство]] и [[павликијанство]].{{sfn|V. A. Fine|1991|p=173}} Павликијанството била источна ерес, генерално прикажувана како дуалистичка, но неодамна се покажало дека е [[Адопционизам|адопционистичко]] движење. Адопционистите верувале дека Христос бил едноставно човек додека не бил ''посвоен'' од Бога и по благодатта станал божествен во времето на неговото крштевање. Павликијаните живееле во големи концентрации во Ерменија и источна Анадолија. Со текот на годините голем број од нив биле преселени од страна на императорите на Балканот за да ги растурат нивните концентрации на исток и исто така да ја бранат тракиската граница бидејќи биле одлични воини. Многумина биле населени во регионот на Филипополис (денешен Пловдив) во близина на бугарската граница. На Павликијаните генерално им се припишува голема улога во создавањето на богомилството. Ако Павликијаните навистина биле дуалисти, таквата улога е можна; сепак, ако биле адопционисти, тогаш треба да се бара автохтоно потекло за богомилството.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=173}} Најдетален извор за [[богомилство]]то е трактатот на презвитер Козма, кој од прва рака ги знаел и ја имал предноста да е несофистициран теолог, бидејќи повеќето византиски антиеретички трактати имаат тенденција да ги нарекуваат ересите со класичните имиња и потоа да му дадат на читателот мешавина од нови и релевантни, како и класични и нерелевантни верувања кога дискутираат за нивните следбеници. Козма вели дека за време на владеењето на Петар, поп по име [[Поп Богомил|Богомил]] (но за волја на вистината ''Богонемил'') проповедал ерес во бугарските земји.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=173}} За нив презвитер Козма вели: „Однадвор, еретиците изгледаат како јагниња; тие се нежни, скромни и тивки; тие не зборуваат залудни зборови, не се смеат и не се однесуваат на таков начин што ќе се разликуваат од вистинските христијани. Но, внатре тие се грабливи волци. Кога ќе ги најдат неуките, го сеат пијанството на нивното учење и ги хулат доктрините што ги пренесува Светата Црква. Еретиците не ги почитуваат [[Икона|иконите]], туку ги нарекуваат идоли. Еретиците се потсмеваат на моштите на светиите и нè исмеваат кога ние им се поклонуваме. Тие одбиваат да им оддаваат почит на светците и ги презираат чудата Божји како што ги предизвикуваат моштите на светите преку силата на Светиот Дух; тие велат дека чудата не се случиле по Божја волја, туку од ѓаволот кој ги тера да ги заведуваат луѓето. Тие тврдат дека не Бог, туку ѓаволот бил творец на видливиот свет. Тие прашуваат како може да се обожава крстот? На него Евреите го распнаа Божјиот Син. Затоа крстот е непријател Божји. Тие ги учат своите приврзаници да го мразат, велејќи дека ако некој го убил синот на кралот со парче дрво, дали тоа дрво ќе му биде драго на кралот? Причеста не била воспоставена по Божја заповед, а [[евхаристија]]та всушност не е тело Христово, туку едноставна храна како и секоја друга. Тие не веруваат дека зборовите на свештениците се осветени од Бога. Ако свештениците се осветени, зошто тогаш не живеат како што треба?{{sfn|V. A. Fine|1991|p=174}} Тие се противат на свештениците, црквите, молитвите (освен на [[Господова молитва|Господовата молитва]]) и го отфрлаат Мојсеевиот закон и книгите на пророците. Тие не ја почитуваат [[Дева Марија]]. Тие не го прифаќаат Стариот Завет, туку само Евангелијата. Тие живеат не според Мојсеевиот закон, туку според онаа на Апостолите. Тие го прават ѓаволот творец на луѓето и на целото божествено создание; некои го нарекуваат паднат ангел. (Козма потоа прави да изгледа дека го обожаваат ѓаволот бидејќи го направиле творец.) Тие велат дека по волја на ѓаволот постои сè - небото, сонцето, ѕвездите, воздухот, земјата, луѓето, црквите, крстот и сè што се движи по земјата. Тие веруваат дека Господ има два сина, Христос постариот и ѓаволот помладиот. Тој, ѓаволот, им заповеда на луѓето да земат жени, јадат месо и пијат вино. Тие се нарекуваат жители на рајот; тие ги одбиваат сите животни радости не со апстиненција како што правиме ние [православните монаси] туку затоа што тие тврдат дека овие дела се нечисти. Тие се молат, затворајќи се во своите домови, четири пати на ден и четири пати во текот на ноќта. Тие веруваат дека луѓето, а не Бог, ги воспоставил обредите и практиките на Црквата и на христијаните; и дека нив ги нема во евангелијата. Еретиците не празнуваат црковни празници. Тие не го одбележуваат споменот на мачениците и светителите. Тие си ги исповедаат своите гревови еден на друг и практикуваат исповед меѓу себе. Ги учат своите приврзаници да не се потчинуваат на власта; ги клеветат богатите; ги мразат царевите; ги исмеваат своите претпоставени и ги навредуваат нивните господари.“{{sfn|V. A. Fine|1991|p=175}} Оваа ерес се проширила од Бугарија во Византија каде привлекла многу интелектуалци и се развила во многу посуптилно теолошко движење. Во секој случај, богомилската секта која се појавила во времето на Петар траела низ историјата на средновековна Бугарија, за последен пат да се слушне за неа во Трново - престолнината на Втората бугарска империја - во средината на XIV век.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=179}} === Падот на Бугарија === {{See also|Инвазија на Светослав I во Бугарија}} По мирот од 927 не се променило многу во односите меѓу Бугарија и Византија. Меѓутоа, кога бугарските пратеници дошле во Константинопол да го соберат годишниот данок, тие биле пречекани со луто отфрлање од императорот [[Никифор II Фока]], кој штотуку се вратил од победничкиот поход против Арапите. Византискиот цар го обвинил Петар дека дозволил Маџарите да ја преминат Бугарија на нивниот пат кон византиските територии, обвинение кое можеби се однесува на настан раскажан од Лиутпранд од Кремона, кој пристигнал во Константинопол три години подоцна. Според Лиутпранд, во одреден момент по доаѓањето на Никифор на власт во 963 г., група од 300 Маџари заробила 500 поданици од околината на Солун и ги пренела во Панонија.{{sfn|Curta|2006|p=237}} Без оглед на причината за гневот на императорот Никифор, тој ги преместил своите трупи на границата со Бугарија, каде што Византијците уништиле голем број тврдини во демонстрација на воена моќ, пред да се вратат на источниот фронт. Во обид да го смири Никифор и да понуди своја гаранција со добри намери, Петар ги испратил своите два сина, [[Борис II|Борис]] и [[Роман (цар на Бугарија)|Роман]] во Константинопол како заложници. Сепак, тој исто така испратил пратеници кај императорот [[Отон I (Свето Римско Царство)|Отон I]] во [[Магдебург]], можеби во обид да собере поддршка против Византија. Од своја страна, Никифор одлучил да го примени на Бугарија истиот вид притисок што го избрал Лав VI во неговиот конфликт со Симеон во 893 година. Во отсуство на сигурни сојузници [[Печенези]] во степата, тој го избрал кнезот [[Светослав I|Светослав]] од Киев, кого го поткупил да ја нападне Бугарија.{{sfn|Curta|2006|p=237}} Она што императорот го имал на ум, најверојатно, е дека ќе се случат голем број на упади на бугарска територија што ќе го турнат Петар на колена. Но, работите не се одвивале баш според планот. Русите пристигнале на Дунав во летото 968 година, ја разбиле бугарската војска и ги блокирале преостанатите трупи во Дристра ([[Силистра]]). Според руската [[Повест за минатите години|примарна хроника]], рускиот кнез „ја преместил својата резиденција“ во Бугарија и почнал да владее од „Перејаславец“. Локацијата на Перејаславец или Преславец („Мал Преслав“) е предмет на спор, но од описот на движењата на Светослав во Летописот и на византиските војски во византиските извори е сосема јасно дека градот се наоѓал на Долниот Дунав, најверојатно во северна [[Добруџа]]. Се чини дека Русите не влегле во внатрешноста на Бугарија и биле задоволни со контролирањето на долниот брег на Дунав и регионот на неговата делта. Ова беше доволно за да го убеди Петар да испрати пратеници во Константинопол и да побара мир. Овој пат, Никифор имал тешки услови, а не само зборови. Тој побарал депонирање на Петар од престолот и негова замена со неговиот син Борис, кој веднаш бил вратен во Бугарија за таа пригода.{{sfn|Curta|2006|p=238}} Како и неговиот дедо Борис I, Петар се повлекол во манастирот во близина на Преслав, каде што умрел набргу потоа на 30 јануари 969 година. Специјална служба му создале монасите од манастирот, кои први го употребиле епитетот „светец“ за поранешниот император. Портретот на Петар ќе се појавува на иконите од подоцнежните векови. [[Податотека:63-manasses-chronicle.jpg|мини|Инвазијата на киевскиот кнез Светослав во Бугарија]] Владеењето на Борис II започнало добро, бидејќи Русите се повлекле од Бугарија откако ја добиле веста за опсадата на [[Печенези]]те на [[Киев]]. Меѓутоа, штом Светослав ги „изгонил Печенезите во степите“, решил да се врати во Бугарија, овој пат заедно со своите сојузници Печенези и Маџари. Меѓутоа, во 969 година, Бугарите, кои во меѓувреме повторно ја зазеле тврдината Преславец, дале силен отпор против опсадата на Русите. По долга борба Преславец бил повторно заземен. Русите брзо се движеле и ги зазеле Преслав и Дристра, пред да ја преминат [[Стара Планина]] и да го нападнат Филипополис (денешен [[Пловдив]]) во Тракија. Во Преслав, Светослав го оставил Борис на власт, очигледно во обид да ја здобие бугарска поддршка за неговото сега отворено антивизантиско присуство во Бугарија.{{sfn|Curta|2006|p=239}} Новиот византиски император [[Јован I Цимискиј|Јован Цимискиј]] имал многу поагресивен пристап. Прво, тој го испратил во Тракија, [[Варда Склир]], кој извојувал голема победа против Русите во близина на Филипополис. Потоа, во пролетта 971 г., самиот император предводел војска од 40.000 преку Стара Планина, додека византиска флота од околу 300 бродови влегла во Дунав преку делтата за да ги нападне Русите од север. Искористувајќи го фактот што ниту еден планински премин не бил чуван, царот Јован брзо стигнал до Преслав, каде што ги победил Русите и го опколил градот. Византиските трупи упаднале во Внатрешниот град убивајќи повеќе Руси и заробувајќи ги Борис и неговото семејство. Преслав веднаш бил преименуван во Јоанополис по самиот император, а извесен Катакалон бил именуван за воен управител, за што сведочи неговиот печат. Во Дристра, плашејќи се од избувнување на локално востание, Светослав наредил да се погубат 300 првенци кога византиските трупи се појавиле под силните ѕидини на градот. Царот Јован ја ставил Дристра под опсада три месеци, пред да ги порази Русите во жестока битка што го принудила Светослав да бара мир. Царот се согласил да му дозволи на рускиот кнез да се повлече во Киев, но на враќање дома, Светослав бил нападнат и убиен од Печенези. Византијците ја зазеле Дристра, која ја преименувале во Теодорополис, по свети [[Теодор Стратилат]], за кој се вели дека се појавил во целосна воена опрема на својот бел коњ во текот на последната битка со Русите.{{sfn|Curta|2006|p=240}}[[Податотека:Tzimiskes returns.jpg|мини|десно|[[Борис II]] и неговиот брат [[Роман (цар на Бугарија)|Роман]] како пленици на императорот Јован Цимиски во 971 г.]]Триумфалното враќање на Јован Цимиски во Константинопол било внимателно исценирано за да го симболизира крајот на Бугарија. Според [[Лав Ѓакон]], по царот на бел коњ следела кола со икона на Пресвета Богородица и бугарските царски регалии заробени во Преслав, особено две круни, едната едноставна дијадема, другата круна со грб слична на оние кои Византиските императори ги носеле кога славеле победи. Борис го следел царот Јован на својот коњ. Кога пристигнале до [[Форум на Константин|Форумот на Константин]], симболично му биле одземени симболите на неговата царска власт.{{sfn|Curta|2006|p=240}} Царот Јован му ја посветил Борисовата круна на Бога во [[Црква Света Софија (Истанбул)|храмот на Божјата Премудрост]], а Борис, сега само обичен аристократ со бугарско потекло, во замена ја добил титулата ''магистрос''.{{sfn|Curta|2006|p=240}} Патријархот на Бугарија бил заменет со митрополит на Јоанополис, кој бил подреден на патријархот во Константинопол. Со овие настани е означен и крајот на Бугарското Царство и негово приклучување во рамките на Византија.<ref name="tsff">На капијама града y сусрет су му изашли највиши достојанственици цркве и Царства, певајући химне y славу цара, и пружили му круну и схиптар од злата и драгог камена. На позлаћеним кочијама y четворопрегу y којима ce иначе вози цар, била je икова Богородице коју je он лично донео из Бугарске, a испод ње лежале су одоре и дијадеме бугарских царева. Додека поворката влегувала во градот, зад кочиите јавал царот на бел коњ, накитен со сите царски обележја, а зад него пешки одел бугарскиот цар, Борис II, кого Цимискиј го заробил во Преслав. во црквата „Св. Софија“ византискиот цар ја положил сјајната круна на Бугарија на високиот олтар, ги дал знаците на првиот воен плен и своите благодарности. Потоа, пред насобраната толпа во главниот брод на црквата му наредил на бугарскиот цар да ги симне сите негови владетелски обележја и му доделил византиска дворска титула на магистер. Само во текот на една година (971) Јован Цимискиј постигнал воен триумф кому му нема рамен во средновековните анали на Балканот. Јаотстранил руската опасност која го загрозувала опстанокот на Византија во Европа, потворно ја утврдил северната граница на Дунав и ја повратил територијата која Аспаруховите Прабугари ја одзеле од Византија уште пред три века. За време на оваа сурова војна Бугарите беспомошно ги гледале двте најголеми воени сили на источна Европа како ce борат околу нивните земји. [http://en.wikipedia.org/wiki/Dimitri_Obolensky Димитри Оболенски ВИЗАНТИЈСКИ КОМОНВЕЛТ Превела Ксенија Тодоровић ПРОСВЕТА - БЕОГРАД 1996]</ref><ref>На запад, во ридовите и изолираните долини на Македонија, каде ни Русите ни Византијците не оделе за време на војната, царската власт била претежно номинална, па и понатаму живеела политичката традиција на соборената бугарска држава. И тому на тоа место по Цимискиевата смрт во 976 г. четирите синови на месниот македонски управник подигнале бунтовен бајрак. Најмладиот Самуил, ја искористил граѓанската војна во Византија која избила по смртта на Јован Цимискиј, и полека изградил држава чиј главен град град најпрвин бил на Преспанското Езеро, a потоа во Охрид. До крајот на векот оваа држава се проширила врз најголемиот дел на дотогашната бугарска територија меѓу Црното и Јадранскто Море, крај Србија сè до долното течение на Сава, Албанија, јужна (Егејска) Македонија, Тесалија и Епир. Димитри Оболенски ВИЗАНТИСКИ КОМОНВЕЛТ Превела Ксенија Тодоровић ПРОСВЕТА - БЕОГРАД 1996</ref><ref>Идеолошки, Самуиловото Царство било поврзано за старото Бугарско Царство, затоа и самите негови творци (Самуил и неговите наследници б.н) и Византија го нарекувале бугарско, бидејќи традициите за царство и патријаршија, освен во Византија, постоеле уште само во Бугарија (се мисли само за Балканот б.н). Самуил ги прифатил тие традиции и го презел наследството на Симеоновото и Петровото Царство (Првото Бугарско Царство б.н), кое паднало под ударите на Византијците. Всушност, неговото царство (на Самуил б.н) значајно се разликувало од Симеоновото и Петровото Царство, и по составот и по карактерот тоа било ново царство. Неговиот центар се преместил према југозапад и Македонија го сочинувало неговото јадро. Ако главната цел на Самуил би била воспоставување на стaрото Бугарско Царство, тој секако би се свртел кон бугарските земји и на прво место би се стремел да ги ослободи. Меѓутоа, интересот на Самуил кон старите бугарски земји бил впечатливо мал. Во текот на сите негови борби во областите источно од Сердика играле изненадувачки скромна улога, така што изворите скоро и не ги спомнуваат. Ексапнзијата на Самуиловото Царство било пред сè свртено кон југ, види Георгије Острогорски, Историја на Византија, Народна Књига Алфа, 1998.</ref><ref>Стјепан Антолјак: „Средновековна Македонија“ том 1, издание на Мисла, Скопје, 1985</ref><ref name="SDIV">''[http://www.scribd.com/doc/2945332/- Шарл Дил ИСТОРИЈА ВИЗАНТИЈСКОГ ЦАРСТВА] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090209032148/http://www.scribd.com/doc/2945332/- |date=2009-02-09 }}''</ref><ref name="SDIV" /><ref>''Владимир Чоровиќ, "Историја спрског народа", глава VI [http://www.rastko.org.yu/rastko-bl/istorija/corovic/istorija/2_6_l.html Држава мачедонских Словена] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071214173525/http://www.rastko.org.yu/rastko-bl/istorija/corovic/istorija/2_6_l.html |date=2007-12-14 }}, издание на страницата www.rastko.org.yu, Белград, 2001. {{sr}}''</ref><ref>''Бранко Панов, "Македонија низ историјата", "Менора", Скопjе, 1999, стр. 15.''</ref><ref>''"Историја на македонскиот народ", том 1 Македонија од праисториско време до паѓането под турска власт, Институт за историја, Скопjе, 2000, стр. 357.''</ref><ref>''Коста Аџиевски, Пелагонија во средниот век, скопје, 1994''</ref><ref>''Александар Атанасовски, Македонија и Македонците во делото на Никифор Григора - византиски историограф од XIV век. - Годишен зборник на Филозофски факултет - Скопје, Кн. 27 (53) Скопје 2000. Истото е објавено во: Славянскиј Сборник. Вѕпуск 6. Саратовскога университета 2003.''</ref> == Религијата на Прабугарите == [[Податотека:Rosette from Pliska.svg|мини|десно|[[Розета од Плиска]]]] Не се знае многу за традиционалните религиозни верувања и практики на Бугарите. Нашиот најдобар извор доаѓа од ''Responsa'' на папата [[Папа Никола I|Никола I]], долго пасторално писмо упатено до бугарскиот хан Борис-Михаел веднаш по неговото преобраќање во христијанството во 864 година. Некои дополнителни информации можат може да се добијат од прабугарските натписи, како и од кратките референци на византиските писци. [[Теофилакт Охридски]] во 11 век пишува дека пред 864 г. Бугарите го славеле сонцето, месечината и ѕвездите, а како жртва им принесувале кучиња. Тој исто така укажува дека тие верувале во многу богови и обожавале идоли. [[Теофан Исповедник|Теофан]] ги опишува жртвите принесени од [[Крум]] пред Златната Порта за време на [[Опсада на Цариград (813)|опсадата на Цариград во 813 г]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Byzantium and Bulgaria, 775–831|last=Sophoulis|first=Panos|publisher=Brill|year=2011|isbn=9789004206953|location=Germany|pages=79-89}}</ref> И покрај фактот што Бугарите почитувале бројни божества, прабугарските натписи, кои ја изразуваат официјалната идеологија на државата, експлицитно се однесуваат на само еден бог (''ὁ θεός''). Ова може да сугерира дека воинската аристократија стоела поблиску до хенотеизмот, термин што значи верување и можно обожавање на повеќе богови, од кои едниот е врховен. Со тоа што не го прецизирале неговото име, хановите очигледно се обиделе да го направат овој бог препознатлив и поистоветен за различни народи. Така, за населението на ханството што зборувало грчки, анонимниот бог што се повикува во титулата на бугарскиот владетел како давател на неговиот божествен мандат (''ὁ ἐκ θεοῦ ἄρχων'') веројатно е дека бил христијанскиот бог. Има добра причина да се верува дека во умот на канот и неговите благородници овој бог бил [[Тенгризам|Тангра]].<ref name=":0" /> Додека првично ова туркиско име го означувало физичкото небо, Тангра/Тенгри на крајот се појавува како небесен бог и врховно божество на многу номади од Централна и Внатрешна Азија. Во шестиот век Тангри станал тесно поврзан со Ашина, владејачкиот, „харизматичен“ клан на Туркиската империја, и заедно со него претставувал еден од основните извори на политичко единство. Ханот не бил само глава на државата, туку божествено назначен владетел, чиј небесен статус бил особено нагласен во [[Орхонски натписи|''Орхонските натписи'']]. Управувањето со земјата како одраз на управувањето со небото, авторитетот на ханот, теоретски, бил екуменски. Териториите, владетелите и народите можеби ''де факто'' биле надвор од неговата сфера на влијание, но, по волјата на Тангри, биле ''де јуре'' и потенцијално членови на неговата светска империја. == Администрација == Малку се знае за управата на раното Бугарско Царство; освен имињата на неколку бугарски титули; иако е невозможно да се извлечат многу заклучоци од нив, бидејќи е тешко да се каже кои титули претставуваат функции, а кои биле доделувани како почесни титули.{{sfn|Runciman|1930|p=284}} [[File:Omurtag10 svik.jpg|thumb|right|150px|Грчки натпис со зборовите "канас&nbsp;бигиом&nbsp;оуртаг" (Канас(у)биги Омуртаг) во првите два реда. [[Плиска]], Бугарија.<ref name="inscriptions">Веселин Бешевлиев, Първобългарски надписи. 2ed. София 1992. Chapter: VI. Възспоменателни надписи, Inscription [http://macedonia.kroraina.com/vb3/vb_6.htm#66 No.66].</ref>]] Владетелот во сите негови натписи е Кан или Возвишениот Кан - ''κάνας'' или ''κάννας'', со епитетот ''ὐβιγή'' или ''ὐβηγη'' - збор кој јасно е од [[Кумански јазик|куманско потекло]] ''öweghü'' = висок, знаменит. Натписите честопати ја додаваат титулата ''ὁ ἐκ θεοῦ ἄρχων'', веројатно воведен од грчките писци, кои сметале дека тоа е неопходна квалификација за секој принц. Титулата Кан исчезнува по воведувањето на христијанството и словенската азбука, за да ја замени Кнез, а подоцна и Цезар, односно Цар.{{sfn|Runciman|1930|p=284}} Главна класа на благородништвото биле ''[[болјар]]ите'' — ''βοιλάδες'' или ''βοηλάδες'' — име кое станало општо меѓу источните Словени. Во десеттиот век постоеле три класи на ''болјари'', шесте Големи Болјари, Надворешните Болјари и Внатрешните Болјари; во средината на деветтиот век имало дванаесет Големи Болјари. Големите Болјари веројатно го сочинувале доверливиот кабинет на Канот; Внатрешните Болјари веројатно биле дворски офицери, надворешните болјари провинциски офицери. Многу од поединците споменати на натписите од деветтиот век биле ''болјари''. И Кавкан Исбул и Багатур Цепа биле ''болјари''; а веројатно е дека болјарите биле цивилни службеници.{{sfn|Runciman|1930|p=284}} Втората класа на благородништво, веројатно инфериорна, биле ''багаините''. Можно е тие да биле воена каста; но нивното име се среќава само во натписите, колективно (Во една прилика Омуртаг им дал подароци на своите ''болјари'' и ''багаини''), или поединечно каде што обично се поврзуваат со титулата багатур. Покрај овие чинови, скоро секој бугарски поданик што се споменува во натписите бил ''θρεπτὸς ἄνθρωπος'' на Канот. ''θρεπτοὶ ἄνθρωποι'' биле, без сомнение, витешки ред, номинално на телохранители на Канот.{{sfn|Runciman|1930|p=285}} Титулата ''багатур'' — βαγατουρ или βογοτορ — се среќава неколку пати во натписите; бугарскиот генерал кој бил поразен во Хрватска во 927 година се викал Константин ''ἀλογοβοτουρ'', очигледно за ''ἀλο-βογοτουρ''. Овој збор е турскиот ''bagadur'', кој на руски се среќава како ''богатырь'' = херој. Веројатно претставувал воен чин. Префиксот ''ало'' може да значи „главен“.{{sfn|Runciman|1930|p=285}} ''Колобрус'' — ''καλοβρός'' или ''κουλουβρός'' — што се наоѓа само во натписите, веројатно бил титула на чин, изведен од турскиот ''golaghuz'', водич. Болјарот Цепа бил исто така и колобрус како и багатур.{{sfn|Runciman|1930|p=285}} ''Жупан'', се среќава како ''ζουπάν'' или како ''κοπάνος'' во натписите. И во двата наврати се споменува семејството на носителот на титулата. Кај јужните Словени генерално, жупан значел поглавар на племе; така што Успенски и Бури веродостојно го сфаќаат како поглавар на еден од бугарските кланови.{{sfn|Runciman|1930|p=285}} Титулата ''таркан'' веројатно претставувала висока воена функција. Зборот има турско потекло; еден турски амбасадор во дворот на императорот [[Јустин II]] (околу 570 г. н.е.) бил наречен ''тагма'', ‘ ''ἀξίωμα δε αυτῷ ταρχάν ’''. Онегавон, кој се удавил во реката [[Тиса (река)|Тиса]], бил таркан; така таркан бил и жупанот Охсун. Кога [[Свети Климент Охридски|свети Климент]] пристигнал во Белград, бил пречекан од Боритакан „ ''τῷ τότε φυλάσσοντι''“, „''ὑποστράτηγος''“ на кан Борис. Боритакан мора да значи Таркан Борис; неговата позиција била јасно еквивалентна на царски стратег, т.е. тој бил воен гувернер на една провинција.{{sfn|Runciman|1930|p=286}} Најважниот воен чин на царството бил ''кавканот''. За време на владеењето на Маламир, Кавканот Исбул, ''παλαιὸς βοϊλᾶς'' (постар ''болјар?'') на Канот очигледно бил најважна личност после Канот во Бугарија. Тој изградил аквадукт на Канот на свој трошок и го придружувал Канот во битка, очигледно како негов главен генерал. Во 922 читаме дека Симеон бил придружуван од неговиот ''кавкан''.{{sfn|Runciman|1930|p=287}} == Поврзано == * [[Второ Бугарско Царство]] * [[Византиско-бугарски војни]] * [[Бугарско-унгарски војни]] == Наводи == {{наводи|2}} === Литература === * {{Citation |last1=Runciman |first1=Steven |title=A History of the First Bulgarian Empire |date=1930 |publisher=G. Bell & Sons |location=London}} * {{Citation |last1=V. A. Fine |first1=John |title=The Early Medieval Balkans: A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century |date=1991 |publisher=University of Michigan Press}} * {{Citation |last1=Curta |first1=Florin |title=Southeastern Europe in the Middle Ages, 500–1250 |date=2006 |publisher=Cambridge University Press}} * {{Citation |last1=Marshall Lang |first1=David |title= The Bulgarians. From pagan times to the Ottoman conquest |date=1976 |publisher=Thames and Hudson}} * {{Наведена книга|title=Eastern Europe in the Middle Ages (500—1300)|last=Curta|first=Florin|publisher=Brill|year=2019|isbn=978-9-0043-4257-6|location=Leiden and Boston|pages=179-213|chapter=Conversion to Christianity: Moravia and Bulgaria}} == Надворешни врски == {{portal|Бугарска империја}} * [http://history.rodenkrai.com История на България]{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - факти, открития и снимки (с подкрепата на НБУ) [[Категорија:Поранешни држави на Балканот|Бугарско Царство]] [[Категорија:Поранешни царства|Бугарско Царство]] [[Категорија:Поранешни монархии во Европа|Бугарско Царство]] [[Категорија:Бугарија во 11 век|Бугарско Царство]] [[Категорија:Македонија во 11 век|Бугарско Царство]] [[Категорија:Поранешни словенски држави|Бугарско Царство]] [[Категорија:Историја на Бугарија]] [[Категорија:Поранешни царства во Европа]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство| ]] 2qtavjldgwe7isshcram271ozwrmwvw 5578356 5578355 2026-06-17T23:15:41Z Buli 2648 /* Војната со Византија (894-97) */ 5578356 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country | native_name = {{Nobold|{{unbulleted list|item_style=font-size:85%;|[[старословенски]]: Блъгарьско Цѣсарьствиѥ}}}} |conventional_long_name = Прво Бугарско Царство |continent = Европа |region = Балкан |era = среден век |status = |government_type = Апсолутна монархија |religion =[[Тенгризам]] & [[Словенска митологија|Словенски паганство]]<br /><small>(681–864)</small> <br /> [[Православие]]<br /><small>(864–971)</small> |common_languages = [[Прабугарски јазик|Прабугарски]], Средновековен грчки<br /> [[Старословенски јазик|Старословенски]] <br /><small>(официјален од 893)</small> |year_start = 681 |year_end = 971 |event_start = [[Аспарух]] |event1 = [[Христијанизација на Бугарија|Христијанизација]] |date_event1 = 864 |event2 = [[Симеон I]] |date_event2 = 893 |event_end = Распад |p1 = Прабугарија |flag_p1 = Monogram of Kubrat.svg |p2 = Византија |flag_p2 = Simple Labarum.svg |s1 = Византија |flag_s1 = Simple Labarum.svg |s2 = Самоилово Царство |flag_s2 = Coat of Arms of the Emperor of Bulgaria (by Conrad Grünenberg).png |image_flag = |flag = |flag_type = |image_map = Southeastern Europe Late Ninth Century.png |image_map_caption = Царството во време на владеењето на [[Симеон I Велики]], крај на {{римски|9}} век |capital = [[Плиска]]<br /><small>(681–893)</small><br />[[Преслав]]<br /><small>(893–968/972)</small><br />[[Скопје]], [[Охрид]], [[Битола]]<br /><small>(до 971)</small> |leader1 = [[Аспарух]] (прв) |leader2 = [[Роман (бугарски цар)|Роман]] (последен) |year_leader1 = 681–700 |year_leader2 = 971 |title_leader = [[Хан]], [[Цар]] ''(Император)'' |year_deputy1 = |title_deputy = |stat_year1 = 9 век |stat_area1 = 400000 |stat_pop1 = 1 000 000 |stat_year2 = |stat_area2 = |footnotes = }} '''Првото Бугарско Царство''' или '''Дунавска Бугарија''' ({{Langx|cu|Блъгарьско цѣсарьствиѥ}}) — [[хан]]ство, подоцна и [[царство]], на [[Прабугари]]те и [[Стари Словени|Словените]], кое постоело на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]] и неговите гранични делови од [[Југоисточна Европа]] од [[681]] до [[971|971 година]]. Основано од [[Туркиски народи|туранскиот]] хан [[Аспарух]], којшто по распаѓањето на [[Стара Велика Бугарија]] доведувал дел од прабугарските [[Племе|племиња]] во денешна [[Бесарабија]] и [[Добруџа]], ги потчинува месните словенски племиња и ја принудил [[Византија]] да му плаќа данок во 681 година. Во прво време, главниот град било [[Онгал]], денешна [[Романија]], понатака се востановува во [[Плиска]], а кон крајот на [[9 век|{{римски|9}} век]] во [[Велики Преслав]]. Најголемото територијално проширување државата го достигнува во {{римски|9}} век, кога кон првоначалните територии по Долен [[Дунав]] се присоединети области во [[Тракија]] и [[Македонија (регион)|Македонија]], делови од денешните [[Албанија]], [[Србија]] и [[Романија]], а исто така и дел од северното црноморие (до река [[Днепар]]), тогаш познато како [[Кутмичевица]].<ref>Л. Иванов. [[wikisource:bg:История на България в седем страници|История на България в седем страници]]. София, 2007.</ref> Во текот на [[864]]-[[866|866 година]], за време на [[Борис I]], [[христијанство]]то станала [[државна религија]], што води до значителни промени во културниот живот на државата и т''.''н. ''[[Симеон I|Златен век на цар Симеон]]''. Царот Симеон организирал неуспешни походи за да го превземи главниот град на [[Византија]], [[Константинипол|Цариград]]. [[Византиско-бугарски војни|Византиско-бугарските војни]], заедно со инвазиите на [[Кнежевство Унгарија|Унгарците]] (Маѓарите), [[Печенези]]те и [[Киевски Рус|Русите]], доведело до ослабување на царството и паѓањето на главниот град Преслав под византиска власт во 971 година. == Почетокот == {{See also|Прабугари|Седум словенски племиња}} === Стара Велика Бугарија === Во 632 година ханот [[Кубрат]] успева да ги обедини [[Прабугари|прабугарските]] и [[Хуни|хунските]] [[Племе|племиња]], кои се наоѓаат под власта на [[Западнотуркиски ханат|Западнотуркискиот ханат]], во сопствена држава, наречена од византиските хроничари ''[[Стара Велика Бугарија]]''.{{Sfn|Marshall Lang|1976|p=36}} Со помошта на оскудните записи на ерменски и византиски летописци, се востановени приближно границите на таа држава: долното поречие на [[Дунав]] на запад, [[Црно Море|Црно]] и [[Азовско Море|Азовското Море]] на југ, реката [[Кубањ (река)|Кубањ]] на исток и реката [[Дон (река)|Дон]] на север. [[Податотека:Giudjenov Kubrat and his sons.jpg|лево|мини|''Кубрат и неговите синови.'' Слика на Димитар Ѓуџенов од 1926 година.]] Царството на Кубрат се распадна по неговата смрт ({{Circa|650 г.}}). Според византиските хроничари [[Теофан Исповедник|Теофан]] и [[Никифор I Цариградски|Никифор]], тој оставил завет на неговите пет синови да останат заедно во единство и меѓусебна солидарност; но набргу тие се разделиле и повеле дел од својот народ со себе, со што го забрзаа распадот на ''Стара Велика Бугарија''. Најстариот, [[Бајан]] или Батбајан, останал во Стара Бугарија. Вториот, [[Котраг]], го премина [[Дон (река)|Дон]] и се насели на далечната страна. Третиот, [[Аспарух]], го поминал Днепар со своите следбеници и привремено го поставил својот логор меѓу таа река и Дунав. Четвртиот син на Кубрат ги преминал [[Карпати]]те и стигнал до [[Панонија]], каде што се ставил под власта на [[Авари|аварскиот хан]]. Петтиот заминал најдалеку од сите, пристигнувајќи со своето племе во Италија, во близина на Равена, каде што му се покорил на византискиот император. Треба да се додаде дека распадот на ''Стара Бугарија'' беше дополнително забрзан од налетот на [[Хазари]]те, кои подоцна го прифатиле јудаизмот и станаа доминантна сила во [[Евроазиска Степа|Евроазиската Степа]].{{Sfn|Marshall Lang|1976|p=36-37}} === Населување на Бугарите на Балканот === {{See also|Битка кај Онгала}} Откако [[Аспарух]] ги преминал реките Дњепар и Дњестар, и се населил во близина на Дунав, каде што нашол соодветно место за живеење (на [[Прабугарски јазик|нивниот јазик]] наречено ''Онгала''), кое било тешко пристапно и непробојно за непријателите, затоа што од едната страна било мочурливо и непроодно, а од другата страна оградено со непристапни карпи.<ref>{{Наведена книга|title=Nikephoros' Short History [for the years 602-769 A.D.]|first=Nikephoros I of Constantinople|publisher=Dumbarton Oaks, Research Library and Collection|year=1990|isbn=9780884021841|location=Washington|pages=88-89|translator-last=A. Mango|translator-first=Cyril}}</ref> {{Maplink|frame=yes|frame-lat=45.300|frame-long=28.132|frame-align=left|zoom=6 |type=line|id=Q182445 |title=Line|stroke-width=3|stroke-color=#008000|description=[[Прут]] |type2=line|id2=Q1653|title2=Line|stroke-width2=3|description2=[[Дунав]] |type3=line|id3=Q208302|title3=Line|stroke-width3=3|stroke-color3=#0000FF|description3=[[Сирет (река)|Сирет]] |text=Онгала се наоѓала на мало подрачје кое граничело со реките Сирет, Прут и Дунав<ref name=":1" />}} Се смета дека ''Онгала'' се наоѓала на мало подрачје помеѓу реките [[Сирет (река)|Сирет]], [[Прут]] и [[Дунав]].<ref name=":1">{{Наведено списание|last=Madgearu|first=Alexandru|date=2000|title=Recent discussions about "Onglos"|journal=Istro-Pontica. Muzeul tulcean la a 50–a aniversare 1950–2000|pages=343-48}}</ref> Според друго мислење се наоѓал на островот [[Певки]], во делтата на Дунав,{{sfn|Runciman|1930|p=25-26}} што е помалку веројатно. Аспаруховите Бугари биле бројни. ''Онгала'' бил само привремен центар, но веројатно имало и претходница во [[Добруџа]] и заден одред во [[Бесарабија]]. Не може точно да се прецизира и датумот на преселбата на Аспарух во ''Онгала''. Тоа морал да биде постепен процес кој се одвивал помеѓу 650 и 670 година. Во овој период Византија била зафатена во крвава [[Византиско-арапски војни|војна со Арапите]] во Азија, а во Европа со религиозните и дипломатски интриги со [[Монотелитизам|монотелитите]]; а во 668 г. убиството на западнољубивиот император [[Констанс II Ираклиј|Констанс II]] било проследено со краток бунт.{{sfn|Runciman|1930|p=26}} Но, до 679 г. тронот бил безбеден и арапската војна завршувала. Императорот [[Константин IV]] бил свесен за опасноста да дозволи нови освојувачи на Балканот да ги вознемират, или уште полошо да ги организираат Словените. Ордите на Аспарух морало да бидат натерани да се повлечат назад или да бидат уништени. Во 680 година Прабугарите, обединети со седумте словенски племиња и Северите, водат војна со [[Византија]] кај месноста [[Битка кај Онгала|Онгала]], и по поразот, Византија потпишува мировен договор со Бугарија во 681 година, со тоа што се задолжува да и плаќа годишен данок. По војната Бугарија ги опфаќа земјите од северното црноморие и реките Днепар и [[Днестар]] на исток до река [[Морава]] на запад, и од северните склонови на [[Стара Планина]] на југ до јужните склонови на [[Карпати]]те на север. Од југ сосед и била моќната Византија, од запад - [[Аварски каганат|Аварскиот каганат]], од исток - [[Хазари]]те, кои ги заземале териториите на Кубратова Бугарија. Главен град станала словенската крепост [[Плиска]]. === Борби за престолот === [[Податотека:Madara Rider.jpg|мини|лево|[[Мадарски коњаник|Мадарскиот коњаник]]]]Хан Аспарух починал веројатно некаде околу 700 година во битка со Хазарите од исток, 58 години откако се разделил од своите браќа. Го наследил [[Тервел]], неговиот син или можеби внук. Тој востановил директни политички односи со византиската власт, со тоа што неколкупати му помогнал на паднатиот император [[Јустинијан II]] да си го врати престолот. Заради таа помош ханот ја добил богатата и важна област Загоре, на југ од Стара Планина. Најголемиот успех на хан Тервел е победата над [[Арапи]]те, кои го [[Опсада на Цариград (717–718)|опсадиле]] [[Цариград]] во 717 година, што им ставило конечен крај на нивните обиди да проникнат во [[Европа]] преку [[Балкански Полуостров|Балканот]]. Неговата победа се споредува со постигнатата, многу години подоцна, победа над Арапите на Карл Мартел при [[Поатје]]. [[Податотека:First Bulgarian Empire by Asparuh to Kardam (680- 803).png|мини|Бугарското ханство од 680-803 год.]] По смртта на ханот Тервел, Бугарија навлегла во политичка криза, хановите се менувале речиси секоја година преку преврати и интриги, а врв на сето тоа е управувањето на ханот Умор - само 46 денови. Положбата се стабилизирала кон крајот на 8 и почетокот на 9 век, кога престолот го зазел ханот [[Крум]]. Од тој силен и енергичен бугарски хан започнува династијата на најсилно изјавените владетели на Првата Бугарска Држава, кои ја управувале речиси до самиот нејзин крај. Во 756 година императорот [[Константин V Копроним|Константин V]] изградил низа тврдини долж византиско-бугарската граница. Бидејќи овие тврдини ги прекршувале условите од претходниот договор, Бугарите барале компензација. Константин одбил и Бугарите, толкувајќи ги неговите постапки како непријателски, ја нападнале византиската територија само за да бидат разбиени од царските трупи. Ова беше првата од деветте војни меѓу Константин V и Бугарите. Овој пораз довел до соборување на бугарскиот хан. Повторно следела граѓанска војна, на крајот од која, во 761 или 762 година, на тронот дошол извесен [[Телец]]. Телец веднаш собрал војска, ја зацврстил својата граница со Византија, а потоа напредувал во Тракија. Константин V излегол да го пречека и по жестока [[Битка кај Анхијал (763)|битка]] Бугарите повторно биле разбиени. Се чини дека овој пораз е причина за новите немири во Бугарија кои довеле до соборување на Телец околу 764 година. Новиот хан, [[Сабин (хан)|Сабин]], се обидел да склучи мир со Византија, но бил обвинет дека ја предал земјата на Византијците и морал да пребега со своите роднини во Константинопол. Меѓутоа, набрзо мирот го склучил еден хан по име [[Паган (хан)|Паган]], но борбата за тронот продолжила. Во неколку наврати (од кои едниот во 766 година), Византија интервенирала со војски во име на нејзините кандидати. Кога интервенирала, империјата можела да ја наметне својата волја врз Бугарите, чија земја била во анархија. [[Податотека:771_CE,_Europe.svg|алт=Colour-coded map|мини|Политичка карта на Европа во 771 год.]] Во 770 [[Телериг]] станал хан. Меѓутоа, војната продолжила во 773 година кога Константин V успешно ги нападнал Бугарите. Истата година Бугарите упаднале јужно до Тесалија каде што биле запрени од Византијците. Хронологијата на овие два настани, како и причините се непознати. Изгледа дека следната година, во 774 година, Константин V планирал нов напад. Телериг му напишал на императорот велејќи дека можеби ќе треба да побегне во Константинопол; ''кому во Бугарија може да му верува?'' Константин наивно му испратил список на византиски агенти во Бугарија. Телериг ги заробил и ги погубил сите. Од оваа приказна дознаваме дека византиските разузнавачи биле активни и интервенирале во внатрешните работи на Бугарија. Константин V потоа започнал да ја планира својата следна кампања против Бугарите; сепак, неговата смрт на почетокот на кампањата значела крај на војната. Иронично, Телериг сепак морал да побегне од земјата, во 777 година; дошол на дворот на императорот [[Лав IV Хазар]], го примил христијанството и добил невеста, роднина на царицата [[Ирина (византиска царица)|Ирина]]. [[Податотека:Battle of Marcellae.png|лево|мини|[[Битка кај Маркели (792)|Битката кај Меркели (792)]]]] За време на владеењето на [[Ирина (византиска царица)|Ирина]] и нејзиниот син [[Константин VI Слепиот|Константин VI]] во Византија, за противник во Бугарија го имале ханот [[Кардам]] (777-802). Отпрвин, Византијците успеале да ја потиснат бугарската граница на север. Во 784 година, царицата Ирина напредувала од Анхиалус, далеку во внатрешноста до Береја (денешна [[Стара Загора]]), која таа ја обновила и ја нарекла ''Иренуполис''.{{sfn|Marshall Lang|1976|p=50}} Сердика, исто така, останала цврсто во византиски раце. Меѓутоа, во 792 година, Кардам му нанел катастрофален пораз на младиот Константин VI кај пограничната тврдина [[Битка кај Маркели (792)|Меркели]]. Византија повторно морала да плаќа данок на Бугарите, кои периодично ги зголемувале нивните барања со уценувачки закани за понатамошни напади. Во 797 година, приврзаниците на Ирина го ослепиле нејзиниот син Константин, а таа продолжила да владее сама.{{sfn|Marshall Lang|1976|p=50}} Во меѓувреме, во 790-тите, франечкиот крал, [[Карло Велики]], водел кампања против [[Авари]]те. Тој извојувал голема победа во 796 година (во која му помогнал и панонскиот хрватски кнез [[Војномир]]) и Франките станале господари над Хрватите од северна Далмација, Славонија и Панонија; франечките мисионери набрзо влегле во областа. Набрзо следел втор голем удар за аварската моќ, но овој пат од исток, под водство на новиот бугарски хан Крум. Како резултат на овие две победи, Франките и Бугарите наскоро дојдоа да имаат заедничка граница долж реката [[Тиса (река)|Тиса]], а Бугарите успеале да го прошират своето владение над територијата северно од Дунав до Карпатите. Аварите не исчезнале одеднаш. Западно од Дунав бил основан каганат, кој бил вазал на Франките и под христијански хан, а Франечките извори спомнуваат аварски пратеници кои го посетиле франечкиот двор помеѓу 805 и 822 година. Во 889 година се споменува дека Маџарите ги зазеле пасиштата на некои слободни Авари во долна Панонија. После тоа, изворите престануваат да ги спомнуваат Аварите; се претпоставува дека потомците на оние кои го преживеале унгарското освојување на унгарската рамнина во 890-тите биле апсорбирани од Унгарците. == Консолидација == {{Историја на Бугарија}} === Владеењето на Крум (803 - 814) === [[Податотека:52-manasses-chronicle.jpg|мини|лево|Ханот [[Крум]] го победил византискиот император [[Никифор I]] во [[Битка кај Плиска|Битката кај Врбишкиот премин (811 г.)]], ''[[Константин Манасиј|Манасиева хроника]]'']] Бидејќи претходникот на [[Крум]], ханот [[Кардам]], успеал да се оттргне од византиските шпиони во Бугарија, тој најпосле имал можност да се зафати со офанзива на југ. Но пред тоа ги разбил остатоците од [[Аварски каганат|Аварскиот каганат]], кој попаднал под ударите на Франкската Империја на [[Карло Велики]]. Во териториите на Бугарија биле вклучени богатите солници на [[Трансилванија]], што и дозволило да се вклучи во напредокот на европската економија. Во 808 година Крум започнува походи по река [[Струма]], а во 809 година ја презема важната крепост Средец (денешна [[Софија]]). Во 811 година император [[Никифор I]] започнува поход против Бугарија, стига до нејзиниот главен град, Плиска, ја презема и ја опожарува. Сметајќи дека тоа е крајот на проблемите со Бугарите, се вратил назад за Цариград. Но утрината на 26 јули 811 година, за време на ноќевањето на армијата и императорот кај Врбишкиот проход, вооружената бугарска војска изненадно ги нападнала, ги исклала повеќето, и дури самиот император ја дочекал таму смртта. За прославувањето на победата Крум употребил чаша, направена од черепот на императорот Никифор, обкован со злато и сребро. [[Податотека:Europe 814.svg|лево|мини|Европа во 814 година]] Две години подоцна, во 813 година, Крум подготвил невиден дотогаш поход кон [[Цариград]]. Меѓутоа, неговата смрт на 13 април 813 година го спречило замисленото дело. Крум влложил големи усилби за закрепување на државата. Присоединил важни територии кон државата и наложил заеднички закони за сите поданици, за да осигури внатрешна стабилност. Законите биле строги и не правеле разлика меѓу [[Прабугари]], [[Стари Словени|Словени]] и други. Тоа била првата стапка кон обединувањето во една народност на различните по бит и култура етноси. === Владеењето на Омуртаг (814-831) === [[Податотека:ThomasTheRebelAndMourtagon.jpg|мини|лево|Со цел да го задуши востанието на [[Тома Славјанинот]] императорот [[Михаил II (Византија)|Михаил II]] се обратил за помош кај бугарскиот кан Омуртаг. Двете војски се судриле во 823 г.]] Неговиот наследник, [[Омуртаг]], склучил 30-годишен мировен договор со [[Византија]], и се зафатил со внатрешната ситуација на државата. Започнал со повторно изградување на главниот град, кој бил опожарен за време на походот на Никифор, изградил и укрепил редица градови. Ја зацврстил бугарската власт на северозапад, каде што Франките се обиделе да одделат 3 словенски племиња од Бугарија. === Омуртаг и христијанството === [[Податотека:Omurtag.jpg|мини|десно|Прогонство на христијаните од Омуртаг.<br>Десно: [[Адријанополски маченици|епископ Мануил]] проповеда на Бугарите.<br>Лево: Погубување на епископ Мануил.]] Омуртаг бил непријателски настроен кон христијанството, кое се чини дека се ширело во Бугарија, иако државата и поголемиот дел од владејачката класа останале пагани до покрстувањето на Борис во 864 година.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=107}} Ширењето на новата религија беше олеснето со влијанието на византиските бегалци и заробеници кои во голем број биле населени во Бугарија. Бугарските ''болјари'' биле непријателски настроени кон христијанството бидејќи тоа го загрозувало стариот поредок врз кој се засновале нивните привилегии. Се верувало дека секој болјарски клан, кој имал свој тотем, бил божествено воспоставен и од тука потекнува правото на секое семејство на високи позиции во државата и општеството. Така, може да се очекува дека болјарите извршиле притисок врз Омуртаг да дејствува против христијанската религија.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=108}} Омуртаг се чини дека чувствувал дека христијанството (со неговата хиерархија со седиште во Византија) е закана за бугарската независност. Тој веројатно ги гледал христијаните како византиски агенти и се чини дека верувал дека ако неговата држава стане христијанска, тоа нема да биде подобро од тоа да стане византиска колонија. Така тој ги прогонувал христијаните, веројатно исто толку затоа што ги гледал како царски шпиони, колку и за интересите на неговата религија. Познати се и примери на егзекуции на христијани. И покрај прогонството, религијата продолжила да се шири.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=108}} === Маламир, Пресијан и војната со Византија во 836 === Омуртаг починал во 831 година. Оставил три сина; најстариот, [[Енравота]], не успеал да се искачи на тронот. Тој бил преобратен во христијанство од еден од неговите робови и наскоро бил погубен кога одбил да се откаже од христијанската вера. Тронот му припаднал на најмладиот син, [[Маламир]], првиот хан со словенско име. Колку долго владеел е дискутабилно; некои научници сметаат дека тој владеел до 852 год., а други веруваат дека бил заменет со одреден [[Пресијан]], кој владеел од 836 до 852 година. Речиси ништо не се знае за периодот кога овие владетели владееле - ако воопшто станува збор за различни луѓе. [[Податотека:Philippi Inscription 1.JPG|мини|Натпис на Пресијан од Филипи]] [[Податотека:Bunchuk.png|мини|лево|Коњскиот опаш бил симбол до покрстувањето и се носел при секоја битка<ref>[[Одговорите на папа Никола на прашањата на Бугарите|''Responsa Nicolai ad consulta Bulgarorum'']]. "''Наведовте дека досега, кога одевте во битка, ја носевте коњската опашка како свој воен амблем и прашувате што треба да носите сега на негово место. Што друго, се разбира, освен знакот на крстот? Зашто тоа е знакот со кој Мојсеј го разделил морето и го убил Амалик...''"</ref>]] Постојат три извори во врска со ова прашање: [[Константин Порфирогенит]] пишува за нападот на Пресијан врз Србите, во времето на кнезот [[Властимир]]. Пресијан го споменува со титулата ''архонт'', која не мора да се однесува на владетелот, но кога ја користи Константин, обично го има тоа значење. На пример, Константин ја користи титулата ''архонт'' и за хан Борис, кого го нарекува син на Пресијан, што значи дека титулата ''архонт'' укажува, но не докажува дека владетел бил Пресијан. Постојат и два натписи. Во првиот се наведува дека Грците го прекршиле мирот. Маламир со кавхан Исбул тргнал против нив, зазел неколку тврдини во Тракија, а потоа тргнал кон Филипи од кој Византијците побегнале. Вториот натпис наведува дека хан Пресијан го испратил кавхан Исбул против [[Смолјани]]те (словенско племе на византиска територија кај реката [[Струма]]), извојувал победа над христијаните и ги казнил за нивните престапи. Ниту еден од овие натписи не е датиран, но бидејќи од 816 до 846 постоел триесетгодишен мир, меѓу Бугарија и Византија, нарушен само со кратките судири во 836 година, повеќето научници заклучуваат дека овие натписи се од 836/37 год, што се совпаѓа со изјавата во првиот натпис дека Грците го прекршиле мирот. Тесната поврзаност на информациите во двата натписи, може да се види и во тоа што главната улога и во двата походи ја имал кавхан Исбул. Така, белгискиот византолог, Анри Грегоар, разумно предлага дека, бидејќи се знае само за една војна во овој период на мир, натписите се однесуваат на истата кампања и бидејќи би било чудно една иста кампања да биде водена од двајца владетели, се претпоставува дека Маламир и Пресијан се две имиња (словенско и бугарско) на еден ист човек. Ваквите двојни имиња се сосема вообичаени кај средновековните балкански народи. Овој логичен предлог, значи дека еден ист човек, Маламир-Пресијан, владеел од 831 до 852 година. Меѓутоа, други тврдат дека двата натписи се однесуваат на две различни кампањи во една иста војна, и дека Маламир бил заменет со Пресијан во 836/7 во текот на војната во одредено време помеѓу двете кампањи. Натписите се значајни и за споменувањето на кавхан Исбул, што покажува дека клучната позиција на кавхан сè уште ја држел човек со бугарско име, и покрај какво било словенизирање да се случило. Исбул имал неизмерно богатство. Друг натпис кажува дека платил за изградба [[Аквадукт|aквадукт]] што му го подарил на ханот. == Владеењето на Борис I (852-889) == === Проширувањето во Македонија === [[Податотека:Balkans850.png|мини|десно|Проширувањето на Бугарија во времето на кан Пресијан. Според други научници тоа се случило во првите години од владеењето на Борис I.]]Во 846 година истекол бугарскиот мировен договор со Византија. Бугарите нападнале во Македонија покрај реката [[Струма]]. Веројатно, како што сугерираат некои научници, тие избрале момент кога империјата била вклучена во задушувањето на некои словенски бунтови. Сепак, постојат хронолошки проблеми за овие словенски востанија и не може да се покаже дека поголемо востание се случило во 846 година. Најпознатиот бунт меѓу Словените избувнал на [[Пелопонез]] за време на владеењето на [[Теофил (византиски цар)|Теофил]] (829-42). Словените се ослободиле и ја опустошиле областа пред да бидат покорени од византиски командант испратен таму со голема војска во раните години од владеењето на [[Михаил III Пијаницата|Михаил III]]. Се тврди дека походот на Византијците се случил веднаш по доаѓањето на Михаил, уште во 842 година. Ако е така, овој бунт би бил завршен многу пред истекот на бугарскиот договор во 846 година. ''Житието на свети Григориј Декаполит'' опишува словенски бунт во околината на Солун. Иако ова востание е датирано околу 846 г. од некои научници, Дворник, уредникот на житието на тој светител, верува во тоа се случило помеѓу 831 и 838 година. Во секој случај, без разлика дали во врска со словенските востанија или не, Бугарите извршиле инвазија на византиска територија во 846 година. Набргу потоа следело ново примирје.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=111}} Многу историчари веруваат дека овој поход од 846 година го означува и почетокот на бугарската експанзија во Македонија западно од Вардар. За жал, хронологијата на оваа експанзија (и на кој кан да му се припише) е непозната. Борис очигледно ја поседувал Македонија дури и западно од Охрид до 880-тите и, бидејќи немало бугарски војни против Византија по 860 година, очигледно е дека ''де факто'' бугарското владеење претходело на 860-тите години. Така, Бугарите или ја анектирале оваа територија во кампањата 846 година - анексија непризнаена од Византија - или анексијата се случила во подоцнежна кампања - непозната за нас - од Пресијан пред 852 година или од Борис после неговото пристапување на престолот во 852 година.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=111}} Во изворите е забележана само една кампања на Борис против Византија. Во изворот без датум, Теофан Континуат вели: „Борис дознавајќи дека една [[Теодора II|жена]] владеела во империјата станал похрабар и испратил гласници да кажат дека ги осудува договорите за мир и започнал кампања против територијата на империјата“. Хроничарот не наведува кои земји ги нападнал или дали стекнал територија. Но, можно е дел или цела Македонија да е освоена од Борис во ова време. Договорот, веројатно потпишан во 853 година, се чини дека го завршил овој конфликт и Борис останал во мир со империјата до околу 860 година, кога тој стапил во франкиски сојуз, веројатно главно насочен против растечката [[Велика Моравија|Моравска држава]]. Нема докази дека Бугарија тргнала во офанзива против Византија по 860 година. Така можеме да заклучиме дека бугарската експанзија во Македонија се случила во текот на една или двете од овие две кампањи - 846 и 852 година - иако византиското признавање на загубата на оваа територија дошла дури со договорот од 904 година со борисовиот син, Симеон.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=111}} Горенаведениот аргумент претпоставува дека Византија ја вратила својата власт над западна Македонија во некој период од деветтиот век. Таков настан, иако често се претпоставува, не е документиран. Така, евентуално Западна Македонија можеби претставувала збир од ''[[Склавинии]]'' се до потпаѓањето под власт на Бугарија. Во овој случај, Бугарија едноставно би наметнала контрола над различни независни племиња - акт кој не е поврзан со војна со Византија, и кој можел да се случи во кое било време во деветтиот век.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=111}} === Пристапувањето на Борис I на власт === {{See also|Одговорите на папа Никола на прашањата на Бугарите}} [[Податотека:TzarBorisDidacticGospelConstantinePreslavski.jpg|мини|лево|Минијатура која го прикажува Борис I.]] Во почетокот на управувањето на кнез Борис (852-889) Бугарија води неуспешни војни против [[Византија]] и Германското кралство. Борис решава да го прифати [[христијанство]]то како официјална религија за Бугарија, и по редица спорови и политички настани го прави тоа преку византиското духовенство во периодот 863-865. Актот на покрстувањето предизвикува пагански реакции и се стигнува до бунт, во кој педесет и два аристократски рода си заминуваат од главниот град, но се разбиени и казнети, убиени се сите членови на родот. По покрстувањето, Борис ја прима титулата кнез, како и името на својот крстител византискиот цар Михаил. На 29 август 866 година, набргу по задушувањето на бунтот, во Рим пристигнала амбасада од Бугарија, барајќи одговори на низа прашања за црковните практики, како и богослужбените книги и граѓанскиот законик. Се чини дека Борис испратил и друга амбасада кај [[Лудвиг Германецот]] за да го објави покрстувањето на Бугарите и да побара мисионери. Во ноември 866 година, папската мисија предводена од епископот [[Папа Формоз|Формоз од Порто]], кој подоцна станал и римски папа, заминала за Бугарија.{{sfn|Curta|2019|p=202}} Епископот со себе го донел одговорот на папата [[Папа Никола I|Никола I]] на прашањата на Борис во форма на [[Одговорите на папа Никола на прашањата на Бугарите|опширно писмо упатено до сите Бугари]], не само до нивниот владетел. 106-те поглавја од писмото се занимаваат со различни теми: од крштевањето и бракот до капењето, постот и разликата меѓу гревот и злосторството. Папата Никола го укорил Борис за строгата казна кон неговите ''болјари'': „постапи без сериозно да ја измериш работата.“ За прашањето пак за независната бугарска црква, неговиот одговор бил помалку директен: „Сега не можеме да ви дадеме дефинитивен одговор додека нашите легати, кои ги испраќаме во вашата земја, се вратат и ни кажат колку се бројни и обединети христијаните меѓу вас.“{{sfn|Curta|2019|p=202}} Нема многу описи на тогашните бугарски практики, што само делумно може да се реконструираат од одговорите на папата. Откупувањето на невестата, ритуалната жртва без пролевање на крв, употребата на камења со лековити својства и [[Амајлија|амајлии]], сексуалните табуа, и погребувањето на самоубијците, се само неколку погледи во претхристијанските верувања на Бугарите.{{sfn|Curta|2019|p=203}} Се чини дека папата бил изнервиран од она што тој го сметал за глупави прашања: „Она што сакаш да го научиш во врска со панталоните (''[[femoralia]]'') го сметаме за излишно. Зашто, не сакаме да се промени надворешниот стил на вашата облека, туку однесувањето на внатрешниот човек во вас.“ Еден одговор укажува дека во Бугарија постоеле специфични верувања за ритуалната чистота, бидејќи папата Никола детално се осврнува на прашањето „дали чист или нечист човек може да го носи или целива Господовиот крст и моштите.“{{sfn|Curta|2019|p=203}} [[Податотека:17-1735-H4A3D00Z.jpg|мини|Епископот [[Папа Формоз|Формоз од Порто]] одиграл значајна улога во покрстувањето на Бугарија]] Потребно било повеќе разјаснување за другите ритуални практики од поголемо политичко значење. Очигледно, во претхристијанска Бугарија, кога владетелот „седнува да јаде, обичај е никој, па ни неговата жена, да не вечера со него.“ Борис побарал сите негови поданици „да јадат на далечина, седнати на столчиња на нивото на земјата.“{{sfn|Curta|2019|p=203}} Папата Никола I забранува [[инцест]] (индикација дека сродството можеби не го спречувало бракот во паганска Бугарија) и [[полигамија]], тема за која тој дефинитивно се согласил со патријархот [[Фотиј I Цариградски|Фотиј]]. Неколку прашања во врска со теми како бракот на свештениците или положбата на рацете за време на молитвата укажуваат на тоа дека Борис веќе бил свесен за разликите во ритуалите меѓу западните и источните христијани. Меѓутоа, генерално, се чини дека Борис повеќе се интересирал за практиките, отколку за доктрината.{{sfn|Curta|2019|p=204}} Заедно со мисијата во Бугарија, папата Никола испратил уште една амбасада во [[Константинопол]] за што поагресивно да ја изрази папската осуда за изборот на Фотиј за патријарх. Пратениците никогаш не стигнале до Константинопол, бидејќи биле запрени на границата со Бугарија од страна на византиските власти, во околностите на конфликт меѓу Фотиј и Никола I. Не можејќи да преминат во Империјата, пратениците поминале извесно време во Плиска пред да се вратат во Рим. Се вели дека Борис многу го засакал најмладиот член на таа амбасада, [[подѓакон]] во базиликата [[Базилика Голема Богородица (Рим)|Санта Марија Маџоре]], кого сакал да биде поглавар на неговата црква.{{sfn|Curta|2019|p=205}} Меѓутоа, водечката улога на римската мисија во Бугарија ја имал бискупот Формоз од Порто. За само една година работа, под негово водство, мисијата успешно преобратила голем број луѓе. Охрабрен од тој успех, Формоз почнал да ракополага со свештеници и да осветува новоизградени цркви, со други зборови да се однесува како епископ на Бугарија, а не на Порто. Во овој момент, Борис побарал од папата да го назначи Формоз за поглавар на неговата црква. Но, непосредно пред или непосредно во почетокот на 868 година, Формоз бил отповикан од папата Никола. И другиот епископ на мисијата, Павле од [[Популонија]], се вратил во Рим.{{sfn|Curta|2019|p=205}} За да ги замени, новиот папа, [[Папа Адријан II|Адријан II]], испратил уште двајца епископи во Бугарија, Гримоалд од Бомарцо и Доминик од Тривенто. Друга папска амбасада ја преминала Бугарија во 869 година на пат за Константинопол, каде што требало да присуствува на соборот свикан од царот [[Василиј I Македонецот|Василиј I]] и патријархот [[Игнатиј I Цариградски|Игнатиј I]] за да се реши расколот со Рим.{{sfn|Curta|2019|p=205}} Меѓутоа, на враќање во Рим, папските пратеници не поминале низ Бугарија, бидејќи во меѓувреме самите пратеници на Борис што се појавиле пред тој синод поставиле многу вознемирувачко прашање, имено дали бугарските христијани му должат послушност на Рим или на Константинопол. Огорчен од четиригодишното папско запоставување, ако не и целосно отфрлање на неговото барање за архиепископ, Борис решил да се оддалечи од Рим и повторно да се сврти кон Константинопол. И покрај протестите на папските легати, патријархот Игнатиј I назначил архиепископ на Бугарија, на кој му била ветена значителна автономија. До 870 година, прашањето било решено во корист на Борис. Гримоалд, епископот на Бомарцо, бил протеран од Бугарија, а заедно со него и сите други членови на римската мисија кои сè уште биле во земјата. Во меѓувреме, првиот византиски архиепископ на Бугарија пристигнал во Плиска. Но, одлуките на синодот од 869/70 година не ги обесхрабриле папските напори за враќање на загубените позиции во Бугарија. Папата [[Папа Јован VIII|Јован VIII]] (872-882) напишал писма до грчките епископи и свештеници во Бугарија, до Борис и до неговиот дворјанин Петар и до друг човек кој се чини дека бил брат на Борис. Тој тврдел дека Бугарија била под Рим, а не под цариградска јурисдикција, го повикал Борис да се врати на послушност кон Рим и ги повикал неговите советници да го свртат својот владетел да се изјасни за Рим.{{sfn|Curta|2019|p=206}} [[Податотека:Old Basilica in Pliska 2.JPG|десно|мини|Големата базилика во [[Плиска]].]] [[Податотека:NHMB-Tombstone-cross-of-Anna-daughter-of-Knyaz-BorisI-10centuryAD-replica.jpg|мини|десно|Двојазичната словенско-грчка надгробна плоча на [[Ана (ќерка на Борис I)|Ана]], ќерката на кнез Борис]] По доаѓањето на учениците на [[Кирил и Методиј]] во Бугарија, кои ја донесуваат словенската писменост, Борис го прогонува византиското духовенство и започнуваат проповеди на [[старословенски јазик]], кој станува официјален во државата. Во 869-870 Четвртиот вселенски собор решава да ги исклучи бугарските епархии од Цариградската црква, и на тој начин се создава независна (автокефална) Бугарска архиепископија. По напуштањето на световната власт, Борис Михаил оди во манастир, од каде го продолжува црковното дело. === Владимир Расате и обидот за враќање во паганство === Од неговата жена, со крсно име Марија, Борис имал шест деца — Владимир, Гаврил, Симеон, Јаков, Еупраксија и Ана. Гаврил веројатно умрел млад, а веројатно и Јаков; Еупраксија и [[Ана (ќерка на Борис I)|Ана]] станале калуѓерки; [[Симеон I|Симеон]] влегол во црквата; а [[Владимир Расате|Владимир]] требало да го наследи татко му на престолот. Владимир бил престолонаследник предолго време. Сигурно се приближувал кон својата четириесетта година, бидејќи го придружувал својот татко во српската војна (853 г.) во старите пагански денови. И, како и сите нетрпеливи престолонаследници, тој бил исполнет со дух на противење на политиката на неговиот татко. За внатрешните работи за време на неговото владеење знаеме малку, освен дека тој добил амбасадори од германскиот крал [[Арнулф Корушки|Арнулф]] во 892 година.{{sfn|Runciman|1930|p=133}} Се чини дека веднаш штом Борис се повлекол од светот во неговиот манастир, новиот Кан ги разбранувал сите реформи што ги спровел неговиот татко. Старата бугарска аристократија, која Борис толку цврсто ја отсекол, повторно пораснала до ефективна висина; а Владимир потпаднал под нејзино влијание. Болјарите не го сакале христијанството што Борис го вовел, со неговите строги и автократски тенденции. Спротивно на тоа, дворскиот живот станал екстравагантен и развратен, па дури имало и официјален обид за повторно воведување на старите пагански обреди и идолопоклонство. Но, Владимир и неговите ''болјари'' сметале дека Борис повеќе го нема. И покрај тоа што бил во својот манастир, Борис, знаел што се случува надвор. Четири години ги оставил да владеат; а потоа, кога видел дека неговото животно дело е премногу сериозно загрозено, повторно се појавил. Неговиот престиж на светец бил огромен; со помош на неколку постари државници лесно ја запоседнал власта. Повторно на власт, тој ги жртвувал своите татковски чувства за доброто на својата земја. Владимир бил симнат од тронот и ослепен, и така исчезнува од историјата.{{sfn|Runciman|1930|p=134}} === Политичко-црковните настани од 893 година === {{See also|Преславски собор}} Ова бил последен обид за враќање на паганството. Тоа беше осудено да пропадне; никој не можел да очекува од ниската и средната класа да се вратат во посурова и поугнетувачка религија по налог на полутуѓи господари, а самите господари биле водени повеќе од политички отколку од духовни мотиви. На Борис му требаше само повторно да се појави за да предизвика колапс на целата таа работа. Но, тоа било прилично деликатна ситуација за него. Со симнувањето од тронот на својот син, тој го спасил христијанството, но го загрозил неговиот план. Тој дејствувал претпазливо. Свикувајќи [[Преславски собор|народен собор]] од целото негово царство (кој бил присутен на овој собор не можеме да кажеме - веројатно од дворското благородништво, провинциските гувернери или нивните претставници, црковните власти и кој било друг истакнат граѓанин), тој го оправдал своето мешање врз основа на религијата, а потоа им заповедал да го прифатат за свој монарх неговиот помлад син, монахот Симеон.{{sfn|Runciman|1930|p=134}} [[Податотека:Preslav fortress 9.jpg|мини|десно|Преславската тврдина]] Во исто време, тој ја искористил можноста од присуството на Соборот да ја заврши својата последна голема реформа. Семето што [[Свети Климент Охридски|Климент]] го сеел во Македонија - дело непрекинато, се чини, од владеењето на Владимир - и што Наум го сееше поблиску до престолнината, доволно се вкорени; беше време да се замени грчкиот јазик со словенски низ целата бугарска црква.{{sfn|Runciman|1930|p=135}} Имаше неколку причини за да се направи ова сега; веројатно е дека имало празнина во бугарската архиепископија; можно е грчкото свештенство да било премногу тесно поврзано со дворската аристократија; и, секако, тоа бил добар момент за мерка што може да не ѝ се допадне на Империјата - [[Василиј I Македонецот|Василиј]] и [[Фотиј I Цариградски|Фотиј]] биле мртви, а императорот [[Лав VI Мудриот|Лав]] и неговиот брат Патријархот [[Стефан I Цариградски|Стефан]] биле премногу рамнодушни и слаби за да се спротивстават на исполнувањето на движењето што дури и нивните големи претходници го сметале како неизбежно. Освен тоа, пресметал Борис, спроведувањето на словенскиот како единствен национален јазик во Бугарија засекогаш ќе ја потопи свесната ексклузивност и супериорност на старите Бугари. „''Децата на Хуните''“ требало да го изгубат својот идентитет; Бугарски требало да значи сега подеднакво Словен и Бугарин, кој било поданик на бугарскиот монарх - кој повеќе не бил возвишениот Кан, туку Кнезот, словенски принц.{{sfn|Runciman|1930|p=135}} Со промената на јазикот, веројатно е дека е завршена организацијата на Бугарската црква, за да одговара на новата состојба на нештата. Веќе некое време земјата била поделена меѓу седум митрополити под јурисдикција на архиепископот на Бугарија - митрополитите на Дристра, Филипополис, Сердика, Провадија, Маргум (или Морава), Брегалница и Охрид.{{sfn|Runciman|1930|p=135}} Повеќето од нивните епархии претходно биле создадени, особено оние во Источна Бугарија; Брегалничката епархија била создадена во 889 година. Охридската епархија веројатно сè уште не била формирана - Македонија сè уште била премногу дива. Но, мисионерското дело на Климент веќе било доволно напреднато за да му се создаде епископија. Станал епископ на двојната столица Дебрица (Дрембица) и Белица, два мали града меѓу Охрида и Прилеп. Подоцна нивната важност била засенета од Охрид. [[Податотека:Bulgaria - Shumen Province - Veliki Preslav Municipality - Town of Veliki Preslav - Veliki Preslav Medieval Palace Complex - Panoramic.jpg|мини|десно|Палатата во Преслав]] Во врска со овие црковни реформи била направена уште една голема промена. Јосиф, новиот архиепископ бугарски, имал архиепископско седиште не во Плиска, туку во Преслав. Престолнината била преместена. Плиска, старата хунската престолнина, со сеќавањата на големите Канови - незнабошци , повеќе не била соодветна. Христијанскиот кнез требало да живее во Преслав, блиску до манастирот Пантелејмон и школата на [[Свети Наум Охридски Чудотворец|Наум]]. Кога сето тоа било направено, Борис се вратил во својот манастир. Неговата работа сега навистина била завршена. Порано, прерано се повлекол. Но, овој пат бил сигурен. Тој можел веќе засекогаш да се посвети на религијата; ниту пак би ѝ помогнал на својата земја да ја спаси со своите молитви. Тој веќе беше ѝ помогнал доволно - доволно за вечно да се почитува неговото име како најголем од сите нејзини добродетели.{{sfn|Runciman|1930|p=136}} == Симеон I и Петар I == [[Image:St. Theodor.jpg|мини|десно|Керамичка икона на [[Теодор Стратилат|Св. Теодор Стратилат]], Преслав, околу 900 г.]] [[File:RizMap09.jpg|thumb||left|240 px|Бугарија за време на цар Симеон I.]] [[Симеон I]] го продолжува црковното и просветителното дело на својот татко Борис I, со тоа што засилено го помага книжевното дело во главниот град, основа книжевни центри во целата држава и сам пишува за просветителската заедница во Преслав.<ref>Robert Fossier, Janet Sondheimer - „The Cambridge Illustrated History of the Middle Ages: 350-950“, Cambridge University Press, 1997, стр. 370</ref> На надворешна сцена постигнува множество на воени успеси, со тоа што успева да ја рашири територијата на Бугарија на југ скоро до Коринт, а на запад ги достигнува земјите на денешна [[Албанија]]. На југоисток териториите достигнуваат до Одринското поле, опфаќајќи го и северниот дел на Дарданелскиот премин. Симеон си поставува за цел создавање на Бугарско-византиско Царство, која откако не успева да ја постигне преку дипломатски начини (морало да биде објавен за регент (василиопатор) на малолетниот император на [[Византија]], но царицата-мајка го спречила договорот), се обидува со војна. Води преговори со [[Арапи]]те за военоморска помош при напад против [[Цариград]], но првиот пат делегацијата била одвлечена од пирати и продадена како робови во Цариград, а вториот пат не се доаѓа до ништо суштествено. === Војната со Византија (894-97) === Бугарската трговија доживеала процут во времето на цар Симеон. Главната дејност во земјата било земјоделството, а веројатно бугарските житарки и добиток помогнале да се прехранат царските градови на брегот, па и самиот Константинопол. Рудата се ископувала, а со тоа се зголемиле кралските приходи. Згора на тоа, бугарските владенија лежеле на главни трговски патишта. Трговија што минувала меѓу степите на Русија и Константинопол се одвивала по западниот брег на Црното Море; но дел од неа поминувала по копно преку Преслав и Адрианопол, а дел преку Дристра до Солун. Имало уште еден трговски пат, речиси подеднакво важен, кој не можел да ја избегне Бугарија; тоа било рутата од Средна Европа, која на Балканскиот полуостров влегувала во Белград и, како и железницата денес, се разделувала кај Ниш, едниот крак водел низ Сердика (Софија) и Филипополис до Адрианопол и Константинопол, а другиот продолжувал на југ до Солун. Тоа значело постојан проток на стока што минувал низ Бугарија и на својот пат ги збогатувал бугарските трговци или грчките и ерменските поданици на царот.{{sfn|Runciman|1930|p=144}} [[Податотека:Bulgarians defeat Byzantines under Krenites and Kourtikios.jpg|мини|Победата на Бугарите над византиската војска предводена од Прокопиј и Куртициј во Тракија.]] Уште од времето на Тервел, трговијата меѓу Бугарија и Империјата била внимателно организирана, а сега веќе Бугарите имале дозвола да престојуваат во Константинопол (веројатно во квартот Свети Мамас, заедно со руските трговци) каде што ја носеле својата стока. Меѓутоа, една интрига во Царскиот двор во 894 година резултирала со тоа што двајца грчки трговци, Ставракиј и Козма, обезбедиле монопол над бугарската трговија. Тие не само што успеале да стават тешки давачки за стоката, туку и инсистирале на преместување на бугарскиот пазар во Солун - било полесно да се управува со корупцијата подалеку од престолнината. Сето тоа природно ги вознемирило Бугарите и тие се пожалиле на Симеон, а тој веднаш се застапил за нив пред царот [[Лав VI Мудриот|Лав VI]]. Но, нечесните грчки трговци биле под заштита на [[Стилијан Зауца]], ''василеопаторот'', семоќниот тест на императорот; затоа Лав ја игнорирал амбасадата на Симеон и скандалот продолжил. Симеон тогаш решил да прибегне кон оружје и се подготвил да ја нападне Тракија. Главните царски војски, под Никифор Фока, биле отсутни на Исток борејќи се со [[Сарацени]]те; Лав можел да испрати против напаѓачите само неискусни трупи, под водство на Прокопиј Кренит и Ерменецот Куртициј. И двајцата генерали биле убиени во битка. Бугарите потоа напредувале низ Тракија кон самата престолнина.{{sfn|Runciman|1930|p=145}} [[Податотека:Honfoglalas.gif|мини|Мапа на движење на Маџарите. Забележете дека не е потврдено каде завршувала северната граница на Бугарската империја.]] Лав следователно прибегнал кон дипломатија. Истата година тој испратил амбасада во Ратисбон кај кралот Арнулф - веројатно уште пред да избие војната, како одговор на амбасадата на Арнулф кај Владимир во 892 година - но неговиот амбасадор не бил добро примен. Но, сега тој имал далеку подобар план. Уште од деновите на Омуртаг, дивите Маџари биле воспоставени на степите до бугарската граница на реката [[Днестар]], ако не досега и до [[Прут]]. Во 895 година го испратил ''патрицијот'' Никита Склер во маџарските населби и им предложил на маџарските поглавари [[Арпад]] и [[Курсан]] да ја нападнат Бугарија; тој ветил дека ќе испрати бродови за да ги пренесат преку Дунав. Маџарите со задоволство се согласиле, особено затоа што се чувствувале донекаде притиснати на нивните источни граници од една уште подива нација, Печенезите; дале заложници и договорот бил склучен.{{sfn|Runciman|1930|p=145}} Тогаш Лав го повикал Никифор Фока од Азија и ја опремил царската флота под адмиралот Евстатиј. Сега кога Симеон требало да се справи со Маџарите, Лав повеќе би сакал да не се бори; тој не сакал да ја зголемува моќта на Маџарите на сметка на бугарската, а освен тоа, не сакал да се бори со истоверци како и неговиот народ. Затоа го испратил ''квесторот'' Константинациј да го предупреди Симеон за претстојната инвазија на Маџарите и да предложи мировен договор. Но Симеон бил сомничав; тој во Константинопол научил колку суптилна може да биде царската дипломатија и веројатно не поверувал во приказната за Маџарите. Константинациј бил ставен во притвор, а одговор не бил вратен.{{sfn|Runciman|1930|p=146}} [[Податотека:HungariansPursueBulgarians.jpg|лево|мини|Повлекување на Симеон во тврдината Дристра ([[Силистра]]).]] Симеон набрзо се уверил. Додека се подготвувал да се пресретне со Никифор Фока во Тракија, му дошла вест дека Маџарите пристигнале. Тој побрзал на север да ги пречека, но бил поразен. Во очај се повлекол во тврдината [[Дристра]]. Маџарите напредувале, ограбувајќи и уништувајќи. Пред портите на Преслав се сретнале со Никифор Фока, на кого му продале бугарски заробеници во илјадници. Бугарите биле во очај. Тие испратиле кај Борис во неговиот манастир да побараат совет; но тој можел да предложи само тридневен пост и се понудил да се моли за својата земја.{{sfn|Runciman|1930|p=146}} Ситуацијата била спасена со многу помалку угледни средства - со дипломатската измама на Симеон. Кога ја сфатил сериозноста на својата положба, испратил преку Евстатиј да побара мир од царот. Лав бил среќен што се согласил. Тој им наредил на Фока и Евстатиј да се повлечат и го испратил ''магистерот'' [[Лав Хиросфакт]] да преговара за условите. Токму тоа го посакувал Симеон. Кога пристигнал ''магистерот'' Лав, тој бил задржан под стража во тврдината Мундрага: додека Симеон, ослободен од половина од неговите непријатели, тргнал да ги нападне останатите, Маџарите. Во голема битка успеал да ги победи и да ги истера назад преку Дунав. Борбата била толку крвожедна што дури и Бугарите се вели дека изгубиле 20.000 војници. Победнички над Маџарите, Симеон го известил ''магистер'' Лав дека неговите услови сега вклучуваат ослободување на сите бугарски заробеници неодамна купени од Фока од Маџарите. Несреќниот амбасадор, кој во меѓувреме не можел да комуницира со царот, се вратил во Константинопол, за да види што може да се направи.{{sfn|Runciman|1930|p=147}} Лав посакал мир и бил подготвен да се откаже од затворениците. Симеон чекал додека не му бидат вратени сите затвореници, а потоа, под изговор дека некои се задржани, повторно се појавил со полна сила на тракиската граница. На новиот царски командант, Лав Катакалон, му недостасувала способноста на претходниот, Фока. Тој пристигнал со главната царска војска кај Булгарофигон и бил тешко поразен. Следеле натамошни преговори. Договорот бил склучен во 897 година, а Византија се согласила да плаќа годишен данок на Бугарија.{{sfn|Runciman|1930|p=148}} Симеон умира ненадејно на 27 мај 927 година<ref>Златарски, Васил, История на българската държава през средните векове, том 1, част 2, Академично издателство "Марин Дринов", София 1994, ISBN 954-430-299-9, с. 513</ref> во разгор на подготвувањата за опсада на Цариград. Пред својата смрт, тој се објавува за "Цар самодржец на сите Бугари и Ромеи", се титлува со титулата "цар", која била еднаква на императорската, и го објавува бугарскиот црковен поглавар за патријарх - највисокиот ранг во Источната православна црква.<ref>John V. Fine - "The Early Medieval Balkan", University of Michigan Press, 1991, стр. 155</ref> [[Податотека:Seal of Peter I of Bulgaria with Irene Lekapene.jpg|мини|Печат на [[Петар I (Бугарија)|Петар I]] и неговата сопруга, византиската принцеза [[Ирина Лакапина|Марија (Ирина) Лакапина]]]] По неговата смрт на престолот седнува син му, [[Петар I (Бугарија)|Петар I]]. Тој склучува мир со Византија, кој официјално му ја признава царската титула и патријаршкиот ранг на [[Бугарска православна црква|Бугарската црква]].<ref>Robert Bideleux, Ian Jeffries - „A history of Eastern Europe“, Taylor & Francis, 2007, стр. 66,</ref> За време на управувањето на Петар, Бугарија навлегува во криза, најмногу заради нападите на [[Киевски Рус|Руси]] и [[Кнежевство Унгарија|Унгарци]] од север. Започнува распространувањето на ереси, најпозната од која била [[богомилство]]то, по името на својот водач - поп Богомил.<ref>Milan Loos - „Dualist heresy in the Middle Ages“, Springer, 1974, стр. 50</ref> Тоа станува основа и на албигојството, кое се појавило подоцна во јужна [[Франција]], како и на [[катарство]]то. === Појава на Богомилството === {{Main|Богомилство}} Трите главни извори за богомилите во Бугарија се: писмо од цариградскиот патријарх [[Теофилакт Цариградски|Теофилакт]] до цар Петар, напишано околу 940 година; трактат против еретиците напишан од [[Презвитер Козма]] (веројатно напишан околу 970 година) и едиктите на црковниот синод одржан под цар Борил во 1211 година кој ги осудил богомилите.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=172}} Писмото на Теофилакт е напишано како одговор на писмо (кое денес не постои) од цар Петар кој побарал совет од патријархот, кој бил чичко на неговата жена [[Ирина Лакапина|Ирина]], како да постапи со новопојавената [[ерес]]. Забелешките за еретичките верувања веројатно се извлечени од првичното писмо на Петар. Патријархот се осврнува на на новопојавената ерес без да ја именува. Тој тврди дека еретиците веруваат во два принципи, од кои првиот ја создал светлината и невидливиот свет, а вториот темнината, материјата и човечкото тело. Еретиците го отфрлале [[Стар завет|Стариот завет]], бракот, репродукцијата, и учењето за Христовото воплотување; за нив велеле дека настанале од злобниот принцип (ѓаволот). Ереста е античка, но новопојавена, мешавина од [[манихејство]] и [[павликијанство]].{{sfn|V. A. Fine|1991|p=173}} Павликијанството била источна ерес, генерално прикажувана како дуалистичка, но неодамна се покажало дека е [[Адопционизам|адопционистичко]] движење. Адопционистите верувале дека Христос бил едноставно човек додека не бил ''посвоен'' од Бога и по благодатта станал божествен во времето на неговото крштевање. Павликијаните живееле во големи концентрации во Ерменија и источна Анадолија. Со текот на годините голем број од нив биле преселени од страна на императорите на Балканот за да ги растурат нивните концентрации на исток и исто така да ја бранат тракиската граница бидејќи биле одлични воини. Многумина биле населени во регионот на Филипополис (денешен Пловдив) во близина на бугарската граница. На Павликијаните генерално им се припишува голема улога во создавањето на богомилството. Ако Павликијаните навистина биле дуалисти, таквата улога е можна; сепак, ако биле адопционисти, тогаш треба да се бара автохтоно потекло за богомилството.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=173}}[[Податотека:Bogomilist expansion.svg|мини|Развојот на богомилството и другите еретички движења во Европа|лево]]Најдетален извор за [[богомилство]]то е трактатот на презвитер Козма, кој од прва рака ги знаел и ја имал предноста да е несофистициран теолог, бидејќи повеќето византиски антиеретички трактати имаат тенденција да ги нарекуваат ересите со класичните имиња и потоа да му дадат на читателот мешавина од нови и релевантни, како и класични и нерелевантни верувања кога дискутираат за нивните следбеници. Козма вели дека за време на владеењето на Петар, поп по име [[Поп Богомил|Богомил]] (но за волја на вистината ''Богонемил'') проповедал ерес во бугарските земји.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=173}} За нив презвитер Козма вели: „Однадвор, еретиците изгледаат како јагниња; тие се нежни, скромни и тивки; тие не зборуваат залудни зборови, не се смеат и не се однесуваат на таков начин што ќе се разликуваат од вистинските христијани. Но, внатре тие се грабливи волци. Кога ќе ги најдат неуките, го сеат пијанството на нивното учење и ги хулат доктрините што ги пренесува Светата Црква. Еретиците не ги почитуваат [[Икона|иконите]], туку ги нарекуваат идоли. Еретиците се потсмеваат на моштите на светиите и нè исмеваат кога ние им се поклонуваме. Тие одбиваат да им оддаваат почит на светците и ги презираат чудата Божји како што ги предизвикуваат моштите на светите преку силата на Светиот Дух; тие велат дека чудата не се случиле по Божја волја, туку од ѓаволот кој ги тера да ги заведуваат луѓето. Тие тврдат дека не Бог, туку ѓаволот бил творец на видливиот свет. Тие прашуваат како може да се обожава крстот? На него Евреите го распнаа Божјиот Син. Затоа крстот е непријател Божји. Тие ги учат своите приврзаници да го мразат, велејќи дека ако некој го убил синот на кралот со парче дрво, дали тоа дрво ќе му биде драго на кралот? Причеста не била воспоставена по Божја заповед, а [[евхаристија]]та всушност не е тело Христово, туку едноставна храна како и секоја друга. Тие не веруваат дека зборовите на свештениците се осветени од Бога. Ако свештениците се осветени, зошто тогаш не живеат како што треба?{{sfn|V. A. Fine|1991|p=174}} Тие се противат на свештениците, црквите, молитвите (освен на [[Господова молитва|Господовата молитва]]) и го отфрлаат Мојсеевиот закон и книгите на пророците. Тие не ја почитуваат [[Дева Марија]]. Тие не го прифаќаат Стариот Завет, туку само Евангелијата. Тие живеат не според Мојсеевиот закон, туку според онаа на Апостолите. Тие го прават ѓаволот творец на луѓето и на целото божествено создание; некои го нарекуваат паднат ангел. (Козма потоа прави да изгледа дека го обожаваат ѓаволот бидејќи го направиле творец.) Тие велат дека по волја на ѓаволот постои сè - небото, сонцето, ѕвездите, воздухот, земјата, луѓето, црквите, крстот и сè што се движи по земјата. Тие веруваат дека Господ има два сина, Христос постариот и ѓаволот помладиот. Тој, ѓаволот, им заповеда на луѓето да земат жени, јадат месо и пијат вино. Тие се нарекуваат жители на рајот; тие ги одбиваат сите животни радости не со апстиненција како што правиме ние [православните монаси] туку затоа што тие тврдат дека овие дела се нечисти. Тие се молат, затворајќи се во своите домови, четири пати на ден и четири пати во текот на ноќта. Тие веруваат дека луѓето, а не Бог, ги воспоставил обредите и практиките на Црквата и на христијаните; и дека нив ги нема во евангелијата. Еретиците не празнуваат црковни празници. Тие не го одбележуваат споменот на мачениците и светителите. Тие си ги исповедаат своите гревови еден на друг и практикуваат исповед меѓу себе. Ги учат своите приврзаници да не се потчинуваат на власта; ги клеветат богатите; ги мразат царевите; ги исмеваат своите претпоставени и ги навредуваат нивните господари.“{{sfn|V. A. Fine|1991|p=175}} Оваа ерес се проширила од Бугарија во Византија каде привлекла многу интелектуалци и се развила во многу посуптилно теолошко движење. Во секој случај, богомилската секта која се појавила во времето на Петар траела низ историјата на средновековна Бугарија, за последен пат да се слушне за неа во Трново - престолнината на Втората бугарска империја - во средината на XIV век.{{sfn|V. A. Fine|1991|p=179}} === Падот на Бугарија === {{See also|Инвазија на Светослав I во Бугарија}} По мирот од 927 не се променило многу во односите меѓу Бугарија и Византија. Меѓутоа, кога бугарските пратеници дошле во Константинопол да го соберат годишниот данок, тие биле пречекани со луто отфрлање од императорот [[Никифор II Фока]], кој штотуку се вратил од победничкиот поход против Арапите. Византискиот цар го обвинил Петар дека дозволил Маџарите да ја преминат Бугарија на нивниот пат кон византиските територии, обвинение кое можеби се однесува на настан раскажан од Лиутпранд од Кремона, кој пристигнал во Константинопол три години подоцна. Според Лиутпранд, во одреден момент по доаѓањето на Никифор на власт во 963 г., група од 300 Маџари заробила 500 поданици од околината на Солун и ги пренела во Панонија.{{sfn|Curta|2006|p=237}} Без оглед на причината за гневот на императорот Никифор, тој ги преместил своите трупи на границата со Бугарија, каде што Византијците уништиле голем број тврдини во демонстрација на воена моќ, пред да се вратат на источниот фронт. Во обид да го смири Никифор и да понуди своја гаранција со добри намери, Петар ги испратил своите два сина, [[Борис II|Борис]] и [[Роман (цар на Бугарија)|Роман]] во Константинопол како заложници. Сепак, тој исто така испратил пратеници кај императорот [[Отон I (Свето Римско Царство)|Отон I]] во [[Магдебург]], можеби во обид да собере поддршка против Византија. Од своја страна, Никифор одлучил да го примени на Бугарија истиот вид притисок што го избрал Лав VI во неговиот конфликт со Симеон во 893 година. Во отсуство на сигурни сојузници [[Печенези]] во степата, тој го избрал кнезот [[Светослав I|Светослав]] од Киев, кого го поткупил да ја нападне Бугарија.{{sfn|Curta|2006|p=237}} Она што императорот го имал на ум, најверојатно, е дека ќе се случат голем број на упади на бугарска територија што ќе го турнат Петар на колена. Но, работите не се одвивале баш според планот. Русите пристигнале на Дунав во летото 968 година, ја разбиле бугарската војска и ги блокирале преостанатите трупи во Дристра ([[Силистра]]). Според руската [[Повест за минатите години|примарна хроника]], рускиот кнез „ја преместил својата резиденција“ во Бугарија и почнал да владее од „Перејаславец“. Локацијата на Перејаславец или Преславец („Мал Преслав“) е предмет на спор, но од описот на движењата на Светослав во Летописот и на византиските војски во византиските извори е сосема јасно дека градот се наоѓал на Долниот Дунав, најверојатно во северна [[Добруџа]]. Се чини дека Русите не влегле во внатрешноста на Бугарија и биле задоволни со контролирањето на долниот брег на Дунав и регионот на неговата делта. Ова беше доволно за да го убеди Петар да испрати пратеници во Константинопол и да побара мир. Овој пат, Никифор имал тешки услови, а не само зборови. Тој побарал депонирање на Петар од престолот и негова замена со неговиот син Борис, кој веднаш бил вратен во Бугарија за таа пригода.{{sfn|Curta|2006|p=238}} Како и неговиот дедо Борис I, Петар се повлекол во манастирот во близина на Преслав, каде што умрел набргу потоа на 30 јануари 969 година. Специјална служба му создале монасите од манастирот, кои први го употребиле епитетот „светец“ за поранешниот император. Портретот на Петар ќе се појавува на иконите од подоцнежните векови. [[Податотека:63-manasses-chronicle.jpg|мини|Инвазијата на киевскиот кнез Светослав во Бугарија]] Владеењето на Борис II започнало добро, бидејќи Русите се повлекле од Бугарија откако ја добиле веста за опсадата на [[Печенези]]те на [[Киев]]. Меѓутоа, штом Светослав ги „изгонил Печенезите во степите“, решил да се врати во Бугарија, овој пат заедно со своите сојузници Печенези и Маџари. Меѓутоа, во 969 година, Бугарите, кои во меѓувреме повторно ја зазеле тврдината Преславец, дале силен отпор против опсадата на Русите. По долга борба Преславец бил повторно заземен. Русите брзо се движеле и ги зазеле Преслав и Дристра, пред да ја преминат [[Стара Планина]] и да го нападнат Филипополис (денешен [[Пловдив]]) во Тракија. Во Преслав, Светослав го оставил Борис на власт, очигледно во обид да ја здобие бугарска поддршка за неговото сега отворено антивизантиско присуство во Бугарија.{{sfn|Curta|2006|p=239}} Новиот византиски император [[Јован I Цимискиј|Јован Цимискиј]] имал многу поагресивен пристап. Прво, тој го испратил во Тракија, [[Варда Склир]], кој извојувал голема победа против Русите во близина на Филипополис. Потоа, во пролетта 971 г., самиот император предводел војска од 40.000 преку Стара Планина, додека византиска флота од околу 300 бродови влегла во Дунав преку делтата за да ги нападне Русите од север. Искористувајќи го фактот што ниту еден планински премин не бил чуван, царот Јован брзо стигнал до Преслав, каде што ги победил Русите и го опколил градот. Византиските трупи упаднале во Внатрешниот град убивајќи повеќе Руси и заробувајќи ги Борис и неговото семејство. Преслав веднаш бил преименуван во Јоанополис по самиот император, а извесен Катакалон бил именуван за воен управител, за што сведочи неговиот печат. Во Дристра, плашејќи се од избувнување на локално востание, Светослав наредил да се погубат 300 првенци кога византиските трупи се појавиле под силните ѕидини на градот. Царот Јован ја ставил Дристра под опсада три месеци, пред да ги порази Русите во жестока битка што го принудила Светослав да бара мир. Царот се согласил да му дозволи на рускиот кнез да се повлече во Киев, но на враќање дома, Светослав бил нападнат и убиен од Печенези. Византијците ја зазеле Дристра, која ја преименувале во Теодорополис, по свети [[Теодор Стратилат]], за кој се вели дека се појавил во целосна воена опрема на својот бел коњ во текот на последната битка со Русите.{{sfn|Curta|2006|p=240}}[[Податотека:Tzimiskes returns.jpg|мини|десно|[[Борис II]] и неговиот брат [[Роман (цар на Бугарија)|Роман]] како пленици на императорот Јован Цимиски во 971 г.]]Триумфалното враќање на Јован Цимиски во Константинопол било внимателно исценирано за да го симболизира крајот на Бугарија. Според [[Лав Ѓакон]], по царот на бел коњ следела кола со икона на Пресвета Богородица и бугарските царски регалии заробени во Преслав, особено две круни, едната едноставна дијадема, другата круна со грб слична на оние кои Византиските императори ги носеле кога славеле победи. Борис го следел царот Јован на својот коњ. Кога пристигнале до [[Форум на Константин|Форумот на Константин]], симболично му биле одземени симболите на неговата царска власт.{{sfn|Curta|2006|p=240}} Царот Јован му ја посветил Борисовата круна на Бога во [[Црква Света Софија (Истанбул)|храмот на Божјата Премудрост]], а Борис, сега само обичен аристократ со бугарско потекло, во замена ја добил титулата ''магистрос''.{{sfn|Curta|2006|p=240}} Патријархот на Бугарија бил заменет со митрополит на Јоанополис, кој бил подреден на патријархот во Константинопол. Со овие настани е означен и крајот на Бугарското Царство и негово приклучување во рамките на Византија.<ref name="tsff">На капијама града y сусрет су му изашли највиши достојанственици цркве и Царства, певајући химне y славу цара, и пружили му круну и схиптар од злата и драгог камена. На позлаћеним кочијама y четворопрегу y којима ce иначе вози цар, била je икова Богородице коју je он лично донео из Бугарске, a испод ње лежале су одоре и дијадеме бугарских царева. Додека поворката влегувала во градот, зад кочиите јавал царот на бел коњ, накитен со сите царски обележја, а зад него пешки одел бугарскиот цар, Борис II, кого Цимискиј го заробил во Преслав. во црквата „Св. Софија“ византискиот цар ја положил сјајната круна на Бугарија на високиот олтар, ги дал знаците на првиот воен плен и своите благодарности. Потоа, пред насобраната толпа во главниот брод на црквата му наредил на бугарскиот цар да ги симне сите негови владетелски обележја и му доделил византиска дворска титула на магистер. Само во текот на една година (971) Јован Цимискиј постигнал воен триумф кому му нема рамен во средновековните анали на Балканот. Јаотстранил руската опасност која го загрозувала опстанокот на Византија во Европа, потворно ја утврдил северната граница на Дунав и ја повратил територијата која Аспаруховите Прабугари ја одзеле од Византија уште пред три века. За време на оваа сурова војна Бугарите беспомошно ги гледале двте најголеми воени сили на источна Европа како ce борат околу нивните земји. [http://en.wikipedia.org/wiki/Dimitri_Obolensky Димитри Оболенски ВИЗАНТИЈСКИ КОМОНВЕЛТ Превела Ксенија Тодоровић ПРОСВЕТА - БЕОГРАД 1996]</ref><ref>На запад, во ридовите и изолираните долини на Македонија, каде ни Русите ни Византијците не оделе за време на војната, царската власт била претежно номинална, па и понатаму живеела политичката традиција на соборената бугарска држава. И тому на тоа место по Цимискиевата смрт во 976 г. четирите синови на месниот македонски управник подигнале бунтовен бајрак. Најмладиот Самуил, ја искористил граѓанската војна во Византија која избила по смртта на Јован Цимискиј, и полека изградил држава чиј главен град град најпрвин бил на Преспанското Езеро, a потоа во Охрид. До крајот на векот оваа држава се проширила врз најголемиот дел на дотогашната бугарска територија меѓу Црното и Јадранскто Море, крај Србија сè до долното течение на Сава, Албанија, јужна (Егејска) Македонија, Тесалија и Епир. Димитри Оболенски ВИЗАНТИСКИ КОМОНВЕЛТ Превела Ксенија Тодоровић ПРОСВЕТА - БЕОГРАД 1996</ref><ref>Идеолошки, Самуиловото Царство било поврзано за старото Бугарско Царство, затоа и самите негови творци (Самуил и неговите наследници б.н) и Византија го нарекувале бугарско, бидејќи традициите за царство и патријаршија, освен во Византија, постоеле уште само во Бугарија (се мисли само за Балканот б.н). Самуил ги прифатил тие традиции и го презел наследството на Симеоновото и Петровото Царство (Првото Бугарско Царство б.н), кое паднало под ударите на Византијците. Всушност, неговото царство (на Самуил б.н) значајно се разликувало од Симеоновото и Петровото Царство, и по составот и по карактерот тоа било ново царство. Неговиот центар се преместил према југозапад и Македонија го сочинувало неговото јадро. Ако главната цел на Самуил би била воспоставување на стaрото Бугарско Царство, тој секако би се свртел кон бугарските земји и на прво место би се стремел да ги ослободи. Меѓутоа, интересот на Самуил кон старите бугарски земји бил впечатливо мал. Во текот на сите негови борби во областите источно од Сердика играле изненадувачки скромна улога, така што изворите скоро и не ги спомнуваат. Ексапнзијата на Самуиловото Царство било пред сè свртено кон југ, види Георгије Острогорски, Историја на Византија, Народна Књига Алфа, 1998.</ref><ref>Стјепан Антолјак: „Средновековна Македонија“ том 1, издание на Мисла, Скопје, 1985</ref><ref name="SDIV">''[http://www.scribd.com/doc/2945332/- Шарл Дил ИСТОРИЈА ВИЗАНТИЈСКОГ ЦАРСТВА] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090209032148/http://www.scribd.com/doc/2945332/- |date=2009-02-09 }}''</ref><ref name="SDIV" /><ref>''Владимир Чоровиќ, "Историја спрског народа", глава VI [http://www.rastko.org.yu/rastko-bl/istorija/corovic/istorija/2_6_l.html Држава мачедонских Словена] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071214173525/http://www.rastko.org.yu/rastko-bl/istorija/corovic/istorija/2_6_l.html |date=2007-12-14 }}, издание на страницата www.rastko.org.yu, Белград, 2001. {{sr}}''</ref><ref>''Бранко Панов, "Македонија низ историјата", "Менора", Скопjе, 1999, стр. 15.''</ref><ref>''"Историја на македонскиот народ", том 1 Македонија од праисториско време до паѓането под турска власт, Институт за историја, Скопjе, 2000, стр. 357.''</ref><ref>''Коста Аџиевски, Пелагонија во средниот век, скопје, 1994''</ref><ref>''Александар Атанасовски, Македонија и Македонците во делото на Никифор Григора - византиски историограф од XIV век. - Годишен зборник на Филозофски факултет - Скопје, Кн. 27 (53) Скопје 2000. Истото е објавено во: Славянскиј Сборник. Вѕпуск 6. Саратовскога университета 2003.''</ref> == Религијата на Прабугарите == [[Податотека:Rosette from Pliska.svg|мини|десно|[[Розета од Плиска]]]] Не се знае многу за традиционалните религиозни верувања и практики на Бугарите. Нашиот најдобар извор доаѓа од ''Responsa'' на папата [[Папа Никола I|Никола I]], долго пасторално писмо упатено до бугарскиот хан Борис-Михаел веднаш по неговото преобраќање во христијанството во 864 година. Некои дополнителни информации можат може да се добијат од прабугарските натписи, како и од кратките референци на византиските писци. [[Теофилакт Охридски]] во 11 век пишува дека пред 864 г. Бугарите го славеле сонцето, месечината и ѕвездите, а како жртва им принесувале кучиња. Тој исто така укажува дека тие верувале во многу богови и обожавале идоли. [[Теофан Исповедник|Теофан]] ги опишува жртвите принесени од [[Крум]] пред Златната Порта за време на [[Опсада на Цариград (813)|опсадата на Цариград во 813 г]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Byzantium and Bulgaria, 775–831|last=Sophoulis|first=Panos|publisher=Brill|year=2011|isbn=9789004206953|location=Germany|pages=79-89}}</ref> И покрај фактот што Бугарите почитувале бројни божества, прабугарските натписи, кои ја изразуваат официјалната идеологија на државата, експлицитно се однесуваат на само еден бог (''ὁ θεός''). Ова може да сугерира дека воинската аристократија стоела поблиску до хенотеизмот, термин што значи верување и можно обожавање на повеќе богови, од кои едниот е врховен. Со тоа што не го прецизирале неговото име, хановите очигледно се обиделе да го направат овој бог препознатлив и поистоветен за различни народи. Така, за населението на ханството што зборувало грчки, анонимниот бог што се повикува во титулата на бугарскиот владетел како давател на неговиот божествен мандат (''ὁ ἐκ θεοῦ ἄρχων'') веројатно е дека бил христијанскиот бог. Има добра причина да се верува дека во умот на канот и неговите благородници овој бог бил [[Тенгризам|Тангра]].<ref name=":0" /> Додека првично ова туркиско име го означувало физичкото небо, Тангра/Тенгри на крајот се појавува како небесен бог и врховно божество на многу номади од Централна и Внатрешна Азија. Во шестиот век Тангри станал тесно поврзан со Ашина, владејачкиот, „харизматичен“ клан на Туркиската империја, и заедно со него претставувал еден од основните извори на политичко единство. Ханот не бил само глава на државата, туку божествено назначен владетел, чиј небесен статус бил особено нагласен во [[Орхонски натписи|''Орхонските натписи'']]. Управувањето со земјата како одраз на управувањето со небото, авторитетот на ханот, теоретски, бил екуменски. Териториите, владетелите и народите можеби ''де факто'' биле надвор од неговата сфера на влијание, но, по волјата на Тангри, биле ''де јуре'' и потенцијално членови на неговата светска империја. == Администрација == Малку се знае за управата на раното Бугарско Царство; освен имињата на неколку бугарски титули; иако е невозможно да се извлечат многу заклучоци од нив, бидејќи е тешко да се каже кои титули претставуваат функции, а кои биле доделувани како почесни титули.{{sfn|Runciman|1930|p=284}} [[File:Omurtag10 svik.jpg|thumb|right|150px|Грчки натпис со зборовите "канас&nbsp;бигиом&nbsp;оуртаг" (Канас(у)биги Омуртаг) во првите два реда. [[Плиска]], Бугарија.<ref name="inscriptions">Веселин Бешевлиев, Първобългарски надписи. 2ed. София 1992. Chapter: VI. Възспоменателни надписи, Inscription [http://macedonia.kroraina.com/vb3/vb_6.htm#66 No.66].</ref>]] Владетелот во сите негови натписи е Кан или Возвишениот Кан - ''κάνας'' или ''κάννας'', со епитетот ''ὐβιγή'' или ''ὐβηγη'' - збор кој јасно е од [[Кумански јазик|куманско потекло]] ''öweghü'' = висок, знаменит. Натписите честопати ја додаваат титулата ''ὁ ἐκ θεοῦ ἄρχων'', веројатно воведен од грчките писци, кои сметале дека тоа е неопходна квалификација за секој принц. Титулата Кан исчезнува по воведувањето на христијанството и словенската азбука, за да ја замени Кнез, а подоцна и Цезар, односно Цар.{{sfn|Runciman|1930|p=284}} Главна класа на благородништвото биле ''[[болјар]]ите'' — ''βοιλάδες'' или ''βοηλάδες'' — име кое станало општо меѓу источните Словени. Во десеттиот век постоеле три класи на ''болјари'', шесте Големи Болјари, Надворешните Болјари и Внатрешните Болјари; во средината на деветтиот век имало дванаесет Големи Болјари. Големите Болјари веројатно го сочинувале доверливиот кабинет на Канот; Внатрешните Болјари веројатно биле дворски офицери, надворешните болјари провинциски офицери. Многу од поединците споменати на натписите од деветтиот век биле ''болјари''. И Кавкан Исбул и Багатур Цепа биле ''болјари''; а веројатно е дека болјарите биле цивилни службеници.{{sfn|Runciman|1930|p=284}} Втората класа на благородништво, веројатно инфериорна, биле ''багаините''. Можно е тие да биле воена каста; но нивното име се среќава само во натписите, колективно (Во една прилика Омуртаг им дал подароци на своите ''болјари'' и ''багаини''), или поединечно каде што обично се поврзуваат со титулата багатур. Покрај овие чинови, скоро секој бугарски поданик што се споменува во натписите бил ''θρεπτὸς ἄνθρωπος'' на Канот. ''θρεπτοὶ ἄνθρωποι'' биле, без сомнение, витешки ред, номинално на телохранители на Канот.{{sfn|Runciman|1930|p=285}} Титулата ''багатур'' — βαγατουρ или βογοτορ — се среќава неколку пати во натписите; бугарскиот генерал кој бил поразен во Хрватска во 927 година се викал Константин ''ἀλογοβοτουρ'', очигледно за ''ἀλο-βογοτουρ''. Овој збор е турскиот ''bagadur'', кој на руски се среќава како ''богатырь'' = херој. Веројатно претставувал воен чин. Префиксот ''ало'' може да значи „главен“.{{sfn|Runciman|1930|p=285}} ''Колобрус'' — ''καλοβρός'' или ''κουλουβρός'' — што се наоѓа само во натписите, веројатно бил титула на чин, изведен од турскиот ''golaghuz'', водич. Болјарот Цепа бил исто така и колобрус како и багатур.{{sfn|Runciman|1930|p=285}} ''Жупан'', се среќава како ''ζουπάν'' или како ''κοπάνος'' во натписите. И во двата наврати се споменува семејството на носителот на титулата. Кај јужните Словени генерално, жупан значел поглавар на племе; така што Успенски и Бури веродостојно го сфаќаат како поглавар на еден од бугарските кланови.{{sfn|Runciman|1930|p=285}} Титулата ''таркан'' веројатно претставувала висока воена функција. Зборот има турско потекло; еден турски амбасадор во дворот на императорот [[Јустин II]] (околу 570 г. н.е.) бил наречен ''тагма'', ‘ ''ἀξίωμα δε αυτῷ ταρχάν ’''. Онегавон, кој се удавил во реката [[Тиса (река)|Тиса]], бил таркан; така таркан бил и жупанот Охсун. Кога [[Свети Климент Охридски|свети Климент]] пристигнал во Белград, бил пречекан од Боритакан „ ''τῷ τότε φυλάσσοντι''“, „''ὑποστράτηγος''“ на кан Борис. Боритакан мора да значи Таркан Борис; неговата позиција била јасно еквивалентна на царски стратег, т.е. тој бил воен гувернер на една провинција.{{sfn|Runciman|1930|p=286}} Најважниот воен чин на царството бил ''кавканот''. За време на владеењето на Маламир, Кавканот Исбул, ''παλαιὸς βοϊλᾶς'' (постар ''болјар?'') на Канот очигледно бил најважна личност после Канот во Бугарија. Тој изградил аквадукт на Канот на свој трошок и го придружувал Канот во битка, очигледно како негов главен генерал. Во 922 читаме дека Симеон бил придружуван од неговиот ''кавкан''.{{sfn|Runciman|1930|p=287}} == Поврзано == * [[Второ Бугарско Царство]] * [[Византиско-бугарски војни]] * [[Бугарско-унгарски војни]] == Наводи == {{наводи|2}} === Литература === * {{Citation |last1=Runciman |first1=Steven |title=A History of the First Bulgarian Empire |date=1930 |publisher=G. Bell & Sons |location=London}} * {{Citation |last1=V. A. Fine |first1=John |title=The Early Medieval Balkans: A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century |date=1991 |publisher=University of Michigan Press}} * {{Citation |last1=Curta |first1=Florin |title=Southeastern Europe in the Middle Ages, 500–1250 |date=2006 |publisher=Cambridge University Press}} * {{Citation |last1=Marshall Lang |first1=David |title= The Bulgarians. From pagan times to the Ottoman conquest |date=1976 |publisher=Thames and Hudson}} * {{Наведена книга|title=Eastern Europe in the Middle Ages (500—1300)|last=Curta|first=Florin|publisher=Brill|year=2019|isbn=978-9-0043-4257-6|location=Leiden and Boston|pages=179-213|chapter=Conversion to Christianity: Moravia and Bulgaria}} == Надворешни врски == {{portal|Бугарска империја}} * [http://history.rodenkrai.com История на България]{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - факти, открития и снимки (с подкрепата на НБУ) [[Категорија:Поранешни држави на Балканот|Бугарско Царство]] [[Категорија:Поранешни царства|Бугарско Царство]] [[Категорија:Поранешни монархии во Европа|Бугарско Царство]] [[Категорија:Бугарија во 11 век|Бугарско Царство]] [[Категорија:Македонија во 11 век|Бугарско Царство]] [[Категорија:Поранешни словенски држави|Бугарско Царство]] [[Категорија:Историја на Бугарија]] [[Категорија:Поранешни царства во Европа]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство| ]] 8o3qtytrdf1mzk37q27gs14yv2ou11c 0 160205 5578474 5454699 2026-06-18T10:09:44Z BosaFi 115936 5578474 wikitext text/x-wiki '''Денот на независноста''' е годишен [[празник]] кога се слави годишнината од стекнувањето на државната независност, вообичаено после осамостојувањето на државите кои биле дел од колонијалните системи или пак како осамостојувањето во однос на други држави во кои биле составни единки, како и после ослободувањето од странска воена окупација. Повеќето државиго празнуваат денот на незавосноста како државен празник. Не сите држави имаат свој ден на независноста, тогаш тие најчесто го прославуваат националниот ден. {| class="wikitable sortable" cellpadding=2 cellspacing=2 style="width:100%;" |- bgcolor=#cccccc ! Земја !! Датум !! class="unsortable"|Значаен настан |- style="vertical-align:top;" |[[Авганистан]] |{{sort|08-19|11 април}} |[[Ден на независноста на Авганистан|Независност]] од [[Обединетото Кралство]]. |- style="vertical-align:toppractically;" impossible to come up with a single date for a ..... whereby World War II is officially ended and Јапонија's independence |[[Албанија]] |{{sort|11-28|28 ноември}} |Прогласена од страна на [[Исмаил Ќемали]] во 1912 година со што се означува крајот на Отоманското владеење. |- style="vertical-align:top;" |[[Алжир]] |{{sort|07-05|5 јули}} |Стекната независност од [[Франција]] во 1962 |- style="vertical-align:top;" |[[Ангола]] |{{sort|11-11|11 ноември}} |Стекната независност од [[Португалија]] во 1975. |- style="vertical-align:top;" |[[Антигва и Барбуда]] |{{sort|11-01|1 ноември}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1981. |- style="vertical-align:top;" |[[Аргентина]] |{{sort|07-09|9 јули}} |Декларирана независност од [[Шпанија]] во 1816. |- style="vertical-align:top;" |[[Ерменија]] |{{sort|09-21|21 септември}} |Стекната независност од [[СССР]] во 1991. |- style="vertical-align:top;" |[[Азербејџан]] |{{sort|10-18|18 октомври}} |Стекната независност од [[СССР]] во 1991. |- style="vertical-align:top;" |[[Бахами]] |{{sort|07-10|10 јули}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1973. |- style="vertical-align:top;" |[[Бахреин]] |{{sort|12-16|16 декември}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1971, Национален ден. |- style="vertical-align:top;" |[[Бангладеш]] |{{sort|03-26|26 март}} |Била прогласена независност од Пакистан, што довело до едномесечна војна која завршила на 16 декември 1971 година. |- style="vertical-align:top;" |[[Барбадос]] |{{sort|11-30|30 ноември}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1966. |- style="vertical-align:top;" |[[Белорусија]] |{{sort|07-03|3 јули}} |Ослободувањето на Минск по неколкугодишна германска окупација во 1944 година. Два други дена на независноста - 25 март (прогласување на Белоруската Народна Република во 1918 година) и 27 јули (независност од Советскиот Сојуз во 1990 година) - се одбележуваат неофицијално, главно од белоруската дијаспора и опозицијата против Лукашенко. |- style="vertical-align:top;" |[[Белгија]] |{{sort|07-21|21 јули}} |Стекната независност од [[Холандија]]. Леополд од Саксобурготски-Кобург-Залфелд положува заклетва како прв крал на Белгијците во 1831 година. |- style="vertical-align:top;" |[[Белиз]] |{{sort|09-21|21 септември}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1981. |- style="vertical-align:top;" |[[Бенин]] |{{sort|08-01|1 август}} |Стекната независност од [[Франција]] во 1960. |- style="vertical-align:top;" |[[Боливија]] |{{sort|08-06|6 август}} |Стекната независност од [[Шпанија]] во 1825. |- style="vertical-align:top;" |[[Босна и Херцеговина]] |{{sort|03-01|1 март}} |Стекната независност од [[СФРЈ]] во 1992. |- style="vertical-align:top;" |[[Боцвана]] |{{sort|09-30|30 септември}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1966. |- style="vertical-align:top;" |[[Бразил]] |{{sort|09-07|7 септември}} |[[Бразилска декларација за независност|Декларирана независност]] од [[Португалија]] во 1822 година од страна на [[Педро I од Бразил|педро I]], син на кралот на Португалија и првиот Бразилски император, но актот на независност не бил признат сè до 25 ноeмври, 1825 гдоина. |- style="vertical-align:top;" |[[Брунеи]] |{{sort|01-01|1 јануари}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1984 |- style="vertical-align:top;" |[[Бугарија]] |{{sort|09-22|22 септември}} |Стекната независност од [[Отоманското Царство]] во 1908 |- style="vertical-align:top;" |[[Буркина Фасо]] |{{sort|08-05|5 август}} |Стекната независност од [[Франција]] во 1960 |- style="vertical-align:top;" |[[Бурунди]] |{{sort|07-01|1 јули}} |Стекната независност од [[Белгија]] во 1962 |- style="vertical-align:top;" |[[Камбоџа]] |{{sort|11-09|9 ноември}} |Стекната независност од [[Франција]] во 1953 |- style="vertical-align:top;" |[[Зелен ’Рт]] |{{sort|07-05|5 јули}} |Стекната независност од [[Португалија]] во 1975. |- style="vertical-align:top;" |[[Централноафриканска Република]] |{{sort|08-13|13 август}} |Стекната независност од [[Франција]] во 1960. |- style="vertical-align:top;" |[[Чад]] |{{sort|08-11|11 август}} |Стекната независност од [[Франција]] во 1960. |- style="vertical-align:top;" |[[Чиле]] |{{sort|02-12|12 февруари}} |Декларирана независност од [[Шпанија]] во 1818. Но, чилеанците го прославуваат датумот на првата Влада на 18 септември. Овој датум не бил признат сè до 25 април 1844 година. |- style="vertical-align:top;" |[[Колумбија]] |{{sort|07-20|20 јули и 7 август}} |Стекната независност од [[Шпанија]] во 1810. |- style="vertical-align:top;" |[[Демократска Република Конго]] |{{sort|06-30|30 јуни}} |Стекната независност од [[Белгија]] во 1960. |- style="vertical-align:top;" |[[Костарика]] |{{sort|09-15|15 септември}} |Стекната независност од [[Шпанија]] во 1821. |- style="vertical-align:top;" |[[Брег на Слоновата Коска]] |{{sort|12-07|7 декември}} |Стекната независност од [[Франција]] во 1960. |- style="vertical-align:top;" |[[Хрватска]] |{{sort|10-08|8 октомври}} и 25 јуни |Стекнато независност од [[СФРЈ]] во 1991, независноста била декларирана после одржаниот референдум од страна на парламентот на 25 јуни; ЕУ изврши притисок врз Хрватска за тримесечен мораториум, а на 8 октомври врските со СФРЈ беа формално прекинати. |- style="vertical-align:top;" |[[Куба]] |{{sort|05-20|20 мај}} |Стекната независност од [[Шпанија]] во 1902. |- style="vertical-align:top;" |[[Кипар]] |{{sort|10-01|1 октомври}} |Стекнато независност од [[Обединетото Кралство]] на 16 август, 1960, но [[Денот на независноста на Кипар]] вообичаено се прославува на 1 октомври.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.un.org/members/holidays.shtml |title=United Nations Member States |publisher=Un.org |date= |accessdate=2008-11-04}}</ref> |- style="vertical-align:top;" |[[Чешка]] |{{sort|10-28|28 октомври}} и 17 ноември |[[Чехословачка]], декларира независност од [[Австроунгарија]] на 28 октомври, 1918. [[Чехословачка]], ја започнува распадот на Чехословачка на 17 ноември, 1989. |- style="vertical-align:top;" |[[Џибути]] |{{sort|06-27|27 јуни}} |Стекната независност од [[Франција]] во 1977 |- style="vertical-align:top;" |[[Доминика]] |{{sort|11-03|3 ноември}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1978 |- style="vertical-align:top;" |[[Доминиканска Република]] |{{sort|02-27|27 февруари}} |Стекнато независност од [[Хаити]] во 1844, после 22 години окупација. |- style="vertical-align:top;" |[[Источен Тимор]] |{{sort|05-20|20 мај}} |Стекнато независност од [[Индонезија]] во 2002. [[Португалија]] дава независност на Источен Тимор во 1975, но набрзо Источен Тимор бил окупиран од страна на Индонезија, која му дава независност на Источен Тимор во 2002. |- style="vertical-align:top;" |[[Еквадор]] |{{sort|08-10|10 август и 24 мај}} |Прокламирано независност од [[Шпанија]] на 10 август, 1809, но не успеало со егзекуција на сите заговорници на движењето на 2 август 1810 година. Независноста конечно се случила на 24 мај 1822 година во Битката кај Пичинча. |- style="vertical-align:top;" |[[Ел Салвадор]] |{{sort|09-15|15 септември}} |Стекната независност од [[Шпанија]] во 1821 |- style="vertical-align:top;" |[[Еритреја]] |{{sort|05-24|24 мај}} |Стекнато независност од [[Етиопија]] во 1993. |- style="vertical-align:top;" |[[Естонија]] |{{sort|02-24|24 февруари<br />20 август}} |Стекнато независност од [[Руската Империја]] во 1918.<br />независноста повторно е декларирана од [[СССР]] во 1991 година. |- style="vertical-align:top;" |[[Фиџи]] |{{sort|10-10|10 октомври}} |Стекнато независност од [[Обединетото Кралство]] во 1970. |- style="vertical-align:top;" |[[Финска]] |{{sort|12-06|6 декември}} |Стекнато независност од [[Русија]] во 1917. |- style="vertical-align:top;" |[[Гамбија]] |{{sort|02-18|18 февруари}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1965. |- style="vertical-align:top;" |[[Грузија]] |{{sort|05-26|26 мај}} 9 април |Ден на Прва Република c во 1918. Стекнато независност од [[СССР]] во 1991. |- style="vertical-align:top;" |[[Гана]] |{{sort|03-06|6 март}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1957. |- valign=top |[[Грција]] |{{sort|03-25|25 март}} |Декларација за независност од [[Отоманското Царство]] во 1821. Започната [[Грчката војна за независност]] |- valign=top |[[Гренада]] |{{sort|02-07|7 февруари}} |Декларација за независност од [[Обединетото Кралство]] во 1974. |-valign="top" |[[Гватемала]] |{{sort|09-15|15 септември}} |Стекната независност од [[Шпанија]] во 1821. |- style="vertical-align:top;" |[[Гвајана]] |{{sort|05-26|26 мај}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1966. |- style="vertical-align:top;" |[[Хаити]] |{{sort|01-01|1 јануари}} |Декларација за независност од [[Франција]] во 1804. |- style="vertical-align:top;" |[[Хондурас]] |{{sort|09-15|15 септември}} |Стекнато независност од [[Кралството Шпанија]] во 1821. |- style="vertical-align:top;" |[[Исланд]] |{{sort|06-17|June 17}} |Стекнато независност од [[Кралството Данска]] во 1944. |- style="vertical-align:top;" |[[Индија]] |{{sort|08-15|15 август}} |Стекнала независност од [[Обединетото Кралство]] во 1947. |- style="vertical-align:top;" |[[Индонезија]] |{{sort|08-17|17 август}} |Прокламација на денот на независноста (''Hari Proklamasi Kemerdekaan R.I.'') од [[Јапонија]] во 1945. [[Холандија]] и дава независност и суверенитет на Индонезија во 1949. |- style="vertical-align:top;" |[[Република Ирска]] |{{sort|04-24|[[Easter Monday]]}} |Прогласувањето на Ирската Република со кое започнало Велигденското востание на 24 април, 1916. Стекнато независност од [[Обединетото Кралство]]. |- style="vertical-align:top;" |[[Израел]] |{{sort|05-14|5 [[Iyar]]}} |(Јом аацмаут) се слави во вторник, среда или четврток најблиску до 5-ти Ијар, па всушност се случува помеѓу 3-ти и 6-ти Ијар, што може да падне помеѓу 15 април и 15 мај. Грегоријанскиот датум на кој е прогласена израелската независност е 14 мај 1948 година (од британскиот мандат на Палестина). |- style="vertical-align:top;" |[[Јамајка]] |{{sort|08-06|6 август}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1962. |- style="vertical-align:top;" |[[Јордан]] |{{sort|05-25|25 мај}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1946. |- style="vertical-align:top;" |[[Казахстан]] |{{sort|12-16|16 декември}} |Стекната независност од [[СССР]] во 1991. |- style="vertical-align:top;" |[[Кенија]] |{{sort|12-12|12 декември}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1963. |- style="vertical-align:top;" |[[Северна Кореја|Кореја, Северна]] |{{sort|09-09|9 септември}} |Демократска Народна Република Кореја е основана во 1948 година. |- style="vertical-align:top;" |[[Јужна Кореја|Кореја, Јужна]] |{{sort|08-15|15 август}} |([[Ден на ослобоувањето на Кореја|Квангбокчел]]) Стекнато независност од [[Јапонија]] во 1945. (Стекнатата независност од Јапонија била декларирана на 1 март, 1919, 15 август е официјалниот [[Ден на ослободувањето на Кореја|Ден на ослободувањето]] на Кореја.) |- style="vertical-align:top;" |[[Кувајт]] |{{sort|06-26|19 јуни}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1961. |- style="vertical-align:top;" |[[Киргистан]] |{{sort|08-31|31 август}} |Стекната независност од [[СССР]] во 1991. |- style="vertical-align:top;" |[[Латвија]] |{{sort|11-18|18 ноември и 4 мај}} |Стекнато независност од [[Русија]] на 18 ноември, 1918.<br />Стекнато независност од [[СССР]] на 4 мај, 1990 |- style="vertical-align:top;" |[[Либан]] |{{sort|11-22|22 ноември}} |Стекната независност од [[Франција]] во 1943. |- style="vertical-align:top;" |[[Лесото]] |{{sort|10-04|4 октомври}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1966. |- style="vertical-align:top;" |[[Либерија]] |{{sort|07-26|26 јули}} |Стекнато независност од [[САД]] во 1847. |- style="vertical-align:top;" |[[Литванија]] |{{sort|02-16|16 февруари и 11 март}} |Стекнато независност од [[Русија]] и [[Германско Царство|Гермнаија]] во февруари, 1918; Стекнато независност од [[СССР]] во март, 1990. |- style="vertical-align:top;" |[[Македонија]] |{{sort|09-08|8 септември}} |Стекната независност од [[СФРЈ]] во 1991. |- style="vertical-align:top;" |[[Мадагаскар]] |{{sort|06-26|26 јуни}} |Стекната независност од [[Франција]] во 1960. |- style="vertical-align:top;" |[[Малави]] |{{sort|07-06|6 јули}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1964. |- style="vertical-align:top;" |[[Малезија]] |{{sort|08-31|31 август}} |([[Hari Merdeka]]) Стекнато независност од [[Обединетото Кралство]] во 1957 |- style="vertical-align:top;" |[[Малдиви]] |{{sort|07-26|26 јули}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1965<ref>http://www.avatterво.net{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- style="vertical-align:top;" |[[Мали]] |{{sort|09-22|22 септември}} |Стекната независност од [[Франција]] во 1960. |- style="vertical-align:top;" |[[Малта]] |{{sort|09-21|21 септември}} |Стекнато независност од [[Обединетото Кралство]] во 1964. |- style="vertical-align:top;" |[[Маврициус]] |{{sort|03-12|12 март}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1968. |- style="vertical-align:top;" |[[Мексико]] |{{sort|09-16|16 септември}} |([[Grito de Dolores]]) Стекнато независност од Шпанија, декларирана во 1810. Признато на 27 септември, 1821 |- style="vertical-align:top;" |[[Молдавија]] |{{sort|08-27|27 август}} |Стекната независност од [[СССР]] во 1991 |- style="vertical-align:top;" |[[Монголија]] |{{sort|11-26|26 ноември}} |Стекнато независност од [[Кина]] на 11 јули, 1921 |- style="vertical-align:top;" |[[Црна Гора]] |{{sort|05-21|21 мај}} |Стекнато независност од државната унија со [[Србија]], во 2006 |- style="vertical-align:top;" |[[Мароко]] |{{sort|11-18|18 ноември}} |Стекнато независност од [[Франција]] и [[Шпанија]] во 1956 |- style="vertical-align:top;" |[[Мозамбик]] |{{sort|06-25|25 јуни}} |Стекната независност од [[Португалија]] во 1975. |- style="vertical-align:top;" |[[Мјанмар]] |{{sort|01-04|4 јануари}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1948. |- style="vertical-align:top;" |[[Намибија]] |{{sort|03-21|21 март}} |Њујоркшките договори потпишани во декември 1988 година ја гарантирале независноста на Намибија две години подоцна. |- style="vertical-align:top;" |[[Никарагва]] |{{sort|09-15|15 септември}} |Стекната независност од [[Шпанија]] во 1821 |- style="vertical-align:top;" |[[Нигер]] |{{sort|08-03|3 август}} |Стекната независност од [[Франција]] во 1960 |- style="vertical-align:top;" |[[Нигерија]] |{{sort|10-01|1 октомври}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1960 |- style="vertical-align:top;" |[[Норвешка]] |{{sort|05-17|17 мај}} |(Ден на Уставот) Потпишувањето на норвешкиот Устав во Еидсвол,17 мај, 1814. |- style="vertical-align:top;" |[[Пакистан]] |{{sort|08-14|14 август}} |Датум на стапување во сила на Законот за независност на Индија од 1947 година |- style="vertical-align:top;" |[[Панама]] |{{sort|11-28|28 ноември}} |Стекната независност од [[Шпанија]] во 1821. (Oдделувањето од Колумбија во 1903 г. се слави на 3 ноември). |- style="vertical-align:top;" |[[Папуа Нова Гвинеја]] |{{sort|09-16|16 септември}} |Стекнато независност од Австралија во 1975 г. |- style="vertical-align:top;" |[[Парагвај]] |{{sort|05-15|15 мај}} |Стекнато независност од [[Шпанија]] во 1811. |- style="vertical-align:top;" |[[Перу]] |{{sort|07-28|28 јули}} |Стекната независност од [[Шпанија]] во 1821. |- style="vertical-align:top;" |[[Филипини]] |{{sort|06-12|12 јуни}} |Стекнато независност од [[Шпанија]] во 1898. |- style="vertical-align:top;" |[[Полска]] |{{sort|11-11|11 ноември}} |Обновување на независноста на Полска во 1918 година по 123 години поделби од страна на Австро-Унгарија, Прусија и Русија. |- style="vertical-align:top;" |[[Португалија]] |{{sort|12-01|1 декември}} |Обнова на Португалската независност (од [[Шпанија]]) во 1640. Првичната независност на земјата (од кралството Леон) била признаена на 5 октомври 1143 година. Тој ден е празник во Португалија, но од друга причина. (Воведување на Републиката или Ден на Републиката. Настан од 1910 година.) Забележете дека ниту еден од овие настани не е сличен на денешните декларации или признавање на независност, бидејќи тие всушност се признавање на владеењето на кралот врз земјата. Португалија постоела како посебен ентитет пред 1143 година и за време на сојузот со Шпанија помеѓу 1580 и 1640 година. |- style="vertical-align:top;" |[[Катар]] |{{sort|12-18|18 декември}} |Преземањето на власта на шеикот Џасем од Мохамед ал-Тани, предок на сегашното семејство Рулвог, во 1878 година. |- style="vertical-align:top;" |[[Русија]] |{{sort|06-12|12 јуни}} |Декларирана е супремацијата на руските закони над советските на територијата на [[РСФСР]]. |- style="vertical-align:top;" |[[Романија]] |{{sort|05-09|9 мај}} |Стекнато независност од [[Отоманското Царство]] во 1877. |- style="vertical-align:top;" |[[Руанда]] |{{sort|07-01|1 јули}} |Стекната независност од [[Белгија]] во 1962. |- style="vertical-align:top;" |[[Свети Кристофер и Невис]] |{{sort|09-19|19 септември}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1983. |- style="vertical-align:top;" |[[Саун Томе и Принсип]] |{{sort|07-12|12 јули}} |Стекната независност од [[Португалија]] во 1975. |- style="vertical-align:top;" |[[Србија]] |{{sort|02-15|25 февруари}} |Почеток на [[Српското востание]] против окупацијата на [[Отоманското Царство]] во 1804. |- style="vertical-align:top;" |[[Сејшели]] |{{sort|06-29|29 јуни}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1976. |- style="vertical-align:top;" |[[Сиера Леоне]] |{{sort|04-27|27 април}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1961. |- style="vertical-align:top;" |[[Сингапур]] |{{sort|08-09|9 август}} |Означува одвојување од [[Malaysia|Малезија]] во 1965. |- style="vertical-align:top;" |[[Solomon Islands]] |{{sort|07-07|7 јули}} | Стекнато независност од [[Обединетото Кралство]] во 1978. |- style="vertical-align:top;" |[[Словачка]] |{{sort|07-17|17 јули}} |Декларацијата за независност во 1992 година (само ден за сеќавање), де јуре независноста дојде на 1 јануари 1993 година по поделбата на Чехословачка (државен празник). |- style="vertical-align:top;" |[[Словенија]] |{{sort|12-26|26 декември и 25 јуни}} |(Ден на независноста и единството) Датум на објавување на официјалните резултати од плебисцитот за независност во 1990 година, со кои се потврдува отцепувањето од СФРЈ. (Ден на државноста) Прогласена независност од Југославија во 1991 година. |- style="vertical-align:top;" |[[Јужна Африка]] |{{sort|12-11|11 декември}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1931. Не е државен празник. Унијата на Јужна Африка била формирана на 31 мај 1910 година, а Република Јужна Африка прогласена на 31 мај 1961 година. |- style="vertical-align:top;" |[[Шри Ланка]] |{{sort|02-04|4 февруари}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1948. |- style="vertical-align:top;" |[[Судан]] |{{sort|01-01|1 јануари}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1956. |- style="vertical-align:top;" |[[Суринам]] |{{sort|11-25|25 ноември}} |Стекната независност од [[Холандија]] во 1975. |- style="vertical-align:top;" |[[Свазиленд]] |{{sort|09-06|6 септември}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1968. |- style="vertical-align:top;" |[[Шведска]] |{{sort|06-06|6 јуни}} |([[Национален ден на Шведска]]) [[Густав Васа]] е избран за крал на [[Шведска]] во 1523. |- style="vertical-align:top;" |[[Швајцарија]] |{{sort|08-01|1 август}} |(Национален ден на Швајцарија) Алијанса против Светото Римско Царство во 1291 година. |- style="vertical-align:top;" |[[Таџикистан]] |{{sort|09-09|9 септември}} |Стекнато независност од [[СССР]] во 1991. |- style="vertical-align:top;" |[[Танзанија]] |{{sort|12-09|9 декември}} |Декларација за независност од [[Обединетото Кралство]] во 1961. |- style="vertical-align:top;" |[[Тринидад и Тобаго]] |{{sort|08-31|31 август}} |Стекната независност од [[Обединетото Кралство]] во 1962. |- style="vertical-align:top;" |[[Тонга]] |{{sort|06-04|4 јуни}} |Тонга никогаш не била колонија, но роденденот на покојниот крал се славел на 4 јули. |- style="vertical-align:top;" |[[Того]] |{{sort|04-27|27 април}} |Стекнато независност од the [[Франција]] во 1960. |- style="vertical-align:top;" |[[Тунис]] |{{sort|03-20|20 март}} |Декларација за независност од [[Франција]] во 1956. |- style="vertical-align:top;" <!-- Do NOT add Turkey to this table. Turkey does not have a specific "independence Day" as defвоed во this article. See Talk page. For more воformation goto http://en.wikipedia.org/wiki/Republic_Day#October_29th_во_Turkey--> |[[Украина]] |{{sort|08-24|24 август и 22 јануари}} |Стекнато независност од [[СССР]] на 24 август, 1991. Унификација на Украина на 22 јануари, 1919.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mfa.gov.ua/mfa/en/publication/content/290.htm|title=Holidays|accessdate=2008-08-24|publisher=Министерство за надворешни работи на Украина|archive-date=2006-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20060420145124/http://www.mfa.gov.ua/mfa/en/publication/content/290.htm|url-status=dead}}</ref> |- style="vertical-align:top;" |[[Обединети Арапски Емирати]] |{{sort|12-02|2 декември}} |Стекнато независност од [[Обединетото Кралство]] во 1971. |- style="vertical-align:top;" |[[Соединети Американски Држави]] |{{sort|07-04|4 јули}} |[[Декларација за независност на САД|Декларација за независност]] од [[Кралството на Велика Британија]] во 1776. |- style="vertical-align:top;" |[[Уругвај]] |{{sort|08-25|25 август}} |Декларација за независност од [[Бразил]] во 1825. |- style="vertical-align:top;" |[[Узбекистан]] |{{sort|09-01|1 септември}} |Стекната независност од [[СССР]] во 1991. |- style="vertical-align:top;" |[[Вануату]] |{{sort|07-30|30 јули}} |Стекнато независност од [[Обединетото Кралство]] и [[Франција]] во 1980. |- style="vertical-align:top;" |[[Ватикан]] |{{sort|02-11|11 февруари}} | [[Латерански договор]] потпишан со [[Италија]] во 1929. |- style="vertical-align:top;" |[[Венецуела]] |{{sort|07-05|5 јули}} |Декларација за независност од [[Шпанија]] во 1811. |- style="vertical-align:top;" |[[Виетнам]] |{{sort|09-02|2 септември}} |Декларација за независност од [[Франција]] и [[Јапонија]] во 1945. |- style="vertical-align:top;" |[[Јемен]] |{{sort|11-30|30 ноември}} |Декларација за независност од [[Обединетото Кралство]] во 1967. |- style="vertical-align:top;" |[[Замбија]] |{{sort|10-24|24 октомври}} |Декларација за независност од [[Обединетото Кралство]] во 1964. |- style="vertical-align:top;" |[[Зимбабве]] |{{sort|04-18|18 април}} |Декларација за независност од [[Обединетото Кралство]] во 1980. |} == Наводи == {{reflist}} [[Категорија:Список на земји|Ден на независноста]] 7tnwjzyoyn6emenmqhnzz9efkndpsbe 0 165713 5578266 5121069 2026-06-17T14:49:18Z Andrew012p 85224 /* */ 5578266 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = ''Regnum Visigothorum''<br />''Gutthiuda Thiudinassus'' |conventional_long_name = Визиготско Кралство |common_name = Визиготско Кралство |continent = [[Европа]] |region = [[Пиринејски Полуостров]] |country = [[Шпанија]], [[Португалија]], [[Франција]] |government_type = [[Монархија]] |event_start = [[Визиготи]]те се доселиле на територијаста на [[Галска Аквитанија]] |year_start = 418 |event_end = [[Маварско освојување на Пиринејскиот Полуостров|Маварска инвазија]] од [[Омејади|Омејадскиот халифат]] |year_end = 721 |p1 = [[Западно Римско Царство]] |flag_p1 = Labarum.svg |s1 = [[Омејади|Омејадскиот халифат]] |flag_s1 = |s2 = [[Кралство Астурија]] |flag_s2 = Flag_of_Asturias.svg |image_flag = |image_coat = |image_map = Visigothic_Kingdom.png |image_map_caption = во 500 година, кога престолнината била градот денешниот град Тулуза |common_languages = [[Готски јазик|Готски]], [[Латински јазик|Латински]] |capital = [[Тулуза]], [[Толедо]] |religion = [[Аријанство]], [[Никејски симбол на верата]], [[Римокатоличка црква|Римокатоличка]], и [[Јудаизам]]. | |leader1 = [[Валија]] |year_leader1 = 418-419 |leader2 = [[Ардо]] |year_leader2 = 714-721 |title_leader = [[Крал]] }} '''Визиготско Кралство''' — држава што постоела на територијата на денешна [[Југозападна Франција]] и [[Пиринејски Полуостров|Пиринејскиот Полуостров]] во периодот од [[5 век|V век]] до [[8 век|VIII век]], и се смета дека е една од [[Германи|германските]] земји наследнички на [[Западно Римско Царство|Западното Римско Царство]]. Империјата била создадена со населувањето на [[Визиготи]]те под водство на кралот [[Валија]] во провинцијата [[Аквитанија]], кое денеска се наоѓа во [[југозападна Франција]]. Подоцна, империјата продолжила со освојување на целиот [[Пиринејски Полуостров]]. Царството одржувало независност од Источното Римско Царство односно [[Византија]]. Обидите повторно да се воспостави Римска власт во [[Иберија]] ([[Спанија]]) биле само делумно успешен и краткотрајни. До почетокот на [[6 век]], [[Галија]] била заземена од страна на [[Франки]]те, освен тесниот крајбрежен појас на [[Септиманија]], но вестготската контрола на [[Иберија]] била обезбедена кон крајот од овој век од страна на [[Свеви]]те и [[Баски]]те. Поголемиот дел од Визиготското Кралство било освоено по [[Маварско освојување на Пиринејскиот Полуостров|исламската инвазија на полуостровот]], преку [[Мароко]] во [[716]] година. Слободни и христијански останале само северните делови од полуостровот. На тие простори биле создадени повеќе кралства, како [[Кралство Астурија]], а подоцна и [[Кралство Арагон]], [[Кралство Кастиља]] и [[Кралство Навара]]. [[Визиготи]]те и нивните рани цари биле христијани, кои го имале прифатени [[Аријанство]]то. Но откако го прифатиле [[Никејски симбил на верата|Никејскиот симбол на својата религија]], црквата имала огромно влијание врз секуларните работи. == Федерално Кралство == Во периодот помеѓу [[407]] и [[409]] година, [[Германи|германските племиња]] [[Вандали]], заедно со [[Алани]]те и [[Свеви]]те ја преминале реката [[Рајна]] и навлегле на [[Пиринејски Полуостров|Пиринејскиот Полуостров]]. Како одговор на оваа инвазија на тогашната римска [[Хиспанија]], царот на [[Западно Римско Царство|Западното Римско Царство]] [[Хонориј]] ги повикал [[Визиготи]]те за помош и противнапад. Во [[418]] година било формирано т.н. ''Федерално Кралство помеѓу империјата и Визиготите'', кое извојувало победа над новодојдените [[Германи]]. Но, договорот за давање на земјиште од страна на кралството не бил почитуван во целост, но од друга страна и локалната галска аристократија била подложена своите даноци да ги плаќа на Визиготите наместо на [[Западно Римско Царство|Римското Царство]].<ref name="Cambridge Ancient v. 14">Cameron, Ward Perkins & Whitby "THE CAMBRIDGE ANCIENT HISTORY VOLUME XIV. Late Antiquity: Empire and Successors, A.D. 425–600", p. 48.</ref> Визиготите, на чело со [[Теодорих I]] ([[418]]-[[451]]) ги нападнале градовите [[Арл (град)|Арл]] (во [[425]] и [[430]]) и [[Нарбона]] ([[436]]), но под водство на [[Флавиј Аециј]] кој бил во сојуз со[[Хуни]]те во [[438]] година Визиготите доживеале пораз. Во [[451]] ситуацијата била обратна. Хуните ја нападнале [[Галија]], а Визиготите биле на страната на Западната Римска импеирја. Хуните биле под водство на нивниот крал [[Атила]]. Во оваа битка, позната и како Битка за Каталонските Plains, визиготскиот крал бил убиен<ref>Cambridge Ancient v. 14, p. 113.</ref> [[Податотека:Hispania_418_AD.PNG|thumb|Визиготите во 418 година]] [[Податотека:Hispania 476 AD.svg|thumb|Полуостровот во 476]] [[Податотека:Hispania_560_AD.PNG|thumb|right|Полуостровот во 560]] [[Податотека:Hispania_586_AD.PNG|thumb|right|Полуостровот во 586]] Веќе во [[454]] година, [[Вандали]]те ја имале зазедено цела [[Северна Африка]] а [[Свеви]]те пак поголемиот дел од денешна [[Шпанија]]. Во времето на [[Теодорих II]] ([[453]]-[[466]]), Визиготите ги зазеле [[Шпанска Баетика]], [[Картагина]] и [[Лузитанија (римска провинција)|Лузитанија]]. Во [[461]] го добиле и градот на [[Нарбона]] од царот [[Либиј Север]] поради нивната поддршка и сојузништво во текот на војната. Ова довело до револт од страна на војската и Гало-Римјаните на чело со [[Аегидис]].<ref>Cambridge Ancient v. 14, p. 24.</ref> == Кралство Тулуза == Во [[466]] година, кралот на Визиготите бил убиен од страна на неговиор брат [[Еурик]], кој веднаш по настанот бил прогласен за нов цар. По негово раководство, [[Визиготи]]те го започнале своето проширување во [[Франција]] и консолидирање на нивното присуство во [[Шпанија]]. Еурик водел серија од војни со [[Свеви]]те. Во [[469]] година ги поразил и го заземал денешниот град [[Мерида]]. Еурик, исто така, ја нападнал и Западното Римско Царство, зазимајќи ја [[Тараконска Шпанија]] во [[472]] година, последниот бастион на римската власт во Шпанија. Во текот на [[476]] тој продолжил по текот на реката [[Рајна]] зазимајќи ги [[Арл (град)|Арл]] и [[Марсеј]], а потоа пристигнал до реката [[Лоара]] на север. Визиготското Кралство било официјално признато кога Западениот римски цар [[Јулиј Непот]] ([[473]]-[[480]]), потпишал сојуз со Еурик, давајќи м ги териториите на југ од [[Лоар]] и западно од [[Рајна]] во замена за воена служба и на земјиште во Прованс (вклучувајќи и Арл и [[Марсеј]]). Иберијскиот полуостров останал под целосна контрола на Визиготите. Кога Одоакаро го симанл од власт последниот западен римски цар [[Ромул Августул]], Еурик ја освоил [[Прованса]]<ref>NC Medieval v. I, p. 167-171.</ref> . Во [[500]] година, престолнина на Визиготското Кралство станал [[Тулуза]]. Заедно со градот, кралството контролирал и со [[Галска Аквинтанија]] и [[Галска Нарбоненсија]]. Единствено во кралството не биле вклучени [[Свевско Кралство во Галисија|Кралството Галисија]] и мали шпански кралства кои биле контролирани од страна на мали народи како Баски|Баските и Кантабрини|Кантабрините. Во следните години следувале конфликтите со [[Франки]]те, на чие чело стоел кралот [[Хлодвиг I]], кој ја имал освоено северна [[Галија]]. По кратката војна со Франките, новиот визиготски крал [[Аларих II]] бил принуден да се откаже од востанието кое избувнало во [[Тарагона]]. Во [[507]] година престоел уште еден напад на Франките, кои тогаш го имале склучено сојузот со [[Бургунди]]те. [[Аларих II]] бил убиен во битка на основа Вогладенсис. Паднала и престолнината [[Тулуза]]. Во [[508]] година, Визиготите ја изгубиле цела територија која претходно ја освоиле во [[Галија]]<ref>Cambridge Ancient v. 14, p. 113-114.</ref> == Аријанско кралство на Хиспанија == По смртта на Аларих II, неговиот син [[Гесалих]] ја презел власта, но тој беше сменет од [[Теодорих Велики]], владетел на [[Остроготи]]те кои ја нападнале и зазеле [[Барселона]]. Гесалих бил фатен и убиен. Теодорих Велики го наследил [[Амаларик]] ([[511]]-[[531]]), син на [[Аларик II]]. Но, Амаларик сѐ уште бил дете и фактичката власт останала во рацете на Остроготите. Владеењето на Амаларик не траело долго, бидејќи во [[511]] година бил поразен од страна на франкскиот цар [[Чилдеберт I]] и потоа убиен во [[Барселона]]. Негов наследник станал [[Теудис]] ([[531]]-[[548]]) кој ја проширил визиготската контрола над јужните региони, но тој исто така бил убиен по неуспешната инвазија во [[Африка]]. Визиготска Хипанија доживеала граѓанската војна под водство на кралот [[Агила I]] ([[549]]-[[554]]), што предизвикало византискиот цар [[Јустинијан I]] да се испрати војска и регионот да го претвори во византиска провинција. Агила на крајот бил убиен, а неговиот претендент [[Атанагилд]] ([[552]]-[[568]]) станал нов цар. Тој ги нападнал позициите на [[Византија]], но не бил во состојба да ги прогони новите владетели. Нов визиготски крал станал [[Леовигилд]] ([[569]]-[[586]]). Во негово време, во 570 година го вратил градот [[Кордоба]], на север водел војни со Свевите и Баските. Нова граѓанска војна следувала кога кралот за свој сокрал го избрал неговиот син [[Херменегилд]]. Херменегилд станал првиот визиготски крал кој го прифатил [[Римокатоличка црква|католицизмот]], но бикл поразен во војната и испратен во прогонство во [[584]] година. Леовигилд воспоставил пријателски односи со Франките преку кралски бракови, и тие останале во мир низ повеќето од неговото владеење. Леовигилд основал нови градови, како Рекополис и Виторија, првиот варварски цар првиот варварски цар кој го напрвил тоа<ref>NC Medieval v. I, p. 183 - 209.</ref><ref>Cambridge Ancient v. 14, p. 122-124.</ref>. == Католичко кралство во Толедо == Синот на Леовигилд, [[Рекаред I]] ([[586]]-[[601]]) при стапнувањето на престолот станал католик. Ова довело до некои немири во кралството, особено од страна на [[Аријанство|Аријанските]] епископи на [[Мерида]]. Во [[589]] година, на Третиот сабор во Толедо официјално ја признал католичката вера на територијата на цела држава, осудуувајќи го Аријанството. Тој го сменил своето име во Флавио, сметајќи се за наследник на Римските цари. [[Податотека:Hispania 700 AD.PNG|thumb|right|Полуостровот во 700]] Синот на Рекаред, [[Лиува II]] цар станал во [[601]] година, но бил соборен од страна на [[Витерик]] ([[601]]-[[610]]). Во периодот помеѓу [[610]] и [[631]] имало повеќе визиготски кралеви, во кој обично истите биле убивани. Во овој период конечно [[Византија]] ги зазела јужните делови од полуостровот. Војна продолжила на север против Баските и Астурите. Во времето на [[Сисебут]] ([[612]]-[[621]]), биле донесени многу “остри“ закони наменети главно против [[Евреи]]те кои биле принудени да се христијанизираат или да побегнат од [[Хиспанија]]. Сисебут исто така бил успешен и против Византијците, зазимајќи неколку од нивните градови, вклучувајќи ја [[Малага]]. Византијците конечно биле поразени во времето на [[Свинтила]] ([[621]]-[[631]]). Тој бил сменет од страна на Франките, а негов наследник бил [[Сисенанд]]<ref>NC Medieval v. I, p. 350-353.</ref>. Нестабилноста на овој период можеби се должи на борбата за власт помеѓу Кралевите и аристократијата. Религиозното обединување ја зацврстила политичката моќ на црквата која дејствувала преку црковните општини во [[Толедо]], заедно со благородните. Од 4-от совет, одржан за време на владеењето на [[Сисенанд]], во [[633]] тој бил екскомунициран и прогонет а негов наследник станал [[Хинтила]] ([[636]]-[[639]]). Црковните совети станале најсилната институција во визиготската држава. Тие одлучиле дека Кралот треба да умре во мир и нивното свето лице, во обид да стави крај на насилството и региони на минатото. И покрај сето ова, бил организиран уште една граѓанска војна од страна на Хинтила и тој бил сменет во [[639]] година, а бил наследен од страна на Тулга, кој исто така бил сменет во третата година од своето владеење и советот го избрал Хиндасвинт како негов наследник. Во времето на [[Хиндасвинт]] и неговиот син [[Рекесвинт]] биле изработени најважните закони на кралството, меѓу кој најважен е т.н. [[Готски закон]] (завршен во [[654]]). Законот ги содржал старите закони од минатото, од времето на крал [[Аларик II]] во неговиот ''Breviarium Alarici и Leovigild'', но исто така биле напишани и многу нови закони и кодекси. Законите речиси целосно се базирале на римските закони, со некое влијание на германските кодекси во многу ретки случаи. Меѓу старите закони кои биле избришени биле оние против Евреите. Со Законот вестготските жени можеле да ја наследат земјата независно од нивните сопрузи или машки потомци. Наследникот на [[Рекесвинт]], кралот [[Вамба]] ([[672]]-[[680]]) морал да се справи со почетна востанија во [[Тарагона]] и поради тоа тој чувствувал потребата од реформи на армијата. Тој го донел законот според кој сите војводи, војсководци и други воени водачи, како и епископите требло да ја бранат својата земја од непријателот. Вамба на крајот бил сменет од престолот. Во времето на неговиот наследник, [[Ервиг]] ([[680]]-[[687]]) се одржал шеснаесеттиот сабор во [[Толедо]] во [[693]] година. На седмнаесетиот сабор во [[694]] донел остри закони против Евреите, цитирајќи заговор и многу биле претворени во робови, посебно оние кои биле [[христијанизација|христијанизирани]]. во меѓувреме го поништил законот за задолжително одење во војска. Негов наследник бил [[Егикакој]] владеел и како ковладетел во [[698]]. Не се знае многу за неговото владеење, но периодот на граѓанската војна брзо следувал помеѓу неговите синови, кои биле заробени во [[Толедо]]<ref>NC Medieval v. I, p. 360-369.</ref>. == Инвазија на муслиманите == [[Маварско освојување на Пиринејскиот Полуостров|Маварското освојување на Пиринејскиот Полуостров]] ([[711]]-[[718]]) започнало во времето кога [[Арапи|арапските]] [[Маври]] ги нападнале државитена [[Визиготи]]те, кои се наоѓале на Пиринејскиот Полуостров. Генералот [[Тарик Ибн-Зијад]], предводел војска претежно составена од [[Бербери]] го преминал протокот од африканската кон европската страна и го освоил [[Гибралтар]]. По осум години, Маврите успеале да заземат голем дел од Пиринејскиот Полуостров, освен северозападните региони [[Астурија]] и поголем дел од [[Баскија]]. Територијата која била освоена била позната под името [[ел-Андалус]]. Христијаните имале право да ја негуваат својата [[религија]], но мораче да плаќаат данок<ref>NC Medieval v. I, p. 369-370.</ref><ref name="NC Medieval v. II">David Abulafia et al. "The New Cambridge Medieval History, Volume II c.700—c.900", p. 256-58, 275-276.</ref>. == Поврзано == * [[ел-Андалус]] * [[Кордопски халифат]] * [[Визиготска Шпанија]] (Хиспанија) * [[Визиготи]] == Наводи == {{наводи}} == Извори == <div class="references-small"> * Bachrach, Bernard S. "A Reassessment of Visigothic Jewish Policy, 589–711." ''American Historical Review'' 78, no. 1 (1973): 11–34. * Collins, Roger. ''The Arab Conquest of Spain, 710–797''. Oxford: Blackwell Publishers, 1989. Reprinted 1998. * Collins, Roger. ''Law, Culture, and Regionalism in Early Medieval Spain''. Great Yarmouth: Variorum, 1992. ISBN 0-86078-308-1. * Collins, Roger. ''Visigothic Spain, 409–711''. Oxford: Blackwell Publishing, 2004. ISBN 0-631-18185-7. * Heather, Peter. ''The Goths''. Oxford: Blackwell Publishers, 1996. * James, Edward, ed. ''Visigothic Spain: New Approaches''. Oxford: Oxford University Press, 1980. ISBN 0-19-822543-1. * Lacarra, José María. ''Estudios de alta edad media española''. Valencia: 1975. * Sivan, Hagith. "On ''Foederati'', ''Hospitalitas'', and the Settlement of the Goths in A.D. 418." ''American Journal of Philology'' 108, no. 4 (1987): 759-772. * Thompson, E. A. "The Barbarian Kingdoms in Gaul and Spain", ''Nottingham Mediaeval Studies'', '''7''' (1963:4n11). * Thompson, E. A. ''The Goths in Spain''. Oxford: Clarendon Press, 1969. * Wallace-Hadrill, John Michael ''The Barbarian West, 400–1000''. 3rd ed. London: Hutchison, 1967. * Wolfram, Herwig. ''History of the Goths''. Thomas J. Dunlap, trans. Berkeley: University of California Press, 1988. </div> [[Категорија:Готи]] [[Категорија:Историја на германските народи]] [[Категорија:Франција во средниот век]] [[Категорија:Шпанија во средниот век]] [[Категорија:Португалија во средниот век]] [[Категорија:Доцна антика]] [[Категорија:Поранешни држави во Европа]] [[Категорија:Поранешни монархии во Европа]] [[Категорија:Визиготска Хиспанија]] [[Категорија:Држави и територии распаднати во 721 година]] [[Категорија:Држави и територии настанати во 418 година]] [[Категорија:Поранешни држави на Пиринејскиот Полуостров]] [[Категорија:Поранешни кралства]] j1ew7r7ysjdc3p70ndjr5qlyy4wvi96 0 174705 5578492 5432299 2026-06-18T10:36:38Z SpectralWiz 106165 5578492 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Албанија |type = v |official_name = Бајце | native_name = Bajzë |image_flag = |image_shield = |image_skyline = Stacioni Hekurudhor i Bajzë - 2.jpg |image_caption = Улица во Бајце |image_location = |county = [[Скадар (област)|Скадарска]] |municipality = [[Голема Малесија]] |municunit = [[Кастрати]] |leader_name = |leader_party = |coordinates = {{coord|42|16|35|N|19|25|56|E|type:adm1st_region:AL_dim:100000|display=inline,title}} |latd=42|latm=16|lats=35|latNS=N |longd=19|longm=25|longs=56|longEW=E |elevation = 70 |elevation_min = |elevation_max = |area_total = |population_as_of = |population_total = |population_unit = |postal_code = |area_code = |car_plates = MA |website = }} '''Бајце''' ({{langx|sq|Bajzë}}) — село во северна [[Албанија]]. Селото се наоѓа во близина на градот [[Скадар]]. == Географија == == Историја == == Демографија == == Култура == == Личности == == Поврзано == * [[Список на села во Албанија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Албанија-гео-никулец}} {{Голема Малесија}} [[Категорија:Села во Албанија]] cvs9718nya0hcyowd1khlrb46g5xaqh 0 179641 5578206 5432730 2026-06-17T12:30:31Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[Хари Потер и Затвореникот од Азкабан (филм)]] на [[Хари Потер и затвореникот од Азкабан (филм)]]: правопис 5432730 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за филм | name = Хари Потер и Затвореникот од Азкабан | image = Harry Potter and the Prisoner of Azkaban poster.png | caption = Британскиот кино-постер | director = [[Алфонсо Куарон]] | producer = [[Крис Колумбус]]<br />[[Дејвид Хејмен]]<br />[[Марк Редклиф]] | writer = '''Сценарио:'''<br />[[Стив Кловс]]<br />'''Роман:'''<br />[[Џ. К. Роулинг]] | starring = [[Даниел Редклиф]]<br />[[Руперт Гринт]]<br />[[Ема Ватсон]]<br />[[Мајкл Гембон]]<br />[[Гери Олдмен]]<br />[[Дејвид Тјулис]]<br />[[Тимоти Спол]]<br />[[Ема Томпсон]] | music = [[Џон Вилијамс]] | cinematography = [[Мајкл Серисин]] | editing = Стивен Вајсберг | studio = [[Heyday Films]]<br />[[1492 Pictures]] | distributor = [[Warner Bros.|Warner Bros. Pictures]] | released = 31 мај 2004<br /><small>(Обединето Кралство)</small><br />4 јуни 2004<br /><small>(САД)</small> | runtime = 141 минута | country = Обединето Кралство<br />САД | language = англиски | budget = 130 милиони [[Американски долар|долари]] | gross = [[$]]795,634,070<ref name="BOM">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=harrypotter3.htm |title=Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (2004) |publisher=Box Office Mojo |accessdate=2009-02-05}}</ref> | preceded_by = ''[[Хари Потер и Одајата на тајните (филм)|Хари Потер и Одајата на тајните]]'' | followed_by = ''[[Хари Потер и Пламениот пехар (филм)|Хари Потер и Пламениот пехар]]'' }} {{Закосен наслов}}'''Хари Потер и Затвореникот од Азкабан''' ({{langx|en|Harry Potter and the Prisoner of Azkaban}}) — фантастично-авантуристички филм од 2004 година, заснован на [[Хари Потер и Затвореникот од Азкабан|истоимениот роман]] од [[Џ. К. Роулинг]]. Режиран од [[Мексико|мексиканскиот]] режисер [[Алфонсо Куарон]], ова е третиот филм од [[Хари Потер (филмски серијал)|серијалот ''Хари Потер'']]. Во главните улоги се појавуваат [[Даниел Редклиф]] како адолесцентниот волшебник Хари Потер и [[Руперт Гринт]] и [[Ема Ватсон]] како најдобрите другари на Хари, Рон Визли и Хермиона Гренџер. [[Гери Олдмен]] и [[Дејвид Тјулис]] се придружуваат на глумечката екипа како новите ликови Сириус Блек и Ремус Лупин. Во овој филм, улогата на Албус Дамблдор е играна од [[Мајкл Гембон]] кој ја презема од [[Ричард Харис]] кој почина од [[Хоџкинова болест]]. [[Стив Кловс]] се враќа како сценарист, додека [[Крис Колумбус]] (режисерот на претходните два филма) стана режисер, покрај [[Дејвид Хејмен]]. Филмот првпат се прикажа на 31 мај 2004 година во [[Обединетото Кралство]], а на 4 јуни 2004 во Северна Америка, како прв филм пуштен во [[IMAX]] кината и прв кој користи IMAX технологија. Ова е последниот филм од целиот серијал кој е издаден и на видео лента. Филмот беше номиниран за два [[Оскар]]и — [[Оскар за најдобра оригинална музика]] и [[Оскар за визуални ефекти]] на [[77. доделување на наградите Оскар]] одржано во 2005. == Наводи == {{reflist}} {{Хари Потер}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови за Хари Потер]] [[Категорија:Филмови од 2004 година]] [[Категорија:Американски фантастични филмови]] [[ja:ハリー・ポッターとアズカバンの囚人#映画]] at51ducuz11uz2twu06ebvw3g3u3grd 0 198470 5578428 5324644 2026-06-18T08:40:31Z BosaFi 115936 5578428 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = <br />دولت سلجوقیان<br />Dawlat-i Saljūqiān<br />Селџучко Царство |common_name = Големо царство на Селџуците |continent = moved from Category:Asia to the Middle East |region = Блиски исток |government_type = монархија |year_start = 1037 |year_end = 1194 |event_start = [[Торгул]] |event_end = Заменета од [[Хорезамско царство|Хорезамското царство]]<ref>Grousset, Rene, ''The Empire of the Steppes'', (New Brunswick:Rutgers University Press, 1988), 159, 161'</ref> |image_flag = |flag = Seljuks |image_map = Seljuk Empire correct locator map.png |image_map_caption = Царството во 1092 |capital = [[Нишапур]] <br /> [[Шахр-е-Реј, Иран|Реј]] |title_leader = [[Селџуци|Султан]] |leader1 = [[Торгул бег]] (прв) |year_leader1 = 1037 - 1063 |leader2 = [[Ахмед Санјар]] (последен) |year_leader2 = 1118 - 1153 |stat_year1 = 1080 est. |stat_area1 = 3900000 |common_languages = [[Персиски јазик|персиски]] |p1=Газневидско Царство |flag_p1=Ghaznavid Empire 975 - 1187 (AD).PNG |s1=Хорезамско царство |flag_s1= Khwarezmian Empire 1190 - 1220 (AD).PNG |s2=[[Румелиски Султанат]] |s3=[[Абасидски калифат|Абасиди]] |s4=[[Атабегство Азербејџан]] |s5=[[Буридска династија|Буруди]] |s6=[[Зенгидска династија]] |s7=[[Данишменди]] |s8=[[Ортокиди]] |s9=[[Салтукиди]] }} '''Селџучко Царство''' ([[персиски јазик|персиски]]: دولت سلجوقیان) — [[Персија|персиско]] <ref name="Shahrbanu">M.A. Amir-Moezzi, ''"Shahrbanu"'', [[Енциклопедија Ираника|Енциклопедија „Ираника“]], ([http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_shahrbanu_20050131.html LINK] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070311062248/http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_shahrbanu_20050131.html |date=2007-03-11 }}): ''"... here one might bear in mind that non-Persian dynasties such as the Ghaznavids, Saljuqs and Ilkhanids were rapidly to adopt the Persian language and have their origins traced back to the ancient kings of Persia rather than to Turkish heroes or Muslim saints ..."''</ref><ref name="Josef W. Meri 2005, p. 399">Josef W. Meri, "Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia", Routledge, 2005, p. 399</ref><ref name="Michael Mandelbaum 1994 p. 79">Michael Mandelbaum, "Central Asia and the World", Council on Foreign Relations (May 1994), p. 79</ref><ref name="Jonathan Dewald 2004, p. 24">Jonathan Dewald, "Europe 1450 to 1789: Encyclopedia of the Early Modern World", Charles Scribner's Sons, 2004, p. 24: ''"Turcoman armies coming from the East had driven the Byzantines out of much of Asia Minor and established the Persianized sultanate of the Seljuks."''</ref><ref>Grousset, Rene, ''The Empire of the Steppes'', (Rutgers University Press, 1991), 161,164; "''..renewed the Seljuk attempt to found a great Turko-Persian empire in eastern Iran..''", "''It is to be noted that the Seljuks, those Turkomans who became sultans of Persia, did not Turkify Persia-no doubt because they did not wish to do so. On the contrary, it was they who voluntarily became Persians and who, in the manner of the great old Sassanid kings, strove to protect the Iranian populations from the plundering of Ghuzz bands and save Iranian culture from the Turkoman menace.''"</ref><ref>Possessors and possessed: museums, archaeology, and the visualization of history in the late Ottoman Empire; By Wendy M. K. Shaw; Published by University of California Press, 2003, ISBN 0-520-23335-2, 9780520233355; p. 5.</ref> [[среден век|средновековна]] [[сунити|сунитско]] [[ислам|муслиманско]] [[царство]], основано од страна на Турците [[Огузи]]<ref>*Jackson, P. (2002). Review: The History of the Seljuq Turks: The History of the Seljuq Turks.Journal of Islamic Studies 2002 13(1):75-76; doi:10.1093/jis/13.1.75.Oxford Centre for Islamic Studies. * Bosworth, C. E. (2001). Notes on Some Turkish Names in Abu 'l-Fadl Bayhaqi's Tarikh-i Mas'udi. Oriens, Vol. 36, 2001 (2001), pp. 299-313. * Dani, A. H., Masson, V. M. (Eds), Asimova, M. S. (Eds), Litvinsky, B. A. (Eds), Boaworth, C. E. (Eds). (1999). History of Civilizations of Central Asia. Motilal Banarsidass Publishers (Pvt. Ltd). * Hancock, I. (2006). ON ROMANI ORIGINS AND IDENTITY. The Romani Archives and Documentation Center. The University of Texas at Austin. * Asimov, M. S., Bosworth, C. E. (eds.). (1998). History of Civilizations of Central Asia, Vol. IV: The Age of Achievement: AD 750 to the End of the Fifteenth Century, Part One: The Historical, Social and Economic Setting. Multiple History Series. Paris: UNESCO Publishing. * Dani, A. H., Masson, V. M. (Eds), Asimova, M. S. (Eds), Litvinsky, B. A. (Eds), Boaworth, C. E. (Eds). (1999). History of Civilizations of Central Asia. Motilal Banarsidass Publishers (Pvt. Ltd).</ref>. Во својот најголем подем, царството се простирало од [[Хиндукуш]] на исток до [[Анадолија]] на запад, делови од [[Средна Азија]] кон [[Персиски Залив|Персискиот Залив]]. Царството го основал [[Тогрул I]] во [[1037]] година по името на основачот на династијата, [[Селџук]] или Селџук-бег во почетокот на [[11 век]]. Династијата успеала да го обедини источноисламскиот свет. Царството одиграло важна улога во [[Прва крстоносна војна|Првата]] и [[Втора крстоносна војна|Втората крстоносна војна]]. Нивната персијанизација<ref name="Shahrbanu"/><ref name="Josef W. Meri 2005, p. 399"/><ref name="Michael Mandelbaum 1994 p. 79"/><ref name="Jonathan Dewald 2004, p. 24"/> на културно поле,<ref>C.E. Bosworth, "Turkish Expansion towards the west" in UNESCO HISTORY OF HUMANITY, Volume IV, titled "From the Seventh to the Sixteenth Century", UNESCO Publishing / Routledge, p. 391: ''"While the Arabic language retained its primacy in such spheres as law, theology and science, the culture of the Seljuk court and secular literature within the sultanate became largely Persianized; this is seen in the early adoption of Persian epic names by the Seljuk rulers (Qubād, Kay Khusraw and so on) and in the use of Persian as a literary language (Turkish must have been essentially a vehicle for everyday speech at this time). The process of Persianization accelerated in the thirteenth century with the presence in Konya of two of the most distinguished refugees fleeing before the Mongols, Bahā' al-Dīn Walad and his son Mawlānā Jalāl al-Dīn Rūmī, whose ''Mathnawī'', composed in Konya, constitutes one of the crowning glories of classical Persian literature."''</ref><ref>Mehmed Fuad Koprulu's, "Early Mystics in Turkish Literature", Translated by Gary Leiser and Robert Dankoff , Routledge, 2006, pg 149: ''"If we wish to sketch, in broad outline, the civilization created by the Seljuks of Anatolia, we must recognize that the local, i.e. non-Muslim, element was fairly insignificant compared to the Turkish and Arab-Persian elements, and that the Persian element was paramount. The Seljuk rulers, to be sure, who were in contact with not only Muslim Persian civilization, but also with the Arab civilizations in al-jazlra and Syria - indeed, with all Muslim peoples as far as India — also had connections with {various} Byzantine courts. Some of these rulers, like the great 'Ala' al-Dln Kai-Qubad I himself, who married Byzantine princesses and thus strengthened relations with their neighbors to the west, lived for many years in Byzantium and became very familiar with the customs and ceremonial at the Byzantine court. Still, this close contact with the ancient Greco-Roman and Christian traditions only resulted in their adoption of a policy of tolerance toward art, aesthetic life, painting, music, independent thought - in short, toward those things that were frowned upon by the narrow and piously ascetic views {of their subjects}. The contact of the common people with the Greeks and Armenians had basically the same result. {Before coming to Anatolia,} the Turks had been in contact with many nations and had long shown their ability to synthesize the artistic elements that thev had adopted from these nations. When they settled in Anatolia, they encountered peoples with whom they had not yet been in contact and immediately established relations with them as well. Ala al-Din Kai-Qubad I established ties with the Genoese and, especially, the Venetians at the ports of Sinop and Antalya, which belonged to him, and granted them commercial and legal concessions.'' Meanwhile, the Mongol invasion, which caused a great number of scholars and artisans to flee from Turkistan, Iran, and Khwarazm and settle within the Empire of the Seljuks of Anatolia, resulted in a reinforcing of Persian influence on the Anatolian Turks. Indeed, despite all claims to the contrary, there is no question that Persian influence was paramount among the Seljuks of Anatolia. This is clearly revealed by the fact that the sultans who ascended the throne after Ghiyath al-Din Kai-Khusraw I assumed titles taken from ancient Persian mythology, like Kai-Khusraw, Kai-Ka us, and Kai-Qubad; and that. Ala' al-Din Kai-Qubad I had some passages from the Shahname inscribed on the walls of Konya and Sivas. When we take into consideration domestic life in the Konya courts and the sincerity of the favor and attachment of the rulers to Persian poets and Persian literature, then this fact {i.e. the importance of Persian influence} is undeniable. With- regard to the private lives of the rulers, their amusements, and palace ceremonial, the most definite influence was also that of Iran, mixed with the early Turkish traditions, and not that of Byzantium."''</ref><ref>Stephen P. Blake, "Shahjahanabad: The Sovereign City in Mughal India, 1639-1739". Cambridge University Press, 1991. pg 123: "For the Seljuks and Il-Khanids in Iran it was the rulers rather than the conquered who were "Pesianized and Islamicized"</ref> и јазикот<ref name="Shahrbanu"/><ref name="iranica">O.Özgündenli, ''"Persian Manuscripts in Ottoman and Modern Turkish Libraries"'', [[Енциклопедија Ираника|Енциклопедија „Ираника“]], ([http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_pers_mss_ott_20050106.html LINK] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120122005207/http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_pers_mss_ott_20050106.html |date=2012-01-22 }})</ref><ref name="britannica">[[Encyclopaedia Britannica]], ''"Seljuq"'', Online Edition, ([http://www.britannica.com/eb/article-9066688 LINK]): ''"... Because the Turkish Seljuqs had no Islamic tradition or strong literary heritage of their own, they adopted the cultural language of their Persian instructors in Islam. Literary Persian thus spread to the whole of Iran, and the Arabic language disappeared in that country except in works of religious scholarship ..."''</ref><ref name="Ravandi">M. Ravandi, ''"The Seljuq court at Konya and the Persianisation of Anatolian Cities"'', in Mesogeios (Mediterranean Studies), vol. 25-6 (2005), pp. 157-69</ref><ref>F. Daftary, ''Sectarian and National Movements in Iran, Khorasan, and Trasoxania during Umayyad and Early Abbasid Times'', in ''History of Civilizations of Central Asia'', Vol 4, pt. 1; edited by M.S. Asimov and [[Clifford Edmund Bosworth|C.E. Bosworth]]; [[UNESCO|UNESCO Publishing]], [[Institute of Ismaili Studies]]: ''"... Not only did the inhabitants of Khurasan not succumb to the language of the nomadic invaders, but they imposed their own tongue on them. The region could even assimilate the Turkic Ghaznavids and Seljuks (eleventh and twelfth centuries), the Timurids (fourteenth–fifteenth centuries), and the Qajars (nineteenth–twentieth centuries) ..."''</ref> одиграле голема улога во развивањето на турско-персиската традиција.<ref>"''The [[Turko-Persian tradition]] "features Persian culture patronized by Turkic rulers".''" See Daniel Pipes: "The Event of Our Era: Former Soviet Muslim Republics Change the Middle East" in Michael Mandelbaum,"Central Asia and the World: Kazakhstan, Uzbekistan, Tajikistan, Kyrgyzstan, Turkemenistan and the World", Council on Foreign Relations, pg 79. Exact statement: "''In Short, the Turko-Persian tradition featured Persian culture patronized by Turcophone rulers.''"</ref> == Основач на династијата == Основач на династијата и идното големо царство бил бегот [[Селџук]], кој служел во [[Хазари|хазарската војска]]. Кон средината на [[10 век]] тој живеел во [[Хорезам]], блиску градот Кучанд каде го примил [[ислам]]от.<ref>[http://books.google.com/books?id=U7Q3AAAAIAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_navlinks_s#v=onepage&q=&f=false Wink, Andre, ''Al Hind the Making of the Indo Islamic World,'' Brill Academic Publishers, Jan 1, 1996, ISBN 90-04-09249-8 pg.9]</ref> == Селџуци == [[Селџуци]]те биле во сојуз со [[Персија|персиските]] [[Саманиди]], и заедно војувале со [[Караканиди]]те. По победата на Селџуците над Газневидите во [[1040]] година, тие станале најголемиот соперник на [[Караканиди]]те. == Тогрул == [[Торгул Бег]] бил третиот владетел од династијата на селџуците. Тој е директен внук на [[Селџук]]. Во текот на неговото време тој ја зазел [[Месопотамија]] и [[Иран]], како и градот [[Багдат]] каде го создал Големото селџучко Царство. Торгул на власт дошол во [[1016]] година. Во [[1028]]-[[1029]] година заедно со брат му Чагри успеал да го заземе [[Хорезам]]. Градот [[Багдад]] го зазел во [[1055]] година. По само три години во градот избувнало востание со кое [[Селџуци]]те и [[Абасиди]]те биле прогонети од градот од страна на [[Фатимиди]]те, но по две години Торгул повторно успеал да го врати градот и својата власт. Негов наследник бил Апл Арслан. == Апл Арслан == [[Алп Арслан]] бил вториот султан на селџуците и син на [[Чагри Бег]]. Тој бил правнук на Сулџук. Во негово време, успеал да воведе контрола во својот султанат и ѝ нанел голем пораз на [[Византиска империја|Византија]] во [[Битка кај Манцикерт|Битката кај Манцикерт]]. Оваа битка се смета за почеток на туркските завладувања во [[Анадолија]] и пропаѓање на [[Византија]].<ref>{{Citation | first = Princeton University | title = Dhu'l Qa'da 463/ August 1071 The Battle of Malazkirt (Manzikert) | url = http://www.princeton.edu/~humcomp/kemal/malazf.htm | accessdate = 2007-09-08}}</ref> Освен тоа тој неговото царство го проширил заземајќи ја денешна [[Грузија]] и [[Ерменија]] во [[1064]] година. == Мелик Шах I == Наследник на Апл Арслан бил [[Мелик Шах I]] ([[1072]]-[[1092]]), запаметен како еден од најголемите и најуспешните султани. Во текот на неговото владеење тој го проширил своето царство кон [[Сирија]] на сметка на [[Фатимиди]]те од [[Египет]]. По неговата смрт, царството се распаднало на неколку помали држави помеѓу неговите четири сина. [[Килиџ Арслан I]] го обновил [[Румелиски султанат|Румелискиот султанат]], [[Тутуш I]] се статиционирал во [[Сирија]]. Во [[Персија]] Мелик Шах бил наследен од страна на неговиот син [[Махмут I (Селџучко Царство)|Мамут I]]. Неговата власт пак била оспорена од тројцата браќа: [[Баркијарук]], [[Мехмет I (Селџучко Царство)|Мехмет I]] и [[Ахмет Санјар]]. Сите овие внатрешни конфликти и граѓански војни довеле до неуспех во [[прва крстоносна војна|првата крстоносна војна]]. == Прва крстоносна војна == Додека разделените Селџуци се бореле помеѓу себе околу завладување или консолидирање на нивните територии, сето тоа довело до неуспех во текот на Првата крстоносна војна. По успехот на неподготвените крстоносци во [[Народна крстоносна војна|Народната крстоносна војна]] во [[1096]] година, Селџуците сепак во наредните години не можеле да го сопрат напредокот на организираните крстоносци од [[Западна Европа]]. Многу бргу тие ги загубиле [[Никеја]], [[Конија]], [[Кајсери]], [[Антиохија]] за да на крајот крстоносците се упатат кон [[Света земја|светиот град]] [[Ерусалим]] и во [[1099]] година да го [[Опсада на Ерусалим (1099)|заземат]] градот создавајќи крстоносни држави. Селџуците ја изгубиле по ова и цела [[Палестина]]. == Втора крстоносна војна == [[Ахмед Санјар]] морал да се соочи и со бунтовите и походите со [[Караханиди]]те, [[Гуриди]]те и [[Карлуки]]те. Дури и [[Кара Кина]] извршила инвазија од исток, уништувајќи го скоро целосно царството. Во [[1141]] година, Санјар ги изгубил сите свои територии на исток до [[Сир Дирја]]. Обид за консолидација на султанатот пробал да направи Зенги од Мосул. [[Втора крстоносна војна|Втората крстоносна војна]] ([[1147]]-[[1149]]) била закажан за во текот на [[1145]] година како одговор за потпаѓањето на грофовијата Едеса на [[25 декември]] претходната година во рацете на владетелот на [[Мосул]] - [[Зенги]]. == Наводи == {{наводи|2}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Селџучко Царство| ]] [[Категорија:Поранешни монархии]] [[Категорија:Селџуци]] [[Категорија:Историја на туркиските народи]] [[Категорија:Крстоносни војни]] [[Категорија:Историја на Иран]] [[Категорија:Азербејџан во средниот век]] [[Категорија:Муслимански династии]] [[Категорија:Поранешни држави на Блискиот Исток]] [[Категорија:Поранешни царства]] [[Категорија:Поранешни султанати]] aynmopkt7elfrbwi3crfd77i4si4eg5 1 203618 5578208 1093126 2026-06-17T12:30:32Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[Разговор:Хари Потер и Затвореникот од Азкабан (филм)]] на [[Разговор:Хари Потер и затвореникот од Азкабан (филм)]]: правопис 1093126 wikitext text/x-wiki ==brest-bot проверка на правопис== *'''цитирана веб страница''' наместо '''cite web''', назив на шаблон на македонски јазик. <small>''Ако имате забележано други синтаксни грешки кои многукратно се повторуваат низ страниците, можете да побарате истите со помош на ботот да се исправат.--[[User:Brest-bot|Brest-bot]] <small>([[User talk:Brest-bot|разговор]])</small> 16:26, 3 јуни 2010 (CEST), управуван од [[Корисник:Brest|Brest]].''</small> tnqj98m8kuqe3mwfkzdv6uj3triotll 0 203923 5578404 5496069 2026-06-18T07:49:54Z Andrew012p 85224 /* Игри од серијалот */ 5578404 wikitext text/x-wiki {{Infobox VG series | title = Call of Duty | image = [[Податотека:Call of Duty logo 2023.svg|256px]] | caption = Официјалното лого на франшизата | developer = [[Infinity Ward]]<br />[[Treyarch]]<br />[[Sledgehammer Games]]<br />[[Amaze Entertainment]]<br />[[Rebellion Developments]]<br />[[n-Space]] | publisher = [[Activision]]<br />[[Aspyr Media]] | first release version = ''[[Call of Duty (видеоигра)|Call of Duty]]'' | first release date = 29 октомври 2003 | latest release version = ''[[Call of Duty: Advanced Warfare]]'' | latest release date = November 3, 2014 | platforms = [[Microsoft Windows]]/[[Mac OS X]], [[Nintendo DS]], [[Nintendo GameCube]], [[PlayStation 2]], [[PlayStation 3]], [[PlayStation Portable]], [[Wii]], [[Xbox]], [[Xbox 360]], [[iPhone OS]] | website = http://www.callofduty.com/ }} {{about|серијата видеоигри|видеоиграта со истото име|Call of Duty (видеоигра)}} {{Закосен наслов}}'''''Call of Duty''' (''[[Транскрипција (лингвистика)|транскрипција]]: ''Кол оф дјути'') — франшиза и серијал [[видеоигра|видеоигри]] од видот [[Пукачка игра од прво лице|пукачка игра од прво]] и [[Пукачка игра од трето лице|трето лице]]. Серијалот почна со игри за [[Личен сметач|компјутер]], а потоа се рашири на [[играчка конзола|конзоли]], преносни играчки уреди и неколку други игри произлезени од серијалот. Повеќето од игрите во серијалот имаат приказна поврзана со [[Втора светска војна|Втората светска војна]], со исклучок на ''[[Call of Duty 4: Modern Warfare]]'', ''[[Call of Duty: Modern Warfare 2]]'' и ''[[Call of Duty: Modern Warfare 3]]'' чии приказни се поставени во денешни времиња, додека ''[[Call of Duty: Black Ops 2]]'' е поставена во блиска иднина. Најновата игра, [[Call of Duty: Black Ops 6]], била објавена на 25 октомври 2024 година.<ref>{{Cite web|url=https://insider-gaming.com/call-of-duty-black-ops-6-to-release-october-25/|title=Call of Duty Black Ops 6 to Release October 25|last=Fertino|first=Anthony|date=2024-05-17|language=en-US|access-date=2024-05-18|website=Insider Gaming}}</ref> Видеоигрите ''Call of Duty'' ги поседува и издава ''[[Activision]]'', а ''[[Aspyr Media]]'' ги издава верзиите за ''[[Macintosh]]''. Ги изработуваат главно ''[[Infinity Ward]]'' и ''[[Treyarch]]'', а другите игри ги изработуваат ''[[Gray Matter Interactive]]'', ''[[Spark Unlimited]]'', ''[[Pi Studios]]'', ''[[Amaze Entertainment]]'', ''[[Rebellion Developments]]'' и ''[[n-Space]]'', користејќи разни [[погон за видеоигри|играчки погони]], меѓу кои ''[[id Tech 3]]'', ''Treyarch NGL'' и ''IW 4.0''. Меѓу другите производи од франшизата се играчки изработени од ''Plan-B Toys'', [[игра со карти]] составена од ''[[Upper Deck Company|Upper Deck]]'' и мини[[стрип]] издаден од [[WildStorm Productions|WildStorm]]. До 27 ноември 2009, вкупната продажба од серијалот ''Call Of Duty'' преминала 55 милиони продадени производи ширум светот, со заработка од околу 3 милијарди [[Американски долар|долари]].<ref name="Call Of Duty series tops 55 million sales">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mcvuk.com/news/36680/Call-Of-Duty-series-tops-55-million-sales | title=Call Of Duty series tops 55 million sales | publisher=MCV | date=2009-11-27 | accessdate=2009-11-27}}</ref>. Во третата четвртина на 2010 Activison потврдил дека осмата игра од серијалот е во изработка од [[Sledgehammer Games]] и биде пуштена во продажба во втората половина на 2011 година. == Игри од серијалот == === Главен серијал === {| class="wikitable sortable" ! scope="col" | Наслов ! scope="col" | Година ! scope="col" | Погони ! scope="col" | Развивачи |- | ''[[Call of Duty (видеоигра)|Call of Duty]]'' | 2003 | [[Windows]], [[macOS]], [[PlayStation 3|PS3]],<ref group="lower-alpha" name="Call of Duty: Classic">Подобра верзија на играта под насловот ''Call of Duty: Classic'', развиена од студиото [[Aspyr Media|Aspyr]], била објавена во ноември 2009 г.</ref> [[Xbox 360|X360]]<ref group="lower-alpha" name="Call of Duty: Classic"/> | rowspan="2" | [[Infinity Ward]] |- | ''[[Call of Duty 2]]'' | 2005 | Windows, macOS, X360 |- | ''[[Call of Duty 3]]'' | 2006 | [[PlayStation 2|PS2]], PS3, [[Wii]], [[Xbox (console)|Xbox]], X360 | [[Treyarch]] |- | ''[[Call of Duty 4: Modern Warfare]]'' | 2007 | Windows,<ref group="lower-alpha" name="Modern Warfare Remastered">Обновената верзија на играта под насловот ''Call of Duty: Modern Warfare Remastered'', развиена од студиото Raven Software, била објавена во ноември 2016 г. како дел од специјалните изданија на ''Call of Duty: Infinite Warfare'', а во јуни 2017 г. излегла како самостојна игра.</ref> macOS, PS3, [[PlayStation 4|PS4]],<ref group="lower-alpha" name="Modern Warfare Remastered"/> Wii,<ref group="lower-alpha" name="Modern Warfare Wii">Верзијата за конзолата [[Wii]] под насловот''Call of Duty: Modern Warfare – Reflex Edition'', развиена од студиото Treyarch, била објавена во ноември 2009 г.</ref> X360, [[Xbox One|XONE]]<ref group="lower-alpha" name="Modern Warfare Remastered"/> | Infinity Ward<ref group="lower-alpha" name="Modern Warfare Remastered"/> |- | ''[[Call of Duty: World at War]]'' | 2008 | Windows, PS3, Wii, X360 | Treyarch |- | ''[[Call of Duty: Modern Warfare 2]]'' | 2009 | Windows,<ref group="lower-alpha" name="Modern Warfare 2 Campaign Remastered">Ремастерот на сижетната кампања под насловот ''Call of Duty: Modern Warfare 2 Campaign Remastered'', развиен од студиото [[Beenox]], излегол во март 2020 г. за PS4, а во април 2020 г. — за Windows и Xbox One.</ref> macOS, PS3, PS4,<ref group="lower-alpha" name="Modern Warfare 2 Campaign Remastered"/> X360, XONE<ref group="lower-alpha" name="Modern Warfare 2 Campaign Remastered"/> | Infinity Ward<ref group="lower-alpha" name="Modern Warfare 2 Campaign Remastered"/> |- | ''[[Call of Duty: Black Ops]]'' | 2010 | rowspan="2" | Windows, macOS, PS3, Wii, X360 | Treyarch |- | ''[[Call of Duty: Modern Warfare 3]]'' | 2011 | Infinity Ward, [[Sledgehammer Games]] |- | ''[[Call of Duty: Black Ops II]]'' | 2012 | Windows, PS3, [[Wii U]], X360 | Treyarch |- | ''[[Call of Duty: Ghosts]]'' | 2013 | Windows, PS3, PS4, Wii U, X360, XONE | Infinity Ward |- | ''[[Call of Duty: Advanced Warfare]]'' | 2014 | Windows, PS3, PS4, X360, XONE | Sledgehammer Games |- | ''[[Call of Duty: Black Ops III]]'' | 2015 | Windows, macOS, PS3, PS4, X360, XONE | Treyarch |- | ''[[Call of Duty: Infinite Warfare]]'' | 2016 | rowspan="4" | Windows, PS4, XONE | Infinity Ward |- | ''[[Call of Duty: WWII]]'' | 2017 | Sledgehammer Games |- | ''[[Call of Duty: Black Ops 4]]'' | 2018 | Treyarch |- | ''[[Call of Duty: Modern Warfare (2019)|Call of Duty: Modern Warfare]]'' | 2019 | Infinity Ward |- | ''[[Call of Duty: Black Ops Cold War]]'' | 2020 | rowspan="6" | Windows, PS4, [[PlayStation 5|PS5]], XONE, [[Xbox Series X/S|X|S]] | Treyarch, [[Raven Software]] |- | ''[[Call of Duty: Vanguard]]'' | 2021 | Sledgehammer Games |- | ''[[Call of Duty: Modern Warfare II (2022)|Call of Duty: Modern Warfare II]]'' | 2022 | Infinity Ward |- | ''[[Call of Duty: Modern Warfare III (2023)|Call of Duty: Modern Warfare III]]'' | 2023 | Sledgehammer Games |- |''[[Call of Duty: Black Ops 6]]'' |2024 | rowspan="2" |Treyarch, Raven Software |- |''[[Call of Duty: Black Ops 7]]'' |2025 |- |''[[Call of Duty: Modern Warfare 4]]'' |2026 |<nowiki>Windows, PS5, X|S, </nowiki>[[Nintendo Switch 2]] |Infinity Ward |- | colspan=4 class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style=text-align:left|'''Забелешки:''' {{Notelist|group=lower-alpha|2}} |} == Наводи == {{reflist|2}} == Надворешни врски == {{wikiquote|Call of Duty}} {{Ризница-врска|Call of Duty|Call of Duty}} * [http://www.callofduty.com/ Матичен портал на ''Call of Duty''] * [http://callofduty.wikia.com/wiki/Call_of_Duty_Wiki Вики за ''Call of Duty'' на Викија] {{Call of Duty series}} [[Категорија:Call of Duty| ]] [[Категорија:Игри на Activision]] [[Категорија:Серијали на видеоигри]] [[Категорија:Пукачки игри од прво лице]] [[Категорија:Пукачки игри од трето лице]] [[Категорија:Видеоигри со Втората светска војна]] [[Категорија:Пукачки игри од прво лице со Втората светска војна]] [[Категорија:Групни семрежни игри]] pyace7ro82fiad9t3x06gaungy6bww2 5578405 5578404 2026-06-18T07:50:39Z Andrew012p 85224 /* Игри од серијалот */ 5578405 wikitext text/x-wiki {{Infobox VG series | title = Call of Duty | image = [[Податотека:Call of Duty logo 2023.svg|256px]] | caption = Официјалното лого на франшизата | developer = [[Infinity Ward]]<br />[[Treyarch]]<br />[[Sledgehammer Games]]<br />[[Amaze Entertainment]]<br />[[Rebellion Developments]]<br />[[n-Space]] | publisher = [[Activision]]<br />[[Aspyr Media]] | first release version = ''[[Call of Duty (видеоигра)|Call of Duty]]'' | first release date = 29 октомври 2003 | latest release version = ''[[Call of Duty: Advanced Warfare]]'' | latest release date = November 3, 2014 | platforms = [[Microsoft Windows]]/[[Mac OS X]], [[Nintendo DS]], [[Nintendo GameCube]], [[PlayStation 2]], [[PlayStation 3]], [[PlayStation Portable]], [[Wii]], [[Xbox]], [[Xbox 360]], [[iPhone OS]] | website = http://www.callofduty.com/ }} {{about|серијата видеоигри|видеоиграта со истото име|Call of Duty (видеоигра)}} {{Закосен наслов}}'''''Call of Duty''' (''[[Транскрипција (лингвистика)|транскрипција]]: ''Кол оф дјути'') — франшиза и серијал [[видеоигра|видеоигри]] од видот [[Пукачка игра од прво лице|пукачка игра од прво]] и [[Пукачка игра од трето лице|трето лице]]. Серијалот почна со игри за [[Личен сметач|компјутер]], а потоа се рашири на [[играчка конзола|конзоли]], преносни играчки уреди и неколку други игри произлезени од серијалот. Повеќето од игрите во серијалот имаат приказна поврзана со [[Втора светска војна|Втората светска војна]], со исклучок на ''[[Call of Duty 4: Modern Warfare]]'', ''[[Call of Duty: Modern Warfare 2]]'' и ''[[Call of Duty: Modern Warfare 3]]'' чии приказни се поставени во денешни времиња, додека ''[[Call of Duty: Black Ops 2]]'' е поставена во блиска иднина. Најновата игра, [[Call of Duty: Black Ops 6]], била објавена на 25 октомври 2024 година.<ref>{{Cite web|url=https://insider-gaming.com/call-of-duty-black-ops-6-to-release-october-25/|title=Call of Duty Black Ops 6 to Release October 25|last=Fertino|first=Anthony|date=2024-05-17|language=en-US|access-date=2024-05-18|website=Insider Gaming}}</ref> Видеоигрите ''Call of Duty'' ги поседува и издава ''[[Activision]]'', а ''[[Aspyr Media]]'' ги издава верзиите за ''[[Macintosh]]''. Ги изработуваат главно ''[[Infinity Ward]]'' и ''[[Treyarch]]'', а другите игри ги изработуваат ''[[Gray Matter Interactive]]'', ''[[Spark Unlimited]]'', ''[[Pi Studios]]'', ''[[Amaze Entertainment]]'', ''[[Rebellion Developments]]'' и ''[[n-Space]]'', користејќи разни [[погон за видеоигри|играчки погони]], меѓу кои ''[[id Tech 3]]'', ''Treyarch NGL'' и ''IW 4.0''. Меѓу другите производи од франшизата се играчки изработени од ''Plan-B Toys'', [[игра со карти]] составена од ''[[Upper Deck Company|Upper Deck]]'' и мини[[стрип]] издаден од [[WildStorm Productions|WildStorm]]. До 27 ноември 2009, вкупната продажба од серијалот ''Call Of Duty'' преминала 55 милиони продадени производи ширум светот, со заработка од околу 3 милијарди [[Американски долар|долари]].<ref name="Call Of Duty series tops 55 million sales">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mcvuk.com/news/36680/Call-Of-Duty-series-tops-55-million-sales | title=Call Of Duty series tops 55 million sales | publisher=MCV | date=2009-11-27 | accessdate=2009-11-27}}</ref>. Во третата четвртина на 2010 Activison потврдил дека осмата игра од серијалот е во изработка од [[Sledgehammer Games]] и биде пуштена во продажба во втората половина на 2011 година. == Игри од серијалот == === Главен серијал === {| class="wikitable sortable" ! scope="col" | Наслов ! scope="col" | Година ! scope="col" | Погони ! scope="col" | Развивачи |- | ''[[Call of Duty (видеоигра)|Call of Duty]]'' | 2003 | [[Windows]], [[macOS]], [[PlayStation 3|PS3]],<ref group="lower-alpha" name="Call of Duty: Classic">Подобра верзија на играта под насловот ''Call of Duty: Classic'', развиена од студиото [[Aspyr Media|Aspyr]], била објавена во ноември 2009 г.</ref> [[Xbox 360|X360]]<ref group="lower-alpha" name="Call of Duty: Classic"/> | rowspan="2" | [[Infinity Ward]] |- | ''[[Call of Duty 2]]'' | 2005 | Windows, macOS, X360 |- | ''[[Call of Duty 3]]'' | 2006 | [[PlayStation 2|PS2]], PS3, [[Wii]], [[Xbox]], X360 | [[Treyarch]] |- | ''[[Call of Duty 4: Modern Warfare]]'' | 2007 | Windows,<ref group="lower-alpha" name="Modern Warfare Remastered">Обновената верзија на играта под насловот ''Call of Duty: Modern Warfare Remastered'', развиена од студиото Raven Software, била објавена во ноември 2016 г. како дел од специјалните изданија на ''Call of Duty: Infinite Warfare'', а во јуни 2017 г. излегла како самостојна игра.</ref> macOS, PS3, [[PlayStation 4|PS4]],<ref group="lower-alpha" name="Modern Warfare Remastered"/> Wii,<ref group="lower-alpha" name="Modern Warfare Wii">Верзијата за конзолата [[Wii]] под насловот''Call of Duty: Modern Warfare – Reflex Edition'', развиена од студиото Treyarch, била објавена во ноември 2009 г.</ref> X360, [[Xbox One|XONE]]<ref group="lower-alpha" name="Modern Warfare Remastered"/> | Infinity Ward<ref group="lower-alpha" name="Modern Warfare Remastered"/> |- | ''[[Call of Duty: World at War]]'' | 2008 | Windows, PS3, Wii, X360 | Treyarch |- | ''[[Call of Duty: Modern Warfare 2]]'' | 2009 | Windows,<ref group="lower-alpha" name="Modern Warfare 2 Campaign Remastered">Ремастерот на сижетната кампања под насловот ''Call of Duty: Modern Warfare 2 Campaign Remastered'', развиен од студиото [[Beenox]], излегол во март 2020 г. за PS4, а во април 2020 г. — за Windows и Xbox One.</ref> macOS, PS3, PS4,<ref group="lower-alpha" name="Modern Warfare 2 Campaign Remastered"/> X360, XONE<ref group="lower-alpha" name="Modern Warfare 2 Campaign Remastered"/> | Infinity Ward<ref group="lower-alpha" name="Modern Warfare 2 Campaign Remastered"/> |- | ''[[Call of Duty: Black Ops]]'' | 2010 | rowspan="2" | Windows, macOS, PS3, Wii, X360 | Treyarch |- | ''[[Call of Duty: Modern Warfare 3]]'' | 2011 | Infinity Ward, [[Sledgehammer Games]] |- | ''[[Call of Duty: Black Ops II]]'' | 2012 | Windows, PS3, [[Wii U]], X360 | Treyarch |- | ''[[Call of Duty: Ghosts]]'' | 2013 | Windows, PS3, PS4, Wii U, X360, XONE | Infinity Ward |- | ''[[Call of Duty: Advanced Warfare]]'' | 2014 | Windows, PS3, PS4, X360, XONE | Sledgehammer Games |- | ''[[Call of Duty: Black Ops III]]'' | 2015 | Windows, macOS, PS3, PS4, X360, XONE | Treyarch |- | ''[[Call of Duty: Infinite Warfare]]'' | 2016 | rowspan="4" | Windows, PS4, XONE | Infinity Ward |- | ''[[Call of Duty: WWII]]'' | 2017 | Sledgehammer Games |- | ''[[Call of Duty: Black Ops 4]]'' | 2018 | Treyarch |- | ''[[Call of Duty: Modern Warfare (2019)|Call of Duty: Modern Warfare]]'' | 2019 | Infinity Ward |- | ''[[Call of Duty: Black Ops Cold War]]'' | 2020 | rowspan="6" | Windows, PS4, [[PlayStation 5|PS5]], XONE, [[Xbox Series X/S|X|S]] | Treyarch, [[Raven Software]] |- | ''[[Call of Duty: Vanguard]]'' | 2021 | Sledgehammer Games |- | ''[[Call of Duty: Modern Warfare II (2022)|Call of Duty: Modern Warfare II]]'' | 2022 | Infinity Ward |- | ''[[Call of Duty: Modern Warfare III (2023)|Call of Duty: Modern Warfare III]]'' | 2023 | Sledgehammer Games |- |''[[Call of Duty: Black Ops 6]]'' |2024 | rowspan="2" |Treyarch, Raven Software |- |''[[Call of Duty: Black Ops 7]]'' |2025 |- |''[[Call of Duty: Modern Warfare 4]]'' |2026 |<nowiki>Windows, PS5, X|S, </nowiki>[[Nintendo Switch 2]] |Infinity Ward |- | colspan=4 class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style=text-align:left|'''Забелешки:''' {{Notelist|group=lower-alpha|2}} |} == Наводи == {{reflist|2}} == Надворешни врски == {{wikiquote|Call of Duty}} {{Ризница-врска|Call of Duty|Call of Duty}} * [http://www.callofduty.com/ Матичен портал на ''Call of Duty''] * [http://callofduty.wikia.com/wiki/Call_of_Duty_Wiki Вики за ''Call of Duty'' на Викија] {{Call of Duty series}} [[Категорија:Call of Duty| ]] [[Категорија:Игри на Activision]] [[Категорија:Серијали на видеоигри]] [[Категорија:Пукачки игри од прво лице]] [[Категорија:Пукачки игри од трето лице]] [[Категорија:Видеоигри со Втората светска војна]] [[Категорија:Пукачки игри од прво лице со Втората светска војна]] [[Категорија:Групни семрежни игри]] 0hcodke9u57sn8vuv9bbgdq94xfu7uq 0 732913 5578246 1792062 2026-06-17T13:35:48Z SrpskiAnonimac 64566 Сменета целната страница на пренасочувањето од [[Ѕверови]] на [[Месојади]] 5578246 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Месојади]] 8ec0vctjb17iw0cbi1ha6njg8f02kua 0 736560 5578393 5300594 2026-06-18T07:10:51Z ~2026-35464-46 134237 Ich habe eine historisch belegte Wahrheit eingearbeitet - Die Biographie von Theophilaktos bestätigt klar, das er Bulgare vom Bulgarischen Königreich in der zeit war. 5578393 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian leader | name = Теофилакт Охридски | image = [[Податотека:Theophylact the Bulgarian.jpg|180px]] | birth_name = | term_start = [[1084]] | term_end = [[1107]] | predecessor = [[Јован III Аин|Јован III]] | successor = [[Лав Мунг (охридски архиепископ)|Лав Мунг]] | birth_date = {{околу|1050-1060}} | birth_place = [[Халкида]], [[Евбеја]], [[Византија]] | dead = alive | death_date = {{околу|1125-1126}} | deathplace = [[Византија]] }} '''Теофилакт Охридски''' ({{langx|el|Θεοφύλακτος}}) — византиски свештеник и [[Список на архиепископи на македонската и охридската архиепископија|охридски архиепископ]] во периодот од [[1084]] до [[1107]] година<ref>{{наведена книга|last=Грозданов|first=Цветан |title=Живописот на Охридската архиепископија: студии|publisher=Македонска академија на науките и уметностите|location=Скопје|date=2007}}</ref>. Тој бил архиепископ на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]] по потекло од [[Византија]]. Претставува еден од најпознатите православни [[теолог|теолози]] во тоа време, кој оставил голем број на дела и текстови. ==Животопис== Биографијата на Теофилакт Охридски до ден денешен не е осветлена сосема во науката. Пред да дојде за архиепископ во Охрид, неговото презиме било Хефестос,<ref>P. Gautier, L'episcopat de Theophylacte Hephaistos, стр. 165-168.</ref> а по народност бил [[Бугари|бугарин]]. Роден од византиски родители во градот [[Еврип]] (Халкида), на островот [[Евбеја]]. Годината на неговото раѓање не е позната во науката. Со основно образование се стекнал во Атина, бидејќи таа била најблиску до Еврип, а потоа своето образование го продолжил во [[Цариград]], чии учители биле едни од најпознатите во тоа време, како на пример [[Михаил Псел]], кој во тоа време бил признаен за врховник на филозофите.<ref>Бранко Панов: „Средновековна Македонија“, том 2, стр. 20.</ref> ===Цариград=== Својата кариера Теофилакт ја започнал како ѓакон во Цариградската велика црква [[Црква Света Софија (Истанбул)|Св. Софија]], каде долги години се покажал како добар оратор. Неговите широки познавања на филозофијата и реториката, довеле до тоа тој да се издигне високо меѓу учениот свет на [[Византија]] и да стане „врховник на реторите“,<ref>Бранко Панов: „Средновековна Македонија“, том 2, стр. 23.</ref> односно мајстор магистер на реторите во Цариград. Во својата предархиепископска дејност Теофилакт бил активен и на писателско поле. Се смета дека тогаш ги напишал своите обемни објаснувања на [[Свето писмо|Светото писмо]], и редица реторски дела.<ref>Р. Катичиќ: „Биографија на Теофилакт“, стр. 368.</ref> Потоа, како архиепископ, Теофилакт составувал „елегични песни“, ги напишал „Житието на Климент Охридски“, „Житието на Тивериополските маченици“, и многу други дела. Заради својата широка наобразба, Теофилакт си обезбедил место во кругот на царското семејство. Имено, царот [[Михаил VII]] го назначил за учител на својот син [[Константин Дука]]. За ова, Теофилакт напоменува во своето дело „Царско воспитание“. Во науката сè уште се води полемика по однос на времето кога го воспитувал царскиот син Константин. Освен Константин, Теофилакт воспитувал и други членови на царските семејства. Преку воспитување на синовите на царски семејства, а и на други високи државници, Теофилакт постепено почнал да се занимава со [[политика]]. Близок до царскиот двор, тој знаел сè што се одигрува таму, па поради своето широко познавање на работите, играл камелеонска улога: одржувал блиски контакти и со членови на симнатите царски семејства, како и со оние што биле на власт. За него, „родот на Дуковци“ бил благороден, бидејќи му направиле многу добрини, а царот [[Алексиј I Комнин]] бил „предобриот цар“.<ref>Бранко Панов: „Средновековна Македонија“, том 2, стр. 29.</ref> ===Архиепископска дејност=== [[Податотека:Граници на Охридската Архиепископија - 1025-1185 г.jpg|мини|Диецезата на Охридската архиепископија во времето на архиепископот Теофилакт.]] По доаѓањето на власт на [[Алексиј I Комнин]], Теофилакт бил отстранет од своите должности во [[Цариград]] и назначен за архиепископ во [[Охрид]]. Точната дата за неговото назначување не е позната, но се смета дека тоа се случило во околу [[1084]] година. На охридскиот престол се задржал до [[1107]] година, каде по ова тој заминал во [[Солун]]. Најверојатно починал околу 1125-1126 година. Се чини дека причината поради која царот [[Алексиј I Комнин]] го прогласил Теофилакт за архиепископ на [[Охридската архиепископија]] бил фактот што Теофилакт бил пријател на голем број дворски функционери.<ref>Фрањо Рачки: „Борба Јужних Словена за државну неодвисност. Богомили и патарени.“, Београд, 1931 г., стр. 306.</ref> Во „варварската земја Македонија“,<ref>Theophylacti arhiepiscopi Bulgariae Epistolae. J.P. Migne PG t. CXXVI. Paris, 1864, col. 517, C</ref> Алексиј I Комнин ги затекнал позициите на Византија ослабнати. Македонскиот народ настојувал на секој начин да го отфрли византиското господство. Во Охрид и другите градови и села низ Македонија, населението пеело „некаква борбена и победоносна песна“.<ref name="Bulgariae Epistolae 1864">Theophylacti arhiepiscopi Bulgariae Epistolae. J.P. Migne PG t. CXXVI. Paris, 1864, col. 308, B; 508, C</ref> Положбата била пред војна, поради што Византијците биле многу исплашени.<ref>Theophylacti arhiepiscopi Bulgariae Epistolae. J.P. Migne PG t. CXXVI. Paris, 1864, col. 336, D-337, A-B-C-D; 338; B-C</ref> Царот побрзал да ги зајакне овде своите позиции, бидејќи агресивните [[Нормани]], предводени од [[Роберт Гвискард]], настојувале да ги освојат балканските владенија на Византија. Човекот кого имепраторот го одбрал за архиепископ, требало со „помош на Бог“ да ги натера Македонците да ги трпат без отпор своите господари.<ref>Theophylacti arhiepiscopi Bulgariae Epistolae. J.P. Migne PG t. CXXVI. Paris, 1864, col. 376, B-C</ref> Во науката постои едно големо несложување по однос на датумот кога Теофилакт дошол на чело на Охридската архиепископија. Назначен од царот, а посветен во чин на архиепископ од патријархот, Теофилакт заминал за Македонија каде што работите биле пред „призрак за војна“.<ref>Theophylacti arhiepiscopi Bulgariae Epistolae. J.P. Migne PG t. CXXVI. Paris, 1864, col. 376, B</ref> Нему му било поставено за задача и од царот и од патријархот, во оваа „варварска земја“ да настојува преку црквата, т.е. „со помош на некакви горни сили“ да ги оттгрне смрдливите „варвари“ - „жабите“ (т.е. Македонците) од тагувањето за своето славно минато и да ги спречи да пеат борбени и победоносни песни.<ref name="Bulgariae Epistolae 1864"/> Овие погрдни зборови се на самиот Теофилакт. Како архиепископ во Охрид, Теофилакт барал такви помошници кои ќе му помогнат во грцизирањето на народот. Им давал инструкции на разните епископи и на управниците од световната власт како би требало да го зачуваат византиското владеење врз Македонија, а сето тоа преку пишани писма, од кои се зачувани околу 130. Преку овие писма Теофилакт го подигал моралот на византиските управници (духовни и световни), пред сè на оние кои служеле во Македонија, и кои се пожалиле дека станале варвари живеејќи меѓу Македонците. На книжевно поле, освен писмата, Теофилакт напишал и две житија: едното за [[Св. Петнаесет тивериополски (струмички) маченици|Тивериополските маченици]], а другото за [[Климент Охридски]], во кои на византиски начин го извртел славното минато на македонскиот народ. Отворени остануваат прашањата: каде и кога точно умрел Теофилакт, и дали умрел додека бил архиепископ во Охрид. ==Писмата на Теофилакт== До [[1864]] година, кога во Париз, Миње ги издал речиси сите дела на Теофилакт во 126. том на „Patrologiae cursus completus, Series graeca“, писмата не се сметале за важни за проучување на историјата. Пред ова издание постоеле неколку изданија на писмата на Теофилакт: 75 писма биле издадени од Јован Меурсија, 35 од Јован Ламија и 20 од Бонфациј Финети.<ref>Сп. Ф. Успенски: „Образование...“, стр. 2-3; М. Симеон: „Писмата“ с. II-III.</ref> Успенски писмата ги публикувал на [[руски јазик]], со што овозможил Теофилакт како историски извор да биде достапен до поголем број истражувачи. Писмата на Теофилакт се тешки за изучување и разбирање, поради грешките направени од првите препишувачи и издавачи на писмата, а можеби и од печатарите. {{quote|„Напати се среќаваат зборови така криво напишани, што при сите усилби да ги поправи човек не може да ги разбере. Поради тоа, читателот треба да се потруди да ја сфати смислата на текстот, земајќи предвид што е претходно напишано, како и она што следува.“<ref>М. Симеон: „Писмата“, стр. IV-V.</ref>}} Ова мислење на митрополитот Симеон го прифатиле подоцнежните истражувачи, па денес имаме бројни поправки на писмата на Теофилакт, кои даваат нови резултати. Во прв ред, тоа го направила Белгијката Леруа-Молинген, која извршила поправки само на две писма. По однос на поправките направени од митрополитот Симеон и неговиот превод на писмата на [[бугарски јазик]], таа сметала дека Симеон покажал доста добро разбирање за јазикот на Теофилакт.<ref>A. Leroy-Molinghen, Les lettres de Theophylacte de Bulgarie. Metropolite Symeon. Bruxelles, 1936, 770-771.</ref> Податоците од писмата на Теофилакт се особено драгоцени извори за следење на феудалниот процес и животот во Македонија во време на владеење на имепраторот [[Алексиј I Комнин]], кон крајот на [[11 век]] и почетокот на [[12 век]]. Развитокот на феудализмот одел многу нерамномерно. До паѓањето на Македонија под византиска власт, процесот на феудализација течел побавно од Бугарија на пример. За време на византиското владеење, пак, било обратно.<ref>Бранко Панов: „Средновековна Македонија“, том 2, стр. 77.</ref> Причина било тоа што Македонија од втората половина на 11 век била наполно вклопена во управниот систем на [[Византија]], поради што византискиот феудализам извршил силно влијание врз развојот на феудалните односи во неа. Теофилакт нè известува дека кон крајот на 11 век во Македонија имало појави на организирано напуштање на домовите од селското население и ајдукување во шумите.<ref>Theophylacti arhiepiscopi Bulgariae Epistolae. J.P. Migne PG t. CXXVI. Paris, 1864, col. 529, A-C-D</ref> Општината како заедница на слободни селани сè повеќе се губела поради силните внатрешни и надворешни удари. Во едно свое писмо Теофилакт го известува зетот на царот дека практорот ги заплашувал селаните од општината која поминала под патронат на Архиепископијата, оти ќе им наложи даноци поголеми од нивните сили ако „ја изберат за владетел Архиепископијата“.<ref>Theophylacti arhiepiscopi Bulgariae Epistolae. J.P. Migne PG t. CXXVI. Paris, 1864, col. 449, C</ref> Со ова, Теофилакт сведочи дека тоа време општините во Македонија располагале со одредени права, штом самите се изјаснувале под чиј патронат ќе бидат. Друг фактор кој влијаел за исчезнување на слободните селски општини во Македонија биле постојаните војни кои Византија ги водела во Македонија и во другите делови на Империјата со [[Нормани]]те, [[Печенези]]те, [[Кумани]]те, [[Турци]]те, [[Срби]]те и со крстоносците од [[Прва крстоносна војна|првиот крстоносен поход]]. Византија ги терала своите провинции да „даваат определен број војници“. Но, Теофилакт известува дека при собирање на пешадија од Македонија, византиската администрација не се држела до нормите, туку напротив, населението се земало во неограничен број во војската. Самиот Теофилакт реагирал на ова, замолувајќи во едно писмо да се води сметка, бидејќи охридското население е пред исчезнување.<ref>Theophylacti arhiepiscopi Bulgariae Epistolae. J.P. Migne PG t. CXXVI. Paris, 1864, col. 532, D-533</ref> Освен Визатијците, и другите завојувачи на Македонија со своите пљачкашки и истребувачки походи, влијаеле да се намали населението. Така на пример, од [[Вилхелм Тирски]] дознаваме дека [[крстоносци]]те во [[1096]] година уништиле едно цело село во [[Пелагонија]], „наполнето само со кривоверци (богомили)“.<ref>Willermi Tyrensis: Historia rerum in partibus transmarinis gestarum a tempore successorum Mahumeth usque ad annum Domini 1184. t. I, p. 658.</ref> Од друга страна, Византија колонизирала туѓо население во Македонија. Теофилакт известува за голем број вдовици и сирачиња на загинати селани. Имотите на овие селани ако немало наследници, се одземале.<ref>Theophylacti arhiepiscopi Bulgariae Epistolae. J.P. Migne PG t. CXXVI. Paris, 1864, col. 313, C</ref> Како феудалец, и самиот Теофилакт во име на црквата присвојувал имоти од селаните. Бил обвинуван дека им ги присвојува на охриѓани „нивите и лозјата“,<ref>Џанкова-Петкова: „Феодалното земевладение...“, стр. 281.</ref> при тоа применувал разни методи: ги прогласувал за кривоверци, за многуженци, за стапување во незаконски брак и слично. На овој начин на многумина од Македонија им се одземени имотите. За ваквите грабежи луѓето оделе да се жалат во Цариград. До [[Алексиј I Комнин]] дошла борбата која ја воделе парикот Лазар и „мнозина“ како него против „тиранијата на архиепископот“ Теофилакт. Царот реагирал на ова и наредил да се вратат одземените имоти, а на даночните чиновници им да право да извршат претрес кај архиепископот Теофилакт.<ref>Theophylacti arhiepiscopi Bulgariae Epistolae. J.P. Migne PG t. CXXVI. Paris, 1864, col. 445, D</ref> ==Улогата на Теофилакт во грцизирањето на македонскиот народ== Најголемиот број научници се согласуваат дека Теофилакт одиграл огромна улога во грцизирање на Охридската црква, како и во асимилирање на македонскиот, бугарскиот и другите словенски народи, потчинети на Византија.<ref>Бранко Панов: „Средновековна Македонија“, том 2, стр. 299.</ref> Во [[1037]] година на местото на [[Јован Дебарски]] не дошол за архиепископ Македонец, туку Грк, а грцизаторската политика на Византија во Македонија дошла до израз за време на владеењето на [[Алексиј I Комнин]] со поставување на чело на охридскиот архиепископски престол на Гркот Теофилакт. Задачата која му била доверена на Теофилакт од страна на царот може да се установи од неговите писма, а тоа била: да се натера народот да ги сврти очите кон Византија, како и да се одржува моралот на Византијците кои управувале со Македонија. Ова се дознава и од писмото до Офемах, на кого му пишува: {{quote|Порано секогаш се оплакував дека сум плашлив, и затоа сметав да се закопам во дното на земјата. Но сега кога видов дека ти си поплашлив од мене, и се исправив и гордо стапувам како саламински херој, зошто о дивни, се уплаши толку, само со тоа што погледна на работите, ''големата злоба која ние со радост ја трпиме, иако не бевме подготвени и истренирани во нив?'' ... А ти каде бегаш? Зошто се плашиш од шумот на колите? Коњите немаат јавач, ниту помошник, ниту војувач. Тие бегаат ... и влечат во шум празни коли. Истрај го нивното бегање, и тие веднаш ќе престанат да бегаат. Откако ќе ги погалиш и скротиш, ти ќе ги јавнеш и јавањето ќе ти биде спас.<ref>Theophylacti arhiepiscopi Bulgariae Epistolae. J.P. Migne PG t. CXXVI. Paris, 1864, col. 373, D-376, A-B-C</ref>}} Од писмото се гледа дека Теофилакт настојувал да се уништи борбеното расположение на македонскиот народ, кој бил готов да се дигне против византиската власт, а на своите соработници испратени во Македонија, им влевал верба во нивните акции. Во едно писмо се изјаснил дека „домашните ни се непријатели“,<ref>Theophylacti arhiepiscopi Bulgariae Epistolae. J.P. Migne PG t. CXXVI. Paris, 1864, col. 549, А</ref> дека „соседната река ... древниот и грчки јазик ја наречува Аксиос, а новиот варварски Вардариј“.<ref>Theophylacti arhiepiscopi Bulgariae Epistolae. J.P. Migne PG t. CXXVI. Paris, 1864, col. 472, C</ref> Теофилакт свесно го омаловажува словенскиот јазик на Македонците нарекувајќи го „варварски“, а секаде каде се среќавал со словенски имиња, ги заменувал со старогрчки, односно ромејски имиња. Интересно е да се напомене дека Теофилакт само во едно писмо наведува дека живее во Македонија.<ref>Theophylacti arhiepiscopi Bulgariae Epistolae. J.P. Migne PG t. CXXVI. Paris, 1864, col. 496, B-C</ref> Во други писма Теофилакт истакнува дека бил архиепископ на „цела Бугарија“,<ref>Theophylacti arhiepiscopi Bulgariae Epistolae. J.P. Migne PG t. CXXVI. Paris, 1864, col. 500, А</ref> дури и дека Охрид спаѓа во Бугарија, а и Пелагонија, и дека во Бугарија живееле Бугари.<ref>Theophylacti arhiepiscopi Bulgariae Epistolae. J.P. Migne PG t. CXXVI. Paris, 1864, col. 532, C-D; 524, A; 444, D-445, A; 448, C-D-449, A</ref> Факт е дека самите Византијци не полагале многу сметка за народносните одлики на народите со кои владееле, па така и Теофилакт не се трудел да ги истакне етничките одлики на народите, на чии цркви стоел на чело.<ref>Бранко Панов: „Средновековна Македонија“, том 2, стр. 314.</ref> Приврзаниците на тезата за „непостоење на македонскиот народ“ во време на византиското владеење на Македонија го земаат Теофилакт како главен извор. Се поставува прашањето: Дали Теофилакт свесно го извртел историското минато на македонскиот народ? Одговорот е потврден,<ref>Бранко Панов: „Средновековна Македонија“, том 2, стр. 319.</ref> бидејќи сестрано образованиот Византиец не ги споменувал славните традиции на македонскиот народ, оние владетели кои не биле признати од [[Византија]]. Дека Византија водела асимилаторска политика кон потчинетото македонско население се гледа и од фактот што индиркетно, со помош на [[Алемани]]те и [[Франки]]те ги уништила остатоците од [[Самуил]]овите дворци во [[Преспа]], тогашниот храм го оштетиле и слично. Во време на Теофилактовото архиепископување во Македонија, се засилило грчкото свештенство, грчките населеници биле многубројни, но не успеале да го изменат основниот состав на населението. Словенската писменост иако била ограничена, не била уништена, бидејќи некои ракописи од 11 век и 12 век се јасен доказ за тоа. Иако по Теофилакт и другите грчки архиепископи активно ја продолжиле грцизаторската политика на Византија во Македонија, грцизмот не можел да навлезе во низинските на народот, кој продолжил да си зборува на својот мајчин јазик, „варварски“ јазик како што го нарекувал Теофилакт. Од она што Теофилакт успеал да го измени спаѓа: проширување на грчкиот јазик во богослужбата и преработување на словенските житија. == Дела == * Толкување на [[Нов завет|Новиот завет]] со исклучок на Апокалипса * Толкување на неколку книги од [[Стар завет|Стариот завет]] * Житие на [[Св. Петнаесет тивериополски (струмички) маченици|15-те тивериополски маченици]] <ref>[http://makedonija.rastko.net/delo/11723]</ref> * [[Житие на свети Климент Охридски]] * Служба за свети Климент Охридски * „Царско воспитување“ * Панигирик на Алексиј I Комнин * Книга за разликите со Латинската црква * Зборник со писма ==Теофилакт Охридски како тема во уметноста== * „Теофилакт всемоги Архиепископ Охридски се моли за македонските Словени“ - песна на македонскиот писател [[Славко Јаневски]] од 1966 година.<ref>Славко Јаневски, ''Евангелие по Итар Пејо''. Скопје: Кочо Рацин, 1966, стр. 22.</ref> == Наводи == {{наводи|2}} {{Архиепископи на македонската и охридската архиепископија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Византијци од 11 век]] [[Категорија:Архиепископи од 11 век]] [[Категорија:Охридски архиепископи]] [[Категорија:Православни светци]] [[Категорија:Православни епископи]] [[Категорија:Светци од средновековен Охрид]] [[Категорија:Починати во непозната година]] [[Категорија:Родени во непозната година]] [[Категорија:Византиски теолози]] [[Категорија:Христијански светци од 12 век]] trz3ktm72pcti1jxz855ssuo1lqkf7i 0 757504 5578229 5463864 2026-06-17T13:29:57Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Книги од 1999 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5578229 wikitext text/x-wiki {{викифицирање}} '''''Прошетка за паметење''''' е [[роман]] од американски писател [[Николас Спаркс]], издаден во октомври 1999 година. Романот, кој е сместен во средината на 1950-тите во [[Бјуфорт]], [[Северна Каролина]], е приказна за двајца тинејџери кои се заљубуваат еден во друг и покрај различностите во нивните карактери. Прошетка за паметење е прилагоден во [[филм со истото име]]. ==Пишување== Ракописот за ''Прошетка за паметење'', својот трет роман, Спаркс го напишал летото 1998 година. Го напишал во Северна Каролина, каде што е поставен и романот. Исто како и кај неговиот прв издаден роман [[''Страници на љубовта'']], прологот за ''Прошетка за паметење'' е напишан последен.Насловот ''Прошетка за паметење'' е земен од последните страници од приказната: „ Во секој случај, прошетка за паметење.“ Романот е напишан во прво лице и неговиот раскажувач е седумнаесет годишно момче кое живее во 1950-тите. Романот е инспириран од сестра му на Спаркс, Даниел Спаркс Луис, кој потоа умира од [[рак]] во јуни 2000 година. Иако главно приказната е измислена, одреден дел е напишан врз основа на лично искуство. На пример, сопругот на неговата сестра ја запросил и покрај нејзината болест. По нејзината смрт, рече Спаркс со [[величење]]: „...претпоставувам дека го напишав овој роман не само за да ја запознаете сестра ми, туку и да знаете колку беше прекрасно тоа што нејзиниот сопруг го направи за неа.“ ==Резиме на содржината== Приказната започнува со пролог од Лендон Картер на 57 години. Останатиот дел од приказната се случува кога Лендон е седумнаесет годишен средношколец. Лендон живее во малото, религиозно гратче [[Бејфорт]], [[Северна Каролина]]. Неговиот татко е срдечен, харизматичен конгресмен.Татко му не е присутен многу често, бидејќи живее во Вашингтон Д.С., додека Лендон е по самотен што создава тензија во нивната врска. Татко му на Лендон му врши притисок да се кандидира за претседател на класот. Неговиот најдобар другар Ерик Хантер, кој исто така е најпопуларно момче во школото, му помага, и на негово големо изненадување, Лендон победува на изборите.Како претседател на студентите, Лендон мора да присуствува на школската забаво со девојка. Тој прашува многу девојки, но ниту една не е слободна. Таа ноќ, тој го разгледува годишниот албум, обидувајќи се да пронајде прифатлива девојка. Бидејќи ниту една друга не е слободна, Лендон неволно ја прашува Џејми Саливан, ќерката на Хегбарт Саливан, свештеникот во црквата во Бјуфорт, која ја прифаќа неговата покана. Додека Џејми е многу религиозна и носи [[Библија]] со неа каде и да оди, Лендон, еден од најпопуларните момчиња, се колеби да оди на забавата со некој како Џејми. Кога Лу ќе му се закани на Лендон, Џејми застанува на страната на Лендон што тој многу цени.На крајот од ноќта, тој признава дека таа била најдобрата придружба. Неколку дена подоцна, Џејми го прашува Лендон да учествува во училишната претстава на „Божиќен ангел“. Иако Лендон не е многу воодушевен од учествувањето , сепак се согласува на тоа. Џејми, од друга страна, не може да биде посреќна за нејзиниот нов колега за глумење. Лендон знае дека ако неговите пријатели дознаат за неговата улога во претставата, постојано ќе го задеваат. Еден ден на пробата, Џејми го прашува Лендон дали ќе ја испрати до дома, што потоа станува рутина. Неколку дена подоцна, Ерик ги исмева додека тој ја испраќа дома и Лендон многу се засрамува што е со Џејми. Во меѓувреме, Лендон продолжува да дознава за сите луѓе и организации на кои Џејми поминува време помагајќи им, вклучувајќи и дом за сираци.Лендон и Џејми еден ден заедно го посетуваат домот за сираци да разговараат за можностите за прикажување на „Божиќен ангел“, но нивната понуда брзо е одбиена од г-дин Џенкинс.На патот кон домот, Џејми му кажува на Лендон дека сè што таа сака во иднина е да се омажи во црква полна со луѓе, а татко и да ја однесе до олтарот.Иако Лендон мисли дека ова е чудна желба, сепак ја прифаќа. Всушност, тој почнува да ужива во времето кое го поминуваат заедно. Еден ден, додека одат накај дома, Лендон и се извикува на Џејми дека тој не и е пријател. Наредниот ден на првата претстава на „Божиќниот ангел“, Џејми се појавува на сцената облечена како ангел, оставајќи го Лендон вчудовиден, „Прекрасна си“, за првпат мислејќи го тоа. По сето тоа, Џејми го прашува Лендон дали сака да оди со неа низ градот да ги земат кутиите со пари собрани за божиќните подароци за сираците. Кога Лендон ќе ги собере кутиите, вкупно има само 55долари и 73 центи, но кога ќе и ги даде парите на Џејми во нив има 247 долари. Џејми купува подароци и заедно со Лендон божиќната вечер ја поминуваат во домот за сираци. Божиќниот подарок на Џејми за Лендон е Библијата на нејзината почината мајка. Кога влегуваат во колата да си одат дома, Лендон ги сфаќа неговите вистински чувства за неа. „Се што можам да направам е да се чудам како можев да се заљубам во девојка како Џејми Саливан.“ Тој ја поканува во неговата куќа на Божиќна вечера, а наредниот ден Лендон ја посетува Џејми во нејзината куќа каде за првпат се бакнуваат на тремот. Потоа, Лендон го прашува Хегбарт дали може да одат во Флавин, локален ресторант, на новогодишната вечер. Иако Хегбарт на почетокот одбива, откако Лендон ќе ја изјави неговата љубов за Џејми, Хегбарт дозволува. На Нова Година Џејми и Лендон одат на вечера каде за првпат танцуваат заедно. Неколку недели подоцна, Лендон и изјавува на Џејми дека е заљубен во неа. На негово изненадување, Џејми одговара со инсистирање дека не може да биде. На тоа, Лендон бара објаснување и Џејми му открива дека таа умира од [[леукемија]]. Наредната недела, Хегбарт објавува пред целиот верски собир дека неговата ќерка умира. Џејми не се враќа на училиште наредниот понеделник, и конечно се дознава дека дека таа е многу болна и никогаш повеќе нема да се врати на училиште. Една ноќ, додека вечераат во куќата на Лендон, Џејми за првпат му кажува на Лендон, „ И јас те сакам“. Неколку недели подоцна, Ерик и Маргарет ја посетуваат куќата на Лендон, каде и двајцата се извинуваат што некогаш биле груби спрема Џејми. Ерик и дава на Џејми 400 долари што ги собрал за домот за сираци. Џејми одбива да живее во болницата бидејќи сака да умре дома. Затоа, татко му на Лендон помага да се обезбеди најдобрата опрема и доктори за Џејми да може да го помине остатокот од нејзиниот живот дома. Овој гест на таткото на Лендон помага да се пополни празнината која се насобрала помеѓу татко и син. Еден ден, додека седи покрај Џејми откако таа заспала, на Лендон му текнува една идеја. Тој истрчува во црквата да го пронајде Хегбарт и бара дозвола од него да се ожени со Џејми. Иако Хегбарт е колеблив за идејата, неговата помисла да го одбие барањето на Лендон, од страна на Лендон е сфатено како одобрување. Лендон отрчува кај Џејми и ја прашува, „Ќе се омажиш ли за мене?“ Лендон и Џејми се венчаваат во црква полна со луѓе со Хегбарт испраќајки ја Џејми до олтарот. Кога излегуваат пред црквата, Хегбарт вели, „ Немам што повеќе да и дадам на Џејми освен срцето што веќе и го дадов. Но тоа што можам да го направам е е дозволам друг да ја дели среќата што таа секогаш ми ја даваше.“ Хегбарт претрпе толку многу болка во неговиот живот, прво ја изгуби сопругата, сега знае дека неговото единствено чедо набрзо ќе замине исто така. Книгата завршува со Лендон четириесет години подоцна на педесет и седум годишна возраст. Тој сè уште ја сака Џејми и продолжува да го носи нејзиниот прстен. Приказната ја завршува велејќи, „ сега верувам, впрочем, дека чуда можат да се случат.“ ==Ликови== *'''Џејми Саливан''' е ќерка на свештеникот на црквата во Бјуфорт Хегбарт Саливан. Таа ја носи нејзината руса коса во пунџа, има сини очи и се облекува едноставно во карирана сукња и кафеав џемпер секој ден. Џејми е љубезна со сите и со се, без разлика другите се однесуваат со неа. Секогаш носи Библија со неа која всушност и припаѓала на нејзината почината мајка. Џејми, чије име е преземено од издавачот на Спарк, Џејми Раб, има леукемија. Сепак, романот ја претставува нејзината вера двосмислено, што придонесува Спаркс постојано да мора да одговара на прашања од читателите како дали таа ќе живее или ќе умре. Низ целиот роман има навестувања дека на крај Џејми ќе умре, што отсликува нејзината влошена здравствена состојба. Меѓутоа, Спарк имал потешкотии како да го прикаже тоа бидејќи неговите претходни дела, во кои главните ликови на крај умираат, наидоа на „бурни“ реакции од читателите. Спаркс помислил дека бидејќи сестра му била жива кога тој речиси го завршил романот, помислил дека и Џејми треба да живее. Спарк коментира, „ а тоа дали таа всушност живее или умира, е двосмислено и наменето да биде така. Ако вие сакавте Џејми да живее, таа преживеа. Ако знаевте дека Џејми ќе умре, таа умре. Таа, на крај, се мажи за Лендон. *'''Лендон Картер''' е син на богата фамилија, иако Спаркс го опиша како „типичен тинејџер“. Лендон е името на третиот син на Спаркс. Хегбарт не го сака Лендон поради фактот како неговиот дедо го стекнал богатството и верувал во тоа, со зборовите на Спаркс, „еден вид бескорисно“ момче. На крај, Хегбарт му дозволува на Лендон излезе со Џејми откако ќе забележи позитивни промени во однесувањето на Лендон. Тој е раскажувачот во романот и на крај се жени со Џејми. *'''Хегбарт Саливан''' е татко на Џејми. Тој е свештеник во црквата во Бјуфорт. Неговата жена умрела набрзо откако ја родила Џејми. Тој е старомоден за „гола кожа“ и често е напорен, но неговата ќерка го опишува како „добра смисла за хумор“. Тој ја напишал локалната претстава Божиќен ангел но сериозно е против г-дин Картер поради одлуките на неговиот татко. *'''Г-ѓа Картер''' е мајка на Лендон Картер. „Таа е фина госпоѓа, мила и љубезна.“ *'''Г-дин Картер''' е татко на Лендон Картер. Тој е конгресмен во [[Северна Каролина]] и е отсутен девет месеци во годината бидејќи живее во [[Вашингтон]]. *'''Анџела Кларк''' е првата девојка на Лендон која потоа се забавува со Лу. *'''Кери Денисон''' е благајник во гимназијата на Лендон а свири и туба. Тој има чудна конструкција, со кратки раце, голем стомак и писклив глас. *'''Лу''' е момче на Анџела Кларк, кој „има дваесет години и работи како механичар“ и „секогаш носи бела маица со кутила Камел цигари завиткани во ракавот“. *'''Г-ѓица Гербер''' е наставничка по драма во училиштето на Лендон. „Таа е многу висока, со црвена коса и бледа кожа што добро ги покажува нејзините брчки за нејзините четириесет години“. Нејзин омилен збор е извонредно. *'''Ерик Хантер''' е најдобриот другар на Лендон, кој е подобар во шегувањето отколку во вистинското другарство. Популарниот шегаџија во школо, започнува многу грубо, но потоа на неговиот долгогодишен пријател му се случува трагедија, и тој покажува дека тој е сочувствителен. *'''Еди Џоунс''' не е многу омилен во одделот за драма. Тој требало да го игра главниот лик во претставата, но е исклучен откако се појавува Лендон. Тој е крајно антипатичен. *'''Починатата мајка на Џејми''' е споредна улога. Опишана како „слабо мало нешто“, таа умрела на породувањето со Џејми, и многу им недостига на Хегбарт и на Џејми. ==Прифатеност== Романот беше издаден есента во октомври 1999 година во копии со [[тврда корица]] и подоцна со [[меки корици]]. Се задржа речиси шест месеци на списокот на бестселери со тврди корици, и дополнителни шест на листата со меки корици. Романот доби мешани критики од критичарите. ''Sunday New York Post'' изјавува дека „ не престанува да биде интересна, трогателна, напати фасцинантна... книга која нема брзо да ја заборавите“.''African Sun Times'' ги повторува дотогашните коментари, велејки, „ Извонредна љубовна приказна која, како и нејзините претходници, ќе ги допре срцата на читателите насекаде во светот“.''New York Daily News'', му дава комплименти на Спаркс, коментирајќи дека „напишал слатка приказна за млада но вечна љубов и иако тој не предупредил да очекуваме и радост и тага, сепак солзите ќе потечат“. Сепак, Клариса Круз од [[Entertainment Weekly]] , го критикуваше романот, велејќи, „со неговата клише – мистериозна [[проза]] и испреплетен заплет што може да се предвиди по површно читање на прологот, последниот роман на Николас Спаркс, Прошетка за паметење, повеќе изгледа како сценарио за лоша приредба по училиштето отколку книжевно дело“. Иако романот е на 12 место на нивната листа за Фиктивни бестселери за 1999 година, [[Publishers Weekly]] го опиша како „присилно создавање на вечно дело“ и „ наједноставниот, стереотипен и бесрамен мелодраматичен пакет до сега“. Тереза Паркс од [[Publishers Weekly]] вели дека многу ќе бидат разочарани изјавувајќи, „ Читачите може да се исфрустрирани од непроменливата формула која се чини дека Спаркс постојано ја повторува.“ Таа исто така пишува дека е особено сличен со [[Страници на љубовта]] во неговите „ старомодни ретроспективи кои ја имитираат [[Страници на љубовта]].“ Сè на сè [[Publishers Weekly]] го искажа своето разочарување. Еда Калкау напиша дека таа во голема мера уживала во оваа книга. Таа нагласила колку добра личност е Џејми и колку добар писател е Николас Спаркс. „ оваа книга им дозволува на читателите да ги истражуваат нивните сопствени чувства и љубовни спомени.“ Калкау спомнува други книги кои Спаркс ги напишал (Порака во шише, Страници на љубовта) и исто така ги фали. „Болка и тага се преткајани низ приказната но таа ти дозволува во моќта на љубовтаи дека соништата сепак се остваруваат. Нивната приказна е незаборавна и како што си ги бришете солзите, доаѓате до неверојатен крај – приказна која само Николас Спаркс може да ја каже. Таа го сумира интегритетот на книгата со ова : „ Прошетка за паметење е љубовна сметка за млада, прва љубов и изборите и чекорите кои ќовек ги презема да му обезбеди среќа на другиот.“ ==Прилагодување== [[Прошетка за паметење]] е прилагоден во [[филм со истото име]], со што стана вториот роман на Спаркс прилагоден на големото платно по [[Порака во шише]] во 1999 година. Спаркс им ги продаде правата за филмот на [[Warner Bros]], во декември 1998 година, месеци пред објавувањето на романот. Романот беше режиран од [[Адам Шанкман]] и продуциран од [[Денис ДиНови]] и Хант Ловри за [[Warner Bros]]. Филмот беше промовиран на 25 јануари 2002 година. Филмот, во кој главните улоги ги играат американската глумица и пејачка [[Менди Мур]] (Џејми) и [[Шејн Вест]] (Лендон), е поставен во почетокот на деведесеттите години на дваесеттиот век. Спаркс и продуцентите мислеа дека бидејќи филмот е прилагодлив за тинејџери „поради пораката која ја нуди“, тие морат да ја направат пораката по современа. ==Библиографија== Спаркс, Николас. Прошетка за паметење, Warner Books: New York, 1999. [[ISBN 0-446-52553-7]] [[Категорија:Романи]] [[Категорија:Книги од 1999 година]] nc0869mczvdgtcerxtgt9v6g08jmxig 5578231 5578229 2026-06-17T13:31:51Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5578231 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Infobox book | name = Прошетка за паметење | title_orig = A walk to remember | translator = | image = [[File:Чекори за сеќавање.jpg|200px]] | image_caption = корица на романот | author = [[Николас Спаркс]] | illustrator = | cover_artist = | country = [[САД]] | language = [[Англиски јазик|Англиски]] | series = | genre = [[Драма]]<br />[[Романса]] | publisher = | pub_date = октомври 1999 | english_pub_date = | media_type = | pages = | isbn = | oclc= | preceded_by = | followed_by = }} '''''Прошетка за паметење''''' — [[роман]] од американски писател [[Николас Спаркс]], издаден во октомври 1999 година. Романот, кој е сместен во средината на 1950-тите во [[Бјуфорт]], [[Северна Каролина]], е приказна за двајца тинејџери кои се заљубуваат еден во друг и покрај различностите во нивните карактери. Прошетка за паметење е прилагоден во [[филм со истото име]]. ==Пишување== Ракописот за ''Прошетка за паметење'', својот трет роман, Спаркс го напишал летото 1998 година. Го напишал во Северна Каролина, каде што е поставен и романот. Исто како и кај неговиот прв издаден роман [[''Страници на љубовта'']], прологот за ''Прошетка за паметење'' е напишан последен.Насловот ''Прошетка за паметење'' е земен од последните страници од приказната: „ Во секој случај, прошетка за паметење.“ Романот е напишан во прво лице и неговиот раскажувач е седумнаесет годишно момче кое живее во 1950-тите. Романот е инспириран од сестра му на Спаркс, Даниел Спаркс Луис, кој потоа умира од [[рак]] во јуни 2000 година. Иако главно приказната е измислена, одреден дел е напишан врз основа на лично искуство. На пример, сопругот на неговата сестра ја запросил и покрај нејзината болест. По нејзината смрт, рече Спаркс со [[величење]]: „...претпоставувам дека го напишав овој роман не само за да ја запознаете сестра ми, туку и да знаете колку беше прекрасно тоа што нејзиниот сопруг го направи за неа.“ ==Резиме на содржината== Приказната започнува со пролог од Лендон Картер на 57 години. Останатиот дел од приказната се случува кога Лендон е седумнаесет годишен средношколец. Лендон живее во малото, религиозно гратче [[Бејфорт]], [[Северна Каролина]]. Неговиот татко е срдечен, харизматичен конгресмен.Татко му не е присутен многу често, бидејќи живее во Вашингтон Д.С., додека Лендон е по самотен што создава тензија во нивната врска. Татко му на Лендон му врши притисок да се кандидира за претседател на класот. Неговиот најдобар другар Ерик Хантер, кој исто така е најпопуларно момче во школото, му помага, и на негово големо изненадување, Лендон победува на изборите.Како претседател на студентите, Лендон мора да присуствува на школската забаво со девојка. Тој прашува многу девојки, но ниту една не е слободна. Таа ноќ, тој го разгледува годишниот албум, обидувајќи се да пронајде прифатлива девојка. Бидејќи ниту една друга не е слободна, Лендон неволно ја прашува Џејми Саливан, ќерката на Хегбарт Саливан, свештеникот во црквата во Бјуфорт, која ја прифаќа неговата покана. Додека Џејми е многу религиозна и носи [[Библија]] со неа каде и да оди, Лендон, еден од најпопуларните момчиња, се колеби да оди на забавата со некој како Џејми. Кога Лу ќе му се закани на Лендон, Џејми застанува на страната на Лендон што тој многу цени.На крајот од ноќта, тој признава дека таа била најдобрата придружба. Неколку дена подоцна, Џејми го прашува Лендон да учествува во училишната претстава на „Божиќен ангел“. Иако Лендон не е многу воодушевен од учествувањето , сепак се согласува на тоа. Џејми, од друга страна, не може да биде посреќна за нејзиниот нов колега за глумење. Лендон знае дека ако неговите пријатели дознаат за неговата улога во претставата, постојано ќе го задеваат. Еден ден на пробата, Џејми го прашува Лендон дали ќе ја испрати до дома, што потоа станува рутина. Неколку дена подоцна, Ерик ги исмева додека тој ја испраќа дома и Лендон многу се засрамува што е со Џејми. Во меѓувреме, Лендон продолжува да дознава за сите луѓе и организации на кои Џејми поминува време помагајќи им, вклучувајќи и дом за сираци.Лендон и Џејми еден ден заедно го посетуваат домот за сираци да разговараат за можностите за прикажување на „Божиќен ангел“, но нивната понуда брзо е одбиена од г-дин Џенкинс.На патот кон домот, Џејми му кажува на Лендон дека сè што таа сака во иднина е да се омажи во црква полна со луѓе, а татко и да ја однесе до олтарот.Иако Лендон мисли дека ова е чудна желба, сепак ја прифаќа. Всушност, тој почнува да ужива во времето кое го поминуваат заедно. Еден ден, додека одат накај дома, Лендон и се извикува на Џејми дека тој не и е пријател. Наредниот ден на првата претстава на „Божиќниот ангел“, Џејми се појавува на сцената облечена како ангел, оставајќи го Лендон вчудовиден, „Прекрасна си“, за првпат мислејќи го тоа. По сето тоа, Џејми го прашува Лендон дали сака да оди со неа низ градот да ги земат кутиите со пари собрани за божиќните подароци за сираците. Кога Лендон ќе ги собере кутиите, вкупно има само 55долари и 73 центи, но кога ќе и ги даде парите на Џејми во нив има 247 долари. Џејми купува подароци и заедно со Лендон божиќната вечер ја поминуваат во домот за сираци. Божиќниот подарок на Џејми за Лендон е Библијата на нејзината почината мајка. Кога влегуваат во колата да си одат дома, Лендон ги сфаќа неговите вистински чувства за неа. „Се што можам да направам е да се чудам како можев да се заљубам во девојка како Џејми Саливан.“ Тој ја поканува во неговата куќа на Божиќна вечера, а наредниот ден Лендон ја посетува Џејми во нејзината куќа каде за првпат се бакнуваат на тремот. Потоа, Лендон го прашува Хегбарт дали може да одат во Флавин, локален ресторант, на новогодишната вечер. Иако Хегбарт на почетокот одбива, откако Лендон ќе ја изјави неговата љубов за Џејми, Хегбарт дозволува. На Нова Година Џејми и Лендон одат на вечера каде за првпат танцуваат заедно. Неколку недели подоцна, Лендон и изјавува на Џејми дека е заљубен во неа. На негово изненадување, Џејми одговара со инсистирање дека не може да биде. На тоа, Лендон бара објаснување и Џејми му открива дека таа умира од [[леукемија]]. Наредната недела, Хегбарт објавува пред целиот верски собир дека неговата ќерка умира. Џејми не се враќа на училиште наредниот понеделник, и конечно се дознава дека дека таа е многу болна и никогаш повеќе нема да се врати на училиште. Една ноќ, додека вечераат во куќата на Лендон, Џејми за првпат му кажува на Лендон, „ И јас те сакам“. Неколку недели подоцна, Ерик и Маргарет ја посетуваат куќата на Лендон, каде и двајцата се извинуваат што некогаш биле груби спрема Џејми. Ерик и дава на Џејми 400 долари што ги собрал за домот за сираци. Џејми одбива да живее во болницата бидејќи сака да умре дома. Затоа, татко му на Лендон помага да се обезбеди најдобрата опрема и доктори за Џејми да може да го помине остатокот од нејзиниот живот дома. Овој гест на таткото на Лендон помага да се пополни празнината која се насобрала помеѓу татко и син. Еден ден, додека седи покрај Џејми откако таа заспала, на Лендон му текнува една идеја. Тој истрчува во црквата да го пронајде Хегбарт и бара дозвола од него да се ожени со Џејми. Иако Хегбарт е колеблив за идејата, неговата помисла да го одбие барањето на Лендон, од страна на Лендон е сфатено како одобрување. Лендон отрчува кај Џејми и ја прашува, „Ќе се омажиш ли за мене?“ Лендон и Џејми се венчаваат во црква полна со луѓе со Хегбарт испраќајки ја Џејми до олтарот. Кога излегуваат пред црквата, Хегбарт вели, „ Немам што повеќе да и дадам на Џејми освен срцето што веќе и го дадов. Но тоа што можам да го направам е е дозволам друг да ја дели среќата што таа секогаш ми ја даваше.“ Хегбарт претрпе толку многу болка во неговиот живот, прво ја изгуби сопругата, сега знае дека неговото единствено чедо набрзо ќе замине исто така. Книгата завршува со Лендон четириесет години подоцна на педесет и седум годишна возраст. Тој сè уште ја сака Џејми и продолжува да го носи нејзиниот прстен. Приказната ја завршува велејќи, „ сега верувам, впрочем, дека чуда можат да се случат.“ ==Ликови== *'''Џејми Саливан''' е ќерка на свештеникот на црквата во Бјуфорт Хегбарт Саливан. Таа ја носи нејзината руса коса во пунџа, има сини очи и се облекува едноставно во карирана сукња и кафеав џемпер секој ден. Џејми е љубезна со сите и со се, без разлика другите се однесуваат со неа. Секогаш носи Библија со неа која всушност и припаѓала на нејзината почината мајка. Џејми, чије име е преземено од издавачот на Спарк, Џејми Раб, има леукемија. Сепак, романот ја претставува нејзината вера двосмислено, што придонесува Спаркс постојано да мора да одговара на прашања од читателите како дали таа ќе живее или ќе умре. Низ целиот роман има навестувања дека на крај Џејми ќе умре, што отсликува нејзината влошена здравствена состојба. Меѓутоа, Спарк имал потешкотии како да го прикаже тоа бидејќи неговите претходни дела, во кои главните ликови на крај умираат, наидоа на „бурни“ реакции од читателите. Спаркс помислил дека бидејќи сестра му била жива кога тој речиси го завршил романот, помислил дека и Џејми треба да живее. Спарк коментира, „ а тоа дали таа всушност живее или умира, е двосмислено и наменето да биде така. Ако вие сакавте Џејми да живее, таа преживеа. Ако знаевте дека Џејми ќе умре, таа умре. Таа, на крај, се мажи за Лендон. *'''Лендон Картер''' е син на богата фамилија, иако Спаркс го опиша како „типичен тинејџер“. Лендон е името на третиот син на Спаркс. Хегбарт не го сака Лендон поради фактот како неговиот дедо го стекнал богатството и верувал во тоа, со зборовите на Спаркс, „еден вид бескорисно“ момче. На крај, Хегбарт му дозволува на Лендон излезе со Џејми откако ќе забележи позитивни промени во однесувањето на Лендон. Тој е раскажувачот во романот и на крај се жени со Џејми. *'''Хегбарт Саливан''' е татко на Џејми. Тој е свештеник во црквата во Бјуфорт. Неговата жена умрела набрзо откако ја родила Џејми. Тој е старомоден за „гола кожа“ и често е напорен, но неговата ќерка го опишува како „добра смисла за хумор“. Тој ја напишал локалната претстава Божиќен ангел но сериозно е против г-дин Картер поради одлуките на неговиот татко. *'''Г-ѓа Картер''' е мајка на Лендон Картер. „Таа е фина госпоѓа, мила и љубезна.“ *'''Г-дин Картер''' е татко на Лендон Картер. Тој е конгресмен во [[Северна Каролина]] и е отсутен девет месеци во годината бидејќи живее во [[Вашингтон]]. *'''Анџела Кларк''' е првата девојка на Лендон која потоа се забавува со Лу. *'''Кери Денисон''' е благајник во гимназијата на Лендон а свири и туба. Тој има чудна конструкција, со кратки раце, голем стомак и писклив глас. *'''Лу''' е момче на Анџела Кларк, кој „има дваесет години и работи како механичар“ и „секогаш носи бела маица со кутила Камел цигари завиткани во ракавот“. *'''Г-ѓица Гербер''' е наставничка по драма во училиштето на Лендон. „Таа е многу висока, со црвена коса и бледа кожа што добро ги покажува нејзините брчки за нејзините четириесет години“. Нејзин омилен збор е извонредно. *'''Ерик Хантер''' е најдобриот другар на Лендон, кој е подобар во шегувањето отколку во вистинското другарство. Популарниот шегаџија во школо, започнува многу грубо, но потоа на неговиот долгогодишен пријател му се случува трагедија, и тој покажува дека тој е сочувствителен. *'''Еди Џоунс''' не е многу омилен во одделот за драма. Тој требало да го игра главниот лик во претставата, но е исклучен откако се појавува Лендон. Тој е крајно антипатичен. *'''Починатата мајка на Џејми''' е споредна улога. Опишана како „слабо мало нешто“, таа умрела на породувањето со Џејми, и многу им недостига на Хегбарт и на Џејми. ==Прифатеност== Романот беше издаден есента во октомври 1999 година во копии со [[тврда корица]] и подоцна со [[меки корици]]. Се задржа речиси шест месеци на списокот на бестселери со тврди корици, и дополнителни шест на листата со меки корици. Романот доби мешани критики од критичарите. ''Sunday New York Post'' изјавува дека „ не престанува да биде интересна, трогателна, напати фасцинантна... книга која нема брзо да ја заборавите“.''African Sun Times'' ги повторува дотогашните коментари, велејки, „ Извонредна љубовна приказна која, како и нејзините претходници, ќе ги допре срцата на читателите насекаде во светот“.''New York Daily News'', му дава комплименти на Спаркс, коментирајќи дека „напишал слатка приказна за млада но вечна љубов и иако тој не предупредил да очекуваме и радост и тага, сепак солзите ќе потечат“. Сепак, Клариса Круз од [[Entertainment Weekly]] , го критикуваше романот, велејќи, „со неговата клише – мистериозна [[проза]] и испреплетен заплет што може да се предвиди по површно читање на прологот, последниот роман на Николас Спаркс, Прошетка за паметење, повеќе изгледа како сценарио за лоша приредба по училиштето отколку книжевно дело“. Иако романот е на 12 место на нивната листа за Фиктивни бестселери за 1999 година, [[Publishers Weekly]] го опиша како „присилно создавање на вечно дело“ и „ наједноставниот, стереотипен и бесрамен мелодраматичен пакет до сега“. Тереза Паркс од [[Publishers Weekly]] вели дека многу ќе бидат разочарани изјавувајќи, „ Читачите може да се исфрустрирани од непроменливата формула која се чини дека Спаркс постојано ја повторува.“ Таа исто така пишува дека е особено сличен со [[Страници на љубовта]] во неговите „ старомодни ретроспективи кои ја имитираат [[Страници на љубовта]].“ Сè на сè [[Publishers Weekly]] го искажа своето разочарување. Еда Калкау напиша дека таа во голема мера уживала во оваа книга. Таа нагласила колку добра личност е Џејми и колку добар писател е Николас Спаркс. „ оваа книга им дозволува на читателите да ги истражуваат нивните сопствени чувства и љубовни спомени.“ Калкау спомнува други книги кои Спаркс ги напишал (Порака во шише, Страници на љубовта) и исто така ги фали. „Болка и тага се преткајани низ приказната но таа ти дозволува во моќта на љубовтаи дека соништата сепак се остваруваат. Нивната приказна е незаборавна и како што си ги бришете солзите, доаѓате до неверојатен крај – приказна која само Николас Спаркс може да ја каже. Таа го сумира интегритетот на книгата со ова : „ Прошетка за паметење е љубовна сметка за млада, прва љубов и изборите и чекорите кои ќовек ги презема да му обезбеди среќа на другиот.“ ==Прилагодување== [[Прошетка за паметење]] е прилагоден во [[филм со истото име]], со што стана вториот роман на Спаркс прилагоден на големото платно по [[Порака во шише]] во 1999 година. Спаркс им ги продаде правата за филмот на [[Warner Bros]], во декември 1998 година, месеци пред објавувањето на романот. Романот беше режиран од [[Адам Шанкман]] и продуциран од [[Денис ДиНови]] и Хант Ловри за [[Warner Bros]]. Филмот беше промовиран на 25 јануари 2002 година. Филмот, во кој главните улоги ги играат американската глумица и пејачка [[Менди Мур]] (Џејми) и [[Шејн Вест]] (Лендон), е поставен во почетокот на деведесеттите години на дваесеттиот век. Спаркс и продуцентите мислеа дека бидејќи филмот е прилагодлив за тинејџери „поради пораката која ја нуди“, тие морат да ја направат пораката по современа. ==Библиографија== Спаркс, Николас. Прошетка за паметење, Warner Books: New York, 1999. [[ISBN 0-446-52553-7]] [[Категорија:Романи]] [[Категорија:Книги од 1999 година]] jqazvoxtpcu2pyh5ynhpir1v4400k16 5578233 5578231 2026-06-17T13:33:00Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5578233 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Книга | name = Прошетка за паметење | title_orig = A walk to remember | translator = | image = [[File:Чекори за сеќавање.jpg|200px]] | image_caption = корица на романот | author = [[Николас Спаркс]] | illustrator = | cover_artist = | country = [[САД]] | language = [[Англиски јазик|Англиски]] | series = | genre = [[Драма]]<br />[[Романса]] | publisher = | pub_date = октомври 1999 | english_pub_date = | media_type = | pages = | isbn = | oclc= | preceded_by = | followed_by = }} '''''Прошетка за паметење''''' — [[роман]] од американскиот писател [[Николас Спаркс]], издаден во октомври 1999 година. Романот, кој е сместен во средината на 1950-тите во [[Бјуфорт]], [[Северна Каролина]], е приказна за двајца тинејџери кои се заљубуваат еден во друг и покрај различностите во нивните карактери. Прошетка за паметење е прилагоден во [[филм со истото име]]. ==Пишување== Ракописот за ''Прошетка за паметење'', својот трет роман, Спаркс го напишал летото 1998 година. Го напишал во Северна Каролина, каде што е поставен и романот. Исто како и кај неговиот прв издаден роман [[''Страници на љубовта'']], прологот за ''Прошетка за паметење'' е напишан последен.Насловот ''Прошетка за паметење'' е земен од последните страници од приказната: „ Во секој случај, прошетка за паметење.“ Романот е напишан во прво лице и неговиот раскажувач е седумнаесет годишно момче кое живее во 1950-тите. Романот е инспириран од сестра му на Спаркс, Даниел Спаркс Луис, кој потоа умира од [[рак]] во јуни 2000 година. Иако главно приказната е измислена, одреден дел е напишан врз основа на лично искуство. На пример, сопругот на неговата сестра ја запросил и покрај нејзината болест. По нејзината смрт, рече Спаркс со [[величење]]: „...претпоставувам дека го напишав овој роман не само за да ја запознаете сестра ми, туку и да знаете колку беше прекрасно тоа што нејзиниот сопруг го направи за неа.“ ==Резиме на содржината== Приказната започнува со пролог од Лендон Картер на 57 години. Останатиот дел од приказната се случува кога Лендон е седумнаесет годишен средношколец. Лендон живее во малото, религиозно гратче [[Бејфорт]], [[Северна Каролина]]. Неговиот татко е срдечен, харизматичен конгресмен.Татко му не е присутен многу често, бидејќи живее во Вашингтон Д.С., додека Лендон е по самотен што создава тензија во нивната врска. Татко му на Лендон му врши притисок да се кандидира за претседател на класот. Неговиот најдобар другар Ерик Хантер, кој исто така е најпопуларно момче во школото, му помага, и на негово големо изненадување, Лендон победува на изборите.Како претседател на студентите, Лендон мора да присуствува на школската забаво со девојка. Тој прашува многу девојки, но ниту една не е слободна. Таа ноќ, тој го разгледува годишниот албум, обидувајќи се да пронајде прифатлива девојка. Бидејќи ниту една друга не е слободна, Лендон неволно ја прашува Џејми Саливан, ќерката на Хегбарт Саливан, свештеникот во црквата во Бјуфорт, која ја прифаќа неговата покана. Додека Џејми е многу религиозна и носи [[Библија]] со неа каде и да оди, Лендон, еден од најпопуларните момчиња, се колеби да оди на забавата со некој како Џејми. Кога Лу ќе му се закани на Лендон, Џејми застанува на страната на Лендон што тој многу цени.На крајот од ноќта, тој признава дека таа била најдобрата придружба. Неколку дена подоцна, Џејми го прашува Лендон да учествува во училишната претстава на „Божиќен ангел“. Иако Лендон не е многу воодушевен од учествувањето , сепак се согласува на тоа. Џејми, од друга страна, не може да биде посреќна за нејзиниот нов колега за глумење. Лендон знае дека ако неговите пријатели дознаат за неговата улога во претставата, постојано ќе го задеваат. Еден ден на пробата, Џејми го прашува Лендон дали ќе ја испрати до дома, што потоа станува рутина. Неколку дена подоцна, Ерик ги исмева додека тој ја испраќа дома и Лендон многу се засрамува што е со Џејми. Во меѓувреме, Лендон продолжува да дознава за сите луѓе и организации на кои Џејми поминува време помагајќи им, вклучувајќи и дом за сираци.Лендон и Џејми еден ден заедно го посетуваат домот за сираци да разговараат за можностите за прикажување на „Божиќен ангел“, но нивната понуда брзо е одбиена од г-дин Џенкинс.На патот кон домот, Џејми му кажува на Лендон дека сè што таа сака во иднина е да се омажи во црква полна со луѓе, а татко и да ја однесе до олтарот.Иако Лендон мисли дека ова е чудна желба, сепак ја прифаќа. Всушност, тој почнува да ужива во времето кое го поминуваат заедно. Еден ден, додека одат накај дома, Лендон и се извикува на Џејми дека тој не и е пријател. Наредниот ден на првата претстава на „Божиќниот ангел“, Џејми се појавува на сцената облечена како ангел, оставајќи го Лендон вчудовиден, „Прекрасна си“, за првпат мислејќи го тоа. По сето тоа, Џејми го прашува Лендон дали сака да оди со неа низ градот да ги земат кутиите со пари собрани за божиќните подароци за сираците. Кога Лендон ќе ги собере кутиите, вкупно има само 55долари и 73 центи, но кога ќе и ги даде парите на Џејми во нив има 247 долари. Џејми купува подароци и заедно со Лендон божиќната вечер ја поминуваат во домот за сираци. Божиќниот подарок на Џејми за Лендон е Библијата на нејзината почината мајка. Кога влегуваат во колата да си одат дома, Лендон ги сфаќа неговите вистински чувства за неа. „Се што можам да направам е да се чудам како можев да се заљубам во девојка како Џејми Саливан.“ Тој ја поканува во неговата куќа на Божиќна вечера, а наредниот ден Лендон ја посетува Џејми во нејзината куќа каде за првпат се бакнуваат на тремот. Потоа, Лендон го прашува Хегбарт дали може да одат во Флавин, локален ресторант, на новогодишната вечер. Иако Хегбарт на почетокот одбива, откако Лендон ќе ја изјави неговата љубов за Џејми, Хегбарт дозволува. На Нова Година Џејми и Лендон одат на вечера каде за првпат танцуваат заедно. Неколку недели подоцна, Лендон и изјавува на Џејми дека е заљубен во неа. На негово изненадување, Џејми одговара со инсистирање дека не може да биде. На тоа, Лендон бара објаснување и Џејми му открива дека таа умира од [[леукемија]]. Наредната недела, Хегбарт објавува пред целиот верски собир дека неговата ќерка умира. Џејми не се враќа на училиште наредниот понеделник, и конечно се дознава дека дека таа е многу болна и никогаш повеќе нема да се врати на училиште. Една ноќ, додека вечераат во куќата на Лендон, Џејми за првпат му кажува на Лендон, „ И јас те сакам“. Неколку недели подоцна, Ерик и Маргарет ја посетуваат куќата на Лендон, каде и двајцата се извинуваат што некогаш биле груби спрема Џејми. Ерик и дава на Џејми 400 долари што ги собрал за домот за сираци. Џејми одбива да живее во болницата бидејќи сака да умре дома. Затоа, татко му на Лендон помага да се обезбеди најдобрата опрема и доктори за Џејми да може да го помине остатокот од нејзиниот живот дома. Овој гест на таткото на Лендон помага да се пополни празнината која се насобрала помеѓу татко и син. Еден ден, додека седи покрај Џејми откако таа заспала, на Лендон му текнува една идеја. Тој истрчува во црквата да го пронајде Хегбарт и бара дозвола од него да се ожени со Џејми. Иако Хегбарт е колеблив за идејата, неговата помисла да го одбие барањето на Лендон, од страна на Лендон е сфатено како одобрување. Лендон отрчува кај Џејми и ја прашува, „Ќе се омажиш ли за мене?“ Лендон и Џејми се венчаваат во црква полна со луѓе со Хегбарт испраќајки ја Џејми до олтарот. Кога излегуваат пред црквата, Хегбарт вели, „ Немам што повеќе да и дадам на Џејми освен срцето што веќе и го дадов. Но тоа што можам да го направам е е дозволам друг да ја дели среќата што таа секогаш ми ја даваше.“ Хегбарт претрпе толку многу болка во неговиот живот, прво ја изгуби сопругата, сега знае дека неговото единствено чедо набрзо ќе замине исто така. Книгата завршува со Лендон четириесет години подоцна на педесет и седум годишна возраст. Тој сè уште ја сака Џејми и продолжува да го носи нејзиниот прстен. Приказната ја завршува велејќи, „ сега верувам, впрочем, дека чуда можат да се случат.“ ==Ликови== *'''Џејми Саливан''' е ќерка на свештеникот на црквата во Бјуфорт Хегбарт Саливан. Таа ја носи нејзината руса коса во пунџа, има сини очи и се облекува едноставно во карирана сукња и кафеав џемпер секој ден. Џејми е љубезна со сите и со се, без разлика другите се однесуваат со неа. Секогаш носи Библија со неа која всушност и припаѓала на нејзината почината мајка. Џејми, чије име е преземено од издавачот на Спарк, Џејми Раб, има леукемија. Сепак, романот ја претставува нејзината вера двосмислено, што придонесува Спаркс постојано да мора да одговара на прашања од читателите како дали таа ќе живее или ќе умре. Низ целиот роман има навестувања дека на крај Џејми ќе умре, што отсликува нејзината влошена здравствена состојба. Меѓутоа, Спарк имал потешкотии како да го прикаже тоа бидејќи неговите претходни дела, во кои главните ликови на крај умираат, наидоа на „бурни“ реакции од читателите. Спаркс помислил дека бидејќи сестра му била жива кога тој речиси го завршил романот, помислил дека и Џејми треба да живее. Спарк коментира, „ а тоа дали таа всушност живее или умира, е двосмислено и наменето да биде така. Ако вие сакавте Џејми да живее, таа преживеа. Ако знаевте дека Џејми ќе умре, таа умре. Таа, на крај, се мажи за Лендон. *'''Лендон Картер''' е син на богата фамилија, иако Спаркс го опиша како „типичен тинејџер“. Лендон е името на третиот син на Спаркс. Хегбарт не го сака Лендон поради фактот како неговиот дедо го стекнал богатството и верувал во тоа, со зборовите на Спаркс, „еден вид бескорисно“ момче. На крај, Хегбарт му дозволува на Лендон излезе со Џејми откако ќе забележи позитивни промени во однесувањето на Лендон. Тој е раскажувачот во романот и на крај се жени со Џејми. *'''Хегбарт Саливан''' е татко на Џејми. Тој е свештеник во црквата во Бјуфорт. Неговата жена умрела набрзо откако ја родила Џејми. Тој е старомоден за „гола кожа“ и често е напорен, но неговата ќерка го опишува како „добра смисла за хумор“. Тој ја напишал локалната претстава Божиќен ангел но сериозно е против г-дин Картер поради одлуките на неговиот татко. *'''Г-ѓа Картер''' е мајка на Лендон Картер. „Таа е фина госпоѓа, мила и љубезна.“ *'''Г-дин Картер''' е татко на Лендон Картер. Тој е конгресмен во [[Северна Каролина]] и е отсутен девет месеци во годината бидејќи живее во [[Вашингтон]]. *'''Анџела Кларк''' е првата девојка на Лендон која потоа се забавува со Лу. *'''Кери Денисон''' е благајник во гимназијата на Лендон а свири и туба. Тој има чудна конструкција, со кратки раце, голем стомак и писклив глас. *'''Лу''' е момче на Анџела Кларк, кој „има дваесет години и работи како механичар“ и „секогаш носи бела маица со кутила Камел цигари завиткани во ракавот“. *'''Г-ѓица Гербер''' е наставничка по драма во училиштето на Лендон. „Таа е многу висока, со црвена коса и бледа кожа што добро ги покажува нејзините брчки за нејзините четириесет години“. Нејзин омилен збор е извонредно. *'''Ерик Хантер''' е најдобриот другар на Лендон, кој е подобар во шегувањето отколку во вистинското другарство. Популарниот шегаџија во школо, започнува многу грубо, но потоа на неговиот долгогодишен пријател му се случува трагедија, и тој покажува дека тој е сочувствителен. *'''Еди Џоунс''' не е многу омилен во одделот за драма. Тој требало да го игра главниот лик во претставата, но е исклучен откако се појавува Лендон. Тој е крајно антипатичен. *'''Починатата мајка на Џејми''' е споредна улога. Опишана како „слабо мало нешто“, таа умрела на породувањето со Џејми, и многу им недостига на Хегбарт и на Џејми. ==Прифатеност== Романот беше издаден есента во октомври 1999 година во копии со [[тврда корица]] и подоцна со [[меки корици]]. Се задржа речиси шест месеци на списокот на бестселери со тврди корици, и дополнителни шест на листата со меки корици. Романот доби мешани критики од критичарите. ''Sunday New York Post'' изјавува дека „ не престанува да биде интересна, трогателна, напати фасцинантна... книга која нема брзо да ја заборавите“.''African Sun Times'' ги повторува дотогашните коментари, велејки, „ Извонредна љубовна приказна која, како и нејзините претходници, ќе ги допре срцата на читателите насекаде во светот“.''New York Daily News'', му дава комплименти на Спаркс, коментирајќи дека „напишал слатка приказна за млада но вечна љубов и иако тој не предупредил да очекуваме и радост и тага, сепак солзите ќе потечат“. Сепак, Клариса Круз од [[Entertainment Weekly]] , го критикуваше романот, велејќи, „со неговата клише – мистериозна [[проза]] и испреплетен заплет што може да се предвиди по површно читање на прологот, последниот роман на Николас Спаркс, Прошетка за паметење, повеќе изгледа како сценарио за лоша приредба по училиштето отколку книжевно дело“. Иако романот е на 12 место на нивната листа за Фиктивни бестселери за 1999 година, [[Publishers Weekly]] го опиша како „присилно создавање на вечно дело“ и „ наједноставниот, стереотипен и бесрамен мелодраматичен пакет до сега“. Тереза Паркс од [[Publishers Weekly]] вели дека многу ќе бидат разочарани изјавувајќи, „ Читачите може да се исфрустрирани од непроменливата формула која се чини дека Спаркс постојано ја повторува.“ Таа исто така пишува дека е особено сличен со [[Страници на љубовта]] во неговите „ старомодни ретроспективи кои ја имитираат [[Страници на љубовта]].“ Сè на сè [[Publishers Weekly]] го искажа своето разочарување. Еда Калкау напиша дека таа во голема мера уживала во оваа книга. Таа нагласила колку добра личност е Џејми и колку добар писател е Николас Спаркс. „ оваа книга им дозволува на читателите да ги истражуваат нивните сопствени чувства и љубовни спомени.“ Калкау спомнува други книги кои Спаркс ги напишал (Порака во шише, Страници на љубовта) и исто така ги фали. „Болка и тага се преткајани низ приказната но таа ти дозволува во моќта на љубовтаи дека соништата сепак се остваруваат. Нивната приказна е незаборавна и како што си ги бришете солзите, доаѓате до неверојатен крај – приказна која само Николас Спаркс може да ја каже. Таа го сумира интегритетот на книгата со ова : „ Прошетка за паметење е љубовна сметка за млада, прва љубов и изборите и чекорите кои ќовек ги презема да му обезбеди среќа на другиот.“ ==Прилагодување== [[Прошетка за паметење]] е прилагоден во [[филм со истото име]], со што стана вториот роман на Спаркс прилагоден на големото платно по [[Порака во шише]] во 1999 година. Спаркс им ги продаде правата за филмот на [[Warner Bros]], во декември 1998 година, месеци пред објавувањето на романот. Романот беше режиран од [[Адам Шанкман]] и продуциран од [[Денис ДиНови]] и Хант Ловри за [[Warner Bros]]. Филмот беше промовиран на 25 јануари 2002 година. Филмот, во кој главните улоги ги играат американската глумица и пејачка [[Менди Мур]] (Џејми) и [[Шејн Вест]] (Лендон), е поставен во почетокот на деведесеттите години на дваесеттиот век. Спаркс и продуцентите мислеа дека бидејќи филмот е прилагодлив за тинејџери „поради пораката која ја нуди“, тие морат да ја направат пораката по современа. ==Библиографија== Спаркс, Николас. Прошетка за паметење, Warner Books: New York, 1999. [[ISBN 0-446-52553-7]] [[Категорија:Романи]] [[Категорија:Книги од 1999 година]] m9v2tm8vxib37ugt959fp3c5u33ylyg 5578235 5578233 2026-06-17T13:33:49Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Романи]]; додадена [[Категорија:Американски романи]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5578235 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Книга | name = Прошетка за паметење | title_orig = A walk to remember | translator = | image = [[File:Чекори за сеќавање.jpg|200px]] | image_caption = корица на романот | author = [[Николас Спаркс]] | illustrator = | cover_artist = | country = [[САД]] | language = [[Англиски јазик|Англиски]] | series = | genre = [[Драма]]<br />[[Романса]] | publisher = | pub_date = октомври 1999 | english_pub_date = | media_type = | pages = | isbn = | oclc= | preceded_by = | followed_by = }} '''''Прошетка за паметење''''' — [[роман]] од американскиот писател [[Николас Спаркс]], издаден во октомври 1999 година. Романот, кој е сместен во средината на 1950-тите во [[Бјуфорт]], [[Северна Каролина]], е приказна за двајца тинејџери кои се заљубуваат еден во друг и покрај различностите во нивните карактери. Прошетка за паметење е прилагоден во [[филм со истото име]]. ==Пишување== Ракописот за ''Прошетка за паметење'', својот трет роман, Спаркс го напишал летото 1998 година. Го напишал во Северна Каролина, каде што е поставен и романот. Исто како и кај неговиот прв издаден роман [[''Страници на љубовта'']], прологот за ''Прошетка за паметење'' е напишан последен.Насловот ''Прошетка за паметење'' е земен од последните страници од приказната: „ Во секој случај, прошетка за паметење.“ Романот е напишан во прво лице и неговиот раскажувач е седумнаесет годишно момче кое живее во 1950-тите. Романот е инспириран од сестра му на Спаркс, Даниел Спаркс Луис, кој потоа умира од [[рак]] во јуни 2000 година. Иако главно приказната е измислена, одреден дел е напишан врз основа на лично искуство. На пример, сопругот на неговата сестра ја запросил и покрај нејзината болест. По нејзината смрт, рече Спаркс со [[величење]]: „...претпоставувам дека го напишав овој роман не само за да ја запознаете сестра ми, туку и да знаете колку беше прекрасно тоа што нејзиниот сопруг го направи за неа.“ ==Резиме на содржината== Приказната започнува со пролог од Лендон Картер на 57 години. Останатиот дел од приказната се случува кога Лендон е седумнаесет годишен средношколец. Лендон живее во малото, религиозно гратче [[Бејфорт]], [[Северна Каролина]]. Неговиот татко е срдечен, харизматичен конгресмен.Татко му не е присутен многу често, бидејќи живее во Вашингтон Д.С., додека Лендон е по самотен што создава тензија во нивната врска. Татко му на Лендон му врши притисок да се кандидира за претседател на класот. Неговиот најдобар другар Ерик Хантер, кој исто така е најпопуларно момче во школото, му помага, и на негово големо изненадување, Лендон победува на изборите.Како претседател на студентите, Лендон мора да присуствува на школската забаво со девојка. Тој прашува многу девојки, но ниту една не е слободна. Таа ноќ, тој го разгледува годишниот албум, обидувајќи се да пронајде прифатлива девојка. Бидејќи ниту една друга не е слободна, Лендон неволно ја прашува Џејми Саливан, ќерката на Хегбарт Саливан, свештеникот во црквата во Бјуфорт, која ја прифаќа неговата покана. Додека Џејми е многу религиозна и носи [[Библија]] со неа каде и да оди, Лендон, еден од најпопуларните момчиња, се колеби да оди на забавата со некој како Џејми. Кога Лу ќе му се закани на Лендон, Џејми застанува на страната на Лендон што тој многу цени.На крајот од ноќта, тој признава дека таа била најдобрата придружба. Неколку дена подоцна, Џејми го прашува Лендон да учествува во училишната претстава на „Божиќен ангел“. Иако Лендон не е многу воодушевен од учествувањето , сепак се согласува на тоа. Џејми, од друга страна, не може да биде посреќна за нејзиниот нов колега за глумење. Лендон знае дека ако неговите пријатели дознаат за неговата улога во претставата, постојано ќе го задеваат. Еден ден на пробата, Џејми го прашува Лендон дали ќе ја испрати до дома, што потоа станува рутина. Неколку дена подоцна, Ерик ги исмева додека тој ја испраќа дома и Лендон многу се засрамува што е со Џејми. Во меѓувреме, Лендон продолжува да дознава за сите луѓе и организации на кои Џејми поминува време помагајќи им, вклучувајќи и дом за сираци.Лендон и Џејми еден ден заедно го посетуваат домот за сираци да разговараат за можностите за прикажување на „Божиќен ангел“, но нивната понуда брзо е одбиена од г-дин Џенкинс.На патот кон домот, Џејми му кажува на Лендон дека сè што таа сака во иднина е да се омажи во црква полна со луѓе, а татко и да ја однесе до олтарот.Иако Лендон мисли дека ова е чудна желба, сепак ја прифаќа. Всушност, тој почнува да ужива во времето кое го поминуваат заедно. Еден ден, додека одат накај дома, Лендон и се извикува на Џејми дека тој не и е пријател. Наредниот ден на првата претстава на „Божиќниот ангел“, Џејми се појавува на сцената облечена како ангел, оставајќи го Лендон вчудовиден, „Прекрасна си“, за првпат мислејќи го тоа. По сето тоа, Џејми го прашува Лендон дали сака да оди со неа низ градот да ги земат кутиите со пари собрани за божиќните подароци за сираците. Кога Лендон ќе ги собере кутиите, вкупно има само 55долари и 73 центи, но кога ќе и ги даде парите на Џејми во нив има 247 долари. Џејми купува подароци и заедно со Лендон божиќната вечер ја поминуваат во домот за сираци. Божиќниот подарок на Џејми за Лендон е Библијата на нејзината почината мајка. Кога влегуваат во колата да си одат дома, Лендон ги сфаќа неговите вистински чувства за неа. „Се што можам да направам е да се чудам како можев да се заљубам во девојка како Џејми Саливан.“ Тој ја поканува во неговата куќа на Божиќна вечера, а наредниот ден Лендон ја посетува Џејми во нејзината куќа каде за првпат се бакнуваат на тремот. Потоа, Лендон го прашува Хегбарт дали може да одат во Флавин, локален ресторант, на новогодишната вечер. Иако Хегбарт на почетокот одбива, откако Лендон ќе ја изјави неговата љубов за Џејми, Хегбарт дозволува. На Нова Година Џејми и Лендон одат на вечера каде за првпат танцуваат заедно. Неколку недели подоцна, Лендон и изјавува на Џејми дека е заљубен во неа. На негово изненадување, Џејми одговара со инсистирање дека не може да биде. На тоа, Лендон бара објаснување и Џејми му открива дека таа умира од [[леукемија]]. Наредната недела, Хегбарт објавува пред целиот верски собир дека неговата ќерка умира. Џејми не се враќа на училиште наредниот понеделник, и конечно се дознава дека дека таа е многу болна и никогаш повеќе нема да се врати на училиште. Една ноќ, додека вечераат во куќата на Лендон, Џејми за првпат му кажува на Лендон, „ И јас те сакам“. Неколку недели подоцна, Ерик и Маргарет ја посетуваат куќата на Лендон, каде и двајцата се извинуваат што некогаш биле груби спрема Џејми. Ерик и дава на Џејми 400 долари што ги собрал за домот за сираци. Џејми одбива да живее во болницата бидејќи сака да умре дома. Затоа, татко му на Лендон помага да се обезбеди најдобрата опрема и доктори за Џејми да може да го помине остатокот од нејзиниот живот дома. Овој гест на таткото на Лендон помага да се пополни празнината која се насобрала помеѓу татко и син. Еден ден, додека седи покрај Џејми откако таа заспала, на Лендон му текнува една идеја. Тој истрчува во црквата да го пронајде Хегбарт и бара дозвола од него да се ожени со Џејми. Иако Хегбарт е колеблив за идејата, неговата помисла да го одбие барањето на Лендон, од страна на Лендон е сфатено како одобрување. Лендон отрчува кај Џејми и ја прашува, „Ќе се омажиш ли за мене?“ Лендон и Џејми се венчаваат во црква полна со луѓе со Хегбарт испраќајки ја Џејми до олтарот. Кога излегуваат пред црквата, Хегбарт вели, „ Немам што повеќе да и дадам на Џејми освен срцето што веќе и го дадов. Но тоа што можам да го направам е е дозволам друг да ја дели среќата што таа секогаш ми ја даваше.“ Хегбарт претрпе толку многу болка во неговиот живот, прво ја изгуби сопругата, сега знае дека неговото единствено чедо набрзо ќе замине исто така. Книгата завршува со Лендон четириесет години подоцна на педесет и седум годишна возраст. Тој сè уште ја сака Џејми и продолжува да го носи нејзиниот прстен. Приказната ја завршува велејќи, „ сега верувам, впрочем, дека чуда можат да се случат.“ ==Ликови== *'''Џејми Саливан''' е ќерка на свештеникот на црквата во Бјуфорт Хегбарт Саливан. Таа ја носи нејзината руса коса во пунџа, има сини очи и се облекува едноставно во карирана сукња и кафеав џемпер секој ден. Џејми е љубезна со сите и со се, без разлика другите се однесуваат со неа. Секогаш носи Библија со неа која всушност и припаѓала на нејзината почината мајка. Џејми, чије име е преземено од издавачот на Спарк, Џејми Раб, има леукемија. Сепак, романот ја претставува нејзината вера двосмислено, што придонесува Спаркс постојано да мора да одговара на прашања од читателите како дали таа ќе живее или ќе умре. Низ целиот роман има навестувања дека на крај Џејми ќе умре, што отсликува нејзината влошена здравствена состојба. Меѓутоа, Спарк имал потешкотии како да го прикаже тоа бидејќи неговите претходни дела, во кои главните ликови на крај умираат, наидоа на „бурни“ реакции од читателите. Спаркс помислил дека бидејќи сестра му била жива кога тој речиси го завршил романот, помислил дека и Џејми треба да живее. Спарк коментира, „ а тоа дали таа всушност живее или умира, е двосмислено и наменето да биде така. Ако вие сакавте Џејми да живее, таа преживеа. Ако знаевте дека Џејми ќе умре, таа умре. Таа, на крај, се мажи за Лендон. *'''Лендон Картер''' е син на богата фамилија, иако Спаркс го опиша како „типичен тинејџер“. Лендон е името на третиот син на Спаркс. Хегбарт не го сака Лендон поради фактот како неговиот дедо го стекнал богатството и верувал во тоа, со зборовите на Спаркс, „еден вид бескорисно“ момче. На крај, Хегбарт му дозволува на Лендон излезе со Џејми откако ќе забележи позитивни промени во однесувањето на Лендон. Тој е раскажувачот во романот и на крај се жени со Џејми. *'''Хегбарт Саливан''' е татко на Џејми. Тој е свештеник во црквата во Бјуфорт. Неговата жена умрела набрзо откако ја родила Џејми. Тој е старомоден за „гола кожа“ и често е напорен, но неговата ќерка го опишува како „добра смисла за хумор“. Тој ја напишал локалната претстава Божиќен ангел но сериозно е против г-дин Картер поради одлуките на неговиот татко. *'''Г-ѓа Картер''' е мајка на Лендон Картер. „Таа е фина госпоѓа, мила и љубезна.“ *'''Г-дин Картер''' е татко на Лендон Картер. Тој е конгресмен во [[Северна Каролина]] и е отсутен девет месеци во годината бидејќи живее во [[Вашингтон]]. *'''Анџела Кларк''' е првата девојка на Лендон која потоа се забавува со Лу. *'''Кери Денисон''' е благајник во гимназијата на Лендон а свири и туба. Тој има чудна конструкција, со кратки раце, голем стомак и писклив глас. *'''Лу''' е момче на Анџела Кларк, кој „има дваесет години и работи како механичар“ и „секогаш носи бела маица со кутила Камел цигари завиткани во ракавот“. *'''Г-ѓица Гербер''' е наставничка по драма во училиштето на Лендон. „Таа е многу висока, со црвена коса и бледа кожа што добро ги покажува нејзините брчки за нејзините четириесет години“. Нејзин омилен збор е извонредно. *'''Ерик Хантер''' е најдобриот другар на Лендон, кој е подобар во шегувањето отколку во вистинското другарство. Популарниот шегаџија во школо, започнува многу грубо, но потоа на неговиот долгогодишен пријател му се случува трагедија, и тој покажува дека тој е сочувствителен. *'''Еди Џоунс''' не е многу омилен во одделот за драма. Тој требало да го игра главниот лик во претставата, но е исклучен откако се појавува Лендон. Тој е крајно антипатичен. *'''Починатата мајка на Џејми''' е споредна улога. Опишана како „слабо мало нешто“, таа умрела на породувањето со Џејми, и многу им недостига на Хегбарт и на Џејми. ==Прифатеност== Романот беше издаден есента во октомври 1999 година во копии со [[тврда корица]] и подоцна со [[меки корици]]. Се задржа речиси шест месеци на списокот на бестселери со тврди корици, и дополнителни шест на листата со меки корици. Романот доби мешани критики од критичарите. ''Sunday New York Post'' изјавува дека „ не престанува да биде интересна, трогателна, напати фасцинантна... книга која нема брзо да ја заборавите“.''African Sun Times'' ги повторува дотогашните коментари, велејки, „ Извонредна љубовна приказна која, како и нејзините претходници, ќе ги допре срцата на читателите насекаде во светот“.''New York Daily News'', му дава комплименти на Спаркс, коментирајќи дека „напишал слатка приказна за млада но вечна љубов и иако тој не предупредил да очекуваме и радост и тага, сепак солзите ќе потечат“. Сепак, Клариса Круз од [[Entertainment Weekly]] , го критикуваше романот, велејќи, „со неговата клише – мистериозна [[проза]] и испреплетен заплет што може да се предвиди по површно читање на прологот, последниот роман на Николас Спаркс, Прошетка за паметење, повеќе изгледа како сценарио за лоша приредба по училиштето отколку книжевно дело“. Иако романот е на 12 место на нивната листа за Фиктивни бестселери за 1999 година, [[Publishers Weekly]] го опиша како „присилно создавање на вечно дело“ и „ наједноставниот, стереотипен и бесрамен мелодраматичен пакет до сега“. Тереза Паркс од [[Publishers Weekly]] вели дека многу ќе бидат разочарани изјавувајќи, „ Читачите може да се исфрустрирани од непроменливата формула која се чини дека Спаркс постојано ја повторува.“ Таа исто така пишува дека е особено сличен со [[Страници на љубовта]] во неговите „ старомодни ретроспективи кои ја имитираат [[Страници на љубовта]].“ Сè на сè [[Publishers Weekly]] го искажа своето разочарување. Еда Калкау напиша дека таа во голема мера уживала во оваа книга. Таа нагласила колку добра личност е Џејми и колку добар писател е Николас Спаркс. „ оваа книга им дозволува на читателите да ги истражуваат нивните сопствени чувства и љубовни спомени.“ Калкау спомнува други книги кои Спаркс ги напишал (Порака во шише, Страници на љубовта) и исто така ги фали. „Болка и тага се преткајани низ приказната но таа ти дозволува во моќта на љубовтаи дека соништата сепак се остваруваат. Нивната приказна е незаборавна и како што си ги бришете солзите, доаѓате до неверојатен крај – приказна која само Николас Спаркс може да ја каже. Таа го сумира интегритетот на книгата со ова : „ Прошетка за паметење е љубовна сметка за млада, прва љубов и изборите и чекорите кои ќовек ги презема да му обезбеди среќа на другиот.“ ==Прилагодување== [[Прошетка за паметење]] е прилагоден во [[филм со истото име]], со што стана вториот роман на Спаркс прилагоден на големото платно по [[Порака во шише]] во 1999 година. Спаркс им ги продаде правата за филмот на [[Warner Bros]], во декември 1998 година, месеци пред објавувањето на романот. Романот беше режиран од [[Адам Шанкман]] и продуциран од [[Денис ДиНови]] и Хант Ловри за [[Warner Bros]]. Филмот беше промовиран на 25 јануари 2002 година. Филмот, во кој главните улоги ги играат американската глумица и пејачка [[Менди Мур]] (Џејми) и [[Шејн Вест]] (Лендон), е поставен во почетокот на деведесеттите години на дваесеттиот век. Спаркс и продуцентите мислеа дека бидејќи филмот е прилагодлив за тинејџери „поради пораката која ја нуди“, тие морат да ја направат пораката по современа. ==Библиографија== Спаркс, Николас. Прошетка за паметење, Warner Books: New York, 1999. [[ISBN 0-446-52553-7]] [[Категорија:Американски романи]] [[Категорија:Книги од 1999 година]] 5h3m0ty2bhiwjjw0n57urfno2470ew4 5578237 5578235 2026-06-17T13:34:16Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Дела на Николас Спаркс]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5578237 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Книга | name = Прошетка за паметење | title_orig = A walk to remember | translator = | image = [[File:Чекори за сеќавање.jpg|200px]] | image_caption = корица на романот | author = [[Николас Спаркс]] | illustrator = | cover_artist = | country = [[САД]] | language = [[Англиски јазик|Англиски]] | series = | genre = [[Драма]]<br />[[Романса]] | publisher = | pub_date = октомври 1999 | english_pub_date = | media_type = | pages = | isbn = | oclc= | preceded_by = | followed_by = }} '''''Прошетка за паметење''''' — [[роман]] од американскиот писател [[Николас Спаркс]], издаден во октомври 1999 година. Романот, кој е сместен во средината на 1950-тите во [[Бјуфорт]], [[Северна Каролина]], е приказна за двајца тинејџери кои се заљубуваат еден во друг и покрај различностите во нивните карактери. Прошетка за паметење е прилагоден во [[филм со истото име]]. ==Пишување== Ракописот за ''Прошетка за паметење'', својот трет роман, Спаркс го напишал летото 1998 година. Го напишал во Северна Каролина, каде што е поставен и романот. Исто како и кај неговиот прв издаден роман [[''Страници на љубовта'']], прологот за ''Прошетка за паметење'' е напишан последен.Насловот ''Прошетка за паметење'' е земен од последните страници од приказната: „ Во секој случај, прошетка за паметење.“ Романот е напишан во прво лице и неговиот раскажувач е седумнаесет годишно момче кое живее во 1950-тите. Романот е инспириран од сестра му на Спаркс, Даниел Спаркс Луис, кој потоа умира од [[рак]] во јуни 2000 година. Иако главно приказната е измислена, одреден дел е напишан врз основа на лично искуство. На пример, сопругот на неговата сестра ја запросил и покрај нејзината болест. По нејзината смрт, рече Спаркс со [[величење]]: „...претпоставувам дека го напишав овој роман не само за да ја запознаете сестра ми, туку и да знаете колку беше прекрасно тоа што нејзиниот сопруг го направи за неа.“ ==Резиме на содржината== Приказната започнува со пролог од Лендон Картер на 57 години. Останатиот дел од приказната се случува кога Лендон е седумнаесет годишен средношколец. Лендон живее во малото, религиозно гратче [[Бејфорт]], [[Северна Каролина]]. Неговиот татко е срдечен, харизматичен конгресмен.Татко му не е присутен многу често, бидејќи живее во Вашингтон Д.С., додека Лендон е по самотен што создава тензија во нивната врска. Татко му на Лендон му врши притисок да се кандидира за претседател на класот. Неговиот најдобар другар Ерик Хантер, кој исто така е најпопуларно момче во школото, му помага, и на негово големо изненадување, Лендон победува на изборите.Како претседател на студентите, Лендон мора да присуствува на школската забаво со девојка. Тој прашува многу девојки, но ниту една не е слободна. Таа ноќ, тој го разгледува годишниот албум, обидувајќи се да пронајде прифатлива девојка. Бидејќи ниту една друга не е слободна, Лендон неволно ја прашува Џејми Саливан, ќерката на Хегбарт Саливан, свештеникот во црквата во Бјуфорт, која ја прифаќа неговата покана. Додека Џејми е многу религиозна и носи [[Библија]] со неа каде и да оди, Лендон, еден од најпопуларните момчиња, се колеби да оди на забавата со некој како Џејми. Кога Лу ќе му се закани на Лендон, Џејми застанува на страната на Лендон што тој многу цени.На крајот од ноќта, тој признава дека таа била најдобрата придружба. Неколку дена подоцна, Џејми го прашува Лендон да учествува во училишната претстава на „Божиќен ангел“. Иако Лендон не е многу воодушевен од учествувањето , сепак се согласува на тоа. Џејми, од друга страна, не може да биде посреќна за нејзиниот нов колега за глумење. Лендон знае дека ако неговите пријатели дознаат за неговата улога во претставата, постојано ќе го задеваат. Еден ден на пробата, Џејми го прашува Лендон дали ќе ја испрати до дома, што потоа станува рутина. Неколку дена подоцна, Ерик ги исмева додека тој ја испраќа дома и Лендон многу се засрамува што е со Џејми. Во меѓувреме, Лендон продолжува да дознава за сите луѓе и организации на кои Џејми поминува време помагајќи им, вклучувајќи и дом за сираци.Лендон и Џејми еден ден заедно го посетуваат домот за сираци да разговараат за можностите за прикажување на „Божиќен ангел“, но нивната понуда брзо е одбиена од г-дин Џенкинс.На патот кон домот, Џејми му кажува на Лендон дека сè што таа сака во иднина е да се омажи во црква полна со луѓе, а татко и да ја однесе до олтарот.Иако Лендон мисли дека ова е чудна желба, сепак ја прифаќа. Всушност, тој почнува да ужива во времето кое го поминуваат заедно. Еден ден, додека одат накај дома, Лендон и се извикува на Џејми дека тој не и е пријател. Наредниот ден на првата претстава на „Божиќниот ангел“, Џејми се појавува на сцената облечена како ангел, оставајќи го Лендон вчудовиден, „Прекрасна си“, за првпат мислејќи го тоа. По сето тоа, Џејми го прашува Лендон дали сака да оди со неа низ градот да ги земат кутиите со пари собрани за божиќните подароци за сираците. Кога Лендон ќе ги собере кутиите, вкупно има само 55долари и 73 центи, но кога ќе и ги даде парите на Џејми во нив има 247 долари. Џејми купува подароци и заедно со Лендон божиќната вечер ја поминуваат во домот за сираци. Божиќниот подарок на Џејми за Лендон е Библијата на нејзината почината мајка. Кога влегуваат во колата да си одат дома, Лендон ги сфаќа неговите вистински чувства за неа. „Се што можам да направам е да се чудам како можев да се заљубам во девојка како Џејми Саливан.“ Тој ја поканува во неговата куќа на Божиќна вечера, а наредниот ден Лендон ја посетува Џејми во нејзината куќа каде за првпат се бакнуваат на тремот. Потоа, Лендон го прашува Хегбарт дали може да одат во Флавин, локален ресторант, на новогодишната вечер. Иако Хегбарт на почетокот одбива, откако Лендон ќе ја изјави неговата љубов за Џејми, Хегбарт дозволува. На Нова Година Џејми и Лендон одат на вечера каде за првпат танцуваат заедно. Неколку недели подоцна, Лендон и изјавува на Џејми дека е заљубен во неа. На негово изненадување, Џејми одговара со инсистирање дека не може да биде. На тоа, Лендон бара објаснување и Џејми му открива дека таа умира од [[леукемија]]. Наредната недела, Хегбарт објавува пред целиот верски собир дека неговата ќерка умира. Џејми не се враќа на училиште наредниот понеделник, и конечно се дознава дека дека таа е многу болна и никогаш повеќе нема да се врати на училиште. Една ноќ, додека вечераат во куќата на Лендон, Џејми за првпат му кажува на Лендон, „ И јас те сакам“. Неколку недели подоцна, Ерик и Маргарет ја посетуваат куќата на Лендон, каде и двајцата се извинуваат што некогаш биле груби спрема Џејми. Ерик и дава на Џејми 400 долари што ги собрал за домот за сираци. Џејми одбива да живее во болницата бидејќи сака да умре дома. Затоа, татко му на Лендон помага да се обезбеди најдобрата опрема и доктори за Џејми да може да го помине остатокот од нејзиниот живот дома. Овој гест на таткото на Лендон помага да се пополни празнината која се насобрала помеѓу татко и син. Еден ден, додека седи покрај Џејми откако таа заспала, на Лендон му текнува една идеја. Тој истрчува во црквата да го пронајде Хегбарт и бара дозвола од него да се ожени со Џејми. Иако Хегбарт е колеблив за идејата, неговата помисла да го одбие барањето на Лендон, од страна на Лендон е сфатено како одобрување. Лендон отрчува кај Џејми и ја прашува, „Ќе се омажиш ли за мене?“ Лендон и Џејми се венчаваат во црква полна со луѓе со Хегбарт испраќајки ја Џејми до олтарот. Кога излегуваат пред црквата, Хегбарт вели, „ Немам што повеќе да и дадам на Џејми освен срцето што веќе и го дадов. Но тоа што можам да го направам е е дозволам друг да ја дели среќата што таа секогаш ми ја даваше.“ Хегбарт претрпе толку многу болка во неговиот живот, прво ја изгуби сопругата, сега знае дека неговото единствено чедо набрзо ќе замине исто така. Книгата завршува со Лендон четириесет години подоцна на педесет и седум годишна возраст. Тој сè уште ја сака Џејми и продолжува да го носи нејзиниот прстен. Приказната ја завршува велејќи, „ сега верувам, впрочем, дека чуда можат да се случат.“ ==Ликови== *'''Џејми Саливан''' е ќерка на свештеникот на црквата во Бјуфорт Хегбарт Саливан. Таа ја носи нејзината руса коса во пунџа, има сини очи и се облекува едноставно во карирана сукња и кафеав џемпер секој ден. Џејми е љубезна со сите и со се, без разлика другите се однесуваат со неа. Секогаш носи Библија со неа која всушност и припаѓала на нејзината почината мајка. Џејми, чије име е преземено од издавачот на Спарк, Џејми Раб, има леукемија. Сепак, романот ја претставува нејзината вера двосмислено, што придонесува Спаркс постојано да мора да одговара на прашања од читателите како дали таа ќе живее или ќе умре. Низ целиот роман има навестувања дека на крај Џејми ќе умре, што отсликува нејзината влошена здравствена состојба. Меѓутоа, Спарк имал потешкотии како да го прикаже тоа бидејќи неговите претходни дела, во кои главните ликови на крај умираат, наидоа на „бурни“ реакции од читателите. Спаркс помислил дека бидејќи сестра му била жива кога тој речиси го завршил романот, помислил дека и Џејми треба да живее. Спарк коментира, „ а тоа дали таа всушност живее или умира, е двосмислено и наменето да биде така. Ако вие сакавте Џејми да живее, таа преживеа. Ако знаевте дека Џејми ќе умре, таа умре. Таа, на крај, се мажи за Лендон. *'''Лендон Картер''' е син на богата фамилија, иако Спаркс го опиша како „типичен тинејџер“. Лендон е името на третиот син на Спаркс. Хегбарт не го сака Лендон поради фактот како неговиот дедо го стекнал богатството и верувал во тоа, со зборовите на Спаркс, „еден вид бескорисно“ момче. На крај, Хегбарт му дозволува на Лендон излезе со Џејми откако ќе забележи позитивни промени во однесувањето на Лендон. Тој е раскажувачот во романот и на крај се жени со Џејми. *'''Хегбарт Саливан''' е татко на Џејми. Тој е свештеник во црквата во Бјуфорт. Неговата жена умрела набрзо откако ја родила Џејми. Тој е старомоден за „гола кожа“ и често е напорен, но неговата ќерка го опишува како „добра смисла за хумор“. Тој ја напишал локалната претстава Божиќен ангел но сериозно е против г-дин Картер поради одлуките на неговиот татко. *'''Г-ѓа Картер''' е мајка на Лендон Картер. „Таа е фина госпоѓа, мила и љубезна.“ *'''Г-дин Картер''' е татко на Лендон Картер. Тој е конгресмен во [[Северна Каролина]] и е отсутен девет месеци во годината бидејќи живее во [[Вашингтон]]. *'''Анџела Кларк''' е првата девојка на Лендон која потоа се забавува со Лу. *'''Кери Денисон''' е благајник во гимназијата на Лендон а свири и туба. Тој има чудна конструкција, со кратки раце, голем стомак и писклив глас. *'''Лу''' е момче на Анџела Кларк, кој „има дваесет години и работи како механичар“ и „секогаш носи бела маица со кутила Камел цигари завиткани во ракавот“. *'''Г-ѓица Гербер''' е наставничка по драма во училиштето на Лендон. „Таа е многу висока, со црвена коса и бледа кожа што добро ги покажува нејзините брчки за нејзините четириесет години“. Нејзин омилен збор е извонредно. *'''Ерик Хантер''' е најдобриот другар на Лендон, кој е подобар во шегувањето отколку во вистинското другарство. Популарниот шегаџија во школо, започнува многу грубо, но потоа на неговиот долгогодишен пријател му се случува трагедија, и тој покажува дека тој е сочувствителен. *'''Еди Џоунс''' не е многу омилен во одделот за драма. Тој требало да го игра главниот лик во претставата, но е исклучен откако се појавува Лендон. Тој е крајно антипатичен. *'''Починатата мајка на Џејми''' е споредна улога. Опишана како „слабо мало нешто“, таа умрела на породувањето со Џејми, и многу им недостига на Хегбарт и на Џејми. ==Прифатеност== Романот беше издаден есента во октомври 1999 година во копии со [[тврда корица]] и подоцна со [[меки корици]]. Се задржа речиси шест месеци на списокот на бестселери со тврди корици, и дополнителни шест на листата со меки корици. Романот доби мешани критики од критичарите. ''Sunday New York Post'' изјавува дека „ не престанува да биде интересна, трогателна, напати фасцинантна... книга која нема брзо да ја заборавите“.''African Sun Times'' ги повторува дотогашните коментари, велејки, „ Извонредна љубовна приказна која, како и нејзините претходници, ќе ги допре срцата на читателите насекаде во светот“.''New York Daily News'', му дава комплименти на Спаркс, коментирајќи дека „напишал слатка приказна за млада но вечна љубов и иако тој не предупредил да очекуваме и радост и тага, сепак солзите ќе потечат“. Сепак, Клариса Круз од [[Entertainment Weekly]] , го критикуваше романот, велејќи, „со неговата клише – мистериозна [[проза]] и испреплетен заплет што може да се предвиди по површно читање на прологот, последниот роман на Николас Спаркс, Прошетка за паметење, повеќе изгледа како сценарио за лоша приредба по училиштето отколку книжевно дело“. Иако романот е на 12 место на нивната листа за Фиктивни бестселери за 1999 година, [[Publishers Weekly]] го опиша како „присилно создавање на вечно дело“ и „ наједноставниот, стереотипен и бесрамен мелодраматичен пакет до сега“. Тереза Паркс од [[Publishers Weekly]] вели дека многу ќе бидат разочарани изјавувајќи, „ Читачите може да се исфрустрирани од непроменливата формула која се чини дека Спаркс постојано ја повторува.“ Таа исто така пишува дека е особено сличен со [[Страници на љубовта]] во неговите „ старомодни ретроспективи кои ја имитираат [[Страници на љубовта]].“ Сè на сè [[Publishers Weekly]] го искажа своето разочарување. Еда Калкау напиша дека таа во голема мера уживала во оваа книга. Таа нагласила колку добра личност е Џејми и колку добар писател е Николас Спаркс. „ оваа книга им дозволува на читателите да ги истражуваат нивните сопствени чувства и љубовни спомени.“ Калкау спомнува други книги кои Спаркс ги напишал (Порака во шише, Страници на љубовта) и исто така ги фали. „Болка и тага се преткајани низ приказната но таа ти дозволува во моќта на љубовтаи дека соништата сепак се остваруваат. Нивната приказна е незаборавна и како што си ги бришете солзите, доаѓате до неверојатен крај – приказна која само Николас Спаркс може да ја каже. Таа го сумира интегритетот на книгата со ова : „ Прошетка за паметење е љубовна сметка за млада, прва љубов и изборите и чекорите кои ќовек ги презема да му обезбеди среќа на другиот.“ ==Прилагодување== [[Прошетка за паметење]] е прилагоден во [[филм со истото име]], со што стана вториот роман на Спаркс прилагоден на големото платно по [[Порака во шише]] во 1999 година. Спаркс им ги продаде правата за филмот на [[Warner Bros]], во декември 1998 година, месеци пред објавувањето на романот. Романот беше режиран од [[Адам Шанкман]] и продуциран од [[Денис ДиНови]] и Хант Ловри за [[Warner Bros]]. Филмот беше промовиран на 25 јануари 2002 година. Филмот, во кој главните улоги ги играат американската глумица и пејачка [[Менди Мур]] (Џејми) и [[Шејн Вест]] (Лендон), е поставен во почетокот на деведесеттите години на дваесеттиот век. Спаркс и продуцентите мислеа дека бидејќи филмот е прилагодлив за тинејџери „поради пораката која ја нуди“, тие морат да ја направат пораката по современа. ==Библиографија== Спаркс, Николас. Прошетка за паметење, Warner Books: New York, 1999. [[ISBN 0-446-52553-7]] [[Категорија:Американски романи]] [[Категорија:Книги од 1999 година]] [[Категорија:Дела на Николас Спаркс]] ih54d1wabh3wwsm508z02nsd9o7uc3w 5578239 5578237 2026-06-17T13:34:39Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Љубовни романи]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5578239 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Книга | name = Прошетка за паметење | title_orig = A walk to remember | translator = | image = [[File:Чекори за сеќавање.jpg|200px]] | image_caption = корица на романот | author = [[Николас Спаркс]] | illustrator = | cover_artist = | country = [[САД]] | language = [[Англиски јазик|Англиски]] | series = | genre = [[Драма]]<br />[[Романса]] | publisher = | pub_date = октомври 1999 | english_pub_date = | media_type = | pages = | isbn = | oclc= | preceded_by = | followed_by = }} '''''Прошетка за паметење''''' — [[роман]] од американскиот писател [[Николас Спаркс]], издаден во октомври 1999 година. Романот, кој е сместен во средината на 1950-тите во [[Бјуфорт]], [[Северна Каролина]], е приказна за двајца тинејџери кои се заљубуваат еден во друг и покрај различностите во нивните карактери. Прошетка за паметење е прилагоден во [[филм со истото име]]. ==Пишување== Ракописот за ''Прошетка за паметење'', својот трет роман, Спаркс го напишал летото 1998 година. Го напишал во Северна Каролина, каде што е поставен и романот. Исто како и кај неговиот прв издаден роман [[''Страници на љубовта'']], прологот за ''Прошетка за паметење'' е напишан последен.Насловот ''Прошетка за паметење'' е земен од последните страници од приказната: „ Во секој случај, прошетка за паметење.“ Романот е напишан во прво лице и неговиот раскажувач е седумнаесет годишно момче кое живее во 1950-тите. Романот е инспириран од сестра му на Спаркс, Даниел Спаркс Луис, кој потоа умира од [[рак]] во јуни 2000 година. Иако главно приказната е измислена, одреден дел е напишан врз основа на лично искуство. На пример, сопругот на неговата сестра ја запросил и покрај нејзината болест. По нејзината смрт, рече Спаркс со [[величење]]: „...претпоставувам дека го напишав овој роман не само за да ја запознаете сестра ми, туку и да знаете колку беше прекрасно тоа што нејзиниот сопруг го направи за неа.“ ==Резиме на содржината== Приказната започнува со пролог од Лендон Картер на 57 години. Останатиот дел од приказната се случува кога Лендон е седумнаесет годишен средношколец. Лендон живее во малото, религиозно гратче [[Бејфорт]], [[Северна Каролина]]. Неговиот татко е срдечен, харизматичен конгресмен.Татко му не е присутен многу често, бидејќи живее во Вашингтон Д.С., додека Лендон е по самотен што создава тензија во нивната врска. Татко му на Лендон му врши притисок да се кандидира за претседател на класот. Неговиот најдобар другар Ерик Хантер, кој исто така е најпопуларно момче во школото, му помага, и на негово големо изненадување, Лендон победува на изборите.Како претседател на студентите, Лендон мора да присуствува на школската забаво со девојка. Тој прашува многу девојки, но ниту една не е слободна. Таа ноќ, тој го разгледува годишниот албум, обидувајќи се да пронајде прифатлива девојка. Бидејќи ниту една друга не е слободна, Лендон неволно ја прашува Џејми Саливан, ќерката на Хегбарт Саливан, свештеникот во црквата во Бјуфорт, која ја прифаќа неговата покана. Додека Џејми е многу религиозна и носи [[Библија]] со неа каде и да оди, Лендон, еден од најпопуларните момчиња, се колеби да оди на забавата со некој како Џејми. Кога Лу ќе му се закани на Лендон, Џејми застанува на страната на Лендон што тој многу цени.На крајот од ноќта, тој признава дека таа била најдобрата придружба. Неколку дена подоцна, Џејми го прашува Лендон да учествува во училишната претстава на „Божиќен ангел“. Иако Лендон не е многу воодушевен од учествувањето , сепак се согласува на тоа. Џејми, од друга страна, не може да биде посреќна за нејзиниот нов колега за глумење. Лендон знае дека ако неговите пријатели дознаат за неговата улога во претставата, постојано ќе го задеваат. Еден ден на пробата, Џејми го прашува Лендон дали ќе ја испрати до дома, што потоа станува рутина. Неколку дена подоцна, Ерик ги исмева додека тој ја испраќа дома и Лендон многу се засрамува што е со Џејми. Во меѓувреме, Лендон продолжува да дознава за сите луѓе и организации на кои Џејми поминува време помагајќи им, вклучувајќи и дом за сираци.Лендон и Џејми еден ден заедно го посетуваат домот за сираци да разговараат за можностите за прикажување на „Божиќен ангел“, но нивната понуда брзо е одбиена од г-дин Џенкинс.На патот кон домот, Џејми му кажува на Лендон дека сè што таа сака во иднина е да се омажи во црква полна со луѓе, а татко и да ја однесе до олтарот.Иако Лендон мисли дека ова е чудна желба, сепак ја прифаќа. Всушност, тој почнува да ужива во времето кое го поминуваат заедно. Еден ден, додека одат накај дома, Лендон и се извикува на Џејми дека тој не и е пријател. Наредниот ден на првата претстава на „Божиќниот ангел“, Џејми се појавува на сцената облечена како ангел, оставајќи го Лендон вчудовиден, „Прекрасна си“, за првпат мислејќи го тоа. По сето тоа, Џејми го прашува Лендон дали сака да оди со неа низ градот да ги земат кутиите со пари собрани за божиќните подароци за сираците. Кога Лендон ќе ги собере кутиите, вкупно има само 55долари и 73 центи, но кога ќе и ги даде парите на Џејми во нив има 247 долари. Џејми купува подароци и заедно со Лендон божиќната вечер ја поминуваат во домот за сираци. Божиќниот подарок на Џејми за Лендон е Библијата на нејзината почината мајка. Кога влегуваат во колата да си одат дома, Лендон ги сфаќа неговите вистински чувства за неа. „Се што можам да направам е да се чудам како можев да се заљубам во девојка како Џејми Саливан.“ Тој ја поканува во неговата куќа на Божиќна вечера, а наредниот ден Лендон ја посетува Џејми во нејзината куќа каде за првпат се бакнуваат на тремот. Потоа, Лендон го прашува Хегбарт дали може да одат во Флавин, локален ресторант, на новогодишната вечер. Иако Хегбарт на почетокот одбива, откако Лендон ќе ја изјави неговата љубов за Џејми, Хегбарт дозволува. На Нова Година Џејми и Лендон одат на вечера каде за првпат танцуваат заедно. Неколку недели подоцна, Лендон и изјавува на Џејми дека е заљубен во неа. На негово изненадување, Џејми одговара со инсистирање дека не може да биде. На тоа, Лендон бара објаснување и Џејми му открива дека таа умира од [[леукемија]]. Наредната недела, Хегбарт објавува пред целиот верски собир дека неговата ќерка умира. Џејми не се враќа на училиште наредниот понеделник, и конечно се дознава дека дека таа е многу болна и никогаш повеќе нема да се врати на училиште. Една ноќ, додека вечераат во куќата на Лендон, Џејми за првпат му кажува на Лендон, „ И јас те сакам“. Неколку недели подоцна, Ерик и Маргарет ја посетуваат куќата на Лендон, каде и двајцата се извинуваат што некогаш биле груби спрема Џејми. Ерик и дава на Џејми 400 долари што ги собрал за домот за сираци. Џејми одбива да живее во болницата бидејќи сака да умре дома. Затоа, татко му на Лендон помага да се обезбеди најдобрата опрема и доктори за Џејми да може да го помине остатокот од нејзиниот живот дома. Овој гест на таткото на Лендон помага да се пополни празнината која се насобрала помеѓу татко и син. Еден ден, додека седи покрај Џејми откако таа заспала, на Лендон му текнува една идеја. Тој истрчува во црквата да го пронајде Хегбарт и бара дозвола од него да се ожени со Џејми. Иако Хегбарт е колеблив за идејата, неговата помисла да го одбие барањето на Лендон, од страна на Лендон е сфатено како одобрување. Лендон отрчува кај Џејми и ја прашува, „Ќе се омажиш ли за мене?“ Лендон и Џејми се венчаваат во црква полна со луѓе со Хегбарт испраќајки ја Џејми до олтарот. Кога излегуваат пред црквата, Хегбарт вели, „ Немам што повеќе да и дадам на Џејми освен срцето што веќе и го дадов. Но тоа што можам да го направам е е дозволам друг да ја дели среќата што таа секогаш ми ја даваше.“ Хегбарт претрпе толку многу болка во неговиот живот, прво ја изгуби сопругата, сега знае дека неговото единствено чедо набрзо ќе замине исто така. Книгата завршува со Лендон четириесет години подоцна на педесет и седум годишна возраст. Тој сè уште ја сака Џејми и продолжува да го носи нејзиниот прстен. Приказната ја завршува велејќи, „ сега верувам, впрочем, дека чуда можат да се случат.“ ==Ликови== *'''Џејми Саливан''' е ќерка на свештеникот на црквата во Бјуфорт Хегбарт Саливан. Таа ја носи нејзината руса коса во пунџа, има сини очи и се облекува едноставно во карирана сукња и кафеав џемпер секој ден. Џејми е љубезна со сите и со се, без разлика другите се однесуваат со неа. Секогаш носи Библија со неа која всушност и припаѓала на нејзината почината мајка. Џејми, чије име е преземено од издавачот на Спарк, Џејми Раб, има леукемија. Сепак, романот ја претставува нејзината вера двосмислено, што придонесува Спаркс постојано да мора да одговара на прашања од читателите како дали таа ќе живее или ќе умре. Низ целиот роман има навестувања дека на крај Џејми ќе умре, што отсликува нејзината влошена здравствена состојба. Меѓутоа, Спарк имал потешкотии како да го прикаже тоа бидејќи неговите претходни дела, во кои главните ликови на крај умираат, наидоа на „бурни“ реакции од читателите. Спаркс помислил дека бидејќи сестра му била жива кога тој речиси го завршил романот, помислил дека и Џејми треба да живее. Спарк коментира, „ а тоа дали таа всушност живее или умира, е двосмислено и наменето да биде така. Ако вие сакавте Џејми да живее, таа преживеа. Ако знаевте дека Џејми ќе умре, таа умре. Таа, на крај, се мажи за Лендон. *'''Лендон Картер''' е син на богата фамилија, иако Спаркс го опиша како „типичен тинејџер“. Лендон е името на третиот син на Спаркс. Хегбарт не го сака Лендон поради фактот како неговиот дедо го стекнал богатството и верувал во тоа, со зборовите на Спаркс, „еден вид бескорисно“ момче. На крај, Хегбарт му дозволува на Лендон излезе со Џејми откако ќе забележи позитивни промени во однесувањето на Лендон. Тој е раскажувачот во романот и на крај се жени со Џејми. *'''Хегбарт Саливан''' е татко на Џејми. Тој е свештеник во црквата во Бјуфорт. Неговата жена умрела набрзо откако ја родила Џејми. Тој е старомоден за „гола кожа“ и често е напорен, но неговата ќерка го опишува како „добра смисла за хумор“. Тој ја напишал локалната претстава Божиќен ангел но сериозно е против г-дин Картер поради одлуките на неговиот татко. *'''Г-ѓа Картер''' е мајка на Лендон Картер. „Таа е фина госпоѓа, мила и љубезна.“ *'''Г-дин Картер''' е татко на Лендон Картер. Тој е конгресмен во [[Северна Каролина]] и е отсутен девет месеци во годината бидејќи живее во [[Вашингтон]]. *'''Анџела Кларк''' е првата девојка на Лендон која потоа се забавува со Лу. *'''Кери Денисон''' е благајник во гимназијата на Лендон а свири и туба. Тој има чудна конструкција, со кратки раце, голем стомак и писклив глас. *'''Лу''' е момче на Анџела Кларк, кој „има дваесет години и работи како механичар“ и „секогаш носи бела маица со кутила Камел цигари завиткани во ракавот“. *'''Г-ѓица Гербер''' е наставничка по драма во училиштето на Лендон. „Таа е многу висока, со црвена коса и бледа кожа што добро ги покажува нејзините брчки за нејзините четириесет години“. Нејзин омилен збор е извонредно. *'''Ерик Хантер''' е најдобриот другар на Лендон, кој е подобар во шегувањето отколку во вистинското другарство. Популарниот шегаџија во школо, започнува многу грубо, но потоа на неговиот долгогодишен пријател му се случува трагедија, и тој покажува дека тој е сочувствителен. *'''Еди Џоунс''' не е многу омилен во одделот за драма. Тој требало да го игра главниот лик во претставата, но е исклучен откако се појавува Лендон. Тој е крајно антипатичен. *'''Починатата мајка на Џејми''' е споредна улога. Опишана како „слабо мало нешто“, таа умрела на породувањето со Џејми, и многу им недостига на Хегбарт и на Џејми. ==Прифатеност== Романот беше издаден есента во октомври 1999 година во копии со [[тврда корица]] и подоцна со [[меки корици]]. Се задржа речиси шест месеци на списокот на бестселери со тврди корици, и дополнителни шест на листата со меки корици. Романот доби мешани критики од критичарите. ''Sunday New York Post'' изјавува дека „ не престанува да биде интересна, трогателна, напати фасцинантна... книга која нема брзо да ја заборавите“.''African Sun Times'' ги повторува дотогашните коментари, велејки, „ Извонредна љубовна приказна која, како и нејзините претходници, ќе ги допре срцата на читателите насекаде во светот“.''New York Daily News'', му дава комплименти на Спаркс, коментирајќи дека „напишал слатка приказна за млада но вечна љубов и иако тој не предупредил да очекуваме и радост и тага, сепак солзите ќе потечат“. Сепак, Клариса Круз од [[Entertainment Weekly]] , го критикуваше романот, велејќи, „со неговата клише – мистериозна [[проза]] и испреплетен заплет што може да се предвиди по површно читање на прологот, последниот роман на Николас Спаркс, Прошетка за паметење, повеќе изгледа како сценарио за лоша приредба по училиштето отколку книжевно дело“. Иако романот е на 12 место на нивната листа за Фиктивни бестселери за 1999 година, [[Publishers Weekly]] го опиша како „присилно создавање на вечно дело“ и „ наједноставниот, стереотипен и бесрамен мелодраматичен пакет до сега“. Тереза Паркс од [[Publishers Weekly]] вели дека многу ќе бидат разочарани изјавувајќи, „ Читачите може да се исфрустрирани од непроменливата формула која се чини дека Спаркс постојано ја повторува.“ Таа исто така пишува дека е особено сличен со [[Страници на љубовта]] во неговите „ старомодни ретроспективи кои ја имитираат [[Страници на љубовта]].“ Сè на сè [[Publishers Weekly]] го искажа своето разочарување. Еда Калкау напиша дека таа во голема мера уживала во оваа книга. Таа нагласила колку добра личност е Џејми и колку добар писател е Николас Спаркс. „ оваа книга им дозволува на читателите да ги истражуваат нивните сопствени чувства и љубовни спомени.“ Калкау спомнува други книги кои Спаркс ги напишал (Порака во шише, Страници на љубовта) и исто така ги фали. „Болка и тага се преткајани низ приказната но таа ти дозволува во моќта на љубовтаи дека соништата сепак се остваруваат. Нивната приказна е незаборавна и како што си ги бришете солзите, доаѓате до неверојатен крај – приказна која само Николас Спаркс може да ја каже. Таа го сумира интегритетот на книгата со ова : „ Прошетка за паметење е љубовна сметка за млада, прва љубов и изборите и чекорите кои ќовек ги презема да му обезбеди среќа на другиот.“ ==Прилагодување== [[Прошетка за паметење]] е прилагоден во [[филм со истото име]], со што стана вториот роман на Спаркс прилагоден на големото платно по [[Порака во шише]] во 1999 година. Спаркс им ги продаде правата за филмот на [[Warner Bros]], во декември 1998 година, месеци пред објавувањето на романот. Романот беше режиран од [[Адам Шанкман]] и продуциран од [[Денис ДиНови]] и Хант Ловри за [[Warner Bros]]. Филмот беше промовиран на 25 јануари 2002 година. Филмот, во кој главните улоги ги играат американската глумица и пејачка [[Менди Мур]] (Џејми) и [[Шејн Вест]] (Лендон), е поставен во почетокот на деведесеттите години на дваесеттиот век. Спаркс и продуцентите мислеа дека бидејќи филмот е прилагодлив за тинејџери „поради пораката која ја нуди“, тие морат да ја направат пораката по современа. ==Библиографија== Спаркс, Николас. Прошетка за паметење, Warner Books: New York, 1999. [[ISBN 0-446-52553-7]] [[Категорија:Американски романи]] [[Категорија:Книги од 1999 година]] [[Категорија:Дела на Николас Спаркс]] [[Категорија:Љубовни романи]] aozfcyzckmpmud3257lta4ccox74qcw 5578253 5578239 2026-06-17T13:41:03Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5578253 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Книга | name = Прошетка за паметење | title_orig = A walk to remember | translator = | image = | image_caption = | author = [[Николас Спаркс]] | illustrator = | cover_artist = | country = [[САД]] | language = [[Англиски јазик|Англиски]] | series = | genre = [[Драма]]<br />[[Романса]] | publisher = | pub_date = октомври 1999 | english_pub_date = | media_type = | pages = | isbn = | oclc= | preceded_by = | followed_by = }} '''''Прошетка за паметење''''' — [[роман]] од американскиот писател [[Николас Спаркс]], издаден во октомври 1999 година. Романот, кој е сместен во средината на 1950-тите во [[Бјуфорт]], [[Северна Каролина]], е приказна за двајца тинејџери кои се заљубуваат еден во друг и покрај различностите во нивните карактери. Прошетка за паметење е прилагоден во [[филм со истото име]]. ==Пишување== Ракописот за ''Прошетка за паметење'', својот трет роман, Спаркс го напишал летото 1998 година. Го напишал во Северна Каролина, каде што е поставен и романот. Исто како и кај неговиот прв издаден роман [[''Страници на љубовта'']], прологот за ''Прошетка за паметење'' е напишан последен.Насловот ''Прошетка за паметење'' е земен од последните страници од приказната: „ Во секој случај, прошетка за паметење.“ Романот е напишан во прво лице и неговиот раскажувач е седумнаесет годишно момче кое живее во 1950-тите. Романот е инспириран од сестра му на Спаркс, Даниел Спаркс Луис, кој потоа умира од [[рак]] во јуни 2000 година. Иако главно приказната е измислена, одреден дел е напишан врз основа на лично искуство. На пример, сопругот на неговата сестра ја запросил и покрај нејзината болест. По нејзината смрт, рече Спаркс со [[величење]]: „...претпоставувам дека го напишав овој роман не само за да ја запознаете сестра ми, туку и да знаете колку беше прекрасно тоа што нејзиниот сопруг го направи за неа.“ ==Резиме на содржината== Приказната започнува со пролог од Лендон Картер на 57 години. Останатиот дел од приказната се случува кога Лендон е седумнаесет годишен средношколец. Лендон живее во малото, религиозно гратче [[Бејфорт]], [[Северна Каролина]]. Неговиот татко е срдечен, харизматичен конгресмен.Татко му не е присутен многу често, бидејќи живее во Вашингтон Д.С., додека Лендон е по самотен што создава тензија во нивната врска. Татко му на Лендон му врши притисок да се кандидира за претседател на класот. Неговиот најдобар другар Ерик Хантер, кој исто така е најпопуларно момче во школото, му помага, и на негово големо изненадување, Лендон победува на изборите.Како претседател на студентите, Лендон мора да присуствува на школската забаво со девојка. Тој прашува многу девојки, но ниту една не е слободна. Таа ноќ, тој го разгледува годишниот албум, обидувајќи се да пронајде прифатлива девојка. Бидејќи ниту една друга не е слободна, Лендон неволно ја прашува Џејми Саливан, ќерката на Хегбарт Саливан, свештеникот во црквата во Бјуфорт, која ја прифаќа неговата покана. Додека Џејми е многу религиозна и носи [[Библија]] со неа каде и да оди, Лендон, еден од најпопуларните момчиња, се колеби да оди на забавата со некој како Џејми. Кога Лу ќе му се закани на Лендон, Џејми застанува на страната на Лендон што тој многу цени.На крајот од ноќта, тој признава дека таа била најдобрата придружба. Неколку дена подоцна, Џејми го прашува Лендон да учествува во училишната претстава на „Божиќен ангел“. Иако Лендон не е многу воодушевен од учествувањето , сепак се согласува на тоа. Џејми, од друга страна, не може да биде посреќна за нејзиниот нов колега за глумење. Лендон знае дека ако неговите пријатели дознаат за неговата улога во претставата, постојано ќе го задеваат. Еден ден на пробата, Џејми го прашува Лендон дали ќе ја испрати до дома, што потоа станува рутина. Неколку дена подоцна, Ерик ги исмева додека тој ја испраќа дома и Лендон многу се засрамува што е со Џејми. Во меѓувреме, Лендон продолжува да дознава за сите луѓе и организации на кои Џејми поминува време помагајќи им, вклучувајќи и дом за сираци.Лендон и Џејми еден ден заедно го посетуваат домот за сираци да разговараат за можностите за прикажување на „Божиќен ангел“, но нивната понуда брзо е одбиена од г-дин Џенкинс.На патот кон домот, Џејми му кажува на Лендон дека сè што таа сака во иднина е да се омажи во црква полна со луѓе, а татко и да ја однесе до олтарот.Иако Лендон мисли дека ова е чудна желба, сепак ја прифаќа. Всушност, тој почнува да ужива во времето кое го поминуваат заедно. Еден ден, додека одат накај дома, Лендон и се извикува на Џејми дека тој не и е пријател. Наредниот ден на првата претстава на „Божиќниот ангел“, Џејми се појавува на сцената облечена како ангел, оставајќи го Лендон вчудовиден, „Прекрасна си“, за првпат мислејќи го тоа. По сето тоа, Џејми го прашува Лендон дали сака да оди со неа низ градот да ги земат кутиите со пари собрани за божиќните подароци за сираците. Кога Лендон ќе ги собере кутиите, вкупно има само 55долари и 73 центи, но кога ќе и ги даде парите на Џејми во нив има 247 долари. Џејми купува подароци и заедно со Лендон божиќната вечер ја поминуваат во домот за сираци. Божиќниот подарок на Џејми за Лендон е Библијата на нејзината почината мајка. Кога влегуваат во колата да си одат дома, Лендон ги сфаќа неговите вистински чувства за неа. „Се што можам да направам е да се чудам како можев да се заљубам во девојка како Џејми Саливан.“ Тој ја поканува во неговата куќа на Божиќна вечера, а наредниот ден Лендон ја посетува Џејми во нејзината куќа каде за првпат се бакнуваат на тремот. Потоа, Лендон го прашува Хегбарт дали може да одат во Флавин, локален ресторант, на новогодишната вечер. Иако Хегбарт на почетокот одбива, откако Лендон ќе ја изјави неговата љубов за Џејми, Хегбарт дозволува. На Нова Година Џејми и Лендон одат на вечера каде за првпат танцуваат заедно. Неколку недели подоцна, Лендон и изјавува на Џејми дека е заљубен во неа. На негово изненадување, Џејми одговара со инсистирање дека не може да биде. На тоа, Лендон бара објаснување и Џејми му открива дека таа умира од [[леукемија]]. Наредната недела, Хегбарт објавува пред целиот верски собир дека неговата ќерка умира. Џејми не се враќа на училиште наредниот понеделник, и конечно се дознава дека дека таа е многу болна и никогаш повеќе нема да се врати на училиште. Една ноќ, додека вечераат во куќата на Лендон, Џејми за првпат му кажува на Лендон, „ И јас те сакам“. Неколку недели подоцна, Ерик и Маргарет ја посетуваат куќата на Лендон, каде и двајцата се извинуваат што некогаш биле груби спрема Џејми. Ерик и дава на Џејми 400 долари што ги собрал за домот за сираци. Џејми одбива да живее во болницата бидејќи сака да умре дома. Затоа, татко му на Лендон помага да се обезбеди најдобрата опрема и доктори за Џејми да може да го помине остатокот од нејзиниот живот дома. Овој гест на таткото на Лендон помага да се пополни празнината која се насобрала помеѓу татко и син. Еден ден, додека седи покрај Џејми откако таа заспала, на Лендон му текнува една идеја. Тој истрчува во црквата да го пронајде Хегбарт и бара дозвола од него да се ожени со Џејми. Иако Хегбарт е колеблив за идејата, неговата помисла да го одбие барањето на Лендон, од страна на Лендон е сфатено како одобрување. Лендон отрчува кај Џејми и ја прашува, „Ќе се омажиш ли за мене?“ Лендон и Џејми се венчаваат во црква полна со луѓе со Хегбарт испраќајки ја Џејми до олтарот. Кога излегуваат пред црквата, Хегбарт вели, „ Немам што повеќе да и дадам на Џејми освен срцето што веќе и го дадов. Но тоа што можам да го направам е е дозволам друг да ја дели среќата што таа секогаш ми ја даваше.“ Хегбарт претрпе толку многу болка во неговиот живот, прво ја изгуби сопругата, сега знае дека неговото единствено чедо набрзо ќе замине исто така. Книгата завршува со Лендон четириесет години подоцна на педесет и седум годишна возраст. Тој сè уште ја сака Џејми и продолжува да го носи нејзиниот прстен. Приказната ја завршува велејќи, „ сега верувам, впрочем, дека чуда можат да се случат.“ ==Ликови== *'''Џејми Саливан''' е ќерка на свештеникот на црквата во Бјуфорт Хегбарт Саливан. Таа ја носи нејзината руса коса во пунџа, има сини очи и се облекува едноставно во карирана сукња и кафеав џемпер секој ден. Џејми е љубезна со сите и со се, без разлика другите се однесуваат со неа. Секогаш носи Библија со неа која всушност и припаѓала на нејзината почината мајка. Џејми, чије име е преземено од издавачот на Спарк, Џејми Раб, има леукемија. Сепак, романот ја претставува нејзината вера двосмислено, што придонесува Спаркс постојано да мора да одговара на прашања од читателите како дали таа ќе живее или ќе умре. Низ целиот роман има навестувања дека на крај Џејми ќе умре, што отсликува нејзината влошена здравствена состојба. Меѓутоа, Спарк имал потешкотии како да го прикаже тоа бидејќи неговите претходни дела, во кои главните ликови на крај умираат, наидоа на „бурни“ реакции од читателите. Спаркс помислил дека бидејќи сестра му била жива кога тој речиси го завршил романот, помислил дека и Џејми треба да живее. Спарк коментира, „ а тоа дали таа всушност живее или умира, е двосмислено и наменето да биде така. Ако вие сакавте Џејми да живее, таа преживеа. Ако знаевте дека Џејми ќе умре, таа умре. Таа, на крај, се мажи за Лендон. *'''Лендон Картер''' е син на богата фамилија, иако Спаркс го опиша како „типичен тинејџер“. Лендон е името на третиот син на Спаркс. Хегбарт не го сака Лендон поради фактот како неговиот дедо го стекнал богатството и верувал во тоа, со зборовите на Спаркс, „еден вид бескорисно“ момче. На крај, Хегбарт му дозволува на Лендон излезе со Џејми откако ќе забележи позитивни промени во однесувањето на Лендон. Тој е раскажувачот во романот и на крај се жени со Џејми. *'''Хегбарт Саливан''' е татко на Џејми. Тој е свештеник во црквата во Бјуфорт. Неговата жена умрела набрзо откако ја родила Џејми. Тој е старомоден за „гола кожа“ и често е напорен, но неговата ќерка го опишува како „добра смисла за хумор“. Тој ја напишал локалната претстава Божиќен ангел но сериозно е против г-дин Картер поради одлуките на неговиот татко. *'''Г-ѓа Картер''' е мајка на Лендон Картер. „Таа е фина госпоѓа, мила и љубезна.“ *'''Г-дин Картер''' е татко на Лендон Картер. Тој е конгресмен во [[Северна Каролина]] и е отсутен девет месеци во годината бидејќи живее во [[Вашингтон]]. *'''Анџела Кларк''' е првата девојка на Лендон која потоа се забавува со Лу. *'''Кери Денисон''' е благајник во гимназијата на Лендон а свири и туба. Тој има чудна конструкција, со кратки раце, голем стомак и писклив глас. *'''Лу''' е момче на Анџела Кларк, кој „има дваесет години и работи како механичар“ и „секогаш носи бела маица со кутила Камел цигари завиткани во ракавот“. *'''Г-ѓица Гербер''' е наставничка по драма во училиштето на Лендон. „Таа е многу висока, со црвена коса и бледа кожа што добро ги покажува нејзините брчки за нејзините четириесет години“. Нејзин омилен збор е извонредно. *'''Ерик Хантер''' е најдобриот другар на Лендон, кој е подобар во шегувањето отколку во вистинското другарство. Популарниот шегаџија во школо, започнува многу грубо, но потоа на неговиот долгогодишен пријател му се случува трагедија, и тој покажува дека тој е сочувствителен. *'''Еди Џоунс''' не е многу омилен во одделот за драма. Тој требало да го игра главниот лик во претставата, но е исклучен откако се појавува Лендон. Тој е крајно антипатичен. *'''Починатата мајка на Џејми''' е споредна улога. Опишана како „слабо мало нешто“, таа умрела на породувањето со Џејми, и многу им недостига на Хегбарт и на Џејми. ==Прифатеност== Романот беше издаден есента во октомври 1999 година во копии со [[тврда корица]] и подоцна со [[меки корици]]. Се задржа речиси шест месеци на списокот на бестселери со тврди корици, и дополнителни шест на листата со меки корици. Романот доби мешани критики од критичарите. ''Sunday New York Post'' изјавува дека „ не престанува да биде интересна, трогателна, напати фасцинантна... книга која нема брзо да ја заборавите“.''African Sun Times'' ги повторува дотогашните коментари, велејки, „ Извонредна љубовна приказна која, како и нејзините претходници, ќе ги допре срцата на читателите насекаде во светот“.''New York Daily News'', му дава комплименти на Спаркс, коментирајќи дека „напишал слатка приказна за млада но вечна љубов и иако тој не предупредил да очекуваме и радост и тага, сепак солзите ќе потечат“. Сепак, Клариса Круз од [[Entertainment Weekly]] , го критикуваше романот, велејќи, „со неговата клише – мистериозна [[проза]] и испреплетен заплет што може да се предвиди по површно читање на прологот, последниот роман на Николас Спаркс, Прошетка за паметење, повеќе изгледа како сценарио за лоша приредба по училиштето отколку книжевно дело“. Иако романот е на 12 место на нивната листа за Фиктивни бестселери за 1999 година, [[Publishers Weekly]] го опиша како „присилно создавање на вечно дело“ и „ наједноставниот, стереотипен и бесрамен мелодраматичен пакет до сега“. Тереза Паркс од [[Publishers Weekly]] вели дека многу ќе бидат разочарани изјавувајќи, „ Читачите може да се исфрустрирани од непроменливата формула која се чини дека Спаркс постојано ја повторува.“ Таа исто така пишува дека е особено сличен со [[Страници на љубовта]] во неговите „ старомодни ретроспективи кои ја имитираат [[Страници на љубовта]].“ Сè на сè [[Publishers Weekly]] го искажа своето разочарување. Еда Калкау напиша дека таа во голема мера уживала во оваа книга. Таа нагласила колку добра личност е Џејми и колку добар писател е Николас Спаркс. „ оваа книга им дозволува на читателите да ги истражуваат нивните сопствени чувства и љубовни спомени.“ Калкау спомнува други книги кои Спаркс ги напишал (Порака во шише, Страници на љубовта) и исто така ги фали. „Болка и тага се преткајани низ приказната но таа ти дозволува во моќта на љубовтаи дека соништата сепак се остваруваат. Нивната приказна е незаборавна и како што си ги бришете солзите, доаѓате до неверојатен крај – приказна која само Николас Спаркс може да ја каже. Таа го сумира интегритетот на книгата со ова : „ Прошетка за паметење е љубовна сметка за млада, прва љубов и изборите и чекорите кои ќовек ги презема да му обезбеди среќа на другиот.“ ==Прилагодување== [[Прошетка за паметење]] е прилагоден во [[филм со истото име]], со што стана вториот роман на Спаркс прилагоден на големото платно по [[Порака во шише]] во 1999 година. Спаркс им ги продаде правата за филмот на [[Warner Bros]], во декември 1998 година, месеци пред објавувањето на романот. Романот беше режиран од [[Адам Шанкман]] и продуциран од [[Денис ДиНови]] и Хант Ловри за [[Warner Bros]]. Филмот беше промовиран на 25 јануари 2002 година. Филмот, во кој главните улоги ги играат американската глумица и пејачка [[Менди Мур]] (Џејми) и [[Шејн Вест]] (Лендон), е поставен во почетокот на деведесеттите години на дваесеттиот век. Спаркс и продуцентите мислеа дека бидејќи филмот е прилагодлив за тинејџери „поради пораката која ја нуди“, тие морат да ја направат пораката по современа. ==Библиографија== Спаркс, Николас. Прошетка за паметење, Warner Books: New York, 1999. [[ISBN 0-446-52553-7]] [[Категорија:Американски романи]] [[Категорија:Книги од 1999 година]] [[Категорија:Дела на Николас Спаркс]] [[Категорија:Љубовни романи]] dz5pwcffvu1xc8is8queu1zugun1cgt 14 760461 5578470 3449733 2026-06-18T10:05:40Z Bjankuloski06 332 5578470 wikitext text/x-wiki {{рв|People of Paris}} {{категориски автоазбучник}} [[Категорија:Луѓе од Ил де Франс|Париз]] [[Категорија:Луѓе по град во Франција|Париз]] [[Категорија:Париз]] cnxdvnc3sejet64fp2pozmkcpda7a08 0 767413 5578495 5437479 2026-06-18T10:45:44Z SpectralWiz 106165 5578495 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Албанија |type = mu |official_name = Коплик | native_name = Koplik |image_flag = |image_shield = |image_skyline = Koplik, view 04.jpg |image_caption = Поглед на Коплик |image_location = |county = [[Скадар (област)|Скадарска]] |municipality = [[Голема Малесија]] |municunit = Коплик |leader_name = |leader_party = |coordinates = {{coord|42|12|49|N|19|26|11|E|type:adm1st_region:AL_dim:100000|display=inline,title}} |latd=42|latm=12|lats=49|latNS=N |longd=19|longm=26|longs=11|longEW=E |elevation = 60 |elevation_min = |elevation_max = |area_total = |population_as_of = 2011 |population_total = |population_unit = 3734 |postal_code = 4301 |area_code = 0211 |car_plates = MA |website = }} [[Податотека:Kopliku.jpg|250px|thumb|Коплик]] '''Коплик''' ({{langx|sq|Kopliku, Koplik i Poshtëm}}) — мал град во северозападна [[Албанија]] во [[Голема Малесија (округ)|округот Голема Малесија]] на кој е главен град. Се наоѓа северно од [[Скадарско Езеро|Скадарското Езеро]]. Според пописот извршен во 2001 година, во градот живееле 4.078 жители. {{Градови во Албанија}} {{Голема Малесија}} [[Категорија:Градови во Албанија]] joo611w16xoc05f9gc852mbub5f1c3x 0 906767 5578245 2339465 2026-06-17T13:35:32Z SrpskiAnonimac 64566 Сменета целната страница на пренасочувањето од [[Ѕверови]] на [[Месојади]] 5578245 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Месојади]] sknk0n5dci96duliqm9zhfc4rqk7348 0 965303 5578395 5130372 2026-06-18T07:27:41Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1359867528|Mariupol]]“ 5578395 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=|official_name=Мариупол|native_name={{native name|uk|Маріу́поль|italics=no}}<br />{{native name|ru|Мариу́поль|italics=no}}<br />{{native name|el|Μαριούπολη|italics=no}}|settlement_type=|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = | photo2a = Вежа взимку.jpg | photo2b = Вежа влітку.jpg | photo3a = Будинки зі шпилем (Маріуполь).jpg | photo3b = Вул. Італійська (Апатова), 115.jpg | photo4a = Драмтеатр Маріуполь.jpg | photo4b = | size = 265 | spacing = 2 | color = | border = 0 | foot_montage = }}|image_caption=|image_flag=Mariupol WIKI.svg|image_shield=Mariupol coat.svg|image_blank_emblem=|blank_emblem_type=|nickname=|motto=|subdivision_type=[[Список на држави во светот|Држава]]|subdivision_name={{UKR}}|subdivision_type1=Контролиран од|subdivision_name1={{RUS}}<br>{{DPR}}<ref>https://www.reuters.com/world/middle-east/leading-putin-ally-predicts-mariupol-victory-thursday-2022-04-20/</ref> <br>{{UKR}}(Азовстал)<ref>https://www.bbc.com/news/world-europe-61362557.amp</ref>|subdivision_type2=[[Области во Украина|Област]]|subdivision_name2=[[Донечка Област|Донечка]]|subdivision_type3=|subdivision_name3=|established_title=Основан|established_date=1778|area_total_km2=244|population_as_of=2021|population_note=|population_total=431859 (est.) <ref name="2021Census">{{cite web|url=http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/ukr/publ_new1/2021/zb_chuselnist%202021.pdf|title=Чисельність наявного населення України (Actual population of Ukraine)|publisher=[[State Statistics Service of Ukraine]]|language=uk|access-date=10 April 2022|archive-date=2022-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20220214173606/http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/ukr/publ_new1/2021/zb_chuselnist%202021.pdf|url-status=dead}}</ref>|population_density_km2=auto|pushpin_map=Украина|pushpin_map_caption=Mariupol shown within Ukraine|pushpin_relief=1|coordinates={{coord|47|5|45|N|37|32|58|E|region:UA|display=inline,title}}|elevation_m=|postal_code_type=[[Поштенски број]]|postal_code=87500—87590|area_code=+380 629|blank_name=[[Кепенова класификација на климата|Клима]]|blank_info=[[Humid continental climate#Hot/warm summer subtype|Dfa]]|website={{url|mariupolrada.gov.ua/en}}|footnotes=|leader_party=|leader_title=Градоначалник ''де јуре''|leader_name=[[Вадим Бојченко]]<ref name="pravdaUA7272113">{{in lang|uk}} [https://www.pravda.com.ua/news/2020/11/2/7272113/ Boychenko was re-elected mayor of Mariupol], [[Ukrayinska Pravda]] (2 November 2020)</ref>|leader_title1=Градоначалник ''де факто''|leader_name1=[[Константин Ивашченко]]<ref>{{Cite web |date=13 April 2022 |title=The siege of Mariupol |url=https://www.france24.com/en/live-news/20220413-the-siege-of-mariupol |access-date=17 April 2022 |website=France 24 |language=en}}</ref>}}'''Мариупол {{Efn|{{IPAc-en|UK|ˌ|m|ær|i|ˈ|uː|p|ɒ|l}} {{Respell|MARR|ee|OO|pol}}, {{IPAc-en|US|audio=Mariupol English pronunciation.mp3|ˌ|m|ɑːr|i|ˈ|uː|p|əl}} {{Respell|MAR|ee|OO|pəl}}; {{langx|uk|Маріуполь}} {{IPA|uk|mɐr⁽ʲ⁾iˈupolʲ||uk-Маріуполь.ogg}}; {{langx|ru|Мариуполь}}, {{IPA|ru|mərʲɪˈupəlʲ|audio=Ru-Мариуполь.ogg}}; {{langx|el|Μαριούπολη|Marioúpoli}}}}''' е град во [[Донечка Област|Донецката област]], [[Украина]]. Сместен е на северниот брег ( Прјазовија ) на [[Азовско Море|Азовското Море]], на устието на реката Калмиус. Во јануари 2022 година, пред [[Руска инвазија на Украина (2022)|руската инвазија на Украина]], бил десеттиот најголем град во земјата и втор најголем град во Донецката област, со проценето население од 425.681 жители; во август 2023 година, украинските власти го процениле населението на Мариупол на приближно 120.000.<ref name="population">{{Наведени вести|url=https://en.interfax.com.ua/news/general/930023.html|title=Invaders develop 10-year plan for ethnic cleansing in Mariupol, replacing population with Russians – ISW|date=21 August 2023|access-date=20 January 2024|publisher=Interfax-Ukraine}}</ref> Историски гледано, градот бил центар за трговија и производство и играл клучна улога во развојот на високото образование и многу бизниси, а исто така служел и како крајбрежно одморалиште. Во 1948 година, бил преименуван во '''Жданов''' ({{Langx|ru|Жданов}}) по [[Андреј Жданов]], роден во градот кој станал висок функционер на [[Комунистичка партија на Советскиот Сојуз|Комунистичката партија на Советскиот Сојуз]] и близок сојузник на [[Јосиф Сталин]]. Името било дел од поголем напор за преименување на градовите по високи политички личности во [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]]. Името било вратено во 1989 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Zhdanov,+Ukraine|title=Mariupol|publisher=The Free Dictionary|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402074818/https://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Zhdanov,+Ukraine|archive-date=2 April 2019|accessdate=4 December 2014}}</ref> Мариупол бил основан на местото на поранешен логор за [[Козаци]], познат како Калмиус,<ref name="Mariupol">{{Наведена енциклопедија|access-date=9 February 2015}}</ref> и му се доделени градски права во рамките на [[Руска Империја|Руската империја]] во 1778 година. Играл клучна улога во [[Историја на Советскиот Сојуз (1927–1953)|индустријализацијата во ерата на Сталин]]; бил центар за трговија со жито, металургија и тешка индустрија – вклучувајќи ги железарницата Илич и железарницата Азовстал. == Историја == === Античка историја === Неолитските гробишта, откриени на брегот на Азовското Море, потекнуваат од крајот на третиот милениум пред нашата ера. При ископувањата биле пронајдени повеќе од 120 скелети, заедно со различни предмети, меѓу кои камени и коскени алатки, мониста, школки и заби од животни.<ref name="Penn">[https://books.google.com/books?id=eO3gAAAAMAAJ Bulletin, American School of Prehistoric Research: The Prehistory of Eastern Europe, Alseikaitė], American School of Prehistoric Research, p.46. </ref> === Кримско ханство === [[Податотека:Crimean_Khanate_1600.gif|лево|мини|[[Кримско Ханство|Кримското ханство]] околу 1600 година]] Од 12-ти до 16-ти век, областа околу Мариупол била во голема мера опустошена и депопулирана по конфликтот меѓу [[Кримски Татари|Кримските Татари]], Ногајската Орда, [[Големо Кнежевство Литванија|Големото Кнежевство Литванија]] и [[Големо Московско Кнежевство|Големото Московско Кнежевство]]. До средината на 15-ти век, голем дел од регионот северно од Црното и Азовското Море бил анексиран од [[Кримско Ханство|Кримското Ханство]] и станал вазал на [[Отоманско Царство|Отоманската Империја]]. Источно од реката [[Днепар]], пуста [[степа]] се протегала до Азовското Море, каде поради недостаток на вода го правел раното населување несигурно. Бидејќи се наоѓала во близина на Муравската патека, таа била изложена на чести [[Кримско-ногајски напади во Источна Европа|кримско-ногајски напади]] и грабежи од страна на татарските племиња, спречувајќи трајно населување и држејќи ја ретко населена, или дури и целосно ненаселена, под татарска власт. === Козачки период === Во овој дел од евроазиските степи, во доцниот XV и почетокот на XVI век се појавиле [[Козаци|Козаците]] како посебен народ. Под днепарските брзаци живееле Запорошките Козаци, слободни и подвижни групи што се занимавале со сточарство, лов, риболов и преселничко земјоделство. Нивната независност привлекла многу селани и кметови кои бегале од [[Полско-литванска Државна Заедница|Полско-литванската државна заедница]] и [[Големо Московско Кнежевство|Големото Московско Кнежевство]]. Со Цариградскиот договор од 1700 година, областа околу Азовското Море останала без населби и утврдувања. Во 1709 година, по сојузот на Козаците со Шведска против Русија, царот [[Петар Велики]] наредил уништување на Запорошката Сеч и нивно протерување. Сепак, во 1733 година Русија им дозволила да се вратат поради подготовките за нова војна со [[Отоманско Царство|Османлиското Царство]]. Со Лубенскиот договор од 1734 година, Запорошците ги повратиле своите земји и се обврзале на воена служба во руската армија. Тие изградиле нова Сеч на Днепар, но без утврдувања. Поради ретката населеност, воспоставиле окружна поделба, а областа околу денешен Мариупол станала предмет на спорови меѓу Запорошките и Донските Козаци, при што во 1746 година реката Калмиус била одредена како граница меѓу нив. Во втората половина на XVIII век, татарските напади ги уништиле козачките утврдувања, а Русија ја поместила својата граница кон југозапад и ја присоединила областа. По победата над Османлиите и договорот од Кучук Кајнарџа, заканата од Крим исчезнала, а во 1775 година Запорожје и територијата на денешен Мариупол биле вклучени во новите руски административни единици. [[Податотека:Francophone_map_Peter_Bergman_Kalmius_mouth_of_the_river_(1702).jpg|мини|Карта на устието на реката Калмиус од 1702 година]] === Руската империја и Советскиот Сојуз === По [[Руско-турска војна (1768-1774)|Руско-турската војна]] од 1768 до 1774 година, гувернерот на Азовската губернија, Василиј А. Чертков, во 1776 година известил за остатоци од древни населби во областа и во 1778 година го испланирал новиот град Павловск. Сепак, на 29 септември 1779 година на тоа место бил основан градот Маријанопол (денешен Мариупол), именуван во чест на руската [[Марија Фјодоровна|царица Марија Фјодоровна]]. Во 1780 година, руските власти присилно преселиле голем број православни Грци од Крим во областа на Мариупол. Во 1782 година, Мариупол станал административен центар на округот во Азовската губернија и имал 2.948 жители. Во почетокот на XIX век биле изградени царинарница, училишта и пристанишни објекти, а до 1850-тите населението пораснало на 4.600 жители. Во 1869 година повеќе европски држави отвориле конзуларни претставништва во градот. Изградбата на железничката линија до Мариупол во 1882 година го претворила градското пристаниште во значаен извозен центар за жито и јаглен. Во 1898 година белгиската компанија „СА Провиденс Русе“ отворила железарница во близина на градот, што привлекло бројни доселеници од различни делови на Руското Царство и значително го зголемило бројот на работници. Во 1914 година Мариупол имал околу 58.000 жители. По Октомвриската револуција и за време на Руската граѓанска војна, градот доживеал пад на населението и индустријата и неколкупати преминувал под различни власти. Потоа административно станал дел од Донецката губернија на Украина, а во 1933 година покрај реката Калмиус била изградена новата челичарница Азовстал. === Втората светска војна === [[Податотека:Пам'ятник_жертвам_фашизму_і_військовополоненим.JPG|лево|мини|Споменик на жртвите од Втората светска војна. ]] За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], градот бил под [[Трет Рајх|германска]] воена окупација од 8 октомври 1941 година до 10 септември 1943 година.<ref name="YadVashem">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.yadvashem.org/untoldstories/database/index.asp?cid=493|title=Mariupol|publisher=[[Yad Vashem]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220203221758/https://www.yadvashem.org/untoldstories/database/index.asp?cid=493|archive-date=3 February 2022|accessdate=19 March 2022}}</ref> Во овој период, градот претрпел огромна материјална штета и голема загуба на животи. Германците застрелале приближно 10.000 жители,<ref>{{Наведени вести|url=https://www.jpost.com/international/article-705570|title=More Mariupol residents died in Russian invasion than under Nazi occupation - mayor|date=1 May 2022|access-date=27 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230903083341/https://www.jpost.com/international/article-705570|archive-date=3 September 2023}}</ref> испратиле речиси 50.000 млади мажи и девојки како принудни работници во Германија и депортирале 36.000 затвореници во концентрациони логори. За време на германската окупација, властите се насочиле кон целосно и брзо уништување на еврејското население во Мариупол како дел од Холокаустот. Егзекуциите ги извршила Сондеркомандо 10А, предводена од Хајнц Зецен. На 20 и 21 октомври 1941 година германските сили стрелале околу 8.000 Евреи од Мариупол, а до 21 ноември 1941 година градот бил прогласен за „ослободен од Евреи“.<ref name="stengazeta" /> [[Податотека:Мемориальный_комплекс_"Менора".jpg|мини|Споменикот на убиените Евреи од Мариупол, исто така наречен „ Споменик на Менора “]] „Менора споменик“, или официјално, Споменикот на убиените Евреи во Мариупол<ref name="auto">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.shukach.com/ru/node/69914|title=Шукач &#124; Мемориальный комплекс "Менора" в с.Бердянское (Мангушский район)|work=www.shukach.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629142140/https://www.shukach.com/ru/node/69914|archive-date=29 June 2022|accessdate=27 June 2022}}</ref> е поставен во предградие на Мариупол во спомен на убиените Евреи од градот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ujew.com.ua/index/objects/doneczkaya-oblast/mariupol/memorialnyij-pamyatnik-menora-v-g.-mariupol|title=Мемориальный памятник "Менора" г. Мариуполь|work=ujew.com.ua}}</ref> Делото се состои од [[Менора|седумкрака менора]], [[Давидова ѕвезда]] и две комеморативни стели со натписи на руски јазик.<ref name="auto" /> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ujew.com.ua/objects/doneczkaya-oblast/mariupol/memorialnyij-pamyatnik-menora-v-g.-mariupol|title='' Мемориальный памятник "Менора" г. Мариуполь ''|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629142205/https://ujew.com.ua/objects/doneczkaya-oblast/mariupol/memorialnyij-pamyatnik-menora-v-g.-mariupol|archive-date=29 June 2022|accessdate=27 June 2022}}</ref> Во 1948 година, Мариупол бил преименуван во „Жданов“, по неодамна починатиот близок сојузник [[Јосиф Сталин|на Сталин]], Андреј Жданов, кој бил роден во градот. Историското име на градот „Мариупол“ било вратено во 1989 година.<ref>{{Наведена енциклопедија|access-date=29 January 2023}}</ref> == Географија == Мариупол се наоѓа на југ од [[Донечка Област|Донецката област]], на брегот на [[Азовско Море|Азовското Море]] и на устието на реката Калмиус. Се наоѓа во област на Азовската Низина која е продолжение на Украинската Црноморска Низина. Источно од Мариупол се наоѓа Хомутовската Степа, која е исто така дел од Азовската Низина, на границата со Русија. Градот зафаќа површина од 166 км2, или 244 км2 заедно со предградијата администрирани од градскиот совет. Центарот на градот е 106 км2 , додека површината на парковите и градините е 80,6 км2. Градот е главно изграден на земјиште направено од солонец (збогатен со натриум) [[Црница (почва)|црница]], со значителна количина на подземна вода, што често доведува до лизгање на земјиштето. === Клима === Мариупол има [[умереноконтинентална клима]] ( [[Кепенова класификација на климата|Кепенова климатска класификација]] ''Dfa'' ) со топли лета и студени зими. Просечните годишни врнежи се 511 мм. Агроклиматските услови овозможуваат одгледување на топли земјоделски култури со долги вегетативни периоди (сончоглед, дињи, грозје итн.) Водните ресурси во регионот се недоволни, па затоа барите и водните базени се користат за потребите на населението и индустријата. Во зима, ветерот дува главно од исток, а во лето од север.{{Климатска табела}} === Административна поделба === [[Податотека:Raions_of_Mariupol.png|десно|мини|Поделба на територијата, подредена на општина Мариупол: Урбани области на Мариупол: ]] Мариупол е поделен на четири урбани окрузи. * Калмиускиот округ ( [[Декомунизација на Украина|до јуни 2016 година]] именуван како Иличивски округ по Владимир ''Илич'' Ленин ) е северниот дел од градот, најголемата и најиндустријализираната населба во градот. Општо е познат како Завод („Фабрика“) на Илич. * Ливобережњскиот округ ( [[Декомунизација на Украина|до јуни 2016 година]] именуван по Серго Орџоникидзе <ref name="zakon4.rada.gov.ua" /> ) е источниот дел од градот, на левиот брег на реката Калмиус. Неговото име значи „Лев брег“. * Приморскиот округ е јужниот дел од градот, на брегот на Азовското Море. Секојдневното име на централниот дел од оваа населба е едноставно „ [[Пристаниште]] “. * Централниот округ е централниот урбан округ. Неговото секојдневно име е едноставно „Центар“ или „Град“. Порано бил познат како Жовтневски округ (Октомвриски округ) во чест на [[Октомвриска револуција|Болшевичката револуција]] од 1917 година. == Демографија == {{Население низ историјата|1897|31116|1923|28707|1926|40825|1939|223796|1959|283570|1970|416927|1979|502581|1989|518933|2001|492176|2003|487522|2004|484454|2005|482440|2006|479959|2007|477585|2008|474715|2009|471975|2010|469336|2011|466665|2012|464457|2013|461810|2014|458533|2015|455063|2016|453643|2017|449498|2018|444493|2019|440367|2020|436569|2021|431859|2022|425681|2023<ref name="population">{{cite news |title=Invaders develop 10-year plan for ethnic cleansing in Mariupol, replacing population with Russians – ISW |url=https://en.interfax.com.ua/news/general/930023.html |access-date=20 January 2024 |publisher=Interfax-Ukraine |date=21 August 2023}}</ref><ref name="ria.ru">{{cite news |title=Пушилин оценил численность населения Мариуполя |url=https://ria.ru/20230320/mariupol-1859096502.html |access-date=20 January 2024 |publisher=RIA |date=20 March 2023 |language=ru}}</ref>|280000}} {| class="wikitable" style="margin:1em auto;" |+Етничка структура во 2002 година ! Етничка припадност ! Број на луѓе ! Процент од населението |- ! [[Украинци|украински]] | 248.683 | 48,7 |- ! [[Руси|руски]] | 226.848 | 44,4 |- ! Грци | 21.923 | 4.3 |- ! [[Белоруси|белоруски]] | 3.858 | 0,8 |- ! [[Ерменци|ерменски]] | 1.205 | 0,2 |- ! [[Евреи]] | 1.176 | 0,2 |- ! [[Бугари|бугарски]] | 1.082 | 0,2 |- ! друг | 6.060 | 1.2 |- ! Целото население | 510.835 | 100 |} === Религиозни заедници === [[Податотека:Ukr_Donobl_Mariupol_St._Micholas_Church_l_2020_SU-HS.jpg|мини|Црква „Свети Никола“]] [[Податотека:Mosque_in_Mariupol.jpg|десно|мини|Султан Сулејман џамија во Мариупол]] * 11 цркви на Украинската православна црква на Московската патријаршија. * 3 цркви на Украинската православна црква на Киевската патријаршија. * 52 различни религиозни заедници. Градот е украсен со катедралата „Свети Никола“ (во Централниот округ) и други цркви во градот, имено: * Свети Никола (округ Приморски) * Свети Михаил (округ Ливобережњи) * Свето Преображение (Приморски округ) * Св. Илија (округ Калмиуски) * Успение (округ Ливобережњи) * Свети Володимир (Округ Ливобережњи) * Свети Амброзиј Оптински (Калмиуски округ) * Св. Варлампи (округ Калмиуски) * Св. Борис и Глеб (Приморски округ) Многу цркви беа уништени во 1930-тите за време на [[Историја на Советскиот Сојуз|советската ера]] од страна на [[Болшевици|болшевичката]] влада како дел од Атеистичкиот петгодишен план : <ref name="mrpl.city">{{Наведена мрежна страница|url=https://mrpl.city/blogs/view/tserkov-sv-marii-magdaliny|title=Church of St. Mary Magdalene|work=mrpl.city|archive-url=https://web.archive.org/web/20180410033513/https://mrpl.city/blogs/view/tserkov-sv-marii-magdaliny|archive-date=10 April 2018|accessdate=20 March 2022}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://colvilleandersen.medium.com/the-architecture-of-mariupol-and-the-legacy-of-viktor-nielsen-a8505ed04b9b|title=The Architecture of Mariupol — and the legacy of Viktor Nielsen|last=Colville-Andersen|first=Mikael|date=7 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220307085141/https://colvilleandersen.medium.com/the-architecture-of-mariupol-and-the-legacy-of-viktor-nielsen-a8505ed04b9b|archive-date=7 March 2022|accessdate=24 June 2022}}</ref><gallery mode="packed"> Податотека:Маріуполь,_Успения_Пресвятой_Богородицы_(Успенская,_Мариинская),_(1).jpg|алт=Church of the Assumption of Mary| Црква на Успението на Пресвета Богородица Податотека:Мариуполь._Александровский_сквер.jpg|алт=Church of Mary Magdalene| Црквата на Марија Магдалена Податотека:Мариуполь,_Церква_Марії_Магдалини,_Капличка_(1).png|алт=Tsarevich Chapel in Mariupol| Царевичовата капела во Мариупол Податотека:Мариуполь._Католическая_церковь.jpg|алт=Roman Catholic church| Римокатоличка црква Податотека:Маріуполь,_Слободка,_церква_Св._Костянтина_і_Єлени.jpg|алт=Saints Constantine and Helen Church| Црквата „Свети Константин и Елена“ Податотека:Маріуполь._Колишній_Харлампіївський_собор_1845_р.добудови_1892,_фото_1900_р.jpg|алт=Cathedral of St. Charalambos| Катедралата Свети Хараламбос Податотека:Ukr_Donobl_Mariupol_St._Micholas_Cathedral_2_2020_SU-HS.jpg|алт=Cathedral of Saint Nicholas| Катедралата Свети Никола Податотека:Mariupol_2007_(47).jpg|алт=Cathedral of Saint Michael the Archangel| Катедралата на Свети Архангел Михаил Податотека:Ukr_Donobl_Sartana_Church_of_St._George_1_2020_SU-HS.jpg|алт=Cathedral of Saint George| Катедралата Свети Ѓорѓи Податотека:Ukr_Donobl_Mariupol_Church_of_the_Intercession_of_the_Mother_of_God_1_2020_SU-HS.jpg|алт=Cathedral of the Holy Virgin Protection| Катедрала на Пресвета Богородица Заштита Податотека:Маріуполь._Ринкова_площа_біля_собору_Св._Харлампія.jpg|алт=Market square| <small>Пазарен плоштад</small> Податотека:Маріуполь_вулиця_Катерининська.jpg|алт=Catherine Street| <small>Улица Катерина</small> </gallery> === Уметност и литература === Креативни организации на уметници, Сојуз на новинари на Мариупол, Литературен сојуз „Азовје“ (од 1924 година, околу 100 членови) и други. Делата на поетите и писателите од Мариупол: Н. Берилов, А. Белоус, Г. Мороз, А. Шапурми, А. Савченко, В. Киор, Н. Харакоз, Л. Кирјаков, Л. Белозерова, П. Бесонов и А. Заруба се напишани на руски, украински и грчки јазик. Во моментов, во градот живеат 10 членови на Националниот сојуз на писатели на Украина. == Белешки == {{Белешки}} == Надворешни врски == *   * [https://web.archive.org/web/20111007194923/http://www.welcome-to-mariupol.org.ua/ welcome-to-mariupol.org.ua] – Welcome to Mariupol! – support and assistance for foreign visitors * [https://web.archive.org/web/20060307100342/http://www.ilyich.ua/ Ilyich Mariupol steel and iron works] * [http://photoua.net/show_en.php?cur_cat_id=149&size=little photos of Mariupol] * [https://web.archive.org/web/20130319015548/http://www.3dmariupol.com/en/ photo Mariupol: panoramic photos of Mariupol in 360 degrees] * [http://www.yadvashem.org/untoldstories/database/index.asp?cid=493 The murder of the Jews of Mariupol] Archived 3 February 2022 at the Wayback Machine during [[Втора светска војна|World War II]], at [[Јад Вашем|Yad Vashem]] website. [[Категорија:Населени места основани во 1778 година]] [[Категорија:Тврдини во Украина]] [[Категорија:Градови во Донечката област]] [[Категорија:CS1 со писмо на украински (uk)]] [[Категорија:Статии со извори на руски (ru)]] [[Категорија:CS1 со писмо на руски (ru)]] [[Категорија:Статии со извори на украински (uk)]] [[Категорија:Врски за Wayback од предлошката „Семарх“]] [[Категорија:Статии со текст на грчки]] [[Категорија:Статии со текст на руски]] [[Категорија:Статии кои во себе содржат записи за изговор]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со текст на украински]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] btbuzksda1d8o0hmn5inzuomf776n4y 5578396 5578395 2026-06-18T07:30:41Z BosaFi 115936 /* Втората светска војна */ 5578396 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=|official_name=Мариупол|native_name={{native name|uk|Маріу́поль|italics=no}}<br />{{native name|ru|Мариу́поль|italics=no}}<br />{{native name|el|Μαριούπολη|italics=no}}|settlement_type=|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = | photo2a = Вежа взимку.jpg | photo2b = Вежа влітку.jpg | photo3a = Будинки зі шпилем (Маріуполь).jpg | photo3b = Вул. Італійська (Апатова), 115.jpg | photo4a = Драмтеатр Маріуполь.jpg | photo4b = | size = 265 | spacing = 2 | color = | border = 0 | foot_montage = }}|image_caption=|image_flag=Mariupol WIKI.svg|image_shield=Mariupol coat.svg|image_blank_emblem=|blank_emblem_type=|nickname=|motto=|subdivision_type=[[Список на држави во светот|Држава]]|subdivision_name={{UKR}}|subdivision_type1=Контролиран од|subdivision_name1={{RUS}}<br>{{DPR}}<ref>https://www.reuters.com/world/middle-east/leading-putin-ally-predicts-mariupol-victory-thursday-2022-04-20/</ref> <br>{{UKR}}(Азовстал)<ref>https://www.bbc.com/news/world-europe-61362557.amp</ref>|subdivision_type2=[[Области во Украина|Област]]|subdivision_name2=[[Донечка Област|Донечка]]|subdivision_type3=|subdivision_name3=|established_title=Основан|established_date=1778|area_total_km2=244|population_as_of=2021|population_note=|population_total=431859 (est.) <ref name="2021Census">{{cite web|url=http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/ukr/publ_new1/2021/zb_chuselnist%202021.pdf|title=Чисельність наявного населення України (Actual population of Ukraine)|publisher=[[State Statistics Service of Ukraine]]|language=uk|access-date=10 April 2022|archive-date=2022-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20220214173606/http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/ukr/publ_new1/2021/zb_chuselnist%202021.pdf|url-status=dead}}</ref>|population_density_km2=auto|pushpin_map=Украина|pushpin_map_caption=Mariupol shown within Ukraine|pushpin_relief=1|coordinates={{coord|47|5|45|N|37|32|58|E|region:UA|display=inline,title}}|elevation_m=|postal_code_type=[[Поштенски број]]|postal_code=87500—87590|area_code=+380 629|blank_name=[[Кепенова класификација на климата|Клима]]|blank_info=[[Humid continental climate#Hot/warm summer subtype|Dfa]]|website={{url|mariupolrada.gov.ua/en}}|footnotes=|leader_party=|leader_title=Градоначалник ''де јуре''|leader_name=[[Вадим Бојченко]]<ref name="pravdaUA7272113">{{in lang|uk}} [https://www.pravda.com.ua/news/2020/11/2/7272113/ Boychenko was re-elected mayor of Mariupol], [[Ukrayinska Pravda]] (2 November 2020)</ref>|leader_title1=Градоначалник ''де факто''|leader_name1=[[Константин Ивашченко]]<ref>{{Cite web |date=13 April 2022 |title=The siege of Mariupol |url=https://www.france24.com/en/live-news/20220413-the-siege-of-mariupol |access-date=17 April 2022 |website=France 24 |language=en}}</ref>}}'''Мариупол {{Efn|{{IPAc-en|UK|ˌ|m|ær|i|ˈ|uː|p|ɒ|l}} {{Respell|MARR|ee|OO|pol}}, {{IPAc-en|US|audio=Mariupol English pronunciation.mp3|ˌ|m|ɑːr|i|ˈ|uː|p|əl}} {{Respell|MAR|ee|OO|pəl}}; {{langx|uk|Маріуполь}} {{IPA|uk|mɐr⁽ʲ⁾iˈupolʲ||uk-Маріуполь.ogg}}; {{langx|ru|Мариуполь}}, {{IPA|ru|mərʲɪˈupəlʲ|audio=Ru-Мариуполь.ogg}}; {{langx|el|Μαριούπολη|Marioúpoli}}}}''' е град во [[Донечка Област|Донецката област]], [[Украина]]. Сместен е на северниот брег ( Прјазовија ) на [[Азовско Море|Азовското Море]], на устието на реката Калмиус. Во јануари 2022 година, пред [[Руска инвазија на Украина (2022)|руската инвазија на Украина]], бил десеттиот најголем град во земјата и втор најголем град во Донецката област, со проценето население од 425.681 жители; во август 2023 година, украинските власти го процениле населението на Мариупол на приближно 120.000.<ref name="population">{{Наведени вести|url=https://en.interfax.com.ua/news/general/930023.html|title=Invaders develop 10-year plan for ethnic cleansing in Mariupol, replacing population with Russians – ISW|date=21 August 2023|access-date=20 January 2024|publisher=Interfax-Ukraine}}</ref> Историски гледано, градот бил центар за трговија и производство и играл клучна улога во развојот на високото образование и многу бизниси, а исто така служел и како крајбрежно одморалиште. Во 1948 година, бил преименуван во '''Жданов''' ({{Langx|ru|Жданов}}) по [[Андреј Жданов]], роден во градот кој станал висок функционер на [[Комунистичка партија на Советскиот Сојуз|Комунистичката партија на Советскиот Сојуз]] и близок сојузник на [[Јосиф Сталин]]. Името било дел од поголем напор за преименување на градовите по високи политички личности во [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]]. Името било вратено во 1989 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Zhdanov,+Ukraine|title=Mariupol|publisher=The Free Dictionary|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402074818/https://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Zhdanov,+Ukraine|archive-date=2 April 2019|accessdate=4 December 2014}}</ref> Мариупол бил основан на местото на поранешен логор за [[Козаци]], познат како Калмиус,<ref name="Mariupol">{{Наведена енциклопедија|access-date=9 February 2015}}</ref> и му се доделени градски права во рамките на [[Руска Империја|Руската империја]] во 1778 година. Играл клучна улога во [[Историја на Советскиот Сојуз (1927–1953)|индустријализацијата во ерата на Сталин]]; бил центар за трговија со жито, металургија и тешка индустрија – вклучувајќи ги железарницата Илич и железарницата Азовстал. == Историја == === Античка историја === Неолитските гробишта, откриени на брегот на Азовското Море, потекнуваат од крајот на третиот милениум пред нашата ера. При ископувањата биле пронајдени повеќе од 120 скелети, заедно со различни предмети, меѓу кои камени и коскени алатки, мониста, школки и заби од животни.<ref name="Penn">[https://books.google.com/books?id=eO3gAAAAMAAJ Bulletin, American School of Prehistoric Research: The Prehistory of Eastern Europe, Alseikaitė], American School of Prehistoric Research, p.46. </ref> === Кримско ханство === [[Податотека:Crimean_Khanate_1600.gif|лево|мини|[[Кримско Ханство|Кримското ханство]] околу 1600 година]] Од 12-ти до 16-ти век, областа околу Мариупол била во голема мера опустошена и депопулирана по конфликтот меѓу [[Кримски Татари|Кримските Татари]], Ногајската Орда, [[Големо Кнежевство Литванија|Големото Кнежевство Литванија]] и [[Големо Московско Кнежевство|Големото Московско Кнежевство]]. До средината на 15-ти век, голем дел од регионот северно од Црното и Азовското Море бил анексиран од [[Кримско Ханство|Кримското Ханство]] и станал вазал на [[Отоманско Царство|Отоманската Империја]]. Источно од реката [[Днепар]], пуста [[степа]] се протегала до Азовското Море, каде поради недостаток на вода го правел раното населување несигурно. Бидејќи се наоѓала во близина на Муравската патека, таа била изложена на чести [[Кримско-ногајски напади во Источна Европа|кримско-ногајски напади]] и грабежи од страна на татарските племиња, спречувајќи трајно населување и држејќи ја ретко населена, или дури и целосно ненаселена, под татарска власт. === Козачки период === Во овој дел од евроазиските степи, во доцниот XV и почетокот на XVI век се појавиле [[Козаци|Козаците]] како посебен народ. Под днепарските брзаци живееле Запорошките Козаци, слободни и подвижни групи што се занимавале со сточарство, лов, риболов и преселничко земјоделство. Нивната независност привлекла многу селани и кметови кои бегале од [[Полско-литванска Државна Заедница|Полско-литванската државна заедница]] и [[Големо Московско Кнежевство|Големото Московско Кнежевство]]. Со Цариградскиот договор од 1700 година, областа околу Азовското Море останала без населби и утврдувања. Во 1709 година, по сојузот на Козаците со Шведска против Русија, царот [[Петар Велики]] наредил уништување на Запорошката Сеч и нивно протерување. Сепак, во 1733 година Русија им дозволила да се вратат поради подготовките за нова војна со [[Отоманско Царство|Османлиското Царство]]. Со Лубенскиот договор од 1734 година, Запорошците ги повратиле своите земји и се обврзале на воена служба во руската армија. Тие изградиле нова Сеч на Днепар, но без утврдувања. Поради ретката населеност, воспоставиле окружна поделба, а областа околу денешен Мариупол станала предмет на спорови меѓу Запорошките и Донските Козаци, при што во 1746 година реката Калмиус била одредена како граница меѓу нив. Во втората половина на XVIII век, татарските напади ги уништиле козачките утврдувања, а Русија ја поместила својата граница кон југозапад и ја присоединила областа. По победата над Османлиите и договорот од Кучук Кајнарџа, заканата од Крим исчезнала, а во 1775 година Запорожје и територијата на денешен Мариупол биле вклучени во новите руски административни единици. [[Податотека:Francophone_map_Peter_Bergman_Kalmius_mouth_of_the_river_(1702).jpg|мини|Карта на устието на реката Калмиус од 1702 година]] === Руската империја и Советскиот Сојуз === По [[Руско-турска војна (1768-1774)|Руско-турската војна]] од 1768 до 1774 година, гувернерот на Азовската губернија, Василиј А. Чертков, во 1776 година известил за остатоци од древни населби во областа и во 1778 година го испланирал новиот град Павловск. Сепак, на 29 септември 1779 година на тоа место бил основан градот Маријанопол (денешен Мариупол), именуван во чест на руската [[Марија Фјодоровна|царица Марија Фјодоровна]]. Во 1780 година, руските власти присилно преселиле голем број православни Грци од Крим во областа на Мариупол. Во 1782 година, Мариупол станал административен центар на округот во Азовската губернија и имал 2.948 жители. Во почетокот на XIX век биле изградени царинарница, училишта и пристанишни објекти, а до 1850-тите населението пораснало на 4.600 жители. Во 1869 година повеќе европски држави отвориле конзуларни претставништва во градот. Изградбата на железничката линија до Мариупол во 1882 година го претворила градското пристаниште во значаен извозен центар за жито и јаглен. Во 1898 година белгиската компанија „СА Провиденс Русе“ отворила железарница во близина на градот, што привлекло бројни доселеници од различни делови на Руското Царство и значително го зголемило бројот на работници. Во 1914 година Мариупол имал околу 58.000 жители. По Октомвриската револуција и за време на Руската граѓанска војна, градот доживеал пад на населението и индустријата и неколкупати преминувал под различни власти. Потоа административно станал дел од Донецката губернија на Украина, а во 1933 година покрај реката Калмиус била изградена новата челичарница Азовстал. === Втората светска војна === [[Податотека:Пам'ятник_жертвам_фашизму_і_військовополоненим.JPG|лево|мини|Споменик на жртвите од Втората светска војна. ]] За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], градот бил под [[Трет Рајх|германска]] воена окупација од 8 октомври 1941 година до 10 септември 1943 година.<ref name="YadVashem">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.yadvashem.org/untoldstories/database/index.asp?cid=493|title=Mariupol|publisher=[[Yad Vashem]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220203221758/https://www.yadvashem.org/untoldstories/database/index.asp?cid=493|archive-date=3 February 2022|accessdate=19 March 2022}}</ref> Во овој период, градот претрпел огромна материјална штета и голема загуба на животи. Германците застрелале приближно 10.000 жители,<ref>{{Наведени вести|url=https://www.jpost.com/international/article-705570|title=More Mariupol residents died in Russian invasion than under Nazi occupation - mayor|date=1 May 2022|access-date=27 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230903083341/https://www.jpost.com/international/article-705570|archive-date=3 September 2023}}</ref> испратиле речиси 50.000 млади мажи и девојки како принудни работници во Германија и депортирале 36.000 затвореници во концентрациони логори. За време на германската окупација, властите се насочиле кон целосно и брзо уништување на еврејското население во Мариупол како дел од Холокаустот. Егзекуциите ги извршила Сондеркомандо 10А, предводена од Хајнц Зецен. На 20 и 21 октомври 1941 година германските сили стрелале околу 8.000 Евреи од Мариупол, а до 21 ноември 1941 година градот бил прогласен за „ослободен од Евреи“.<ref name="stengazeta" /> [[Податотека:Мемориальный_комплекс_"Менора".jpg|мини|Споменикот на убиените Евреи од Мариупол, исто така наречен „Споменик Менора“]] „Менора споменик“, или официјално, Споменикот на убиените Евреи во Мариупол<ref name="auto">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.shukach.com/ru/node/69914|title=Шукач &#124; Мемориальный комплекс "Менора" в с.Бердянское (Мангушский район)|work=www.shukach.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629142140/https://www.shukach.com/ru/node/69914|archive-date=29 June 2022|accessdate=27 June 2022}}</ref> е поставен во предградие на Мариупол во спомен на убиените Евреи од градот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ujew.com.ua/index/objects/doneczkaya-oblast/mariupol/memorialnyij-pamyatnik-menora-v-g.-mariupol|title=Мемориальный памятник "Менора" г. Мариуполь|work=ujew.com.ua}}</ref> Делото се состои од [[Менора|седумкрака менора]], [[Давидова ѕвезда]] и две комеморативни стели со натписи на руски јазик.<ref name="auto" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ujew.com.ua/objects/doneczkaya-oblast/mariupol/memorialnyij-pamyatnik-menora-v-g.-mariupol|title='' Мемориальный памятник "Менора" г. Мариуполь ''|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629142205/https://ujew.com.ua/objects/doneczkaya-oblast/mariupol/memorialnyij-pamyatnik-menora-v-g.-mariupol|archive-date=29 June 2022|accessdate=27 June 2022}}</ref> Во 1948 година, Мариупол бил преименуван во „Жданов“, по неодамна починатиот близок сојузник [[Јосиф Сталин|на Сталин]], Андреј Жданов, кој бил роден во градот. Историското име на градот „Мариупол“ било вратено во 1989 година.<ref>{{Наведена енциклопедија|access-date=29 January 2023}}</ref> == Географија == Мариупол се наоѓа на југ од [[Донечка Област|Донецката област]], на брегот на [[Азовско Море|Азовското Море]] и на устието на реката Калмиус. Се наоѓа во област на Азовската Низина која е продолжение на Украинската Црноморска Низина. Источно од Мариупол се наоѓа Хомутовската Степа, која е исто така дел од Азовската Низина, на границата со Русија. Градот зафаќа површина од 166 км2, или 244 км2 заедно со предградијата администрирани од градскиот совет. Центарот на градот е 106 км2, додека површината на парковите и градините е 80,6 км2. Градот е главно изграден на земјиште направено од солонец (збогатен со натриум) [[Црница (почва)|црница]], со значителна количина на подземна вода, што често доведува до лизгање на земјиштето. === Клима === Мариупол има [[умереноконтинентална клима]] ([[Кепенова класификација на климата|Кепенова климатска класификација]] ''Dfa'' ) со топли лета и студени зими. Просечните годишни врнежи се 511 мм. Агроклиматските услови овозможуваат одгледување на топли земјоделски култури со долги вегетативни периоди (сончоглед, дињи, грозје итн.) Водните ресурси во регионот се недоволни, па затоа барите и водните базени се користат за потребите на населението и индустријата. Во зима, ветерот дува главно од исток, а во лето од север.{{Климатска табела}} === Административна поделба === [[Податотека:Raions_of_Mariupol.png|десно|мини|Поделба на територијата, подредена на општина Мариупол: Урбани области на Мариупол: ]] Мариупол е поделен на четири урбани окрузи. * Калмиускиот округ ([[Декомунизација на Украина|до јуни 2016 година]] именуван како Иличивски округ по Владимир ''Илич'' Ленин) е северниот дел од градот, најголемата и најиндустријализираната населба во градот. Општо е познат како Завод („Фабрика“) на Илич. * Ливобережњскиот округ ([[Декомунизација на Украина|до јуни 2016 година]] именуван по Серго Орџоникидзе <ref name="zakon4.rada.gov.ua" />) е источниот дел од градот, на левиот брег на реката Калмиус. Неговото име значи „Лев брег“. * Приморскиот округ е јужниот дел од градот, на брегот на Азовското Море. Секојдневното име на централниот дел од оваа населба е едноставно „[[Пристаниште]]“. * Централниот округ е централниот урбан округ. Неговото секојдневно име е едноставно „Центар“ или „Град“. Порано бил познат како Жовтневски округ (Октомвриски округ) во чест на [[Октомвриска револуција|Болшевичката револуција]] од 1917 година. == Демографија == {{Население низ историјата|1897|31116|1923|28707|1926|40825|1939|223796|1959|283570|1970|416927|1979|502581|1989|518933|2001|492176|2003|487522|2004|484454|2005|482440|2006|479959|2007|477585|2008|474715|2009|471975|2010|469336|2011|466665|2012|464457|2013|461810|2014|458533|2015|455063|2016|453643|2017|449498|2018|444493|2019|440367|2020|436569|2021|431859|2022|425681|2023<ref name="population">{{cite news |title=Invaders develop 10-year plan for ethnic cleansing in Mariupol, replacing population with Russians – ISW |url=https://en.interfax.com.ua/news/general/930023.html |access-date=20 January 2024 |publisher=Interfax-Ukraine |date=21 August 2023}}</ref><ref name="ria.ru">{{cite news |title=Пушилин оценил численность населения Мариуполя |url=https://ria.ru/20230320/mariupol-1859096502.html |access-date=20 January 2024 |publisher=RIA |date=20 March 2023 |language=ru}}</ref>|280000}} {| class="wikitable" style="margin:1em auto;" |+Етничка структура во 2002 година ! Етничка припадност ! Број на луѓе ! Процент од населението |- ! [[Украинци|украински]] | 248.683 | 48,7 |- ! [[Руси|руски]] | 226.848 | 44,4 |- ! Грци | 21.923 | 4.3 |- ! [[Белоруси|белоруски]] | 3.858 | 0,8 |- ! [[Ерменци|ерменски]] | 1.205 | 0,2 |- ! [[Евреи]] | 1.176 | 0,2 |- ! [[Бугари|бугарски]] | 1.082 | 0,2 |- ! друг | 6.060 | 1.2 |- ! Целото население | 510.835 | 100 |} === Религиозни заедници === [[Податотека:Ukr_Donobl_Mariupol_St._Micholas_Church_l_2020_SU-HS.jpg|мини|Црква „Свети Никола“]] [[Податотека:Mosque_in_Mariupol.jpg|десно|мини|Султан Сулејман џамија во Мариупол]] * 11 цркви на Украинската православна црква на Московската патријаршија. * 3 цркви на Украинската православна црква на Киевската патријаршија. * 52 различни религиозни заедници. Градот е украсен со катедралата „Свети Никола“ (во Централниот округ) и други цркви во градот, имено: * Свети Никола (округ Приморски) * Свети Михаил (округ Ливобережњи) * Свето Преображение (Приморски округ) * Св. Илија (округ Калмиуски) * Успение (округ Ливобережњи) * Свети Володимир (Округ Ливобережњи) * Свети Амброзиј Оптински (Калмиуски округ) * Св. Варлампи (округ Калмиуски) * Св. Борис и Глеб (Приморски округ) Многу цркви биле уништени во 1930-тите за време на [[Историја на Советскиот Сојуз|советската ера]] од страна на [[Болшевици|болшевичката]] влада како дел од Атеистичкиот петгодишен план.<ref name="mrpl.city">{{Наведена мрежна страница|url=https://mrpl.city/blogs/view/tserkov-sv-marii-magdaliny|title=Church of St. Mary Magdalene|work=mrpl.city|archive-url=https://web.archive.org/web/20180410033513/https://mrpl.city/blogs/view/tserkov-sv-marii-magdaliny|archive-date=10 April 2018|accessdate=20 March 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://colvilleandersen.medium.com/the-architecture-of-mariupol-and-the-legacy-of-viktor-nielsen-a8505ed04b9b|title=The Architecture of Mariupol — and the legacy of Viktor Nielsen|last=Colville-Andersen|first=Mikael|date=7 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220307085141/https://colvilleandersen.medium.com/the-architecture-of-mariupol-and-the-legacy-of-viktor-nielsen-a8505ed04b9b|archive-date=7 March 2022|accessdate=24 June 2022}}</ref><gallery mode="packed"> Податотека:Маріуполь,_Успения_Пресвятой_Богородицы_(Успенская,_Мариинская),_(1).jpg|алт=Church of the Assumption of Mary| Црква на Успението на Пресвета Богородица Податотека:Мариуполь._Александровский_сквер.jpg|алт=Church of Mary Magdalene| Црквата на Марија Магдалена Податотека:Мариуполь,_Церква_Марії_Магдалини,_Капличка_(1).png|алт=Tsarevich Chapel in Mariupol| Царевичовата капела во Мариупол Податотека:Мариуполь._Католическая_церковь.jpg|алт=Roman Catholic church| Римокатоличка црква Податотека:Маріуполь,_Слободка,_церква_Св._Костянтина_і_Єлени.jpg|алт=Saints Constantine and Helen Church| Црквата „Свети Константин и Елена“ Податотека:Маріуполь._Колишній_Харлампіївський_собор_1845_р.добудови_1892,_фото_1900_р.jpg|алт=Cathedral of St. Charalambos| Катедралата Свети Хараламбос Податотека:Ukr_Donobl_Mariupol_St._Micholas_Cathedral_2_2020_SU-HS.jpg|алт=Cathedral of Saint Nicholas| Катедралата Свети Никола Податотека:Mariupol_2007_(47).jpg|алт=Cathedral of Saint Michael the Archangel| Катедралата на Свети Архангел Михаил Податотека:Ukr_Donobl_Sartana_Church_of_St._George_1_2020_SU-HS.jpg|алт=Cathedral of Saint George| Катедралата Свети Ѓорѓи Податотека:Ukr_Donobl_Mariupol_Church_of_the_Intercession_of_the_Mother_of_God_1_2020_SU-HS.jpg|алт=Cathedral of the Holy Virgin Protection| Катедрала на Пресвета Богородица Заштита Податотека:Маріуполь._Ринкова_площа_біля_собору_Св._Харлампія.jpg|алт=Market square| <small>Пазарен плоштад</small> Податотека:Маріуполь_вулиця_Катерининська.jpg|алт=Catherine Street| <small>Улица Катерина</small> </gallery> == Белешки == {{Белешки}} == Надворешни врски  == * [https://web.archive.org/web/20111007194923/http://www.welcome-to-mariupol.org.ua/ welcome-to-mariupol.org.ua] – Welcome to Mariupol! – support and assistance for foreign visitors * [https://web.archive.org/web/20060307100342/http://www.ilyich.ua/ Ilyich Mariupol steel and iron works] * [http://photoua.net/show_en.php?cur_cat_id=149&size=little photos of Mariupol] * [https://web.archive.org/web/20130319015548/http://www.3dmariupol.com/en/ photo Mariupol: panoramic photos of Mariupol in 360 degrees] * [http://www.yadvashem.org/untoldstories/database/index.asp?cid=493 The murder of the Jews of Mariupol] Archived 3 February 2022 at the Wayback Machine during [[Втора светска војна|World War II]], at [[Јад Вашем|Yad Vashem]] website. == Наводи == [[Категорија:Населени места основани во 1778 година]] [[Категорија:Тврдини во Украина]] [[Категорија:Градови во Донечката област]] [[Категорија:CS1 со писмо на украински (uk)]] [[Категорија:Статии со извори на руски (ru)]] [[Категорија:CS1 со писмо на руски (ru)]] [[Категорија:Статии со извори на украински (uk)]] [[Категорија:Врски за Wayback од предлошката „Семарх“]] [[Категорија:Статии со текст на грчки]] [[Категорија:Статии со текст на руски]] [[Категорија:Статии кои во себе содржат записи за изговор]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со текст на украински]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 9lf9ytwurruelv25mgr2jelzijxpfl2 0 1008633 5578382 5267374 2026-06-18T05:52:13Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578382 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Кит (соѕвездие)|Кит]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=0 ч 42 м 27 с |деклинација=- 23° 37' 44" |положбен агол=44 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sa |привиден сјај В=14,5 |привиден сјај Ч=15,4 |површински сјај=12,8 |привидни димензии=1,1' х 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Френсис Ливенворт]] |датум на откривање=[[1886]] |алтернативни ознаки=ESO 474-14, MCG -4-2-37, AM 0040-234, IRAS 00399-2354 |слика=NGC 0230 DSS.jpg}} '''NGC 230''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Кит (соѕвездие)|Кит]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 230 се споменува и како ESO 474-14, MCG -4-2-37, AM 0040-234, IRAS 00399-2354 . == Откривање == Телото е откриено во [[1886]] година од страна на [[Френсис Ливенворт]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 26&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 230 е од видот Sa.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,5 ''m'', оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,4 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,8 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 230 има привидни димензии од 1,1' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 0 ч 42 м 27 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 23° 37' 44". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 44°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 230 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 2539. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 306; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 6421. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1271. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (1-500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Кит (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC230 Прегледувач на длабокото небо — NGC 230]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC230 Поправени информации за NGC 230] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20230 NGC 230] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20230 NGC 230] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20241118133712/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20230 |date=2024-11-18 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Кит (соѕвездие)]] [[Категорија:ESO-објекти]] [[Категорија:Спирални галаксии]] 7xb20a8e3bjv9ot85whq1laejvebcke 0 1008659 5578527 5268081 2026-06-18T11:47:00Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578527 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Риби (соѕвездие)|Риби]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 251.png |ректасцензија=0 ч 47 м 53,9 с |деклинација=+ 19° 35' 49" |положбен агол=96 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sc |привиден сјај В=13,2 |привиден сјај Ч=13,9 |површински сјај=14,6 |привидни димензии=2,4' х 1,9' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[15 октомври]] [[1784]] |алтернативни ознаки=UGC 490, MCG 3-3-3, CGCG 458-5, KCPG 15B |слика=NGC251 - SDSS DR14.jpg}} '''NGC 251''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Риби (соѕвездие)|Риби]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 251 се споменува и како UGC 490, MCG 3-3-3, CGCG 458-5, KCPG 15B . == Откривање == Објектот е откриен на [[15 октомври]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 251 е од видот Sc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,2 ''m'', оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 14,6 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 251 има привидни димензии од 2,4' х 1,9'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 0 ч 47 м 53,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 19° 35' 49". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 96°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 251 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 2806. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 126; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1191. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 930. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (1-500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Риби (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC251 Прегледувач на длабокото небо — NGC 251]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC251 Поправени информации за NGC 251] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20251 NGC 251] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20251 NGC 251] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240724015206/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20251 |date=2024-07-24 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Риби (соѕвездие)]] [[Категорија:UGC-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1784 година]] [[Категорија:Спирални галаксии]] [[Категорија:PGC-објекти]] [[Категорија:Откритија на Вилијам Хершел]] rzq28p0rvy90clw8my8w1txkwunmw5u 0 1031854 5578258 5264599 2026-06-17T13:46:36Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578258 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 1646 DSS.jpg |соѕвездие=[[Еридан (соѕвездие)|Еридан]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=4 ч 44 м 23,8 с |деклинација=- 8° 32' 6" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=C |привиден сјај В=15 |привиден сјај Ч=16 |површински сјај=12,2 |привидни димензии=1,6' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[30 јануари]] [[1786]] |алтернативни ознаки=2ZW 22 }} '''NGC 1646/2''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Еридан (соѕвездие)|Еридан]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот не претставува [[Дрееров објект]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1646/2 се споменува и како 2ZW 22. == Откривање == Објектот е откриен на [[30 јануари]] [[1786]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 1646/2 е од видот C.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,2 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 1646/2 има привидни димензии од 1,6' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 4 ч 44 м 23,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 8° 32' 6". == Други поделби == Проучување на NGC 1646/2 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 269; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5321. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1519. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (1501-2000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Еридан (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC1646/2 Прегледувач на длабокото небо — NGC 1646/2]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC1646/2 Поправени информации за NGC 1646/2] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%201646/2 NGC 1646/2] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%201646/2 NGC 1646/2] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20241211171035/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%201646/2 |date=2024-12-11 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Еридан (соѕвездие)]] 25odft90fplapujg9kyl7bpw2oghisz 0 1031866 5578259 5264647 2026-06-17T14:04:47Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578259 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 1657 DSS.png |соѕвездие=[[Еридан (соѕвездие)|Еридан]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=4 ч 46 м 7,3 с |деклинација=- 2° 4' 37" |положбен агол=150 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBbc |привиден сјај В=13,8 |привиден сјај Ч=14,6 |површински сјај=13,3 |привидни димензии=1,2' x 0,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Едуар Жан Мари Стефан]] |датум на откривање=[[21 декември]] [[1881]] |алтернативни ознаки=UGC 3156, MCG 0-13-4, CGCG 394-5 }} '''NGC 1657''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Еридан (соѕвездие)|Еридан]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1657 се споменува и како UGC 3156, MCG 0-13-4, CGCG 394-5. == Откривање == Објектот е откриен на [[21 декември]] [[1881]] година од страна на [[Едуар Жан Мари Стефан]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 31,5&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 1657 е од видот SBbc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,8 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,6 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,3 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 1657 има привидни димензии од 1,2' х 0,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 4 ч 46 м 7,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 2° 4' 37". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 150°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 1657 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 15958. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 224; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 4740. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 969. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (1501-2000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Еридан (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC1657 Прегледувач на длабокото небо — NGC 1657]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC1657 Поправени информации за NGC 1657] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%201657 NGC 1657] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%201657 NGC 1657]{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Еридан (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1881 година]] iqxhqxnxw9we9l3o9e6ji629mupx7up 0 1035880 5578386 5267416 2026-06-18T06:12:52Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578386 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 2312 DSS.jpg |соѕвездие=[[Еднорог (соѕвездие)|Еднорог]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=6 ч 58 м 47 с |деклинација=+ 10° 17' 44" |положбен агол= |вид на објект= [[астеризам (астрономија)|астеризам]] |морфолошки вид=*Grp |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии=5' x 2,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[18 јануари]] [[1828]] |алтернативни ознаки= }} '''NGC 2312''' — [[астеризам (астрономија)|астеризам]] во соѕвездието [[Еднорог (соѕвездие)|Еднорог]], заведен во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[18 јануари]] [[1828]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2312 е од видот *Grp.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> NGC 2312 има привидни димензии од 5' х 2,5'.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 6 ч 58 м 47 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 10° 17' 44". == Други поделби == Проучување на NGC 2312 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 183; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 752. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 428. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Еднорог (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2312 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2312]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2312 Поправени информации за NGC 2312] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202312 NGC 2312] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202312 NGC 2312] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240811025437/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202312 |date=2024-08-11 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Еднорог (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1828 година]] j7ey3jut0h33t1ppo95hfk6v71pasj7 0 1035897 5578388 5267468 2026-06-18T06:37:48Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578388 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Крма (соѕвездие)|Крма]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 2328 DSS.jpg |ректасцензија=7 ч 2 м 36,1 с |деклинација=- 42° 4' 5" |положбен агол=115 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E/SB0 |привиден сјај В=12,1 |привиден сјај Ч=12,8 |површински сјај=13,4 |привидни димензии=1,3' x 0,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[1 јануари]] [[1835]] |алтернативни ознаки=ESO 309-16, MCG -7-15-2, IRAS 07010-4159 }} '''NGC 2328''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Крма (соѕвездие)|Крма]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2328 се споменува и како ESO 309-16, MCG -7-15-2, IRAS 07010-4159. == Откривање == Објектот е откриен на [[1 јануари]] [[1835]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2328 е од видот E/SB0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,1 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,8 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,4 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2328 има привидни димензии од 1,3' х 0,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 7 ч 2 м 36,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 42° 4' 5". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 115°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 2328 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 20046. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 395; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 7637. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Крма (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2328 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2328]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2328 Поправени информации за NGC 2328] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202328 NGC 2328] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202328 NGC 2328] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211213221624/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202328 |date=2021-12-13 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Крма (соѕвездие)]] [[Категорија:Леќести галаксии]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1835 година]] 7lsqaccyzmzqm163ro6weowfk78x04l 0 1035901 5578391 5267483 2026-06-18T06:46:10Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578391 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 2332 DSS.jpg |соѕвездие=[[Рис (соѕвездие)|Рис]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=7 ч 9 м 33,8 с |деклинација=+ 50° 10' 55" |положбен агол=60 |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0 |привиден сјај В=12,8 |привиден сјај Ч=13,8 |површински сјај=13,1 |привидни димензии=1,5' x 1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[28 декември]] [[1790]] |алтернативни ознаки=UGC 3699, MCG 8-13-79, CGCG 234-75 }} '''NGC 2332''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Рис (соѕвездие)|Рис]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2332 се споменува и како UGC 3699, MCG 8-13-79, CGCG 234-75. == Откривање == Објектот е откриен на [[28 декември]] [[1790]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2332 е од видот S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,8 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,8 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,1 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2332 има привидни димензии од 1,5' х 1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 7 ч 9 м 33,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 50° 10' 55". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 60°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 2332 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 20276. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 42; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3400. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 692. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Рис (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2332 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2332]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2332 Поправени информации за NGC 2332] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202332 NGC 2332] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202332 NGC 2332] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240917163219/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202332 |date=2024-09-17 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Рис (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1790 година]] mgcwjo14i8l7o6182mn1wg89ypgbt32 0 1035919 5578394 5267541 2026-06-18T07:13:31Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578394 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 2349 DSS.jpg |соѕвездие=[[Еднорог (соѕвездие)|Еднорог]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=7 ч 10 м 48,1 с |деклинација=- 8° 35' 34" |положбен агол= |вид на објект= [[расеано ѕвездено јато]] |морфолошки вид=OCL |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Каролина Хершел]] |датум на откривање= [[1783]] |алтернативни ознаки= }} '''NGC 2349''' — [[расеано ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Еднорог (соѕвездие)|Еднорог]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен во [[1783]] година од страна на [[Каролина Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 4,2&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2349 е од видот OCL.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 7 ч 10 м 48,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 8° 35' 34". == Други поделби == Проучување на NGC 2349 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 273; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5394. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1488. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Еднорог (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2349 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2349]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2349 Поправени информации за NGC 2349] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202349 NGC 2349] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202349 NGC 2349] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201008102928/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202349 |date=2020-10-08 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Еднорог (соѕвездие)]] [[Категорија:Расеани ѕвездени јата]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1783 година]] qrdhyz7qptxnzl0qs5gmthtln0lrfwk 0 1035952 5578408 5267634 2026-06-18T08:00:53Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578408 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Еднорог (соѕвездие)|Еднорог]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 2377 hst 05479 7m wfpc2 f606wi.png |ректасцензија=7 ч 24 м 56,7 с |деклинација=- 9° 39' 38" |положбен агол=170 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sc |привиден сјај В=12,7 |привиден сјај Ч=13,5 |површински сјај=13,4 |привидни димензии=1,7' x 1,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Едуар Жан Мари Стефан]] |датум на откривање=[[19 јануари]] [[1874]] |алтернативни ознаки=UGCA 132, 3C 178, IRAS 07225-0933, CGMW 1-839 }} '''NGC 2377''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Еднорог (соѕвездие)|Еднорог]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2377 се споменува и како UGCA 132, 3C 178, IRAS 07225-0933, CGMW 1-839. == Откривање == Објектот е откриен на [[19 јануари]] [[1874]] година од страна на [[Едуар Жан Мари Стефан]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 31,5&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2377 е од видот Sc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,7 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,5 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,4 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2377 има привидни димензии од 1,7' х 1,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 7 ч 24 м 56,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 9° 39' 38". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 170°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 2377 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 20948. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 274; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5400. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1619. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Еднорог (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2377 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2377]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2377 Поправени информации за NGC 2377] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202377 NGC 2377] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202377 NGC 2377] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210327031143/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202377 |date=2021-03-27 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Еднорог (соѕвездие)]] [[Категорија:Откритија на Едуар Стефан]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1874 година]] souwx4epj4pxf5zrs9ma5gdzbizjqio 0 1035969 5578423 5267688 2026-06-18T08:26:39Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578423 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Мало Куче (соѕвездие)|Мало Куче]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 2394 DSS.png |ректасцензија=7 ч 28 м 36,5 с |деклинација=+ 7° 5' 14" |положбен агол= |вид на објект= [[астеризам (астрономија)|астеризам]] |морфолошки вид=*Grp |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[28 декември]] [[1785]] |алтернативни ознаки= }} '''NGC 2394''' — [[астеризам (астрономија)|астеризам]] во соѕвездието [[Мало Куче (соѕвездие)|Мало Куче]], заведен во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[28 декември]] [[1785]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2394 е од видот *Grp.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 7 ч 28 м 36,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 7° 5' 14". == Други поделби == Проучување на NGC 2394 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 184; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 177. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 999. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Мало Куче (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2394 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2394]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2394 Поправени информации за NGC 2394] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202394 NGC 2394] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202394 NGC 2394] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240706133509/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202394 |date=2024-07-06 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Мало Куче (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1785 година]] 6j6hm7g0cxsfm4kauv6h5hnal4qu6a5 0 1035974 5578427 5267703 2026-06-18T08:35:11Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578427 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија | слика=NGC 2397A B DSS.png | опис = NGC 2397B |соѕвездие=[[Летечка Риба (соѕвездие)|Летечка Риба]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=7 ч 21 м 55,7 с |деклинација=- 68° 50' 45" |положбен агол=97 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=IBm/P |привиден сјај В=14,4 |привиден сјај Ч=15 |површински сјај=13,4 |привидни димензии=1,1' x 0,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[21 февруари]] [[1835]] |алтернативни ознаки=ESO 58-31, AM 0722-684 }} '''NGC 2397B''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Летечка Риба (соѕвездие)|Летечка Риба]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот не претставува [[Дрееров објект]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2397B се споменува и како ESO 58-31, AM 0722-684. == Откривање == Објектот е откриен на [[21 февруари]] [[1835]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2397B е од видот IBm/P.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,4 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,4 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2397B има привидни димензии од 1,1' х 0,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 7 ч 21 м 55,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 68° 50' 45". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 97°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 2397B е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 20813. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 446; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 9179. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Летечка Риба (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2397B Прегледувач на длабокото небо — NGC 2397B]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2397B Поправени информации за NGC 2397B] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202397B NGC 2397B] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202397B NGC 2397B] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240728153700/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202397B |date=2024-07-28 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Летечка Риба (соѕвездие)]] m5tqkz0iyn9wjpyebu5s29hf6gcqw5p 0 1035993 5578438 5267769 2026-06-18T09:07:01Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578438 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC2413 - SDSS DR14 (panorama).jpg |соѕвездие=[[Крма (соѕвездие)|Крма]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=7 ч 33 м 19 с |деклинација=- 13° 7' 9" |положбен агол= |вид на објект= [[астеризам (астрономија)|астеризам]] |морфолошки вид=*Grp |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии=10' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[19 март]] [[1786]] |алтернативни ознаки= }} '''NGC 2413''' — [[астеризам (астрономија)|астеризам]] во соѕвездието [[Крма (соѕвездие)|Крма]], заведен во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[19 март]] [[1786]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2413 е од видот *Grp.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> NGC 2413 има само една позната привидна димензија, која изнесува 10'.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 7 ч 33 м 19 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 13° 7' 9". == Други поделби == Проучување на NGC 2413 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 274; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5405. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1521. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Крма (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2413 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2413]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2413 Поправени информации за NGC 2413] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202413 NGC 2413] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202413 NGC 2413] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220118010934/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202413 |date=2022-01-18 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Крма (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1786 година]] hi5jth0v4hwsz0vppnnhbjcbkcfpgh4 0 1035994 5578447 5267771 2026-06-18T09:10:05Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578447 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 2414 DSS.jpg |соѕвездие=[[Крма (соѕвездие)|Крма]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=7 ч 33 м 12,8 с |деклинација=- 15° 27' 14" |положбен агол= |вид на објект= [[расеано ѕвездено јато]] |морфолошки вид=I3m |привиден сјај В=7,9 |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии=6' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[4 февруари]] [[1785]] |алтернативни ознаки=OCL 598 }} '''NGC 2414''' — [[расеано ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Крма (соѕвездие)|Крма]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2414 се споменува и како OCL 598. == Откривање == Објектот е откриен на [[4 февруари]] [[1785]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2414 е од видот I3m.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 7,9 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2414 има само една позната привидна димензија, која изнесува 6'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 7 ч 33 м 12,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 15° 27' 14". == Други поделби == Проучување на NGC 2414 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 274; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5979. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 683. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Крма (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2414 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2414]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2414 Поправени информации за NGC 2414] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202414 NGC 2414] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202414 NGC 2414] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240912181701/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202414 |date=2024-09-12 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Крма (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1785 година]] mwswllletiaa1tf4sdqac7xl31e4ecn 0 1036001 5578449 5267793 2026-06-18T09:21:12Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578449 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 2421 DSS.jpg |соѕвездие=[[Крма (соѕвездие)|Крма]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=7 ч 36 м 12 с |деклинација=- 20° 36' 42" |положбен агол= |вид на објект= [[расеано ѕвездено јато]] |морфолошки вид=I2m |привиден сјај В=8,3 |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии=8' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[30 јануари]] [[1799]] |алтернативни ознаки=OCL 626, ESO 560-SC2 }} '''NGC 2421''' — [[расеано ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Крма (соѕвездие)|Крма]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2421 се споменува и како OCL 626, ESO 560-SC2. == Откривање == Објектот е откриен на [[30 јануари]] [[1799]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2421 е од видот I2m.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 8,3 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2421 има само една позната привидна димензија, која изнесува 8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 7 ч 36 м 12 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 20° 36' 42". == Други поделби == Проучување на NGC 2421 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 319; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5988. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 683. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Крма (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2421 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2421]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2421 Поправени информации за NGC 2421] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202421 NGC 2421] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202421 NGC 2421] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210625164535/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202421 |date=2021-06-25 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Крма (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1799 година]] a6xcpteo49lngjsi8vs2aolqunj7a4e 0 1036003 5578451 5267796 2026-06-18T09:24:20Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578451 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 2423.png |соѕвездие=[[Крма (соѕвездие)|Крма]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=7 ч 37 м 6,7 с |деклинација=- 13° 52' 17" |положбен агол= |вид на објект= [[расеано ѕвездено јато]] |морфолошки вид=IV2m |привиден сјај В=6,7 |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии=12' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[19 март]] [[1786]] |алтернативни ознаки=OCL 592 }} '''NGC 2423''' — [[расеано ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Крма (соѕвездие)|Крма]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2423 се споменува и како OCL 592. == Откривање == Објектот е откриен на [[19 март]] [[1786]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2423 е од видот IV2m.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 6,7 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2423 има само една позната привидна димензија, која изнесува 12'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 7 ч 37 м 6,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 13° 52' 17". == Други поделби == Проучување на NGC 2423 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 274; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5409. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1521. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Крма (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2423 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2423]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2423 Поправени информации за NGC 2423] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202423 NGC 2423] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202423 NGC 2423] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240820021104/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202423 |date=2024-08-20 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] {{Ѕвезди во Крма}} [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Крма (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1786 година]] in1sk9q7g6ev3p3ybnyfs7ahutdtxuz 0 1036014 5578459 5267832 2026-06-18T09:42:16Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578459 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 2432 DSS.jpg |соѕвездие=[[Крма (соѕвездие)|Крма]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=7 ч 40 м 53 с |деклинација=- 19° 4' 36" |положбен агол= |вид на објект= [[расеано ѕвездено јато]] |морфолошки вид=II1p |привиден сјај В=10,2 |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии=7' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[4 март]] [[1790]] |алтернативни ознаки=OCL 620, ESO 560-SC6 }} '''NGC 2432''' — [[расеано ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Крма (соѕвездие)|Крма]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2432 се споменува и како OCL 620, ESO 560-SC6. == Откривање == Објектот е откриен на [[4 март]] [[1790]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2432 е од видот II1p.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 10,2 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2432 има само една позната привидна димензија, која изнесува 7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 7 ч 40 м 53 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 19° 4' 36". == Други поделби == Проучување на NGC 2432 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 319; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5988. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 683. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Крма (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2432 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2432]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2432 Поправени информации за NGC 2432] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202432 NGC 2432] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202432 NGC 2432] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240725220343/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202432 |date=2024-07-25 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Крма (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1790 година]] r6l40dsrucu1bgp07ensax75v5crdvh 0 1036017 5578460 5267841 2026-06-18T09:48:01Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578460 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Близнаци (соѕвездие)|Близнаци]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 2435 DSS.jpg |ректасцензија=7 ч 44 м 13,4 с |деклинација=+ 31° 39' 2" |положбен агол=36 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sa |привиден сјај В=12,8 |привиден сјај Ч=13,7 |површински сјај=12,7 |привидни димензии=2,2' x 0,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[26 октомври]] [[1786]] |алтернативни ознаки=UGC 3996, MCG 5-19-2, CGCG 147-62, CGCG 148-4 }} '''NGC 2435''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Близнаци (соѕвездие)|Близнаци]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2435 се споменува и како UGC 3996, MCG 5-19-2, CGCG 147-62, CGCG 148-4. == Откривање == Објектот е откриен на [[26 октомври]] [[1786]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2435 е од видот Sa.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,8 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,7 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,7 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2435 има привидни димензии од 2,2' х 0,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 7 ч 44 м 13,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 31° 39' 2". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 36°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 2435 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 21676. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 101; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 2454. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1344. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Близнаци (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2435 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2435]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2435 Поправени информации за NGC 2435] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202435 NGC 2435] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202435 NGC 2435] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240728223654/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202435 |date=2024-07-28 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Близнаци (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1786 година]] rvdu64rr60vbr8td2d0la3ujaikchep 0 1036020 5578462 5267847 2026-06-18T09:52:29Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578462 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = N2438s-crop.jpg |соѕвездие=[[Крма (соѕвездие)|Крма]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=7 ч 41 м 50,6 с |деклинација=- 14° 44' 5" |положбен агол= |вид на објект= [[планетарна маглина]] |морфолошки вид=PN |привиден сјај В=10,8 |привиден сјај Ч=10,1 |површински сјај= |привидни димензии=1,27' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[19 март]] [[1786]] |алтернативни ознаки=PK 231+4.2, CS=17.7 }} '''NGC 2438''' — [[планетарна маглина]] во соѕвездието [[Крма (соѕвездие)|Крма]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2438 се споменува и како PK 231+4.2, CS=17.7. == Откривање == Објектот е откриен на [[19 март]] [[1786]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2438 е од видот PN.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 10,8 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 10,1 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2438 има само една позната привидна димензија, која изнесува 1,27'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 7 ч 41 м 50,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 14° 44' 5". == Други поделби == Проучување на NGC 2438 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 274; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5422. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1521. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Крма (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2438 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2438]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2438 Поправени информации за NGC 2438] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202438 NGC 2438] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202438 NGC 2438] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240604213205/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202438 |date=2024-06-04 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Крма (соѕвездие)]] [[Категорија:HD-објекти]] [[Категорија:Планетарни маглини]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1786 година]] 33zw9gr8an2cmw06s6h35a31ezy6g6p 0 1036035 5578484 5267895 2026-06-18T10:15:50Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578484 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 2453 DSS.jpg |соѕвездие=[[Крма (соѕвездие)|Крма]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=7 ч 47 м 34,1 с |деклинација=- 27° 11' 41" |положбен агол= |вид на објект= [[расеано ѕвездено јато]] |морфолошки вид=I2p |привиден сјај В=8,3 |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии=4' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[5 февруари]] [[1837]] |алтернативни ознаки=OCL 670, ESO 493-SC12 }} '''NGC 2453''' — [[расеано ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Крма (соѕвездие)|Крма]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2453 се споменува и како OCL 670, ESO 493-SC12. == Откривање == Објектот е откриен на [[5 февруари]] [[1837]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2453 е од видот I2p.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 8,3 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2453 има само една позната привидна димензија, која изнесува 4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 7 ч 47 м 34,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 27° 11' 41". == Други поделби == Проучување на NGC 2453 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 320; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 6548. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 420. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Крма (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2453 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2453]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2453 Поправени информации за NGC 2453] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202453 NGC 2453] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202453 NGC 2453] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211027013823/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202453 |date=2021-10-27 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Крма (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1837 година]] 9rfgwp05jt1d5pjg0o7w7swq55yqydv 0 1036038 5578488 5267904 2026-06-18T10:22:02Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578488 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Рис (соѕвездие)|Рис]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 2456 DSS.jpg |ректасцензија=7 ч 54 м 10,7 с |деклинација=+ 55° 29' 43" |положбен агол=30 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E3 |привиден сјај В=13,1 |привиден сјај Ч=14,1 |површински сјај=13 |привидни димензии=1,1' x 0,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[10 февруари]] [[1831]] |алтернативни ознаки=UGC 4073, MCG 9-13-82, CGCG 262-44 }} '''NGC 2456''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Рис (соѕвездие)|Рис]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2456 се споменува и како UGC 4073, MCG 9-13-82, CGCG 262-44. == Откривање == Објектот е откриен на [[10 февруари]] [[1831]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2456 е од видот E3.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,1 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,1 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2456 има привидни димензии од 1,1' х 0,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 7 ч 54 м 10,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 55° 29' 43". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 30°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 2456 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 22129. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 43; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3787. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 985. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Рис (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2456 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2456]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2456 Поправени информации за NGC 2456] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202456 NGC 2456] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202456 NGC 2456] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20241208171035/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202456 |date=2024-12-08 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Рис (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1831 година]] nftsdd7ty5e1wugoouamd1j56s8rm9q 0 1036056 5578499 5267964 2026-06-18T10:51:01Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578499 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Рис (соѕвездие)|Рис]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 2474 DSS.jpg |ректасцензија=7 ч 58 м 0,3 с |деклинација=+ 52° 51' 44" |положбен агол= |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E0 |привиден сјај В=13,1 |привиден сјај Ч=14 |површински сјај=12,5 |привидни димензии=0,8' x 0,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[17 март]] [[1790]] |алтернативни ознаки=UGC 4114, MCG 9-13-97, CGCG 262-52, KCPG 147B, NPM1G +52.0051 }} '''NGC 2474''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Рис (соѕвездие)|Рис]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2474 се споменува и како UGC 4114, MCG 9-13-97, CGCG 262-52, KCPG 147B, NPM1G +52.0051. == Откривање == Објектот е откриен на [[17 март]] [[1790]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2474 е од видот E0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,1 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,5 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2474 има привидни димензии од 0,8' х 0,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 7 ч 58 м 0,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 52° 51' 44". == Други поделби == Проучување на NGC 2474 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 22322. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 43; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3783. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 985. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Рис (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2474 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2474]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2474 Поправени информации за NGC 2474] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202474 NGC 2474] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202474 NGC 2474]{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Рис (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1790 година]] s76hqdv37uxth8s2j21bwhg4trq61uw 0 1036074 5578517 5268021 2026-06-18T11:18:20Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5578517 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Близнаци (соѕвездие)|Близнаци]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 2492 DSS.jpg |ректасцензија=7 ч 59 м 29,7 с |деклинација=+ 27° 1' 35" |положбен агол= |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E-S0 |привиден сјај В=12,7 |привиден сјај Ч=13,7 |површински сјај=12,6 |привидни димензии=1' x 1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[24 декември]] [[1827]] |алтернативни ознаки=UGC 4138, MCG 5-19-28, CGCG 148-80 }} '''NGC 2492''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Близнаци (соѕвездие)|Близнаци]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2492 се споменува и како UGC 4138, MCG 5-19-28, CGCG 148-80. == Откривање == Објектот е откриен на [[24 декември]] [[1827]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2492 е од видот E-S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,7 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,7 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,6 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2492 има привидни димензии од 1' х 1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 7 ч 59 м 29,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 27° 1' 35". == Други поделби == Проучување на NGC 2492 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 22397. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 140; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1934. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1344. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Близнаци (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2492 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2492]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2492 Поправени информации за NGC 2492] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202492 NGC 2492] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202492 NGC 2492] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240721172817/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202492 |date=2024-07-21 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Близнаци (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1827 година]] 4zmxosgvxa1gyrku4m9hi35r3nih9th 0 1039171 5578296 5472342 2026-06-17T16:56:52Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5578296 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Награда | име = Букерова награда<br><small>''Booker Prize''</small> | сегашни_награди = | слика = Booker Prize Logo.svg | големина_слика = 180px | опис_слик = | опис = Најдобар роман на англиски јазик од [[Комонвелт]]от, [[Ирска]] или [[Зимбабве]] | покривиел = Кренкстарт (2019-)<br>Ман груп (со 2019) | држава = | место = Гилдхол, [[Лондон]], Англија | година = 1969 | мрежно_место = {{URL|http://www.thebookerprizes.com/}} }} '''Букерова награда''' ({{langx|en|Booker Prize}}; 1969–2000 г. ''Booker Prize for Fiction''; 2002–2019 г. ''Man Booker Prize'') — [[книжевност|книжевна]] награда што секоја година се доделува на најдобриот [[роман]] на [[англиски јазик]] во авторство на државјанин на [[Комонвелт]]от, [[Република Ирска|Ирска]] или [[Зимбабве]],<ref>{{нмс|url=http://www.themanbookerprize.com/prize/about/rules-and-entry|title=Букерова награда: Правила|work=bookerprize.com|accessdate=3 септември 2009}} {{en}}</ref> а почнувајќи од 2014 г., и било која друга земја во светот, доколку делото е напишано на англиски и објавено во [[Британија]].<ref name=BBC_rulechange2>{{нмс|title=„Изненадување и ризик“: Реакции на пресвртот во наградувањето|url=http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-24126882|work=BBC|accessdate=19 септември 2013|date=18 септември 2013}} {{en}}</ref> Наградата на добитникот му гарантира меѓународен углед и успех во кариерата, па затоа таа има големо значење во книгоиздаваштвото.<ref>{{наведени вести|url=http://www.newstatesman.com/books/2008/10/booker-prize-british-literary|title=Големата експлозија на Букер|work=New Statesman|date=9 октомври 2008|accessdate=3 септември 2009}} {{en}}</ref> Авторите што ќе се најдат во потесниот, па дури и во поширокиот избор исто така добиваат на значаен углед. ==Историја и раководство== Букеровата награда првично се нарекувала „Букер-Меконелова награда“ (''Booker-McConnell Prize''), именувана по претпријатието „Букер Меконел“ кое ја основало наградата во 1968 г. под свое покровителство.<ref name=history>{{наведени вести|url=http://www.guardian.co.uk/theguardian/from-the-archive-blog/2011/oct/18/booker-prize-history-controversy-criticism|title=Букерова награда: историја на контроверзности, критики и великани на книжевноста|work=The Guardian|publisher=Guardian Media Group|date=18 октомври 2011|accessdate=18 октомври 2011}} {{en}}</ref> Кога, во 2002 г,, одговорноста за раководењето на наградата припаднала на Задолжбината „Букерова награда“ (''Booker Prize Foundation''), како покровител се јавила инвестиционата фирма „Ман груп“ (''Man Group''), која го задржала зборот Букер во името на наградата. Во 2019&nbsp;г. Ман ја доделиле последната награда како покровител на наградите.<ref>{{наведени вести|first=Caroline|last=Davies|url=https://www.theguardian.com/books/2019/jan/27/booker-prize-trustees-search-for-new-sponsor-after-funding-dropped|title=Booker prize trustees search for new sponsor after Man Group exit|work=The Guardian|date=27 јануари 2019|accessdate=27 јануари 2019}}</ref> Покровителството прешло на добротворната задолжбина „Кренкстарт“ (''Crankstart'') на општественикот Мајкл Мориц и сопругата Хериет Хејман, во траење од пет години, со можност за уште пет. Името на наградата е официјално изменето на само „Букерова награда“ (''The Booker Prize'').<ref>{{наведени вести|first=Alison|last=Flood|url=https://www.theguardian.com/books/2019/feb/28/booker-prize-silicon-valley-billionaire-takes-over-as-new-sponsor|title=Booker Prize: Silicon Valley Billionaire Takes Over as New Sponsor|work=The Guardian|date=28 февруари 2019|accessdate=28 февруари 2019}}</ref> Самата задолжбина е независна добротворна организација која работи со средства од сите приходи на Booker Prize Trading Ltd., како единствен акционер.<ref>{{нмс|url=http://www.themanbookerprize.com/legal|title=Букерова награда: Правни информации|work=bookerprize.com|accessdate=3 септември 2009}} {{en}}</ref> Денес паричниот дел од наградата изнесува 50.000 [[британска фунта|фунти]], и со тоа е една од најбогатите книжевни награди во светот. ==Жири== Изборот започнува со воспоставување на советодавна комисија составена од писател, двајца издавачи, агент, книжар, библиотекар и претседавач назначен од задолжбината. Тие ја избираат жири-комисијата, чии членови по правило се различни секоја година. Таа е составена од најистакнатите книжевни критичари, писатели, академици и водечки општественици. Добитникот се прогласува на почетокот на октомври. ==Лауреати== Во чест на 25-годишнината на наградата, одлучено е да се додели посебна награда „Букер на Букерите“ (''Booker of Bookers''). За најдобар од сите романи што ја добиле наградата е избран „[[Деца на полноќта]]“ од [[Салман Ружди]] (добитник во 1981 г).<ref>{{наведени вести|first=Џон|last=Малан|url=http://www.guardian.co.uk/books/2008/jul/12/saturdayreviewsfeatres.guardianreview31|title=Животи и дела, Каде се сега?|work=The Guardian|publisher=Guardian Media Group|date=12 јули 2008|accessdate=11 септември 2011}} {{en}}</ref> Во 2008 г. е доделена слична награда наречена „Најдоброто од Букер“ (''The Best of the Booker'') во чест на 40-годишнината на наградата. Во потесниот избор влегле шест дела, а добитникот го гласала јавноста. За најдобар роман повторно е прогласен „Деца на полноќта“.<ref>{{наведени вести|url=http://books.guardian.co.uk/news/articles/0,,2258500,00.html|title=Најдоброто од Букер|work=The Guardian|publisher=Guardian Media Group|date=21 февруари 2008|accessdate=3 септември 2009}} {{en}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/7499495.stm|title=Ружди ја доби наградата „Најдоброто од Букер“|work=БиБиСи Вести|publisher=БиБиСи|date=10 јули 2008|accessdate=3 септември 2009}} {{en}}</ref> {| class="wikitable sortable" ! Година ! Автор ! Наслов ! Изворен наслов ! Жанр ! Земја |- | 1969 | [[Перси Хавард Њуби]] | „Се бара одговор“ | ''Something to Answer For'' | [[роман]] | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- | 1970 | [[Бернис Рубенс]] | „Избраниот член“ | ''The Elected Member'' | роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- | 1970<ref>Во 1971 г. е решено да се наградува дело издадено истата, наместо претходната година, па затоа наградата не ја добило ниедно дело издадено во 1970 г. Во 2010 г. е одлучено таа награда да се додели ретроспективно, под називот „Изгубената Букерова награда“ ("Lost Man Booker Prize"), и тоа на романот „Неволји“ од Џејмс Гордон Фарел.</ref><ref>{{наведени вести|last=Мелверн|first=Џек|title=Џ.Г. Фарел доби Букерова награда за 1970 г, 30 години откако е починат|url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/books/article7131357.ece|accessdate=23 декември 2010|newspaper=[[The Times]]|date=20 мај 2010|archive-date=2018-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226084420/https://www.the-tls.co.uk/|url-status=dead}} {{en}}</ref> | [[Џејмс Гордон Фарел]] | „Неволји“ |''Troubles'' | роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]]<br>{{знаме|Ирска}} |- | 1971 | [[Видијадар Сураџпрасад Најпол]] | „Во слободна држава“ |''In a Free State'' | расказ | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]]<br>{{знаме|Тринидад и Тобаго}} |- | 1972 | [[Џон Бергер]] | „Џ.“ |''G.'' | експериментален роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- | 1973 | [[Џејмс Гордон Фарел]] | „Опсадата на Кришнапур“ |''The Siege of Krishnapur'' | роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]]<br>{{знаме|Ирска}} |- |rowspan=2| 1974 | [[Надин Гордимер]] | „Конзерватор“ |''The Conservationist'' | роман | {{знаме|ЈАР}} |- |[[Стенли Мидлтон]] | „Празник“ |''Holiday'' | роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- | 1975 | [[Рут Правер Џабвала]] | „Жега и прашина“ |''Heat and Dust'' | [[историски роман]] | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]]<br>{{знаме|Германија}} |- | 1976 | [[Дејвид Стори]] | „Савил“ |''Saville'' | роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- | 1977 | [[Пол Скот]] | „Исчекување“ |''Staying On'' | роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- | 1978 | [[Ајрис Медрок]] | „Морето, морето“ |''The Sea, the Sea'' | филозофски роман | {{знаме|Ирска}}<br>{{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- | 1979 | [[Пенелопи Фицџералд]] | „На море“ |''Offshore'' | роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- | 1980 | [[Вилијам Голдинг]] | „[[Пристапни обреди (роман)|Пристапни обреди]]“ |''Rites of Passage'' | роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- | 1981 | [[Салман Ружди]] | „[[Деца на полноќта]]“ |''Midnight's Children'' | магиски реализам | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- | 1982 | [[Томас Кенили]] | „Шиндлеровата барка“ |''Schindler's Ark'' | биографски роман | {{знаме|Австралија}} |- | 1983 | [[Џон Максвел Куци]] | „Животот и времето на Мајкл К.“ |''Life & Times of Michael K'' | роман | {{знаме|ЈАР}} |- | 1984 | [[Анита Брукнер]] | „Хотел на езерото“ |''Hotel du Lac'' | роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- | 1985 | [[Кери Хјум]] | „Народ на коските“ |''The Bone People'' | мистериозен роман | {{знаме|Нов Зеланд}} |- | 1986 | [[Кингсли Ејмис]] | „Стари ѓаволи“ |''The Old Devils'' | хумористичен роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- | 1987 | [[Пенелопи Лајвли]] | „Месечев тигар“ |''Moon Tiger'' | роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- | 1988 | [[Питер Кери]] | „Оскар и Лусинда“ |''Oscar and Lucinda'' | роман | {{знаме|Австралија}} |- | 1989 | [[Казуо Ишигуро]] | „Остатоци од денот“ |''The Remains of the Day'' | историски роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]]<br>{{знаме|Јапонија}} |- | 1990 | [[Антонија Сузан Бајат]] | „Опседнатост“ |''Possession'' | роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- | 1991 | [[Бен Окри]] | „Гладниот пат“ |''The Famished Road'' | магиски реализам | {{знаме|Нигерија}} |- |rowspan=2| 1992 | [[Мајл Ондатје]] | „[[Англискиот пациент]]“ |''The English Patient'' | историографска метапроза | {{знаме|Канада}}<br>{{знаме|Шри Ланка}} |- |[[Бери Ансворт]] | „Света глад“ |''Sacred Hunger'' | историски роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- | 1993 | [[Роди Дојл]] |„Педи Кларк ха-ха-ха“ |''Paddy Clarke Ha Ha Ha'' | роман | {{знаме|Ирска}} |- | 1994 | [[Џејмс Келман]] | „Доцна, баш доцна“ |''How Late It Was, How Late'' | тек на свеста | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- | 1995 | [[Пет Баркер]] | „Патот на сеништата“ |''The Ghost Road'' | воен роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- | 1996 | [[Греам Свифт]] | Последна заповед |''Last Orders'' | роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- | 1997 | [[Арундати Рој]] | „Богот на малите нешта“ |''The God of Small Things'' | роман | {{знаме|Индија}} |- | 1998 | [[Ијан Мекјуан]] | „Амстердам“ |''Amsterdam'' | роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- | 1999 | [[Џон Максвел Куци]] | „[[Срамота (роман)|Срамота]]“ |''Disgrace'' | роман | {{знаме|ЈАР}} |- | 2000 | [[Маргарет Атвуд]] | „Слепиот убиец“ |''The Blind Assassin'' | роман | {{знаме|Канада}} |- | 2001 | [[Питер Кери]] | „Вистинска приказна за Келиевата банда“ |''True History of the Kelly Gang'' | историски роман | {{знаме|Австралија}} |- | 2002 | [[Јан Мартел]] | „Живот на Пи“ |''Life of Pi'' | фантастичен роман | {{знаме|Канада}} |- | 2003 | [[Ди Би Си Пјер]] | „Малиот Бог Вернон“ |''Vernon God Little'' | роман | {{знаме|Австралија}} |- | 2004 | [[Алан Холингхарст]] | „Линија на убавината“ |''The Line of Beauty'' | историски роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- | 2005 | [[Џон Бенвил]] | „Море“ |''The Sea'' | роман | {{знаме|Ирска}} |- | 2006 | [[Киран Десаи]] | „Наследена загуба“ |''The Inheritance of Loss'' | роман | {{знаме|Индија}} |- | 2007 | [[Ен Енрајт]] | „Собир“ |''The Gathering'' | роман | {{знаме|Ирска}} |- | 2008 | [[Аравинд Адига]] | „Белиот тигар“ |''The White Tiger'' | роман | {{знаме|Индија}} |- | 2009 | [[Хилари Мантел]] | „Волчја аула“ |''Wolf Hall'' | историски роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- | 2010 | [[Хавард Џејкобсон]] | „Финклеровото прашање“ |''The Finkler Question'' | роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- | 2011 | [[Џулијан Барнс]] | „Насетување на крајот“ |''The Sense of an Ending'' | роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- | 2012 | [[Хилари Мантел]] | „Подигнете ги телата“ |''Bring Up the Bodies'' | историски роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- | 2013 | [[Еленор Катон]] | „Расветители“ | ''The Luminaries'' | историски роман | {{знаме|Нов Зеланд}} |- | 2014 | [[Ричард Фланаган]] | „Тесниот пат код длабокиот север“ | ''The Narrow Road to the Deep North'' | историски роман | {{знаме|Австралија}} |- | 2015 | [[Марлон Џејмс]] | „Кратка историја на седум убиства“ | ''A Brief History of Seven Killings'' | историски/експериментален роман | {{знаме|Јамајка}} |- | 2016 | [[Пол Бити]] | „Продадена душа“ | ''The Sellout'' | сатиричен роман | {{знаме|САД}} |- |2017 |[[Џоџ Сондерс]] |„Линколн во бардо“ |''Lincoln in the Bardo'' |историски роман |{{знаме|САД}} |- | 2018 | [[Ана Бернс]] | „Млекар“ | ''Milkman'' | роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- | rowspan=2|2019 | [[Маргарет Атвуд]] | „Завети“ | ''The Testaments'' | роман | {{знаме|Канада}} |- | [[Бернардин Еваристо]] | „Девојка, жена, друго“ | ''Girl, Woman, Other'' | експериментален роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- |2020 | [[Даглас Стјуарт]] | „Шаги Бејн“ | ''Shuggie Bain'' | роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]]<br />{{знаме|САД}} |- |2021 | [[Дамон Галгут]] | „Ветување“ | ''The Promise'' | роман | {{знаме|ЈАР}} |- |- |2022 | [[Шехан Карунатилака]] | „Седумте месечини на Мали Алмејда“ | ''The Seven Moons of Maali Almeida'' | роман | {{знаме|Шри Ланка}} |- |- |2023 | [[Пол Линч]] | „Песна на пророкот“ | ''Prophet Song'' | дистописки роман | {{знаме|Ирска}} |- |2024 | [[Саманта Харви]] | „Орбитала“ | ''Orbital'' | научнофантастичен роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |- |2024 | [[Дејвид Солој]] | „Плот“ | ''Flesh'' | роман | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство|Британија]] |} ==Поврзани награди== Во 2005 г. е воведена посебна „Меѓународна Букерова награда“ (''Man Booker International Prize'') која се доделува на писател од било која земја, на секои две години. Во 1992 г. е воспоставена руска верзија на наградата наречена „Руски Букер“ (''Russian Booker'', офиц: ''Booker-Open Russia Literary Prize'') Во 2007 г., Man Group ја основале „Мановата азиска книжевна награда“ (''Man Asian Literary Prize'') за најдобар роман од Азија напишан или преведен на англиски јазик и издаден во претходната календарска година. == Поврзано == * [[Пулицерова награда]] * [[Нобелова награда за литература]] * [[Гонкурова награда]] * [[Костина награда]] (порано „Витбредова награда“) == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Man Booker Prize}} * [http://www.themanbookerprize.com/ Букерова награда] {{en}} * [http://www.brookes.ac.uk/library/speccoll/booker.html Архив на Букеровата награда] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090904052840/http://www.brookes.ac.uk/library/speccoll/booker.html |date=2009-09-04 }} — Универзитет „Оксфорд Брукс“ {{en}} {{Букерова награда}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Букерова награда| ]] [[Категорија:Книжевни награди]] [[Категорија:Британски награди]] 7eoos4zzyzs7l0wy5p9ao2tsgdcsdpl 0 1061712 5578461 4941738 2026-06-18T09:48:21Z BosaFi 115936 5578461 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за држава |conventional_long_name = Туркс и Кајкос |common_name = Туркс и Кајкос |image_flag = Flag of the Turks and Caicos Islands.svg |image_coat =Coat_of_arms_of_the_Turks_and_Caicos_Islands.svg |image_map = Turks and Caicos Islands in United Kingdom (special marker).svg |national_anthem = ''[[Боже, чувај го Кралот]]''<br/>'''Национална песна:''' ''Ја поздравувам земјата наша'' |official_languages = [[англиски јазик|англиски]] |capital = [[Коберн Таун]] |largest_city = [[Гранд Турк]] |ethnic_groups = {{unbulleted list | 90% [[црнци]] | {{nowrap|10% [[мешани]] and [[белци]]}} }} |government_type = [[британска зависна територија]] |leader_title1 = [[Список на британски монарси|Монарх]] |leader_name1 = [[Чарлс III]] |leader_title2 = Гувернер |leader_name2 = [[Рик Тод]]<ref>{{наведени вести |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/politics/8202339.stm |title=UK imposes Turks and Caicos rule |accessdate=2009-08-14 |work=BBC News |date=14 August 2009}}</ref><ref>{{наведени вести |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/centralamericaandthecaribbean/turksandcaicosislands/6030311/Turks-and-Caicos-Britain-suspends-government-in-overseas-territory.html |title=Turks and Caicos: Britain suspends government in overseas territory |accessdate=2009-08-14 |work=The Daily Telegraph |location=London |first1=Damien |last1=McElroy |date=14 August 2009}}</ref> |leader_title3 = [[Премиер]] |leader_name3 = [[Руфус Евинг]] |leader_title4 = Одговорен Министер^a&nbsp;([[Велика Британија|ВБ]]) |leader_name4 = {{безпрелом|[[Марк Симондс]]}} |area_rank = 199-та |area_km2 = 616.3 |area_sq_mi = 193 |percent_water = незначителна |population_estimate = 44,819<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.electionguide.org/country.php?ID=220 |title=IFES Election Guide - Country Profile: Turks and Caicos Islands |publisher=Electionguide.org |date= |accessdate=2011-07-31 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225075341/http://www.electionguide.org/countries/id/220/ |url-status=dead }}</ref> |population_estimate_rank = |population_estimate_year = 2010 |population_census = 46400 |population_census_year = 2012 |population_density_km2 = 75.3 |population_density_sq_mi = 195.8 |population_density_rank = n/a |GDP_PPP = |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_year = |GDP_PPP_per_capita = |GDP_PPP_per_capita_rank = |sovereignty_type = |established_event1 = |established_date1 = |established_event4 = |established_date4 = |HDI_year = |HDI_change = <!--increase/decrease/steady--> |HDI = <!--number only--> |HDI_ref = |HDI_rank = |currency = [[американски долар]] |currency_code = USD |country_code = |iso3166code = TC |time_zone = [[Coordinated Universal Time|UTC]]-5 |utc_offset = |time_zone_DST = [[Coordinated Universal Time|UTC]]-4 |utc_offset_DST = |place = [[21 deg. 53 min. 28.45 sec. N, 71 deg. 47 min. 18.46 sec. W]] |cctld = [[.tc]] |date_format = d/m/yy ([[Anno Domini|AD]]) |drives_on = лево |calling_code = [[+1-649]] |footnote_a = за [[британските прекуморски територии]]. }}'''Туркс и Кајкос''' е [[Британски прекуморски територии|британска зависна територија]] во [[југоисток|југоисточниот]] дел на [[Бахами|Бахамите]] во [[Средна Америка]]. Опфаќа површина од 430 км2, на која опстојуваат 31.500 жители. Службен јазик е [[англиски јазик|англискиот]], додека пак како официјална парична единица се користи [[американски долар|американскиот долар]]. == Историја == Во времето на доаѓањето на [[Шпанци]]те, на островите живееле [[Индијанци]] ([[Араваки]]), кои Шпанците ги користеле за работа во рудниците за злато во [[Хаити]]. Дури во [[1678]] год. на островите трајно се доселиле доселeници од [[Бермуди]]. Тие се издржувале со производство на [[сол]]. За време на американската ослободителна војна, островите биле освоени од [[Французи]]те, но во [[1783]] год. пак ѝ ги препуштиле на [[Велика Британија]]. На островите Кајкос се населиле приврзаниците на северноамериканските колонии заедно со своите робови, но белците по укинувањето на ропството ([[1843]] год.) главно се иселиле. Во [[1799]] год. островите биле присоединети кон [[Бахами]]те, но поради отпорот на населението, во [[1848]] год., им дале делумна автономија, а во [[1873]] год. ги присоединиле кон колонијата [[Јамајка]]. Кога во [[1962]] год. [[Јамајка]] станала независна, пак им ги присоединиле кон Бахамите, и по прогласувањето на независните Бахамски Oстрови ([[1973]] год.), тие станале посебна колонија. Во 80-тите години на минатиот век биле критикувани поради вмешаност во трговија со дрога, а ги потресуваат и политичките спротивности меѓу Пробританската национална партија (PNP) и Народното демократско движење (PDM), кое се залага за независност. == Географија и клима == Територијата опфаќа две соседни групи на острови кои се на околу 150 км оддалеченост северно од [[Хаити]]. Островите Туркс ги опфаќаат островите [[Гранд Турк]] и повеќе ниски островчиња, а од Кајкос е одделен со преминот Туркс Ајлендс Песиџ широк до 35 км. Островите Кајкос се поголеми, има 6 поголеми острови: Гранд, Ист, Вест, Саут и Норт Кајкос и Провиденсијалс и голем број на помали островчиња. Сите острови се ниски, составени се од корален [[варовник]] и [[карст]], без површински води, со голем број солени езера и мангрови дрва, претежно се обраснати со грмушки и опкружени со корални гребени. Климата е тропско-океанска, за време на целата година е под влијание на пасатите од североисток. Источните делови добиваат околу 550 мм врнежи, а западните делови околу 1000 мм. Од [[мај]] до [[ноември]], повремено се појавуваат тропски циклони (оркани).{{Weather box |location = Островите Туркс и Кајкос: Гранд Турк |metric first = yes |single line = yes |Jan high C = 27 |Feb high C = 27 |Mar high C = 28 |Apr high C = 28 |May high C = 29 |Jun high C = 30 |Jul high C = 31 |Aug high C = 31 |Sep high C = 31 |Oct high C = 30 |Nov high C = 29 |Dec high C = 28 |Jan low C = 23 |Feb low C = 23 |Mar low C = 23 |Apr low C = 24 |May low C = 25 |Jun low C = 26 |Jul low C = 27 |Aug low C = 27 |Sep low C = 27 |Oct low C = 26 |Nov low C = 24 |Dec low C = 24 |Jan precipitation mm = 36.1 |Feb precipitation mm = 34.0 |Mar precipitation mm = 24.6 |Apr precipitation mm = 35.6 |May precipitation mm = 29.5 |Jun precipitation mm = 54.9 |Jul precipitation mm = 30.0 |Aug precipitation mm = 40.4 |Sep precipitation mm = 66.5 |Oct precipitation mm = 74.9 |Nov precipitation mm = 93.5 |Dec precipitation mm = 85.1 |source 1 = Weather.com [http://www.weather.com/outlook/travel/businesstraveler/wxclimatology/monthly/graph/TKXX0001] Weatherbase.com [http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=91187&refer=&units=metric&cityname=Grand-Turk-Gand-Turk-Turks-and-Caicos-Islands] |date=August 2011 }} == Политика == Островите имаат статус на британска зависна територија со внатрешна автономија (од 1976 г.). Суверен е британската кралица, која лично ја застапува гувернер. Гувернерот претседава со извршниот одбор составен од осум членови, меѓу кои пет членови се избрани од законодавниот совет, од премиереот, од државниот обвинител и од главниот секретар. Во законодавниот совет кој се состои од деветнаесет членови (Legislative Council), 13 членови се избираат на четири години, а другите членови се по службена должност или се именувани. == Економија == {| class="wikitable" style="text-align:center; border:1px;" |- ! Квалификуваност !! Постоток |- | Неквалификувани || 53% |- | Полуквалификувани || 12% |- | Квалификувани || 20% |- | Стручњаци || 15% |} До крајот на 80-тите години на минатиот век овие острови немале развиено [[стопанство]], тоа се темелело на [[риболов|рибарството]] и [[земјоделство]]то кое било не доволно развиено. Во 90-тите години на минатиот век, поради многу либералното даночно законодавство, станале даночен рај, така на островите постојат околу 17.000 седишта на странски претпријатија. Втора најважна дејност е [[туризам|туризмот]]. Постојат голем број на хотели на островите Провиденсијалс, Саут и Норт Кајкос, Пине Кај (во приватна сопственост), Гранд Турк и Салт Кај; повеќе од три четвртини туристи (164.000, 2002) доаѓаат од [[САД]] и [[Канада]]. == Население, јазик и култура == Жителите се црнци (90%) и мулати и [[белци]] (10%), а според верската припадност најмногу има [[протестанти]] (73%), [[католици]] (11%) и [[Јеховини сведоци]] 1,8%. Претежно живеат на островите Провиденцијалс и Гранд Турк, а другите острови се ретко населени. *[[Христијани]] - 36,840 *Без Религија - 1,840 *Народна Религија - 1,080 *Други - 240 {{bar box |float=right |title=Верници во Туркс и Кајкос |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Христијани|blue|92.10}} {{Столбен постоток|Без Религија|yellow|4.60}} {{Столбен постоток|Народна Религија|Red|2.70}} {{Столбен постоток|Други|black|0.60}} }} == Сообраќај == Најважни се пристаништата: [[Кокерн Таун]] (на островот Гранд Турк), на Салт Кај и на Провиденсијалс. Редовни траектни врски има меѓу Провиденсијалс, Норд Кајкос и Пине Кај. Меѓународни аеродроми има на островите Гранд Турк, Провиденсијалс и Саут Кајкос, а помали аеродроми има и на другите острови. Со редовни воздушни линии се поврзани сите поголеми острови. Домашен превозник е "Turks&Caicos Airways". [[Image:TurksandCaicosOMC.png|thumb|400px|Карта на островите Туркс и Кајкос.]] == Наводи == {{наводи|30em}} {{Обединето Кралство}} {{Надворешни територии на европските земји}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Туркс и Кајкос| ]] [[Категорија:Држави и територии настанати во 1973 година]] l7alajom79gywmpjxrnsuz87on36geq 0 1075592 5578265 5558178 2026-06-17T14:41:20Z SrpskiAnonimac 64566 /* Особини */ 5578265 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Jackal Cape cross 2009.JPG|мини|десно|250п|Црногрб шакал (''C. mesomelas'') во [[Намибија]]]] '''Шакал''' или '''чакал''' — [[грабливец]] со среден раст, еден од трите (во некои извори четирите) [[цицачи]] од семејството [[кучиња]] (''Canidae''), пронајдени во [[Африка]], [[Азија]] и југоисточна [[Европа]]. Во [[Македонија]] живее [[обичен шакал|обичниот шакал]] (''Canis aureus''). ==Особини== Шакалите и [[којот]]от (американски шакал) заземаат мала [[еколошка ниша]], заедно со останатите [[мршојадно животно|мршојадни]] и [[сештојадно животно|сештојадни животни]]. Нивните долги нозе и криви [[кучешки заби]] се приспособени за лов на мали [[цицач]]и, [[птици]] и [[влекачи]]. Големите шепи, опремени со перници, овозможувајќи им да се задржи до 16 км/ч подолго [[време]]. Тие ловат главно при слаба [[светлина]], најчесто при мугрите и самракот. Шакалите се моногамни, како една двојка брани својата територија од останатите како гневен прогонува натрапниците и обележува границата со [[урина]] и измет. Населена област може да биде доволно голема за да се сместат и младите чекаше додека си основаат [[семејство]] и да најдат свој територија. Понекогаш шакалите формираат мали групи, ако најде труп на животно, но обично ловат сами или во парови. Современи истражувања разјаснуваат врските меѓу шакаловите видови. Иако нивните надворешни карактеристични црти, не сите шакалови видови се толку блиски едни со други. Пругавиот и црногрбиот шакал се слични, но биолошки, нивниот изглед е поделен од оној на дивите кучиња и волците пред 6-7 милиони години. [[Обичен шакал|Обичниот шакал]] и [[етиопски волк|етиопскиот волк]] се дел од групата, која вклучува и [[сив волк|сиви волци]], домашно [[куче]] и [[којот]]. [[Опит]]и во [[Германија]] дошле до заклучок дека при вкрстување помеѓу [[пудлица]] и шакал, се добива [[хибрид]], кој за разлика од вкрстување помеѓу [[волк]] и [[куче]] е со намалена способност за размножување, намалени комуникациски способности, како и зголемување на генетските болести, само по три генерации размножување. ==Видови== * [[обичен шакал]] (''Canis aureus'') * [[пругав шакал]] (''Canis adustus'') * [[црногрб шакал]] (''Canis mesomelas'') * [[етиопски волк]] или етиопски шакал (''Canis simensis'') ==Во антиката== Староегипетскиот бог на подземниот свет, [[Анубис]] е претставен во човечко [[тело]] со глава на шакал. Денес шакалот е едно од најчестите животни во [[Африка]] - надвор од резерватите, во обработливо земјиште, дури и во близина на човековите [[Населба|населби]]. ==Преносно значење== Популарната, но донекаде неточна, идеја за шакалите како [[мршојадни животни]], придонесува за негативна асоцијација кога ќе се спомене тоа. Заедничко е оттаму и поврзувањето на зборот шакал со човек, дури и со група луѓе кои се однесуваат со одредени сличности - тепање, зборување агресивно, подло однесување и сл.ситуации во кои се напаѓа паднатиот. ==Шакалите како тема во уметноста и во популарната култура== * „Шакалот во лов“ — африканска приказна.<ref>''Крилатиот лав (црнечки приказни)''. Детска радост, Скопје, 1954, стр. 19-22.</ref> * „Месечината и чакалите“ - песна на македонскиот писател [[Славко Јаневски]].<ref>Славко Јаневски, ''Коренот на стеблото ја надминува мерата на нивните разуми''. Скопје: Темплум, 2014, стр. 131-133.</ref> * „Тема за чакал“ ([[англиски]]: ''Theme For A Jackal'') - песна на американската [[Панк рок|панк-рок]] група [[Мисфитс]] (''The Misfits'').<ref>[https://www.discogs.com/The-Misfits-Static-Age/release/489145 Discogs, The Misfits* – Static Age (пристапено на 28 јануари 2021)]</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Кучиња]] [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] kvdlabxtr1f7trkynxl47i1svnrtgej 0 1090738 5578219 4920245 2026-06-17T13:01:27Z BosaFi 115936 Ја заменувам страницата со '[[File:Eurobasket 2013 participants - en.svg|thumb|right|500px|Земји учеснички на Еуробаскет 2013.]] Оваа страна ги прикажува квалификациите за [[Европско првенство во кошарка 2013]]. ==Квалификувани Тимови== Осум тимови предвреме обезбедиле пласман за првенството. 5 групи од...' 5578219 wikitext text/x-wiki [[File:Eurobasket 2013 participants - en.svg|thumb|right|500px|Земји учеснички на Еуробаскет 2013.]] Оваа страна ги прикажува квалификациите за [[Европско првенство во кошарка 2013]]. ==Квалификувани Тимови== Осум тимови предвреме обезбедиле пласман за првенството. 5 групи од 5 тимови, 1 група од 6 тимови (Најдобрите 2 тима од секоја група и 4 најдобро третопласирани се квалификувале за Европско првенство во кошарка 2013) '''Квалификувани како замја домаќин:''' *{{bk|SVN}} '''Кваликикувани преку упеството на [[Кошарка на Летните олимписки игри 2012|Летни олимписки игри 2012]]''' *{{bk|FRA}} *{{bk|GBR}} *{{bk|LTU}} *{{bk|RUS}} *{{bk|ESP}} '''Квалифификувани преку учество на [[Светски олимписки квалификациски турнир во кошарка 2012]]''' *{{bk|GRE}} *{{bk|MKD}} '''Квалификувани преку квалификации''' *{{Bk|BEL}} *{{Bk|BIH}} *{{Bk|CRO}} *{{Bk|CZE}} *{{Bk|FIN}} *{{Bk|GEO}} *{{Bk|GER}} *{{Bk|ITA}} *{{Bk|ISR}} *{{Bk|LAT}} *{{Bk|MNE}} *{{Bk|POL}} *{{Bk|SRB}} *{{Bk|SWE}} *{{Bk|TUR}} *{{Bk|UKR}} ==Формат== 31 тим бил поделен во 5 групи од 5 тимови и една група од 6 тимови. Најдобрите 2 од секоја група и 4 најдобро третопласирани се квалификувале за [[Европско првенство во кошарка 2013]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.fibaeurope.com/default.asp?coid=%7B7B32DB97-DF7E-4A26-A436-4C7BA9DF21FD%7D&subimage=&do=download |title=Eurobasket 2013 format |accessdate=2021-09-08 |archive-date=2016-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160327123714/http://www.fibaeurope.com/default.asp?coid=%7B7B32DB97-DF7E-4A26-A436-4C7BA9DF21FD%7D&subimage=&do=download |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.fibaeurope.com/coid_Om40tBDIInMQEUvi9eudm1.articleMode_on.html Eurobasket 2013 seedings unveiled] FIBA Europe. 22 November 2011</ref> Натпреварите се одржале помеѓу 15 август и 11 септември 2021. ===Групи=== {| class="wikitable" style="width:90%;" |- !width=15%| '''Група 1''' !width=15%| '''Група 2''' !width=15%| '''Група 3''' !width=15%| '''Група 4''' !width=15%| '''Група 5''' !width=15%| '''Група 6''' |- |nowrap | {{Bk|SRB}}<br>{{Bk|TUR}}<br>{{Bk|GER}}<br>{{Bk|FIN}}<br>{{Bk|GEO}}<br>{{Bk|CRO}}<br> |nowrap| {{Bk|UKR}}<br>{{Bk|BUL}}<br>{{Bk|POL}}<br>{{Bk|BIH}}<br>{{Bk|ISR}}<br>{{Bk|ITA}}<br> |nowrap | {{Bk|MNE}}<br>{{Bk|LAT}}<br>{{Bk|BEL}}<br>{{Bk|POR}}<br>{{Bk|HUN}}<br>{{Bk|SWE}}<br> |nowrap | {{Bk|CZE}}<br>{{Bk|EST}}<br>{{Bk|NED}}{{Bk|SUI}}<br>{{Bk|AUT}}<br>{{Bk|AZE}}<br> |nowrap | {{Bk|BLR}}<br>{{Bk|SVK}}<br>{{Bk|ROU}}<br>{{Bk|ALB}}<br>{{Bk|LUX}}<br>{{Bk|CYP}}<br> |valign=top| {{Bk|ISL}} |} ==Квалификации== Извлекувањето за квалификациите се одржало на 4 Декември 2011 во Германија.<ref>[http://www.fibaeurope.com/coid_13RN72hUJVcj4kbVUveIR0.articleMode_on.html Qualification Round drawn] FIBA Europe, 4 December 2011</ref><ref>[http://www.fibaeurope.com/cid_KNce8jInH7Qj1EsyH5rjn2.roundID_8721.compID_qMRZdYCZI6EoANOrUf9le2.html Qualification Round Home] FIBA Europe</ref> {| class="wikitable" style="width:90%;" |- !width=15%| '''Група A''' !width=15%| '''Група B''' !width=15%| '''Група C''' !width=15%| '''Група D''' !width=15%| '''Група E''' !width=15%| '''Група F''' |- |nowrap valign=top| {{Bk|SRB}}<br>{{Bk|ISR}}<br>{{Bk|MNE}}<br>{{Bk|EST}}<br>{{Bk|SVK}}<br>{{Bk|ISL}}<br> |nowrap valign=top| {{Bk|GER}}<br>{{Bk|BUL}}<br>{{Bk|SWE}}<br>{{Bk|AZE}}<br>{{Bk|LUX}}<br> |nowrap valign=top| {{Bk|CRO}}<br>{{Bk|UKR}}<br>{{Bk|HUN}}<br>{{Bk|AUT}}<br>{{Bk|CYP}}<br> |nowrap valign=top| {{Bk|GEO}}<br>{{Bk|BIH}}<br>{{Bk|LAT}}<br>{{Bk|NED}}<br>{{Bk|ROU}}<br> |nowrap valign=top| {{Bk|POL}}{{Bk|FIN}}<br>{{Bk|BEL}}<br>{{Bk|SUI}}<br>{{Bk|ALB}}<br> |nowrap valign=top| {{Bk|TUR}}<br>{{Bk|ITA}}<br>{{Bk|POR}}<br>{{Bk|CZE}}<br>{{Bk|BLR}}<br> |} ===Група A=== {| class=wikitable style="text-align:center" !width=200|Тим !width=20|о.н. !width=20|поб. !width=20|пор. !width=20|д. кош !width=20|п. кош !width=35|Раз. !width=35|Бодови !Нерешени |- bgcolor=ccffcc |style="text-align:left"| {{Bk|MNE}} |10||10||0||814||697||+117||'''20''' || |- bgcolor=ccffcc |style="text-align:left"| {{Bk|ISR}} |10||6||4||861||751||+90||'''16''' || 2–2 (+26) |- bgcolor=ccffcc |style="text-align:left"| {{Bk|SRB}} |10||6||4||846||721||+125||'''16''' || 2–2 (+21) |- |style="text-align:left"| {{Bk|EST}} |10||6||4||768||761||+7||'''16''' || 2–2 (−47) |- |style="text-align:left"| {{Bk|ISL}} |10||1||9||743||920||−177||'''11''' || 1–1 (+4) |- |style="text-align:left"| {{Bk|SVK}} |10||1||9||704||886||−182||'''11''' || 1–1 (−4) |} ===Група Б=== {| class=wikitable style="text-align:center" !width=200|Team !width=20|Pld !width=20|W !width=20|L !width=20|PF !width=20|PA !width=35|Diff !width=35|Pts !Tie-break |- bgcolor=ccffcc |style="text-align:left"| {{Bk|GER}} |8||8||0||695||547||+148||'''16''' || |- bgcolor=ccffcc |style="text-align:left"| {{Bk|SWE}} |8||4||4||678||624||+54||'''12''' || 2−2 (+20) |- |style="text-align:left"| {{Bk|BUL}} |8||4||4||669||647||+22||'''12''' || 2−2 (−9) |- |style="text-align:left"| {{Bk|AZE}} |8||4||4||658||660||−2||'''12''' || 2−2 (−11) |- |style="text-align:left"| {{Bk|LUX}} |8||0||8||580||802||−222||'''8''' || |} ===Група Ц=== {| class=wikitable style="text-align:center" !width=200|Team !width=20|Pld !width=20|W !width=20|L !width=20|PF !width=20|PA !width=35|Diff !width=35|Pts !Tie-break |- bgcolor=ccffcc |style="text-align:left"| {{Bk|CRO}} |8||8||0||685||539||+146||'''16''' || |- bgcolor=ccffcc |style="text-align:left"| {{Bk|UKR}} |8||6||2||580||523||+57||'''14''' || |- |style="text-align:left"| {{Bk|AUT}} |8||3||5||601||589||+12||'''11''' || 1–1 (+10) |- |style="text-align:left"| {{Bk|HUN}} |8||3||5||593||619||−31||'''11''' || 1–1 (−10) |- |style="text-align:left"| {{Bk|CYP}} |8||0||8||445||634||−189||'''8''' || |} ===Група Д=== {| class=wikitable style="text-align:center" !width=200|Team !width=20|Pld !width=20|W !width=20|L !width=20|PF !width=20|PA !width=35|Diff !width=35|Pts !Tie-break |- bgcolor=ccffcc |style="text-align:left"| {{Bk|BIH}} |8||6||2||736||672||+64||'''14''' || 1–1 (+3) |- bgcolor=ccffcc |style="text-align:left"| {{Bk|GEO}} |8||6||2||707||666||+41||'''14''' || 1–1 (−3) |- bgcolor=ccffcc |style="text-align:left"| {{Bk|LAT}} |8||5||3||655||584||+71||'''13''' || |- |style="text-align:left"| {{Bk|NED}} |8||2||6||667||726||−59||'''10''' || |- |style="text-align:left"| {{Bk|ROU}} |8||1||7||569||686||−117||'''9''' || |} === Grupa E === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="200" |Team ! width="20" |Pld ! width="20" |W ! width="20" |L ! width="20" |PF ! width="20" |PA ! width="35" |Diff ! width="35" |Pts !Tie-break |- style="background:#cfc;" | style="text-align:left" |{{Bk|POL}} |8 |6 |2 |704 |568 | +136 |'''14''' |1–1 (+3) |- style="background:#cfc;" | style="text-align:left" |{{Bk|FIN}} |8 |6 |2 |717 |572 | +145 |'''14''' |1–1 (−3) |- style="background:#cfc;" | style="text-align:left" |{{Bk|BEL}} |8 |5 |3 |618 |545 | +73 |'''13''' | |- | style="text-align:left" |{{Bk|SUI}} |8 |3 |5 |570 |670 |−100 |'''11''' | |- | style="text-align:left" |{{Bk|ALB}} |8 |0 |8 |495 |749 |−254 |'''8''' | |} ===Група Ф === {| class=wikitable style="text-align:center" !width=200|Team !width=20|Pld !width=20|W !width=20|L !width=20|PF !width=20|PA !width=35|Diff !width=35|Pts !Tie-break |- bgcolor=ccffcc |style="text-align:left"| {{Bk|ITA}} |8||8||0||638||496||+142||'''16''' || |- bgcolor=ccffcc |style="text-align:left"| {{Bk|TUR}} |8||5||3||617||568||+49||'''13''' || 1–1 (+5) |- bgcolor=ccffcc |style="text-align:left"| {{Bk|CZE}} |8||5||3||565||551||+14||'''13''' || 1–1 (–5) |- |style="text-align:left"| {{Bk|BLR}} |8||2||6||553||626||−73||'''10''' || |- |style="text-align:left"| {{Bk|POR}} |8||0||8||523||655||−132||'''8''' || |} ===Рангирање на третопласираните тимови=== Четирите најдобри третопласирани екипи од групите се квалификуваа автоматски за турнирот. Бидејќи некои групи содржат шест екипи, а некои пет, се користи процентот на победа.<ref>[http://www.eurobasket2013.org/en/cid_8Xfg3jZMG1QuJnp6pnUWd3.pageID_AXRXeztSGYwzJz7Mp6B6d3.compID_qMRZdYCZI6EoANOrUf9le2.season_2013.coid_rgoNe9TsJ7UTz1Vjab,Bm1.articleMode_on.html Note on qualifying procedure]</ref> {| class=wikitable style="text-align:center" !width=200|Тим !width=20|Pld !width=20|W !width=20|L !width=20|PF !width=20|PA !width=35|G.AVG !width=35|PCT |- bgcolor=ccffcc |style="text-align:left"| {{Bk|BEL}} |8||5||3||618||545||1.133||'''.625''' |- bgcolor=ccffcc |style="text-align:left"| {{Bk|LAT}} |8||5||3||655||584||1.121||'''.625''' |- bgcolor=ccffcc |style="text-align:left"| {{Bk|CZE}} |8||5||3||565||551||1.025||'''.625''' |- bgcolor=ccffcc |style="text-align:left"| {{Bk|SER}} |10||6||4||846||721||1.173||'''.600''' |- bgcolor=ffcccc |style="text-align:left"| {{Bk|BUL}} |8||4||4||669||647||1.034||'''.500''' |- bgcolor=ffcccc |style="text-align:left"| {{Bk|AUT}} |8||3||5||601||589||1.020||'''.375''' |} ==Наводи== {{reflist|2}} == Надворешни врски == * [http://www.eurobasket2013.org/en/ 2013 FIBA Eurobasket official website] [[Категорија:2012 во кошарка]] [[Категорија:Европско првенство во кошарка 2013]] [[Категорија:Европско првенство во кошарка]] sby2nqfh0f6712320b2kars695f13dq 0 1106699 5578335 5432302 2026-06-17T21:05:16Z AriamMai 134263 5578335 wikitext text/x-wiki :''Оваа статија е само за машкиот полов орган кај [[човек]]от. За машки полов орган како општ поим видете [[пенис]].'' {{Сексуална содржина}} {{Infobox Anatomy | Name = Пенис | Latin = ''penis'', ''penes'' | GraySubject = 262 | GrayPage = 1247 | Image =Flaccid penis cropped.jpg | Caption = Пенис во мека состојба. | Width = 220 | Precursor = | System = | Artery = | Vein = [[Дорзална вена на пенис]] | Nerve = [[Дорзален нерв на пенис]] | Lymph = | MeshName = Penis | MeshNumber = A05.360.444.492 | DorlandsPre = | DorlandsSuf = }} '''Пенис''' ({{langx|la|penis}}, во превод „опашка“; разг.: ''кур'') — машки полов орган чијашто функција е спроведување на [[сперма]]та и [[урина]]та и нивна [[ејакулација]], односно [[екскреција]] надвор од [[Организам|организмот]]. Остварувањето на половиот акт кај мажот е главно под [[Нервен систем|нервна]] контрола. Преку [[Нервен импулс|импулсите]] на кои е осетлив [[гланс]]от (главата на пенисот) се поттикнува [[ерекција]], а со тоа и можност за полов акт ([[секс]]). При тоа, нервните импулси се испраќаат до [[Централен нервен систем|централниот нервен систем]] преку [[’Рбетен мозок|’рбетниот мозок]]. Такви, сексуални нервни импулси, се испраќаат и од деловите близу до пенисот. Спермата е течност што се состои од сперматозоиди. ==Анатомија== === Поделба === Пенисот претежно е составен од: * [[корен на пенис]]от (''radix'') — прицврстениот дел од пенисот со телото, главест дел (''bulbus penis'') кој од двете страни има мускулести листови (''crus penis''). Коренот лежи во перинеалната торба. * [[тело на пенис]]от — телото има два дела: горен (дорзален) дел (постеросупериорен дел при ерекција) и долен (вентрален) (долниот дел при мека состојба). Вентралната површина има вдлабнатина. * епително ткиво — делот е составен од кожа, [[кожичка од пенис]] (препуциум; ''praeputium''), а од внатрешноста на кожичката се наоѓа мека епителна површина (''preputial mucosa''). Кожата ја заштитува [[Глава (пенис)|главата на пенисот]] (''glans penis''). === Структура === Пенисот е составен од три дела ткива: две, т.н. ''пештерен (кавернозен) сноп'' (''corpus cavernosum penis'') кои се едно до друго на дорзалната страна и едно т.н. ''сунѓерест (спнгиозен) сноп'' (''corpus spongiosum penis'') кое се наоѓа помеѓу двете напоменати на вентралната страна. [[Податотека:Human Male Penis Foreskin Retraction Series 02.jpg|мини|кожичката и главата на пенисот]] Зголемениот дел на сунѓерестото тело во вид на чашка е всушност главата на пенисот (''glans penis''), врз која се наоѓа кожичката (''praeputium''), која може да се повлече. Под главата се наоѓа [[Френулум на пенис|френулум]]от (''frenulum praeputii penis''), каде кожата се спојува со главата. Округлата површина на основата на пенисот се нарекува [[Круна на пенис|круна]] (''corona glandis penis''). Видливата линија по долната страна на пенисот се нарекува [[Рафе (пенис)|перинејно рафе]] (''raphe perinei''). Мочниот канал (''urethra''), кој е последен дел од уринарниот тракт, поминува по сунѓерестиот сноп, а отворот кој е познат како надворешен отвор на мочниот канал (''orificium urethrae externum'') се наоѓа на врвот на главата од пенисот. Низ отворот се исфрла и [[урина]]та и [[сперма]]та. Спермата се создава со [[тестис]]ите, а се складира во [[пасеменик]]от (''еpididymis''). За време на [[ејакулација]]та, спермата се води до [[семевод]]от (''ductus deferens''), кој поминува над и позади меурот. Течности се додаваат од [[семеник]]от (''vesiculae seminales'') и тогаш семеводот преминува во [[ејакулативен канал]], која се спојува во мочниот канал во [[простата]]та. Простатата и [[булбоуретралната жлезда]] дополнително додаваат секрет и спермата потоа се исфрла преку крајниот отвор на пенисот. Рафето е видлива линија меѓу страничните делови на пенисот, видливо под пенисот. Линијата започнува од отворот на врвот на пенисот, оди по долната страна на пенисот, преку [[скротум]]от (тестисна кеса) па до [[перинеум]]от (просторот меѓу скротумот и анусот). Човековиот пенис се разликува од тој на животните (види [[пенис]]) по тоа што нема [[еректилна коска]] (''baculum''). Наместо коската, пенисот на човекот се ослонува на доток на крв за да се постигне [[ерекција]]. === Големина === [[File:Micopénis.jpg|thumb|right|150px|Микропенис. Ретко развојно нарушување.]] Постојат поголем број испитувања за просечната [[големина на пенис]]от, и сите испитувања дале различни податоци. Сепак, консензусот е дека просечната голема на еректиран пенис е од 12,9 до 15&nbsp;cm во должина, каде 95% од мажите се во рамките на должина од 10,7 до 19,1&nbsp;cm. Возраста и големината на пенисот во мека состојба не се точни показатели за големината на пенисот. Истегната состојба на мекиот пенис грубо одговара со големината на пенисот при ерекција.<ref name="Wessells">{{Наведено списание|author=Wessells H, Lue TF, McAninch JW |title=Penile length in the flaccid and erect states: guidelines for penile augmentation |journal=The Journal of Urology |volume=156 |issue=3 |pages=995–7 |date=September 1996 |pmid=8709382 |doi=10.1016/S0022-5347(01)65682-9}}</ref><ref name="Chen">{{Наведено списание|author=Chen J, Gefen A, Greenstein A, Matzkin H, Elad D |title=Predicting penile size during erection |journal=International Journal of Impotence Research |volume=12 |issue=6 |pages=328–33 |date=December 2000 |pmid=11416836 |doi=10.1038/sj.ijir.3900627}}</ref><ref name="lifestyles_condoms">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.free-condom-stuff.com/education/research.htm | title = ANSELL RESEARCH&nbsp;– The Penis Size Survey | accessdate = 2006-07-13 | date = March 2001 | archive-date = 2006-07-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060701200434/http://www.free-condom-stuff.com/education/research.htm | url-status = dead }}</ref> Должината на мекиот пенис не одговара со должината на еректираниот пенис. Така, има случаи каде пенис во мека состојба е мал, а може да нарасне во поголема должина при ерекција. Постојат и обратни случаи, каде релативни долг пенис во мека состојба може да биде не толку голем во ерективна состојба.<ref name=kinsey>{{Наведена мрежна страница|publisher=Kinsey Institute|year=2009|title=Penis Size FAQ & Bibliography|url=http://www.kinseyinstitute.org/resources/bib-penis.html|accessdate=2013-11-07|archive-date=2016-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20160507051003/http://www.kinseyinstitute.org/resources/bib-penis.html|url-status=dead}}</ref> Меѓу сите човеколики мајмуни, човекот има најголем пенис.<ref>[http://www.theguardian.com/science/2010/may/06/women-penis-size Penis size: An evolutionary perspective] retrieved 10 February 2012</ref> Според истражувањата во светот, големината на пенисот во ерективна состојба варира од 9,6 до 16&nbsp;cm. Така, според истражувањето на германското здружение за полово здравје „Профамилија“, просечната должина на пенисот кај Европејците е 7,3&nbsp;cm, а во ерекција, должината изнесува 15,4&nbsp;cm. Просечното времетраење на ерекцијата е 20-50 минути, а се проценува дека повеќе од 5 000 мажи во светот имаат поголем пенис од 30&nbsp;cm во ерекција. Најголеми пениси имаат мажите во [[Босна и Херцеговина]] (15,65&nbsp;cm), а потоа следуваат: [[Холандија]] (15,60&nbsp;cm), [[Унгарија]] (14,99&nbsp;cm), [[Австрија]] (14,89&nbsp;cm), [[Данска]] (14,88&nbsp;cm), [[Србија]] (14,87&nbsp;cm), [[Македонија]] е во средината (13,98&nbsp;cm), а на дното се [[Романија]] (12,73&nbsp;cm), [[Италија]] (12,50&nbsp;cm) и [[Грција]] (12,18&nbsp;cm).<ref>”Грците имаат најмали пениси, Босанците најголмеи, Македонците - средни”, ''Дневник'', година XVIII, број 5530, петок, 1 август 2014, стр. 22.</ref> Разликата во големината не е само во генетиката, туку и до факторите од животната средина, како лековите за плодност,<ref>{{наведени вести|last=Center of Disease Control|title=DES Update: Consumers|url=http://www.cdc.gov/des/consumers/about/effects_sons.html|accessdate=2013-11-07}}</ref> културата, исхраната и загаденоста.<ref>{{Наведено списание|doi=10.1289/ehp.8100 |author=Swan SH, Main KM, Liu F|display-authors= ''et al.'' |title=Decrease in anogenital distance among male infants with prenatal phthalate exposure |journal=Environmental Health Perspectives |volume=113 |issue=8 |pages=1056–61 |date=August 2005 |pmid=16079079 |pmc=1280349 |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1280349/}}</ref><ref>{{Наведено списание |first=Peter |last=Montague |url=http://copa.org/library/articles/rhwn/penis.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120303194352/http://copa.org/library/articles/rhwn/penis.htm |archivedate=2012-03-03 |title=PCBs Diminish Penis Size |journal=Rachel's Hazardous Waste News |volume=372 |access-date=2014-04-05 |url-status=live }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница| url = http://discovermagazine.com/1996/sep/hormonehell865/ | work = DISCOVER | title = Hormone Hell | accessdate = 2008-04-05 }}</ref>. Најдолгиот пенис забележан е од страна на д-р Роберт Лату Дикенсон. Пенисот бил долг 34,3&nbsp;cm.<ref>{{Наведена книга|author=Dickinson, R.L. |year=1940 |title=The Sex Life of the Unmarried Adult |location=New York |publisher=Vanguard Press}}{{Page needed|date=September 2010}}</ref> == Физиологија == === Уринирање === [[File:Male Urination.jpg|thumb|right|150px|Маж уринира. Отворот на пенисот се користи и за уринирање и исфрлување на семето.]] Исфрлањето на [[урина]]та од телото кај мажите се одвива преку пенисот. Урината, која се собира во [[Мочен меур|мочниот меур]], се исцедува во мочниот канал преку [[простата]]та, каде потоа се спојува со [[Ејакулативен канал|ејакулативниот канал]] и продолжува во пенисот. Во коренот на пенисот се наоѓа надворешниот сфинктерен мускул. Овој е мал сфинктер составен од мускулно ткиво и кај здравите мажи се контролира по волја. При релаксирање на сфинктерот се дозволува да протече урината низ мочниот канал во пенисот. Физиолошки, уринирањето е координација меѓу централниот нервен систем, автономниот нервен систем и соматскиот нервен систем. Кај децата, постари лица и лица со невролошка повреда, уринирањето може да не е по волја. Центрите за уринирање, при ерекција, го блокираат рефлексот на сфинкерот, за да се изддели физиолошката функција [[уринирање]] и [[Оплодување|репродуктивната функција]]. Со тоа, не се дозволува да пројде спермата во горниот дел од мочниот канал, а да помине низ пенисот при [[ејакулација]].<ref>{{Наведено списание|last=Schirren|first=C.|author2=Rehacek, M.; Cooman, S. de; Widmann, H.-U.|title=Die retrograde Ejakulation|journal=Andrologia|date=24 April 2009|volume=5|issue=1|pages=7–14|doi=10.1111/j.1439-0272.1973.tb00878.x}}</ref> Делот на мочнито канал во пенисот нема мускули и нема физиолошка функција. Мала количина урина, после уринирањето, најчесто останува во мочниот канал во пенисот. Подалечниот дел од каналот му овозможува на мажот да ја контролира количината на проток на урината. Поради испакнатоста на пенисот од телот, мажите уринираат исправени, а жените седнати. === Ерекција === [[File:Different penis sizes.jpg|thumb|right|150px|Процесот на ерекција кај мажот. Од мека кон ерективна состојба.]] [[Ерекција]] е зацврстување и зголемување на пенисот, која се случува за време на [[полова возбуда]], но исто така може да се случи и при ситуации кога нема секс. Главниот физиолошки механизам на ерекцијата е автономната [[вазодилација]] на артериите кои снабдуваат крв до пенисот, при што се дозволува повеќе крв да ги пополни трите сунѓерести еректилни ткива, и така пенисот се издолжува и зацврстува. Ерективното ткиво притиска врз вените кои носат крв од пенисот. Повеќе крв влегува во пенисот, одошто излегува, сè додека не се постигне еднаков волумен на излезена и влезена крв, состојба на константна ерекција. Ерекцијата го олеснува [[секс]]от. Иако големиот број на пениси се во нагорна насока при ерекција, често и нормално е за еректираниот пенис да е скоро вертикално поставен нагоре или надолу или пак хоризонтално прави. Кривината и правецот на пенисот зависи од лигаментот кој ја диктира положбата. Во следната табела е прикажано честотата на аглите при ерекција. Студијата е изведена со 1.564 мажи на возраст од 20 до 69 години. Во табелата, нулта степен е прав пенис нагоре, по стомакот. 90 степени е прав нанапред, додека 180 степени е прав надолу, во насока на нозете. Најчеста положба е нагоре.<ref>{{Наведено списание|author=Sparling J |title=Penile erections: shape, angle, and length |journal=Journal of Sex & Marital Therapy |volume=23 |issue=3 |pages=195–207 |year=1997 |pmid=9292834 |doi=10.1080/00926239708403924}}</ref> {| class="wikitable" |- |+ Агол на ерекција ! агол (°)<br>од вертикално нагоре ! %<br>на мажи |- | 0&ndash;30 | style="text-align: right;" | 5 |- | 30&ndash;60 | style="text-align: right;" | 30 |- | 60&ndash;85 | style="text-align: right;" | 31 |- | 85&ndash;95 | style="text-align: right;" | 10 |- | 95&ndash;120 | style="text-align: right;" | 20 |- | 120&ndash;180 | style="text-align: right;" | 5 |} === Ејакулација === [[Ејакулација]]та е исфрлуцвање на семето ([[сперма]]та) низ пенисот. Исфрлањето на спермата е проследена со [[оргазам]]. Серија мускулни контракции ја доставуваат спермата, која содржи машки полови клетки [[сперматозоид]]и. Најчесто исфрлањето е како резултат на сексуално задоволување, како стимулација на пенисот, така и стимулација на простатата. Ејакулацијата може да се одвие и спонтано за време на спиење. Неможноста да се ејакулира се вика аејакулација. == Нарушувања == === Болести === [[File:Gray829.png|thumb|right|150px|Карлицата на мажот. Прикажан е срамниот нерв (''nervus pudendus'') во средината.]] *[[Парафимоза]] е состојба кога кожата од главата на пенисот не може да се истегне, односно повлече врз главата. Може да настане поради заробена течност во кожата. * Може да се појави [[тромбоза]] за време на периоди од зачестена и одложена сексуална активност, особено при фелацио. Често е без последици и се повлекува за неколку седмици. * [[Заглавување на срамниот нерв]] е состојба која се одликува со болка при седење и губење на пенисната (или клиторисната) сензација и [[оргазам]]. Понекогаш има целосна загуба на сензација или оргазам. Нервот може да се повреди при незгоди и возење велосипеди со тесно седиште. * [[Прелом на пенис]]от може да се случи ако еректираниот пенис е скривен во голема мера. Кршечки или напукнувачки звук нормално е проследен со ова. Медицинска помош треба да се побара при оваа состојба. * При [[дијабетес]], [[периферна невропатија]] може да предизвика еден вид штипкање на кожата на пенисот и можност целосно да се изгуби чувството. Намаленото чувство може да доведе до повреди за партнерот и нема можност да се доживи сексуално доживување преку стимулирање на пенисот. Бидејќи проблемите се предизвикани од трајно оштетување на нервот, превентивен третман преку контрола на дијабетесот е основен третман. Ограничено закрепнување е можно преку подобрена контрола на дијабетесот. * [[Импотенција]] или ерективна нарушена функција е неможност да се развие и одржи [[ерекција]] која е доволна за да се има сексулано задоволство. [[Дијабетес]]от е главна причина, како и староста. Има широк спектар на третмани, меѓу кои и лекови. * [[Пријапизам]] е болна и потенцијално штетна состојба каде еректираниот пенис не се враќа во мека состојба. Слабо се испитани причините за ова, но вклучуваат сложени невролошки и васкуларни фактори. Потенцијални компликации се [[тромбоза]], [[импотенција]] и [[исхемија]]. При сериозна состојба може да се доведе до [[гангрена]], која побарува [[ампутација]]. Оваа состојба е поврзана со различни лекови, меѓу кои [[простагладин]], но не и [[вијагра]].<ref>{{Наведено списание|author=Goldenberg MM |title=Safety and efficacy of sildenafil citrate in the treatment of male erectile dysfunction |journal=Clinical Therapeutics |volume=20 |issue=6 |pages=1033–48 |year=1998 |pmid=9916601 |doi=10.1016/S0149-2918(98)80103-3}}</ref> *[[Рак на пенис]]от е редок и се случува на едно од 100.000 лица. * Инфекции и [[херпес]]. [[File:Hypospadias3.jpg|thumb|right|150px|Хипоспадија. Отворот на мочниот канал е поставен погрешно.]] [[File:Hirsuties papillaris coronae glandis.jpg|thumb|right|150px|Папили на пенисот. Израстоци на круната на главата.]] === Развојни нарушувања === *[[Хипоспадија]] е развојно нарушување каде отворот на врвот на пенисот е позициониран погрешно уште од самото раѓање. Ова често се поправа преку хируршки пат. *[[Микропенис]] е многу мал пенис кој настанал поради развојни или вродени проблеми. *[[Дифалија]], или ''удвојување на пенисот'', е состојба каде се има два пениса. Оваа е многу ретка состојба. ===Нормални варијации на пенисот=== *[[Папили на главата од пенисот]] се издигнати папили, некако со посветла боја од самата глава. Тие се појавуваат на основата од главата, на круната. Папилите се развиваат кај мажите од 20 до 40 годишна возраст. Според податоците од 1999 година, овие се појавуваат од 8 до 48% од вкупното машко население.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://emedicine.medscape.com/article/1058826-overview#a0199 |title=Pearly Penile Papules: Epidemiology |publisher=Medscape |last=Brown |first=Clarence William |date=February 13, 2014 |accessdate=2014-03-08}}</ref> Овие може да бидат постоветени со брадавици, но не се штетни, инфективни и не побаруваат третман.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.netdoctor.co.uk/menshealth/facts/spotsonthepenis.htm |title=Spots on the penis<!-- Bot generated title --> |accessdate=2014-04-05 |archive-date=2008-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081220104739/http://www.netdoctor.co.uk/menshealth/facts/spotsonthepenis.htm |url-status=dead }}</ref> *[[Фордајсови точки]] се мали, испакнати, жолтеникаво-бели точки со големина од 1 до 2 милиметри во пречник. Овие точки се појавуваат на пенисот, и тие се чести и не се инфективни. *''Sebaceous prominences'' се исто така испакнатини слични на Фордајсовите точки на телото на пенисот, сместени на лојните жлезди и исто така се нормална појава. *[[Фимоза]] е неможност да се повлеке кожата од главата на пенисот. Оваа состојба е болна во детството и во прет-[[пубертет]]скиот период. Оваа состојба се појавува кај од 8% од мочињата на десет годишна возраст. *Кривина: мал број пениси се целосно прави. Кривините се честа појава и може да бидат во различни насоки. Понекогаш кривината е сосема видлива. Кривина на пенисот до 30° се смета за нормална и медицински третман се презема ако аголот е поголем од 45°. == Модификации на пенисот == [[File:Circumcised penis labelled.jpg|thumb|right|150px|Обрежан пенис. 1) тело на пенис, (2) лузна од раната, (3) круна, (4) глава, (5) отвор.]] Понекогаш луѓето ставаат [[пирс]]ови на пенисот, или пак го декорираат во друга форма, како [[тетоважа]]. Освен [[обрежување]]то, модификациите на пенисот општо гледано се самоволни и се изведуваат поради естетика или зголемување на чувствителноста. Исто така, обновувањето на кожата од главата на пенисот се смета за модификација, како и импланти и истегнување (зголемување) на пенисот. Меѓу модификациите, можеби најекстремна е расцепот на отворот на врвот од пенисот. Како модификација се смета и [[отстранување на пенисот]]. Трансродните лица пенисите, преку операција, ги трансфорираат во [[Вагина|вагини]] (т.н. неовагини). Жените кои стануваат трансродни мажи подлегнуваат на [[фалопластика]]. === Обрежување === Најчеста форма на модификација на половите органи е обрежувањето. Тоа делумно или целосно отстранување на кожата од главата на пенсиот поради културни, религиски, а поретко и медицински причини. Без разлика на опремата со која се извршува [[обрежување]]то, процедурата е иста. Прво се проценува големината на кожата која треба да биде отстранета. Потоа, кожата се расекува да за да се открие главата на пенисот. Внатрешната површина на кожата (preputial epithelium) е одвоена од прицврстениот дел со пенисот. На крај кожата се исекува. При обрежувањето кај возрасните потребно е 4 до 6 седмици да се нема мастурбација или секс за да зарасне раната.<ref>{{Наведено списание|author=Holman JR, Stuessi KA |title=Adult circumcision |journal=American Family Physician |volume=59 |issue=6 |pages=1514–8 |date=March 1999 |pmid=10193593}}</ref> Кај различни култури, обрежувањето го вршат немедицински персонал без стерилна опрема.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nytimes.com/2007/02/27/health/27iht-health.4734408.html |title=In Africa, a problem with circumcision and AIDS}}</ref> == Културни аспекти == [[File:Phallus -Thunderbolt on side of house to Scare of Evil.jpg|thumb|150px|[[Фалусни цртежи во Бутан|Цртежите на фалус]] на ѕидовите се чести во [[Бутан]]. Тие се цртале за да ги избркаат лошите духови и несреќите од домаќинствата.]] Пенисот имал влијание врз некои културни аспекти, како: * [[Естетика|естетско]], на пример, [[телесна модификација]] * [[хумор]]но, пенисот се смета за [[табу]] или непристоен во различни култури * [[симбол]]изам, на пример [[фалус]] * [[архитектура]] и [[скулптура]], [[фалусна архитектура]] ===Пенисот како мотив во уметноста и во популарната култура=== * „Девојката и грмушката со пениси“ — кус [[расказ]] на британската писателка [[Џоана Волш]] од 2015 година.<ref>Џоана Волш, ''Набави си муда: 9 и 1 / 2 бајки за секс''. Скопје: Темплум, 2019, стр. 5-9.</ref> * „Трите големи курови“ — кус расказ на британската писателка Џоана Волш од 2015 година.<ref>Џоана Волш, ''Набави си муда: 9 и 1 / 2 бајки за секс''. Скопје: Темплум, 2019, стр. 11-13.</ref> * „Принцезата и пенисот“ — кус расказ на британската писателка Џоана Волш од 2015 година.<ref>Џоана Волш, ''Набави си муда: 9 и 1 / 2 бајки за секс''. Скопје: Темплум, 2019, стр. 25-33.</ref> * „Набави си муда (англиски: ''Grow a pair'') — кус расказ на британската писателка Џоана Волш од 2015 година.<ref>Џоана Волш, ''Набави си муда: 9 и 1 / 2 бајки за секс''. Скопје: Темплум, 2019, стр. 59-64.</ref> * „Злобен кур“ ([[англиски]]: ''Evil Dick'') - песна на американската [[Рок-музика|рок]]-група [[Бади каунт]] (''Body Count'') од 1992 година.<ref>[https://www.discogs.com/Body-Count-Body-Count/release/713210 DISCOGS, Body Count (2) ‎– Body Count (пристапено на 14.8.2020)]</ref> * „Голем кур“ (англиски: ''Big Dick'') — песна на канадската рок-група [[Ноуминсноу]] (''Nomeansno'') од 1989 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/31996-Nomeansno-Wrong Discogs, Nomeansno – Wrong (пристапено на 21.5.2023)]</ref> == Поврзано == * [[Пенис]] * [[Тестис]] * [[Секс]] ==Наводи== {{Наводи}} ==Надворешни врски== {{Ризница-врска|Human penis}} *[http://www.kinseyinstitute.org/resources/bib-penis.html Институт за пенис Кинси] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160507051003/http://www.kinseyinstitute.org/resources/bib-penis.html |date=2016-05-07 }} {{секс}} [[Категорија:Пенис]] 9rg5bmdcrns5taor33e0d6prwiqzmfk 0 1114430 5578226 5366894 2026-06-17T13:17:49Z Ziv 110717 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:NGC 4631 HST.jpg]] → [[File:Caldwell 32.jpg]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Caldwell 32.jpg]] 5578226 wikitext text/x-wiki {{Infobox Constellation | local_name =Ловечки Кучиња | name = Canes Venatici | abbreviation = CVn | genitive = Canum Venaticorum | symbolism = Ловечки кучиња | RA = {{RA|12|06.2}} - {{RA|14|07.3}} | dec= +27,84° - +52,36°<ref name="boundary"/> | family = Голема Мечка | quadrant = NQ3 | areatotal = 465 | arearank = 38-мо | numbermainstars = 2 | numberbfstars = 21 | numberstarsplanets = 4 | numberbrightstars = 1 | numbernearbystars = 2 | brighteststarname = [[Карлово Срце]] (Астерион) (α CVn) | starmagnitude = 2.90 | neareststarname = [[DG Ловечки Кучиња|DG CVn]] | stardistancely = 25.89 | stardistancepc = 7,94 | numbermessierobjects = 5 | meteorshowers = [[канес венатикиди]] | bordering = [[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]]<br />[[Воловар (соѕвездие)|Воловар]]<br />[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] | latmax = [[Северен Пол|90]] | latmin = [[40-ти северен напоредник|40]] | month = мај | notes=}} '''Ловечки Кучиња''' — едно од [[список на соѕвездија|88-те современи соѕвездија]]. Станува збор за мало северно соѕвездие кое било осмислено од [[Јан Хевелиј]] во {{римски|17}} век. Името е на латински и значи „[[ловечко куче|ловечки кучиња]]“, и соѕвездието честопати е прикажано како Воловар од соседното соѕвездие да ги држи кучињата. ==Историја== [[Image:Canes Venatici - Prodromus astronomiae 1690 (5590250).jpg|left|200px|thumb|Ловечки Кучиња прикажани во ѕвездениот атлас на Јан Хевелиј.Се забележува дека со тогашната практика сликата е прикажана во спротивна насока.]] [[File:Sidney Hall - Urania's Mirror - Bootes, Canes Venatici, Coma Berenices, and Quadrans Muralis.jpg|left|200px|thumb|Ловњчки Кучиња прикажани како што се гледаат на небото на ѕвездената карта од ''[[Огледалото на Уранија]]'' 1825 година.]] Ѕвездите во Ловечки Кучиња не се многу сјајни. Во калсичниот период, од страна на [[Птоломеј]] биле придодадени на соѕвездието [[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]] во неговиот [[ѕвезден каталог]]. α CVn била 28-та ѕвезда од Голема Мечка, а β CVn била 29-та ѕвезда од Голема Мечка. Во [[среден век|средниот век]], поистоветувањето на овие ѕвезди со кучињата на Воловар било поради грешка во преводот. Некои од ѕвездите во Воловар обичајно се опишувале како [[палка]] која ја држи Воловар. Кога делото на грчкиот астроном Птоломеј [[Алмагест]] (''Almagest'') било преведено од грчки на [[арапски јазик]], преведувачот [[Хунајн ибн Ишак|Јоханитиј]] не го знаел значењето на грчкиот збор и го заменил со најблискиот арапски збор, запишувајќи العصى ذات الكلاب „''al-`aşā dhāt al-kullāb''“, што значи „навртката на копјето има кука“. Кога арапскиот текст бил преведен на латински, преведувачот [[Герард Кремонски]] го погрешил арапскиот збор كلاب for ''kilāb'' (множина كلب ''kalb''), што знали „кучиња“, запишувајќи ''hastile habens canes''.<ref>{{Harvnb|Allen|1963|p=105}}</ref><ref>{{Harvnb|Kunitzsch|1959|pp=123–124}}</ref><ref>{{Harvnb|Kunitzsch|1974|pp=227–228}}</ref><ref>{{Harvnb|Kunitzsch|1990|pp=48–49}}</ref> Во 1533 година, германскиот астроном [[Питер Апијан]] го опишал Воловар како да држи две кучиња со него.<ref name=apian1>{{Harvnb|Apianus|1533}}</ref><ref>{{Harvnb|Allen|1963|p=157}}</ref> Овие лажни кучиња кружеле во астрономската литература сè до оној момент кога [[Јан Хевелиј|Хевелиј]] одлучил да го одреди нивното присуство на небото, прикажувајчи ги како посебно соѕвездие во 1867 година.<ref>{{Наведена мрежна страница |url = http://www.ianridpath.com/startales/canesvenatici.htm |work = Star Tales |title = Canes Venatici |last = Ridpath |first = Ian |accessdate = 9 June 2012}}</ref><ref name="ridpath">{{Harvnb|Ridpath|2001|pp=96–97}}</ref> Хевелиј го избрал името ''Астерион'' (од грчкото 'αστέριον, што значи „мала ѕвезда“,<ref>{{Harvnb|Kunitzsch|Smart|2006|p=22}}</ref> како [[деминутив]] од ''αστηρ'' „ѕвезда“, или придавката која означува „ѕвездено“<ref>{{Harvnb|Allen|1963|p=115}}</ref>) за северното куче и ''Хара'' (од грчкото χαρά, што значи „радост“) за јужното куче познато како ''Ловечки Кучиња'', во неговиот [[ѕвезден атлас]].<ref name="ridpath"/><ref>{{Harvnb|Hevelius|1690}}</ref> Во неговиот ѕвезден каталог, Чешкиот астроном [[Антонин Бечвар|Бечвар]] го придодал ''Астерион'' ма β CVn и ''Хара'' на α CVn.<ref>{{Harvnb|Bečvář|1951}}</ref> ==Особености== Ловечки Кучиња се граничи со [[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]] на север и запад, [[Береникина Коса (соѕвездие)|Берненикина Коса]] на југ, и [[Воловар (соѕвездие)|Воловар]] на исток. Кратенката за соѕвездието од три букви е 'CVn' како што била прифатена од [[Меѓународен астрономски сојуз|Меѓународниот астрономски сојуз]] во 1922 година.<ref name="pa30_469">{{Наведено списание | last=Russell | first=Henry Norris | title=The New International Symbols for the Constellations | journal=Popular Astronomy | volume=30 | pages=469–71 | bibcode=1922PA.....30..469R | year=1922}}</ref> Официјалните граници на соѕвездието се поставени во 1930 г. од страна на [[Ежен Џозеф Делпорт|Ежен Делпорт]] и претставуваат многуаголник со 14 страни. Во [[екваторски координатен систем|екваторскиот координатен систем]], координатите на [[ректасцензија]]та на овие граници е меѓу {{RA|12|06.2}} и {{RA|14|07.3}}, додека пак координатите на [[деклинација]]та се меѓу +27.84° и +52.36°.<ref name="boundary">{{Наведено списание | title=Canes Venatici, Constellation Boundary | work=The Constellations | publisher=International Astronomical Union | url=http://www.iau.org/public/constellations/#cvn | accessdate=15 February 2014 | archive-date=2013-06-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130605024208/http://www.iau.org/public/constellations/#cvn | url-status=dead }}</ref> Зафаќајќи површина од 465 квадратни степени, соѕвездието е на 38 место по големина меѓу 88-те соѕвездија. ==Забележителности== [[Image:CanesVenaticiCC.jpg|thumb|left|200px|Соѕвездието Ловечки Кучиња набљудувано со голо око.]] ===Ѕвезди=== {{Поврзано|Список на ѕвезди во Ловечки Кучиња}} Соѕвездието Ловечки Кучиња не содржи сјајни ѕвезди, α и β CVn се единствените ѕвезди со светлинска величина 3 и 4. Фламстид каталогизирал 25 ѕвезди во соѕвездието, означувајќи ги од 1 до 25 CVn, но подоцна се увидело дека 1 припаѓа на Голема Мечка, 13 била во Береникина Коса и 22 не посоела.{{sfn|Wagman|2003|p=366}} *'''[[Алфа Ловечки Кучиња|α CVn]] (Карлово Срце)''' е најсјаната [[ѕвезда]] во соѕвездието, именувана од [[Чарлс Скарборо]] во чест на [[Чарлс I|Кралот Чарлс I]], симнатиот крал на Британија.<ref name="ridpath"/><ref>Според Р. Х. Ален, ѕвездата била именувана од Халеј во чест на Чарлс II „под влијание на дворскиот лекар Сер Чарлс Скарборо, кој рекол дека свети со одредена сјајност во приквечерието кога кралот се вратил во Лондон, на 29 мај 1660 година“.</ref> Legend has it that α CVn was brighter than usual during the [[Restoration (England)|Restoration]], as [[Чарлс II]] се вратил во Англија да го заземе престолот. КАрлово Срце е широка [[двојна ѕвезда]], со првична ѕвезда со светлинска величина од 2,9, а втората е со светлинска величина 5,6, на растојание од 110 сг. од Земјата. Првичната ѕвезда исто така има неверојатно силно магнетно поле.<ref name="ridpath"/> *'''[[Бета Ловечки Кучиња|β CVn]] (Хара)''' е жолта ѕвезда на главната низа со светлинска величина 4,2, на 27 сг од Земјата. Името потекнува од зборот кој означува „радост“.<ref name="ridpath"/> *'''[[Гама Ловечки Кучиња|Y CVn]] (Ла Суперба)''' е полупроменива ѕвезда која има променлива светлинска величина меѓу 5 и 6,5 во период од околу 158 денови. Станува збор за [[јаглеродна ѕвезда]] која е позната по својата длавоко црвена боја.<ref name="ridpath"/> *'''[[AM Ловечки Кучиња|AM CVn]]''', мошне сина ѕвезда со светлинска величина 14, е прототип за специјална класа на ѕвезди наречени [[катаклизмична променлива ѕвезда|катаклизмични променливи ѕвезди]], во кој придружната ѕвезда е [[бело џуџе]], наместо ѕвезда од [[главна низа|главната низа]]. *'''[[RS Ловечки Кучиња|RS CVn]]''' е прототип за [[RS Ловечки Кучиња променлива|специјална класа на променливи ѕвезди]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url = http://simbad3.u-strasbg.fr/sim-id.pl?protocol=html&Ident=RS+CVn |publisher = SIMBAD |title = RS CVn -- Variable of RS CVn type |accessdate = 9 June 2012 }}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> со [[хромосфера|хромосферно]] активни и оптички [[променлива ѕвезда|променливи]] делови. ===Големата празнина=== [[Големата празнина]], е [[празнина]] во близина на ова соѕвездие. Можно е да станува збор за најголемата празнина која некогаш е откриена, со споредлива големина на празнината во Еридан. Откриена е во 1983 година. ===Далечни објекти=== [[File:Messier51 sRGB.jpg|thumb|[[Вител (галаксија)|NGC 5194]], снимена од [[Хабл (вселенски телескоп)|Хабл]].]] Во соѕвездието Ловечки Кучиња постојат 5 [[Месјеов каталог|Месјеови објекти]], вклучувајќи и четири [[галаксија|галаксии]]. Една од најзначајните галаксии во Ловечки Кучиња е галаксијата Вител (M51, NGC 5194) и [[NGC 5195]], мала пречкеста [[спирална галаксија]] која се гледа во чело. Ова е првата галаксија која била категоризирана како галаксија која поседува спирални краци, од страна на [[Вилијам Парсонс|Лордот Рос]] во 1845 г.<ref name="ridpath"/> Станува збор за челна спирална галаксија на растојание од 37 милиони сг. од Земјата. И се смета за една од најубаво видливи галаксии, M51 многу области во кои се создаваат ѕвезди, а поседува и доста [[маглина|маглини]] во краците, кои се обоени со розово и сино и се во спротивност со жолтеникавото јадро. M51 има и помал придружник, [[NGC 5195]], која има помалку области во кои се создаваат ѕвезди и поради тоа е изразито жолтеникава. Поминува зад M51 и е една од причините за поголемото ѕвездено создавање во М51.<ref name="objects">{{Harvnb|Wilkins|Dunn|2006}}</ref> [[File:Caldwell 32.jpg|thumb|[[NGC 4631]] снимена од [[Хабл (вселенски телескоп)|Хабл]].]] Друга значајна галаксија во соѕвездието е [[Сончоглед (глаксија)|глаксијата Сончоглед]] (M63, NGC 5055), [[NGC 4736|M94]] и [[NGC 4258|M106]]. M63, или галаксијата Сончоглед е именувана според изгледот кој го има во аматерските телескопи. Станува збор за спирална галаксија со светлинска величина 9. M94 е мала челно свртена спирална галаксија со светлинска величина 8, и на 15 милиони сг. од Земјата.<ref name="ridpath"/> [[NGC 4631]] пречкеста спирална галаксија, и е една од најголемите и најсјаните странични галаксии.<ref>O'Meara, Stephen James: The Caldwell Objects, Sky Publishing Corporation ISBN 0-933346-97-2 page 126</ref> [[NGC 5272|M3]] е [[збиено ѕвездено јато|збиено јато]] на растојание од 32.000 сг. од Земјата. Со пречник од 18 лачни минути и светлинска величина од 6,3 доволно е светло за да може да се види со [[двоглед]]. Може да се види и со голо око при особено темни ноќи.<ref name="ridpath"/> M94, или NGC 4736, е челна спирална галаксија на растојание од 15 милиони сг. од Земјата. Станува збор за многу тесно крак спирална галаксија со изразито сјајно јадро. Надворешноста на глаксијата е неверојатно светла во ултравиолетова светлина поради прстенот во кој се создаваат нови ѕвезди околу јадрото, и е со пречник од 7.000 сг. Иако астрономите не се сигурни за причината за појавата на прстенот, постојат замисли дека тоа се должи на ударните бранови предизвикани од [[пречкеста спирална глаксија|пречката]] која е скоро невидлива.<ref name="objects"/> == Поврзано == == Наводи == {{наводи}} {{Соѕвездија}} {{Ѕвезди во Ловечки Кучиња}} [[Категорија:Ловечки Кучиња (соѕвездие)| ]] [[Категорија:Соѕвездија]] [[Категорија:Северни соѕвездија]] [[Категорија:Западни соѕвездија]] 5r4otzqkmmycj2sdv987h6m6oscfs8q 0 1121092 5578442 5323484 2026-06-18T09:08:52Z Carshalton 30527 5578442 wikitext text/x-wiki <ref>https://twitter.com/silvanwidmer27 twitter</ref> {{Infobox football biography 3 | playername = Силван Видмер | image = [[Податотека:AUT vs. SUI 2015-11-17 (173) Silvan Widmer.jpg|220px]] | height = {{height|m=1.82}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1993|3|5}} | cityofbirth = {{роден во|Арау|}} | countryofbirth = [[Швајцарија]] | nationality = {{flagsport|SUI}} [[Швајцарија]] | currentclub = {{Fb team Mainz 05}} | clubnumber = 30 | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Aarau}} | years1 = 2011-2012 | caps1 = 29 | goals1 = 3 | clubs1 = {{Fb team Aarau}} | years2 = 2012-2013 | caps2 = 0 | goals2 = 0 | clubs2 = {{Fb team Granada}} | years3 = 2012-2013 | caps3 = 34 | goals3 = 8 | clubs3 = →{{Fb team Aarau}} | years4 = 2013-2018 | caps4 = 131 | goals4 = 5 | clubs4 = {{Fb team Udinese}} | years5 = 2018-2021 | caps5 = 85 | goals5 = 3 | clubs5 = {{Fb team Basel}} | years6 = 2021- | caps6 = 95 | goals6 = 7 | clubs6 = {{Fb team Mainz 05}} | nationalyears1 = 2010-2011 | nationalcaps1 = 8 | nationalgoals1 = 1 | nationalteam1 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 18 години|Швајцарија 18]] | nationalyears2 = 2012 | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 3 | nationalteam2 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 19 години|Швајцарија 19]] | nationalyears3 = 2012 | nationalcaps3 = 17 | nationalgoals3 = 1 | nationalteam3 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 21 година|Швајцарија 21]] | nationalyears4 = 2014- | nationalcaps4 = 49 | nationalgoals4 = 4 | nationalteam4 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]] }} '''Силван Видмер''' (роден во [[Арау]], [[5 март]] [[1993]]) — [[Швајцарија|швајцарски]] [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]] на [[ФК Мајнц 05|Мајнц 05]] и на [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|швајцарската репрезентација]]. == Технички карактеристики == Агилен играч, кој има добар удар со глава, солидни физички предиспозиции, одлично чувство за заземање добра позиција на теренот и може да игра во сите улоги по десната страна; во одбрана со четворица и како бек/крило во 3-5-2 формација.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.generazioneditalenti.com/2012/04/silvan-widmer-1993-svizzera.html|title=Silvan Widmer: 1993 - Svizzera|author=Gianluca Castagna|editor=generazioneditalenti.com|language=it|accessdate=7 април 2012|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304203009/http://www.generazioneditalenti.com/2012/04/silvan-widmer-1993-svizzera.html|url-status=dead}}</ref> ==Клупска кариера== Својте фудбалски почетоци Видмер ги направил во екипата на Виренлос, каде тренирал шест години пред да се префрли во екипата на [[ФК Баден|Баден]] во [[2007]] година. Во [[2008]] година, бил купен од страна на [[ФК Арау|Арау]], фудбалски клуб, од [[Арау|неговиот роден град]]. Во сезоната 2010-11, одиграл 9 натпревари за вториот тим на Арау, а во летните подготовки за новата сезона бил промововиран во првиот тим и му бил доделен дресот со број 4. Своето професионално деби го направил на [[23 јули]] [[2011]], во победата на гости над [[ФК Винтертур|Винтертур]] во [[Швајцарска Челенџ лига|Швајцарската Челенџ лига]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://it.soccerway.com/matches/2011/07/23/switzerland/challenge-league/fc-winterthur/fc-aarau/1125805/|title=Winterthur vs. Aarau 1 - 2|author=|editor=soccerway.com|accessdate=23 јануари 2014}}</ref>. Својот прв погодок во кариерата го постигнал на [[21 ноември]], во ремито 2-2 против [[ФК Санкт Гален|Санкт Гален]] на домашен терен. Својата прва сезона во дресот на Арау ја завршил со 29 првенствени настапи и 3 гола. На [[8 април]] [[2012]] година потпишал за [[ФК Гранада|Гранада]], [[Шпанија|шпански]] клуб во сопственост на [[Џампаоло Поцо]] (инаку сопственик и на италијанскиот [[Серија А|прволигаш]] [[Удинезе Калчо|Удинезе]]), но сезоната ја поминал на заем во Арау, каде бил одличен постигнувајќи 8 гола во 34 настапи. Пред почетокот на следната сезона, Гранада решила да му го продаде Видмер на [[Удинезе Калчо|Удинезе]] за сума од 750.000 [[евро|€]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fcaarau.ch/news/2012/04/08/1073.php|title=Silvan Widmer wechselt - und bleibt trotzdem|author=|editor=fcaarau.ch|language=de|date=8 април 2012|accessdate=23 јануари 2014|archive-date=2013-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202223642/http://www.fcaarau.ch/news/2012/04/08/1073.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tuttomercatoweb.com/?action=read&id=344214|title=Ufficiale: Udinese, colpo per il futuro. Preso Widmer via Granada|author=Matteo Bursi|editor=Tuttomercatoweb.com|date=10 април 2012|accessdate=23 јануари 2014}}</ref> Клубот му го доделил дресот со број 27, кој претходно со голем успех го носел [[Колумбија|колумбиецот]] [[Пабло Армеро]]. Тој дебитирал за Удинезе на [[1 август]] [[2013]] година во натпревар од квалификациите за [[Лига Европа 2013-2014|Лига Европа]] против [[ФК Широки Бријег|Широки Бријег]] кој Удинезе го добил со 3-1 во [[Босна]]. На [[24 ноември]] [[2013]] дебитирал во [[Серија А]], влегувајќи од клупата во натпреварот против [[ФК Фјорентина|Фјорентина]]. На [[9 јануари]] [[2014]] година го имал своето деби во [[Coppa Italia|италијанскиот куп]] играјќи ги сите 90 минути во вториот круг; Удинезе - [[ФК Интер|Интер]] (1-0). Својот прв гол за Удинезе го постигнал на [[2 ноември]] [[2014]], во поразот со 2-4 на домашен терен од [[ФК Џенова|Џенова]]. Голот го постигнал со низок, прецизен удар во спротивниот агол, по одличното додавање на [[Антонио Ди Натале]]. ==Репрезентативна кариера== Дебитирал за [[Фудбалска репрезентација на Швајацарија под 18 години|швајцарската репрезентација под 18 години]] во [[2010]] година, а откако запишал 8 натпревари на кој постигнал еден гол, во 2011 година бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на Швајацарија под 19 години|репрезентацијата под 19 години]]. [[29 февруари]] [[2012]] година го направил своето деби во [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 21 година|репрезентацијата под 21 година]], играјќи како стартер против врсниците од Австрија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.football.ch/nm/fr/U-21-telegramm.aspx?tg=1923615|title=Switzerland vs. Austria 1-2|author=|editor=Football.ch|language=en|accessdate=7 април 2012}}</ref> == Клупска статистика == {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Клуб !colspan="3"|Првенство !colspan="3"|Национален куп !colspan="3"|Континентален куп !colspan="3"|Останати купови !colspan="2"|Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- |- || [[ФК Арау сезона 2011-2012|2011-2012]] || rowspan=2| {{знамеикона|Швајцарија}} [[ФК Арау|Арау]] || [[Швајцарска Челенџ лига 2011-2012|ЧЛ]] || 29+2<ref name="плејоф">Плејоф-промоција/испаѓање</ref> || 3+0<ref name="плејоф"/> || [[Куп на Швајцарија 2011-2012|КШ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 32 || 3 |- || [[ФК Арау сезона 2012-2013|2012-2013]] || [[Швајцарска Челенџ лига 2012-2013|ЧЛ]] || 34 || 8 || [[Куп на Швајцарија 2012-2013|КШ]] || 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 36 || 8 |- !colspan="3"|Вкупно Арау || 63+2 || 11+0 || || 3 || 0 || || - || - || || - || - || 68 || 11 |- | [[Удинезе Калчо сезона 2013-2014|2013-2014]] || rowspan=2|{{знамеикона|Италија}} [[Удинезе Калчо|Удиинезе]] || [[Серија А 2013-2014|А]] || 16 || 0 || [[Куп на Италија 2013-2014|КИ]] || 2 || 0 || [[Лига Европа 2013-2014|ЛЕ]] || 1 || 0 || - || - || - || 19 || 0 |- || [[Удинезе Калчо 2014-2015|2014-2015]] || [[Серија А 2014-2015|А]] || 11 || 1 || [[Куп на Италија|КИ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 12 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата|| 90+2 || 12 || || 6 || 0 || || 1 || 0 || || || || 99 || 12 |} ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== * [http://int.soccerway.com/players/silvan-widmer/196109/ Силван Видмер на soccerway] * [http://www.transfermarkt.co.uk/silvan-widmer/profil/spieler/168989 Силван Видмер на transfermakt] * [http://www.whoscored.com/Players/103622 Силван Видмер на whoscored] * [http://www.espnfc.com/player/175905/silvan-widmer Силван Видмер на espn] * [http://www.goal.com/en/people/switzerland/83187/silvan-widmer Силван Видмер на Goal.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150111220318/http://www.goal.com/en/people/switzerland/83187/silvan-widmer |date=2015-01-11 }} {{Состав на Швајцарија на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Видмер, Силван}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Швајцарски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Удинезе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Базел]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мајнц 05]] [[Категорија:Родени во 1993 година]] gpveenvulb2hyvgjbqcu3gl0b51p5zb 0 1122251 5578489 5417568 2026-06-18T10:23:23Z Aleksandar.markoski 134274 5578489 wikitext text/x-wiki '''Славе Николовски - Катин'''<ref>{{нмс|title=Биографија на Славе Николовски - Катин | url=http://www.makedonskosonce.com/43338 | work = [[Македонско сонце]] | publisher= | date= 8.4.2020 | accessdate = 18 2023}}</ref> ([[Наколец]], [[Преспанско]], {{роден на|19|август|1941}}) — [[Македонија|македонски]] публицист, познат по бројните публицистички, новинарски и научни трудови кои се посветени, главно на животот на Македонците во светот.<ref>''Monograph of Katin, by Borče Naumovski, Makedonska iskra, Skopje, 2002, pp. 1-382''</ref> == Животопис == [[Податотека:Славе катин.jpg|мини|209x209пкс|{{Infobox Person|name=Славе Николовски - Катин|birth_date=19.08.1941|residence=Охрид|nationality=Македонец|birth_place=Долна Преспа,во Наколец|ethnicity=Македонец|education=Филолошки факултет „Блаже Конески“ при Универзитетот “Св. Кирил и Методиј” во Скопје.|alma_mater=Англиски јазик и книжевност|misc=website = {{URL|https://www.slavekatin.com}}|box_width=width:300px;}}]] Николовски - Катин е роден на [[19 август]] [[1941]] година во Долно[[преспанско]]то село [[Наколец]] на брегот од [[Преспанско Езеро|Преспанското Езеро]]. Се школувал во Скопје, Белград и Торонто. На македонската и меѓународната културна и научна јавност е познат по бројните публицистички, новинарски и научни трудови кои се посветени, главно на животот на Македонците во светот. Во неговиот творечки опус од четириесетина дела, посебно внимание заслужуваат книгите : „Македонците во САД и Канада“, „Македонските православни цркви во Австралија, Канада и САД“, „Македонски холокауст“, како и поголем број монографии, а познат е со неговите лексикографски изданија, како и со преводите. Катин, во период од педесетина години објавил над 5000 текстови, главно за [[Македонија]], за иселеништвото, религијата, културата, македонскиот јазик и литература и други области во информативни гласила за [[Република Македонија]] и странство и тоа во: [[Нова Македонија]], [[Вечер (дневен весник)|Вечер]], списанијта Македонија, Македонска ревија, Литературен збор, Искра, Австралиско-македонски неделник, Македонски весник, Македонски иселенички алманах, Духовна искра, [[Македонско сонце]], Македонски збор, Илинден, [[Телевизија Сонце|ТВ Сонце]] и други..Добитник на голем број награди и признанија („Крсте П. Мисирков“ од Здружението на новинарите).<ref>''Macedonian Emigrant Portrait, by Borče Naumovski, Makedonska iskra. Skopje, 2004, pp. 192''</ref> Тој последниве години пишува за списанието „''[[Македонско сонце]]''“. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Николовски - Катин, Славе}} [[Категорија:Македонски публицисти]] [[Категорија:Луѓе од Наколец]] [[Категорија:Македонски новинари]] [[Категорија:Членови на МНД]] [[Категорија:Македонци од Канада]] 4ism12f5q6io7evhd9sknwrnqagorqr 5578490 5578489 2026-06-18T10:29:26Z Aleksandar.markoski 134274 5578490 wikitext text/x-wiki '''Славе Николовски-Катин (роден на 19 август 1941 година во Долна Преспа), познат како Славе Катин, е македонски публицист, новинар, преведувач, издавач и истражувач на македонското иселеништво. Во текот на својата долгогодишна кариера работел во областа на културата, информирањето и односите со иселеништвото, а особено е познат по својот придонес во афирмацијата на македонската дијаспора и издавачката дејност.''' == Животопис == [[Податотека:Славе катин.jpg|мини|209x209пкс|{{Infobox Person|name=Славе Николовски - Катин|birth_date=19.08.1941|residence=Охрид|nationality=Македонец|birth_place=Долна Преспа,во Наколец|ethnicity=Македонец|education=Филолошки факултет „Блаже Конески“ при Универзитетот “Св. Кирил и Методиј” во Скопје.|alma_mater=Англиски јазик и книжевност|misc=website = {{URL|https://www.slavekatin.com}}|box_width=width:300px;}}]] Николовски - Катин е роден на [[19 август]] [[1941]] година во Долно[[преспанско]]то село [[Наколец]] на брегот од [[Преспанско Езеро|Преспанското Езеро]]. Се школувал во Скопје, Белград и Торонто. На македонската и меѓународната културна и научна јавност е познат по бројните публицистички, новинарски и научни трудови кои се посветени, главно на животот на Македонците во светот. Во неговиот творечки опус од четириесетина дела, посебно внимание заслужуваат книгите : „Македонците во САД и Канада“, „Македонските православни цркви во Австралија, Канада и САД“, „Македонски холокауст“, како и поголем број монографии, а познат е со неговите лексикографски изданија, како и со преводите. Катин, во период од педесетина години објавил над 5000 текстови, главно за [[Македонија]], за иселеништвото, религијата, културата, македонскиот јазик и литература и други области во информативни гласила за [[Република Македонија]] и странство и тоа во: [[Нова Македонија]], [[Вечер (дневен весник)|Вечер]], списанијта Македонија, Македонска ревија, Литературен збор, Искра, Австралиско-македонски неделник, Македонски весник, Македонски иселенички алманах, Духовна искра, [[Македонско сонце]], Македонски збор, Илинден, [[Телевизија Сонце|ТВ Сонце]] и други..Добитник на голем број награди и признанија („Крсте П. Мисирков“ од Здружението на новинарите).<ref>''Macedonian Emigrant Portrait, by Borče Naumovski, Makedonska iskra. Skopje, 2004, pp. 192''</ref> Тој последниве години пишува за списанието „''[[Македонско сонце]]''“. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Николовски - Катин, Славе}} [[Категорија:Македонски публицисти]] [[Категорија:Луѓе од Наколец]] [[Категорија:Македонски новинари]] [[Категорија:Членови на МНД]] [[Категорија:Македонци од Канада]] 8baqq8blr8gdue3pv0bprfn3l9ehe9p 5578491 5578490 2026-06-18T10:30:47Z Aleksandar.markoski 134274 5578491 wikitext text/x-wiki Славе Николовски-Катин (роден на 19 август 1941 година во [[Долна Преспа]]), познат како Славе Катин, е македонски публицист, новинар, преведувач, издавач и истражувач на македонското иселеништво. Во текот на својата долгогодишна кариера работел во областа на културата, информирањето и односите со иселеништвото, а особено е познат по својот придонес во афирмацијата на македонската дијаспора и издавачката дејност. == Животопис == [[Податотека:Славе катин.jpg|мини|209x209пкс|{{Infobox Person|name=Славе Николовски - Катин|birth_date=19.08.1941|residence=Охрид|nationality=Македонец|birth_place=Долна Преспа,во Наколец|ethnicity=Македонец|education=Филолошки факултет „Блаже Конески“ при Универзитетот “Св. Кирил и Методиј” во Скопје.|alma_mater=Англиски јазик и книжевност|misc=website = {{URL|https://www.slavekatin.com}}|box_width=width:300px;}}]] Николовски - Катин е роден на [[19 август]] [[1941]] година во Долно[[преспанско]]то село [[Наколец]] на брегот од [[Преспанско Езеро|Преспанското Езеро]]. Се школувал во Скопје, Белград и Торонто. На македонската и меѓународната културна и научна јавност е познат по бројните публицистички, новинарски и научни трудови кои се посветени, главно на животот на Македонците во светот. Во неговиот творечки опус од четириесетина дела, посебно внимание заслужуваат книгите : „Македонците во САД и Канада“, „Македонските православни цркви во Австралија, Канада и САД“, „Македонски холокауст“, како и поголем број монографии, а познат е со неговите лексикографски изданија, како и со преводите. Катин, во период од педесетина години објавил над 5000 текстови, главно за [[Македонија]], за иселеништвото, религијата, културата, македонскиот јазик и литература и други области во информативни гласила за [[Република Македонија]] и странство и тоа во: [[Нова Македонија]], [[Вечер (дневен весник)|Вечер]], списанијта Македонија, Македонска ревија, Литературен збор, Искра, Австралиско-македонски неделник, Македонски весник, Македонски иселенички алманах, Духовна искра, [[Македонско сонце]], Македонски збор, Илинден, [[Телевизија Сонце|ТВ Сонце]] и други..Добитник на голем број награди и признанија („Крсте П. Мисирков“ од Здружението на новинарите).<ref>''Macedonian Emigrant Portrait, by Borče Naumovski, Makedonska iskra. Skopje, 2004, pp. 192''</ref> Тој последниве години пишува за списанието „''[[Македонско сонце]]''“. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Николовски - Катин, Славе}} [[Категорија:Македонски публицисти]] [[Категорија:Луѓе од Наколец]] [[Категорија:Македонски новинари]] [[Категорија:Членови на МНД]] [[Категорија:Македонци од Канада]] npb5x2erfc94ck7ceezh3bf2pqkd5n8 0 1128882 5578247 3346032 2026-06-17T13:35:58Z SrpskiAnonimac 64566 Сменета целната страница на пренасочувањето од [[Ѕверови]] на [[Месојади]] 5578247 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Месојади]] 8ec0vctjb17iw0cbi1ha6njg8f02kua 0 1129258 5578341 5573838 2026-06-17T21:23:12Z Aprilija50.A.D 119801 /* Филмографија */ 5578341 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Оливер Митковски | портрет = | px = | опис = | родено-име = | роден-дата = {{роден на|||1974}} | роден-место = | починал-дата = | починал-место = | починал-причина = | националност = [[Македонец]] | познат = по улогата во: <br>[[Самоуништување (филм)|Самоуништување]]<br> [[Трето полувреме (филм)|Трето полувреме]]<br> | занимање = глумец | сопружник = | татко = | мајка = | родители = | роднини = | деца = }} '''Оливер Митковски''' (роден во {{роден на|||1974}}) — македонски театарски, филмски и телевизиски глумец. Во [[1997]] година дипломирал на [[Факултет за драмски уметности - Скопје|Факултетот за драмски уметности]] во [[Скопје]], во класата на [[Владимир Милчин]]. Вработен е во [[Македонскиот народен театар]]. ==Театарски претстави== * Не се клади на Енглези * Подемот и падот на кабарето * Вечната куќа * Изгубени германци * Ромео и Џулиета * Така било пишано * Троил и Кресида * Суд * Лет во три глави * Мара/САД * Кралот Иби * Ревизор * Близок град * Слепци * Црнила 005 * Сцени од животот * Дипломец * Домар * Белите коњи * Ослободување на Скопје * Пер Гинт * Мајсторот и Маргарита * Дух * Мурлин Мурло * Животот на Молиер * Ромео и Џулиета * Така било пишано * Сомнително лице * Магдо љубов моја * Павиљони * Тартиф * Една за по пат * Камен на мудроста * Експеримент 999 * Пат за парамарибо * Црнила * Екстази * Разговор во 4 очи ==Филмографија== {{Филмографија-домаћи|глумца=Оливер Митковски }}|- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1990-ти |- | 1996 || [[Самоуништување (филм)|Самоуништување]] ТВ филм || |- | 1997 || [[Intiharin el kitabi]] ТВ филм || |- | 1997 || [[Џипси меџик]] ТВ филм || УН војник |-style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2000-ти |- | 2003 || [[Седум приказни за љубота и свршувањето (телевизиска серија)|Седум приказни за љубота и свршувањето]] ТВ серија|| |- | 2004 || [[Бубачки (филм)|Бубачки]] Краток филм || |-style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2010-ти |- | 2012 || [[Скопје ремикс]] ТВ филм || |- | 2012 || [[Трето полувреме (филм)|Трето полувреме]] ТВ филм || Jordan |- | 2013 || [[Изгубени Германци]] ТВ-филм || Рик |- | 2013-2015 || [[Тврдокорни (телевизиска серија)|Тврдокорни]] ТВ серија|| |- | 2017 || [[Фамилијата Марковски (телевизиска серија)|Фамилијата Марковски]] ТВ серија|| Емил исцелител |- | 2017 || [[Инсајдер (телевизиска серија)|Инсајдер]] ТВ серија|| Адвокат |- | 2013 || [[Еј! (филм)|Еј!]] ТВ филм|| |- | 2018-2022 || [[Преспав (телевизиска серија)|Преспав]] ТВ серија|| Еди Изворски |- | 2018 || [[Сонот на крвта и душата (филм)|Сонот на крвта и душата]] ТВ филм|| Дарко |- | 2019 || [[5+ фамилија]] ТВ-серија || Водител |- | 2019 || [[Ефектот на Среќа]] ТВ-филм || Франк |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2020-ти |- | 2020 || [[Хомо (филм од 2020)|Хомо]] ТВ-филм || |- | 2020 || [[Му се јавувам на татко ми]] ТВ-филм || Таткото |- | 2022 || [[Мими (филм)|Мими]] ТВ-филм || Андреј |- | 2022-2023 || [[Тин Камп]] ТВ-серија || Златко |- | 2023 || [[М (филм)|М]] ТВ-филм || Слаб човек |- | 2023 || [[Емил врати се]] ТВ-филм || |- | 2025 || [[Нема да ви се верува што се случи претходно]] ТВ-филм || Деки |- | 2026 || [[17 (филм)|17]] ТВ-филм || Шофер |} == Надворешни врски == * {{IMDb name|1371494}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Митковски, Оливер }} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Македонски телевизиски глумци]] o8s4v9h9hvufzaghtwvo1cvjko5yf4y 0 1129762 5578227 5501463 2026-06-17T13:19:14Z P.Nedelkovski 47736 наводи 5578227 wikitext text/x-wiki {{Infobox beverage | name = Капучино | image = [[Податотека:Cappuccino at Sightglass Coffee.jpg|мини]] | caption = Капучино | type = врело | origin = Италија | introduced = 17 век | colour = темнокафеаво, црно, светлокафеаво, бело }} '''Капучино'''<ref>{{ДРМЈ|капучино}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|капучино}}</ref> — италијански [[пијалак]], традиционално подготвен со [[еспресо]], врело [[млеко]] и пена од млеко. Може да се употреби [[крем]] наместо млеко, а често се служи со [[цимет]].<ref>http://www.merriam-webster.com/dictionary/cappuccino</ref> Употребата на свежо млеко во рестораните и кафетериите е понов феномен и потекнува од 20 век, кога фрижидерите биле во редовна употреба. == Низ историја == [[Податотека:Wet Cappuccino with heart latte art.jpg|thumb|right|250px|Капучино и срце нацртано со млекото]] Пиењето кафе во Европа станало вообичаено поради традиционалниот [[Отоманско Царство|турски]] пијалак што бил мешавина на врела вода и кафе, а понекогаш се додавало и шеќер. Британците започнале да го филтрираат кафето уште во втората половина од 17 век<ref>[The Coffee House: A Cultural History, by Markman Ellis (London: Weidenfeld & Nicolson, 2004, page 122+] The Coffee House: A Cultural History, by Markman Ellis (London: Weidenfeld & Nicolson, 2004</ref> што било прифатено во Франција и во континентална Европа. Во 19 век кафето се варело на различни начини и во посебно создадени направи, за домашна и јавна употреба. Капучино напишано на италијански јазик (cappuccino) за првпат е споменато во 1930-те години во северна Италија. Капучиното се пие во Европа, Австралија, Јужна Америка и некои делови од Северна Америка. Во Италија, како и во поголемиот дел од Европа, капучино се пие наутро, најчесто за време на појадок, со колач. == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр-авто}} {{Wiktionary|cappuccino}} * [http://www.coffeegeek.com/guides/frothingguide/steamguide Coffeegeek with how-to steam guide] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101223220356/http://coffeegeek.com/guides/frothingguide/steamguide |date=2010-12-23 }} * [http://www.espressoitaliano.org/index_en.asp?lang=en Italian Espresso National Institute] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100922071954/http://www.espressoitaliano.org/index_en.asp?lang=en |date=2010-09-22 }} * [http://www.coffeetasters.org/newsletter/en/ Coffee Taster], the free newsletter of the International Institute of Coffee Tasters, featuring articles on the quality of espresso, chemical and sensory analysis, market trends * [http://onthebean.com/beanblog/espresso-yourself-how-to-make-a-quality-espresso-cappuccino-at-home Recipe] [[Категорија:Италијанска кујна]] [[Категорија:Кафе]] 9ymq01imrh7k9ra3i6ow9v9olcbdkl8 5578228 5578227 2026-06-17T13:19:36Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Италијански зборови]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5578228 wikitext text/x-wiki {{Infobox beverage | name = Капучино | image = [[Податотека:Cappuccino at Sightglass Coffee.jpg|мини]] | caption = Капучино | type = врело | origin = Италија | introduced = 17 век | colour = темнокафеаво, црно, светлокафеаво, бело }} '''Капучино'''<ref>{{ДРМЈ|капучино}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|капучино}}</ref> — италијански [[пијалак]], традиционално подготвен со [[еспресо]], врело [[млеко]] и пена од млеко. Може да се употреби [[крем]] наместо млеко, а често се служи со [[цимет]].<ref>http://www.merriam-webster.com/dictionary/cappuccino</ref> Употребата на свежо млеко во рестораните и кафетериите е понов феномен и потекнува од 20 век, кога фрижидерите биле во редовна употреба. == Низ историја == [[Податотека:Wet Cappuccino with heart latte art.jpg|thumb|right|250px|Капучино и срце нацртано со млекото]] Пиењето кафе во Европа станало вообичаено поради традиционалниот [[Отоманско Царство|турски]] пијалак што бил мешавина на врела вода и кафе, а понекогаш се додавало и шеќер. Британците започнале да го филтрираат кафето уште во втората половина од 17 век<ref>[The Coffee House: A Cultural History, by Markman Ellis (London: Weidenfeld & Nicolson, 2004, page 122+] The Coffee House: A Cultural History, by Markman Ellis (London: Weidenfeld & Nicolson, 2004</ref> што било прифатено во Франција и во континентална Европа. Во 19 век кафето се варело на различни начини и во посебно создадени направи, за домашна и јавна употреба. Капучино напишано на италијански јазик (cappuccino) за првпат е споменато во 1930-те години во северна Италија. Капучиното се пие во Европа, Австралија, Јужна Америка и некои делови од Северна Америка. Во Италија, како и во поголемиот дел од Европа, капучино се пие наутро, најчесто за време на појадок, со колач. == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр-авто}} {{Wiktionary|cappuccino}} * [http://www.coffeegeek.com/guides/frothingguide/steamguide Coffeegeek with how-to steam guide] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101223220356/http://coffeegeek.com/guides/frothingguide/steamguide |date=2010-12-23 }} * [http://www.espressoitaliano.org/index_en.asp?lang=en Italian Espresso National Institute] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100922071954/http://www.espressoitaliano.org/index_en.asp?lang=en |date=2010-09-22 }} * [http://www.coffeetasters.org/newsletter/en/ Coffee Taster], the free newsletter of the International Institute of Coffee Tasters, featuring articles on the quality of espresso, chemical and sensory analysis, market trends * [http://onthebean.com/beanblog/espresso-yourself-how-to-make-a-quality-espresso-cappuccino-at-home Recipe] [[Категорија:Италијанска кујна]] [[Категорија:Кафе]] [[Категорија:Италијански зборови]] dyv9dmphmqjvsibqm6hosm3fqknf2x0 0 1141140 5578493 5573825 2026-06-18T10:41:28Z SpectralWiz 106165 5578493 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Албанија |type = m |official_name = Голема Малесија |image_flag = |image_shield = |image_skyline = Koplik, main street 02.jpg |image_caption = Централниот плоштад во Коплик |image_location = |county = [[Скадар (област)|Скадар]] |municipality = |leader_name = Тонин Маринај |leader_party = [[Социјалистичка партија на Албанија|СП]] |latd=42|latm=21|latNS=N |longd=19|longm=32|longEW=E |elevation = |elevation_min = |elevation_max = |area_munic = 951 |population_as_of = 2011 |population_munic = 30823 |postal_code = 4301 |area_code = (0)211 |car_plates = MA |website = {{URL|https://bashkiamalesiemadhe.gov.al/}} }} '''Голема Малесија''' — [[општина]] во областа [[Скадар (област)|Скадар]], Северозападна [[Албанија]]. Била создадена во [[јуни]] [[2015]] во соединување на следниве поранешни општини: Груемир, Кастрати, Клименти, Коплик и Шкрели. Седиште на општината е градот [[Коплик]].<ref>[http://www.reformaterritoriale.al/images/presentations/Ligji%20ndarja%20territoriale_Fletore_zyrtare.pdf Law nr. 115/2014]</ref> Населението брои 30,823 (попис 2011), а површината 951&nbsp;км².<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://gis.ceshtjetvendore.gov.al/ |title=Interactive map administrative territorial reform |accessdate=2015-08-15 |archive-date=2017-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112095248/http://gis.ceshtjetvendore.gov.al/ |url-status=dead }}</ref> Површината се совпаѓа со поранешниот округ [[Голема Малесија (округ)|Голема Малесија]]. ==Наводи== {{Наводи}} {{Голема Малесија}} [[Категорија:Голема Малесија]] a01v5emrvwosuhl7fr1z6wmkd5h3ya7 0 1147179 5578288 5457570 2026-06-17T16:25:19Z Jmabel 57653 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Chao Phraya Vendor b photo D Ramey Logan.jpg]] → [[File:Chao Phraya Vendor b photo Don Ramey Logan.jpg.jpg.jpg]] [[c:Special:PermanentLink/1232765674#Mass_rename_requested]] 5578288 wikitext text/x-wiki {{Geobox | River <!-- *** Name section *** --> |name = Чао Праја |category_hide = 1 |native_name = แม่น้ำเจ้าพระยา |other_name = |other_name1 = <!-- *** Image *** ---> |image = Chaophrayansawan03.jpg |image_size = 275px |image_caption = Изворот на Чао Праја во Након Саван <!-- *** Country etc. *** --> |country = |country1 = |state = |state1 = |region = |region1 = |district = |district1 = |city = |city1 = |city2 = |city3 = |city4 = |city5 = |city6 = <!-- *** Geography *** --> |length = 372 |watershed = 160400 |discharge = 718 |discharge_location = [[Након Саван]] |discharge_max = 5960 |discharge_min = |discharge1_location = |discharge1 = <!-- *** Source *** --> |source_name = слевање на [[Пинг (река)|Пинг]] и [[Нан (река)|Нан]] |source_location = [[Пак Нам По]] |source_district = |source_region = |source_state = [[Након Саван (покраина)|Након Саван]] |source_country = |source_lat_d = |source_lat_m = |source_lat_s = |source_lat_NS = |source_long_d = |source_long_m = |source_long_s = |source_long_EW = |source_elevation = 25 |source_length = <!-- *** Mouth *** --> |mouth_name = |mouth_location = [[Тајландски Залив]] |mouth_district = |mouth_region = |mouth_state = [[Самут Пракан (покраина)|Самут Пракан]] |mouth_country = |mouth_lat_d = |mouth_lat_m = |mouth_lat_s = |mouth_lat_NS = |mouth_long_d = |mouth_long_m = |mouth_long_s = |mouth_long_EW = |mouth_elevation = 0 <!-- *** Tributaries *** --> |tributary_left = [[Па Сак]] |tributary_left1 = |tributary_right = Саке Кранг |tributary_right1 = <!-- *** Free fields *** --> |free_name = |free_value = <!-- *** Map section *** --> |map = Chaophrayarivermap.png |map_size = |map_caption = Карта на сливот на Чао Праја }} '''Чао Праја''' {{langx|th|แม่น้ำเจ้าพระยา}}) — голема река во [[Тајланд]], чија наносна рамнина го образува средиштето на земјата. Тече низ градот [[Бангкок]], па на крај се влева во [[Тајландски Залив|Тајландскиот Залив]]. ==Географија== Реката Чапо Праја се образува со [[слевање]] на реките [[Пинг (река)|Пинг]] и [[Нан (река)|Нан]] кај градот [[Након Саван]] во [[Након Саван (покраина)|истоимената покраина]]. Потоа продолжува јужно и тече {{км|372}} од централната рамнина до [[Бангкок]] и [[Тајландски Залив|Тајландскиот Залив]]. Во покраината [[Чајнат (покраина)|Чајнат]], реката се двои на главно течение и [[растока]]та [[Та Чин]], која тече напоредно на главната река и истекува во Тајландскиот Залив околу {{км|35}} западно од Бангкок во [[Самут Сакон]]. Ниската [[наносна рамнина]] што почнува под Чајнатската брана е испресечена со многубројни мали канали (''клонгови'') што се извдојуваат од главната река и служат за наводнување на оризарниците. Подрачјето по течението нареката има [[монсунска клима]], со преку {{мм|1.400}} дожд годишно. Температурата се движи од {{темп|24 до 33}} во Бангкок. ===Зафати на реката=== [[Податотека:Chaophrayashortcut.jpg|мини|исправено|Орвобитното течени на реката и каналите-кратенки]] Долното течение на реката е неколкупати преуредувано за време на Ајутајското кралство. Ископани се неколку канали за да како кратенки за големите свијоци, скратувајќи го од главниот град до морето. Со време течението на самата река се има изменето така што денес ги следи овие канали. * 1538 — ископан првиот зафат, 3-километарски канал по наредба на кралот Чајрача. Денес каналот се нарекува „[[:de:Khlong Bangkok Noi|Клонг Бангкок Ној]]“. Со ова е скратена пловидбата на бродовите од Тајландскиот Залив до тогашната престолнина [[Ајутаја]] за {{км|13-14}}.<ref name="ReferenceA">Steve Van Beek: ''The Chao Phya'', стр. 39</ref> * 1542 — ископан 2-километарски канал, денес наречен „[[:de:Khlong Bangkok Yai|Клонг Бангкок Јај]]“, скратувајќи го пловниот пат за {{км|14}}.<ref name="ReferenceA"/> * 1608 — ископан 7-километарскиот канал „Клонг Банг Прао“, сратувајќи го течението на Чао Праја за {{км|18}}.<ref name="ReferenceA"/> * 1636 — ископан каналот „Клонг лат меанг Нонтабури“.<ref name="ReferenceA"/> * 1722 ископан ископан 2-клиометарскиот канал „Клонг лат Крет Ној“, со кој течението е скратено за {{км|7}}.<ref name="ReferenceA"/> ==Крајречни градови== Поважни населени места на реката Чао Праја, од северн кон југ, се градовите [[Након Саван]], [[Утај Тани]], [[Чајнат]], [[Сингбури]], [[Анг Тонг]], [[Ајутаја]], [[Pатум Тани]], [[Нонтабури]], [[Бангкок]] и [[Самут Пракан]]. Поради нивната положба на речните брегови, ова се градови со најголемо историско значење и најгуста населеност. ==Сообраќај== [[Податотека:Chao Phraya Vendor b photo Don Ramey Logan.jpg.jpg.jpg|мини|Продавачка на храна во чун на реката]] Најголемите мостови преку реката Чао Праја се во Бангкок и околината. Тоа се мостовите: „Рама VI“, „Пра Пинклао“ кај [[Голем дворец (Бангкок)|Голем дворец]], „Рама VIII“, „Рама IX“ и „Пумипон“, кој е дел од индустриската обиколница. Реката Чао Праја претставува значајна сообраќајна артерија низ која пловат голем број линии на јавни пловила, прекуречни траекти и такси-пловила. ==Притоки== Главни [[притока|притоки]] на Чао Праја се [[Па Сак]], Саке Кранг, [[Нан (река)|Нан]] (заедно со нејзината главна утока, Јом), [[Пинг (река)|Пинг]] (заедно со нејзината главна утока, Ванг) и [[Та Чин]].<ref name="RID River Gauges">{{нмс|url=http://157.82.150.160/GAME-T/GAIN-T/routine/rid-river/RIDstations.html|title=Royal Irrigation Department River Gauges Report|year=2002|publisher=RID Stations|accessdate=20 July 2008|archive-date=2009-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20090814235239/http://157.82.150.160/GAME-T/GAIN-T/routine/rid-river/RIDstations.html|url-status=dead}}</ref><ref name="WorldWater">{{нмс|url=http://www.unesco.org/water/wwap/case_studies/chao_phraya/index.shtml|title=Chao Phraya River Basin (Thailand)|publisher=World Water Assessment Programme|accessdate=20 July 2008}}</ref><ref name="WorldWaterDetail">{{нмс|url=http://www.unesco.org/water/wwap/case_studies/chao_phraya/detailed_view.shtml|title=Detailed Map of the Chao Phraya River Basin (Thailand)|publisher=World Water Assessment Programme|accessdate=20 July 2008}}</ref> Секоја од притоките (како и самата Чао Праја) добива вода од мноштво мали притоки, разгранети во речиси секоја покраиуна во цреден и северен Тајланд.<ref name="RID River Gauges" />. Ниедна од притоките не излегува од државните граници. Реките Нани Јом течат речиси напоредно од [[Питсанулок]] до Чумсенг во северниот дел на покраината Након Саван. == Поврзано == * [[Список на реки во Тајланд]] * [[Географија на Тајланд]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Chao Phraya}} * [http://www.thailand.tv/watch/chao-phraya-river Видеоводич низ реката Чао Праја] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120724065335/http://thailand.tv/watch/chao-phraya-river |date=2012-07-24 }} * [http://www.unesco.org/water/wwap/case_studies/chao_phraya/index.shtml Програм за хидролошко оценување на реката Чао Праја] — УНЕСКО * [http://std.cpc.ku.ac.th/delta/conf/home2.htm Истражно-прирачен портал за Делтата на Чао Праја] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071107093034/http://std.cpc.ku.ac.th/delta/conf/home2.htm |date=2007-11-07 }} {{coord|13|32|25|N|100|35|23|E|region:TH-11_type:river_source:kolossus-etwiki|display=title}} [[Категорија:Реки во Тајланд]] [[Категорија:Екорегиони во Азија]] nkfjnchl9rzyrzjv3482utz2l6ae2m1 5578313 5578288 2026-06-17T18:23:45Z Jmabel 57653 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Chao Phraya Vendor b photo Don Ramey Logan.jpg.jpg.jpg]] → [[File:Chao Phraya Vendor b photo Don Ramey Logan.jpg.jpg]] fix my own error 5578313 wikitext text/x-wiki {{Geobox | River <!-- *** Name section *** --> |name = Чао Праја |category_hide = 1 |native_name = แม่น้ำเจ้าพระยา |other_name = |other_name1 = <!-- *** Image *** ---> |image = Chaophrayansawan03.jpg |image_size = 275px |image_caption = Изворот на Чао Праја во Након Саван <!-- *** Country etc. *** --> |country = |country1 = |state = |state1 = |region = |region1 = |district = |district1 = |city = |city1 = |city2 = |city3 = |city4 = |city5 = |city6 = <!-- *** Geography *** --> |length = 372 |watershed = 160400 |discharge = 718 |discharge_location = [[Након Саван]] |discharge_max = 5960 |discharge_min = |discharge1_location = |discharge1 = <!-- *** Source *** --> |source_name = слевање на [[Пинг (река)|Пинг]] и [[Нан (река)|Нан]] |source_location = [[Пак Нам По]] |source_district = |source_region = |source_state = [[Након Саван (покраина)|Након Саван]] |source_country = |source_lat_d = |source_lat_m = |source_lat_s = |source_lat_NS = |source_long_d = |source_long_m = |source_long_s = |source_long_EW = |source_elevation = 25 |source_length = <!-- *** Mouth *** --> |mouth_name = |mouth_location = [[Тајландски Залив]] |mouth_district = |mouth_region = |mouth_state = [[Самут Пракан (покраина)|Самут Пракан]] |mouth_country = |mouth_lat_d = |mouth_lat_m = |mouth_lat_s = |mouth_lat_NS = |mouth_long_d = |mouth_long_m = |mouth_long_s = |mouth_long_EW = |mouth_elevation = 0 <!-- *** Tributaries *** --> |tributary_left = [[Па Сак]] |tributary_left1 = |tributary_right = Саке Кранг |tributary_right1 = <!-- *** Free fields *** --> |free_name = |free_value = <!-- *** Map section *** --> |map = Chaophrayarivermap.png |map_size = |map_caption = Карта на сливот на Чао Праја }} '''Чао Праја''' {{langx|th|แม่น้ำเจ้าพระยา}}) — голема река во [[Тајланд]], чија наносна рамнина го образува средиштето на земјата. Тече низ градот [[Бангкок]], па на крај се влева во [[Тајландски Залив|Тајландскиот Залив]]. ==Географија== Реката Чапо Праја се образува со [[слевање]] на реките [[Пинг (река)|Пинг]] и [[Нан (река)|Нан]] кај градот [[Након Саван]] во [[Након Саван (покраина)|истоимената покраина]]. Потоа продолжува јужно и тече {{км|372}} од централната рамнина до [[Бангкок]] и [[Тајландски Залив|Тајландскиот Залив]]. Во покраината [[Чајнат (покраина)|Чајнат]], реката се двои на главно течение и [[растока]]та [[Та Чин]], која тече напоредно на главната река и истекува во Тајландскиот Залив околу {{км|35}} западно од Бангкок во [[Самут Сакон]]. Ниската [[наносна рамнина]] што почнува под Чајнатската брана е испресечена со многубројни мали канали (''клонгови'') што се извдојуваат од главната река и служат за наводнување на оризарниците. Подрачјето по течението нареката има [[монсунска клима]], со преку {{мм|1.400}} дожд годишно. Температурата се движи од {{темп|24 до 33}} во Бангкок. ===Зафати на реката=== [[Податотека:Chaophrayashortcut.jpg|мини|исправено|Орвобитното течени на реката и каналите-кратенки]] Долното течение на реката е неколкупати преуредувано за време на Ајутајското кралство. Ископани се неколку канали за да како кратенки за големите свијоци, скратувајќи го од главниот град до морето. Со време течението на самата река се има изменето така што денес ги следи овие канали. * 1538 — ископан првиот зафат, 3-километарски канал по наредба на кралот Чајрача. Денес каналот се нарекува „[[:de:Khlong Bangkok Noi|Клонг Бангкок Ној]]“. Со ова е скратена пловидбата на бродовите од Тајландскиот Залив до тогашната престолнина [[Ајутаја]] за {{км|13-14}}.<ref name="ReferenceA">Steve Van Beek: ''The Chao Phya'', стр. 39</ref> * 1542 — ископан 2-километарски канал, денес наречен „[[:de:Khlong Bangkok Yai|Клонг Бангкок Јај]]“, скратувајќи го пловниот пат за {{км|14}}.<ref name="ReferenceA"/> * 1608 — ископан 7-километарскиот канал „Клонг Банг Прао“, сратувајќи го течението на Чао Праја за {{км|18}}.<ref name="ReferenceA"/> * 1636 — ископан каналот „Клонг лат меанг Нонтабури“.<ref name="ReferenceA"/> * 1722 ископан ископан 2-клиометарскиот канал „Клонг лат Крет Ној“, со кој течението е скратено за {{км|7}}.<ref name="ReferenceA"/> ==Крајречни градови== Поважни населени места на реката Чао Праја, од северн кон југ, се градовите [[Након Саван]], [[Утај Тани]], [[Чајнат]], [[Сингбури]], [[Анг Тонг]], [[Ајутаја]], [[Pатум Тани]], [[Нонтабури]], [[Бангкок]] и [[Самут Пракан]]. Поради нивната положба на речните брегови, ова се градови со најголемо историско значење и најгуста населеност. ==Сообраќај== [[Податотека:Chao Phraya Vendor b photo Don Ramey Logan.jpg.jpg|мини|Продавачка на храна во чун на реката]] Најголемите мостови преку реката Чао Праја се во Бангкок и околината. Тоа се мостовите: „Рама VI“, „Пра Пинклао“ кај [[Голем дворец (Бангкок)|Голем дворец]], „Рама VIII“, „Рама IX“ и „Пумипон“, кој е дел од индустриската обиколница. Реката Чао Праја претставува значајна сообраќајна артерија низ која пловат голем број линии на јавни пловила, прекуречни траекти и такси-пловила. ==Притоки== Главни [[притока|притоки]] на Чао Праја се [[Па Сак]], Саке Кранг, [[Нан (река)|Нан]] (заедно со нејзината главна утока, Јом), [[Пинг (река)|Пинг]] (заедно со нејзината главна утока, Ванг) и [[Та Чин]].<ref name="RID River Gauges">{{нмс|url=http://157.82.150.160/GAME-T/GAIN-T/routine/rid-river/RIDstations.html|title=Royal Irrigation Department River Gauges Report|year=2002|publisher=RID Stations|accessdate=20 July 2008|archive-date=2009-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20090814235239/http://157.82.150.160/GAME-T/GAIN-T/routine/rid-river/RIDstations.html|url-status=dead}}</ref><ref name="WorldWater">{{нмс|url=http://www.unesco.org/water/wwap/case_studies/chao_phraya/index.shtml|title=Chao Phraya River Basin (Thailand)|publisher=World Water Assessment Programme|accessdate=20 July 2008}}</ref><ref name="WorldWaterDetail">{{нмс|url=http://www.unesco.org/water/wwap/case_studies/chao_phraya/detailed_view.shtml|title=Detailed Map of the Chao Phraya River Basin (Thailand)|publisher=World Water Assessment Programme|accessdate=20 July 2008}}</ref> Секоја од притоките (како и самата Чао Праја) добива вода од мноштво мали притоки, разгранети во речиси секоја покраиуна во цреден и северен Тајланд.<ref name="RID River Gauges" />. Ниедна од притоките не излегува од државните граници. Реките Нани Јом течат речиси напоредно од [[Питсанулок]] до Чумсенг во северниот дел на покраината Након Саван. == Поврзано == * [[Список на реки во Тајланд]] * [[Географија на Тајланд]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Chao Phraya}} * [http://www.thailand.tv/watch/chao-phraya-river Видеоводич низ реката Чао Праја] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120724065335/http://thailand.tv/watch/chao-phraya-river |date=2012-07-24 }} * [http://www.unesco.org/water/wwap/case_studies/chao_phraya/index.shtml Програм за хидролошко оценување на реката Чао Праја] — УНЕСКО * [http://std.cpc.ku.ac.th/delta/conf/home2.htm Истражно-прирачен портал за Делтата на Чао Праја] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071107093034/http://std.cpc.ku.ac.th/delta/conf/home2.htm |date=2007-11-07 }} {{coord|13|32|25|N|100|35|23|E|region:TH-11_type:river_source:kolossus-etwiki|display=title}} [[Категорија:Реки во Тајланд]] [[Категорија:Екорегиони во Азија]] gtknrcav2bj24op7ssosxj4ymht0fit 5578316 5578313 2026-06-17T18:40:07Z Jmabel 57653 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Chao Phraya Vendor b photo Don Ramey Logan.jpg.jpg]] → [[File:Chao Phraya Vendor b photo Don Ramey Logan.jpg]] Fixing an error that I believe was entirely my own 5578316 wikitext text/x-wiki {{Geobox | River <!-- *** Name section *** --> |name = Чао Праја |category_hide = 1 |native_name = แม่น้ำเจ้าพระยา |other_name = |other_name1 = <!-- *** Image *** ---> |image = Chaophrayansawan03.jpg |image_size = 275px |image_caption = Изворот на Чао Праја во Након Саван <!-- *** Country etc. *** --> |country = |country1 = |state = |state1 = |region = |region1 = |district = |district1 = |city = |city1 = |city2 = |city3 = |city4 = |city5 = |city6 = <!-- *** Geography *** --> |length = 372 |watershed = 160400 |discharge = 718 |discharge_location = [[Након Саван]] |discharge_max = 5960 |discharge_min = |discharge1_location = |discharge1 = <!-- *** Source *** --> |source_name = слевање на [[Пинг (река)|Пинг]] и [[Нан (река)|Нан]] |source_location = [[Пак Нам По]] |source_district = |source_region = |source_state = [[Након Саван (покраина)|Након Саван]] |source_country = |source_lat_d = |source_lat_m = |source_lat_s = |source_lat_NS = |source_long_d = |source_long_m = |source_long_s = |source_long_EW = |source_elevation = 25 |source_length = <!-- *** Mouth *** --> |mouth_name = |mouth_location = [[Тајландски Залив]] |mouth_district = |mouth_region = |mouth_state = [[Самут Пракан (покраина)|Самут Пракан]] |mouth_country = |mouth_lat_d = |mouth_lat_m = |mouth_lat_s = |mouth_lat_NS = |mouth_long_d = |mouth_long_m = |mouth_long_s = |mouth_long_EW = |mouth_elevation = 0 <!-- *** Tributaries *** --> |tributary_left = [[Па Сак]] |tributary_left1 = |tributary_right = Саке Кранг |tributary_right1 = <!-- *** Free fields *** --> |free_name = |free_value = <!-- *** Map section *** --> |map = Chaophrayarivermap.png |map_size = |map_caption = Карта на сливот на Чао Праја }} '''Чао Праја''' {{langx|th|แม่น้ำเจ้าพระยา}}) — голема река во [[Тајланд]], чија наносна рамнина го образува средиштето на земјата. Тече низ градот [[Бангкок]], па на крај се влева во [[Тајландски Залив|Тајландскиот Залив]]. ==Географија== Реката Чапо Праја се образува со [[слевање]] на реките [[Пинг (река)|Пинг]] и [[Нан (река)|Нан]] кај градот [[Након Саван]] во [[Након Саван (покраина)|истоимената покраина]]. Потоа продолжува јужно и тече {{км|372}} од централната рамнина до [[Бангкок]] и [[Тајландски Залив|Тајландскиот Залив]]. Во покраината [[Чајнат (покраина)|Чајнат]], реката се двои на главно течение и [[растока]]та [[Та Чин]], која тече напоредно на главната река и истекува во Тајландскиот Залив околу {{км|35}} западно од Бангкок во [[Самут Сакон]]. Ниската [[наносна рамнина]] што почнува под Чајнатската брана е испресечена со многубројни мали канали (''клонгови'') што се извдојуваат од главната река и служат за наводнување на оризарниците. Подрачјето по течението нареката има [[монсунска клима]], со преку {{мм|1.400}} дожд годишно. Температурата се движи од {{темп|24 до 33}} во Бангкок. ===Зафати на реката=== [[Податотека:Chaophrayashortcut.jpg|мини|исправено|Орвобитното течени на реката и каналите-кратенки]] Долното течение на реката е неколкупати преуредувано за време на Ајутајското кралство. Ископани се неколку канали за да како кратенки за големите свијоци, скратувајќи го од главниот град до морето. Со време течението на самата река се има изменето така што денес ги следи овие канали. * 1538 — ископан првиот зафат, 3-километарски канал по наредба на кралот Чајрача. Денес каналот се нарекува „[[:de:Khlong Bangkok Noi|Клонг Бангкок Ној]]“. Со ова е скратена пловидбата на бродовите од Тајландскиот Залив до тогашната престолнина [[Ајутаја]] за {{км|13-14}}.<ref name="ReferenceA">Steve Van Beek: ''The Chao Phya'', стр. 39</ref> * 1542 — ископан 2-километарски канал, денес наречен „[[:de:Khlong Bangkok Yai|Клонг Бангкок Јај]]“, скратувајќи го пловниот пат за {{км|14}}.<ref name="ReferenceA"/> * 1608 — ископан 7-километарскиот канал „Клонг Банг Прао“, сратувајќи го течението на Чао Праја за {{км|18}}.<ref name="ReferenceA"/> * 1636 — ископан каналот „Клонг лат меанг Нонтабури“.<ref name="ReferenceA"/> * 1722 ископан ископан 2-клиометарскиот канал „Клонг лат Крет Ној“, со кој течението е скратено за {{км|7}}.<ref name="ReferenceA"/> ==Крајречни градови== Поважни населени места на реката Чао Праја, од северн кон југ, се градовите [[Након Саван]], [[Утај Тани]], [[Чајнат]], [[Сингбури]], [[Анг Тонг]], [[Ајутаја]], [[Pатум Тани]], [[Нонтабури]], [[Бангкок]] и [[Самут Пракан]]. Поради нивната положба на речните брегови, ова се градови со најголемо историско значење и најгуста населеност. ==Сообраќај== [[Податотека:Chao Phraya Vendor b photo Don Ramey Logan.jpg|мини|Продавачка на храна во чун на реката]] Најголемите мостови преку реката Чао Праја се во Бангкок и околината. Тоа се мостовите: „Рама VI“, „Пра Пинклао“ кај [[Голем дворец (Бангкок)|Голем дворец]], „Рама VIII“, „Рама IX“ и „Пумипон“, кој е дел од индустриската обиколница. Реката Чао Праја претставува значајна сообраќајна артерија низ која пловат голем број линии на јавни пловила, прекуречни траекти и такси-пловила. ==Притоки== Главни [[притока|притоки]] на Чао Праја се [[Па Сак]], Саке Кранг, [[Нан (река)|Нан]] (заедно со нејзината главна утока, Јом), [[Пинг (река)|Пинг]] (заедно со нејзината главна утока, Ванг) и [[Та Чин]].<ref name="RID River Gauges">{{нмс|url=http://157.82.150.160/GAME-T/GAIN-T/routine/rid-river/RIDstations.html|title=Royal Irrigation Department River Gauges Report|year=2002|publisher=RID Stations|accessdate=20 July 2008|archive-date=2009-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20090814235239/http://157.82.150.160/GAME-T/GAIN-T/routine/rid-river/RIDstations.html|url-status=dead}}</ref><ref name="WorldWater">{{нмс|url=http://www.unesco.org/water/wwap/case_studies/chao_phraya/index.shtml|title=Chao Phraya River Basin (Thailand)|publisher=World Water Assessment Programme|accessdate=20 July 2008}}</ref><ref name="WorldWaterDetail">{{нмс|url=http://www.unesco.org/water/wwap/case_studies/chao_phraya/detailed_view.shtml|title=Detailed Map of the Chao Phraya River Basin (Thailand)|publisher=World Water Assessment Programme|accessdate=20 July 2008}}</ref> Секоја од притоките (како и самата Чао Праја) добива вода од мноштво мали притоки, разгранети во речиси секоја покраиуна во цреден и северен Тајланд.<ref name="RID River Gauges" />. Ниедна од притоките не излегува од државните граници. Реките Нани Јом течат речиси напоредно од [[Питсанулок]] до Чумсенг во северниот дел на покраината Након Саван. == Поврзано == * [[Список на реки во Тајланд]] * [[Географија на Тајланд]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Chao Phraya}} * [http://www.thailand.tv/watch/chao-phraya-river Видеоводич низ реката Чао Праја] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120724065335/http://thailand.tv/watch/chao-phraya-river |date=2012-07-24 }} * [http://www.unesco.org/water/wwap/case_studies/chao_phraya/index.shtml Програм за хидролошко оценување на реката Чао Праја] — УНЕСКО * [http://std.cpc.ku.ac.th/delta/conf/home2.htm Истражно-прирачен портал за Делтата на Чао Праја] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071107093034/http://std.cpc.ku.ac.th/delta/conf/home2.htm |date=2007-11-07 }} {{coord|13|32|25|N|100|35|23|E|region:TH-11_type:river_source:kolossus-etwiki|display=title}} [[Категорија:Реки во Тајланд]] [[Категорија:Екорегиони во Азија]] rtexcsv8kffmgi3d53tc8bmn6h4i5hd 0 1159921 5578317 5421712 2026-06-17T18:50:32Z Cromenio 134259 5578317 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Амерсфорт | settlement_type = Град и општина | image_skyline = Koppelpoort Amersfoort 2008.jpg | image_caption = Средновековната порта [[Копелпорт]] | image_flag = Amersfoort vlag.svg | flag_size = 100x67px | image_shield = Amersfoort wapen.svg | shield_size = 100x80px | image_map = Map - NL - Municipality code 0307 (2009).svg | map_caption = Местоположба во Утрехт | latd = 52 |latm = 9 |latNS = N | longd = 5 |longm = 23 |longEW = E | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | coordinates_region = NL | subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Холандија]] | subdivision_type1 = [[Покраини во Холандија|Покраина]] | subdivision_name1 = [[Утрехт (покраина)|Утрехт]] | established_title = Градски права | established_date = 1259 | government_footnotes = <ref name="mayor_now">{{нмс|url=http://www.amersfoort.nl/Burgemeester.html|title=Burgemeester|language=холандски|publisher=Gemeente Amersfoort|accessdate=3 април 2014|archive-date=2014-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140716154451/http://www.amersfoort.nl/Burgemeester.html|url-status=dead}}</ref> | governing_body = Општински совет | leader_party = [[Христијанско-демократски апел|CDA]] | leader_title = [[Градоначалник]] | leader_name = [[Лукас Болзиус]] | total_type = Општина | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref>{{Dutch municipality total area|dataref}}</ref> | area_total_km2 = {{Dutch municipality total area|Amersfoort}} | area_land_km2 = {{Dutch municipality land area|Amersfoort}} | area_water_km2 = {{Dutch municipality water area|Amersfoort}} | elevation_footnotes = <ref name="AHN">{{нмс|url=http://www.ahn.nl/postcodetool|title=Postcodetool for 3811LM|language=холандски|work=Actueel Hoogtebestand Nederland|publisher=Het Waterschapshuis|accessdate=3 април 2014|archive-date=2018-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226081618/http://www.ahn.nl/postcodetool%0A|url-status=dead}}</ref> | elevation_m = 3 | elevation_max_m = | elevation_min_m = | population_footnotes = <ref>{{Dutch municipality population|dataref}}</ref><ref>{{Dutch municipality population urbanmetro|dataref}}</ref> | population_total = {{Dutch municipality population|Amersfoort}} | population_as_of = општина, {{MONTHNAME|{{Dutch municipality population|popbasemonth}}}} {{YEAR|{{Dutch municipality population|popbaseyear}}}}; градска и метро, {{MONTHNAME|{{Dutch municipality population urbanmetro|popbasemonth}}}} {{YEAR|{{Dutch municipality population urbanmetro|popbaseyear}}}} | population_density_km2 = {{Dutch municipality population density|Amersfoort}} | population_urban = {{Dutch municipality population urbanmetro|Amersfoort Urban}} | population_metro = {{Dutch municipality population urbanmetro|Amersfoort Metro}} | population_demonym = | timezone = [[Средноевропско време|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Средноевропско летно време|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | postal_code_type = Поштенски број | postal_code = 3800–3829 | area_code_type = Повикувачки број | area_code = 033 | website = {{URL|1=http://www.amersfoort.nl}} | footnotes = }} '''Амерсфорт''' ({{langx|nl|Amersfoort}}) — општина и втор најголем град во покраината [[Утрехт (покраина)|Утрехт]], средишна [[Холандија]]. Претставува брзорастечки град во изминативе 25 години, а воедно поседува добро зачуван и заштитен средновековен стар град. Амерсфорт е една од најголемите железнички раскрсници во државата, поради неговата местоположба на двете главни железнички линии во Холандија. Во 2009 година, градот ја прославил 750-годишнината,<ref>{{нмс|url= http://www.amersfoort750.nl/|title=Home Page|publisher=Amersfoort 750 |language=холандски|accessdate=24 јануари 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090202024759/http://amersfoort750.nl/ |archivedate=2 февруари 2009}}</ref> кога бил прогласен за најзелен град во [[Европа]]. Бројот на жители во Амерсфорт во 2016 година изнесувал 153.773 жители. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Amersfoort}} * {{официјална|http://www.amersfoort.nl}} {{nl}} {{Утрехт (покраина)}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Амерсфорт| ]] [[Категорија:Градови во Холандија]] [[Категорија:Општини во Утрехт (покраина)]] [[Категорија:Населени места во Утрехт (покраина)]] fvtyo463lff6ponwmfyrkbdcrp2mku6 0 1178724 5578446 5067666 2026-06-18T09:10:05Z Carshalton 30527 /* Надворешни врски */ 5578446 wikitext text/x-wiki {{About| швајцарски фудбалер| шпанскиот фудбалски тренер|Рикардо Родригес (фудбалски тренер)}} {{Infobox football biography 3 | name = Рикардо Родригес | image = [[File:Ricardo Rodríguez 2018.jpg|230px|]] | image_size = 230px | caption = Родригес со [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]] во 2014 | fullname = Рикардо Иван Родригес Араја<ref>{{наведени вести | title = 2014 FIFA World Cup Brazil: List of Players | url = http://www.fifadata.com/document/fwc/2014/pdf/fwc_2014_squadlists.pdf | publisher = FIFA | format = PDF | page = 30 | date = 11 June 2014 | accessdate = 25 June 2014 | archive-date = 2015-06-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150611133541/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid%3D2255077.html | url-status = dead }}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1992|8|25|df=y}} | birth_place = [[Цирих]], [[Швајцарија]] | nationality = {{flagsport|SUI}} [[Швајцарија]] | height = {{height|m=1.80}} | position = одбранбен играч/лев бек | currentclub = {{Fb team Torino}} | clubnumber = 68<ref name=milan>{{Наведена мрежна страница |title=Rodriguez: 'Can't wait to play for Milan' |url=http://www.football-italia.net/103850/rodriguez-cant-wait-play-milan |work=Football Italia |date=8 June 2017 |access-date=8 June 2017 |quote=I will wear the Number 68 shirt, as it’s the year my mother was born. |archive-date=2019-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190901015403/https://www.football-italia.net/103850/rodriguez-cant-wait-play-milan |url-status=dead }}</ref> | youthyears1 = 2001–2002 | youthclubs1 = ФК Швамендинген | youthyears2 = 2002–2010 | youthclubs2 = {{Fb team Zurich}} | years1 = 2010–2012 | clubs1 = {{Fb team Zurich}} | caps1 = 35 | goals1 = 2 | years2 = 2012–2017 | clubs2 = {{Fb team Wolfsburg}} | caps2 = 149 | goals2 = 15 | clubs3 = {{Fb team Milan}} | years3 = 2017– | caps3 = 74 | goals3 = 1 | clubs4 = →{{Fb team PSV}} | years4 = 2020 | caps4 = 6 | goals4 = 0 | clubs5 = {{Fb team Torino}} | years5 = 2020- | caps5 = 0 | goals5 = 0 | nationalyears1 = 2009–2010 | nationalteam1 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија до 17 години|Швајцарија 17]] | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 2009–2010 | nationalteam2 = {{flagsport|SUI}}[[Фудбалска репрезентација на Швајцарија до 18 години|Швајцарија 18]] | nationalcaps2 = 10 | nationalgoals2 = 4 | nationalyears3 = 2010–2011 | nationalteam3 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија до 19 години|Швајцарија 19]] | nationalcaps3 = 15 | nationalgoals3 = 5 | nationalyears4 = 2011–2012 | nationalteam4 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија до 23 години|Швајцарија 23]] | nationalcaps4 = 3 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2011– | nationalteam5 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]] | nationalcaps5 = 73 | nationalgoals5 = 8 | pcupdate = 11 март 2020 | ntupdate = 7 септември 2020 }} '''Рикардо Иван Родригес Араја''' (роден на 25 август 1992 година) — [[Швајцарија|швајцарски]] [[фудбалер]] кој настапува за [[ФК Торино]]. Тој е опишан како комплетен играч од одбраната и е познат по неговите силни способности за напредок,<ref name="Sky Sports">{{Наведена мрежна страница|url=http://www1.skysports.com/football/news/15198/8615777/sky-sports-scout-ricardo-rodriguez|title=Sky Sports Scout – Ricardo Rodriguez|date=21 May 2014|work=Sky Sports|accessdate=22 September 2014}}</ref> како и способност за презизни додавања.<ref name="FIFA Profile">{{Наведена мрежна страница |url=https://www.fifa.com/worldcup/players/player=313559/profile-detail.html |title=Ricardo Rodriguez – Profile |work=FIFA |accessdate=22 September 2014 |archive-date=2014-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141105013922/http://www.fifa.com/worldcup/players/player=313559/profile-detail.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/15220955 |title=Euro 2012: Wales 2–0 Switzerland |work=BBC Sport |date=7 October 2011 |accessdate=22 September 2014 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://int.soccerway.com/matches/2011/10/07/europe/european-championship-qualification/wales/switzerland/922681/ |title=Wales vs. Switzerland 2–0 |work=Soccerway |date=7 October 2011 |accessdate=22 September 2014 }}</ref> Родригес бил познат и по изведувањата на пеналите во неговиот поранешен клуб [[ФК Волфсбург|Волфсбург]].<ref name="Bundesliga">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bundesliga.com/en/liga/news/2012/0000217379.php |title=Ricardo Rodriguez |work=Bundesliga |accessdate=22 September 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141203103141/http://www.bundesliga.com/en/liga/news/2012/0000217379.php |archivedate=3 December 2014 |df= }}</ref><ref name="Four Four Two">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fourfourtwo.com/features/everything-you-need-know-about-ricardo-rodriguez |title=Everything you need to know about... Ricardo Rodriguez |work=Four Four Two |date=24 July 2014 |accessdate=22 September 2014 }}</ref> Роден во [[Цирих]] од [[Шпанци|шпански]] татко и мајка [[чиле]]анка, Родригес ја започнал својата професионална кариера во локалниот клуб [[ФК Цирих|Цирих]] во 2010 година, каде што поминал осум години во младинскиот тим. По пробивањето во првиот тим во Цирих и неговите добри игри, Родригес бил продаден на Волфсбург во јануари 2012 година за 7,5 милиони [[Британска фунта|фунти]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.fcz.ch/de/profis/news_archiv.htm?id=1514&page=98&ipp=10&archiv=1 |title=Ricardo Rodriguez wechselt definitiv zum VfL Wolfsburg |work=FC Zürich |date=13 January 2012 |accessdate=26 September 2014 |language=de |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306123357/http://www.fcz.ch/de/profis/news_archiv.htm?id=1514&page=98&ipp=10&archiv=1 |url-status=dead }}</ref> Тој одиграл 184 натпревари за бундеслигашот во сите конкуренции, и постигнал 22 гола, освојувајќи го германскиот куп и Суперкуп во 2015 година. Во јуни 2017 година тој потпишал за [[ФК Милан|Милан]]. Родригес има настапувано во сите младински категории за швајцарската репрезентација, освојувајќи го ФИФА У-17 Светското првенство во 2009 година. За сениорскиот тим на [[фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]] настапува од 2011 година, и досега има одиграно повеќе од 40 пати за неговата земјата. Тој бил дел од швајцарскиот тим на [[Светско првенство во фудбал 2014|Светско Првенство во фудбал во Бразил во 2014 година]], а подоцна истата година бил прогласен за швајцарски фудбалер на годината.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bundesliga.com/en/liga/news/2014/0000300753.php |title=Rodriguez wins Player of the Year Award |work=Bundesliga |date=2 September 2014 |accessdate=22 September 2014 }}</ref> ==Наводи== {{Reflist|30em}} ==Надворешни врски== {{рв|Ricardo Rodríguez (association football player)}} *[https://www.vfl-wolfsburg.de/info/profis/kader/abwehr/ricardo-rodriguez.html Profile] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160305070245/https://www.vfl-wolfsburg.de/info/profis/kader/abwehr/ricardo-rodriguez.html |date=2016-03-05 }} at VfL Wolfsburg {{de}} *[http://www.dbfcz.ch/spieler.php?spieler_id=4582 Profile] at FC Zürich {{de}} *[http://www.fifa.com/worldcup/players/player=313559/profile-detail.html FIFA Profile] {{Семарх|url=https://archive.today/20140608121426/http://www.fifa.com/worldcup/players/player=313559/profile-detail.html |date=2014-06-08 }} *[http://www.uefa.com/worldcup/season=2014/teams/player=250011089/ UEFA Profile] *[http://www.bundesliga.com/en/liga/news/2012/0000217379.php Bundesliga Profile] *[http://www1.skysports.com/football/player/97381/ricardo-rodriguez Sky Sports Profile] *{{Soccerway|ricardo-rodriguez/95797}} {{Navboxes |bg= #d81e05 |fg= white |title= Состави на Швајцарија |list1= {{Состав на Швајцарија на Светското првенство 2014}} {{Состав на Швајцарија на СП фудбал 2018}} {{Состав на Швајцарија на СП фудбал 2026}} }} {{DEFAULTSORT:Родригес, Рикардо}} [[Категорија:Швајцарски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Цирих]] [[Категорија:Фудбалери на Милан]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Торино]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1992 година]] cg15kibo8bxn8afuzw3pjutegjjkcus 0 1180302 5578185 3699948 2026-06-17T12:04:19Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5578185 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} '''Природен роман''' ([[бугарски]]: ''Естетствен роман'') — [[роман]] од бугарскиот писател [[Георги Господинов]]. Романот за првпат бил објавен во [[1999]] година. == Изданија на македонски јазик == Во 2003 година, „Природен роман“ бил објавен од издавачката куќа „[[Темплум]]“, како седма книга на [[библиотека]]та „Магма“. Преводот од [[бугарски јазик]] го направил [[Никола Маџиров]]. [[Книга]]та е отпечатена во мал формат (18 сантиметри), во мек повез и има 187 страници. Каталогизацијата е извршена во [[Национална и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“ - Скопје|Националната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“ - Скопје]] и ја носи ознаката ISBN 9989-902-21-6. [[Графичкото]] уредување и [[дизајн]]от на книгата е дело на фирмата „Точка“. На крајот од книгата се наоѓа белешка за авторот.<ref>Георги Господинов, ''Природен роман'', Темплум, Скопје, 2003.</ref> == Содржина == Во јануари 1997 година, еден писател си купува стол за нишање. Тој е оженет, но по неколку години поминати во тивка нетрпеливост, тој се разведува од сопругата Ема, која претходно останува [[Бременост|бремена]] со друг маж. По разводот, тој пишува [[роман]] во фрагменти, во кој раскажува за своите дилеми по [[развод]]от и во кој ги бележи спомените од детството. Неговата намера е да напише „природен роман“, т.е. роман што се состои само од почетоци на повеќе приказни. Еден ден, уредникот на едно списание го добива ракописот на романот, но без името на авторот. Набргу, кај него доаѓа една жена, која му кажува дека во романот е опишан нејзиниот заеднички живот со авторот во периодот пред разводот. Уредникот го наоѓа писателот кој живее како скитник, но подоцна, кога романот е готов за печатење, авторот исчезнува...<ref>Георги Господинов, ''Природен роман'', Темплум, Скопје, 2003.</ref> == За делото == „Природен роман“ ја добил специјалната награда на националниот конкурс „Развитие“ за современ бугарски роман. Во 2001 година, романот бил објавен во [[Србија]] (издание на „Геополитка“), а во 2002 година во [[Франција]] (издание на „Фебиус“).<ref>„Белешка за авторот“, во: Георги Господинов, ''Природен роман'', Темплум, Скопје, 2003, стр. 183.</ref> Исто така, романот добил бројни позитивни рецензии во повеќе бугарски и светски весници и списанија. Така, ''Livres-Hebdo'' од [[Париз]] го опишал како „неидентификуван литературен објект...во секој поглед блескав и новаторски во однос на формата“; парискиот ''Le Nouvel Observateur'' го нарекол романот „забавен и оригинален“; весникот ''Le Soir'' од [[Брисел]] го опишал романот како „префинето деби“; според весникто „[[Политика (весник)|Политика]]“ од [[Белград]], романот се одликува со „извонреден израз и леснотија на раскажувањето, заедно со вешто преминување низ различните стилови и жанрови“; според ''Worl Literature Today'', вистинската вредност на романот се состои од „прикажувањето на секојдневниот живот во [[Комунистичка држава|посткомунистичка]] [[Бугарија]] како смеса на обичното и возвишеното“; Симона Мирчева од „Капитал“ го прогласила романот за најдобрата белетристичка книга во 1999 година; според Бојко Пенчев од „Литературен весник“, романот е „книга за животот и за нашата неспособност да се снајдеме ниту со него ниту со неговото опишување“; Митко Новков од „Култура“ го опишува како „егзистенцијалистички постмодернистички роман“; а Марин Бодаков од „Егоист“ го прогласил за „прв роман, по раѓање и слава, на генерацијата на '90-тите“; <ref>„Светскиот печат за Природен роман“, во: Георги Господинов, ''Природен роман'', Темплум, Скопје, 2003, стр. 185-187.</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Дела на Георги Господинов]] [[Категорија:Бугарски романи]] [[Категорија:Бугарски книги]] [[Категорија:Книги од 1999 година]] [[Категорија: Изданија на Темплум]] sxl0cqnrukmg1m98t3jfqw9uv04hxmg 5578186 5578185 2026-06-17T12:04:36Z P.Nedelkovski 47736 5578186 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} '''''Природен роман''''' ([[бугарски]]: ''Естетствен роман'') — [[роман]] од бугарскиот писател [[Георги Господинов]]. Романот за првпат бил објавен во [[1999]] година. == Изданија на македонски јазик == Во 2003 година, „Природен роман“ бил објавен од издавачката куќа „[[Темплум]]“, како седма книга на [[библиотека]]та „Магма“. Преводот од [[бугарски јазик]] го направил [[Никола Маџиров]]. [[Книга]]та е отпечатена во мал формат (18 сантиметри), во мек повез и има 187 страници. Каталогизацијата е извршена во [[Национална и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“ - Скопје|Националната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“ - Скопје]] и ја носи ознаката ISBN 9989-902-21-6. [[Графичкото]] уредување и [[дизајн]]от на книгата е дело на фирмата „Точка“. На крајот од книгата се наоѓа белешка за авторот.<ref>Георги Господинов, ''Природен роман'', Темплум, Скопје, 2003.</ref> == Содржина == Во јануари 1997 година, еден писател си купува стол за нишање. Тој е оженет, но по неколку години поминати во тивка нетрпеливост, тој се разведува од сопругата Ема, која претходно останува [[Бременост|бремена]] со друг маж. По разводот, тој пишува [[роман]] во фрагменти, во кој раскажува за своите дилеми по [[развод]]от и во кој ги бележи спомените од детството. Неговата намера е да напише „природен роман“, т.е. роман што се состои само од почетоци на повеќе приказни. Еден ден, уредникот на едно списание го добива ракописот на романот, но без името на авторот. Набргу, кај него доаѓа една жена, која му кажува дека во романот е опишан нејзиниот заеднички живот со авторот во периодот пред разводот. Уредникот го наоѓа писателот кој живее како скитник, но подоцна, кога романот е готов за печатење, авторот исчезнува...<ref>Георги Господинов, ''Природен роман'', Темплум, Скопје, 2003.</ref> == За делото == „Природен роман“ ја добил специјалната награда на националниот конкурс „Развитие“ за современ бугарски роман. Во 2001 година, романот бил објавен во [[Србија]] (издание на „Геополитка“), а во 2002 година во [[Франција]] (издание на „Фебиус“).<ref>„Белешка за авторот“, во: Георги Господинов, ''Природен роман'', Темплум, Скопје, 2003, стр. 183.</ref> Исто така, романот добил бројни позитивни рецензии во повеќе бугарски и светски весници и списанија. Така, ''Livres-Hebdo'' од [[Париз]] го опишал како „неидентификуван литературен објект...во секој поглед блескав и новаторски во однос на формата“; парискиот ''Le Nouvel Observateur'' го нарекол романот „забавен и оригинален“; весникот ''Le Soir'' од [[Брисел]] го опишал романот како „префинето деби“; според весникто „[[Политика (весник)|Политика]]“ од [[Белград]], романот се одликува со „извонреден израз и леснотија на раскажувањето, заедно со вешто преминување низ различните стилови и жанрови“; според ''Worl Literature Today'', вистинската вредност на романот се состои од „прикажувањето на секојдневниот живот во [[Комунистичка држава|посткомунистичка]] [[Бугарија]] како смеса на обичното и возвишеното“; Симона Мирчева од „Капитал“ го прогласила романот за најдобрата белетристичка книга во 1999 година; според Бојко Пенчев од „Литературен весник“, романот е „книга за животот и за нашата неспособност да се снајдеме ниту со него ниту со неговото опишување“; Митко Новков од „Култура“ го опишува како „егзистенцијалистички постмодернистички роман“; а Марин Бодаков од „Егоист“ го прогласил за „прв роман, по раѓање и слава, на генерацијата на '90-тите“; <ref>„Светскиот печат за Природен роман“, во: Георги Господинов, ''Природен роман'', Темплум, Скопје, 2003, стр. 185-187.</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Дела на Георги Господинов]] [[Категорија:Бугарски романи]] [[Категорија:Бугарски книги]] [[Категорија:Книги од 1999 година]] [[Категорија: Изданија на Темплум]] jzqo0aa6463xwt74o391fh8dlwc3yuv 0 1186730 5578188 3699950 2026-06-17T12:06:17Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5578188 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} '''''Срамота''''' ([[англиски]]: ''Disgrace'') — [[роман]] на писателот [[Џон М. Куци]] од 1999 година. ==Содржина== Романот претставува вознемирувачка приказна за тричлена банда што ја силува ќерката на посрамотениот професор и писател Дејвид Лури.<ref>Магор, ''Каталог 2015''. Скопје, 2015, стр. 7.</ref> ==Осврт кон романот== „Срамота“ е вознемирувачки роман што тешко се заборава, зашто останува врежан во сеќавањето на читателот како физичка рана. Овој мајсторски приказ за приватното и јавното посрамотување има и политички и интимен карактер. Овој исклучителен, повеќеслоен и комплексен роман ја добил „[[Букерова награда|Букеровата награда]]“ во 1999 година, со што Куци станал првиот писател кој ја освоил оваа награда двапати.<ref>Магор, ''Каталог 2015''. Скопје, 2015, стр. 7.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Џон М. Куци]] [[Категорија:Изданија на Магор]] [[Категорија:Книги од 1999 година]] i3t63wc4gumnnbfwutw6l4ty471ln0i 0 1188599 5578236 4294991 2026-06-17T13:33:58Z SrpskiAnonimac 64566 5578236 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Еж.jpg|мини|Шумски еж]] '''Инсектојади''' (insectivorous) се мала група [[месојадци]] кои се хранат со [[инсекти]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://wordnetweb.princeton.edu/perl/webwn?s=insectivorous |title="WordNet - About Us." : entry on ''insectivorous''|author=Miller, George A. |year=2009 |work= |publisher=Princeton University |accessdate = 1 април 2010}}</ref> Алтернативен назив e '''ентомфагија'''<ref>Gullan, P. J. & Cranston P. S. (2005). ''The insects: an outline of entomology'' (5th Ed). Wiley-Blackwell, ISBN 1-4051-1113-5, ISBN 978-1-4051-1113-3. [http://books.google.com/books?id=ZZaVjVWUaXIC&printsec=frontcover&dq#v=onepage&q=&f=false Ltd preview] in Google Books.</ref>, што се однесува и на луѓе кои јадат инсекти. Овде спаѓаат ежовите, кртовите, ровките и некои помалку познати животни, како што се тенреците и влакнестите [[еж]]ови. Многу инсектојади се ноќни животни. Тие излегуваат ноќе во потрага по храна. Имаат долги рилки и многу силно сетило за мирис со чија помош го наоѓаат својот плен. Повеќето инсектојади се хранат со инсекти, црви и други мали [[животни]]. Но некои ровки можат да убијат и голем плен, како на пример [[жаба]]. Едни видови инцектојади се хранат и живеат на површината на земјата, а други, особено кртовите, живеат во подземни дупки. Ровката што наликува на [[видра]] и којашто припаѓа на фамилијата тенреци, подолго престојува во вода, токму како и обична видра. Ежовите и некои видови тенреци имаат [[боцки што им служат за заштита. Кожата со непријатен мирис има иста функција кај кртовите и ровките. Поголемите животни, како што се панголинот и јужноафричкиот мравојад, исто така се хранат со [[инсекти]]. Тие ги напаѓаат мравките и термитите, вовлекувајќи ги своите долги и лепливи [[Јазик|јазици]] во нивните [[Гнездо|гнезда]]. Некои панголини можат да изедат и до 200.000 [[мравка|мравки]] за една ноќ. Јужноафриканскиот мравојад и панголинот се ноќни и претежно живеат сами. Тие го користат своето развиено сетило за [[мирис]] кога бараат храна. Имаат силни предни нозе кои им користат за разбиvање на гнездата на инсектите, како и за копање на дупки (јужноафриканскиот мравојад), или качување на дрвја (панголини). [[Податотека:Giant anteater (4531346746).jpg|мини|Гигантски мравојад]] Ако е во опасност панголинот ќе се свитка во топка и боцките го штитат од напаѓачите. За разлика од панголинот, јужноафриканскиот мравојад кога е во опасност, со голема брзина може да се закопа во земја. == Билки инсектојади== [[Податотека:Drosera_capensis_bend.JPG|thumb|right|upright|''[[Drosera capensis]]'' се придвижува за да зароби инсект.]] Билките инсектојади се хранат делумно или целосно со инсекти<ref name="Slack & Gate">{{Наведена книга |title=Carnivorous Plants |last1=Slack |first1=Adrian |last2=Gate |first2=Jane |year=2000 |publisher=MIT Press |location= |isbn=9780262690898 |page= |pages=240 |url= |accessdate=2 април 2010}}</ref> кои сами ги заробуваат. Се нарекуваат и ''месојадни билки'', и најчесто растат на тло што е сиромашн осо хранливи материи.<ref name="Slack & Gate"/> Во оваа група спаѓаат [[Венерина муволовка]], неколку видови на цеволовки, видови од родот ''[[Pinguicula]]'', ''[[Utricularia]]'', ''[[Aldrovanda vesiculosa]]'', ''[[Brocchinia]]'' и други. Овие билки добиваат [[азот]] преку инсектите, кои ги ловат на разни начини: со стапица, леплива површина, ситни влакна и слично.<ref name="Slack & Gate"/> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Инсектојади]] okq08u4eez8iywlbapet1xwtk72ug0h 5578238 5578236 2026-06-17T13:34:34Z SrpskiAnonimac 64566 5578238 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Еж.jpg|мини|Шумски еж]] '''Инсектојади''' (insectivorous) се мала група [[месојад]]ци кои се хранат со [[инсекти]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://wordnetweb.princeton.edu/perl/webwn?s=insectivorous |title="WordNet - About Us." : entry on ''insectivorous''|author=Miller, George A. |year=2009 |work= |publisher=Princeton University |accessdate = 1 април 2010}}</ref> Алтернативен назив e '''ентомфагија'''<ref>Gullan, P. J. & Cranston P. S. (2005). ''The insects: an outline of entomology'' (5th Ed). Wiley-Blackwell, ISBN 1-4051-1113-5, ISBN 978-1-4051-1113-3. [http://books.google.com/books?id=ZZaVjVWUaXIC&printsec=frontcover&dq#v=onepage&q=&f=false Ltd preview] in Google Books.</ref>, што се однесува и на луѓе кои јадат инсекти. Овде спаѓаат ежовите, кртовите, ровките и некои помалку познати животни, како што се тенреците и влакнестите [[еж]]ови. Многу инсектојади се ноќни животни. Тие излегуваат ноќе во потрага по храна. Имаат долги рилки и многу силно сетило за мирис со чија помош го наоѓаат својот плен. Повеќето инсектојади се хранат со инсекти, црви и други мали [[животни]]. Но некои ровки можат да убијат и голем плен, како на пример [[жаба]]. Едни видови инцектојади се хранат и живеат на површината на земјата, а други, особено кртовите, живеат во подземни дупки. Ровката што наликува на [[видра]] и којашто припаѓа на фамилијата тенреци, подолго престојува во вода, токму како и обична видра. Ежовите и некои видови тенреци имаат [[боцки што им служат за заштита. Кожата со непријатен мирис има иста функција кај кртовите и ровките. Поголемите животни, како што се панголинот и јужноафричкиот мравојад, исто така се хранат со [[инсекти]]. Тие ги напаѓаат мравките и термитите, вовлекувајќи ги своите долги и лепливи [[Јазик|јазици]] во нивните [[Гнездо|гнезда]]. Некои панголини можат да изедат и до 200.000 [[мравка|мравки]] за една ноќ. Јужноафриканскиот мравојад и панголинот се ноќни и претежно живеат сами. Тие го користат своето развиено сетило за [[мирис]] кога бараат храна. Имаат силни предни нозе кои им користат за разбиvање на гнездата на инсектите, како и за копање на дупки (јужноафриканскиот мравојад), или качување на дрвја (панголини). [[Податотека:Giant anteater (4531346746).jpg|мини|Гигантски мравојад]] Ако е во опасност панголинот ќе се свитка во топка и боцките го штитат од напаѓачите. За разлика од панголинот, јужноафриканскиот мравојад кога е во опасност, со голема брзина може да се закопа во земја. == Билки инсектојади== [[Податотека:Drosera_capensis_bend.JPG|thumb|right|upright|''[[Drosera capensis]]'' се придвижува за да зароби инсект.]] Билките инсектојади се хранат делумно или целосно со инсекти<ref name="Slack & Gate">{{Наведена книга |title=Carnivorous Plants |last1=Slack |first1=Adrian |last2=Gate |first2=Jane |year=2000 |publisher=MIT Press |location= |isbn=9780262690898 |page= |pages=240 |url= |accessdate=2 април 2010}}</ref> кои сами ги заробуваат. Се нарекуваат и ''месојадни билки'', и најчесто растат на тло што е сиромашн осо хранливи материи.<ref name="Slack & Gate"/> Во оваа група спаѓаат [[Венерина муволовка]], неколку видови на цеволовки, видови од родот ''[[Pinguicula]]'', ''[[Utricularia]]'', ''[[Aldrovanda vesiculosa]]'', ''[[Brocchinia]]'' и други. Овие билки добиваат [[азот]] преку инсектите, кои ги ловат на разни начини: со стапица, леплива површина, ситни влакна и слично.<ref name="Slack & Gate"/> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Инсектојади]] ei6tvaea5jzu944elda23ibak1ua17j 5578240 5578238 2026-06-17T13:34:46Z SrpskiAnonimac 64566 SrpskiAnonimac ја премести страницата [[Инсектојади]] на [[Инсектојад]] презапишувајќи врз пренасочување 5578238 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Еж.jpg|мини|Шумски еж]] '''Инсектојади''' (insectivorous) се мала група [[месојад]]ци кои се хранат со [[инсекти]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://wordnetweb.princeton.edu/perl/webwn?s=insectivorous |title="WordNet - About Us." : entry on ''insectivorous''|author=Miller, George A. |year=2009 |work= |publisher=Princeton University |accessdate = 1 април 2010}}</ref> Алтернативен назив e '''ентомфагија'''<ref>Gullan, P. J. & Cranston P. S. (2005). ''The insects: an outline of entomology'' (5th Ed). Wiley-Blackwell, ISBN 1-4051-1113-5, ISBN 978-1-4051-1113-3. [http://books.google.com/books?id=ZZaVjVWUaXIC&printsec=frontcover&dq#v=onepage&q=&f=false Ltd preview] in Google Books.</ref>, што се однесува и на луѓе кои јадат инсекти. Овде спаѓаат ежовите, кртовите, ровките и некои помалку познати животни, како што се тенреците и влакнестите [[еж]]ови. Многу инсектојади се ноќни животни. Тие излегуваат ноќе во потрага по храна. Имаат долги рилки и многу силно сетило за мирис со чија помош го наоѓаат својот плен. Повеќето инсектојади се хранат со инсекти, црви и други мали [[животни]]. Но некои ровки можат да убијат и голем плен, како на пример [[жаба]]. Едни видови инцектојади се хранат и живеат на површината на земјата, а други, особено кртовите, живеат во подземни дупки. Ровката што наликува на [[видра]] и којашто припаѓа на фамилијата тенреци, подолго престојува во вода, токму како и обична видра. Ежовите и некои видови тенреци имаат [[боцки што им служат за заштита. Кожата со непријатен мирис има иста функција кај кртовите и ровките. Поголемите животни, како што се панголинот и јужноафричкиот мравојад, исто така се хранат со [[инсекти]]. Тие ги напаѓаат мравките и термитите, вовлекувајќи ги своите долги и лепливи [[Јазик|јазици]] во нивните [[Гнездо|гнезда]]. Некои панголини можат да изедат и до 200.000 [[мравка|мравки]] за една ноќ. Јужноафриканскиот мравојад и панголинот се ноќни и претежно живеат сами. Тие го користат своето развиено сетило за [[мирис]] кога бараат храна. Имаат силни предни нозе кои им користат за разбиvање на гнездата на инсектите, како и за копање на дупки (јужноафриканскиот мравојад), или качување на дрвја (панголини). [[Податотека:Giant anteater (4531346746).jpg|мини|Гигантски мравојад]] Ако е во опасност панголинот ќе се свитка во топка и боцките го штитат од напаѓачите. За разлика од панголинот, јужноафриканскиот мравојад кога е во опасност, со голема брзина може да се закопа во земја. == Билки инсектојади== [[Податотека:Drosera_capensis_bend.JPG|thumb|right|upright|''[[Drosera capensis]]'' се придвижува за да зароби инсект.]] Билките инсектојади се хранат делумно или целосно со инсекти<ref name="Slack & Gate">{{Наведена книга |title=Carnivorous Plants |last1=Slack |first1=Adrian |last2=Gate |first2=Jane |year=2000 |publisher=MIT Press |location= |isbn=9780262690898 |page= |pages=240 |url= |accessdate=2 април 2010}}</ref> кои сами ги заробуваат. Се нарекуваат и ''месојадни билки'', и најчесто растат на тло што е сиромашн осо хранливи материи.<ref name="Slack & Gate"/> Во оваа група спаѓаат [[Венерина муволовка]], неколку видови на цеволовки, видови од родот ''[[Pinguicula]]'', ''[[Utricularia]]'', ''[[Aldrovanda vesiculosa]]'', ''[[Brocchinia]]'' и други. Овие билки добиваат [[азот]] преку инсектите, кои ги ловат на разни начини: со стапица, леплива површина, ситни влакна и слично.<ref name="Slack & Gate"/> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Инсектојади]] ei6tvaea5jzu944elda23ibak1ua17j 1 1188600 5578242 3668064 2026-06-17T13:34:46Z SrpskiAnonimac 64566 SrpskiAnonimac ја премести страницата [[Разговор:Инсектојади]] на [[Разговор:Инсектојад]] 3668064 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{Вики Клуб}} fmfd2stxmmu6bqaumz8yml8bh5zjn49 0 1201080 5578180 5578179 2026-06-17T11:59:12Z P.Nedelkovski 47736 5578180 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}} '''''Кутија за пишување''''' ([[српски]]: ''Кутија за писање'') — краток [[роман]] на српскиот писател [[Милорад Павиќ]] од 1999 година. [[Податотека:Кутија за пишување.jpg|мини|Корицата на „Кутија за пишување“, издание на Народната библиотека на Србија, Белград, 2012.]] ==Содржина== Книгата се состои од следниве делови:<ref>Милорад Павић, ''Кутија за писање''. Београд: Народна библиотека Србије, 2012.</ref> * Опис на кутијата за пишување * Прв дел: Горната рамнина на кутијата за пишување * Втор дел: Средната рамнина на кутијата за пишување * Трет дел: Долната рамнина на кутијата за пишување * Post Scriptum ===Опис на кутијата за пишување=== Во воведниот дел, авторот опишува како ја добил кутијата за пишување: Неа ја купил кон крајот на [[XX век]] од еден келнер во [[Будва]], по цена од илјада [[Германска марка|германски марки]]. Кутијата потекнувала од [[19 век]] и служела за чување на [[Брод (пловило)|бродскиот]] дневник, а кон крајот на 20 век повторно се нашла на [[море]], но нејзиниот сопственик не се вратил назад. Нејзините димензии биле 51 х 27 х 17,5 [[Сантиметар|сантиметри]], а се состоела од три нивоа со вкупно 15 фиоки и прегради.<ref>Милорад Павић, ''Кутија за писање''. Београд: Народна библиотека Србије, 2012, стр. 9-11.</ref> ===Прв дел: Горната рамнина на кутијата за пишување=== Во поклопецот со [[месинг]]ено [[сонце]] се наоѓале 48 разгледници од [[Париз]], адресирани но неиспратени, од кои може да се согледа следнава приказна: Лили отишла во продавница за [[крзно]], придружена од нејзината сестра Ева. Таму, таа одбрала скапа бунда, а потоа се вратила во продавницата со својот љубовник, кој ја платил бундата. Откако изнајмила стан, Лили се вратила во продавницата со својот сопруг, Адам, кој повторно ја платил бундата и на тој начин Лили и продавачот заработиле многу [[пари]]. Тогаш, Лили ги напуштала сопругот и љубовникот; во една книжарница здогледала оглас што го напишало некое момче и одлучила да се сретне со него.<ref>Милорад Павић, ''Кутија за писање''. Београд: Народна библиотека Србије, 2012, стр. 13-35.</ref> ===Втор дел: Средната рамнина на кутијата за пишување=== Во фиоката од [[Орев|ореово]] дрво се наоѓал ракопис на [[српски јазик]], напишан во Париз, во кој едно момче ги опишува своите доживувања: Со помош на огласот во книжарницата, тој се запознал со Лили и почнале заедно да учат, а по некое време тој ненадејно исчезнал. Лили открила каде заминал и го посетила во неговата вила, во близината на [[Солун]], каде страсно воделе љубов. Потоа, тие се вратиле во Париз, каде Лили дипломирала на градежниот факултет, по што тој повторно исчезнал. Понатаму, во овој дел од кутијата, во комората обложена со зелена [[свила]], се наоѓал бродски дневник, речиси празен, во кои биле опишани [[сон]]иштата на некој патник кој патувал со грчкиот [[Брод (пловило)|брод]] „Исидор“ во 1997 година. Исто така, во комората обложена со платно се наоѓал лист со испечатена [[електронска пошта]] во кое Лили ја известува Ева дека добила писмо од нејзиниот љубовник, Тимотеј, кој војувал во [[Босна]].<ref>Милорад Павић, ''Кутија за писање''. Београд: Народна библиотека Србије, 2012, стр. 37-66.</ref> ===Трет дел: Долната рамнина на кутијата за пишување=== Овој дел содржел лента од [[телефон]]ска секретарка, со следниве пораки: Тимотеј се наоѓал во Босна, со својот одред при што еден војник се обидел да го убие. Тогаш, тој дезертирал и се вратил во [[Белград]], а потоа избегал во [[Италија]], каде се заколнал дека ќе го заборави мајчиниот [[јазик]]. Во Италија, тој работел физичка работа, а потоа возел [[камион]] и така пребегал во [[Франција]], каде се упатил во Париз кај Лили. Во надворешната фиока на овој дел се наоѓале 53 страници од непозната [[книга]] во која Лили ја известува Ева за нејзините доживувања со Тимотеј. Таа се јавил на оглас во кој се барала професорка по [[гитара]] и тогаш повторно се сретнала со Тимотеј. Потоа, тие заминале во [[Котор]], во неговата семејна [[куќа]], каде се наоѓале портретите на неговата мајка Катена и нејзината сестра Анастасија. Таму, Лили ја слушнала приказната за судбината на двете жени кои живееле заедно во куќата: Додека Катена била бремена, нејзиниот сопруг започнал љубовна врска со Анастасија и сестрите закажале двобој во кој погинала Катена, а Анастасија продолжила да се грижи за Тимотеј. За време на престојот во куќата, Тимотеј ја облекол Лили во облеката на неговата тетка и таа почнала неверојатно да личи на неа. Еднаш, откако воделе љубов, на Лили наеднаш ѝ побелела косата, а таа заличила на Катена. Тогаш, Тимотеј ја продал куќата, а Лили си заминала во Париз.<ref>Милорад Павић, ''Кутија за писање''. Београд: Народна библиотека Србије, 2012, стр. 67-112.</ref> ===Post Scriptum=== Купувачот на кутијата за пишување повторно се сретнал со нејзиниот продавач (келнерот Ставра), во Котор. Тој му раскажал дека кутијата ја добил од сопственикот додека служел како бармен на бродот „Исидор“. Исто така, Ставра му дал 500 германски марки што му ги платила непозната жена од Франција, со молба да му ја продаде кутијата на писателот, занејќи дека тој ќе напише книга за неа.<ref>Милорад Павић, ''Кутија за писање''. Београд: Народна библиотека Србије, 2012, стр. 113-119.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Милорад Павиќ]] [[Категорија:Српски романи]] [[Категорија:Книги од 1999 година]] n6ueesw1t8841m59753db9076sf28nx 0 1209464 5578276 4887992 2026-06-17T15:24:52Z Andrew012p 85224 Andrew012p ја премести страницата [[Трозабец]] на [[Тризабец]]: Официјален речник. 4887992 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Poseidon_sculpture_Copenhagen_2005.jpg|мини|десно|[[Посејдон]] држи трозабец]] '''Трозабец''' — [[ладно оружје|оружје]] кое наликува на [[копје]] кое на врв има три големи метални запци, познат е од [[старогрчка митологија|старогрчката митологија]] бидејќи го имал [[бог]]от [[Посејдон]] односно [[Нептун]] кај [[Стар Рим|Старите Римјани]], но и други богови. Трозабецот е симбол на три најголеми [[остров]]и на [[Атлантида]]. Најпрво служел само за [[риболов]]. Во времето на [[Римско Царство|Римското Царство]] трозабецот (-ridens) бил често оружје на [[гладијатор]]ите (retiari) во [[арена]]та. Трозабец е втиснат на [[пара|парите]] на некои антички градови. [[злато|Златен]] трозабец, кој води потекло од [[Византија|византиска]] [[хералдика]], денес е мотив на [[Грб на Украина|грбот на Украина]]. Трозабец е прикажан и на [[Знаме на Барбадос|знамето на Барбадос]]. Италијанскиот произведувач на автомобили „[[Мазерати]]“ го користи трозабецот како свој заштитен знак. == Галерија == <gallery> Слика:Poseidon Penteskouphia Louvre CA452.jpg|Посејдон со трозабец (плоча од Коринт, 550–525 п. н. е, [[Лувр|Музеј Лувр]]). Слика:Statueofshiva.JPG|Статуа на богот [[Шива]] со трозабец ([[Делхи]] во Индија) Слика:Coat of arms of Ukraine.svg|[[Грб на Украина]] Слика:Flag of Barbados.svg|[[Знаме на Барбадос]] </gallery> == Поврзано == * [[Список на оружја во средниот век]] == Наводи == [[Категорија:Ладно оружје]] [[Категорија:Риболовна опрема]] [[Категорија:3 (број)]] poa07umdn8if608uet7btk8elyon2bl 5578281 5578276 2026-06-17T15:26:28Z Andrew012p 85224 5578281 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Poseidon_sculpture_Copenhagen_2005.jpg|мини|десно|[[Посејдон]] држи тризабец]] '''Тризабец''' — [[ладно оружје|оружје]] што наликува на [[копје]] што на врв има три големи метални запци, познат е од [[старогрчка митологија|старогрчката митологија]] бидејќи го имал [[бог]]от [[Посејдон]], односно [[Нептун]] кај [[Стар Рим|Старите Римјани]], но и други богови. Тризабецот е симбол на три најголеми [[остров]]и на [[Атлантида]]. Најпрво служел само за [[риболов]]. Во времето на [[Римско Царство|Римското Царство]] тризабецот (-ridens) бил често оружје на [[гладијатор]]ите (retiari) во [[арена]]та. Тризабец е втиснат на [[пара|парите]] на некои антички градови. [[злато|Златен]] тризабец, кој води потекло од [[Византија|византиска]] [[хералдика]], денес е мотив на [[Грб на Украина|грбот на Украина]]. Тризабец е прикажан и на [[Знаме на Барбадос|знамето на Барбадос]]. Италијанскиот произведувач на автомобили „[[Мазерати]]“ го користи тризабецот како свој заштитен знак. == Галерија == <gallery> Слика:Poseidon Penteskouphia Louvre CA452.jpg|Посејдон со тризабец (плоча од Коринт, 550–525 п. н. е, [[Лувр|Музеј Лувр]]). Слика:Statueofshiva.JPG|Статуа на богот [[Шива]] со тризабец ([[Делхи]] во Индија) Слика:Coat of arms of Ukraine.svg|[[Грб на Украина]] Слика:Flag of Barbados.svg|[[Знаме на Барбадос]] </gallery> == Поврзано == * [[Список на оружја во средниот век]] == Наводи == [[Категорија:Ладно оружје]] [[Категорија:Риболовна опрема]] [[Категорија:3 (број)]] kk1ymfiptsxi7caqsit9lfjbvioz23r 1 1209469 5578278 3785221 2026-06-17T15:24:52Z Andrew012p 85224 Andrew012p ја премести страницата [[Разговор:Трозабец]] на [[Разговор:Тризабец]]: Официјален речник. 3785221 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1216997 5578398 5416926 2026-06-18T07:37:13Z BosaFi 115936 /* Клупска статистика */ 5578398 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Фудбалер|fullname=Роланд Андраш Уграи|height={{height|m=1.74}}|currentclub=Атромитос|clubnumber=17|position=напаѓач|pcupdate={{date|2018-10-22}}|ntupdate={{date|2018-11-3}}}} '''Роланд Уграи''' ({{langx|hu|Roland András Ugrai}}, роден на 13 ноември 1992) — унгарски фудбалер кој во моментов игра во Суперлигата за клубот Атромитос. == Кариера == На 13 септември 2018 година, Уграи потпишал двегодишен договор со клубот Атромитос.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.sport24.gr/football/omades/Atromitos/epishmo-ston-atromhto-o-ougkrai.5307908.html|title=Επίσημο: Στον Ατρόμητο ο Ούγκραϊ|access-date=2026-06-18|language=en}}</ref> Девет дена подоцна го постигна прв гол во домашната победа од 2-0 против АЕЛ. На 30 септември 2018 година, тој запечати победа од 2: 0 против Левадијакос. На 3 ноември 2018 година, на домашен терен против соперниците ПАОК, тој постигна со извонреден резултат како 25-годишен напаѓач. == Меѓународна кариера == {| class="wikitable" style="font-size:100%;" ! Не ! Датум ! Место ! Противник ! Оценка ! Резултат ! Конкуренција |- | 1. | 7 октомври 2017 година | [[Сент Јакоб Парк]], [[Базел]], [[Швајцарија]] |  Швајцарија | align="center" | '''2''' -5 | align="center" | 2-5 | 2018 ФИФА квалификација на Светското првенство |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://haladasfc.nyugat.hu/tartalom/rovat/haladas_jatekosok Haladas FC] * [http://www.illesfociakademia.hu/cgi-bin/illes/index.cgi?view=jatekosadatlap&azon=90 Illes Academia] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160303200144/http://www.illesfociakademia.hu/cgi-bin/illes/index.cgi?view=jatekosadatlap&azon=90 |date=2016-03-03 }} * [http://www.hlsz.hu/index.php?WG_NODE=WebHlszJatekos&WG_OID=hPLf_3944a7f HLSZ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160305032054/http://www.hlsz.hu/index.php?WG_NODE=WebHlszJatekos&WG_OID=hPLf_3944a7f |date=2016-03-05 }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Уграи, Роланд}} [[Категорија:Унгарски фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1992 година]] kvz5fh2diesvhgbcjjkl28xa5v5rofy 0 1227480 5578289 5531021 2026-06-17T16:33:24Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[Борис Акуњин]] на [[Борис Акунин]] презапишувајќи врз пренасочување: правопис - транскрипција на руско „ни“ е македонско „ни“ (Ленин, Никита), нь оди во њ, ня во ња, ню во њу 5531021 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Писател | name = Борис Акуњин<br /> Boris Akunin | image = B._Akunin.jpg | image_size = 200 | caption = Борис Акуњин во 2013 | birth_name = Григориј Чхартишвили | birth_date = {{birth date and age|1956|5|20|df=y}} | birth_place = [[Зестепони]], [[Грузија]], [[Советски Сојуз]] | death_date = | death_place = | pseudonym = Анатолиј Брусникин, Ана Борисова, Акунин-Чхартишвили | nationality = Русин | occupation = Писател, новинар, преведувач | period = од 1980 | genre = [[детективска белетристика|детективска]] и [[историска белетристика]] | movement = | notableworks = [[Ераст Фандорин]] серија | influences = | influenced = | alma_mater = [[Институт за азиски и африкански земји]] и [[Московски државен универзитет]] | spouse = | awards = | religion = | children = | residence = | relatives = | website = {{URL|www.akunin.ru}} }} '''Борис Акунин''' ( {{Langx|ru|Борис Акунин}} ) бил псевдоним на '''Григориј Чартишвили''' (( '''рус''' {{Langx|ru|Григорий Шалвович Чхартишвили}} ); ( {{Langx|ka|გრიგოლ ჩხარტიშვილი}} )) руски писател за детективски романи, есеисти и книжевни преведувачи. Чартишвили исто така се пишува под псевдонимите '''Анатолиј Брусникин''', '''Ана Борисова''' и '''Акунџин-Чартишвили''' . Тој бил познат по серијата романи за детективот Ераст Фандорин. [[Категорија:Руски писатели]] [[Категорија:Родени во 1956 година]] [[Категорија:Апсолвенти на Московскиот државен универзитет]] [[Категорија:Живи луѓе]] teh6em5ykdfelayz9iyrywxvatn3l02 5578291 5578289 2026-06-17T16:37:01Z P.Nedelkovski 47736 транскрипција - Акунин наместо Акуњин 5578291 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Писател | name = Борис Акунин<br /> Борис Акунин | image = B._Akunin.jpg | image_size = 200 | caption = Борис Акуњин во 2013 | birth_name = Григориј Чхартишвили | birth_date = {{birth date and age|1956|5|20|df=y}} | birth_place = [[Зестепони]], [[Грузија]], [[Советски Сојуз]] | death_date = | death_place = | pseudonym = Анатолиј Брусникин, Ана Борисова, Акунин-Чхартишвили | nationality = Русин | occupation = Писател, новинар, преведувач | period = од 1980 | genre = [[детективска белетристика|детективска]] и [[историска белетристика]] | movement = | notableworks = [[Ераст Фандорин]] серија | influences = | influenced = | alma_mater = [[Институт за азиски и африкански земји]] и [[Московски државен универзитет]] | spouse = | awards = | religion = | children = | residence = | relatives = | website = {{URL|www.akunin.ru}} }} '''Борис Акунин''' ({{Langx|ru|Борис Акунин}}) — [[Псевдоним|псевдоним]] на '''Григориј Чартишвили''' (('''рус''' {{Langx|ru|Григорий Шалвович Чхартишвили}}); ({{Langx|ka|გრიგოლ ჩხარტიშვილი}})) руски писател за детективски романи, есеисти и книжевни преведувачи. Чартишвили исто така се пишува под псевдонимите '''Анатолиј Брусникин''', '''Ана Борисова''' и '''Акунџин-Чартишвили''' . Тој бил познат по серијата романи за детективот Ераст Фандорин. [[Категорија:Руски писатели]] [[Категорија:Родени во 1956 година]] [[Категорија:Апсолвенти на Московскиот државен универзитет]] [[Категорија:Живи луѓе]] 39lmlvhvx06gtqwub06ry7lcpwsd43g 14 1232686 5578480 3891611 2026-06-18T10:13:40Z Bjankuloski06 332 5578480 wikitext text/x-wiki {{рв|Entertainers from North Macedonia}} {{катзанимање |Nationality=Македонци |Country=Македонија |Придавка=Македонски |Profession=забавувачи }} [[Категорија:Забава во Македонија|+Забавувачи]] 3hikj37fiwjk6pjoe56atjeah15zuke 5578481 5578480 2026-06-18T10:14:12Z Bjankuloski06 332 5578481 wikitext text/x-wiki {{катзанимање |Nationality=Македонци |Country=Македонија |Придавка=Македонски |Profession=забавувачи }} [[Категорија:Забава во Македонија|+Забавувачи]] 5znlmnlyd0ccup6vw76tumy64a5y6cu 0 1235127 5578494 5482186 2026-06-18T10:44:51Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Грцизми]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5578494 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Св. Кирил и Методиј - Лешочки Манастир (5).JPG|мини|[[Царски двери|Царските двери]] на параклисот Св. Кирил и Методиј во [[Лешочки манастир|Лешочкиот манастир]]]] '''Параклис''' ({{langx|el| Παρεκκλήσ}}, покрај црква{{sfn|Morales Gómez|2016|p=453}}) – [[црква|црквиче]] во кое не се служи [[литургија]].<ref>{{ДРМЈ|параклис}}</ref> Вообичаено параклисот е мал христијански [[храм]], место за повремена богослужба, за приватно богослужение, честопати прилепен до поголем објект, како голема црква, [[палата]], [[училиште]], [[затвор]] или [[гробишта]], но понекогаш може да биде и поголема самостојна градба. [[Католицизам|Католичките]] и [[протестантство|протестантските]] параклиси често се многу поголеми од [[православие|православните]]. Намената на параклисот е да служи како место за молитва за верниците и обично нема редовен свештеник, па литургиите и другите христијански обреди не се вршат редовно. Архитектонски, параклисот може да биде страничен дел од голем храм дизајниран за специфични цели. На пример, многу готски [[катедрала|катедрали]] обично имаат параклиси посветени на [[Света Богородица]], парохиските цркви имаат параклиси до главната црква за вршење на светата причест меѓу одделни служби. Најјужниот параклис на Земјината топка се наоѓа во бугарската научна база на [[Антарктик]]от, [[Антарктичка научна база „Св. Климент Охридски“|Свети Климент Охридски]] и е посветен на [[Свети Јован Рилски]]. ==Галерија== <gallery> Податотека:Параклис „Св. Ѓорѓи“ - Беловодица.jpg|[[Параклис „Св. Ѓорѓи“ - Беловодица]] Податотека:Параклис во Бродечкиот манастир.jpg|Параклисот во [[Бродечки манастир|Бродечкиот манастир]] Податотека:Параклисот во манастирот крај Ѕвегор (1).jpg|Параклисот во [[Ѕвегорски манастир|Ѕвегорскиот манастир]] </gallery> ==Поврзано== *[[Црква „Св. Кирил и Методиј“ - Лешок]] *[[Параклис „Св. Теодор Тирон“ - Калишта]] *[[Параклис „Св. Ѓорѓи“ - Беловодица]] *[[Параклис „Св. Петка“ - Ивањевци]] *[[Параклис „Св. Петка“ - Карамани]] *[[Параклис „Св. Ирина“ - Свиништа]] ==Наводи== {{наводи}} {{Ризница-врска|Chapels}} [[Категорија:Капели]] [[Категорија:Параклис]] [[Категорија:Грцизми]] 46vgy5dks8p84inizoiinxpu4jjppfi 0 1241190 5578223 5449019 2026-06-17T13:14:21Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Книги од 1990 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5578223 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Книга|name=Дамата од езерото|language=полски|oclc=|ISBN=|pages=544|media_type=Печатено издание|genre=[[Фантастика]]|series=''[[Вештерот (сага)|Вештерот]]''|country=Полска|title_orig=Pani Jeziora|cover_artist=|illustrator=|author=[[Анджеј Сапковски]]|caption=|image=|translator=|preceded_by=[[Кулата на ластовицата]]}} '''''Дамата од езерото''''' (изворен наслов на [[Полски јазик|полски]]: ''Pani Jeziora'') — петтиот и последен роман во [[Вештерот (сага)|сагата „Вештерот“]], напишан од полскиот писател за фантастика [[Анджеј Сапковски]], првпат објавен во Полска во 1999 година. Тоа е продолжение на четвртиот роман на ''Вештерот'', ''[[Кулата на ластовицата]]'' (''Wieża Jaskółki''). == Заплет == Приказната почнува со капењето на Сири во езерото од друг свет. Додека таа го прави тоа, Сер Галахад, витез на [[Крал Артур|кралот Артур]], ја затекнува неа. Откако ја помешал со Дамата од езерото, тие потоа разговараат и Сири ја раскажува нејзината приказна, но го предупредува дека нема среќен крај. Таа е прикажана тажна и се справува со болката, откако признала на Галахад дека крвта на нејзината облека е бидејќи што во последно време, таа се обидела да ги спаси своите пријатели, но тие и починале во рацете. Приказната се префрла во далечна точка во времето што се одвива по приказната, каде што една млада девојка, Кондвирамурс, се запознава со Нимуе, Дамата од езерото за да ја проучи легендата на Гералт и Сири. Тие го прават тоа преку интензивно проучување на сликите кои ги прикажуваат ликовите и настаните од приказната, за кои потоа сонуваат. Конечно, Кондвирамурс започнува да сонува за настаните по наредба на Дамата од езерото. Нејзиниот прв сон е оној со Стефан Скилен, за кој се открива дека работи со Вилгефорц и дека ја затвориле Јенефер во некој непознат замок. Сонот завршува и започнува нов сон, овој пат се занимава со авантурите на Гералт. Гералт завршува договори за чудовишта во војводството Тусан, додека остатокот од групата, Јаскер, Риџес, Милва, Енгулем и Кејхир, истражуваат и се опуштаат. Гералт, со тек на време, започнува врска со волшебничката од замокот, Фринџила Виго. Фринџила е една од ретките членови на Ложата, група волшебнички кои сакаат да го контролираат политичкиот свет и и е зададена задача да ја затојува неговата потрага по Сири и Јенефер. Со тек на време, Гералт добива договор за испитување и потенцијално убивање на неколку чудовишта кои живеат во напуштена визба кај градот Тусан. Додека ја извршувал задачата, тој го слуша Скилен и неколку други соработници како зборуваат за тоа како Сири е исчезната и каде се наоѓа Вилгефорц. Гералт се враќа назад кон Тусан за да ја собере својата група и да замине. Јаскер, уживајќи во друштвото на неговата љубовница, војвотката Ана Анриета, решава да остане во Тусан и да не се приклучи на остатокот од групата во нивната мисија за спасување. Сири е покажана дека пристигнала во странски свет откако влегла во порталот во Кулата на ластовицата. Овој свет (познат и како Ен Ел) се чини дека го владеат виленици, кои живеат во мир, освен за повремени борби со еднорозите. Таа се запознава со неколку виленици, особено со Авалах и Ередин Бреак Глас, кој е водач на коњаничката единица наречена Деарг Руадри (Црвените јавачи, познати како Див лов во светот на Сири) и открива дека еднорозите станале немирни откако таа влегла во нивниот свет. Нејзе и е кажано дека мора да го роди детето на нивниот крал Оберон, кој е стар над 6 века, претежно ладен и пресметлив. И покрај нејзиното незадоволство од ситуацијата, таа се согласува. По неколку неплодни ноќи, таа се соочува со Авалах, барајќи тој да ја пушти да оди како што треба и дека сака да се врати кај нејзините пријатели. На неа и е кажано дека времето тече поинаку во овој свет и дека откако ќе се заврши нејзината задача, таа ќе биде вратена во нејзиното време. Кога зборувала за Гералт и предодреденост, Оберон ја предупреди дека што ќе дојде, ќе дојде, ако тоа е неизбежно, а потоа разговарал со неа за змијата Уроборос, симбол на бесконечноста, вечно заминување и вечно враќање. Нема ниту почетоци, ниту краеви. Потоа, таа е соочена од Ередин, кој потенцира кажувајќи и дека таа никогаш нема да биде ослободена од нивниот свет. Сепак, таа мора да го роди детето на нивниот крал. Тој потоа продолжува во обидот да и ’даде шишенце со непозната течност во него, тврдејќи дека станува збор за многу посилен и ефикасен афродизијак, гарантира дека ќе проработи следниот пат кога ќе се обиде да има секс со кралот, кој досега не придонел, па оттука не може да ја забремени и исполни условите на договорот. Во период на фрустрација, таа го јава нејзиниот коњ, Келпи, што е можно подалеку од палатата, и покрај предупредувањата дека бариерата ја спречува да го напушти местото. Додека јава, таа е заобиколена од неколку еднорози, кои и се закануваат, плашејќи се од нејзината моќ. Таа е поштедена, бидејќи порано во сагата спасила еден од еднорогите, Ихуараквакс. Еднорозите потоа и кажуваат дека треба да избега од овој свет и и откриваат како може да ја заобиколи бариерата. Сири се враќа во замокот за да го види Оберон како умира од течноста во шишенцето дадена од Ередин (отворено е за толкување дали течноста била отровна, или кралот предозирал на инаку безопасната супстанца). Таа краде чамец за себе и Келпи, за што се открива дека е единствениот начин да се помине бариерата. Таа е соочена со Ередин Бреак Глас, разбеснет од бегството. Следува кратка битка, во која таа го повредува Ередин и бега за да им се придружи на Ихуараквакс и другите еднорози што ја чекаат. Ередин и неговите јавачи набрзо ја бркаат, а потоа се води битка помеѓу Деарг Руадри (Црвените јавачи на Ередин) и еднорозите. Сири, среде хаосот, телепортира надвор од светот со помош на Ихуараквакс. Приказната потоа го следи Јаре, писарот во храмот во Мелител, кој избира да се приклучи на војската, која се формирала заради сојузот меѓу сите Северни кралства за да ја одвратат инвазијата на нилфгардската војска. Тој се среќава со неколку лица, вклучувајќи ликови што биле прикажани порано во приказната и се приклучува на единицата наречена КЗП, или „Кутра заебана пешадија“. Приказната на Сири продолжува, каде таа скока меѓу световите и времињата обидувајќи се да го најде својот. Таа на крајот се појавува пред Нимуе, Дамата од езерото и Кондвирамурс, кои и посакуваат среќа на нејзиното патување и обезбедуваат портал кон вистинското место и време. Продолжувајќи со Јаре, додека војските на Северниот сојуз и Нилфгард се судриле во долината кај селото Брена. Битката трае неколку часови, истрајувајќи на работ на победа и пораз. Вилењачки единици, предводени од Јевин, ги напаѓаат крилата на северната војска, одејќи дотаму што ги колат повредените во медицински шатори. Како што северната војска конечно ќе започне да рутира, контингент на реданска пешадија зајуришал над еден рид, кој не бил добро извидуван како што треба од вилениците. Ова предизвикува паника кај нилфгардските сили, кои наскоро се нагло заклани. Командантот на Нилфгарѓаните, Кохорн, е убиен во обид за бегство. Борбата се нарекува Чудото кај Брена наскоро потоа. Северниот сојуз наскоро ги турка сите нилфгардски сили јужно од Јаруга, која служела како граница, а прогласено е примирје со цел да се постигне мир. Наскоро се открива дека Сири отишла во замокот на Вилгефорц за да ја спаси Јенефер, знаејќи дека Јенефер ќе умре без помош. Сири бара Јенефер да биде ослободена во замена за себе, но Вилгефорц ја затвора без разлика. Потоа, Гералт пристигнува во замокот. Тој и неговата група упаднуваат во замокот, при што загинуваат многумина од луѓето на Скилен пред евентуално Милва да умре од една непријателска стрела. Гералт и Риџес ја наоѓаат Јенефер наместо неговата ќерка, додека Кејхир и Енгулем одат да ја спасат Сири откако разбираат дека е таму. Јенефер е на крајот спасена. Тогаш Гералт продолжува да ја бара Сири за да ја спаси. Бонхарт и прави заседа на Сири, со желба да ја убие неа во фер борба, но таа бега и го среќава Кејхир, кој сака да се бори со Бонхарт за да ја спаси Сири. Кејхир е убиен на место, а наскоро Енгулем умира од нејзините раните. Цири и Бонхарт наскоро се борат, со тоа што Сири конечно победува, користејќи ја околината во нејзина корист. Сири ги зема трите медалјони за вештер, за кои Бонхарт тврди дека претходно ги зел труповите на вештери; Бонхарт, понижен од тоа што бил претепан и морал да ја моли Сири за својот живот, се обидува да ја нападне одзади. Сири го избегнува Бонхарт, му го расекува грлото и го гледа како крвари до смрт, пред да истрча да ги најде Гералт и Јенефер. Во меѓувреме, Гералт, Риџес и Јенефер го бараат и се борат против Вилгефорц. Риџес е уништен во борбата од Вилгефорц, претворајќи се во куп прашина. Се борат Гералт и Вилгефорц, со победата на Гералт (со помош на магичен медалјон кој неговата љубовничка Фринџила Виго му го дала Тусан). Сири и Гералт на крајот си се пронаоѓаат, кои избраат да излезат надвор со Јенефер. На патот кон дворот, Гералт и Сири убиваат повеќе луѓе на Скилен. Додека стигнуваат до дворот, тие ги наоѓаат луѓето на Императорот на Нилфгард како го заземаат замокот и ги заробуваат сите. Се испоставува дека Императорот е дека е таткото на Сири, кој ја лажирал својата смрт пред години. Императорот излегува дека е цврст верник во пророштво, во кое сака да ја забремени сопствената ќерка и да ја направи негова царица за да ја осигура безбедноста на светот за наредните поколенија (со оглед на посебните способности / крвта на Сири). По долгиот разговор со Емир (императорот), Гералт разбира дека тој ќе му издаде смртна казна, бидејќи тој и Јенефер, се сведоци и сега знаат чувствителни информации. Емир им доделува на Гералт и Јенефер можност да се самоубијат во бања, наместо во нивното слободно време, како чин на добра волја, додека Сири е одведена во главниот град на Нилфгард за да се омажи за Императорот. Гералт, без многу избор, прифаќа, а Јенефер и Гералт заедно се бањаат, подготвувајќи се да умрат. Кога ги замолуваат чуварите за кама за да стават крај на животите, Сири на крајот влегува во собата, велејќи дека Императорот и неговите луѓе заминале без збор. Тројцата наскоро заминуваат, со тоа што Сири го води патот до сите места за време на нејзините авантури порано во приказната, со цел да се одмазди/да им оддаде почит на оние кои и помогнале за време на нејзиното патување. Јенефер е наскоро контактирана од Ложата на волшебничките и е повикана во замокот Монтекалво заедно со Сири. Јенефер, без избор, прифаќа, заминува од Гералт и Сири и тргнува, велејќи му на Гералт дека ќе треба да ја повика и Сири за неколку дена, бидејќи тие треба да го решат ова прашање. Гералт и Сири продолжуваат да патуваат, тој потоа ја одведува во Тусан, пристигнуваат токму на време за да гледаат како Јаскер е погубен. Јаскер е спасен во последен момент невообичаено од војвотката Ана Анриета, која решила да не го погуби на крајот на краиштата (подоцна се открива дека тој бил фатен како ја мами Војвотката, и дека церемонијата за погубување, на која биле сведоци Гералт и Сири, не бил првиот кој бил поштеден, со оглед на ронливата личност на војвотката и честото премислување). Триото излегува од Тусан набрзина, плашејќи се дека Војвотката ќе се премисли, по што Сири заминува во Монтекалво додека Гералт и Јаскер се упатуваат кон Ривија. Во меѓувреме, Ложата за првпат ја запознава Сири, откривајќи ги нивните планови на Цири, бидејќи тие намеруваат да ја омажат неа со принцот Танкред, престолонаследникот на Ковир. Тие даваат поента да кажувајќи и дека таа единствено треба да биде негов љубовник и да го роди неговото дете, бидејќи тие не можат да им го гарантираат бракот, едноставно затоа што таа повеќе не ги поседува титулите од родното право (особено што единствениот наследник на цинтрискиот престол,како што Императорот на Нилфгард се оженил со девојка позната во серијата како Лажната Сири, што ја прави де факто владетел на Цинтра и ја отргнувајќи ја вистинската Сирила од какви било титули што ги имала). Сири, изморена од сите заговори за брак, да биде забремена или едноставно да ја искористи својата утроба за "поголема цел", се согласува да размисли за тоа и да се врати во Ложата, откако ќе разговара за тоа со Гералт. Потоа, таа бара да оди со Јенефер и да го сретне Гералт во Ривија, како што било планирано. Ложата гласа (половина против и половина за), при што Филипа имајќи го пресудното гласање во прилог да и дозволи на Сири да оди и да го види Гералт, тврдејќи дека тоа е судбината на Сири, со што ги накострешила останатите. За време на гералтовиот престој во Ривија, среќавајќи се со неговите стари пријатели - Јарпен Зигрен и Золтан Чивеј, избувнува немир, во кои луѓето неселективно убиваат не-луѓе. Гералт, со цел да ги одбрани своите џуџести пријатели со кои бил во пабот, влегува во немирот и убива неколку лица пред да биде набиен со вила. Сири, Јенефер и Трис Мериголд пристигнуваат во Ривија кратко време по почетокот на немирите и на крајот го наоѓаат Гералт на работ на смртта. Пред да го пронајдат, двете волшебнички успеваат да направат магија што предизвикува кратко невреме, во кое град паѓа од небото, распрснувајќи ги немирите. Јенефер, во обид да го излечи Гералт, паѓа во несвест и умира. По смртта на Гералт, настаните што се случуваат после се опишани како нешто „неревистинско како сон“. Ихуараквакс еднорогот, кој навидум се жртвувал себеси за да ја спаси Сири претходно, наскоро се појавува како трча на површината на езерото, па дури и не ја разбранува водата која била опишана како нешто „чудно“, и ја канализира својата моќ преку Сири за очигледно да го залечи Гералт но не е познато што тие очигледно правеле бидејќи Гералт во тоа време веќе бил мртов. Водена од еднорогот, Сири потоа ги замолува своите пријатели да и ’помогнат и ги става телата на двајцата, Гералт и Јенефер, на блискиот чамец што се појавува од ништо во магла. Додека Трис, Јаске и нивните џуџести пријатели се збогуваат, Сири се симнува во езерото, а тројцата исчезнуваат во маглата. Потоа, Гералт и Јенефер се будат во мир на непознато место, (навестено дека е островот Авалон заради исечоците од Легендата за Артур, веројатно како [[метафора]] за рајот) тешејќи се еден со друг без да знаат каде се. Сири завршува прераскажувајќи ја својата приказна на Галахад кој цело време интензивно ја слуша. Кога Галахад ќе праша дали тоа е „крајот на приказната“? Сири вели дека не сака приказната да заврши така, и вели дека приказната завршува со тоа што Јенефер и Гералт се венчаат и дека се прославувало помеѓу сите различни мртви и живи ликови на сагата и оттогаш живеат среќно. Сири започнува да плаче кога ќе ја заврши својата приказна како бајка. Галахад на крајот ја поканува во Камелот, што таа ја прифаќа. Двајцата се прикажани дека се привлекуваат еден со друг. Сагата завршува со тоа што Сири и Галахад јаваат рамо до рамо, држејќи се за рака. == Преводи == Објавено е на чешки (Leonardo, 2000), руски (AST, 2000), шпански (Bibliopolis, 2006), литвански (Eridanas, 2007), француски (Bragelonne, 2011), германски (DTV, 2011), италијански (Editrice_Nord, 2015 година), фински (WSOY, 2016) и холандски (Luitingh-Sijthoff 2016). Преводот на англиски јазик го објавила издавачката куќа Виктор Голанц на 14 март 2017 година (Orbit/САД) и 16 март 2017 година (Orion/Обединетото Кралство).<ref>{{Наведена книга|url=https://www.orionbooks.co.uk/titles/andrzej-sapkowski/the-lady-of-the-lake/9781473211612/|title=Andrzej Sapkowski - The Lady of the Lake|last=|first=|date=13 јули 2018|work=The Orion Publishing Group|publisher=|year=|isbn=|location=|pages=|access-date=20 април 2020}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{The Witcher}} [[Категорија:Дела на Анджеј Сапковски|Д]] [[Категорија:Вештерот|К]] [[Категорија:Книги од 1990 година]] opwckhqxqzl3sel6s63y5k8nl2t45ut 5578224 5578223 2026-06-17T13:15:16Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5578224 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Книга|name=Дамата од езерото|language=полски|oclc=|ISBN=|pages=544|media_type=Печатено издание|genre=[[Фантастика]]|series=''[[Вештерот (сага)|Вештерот]]''|country=Полска|title_orig=Pani Jeziora|cover_artist=|illustrator=|author=[[Анджеј Сапковски]]|caption=|image=|translator=|preceded_by=[[Кулата на ластовицата]]}} '''''Дамата од езерото''''' (изворен наслов на [[Полски јазик|полски]]: ''Pani Jeziora'') — петтиот и последен роман во [[Вештерот (сага)|сагата „Вештерот“]], напишан од полскиот писател за фантастика [[Анджеј Сапковски]], првпат објавен во Полска во 1999 година. Тоа е продолжение на четвртиот роман на ''Вештерот'', ''[[Кулата на ластовицата]]'' (''Wieża Jaskółki''). == Заплет == Приказната почнува со капењето на Сири во езерото од друг свет. Додека таа го прави тоа, Сер Галахад, витез на [[Крал Артур|кралот Артур]], ја затекнува неа. Откако ја помешал со Дамата од езерото, тие потоа разговараат и Сири ја раскажува нејзината приказна, но го предупредува дека нема среќен крај. Таа е прикажана тажна и се справува со болката, откако признала на Галахад дека крвта на нејзината облека е бидејќи што во последно време, таа се обидела да ги спаси своите пријатели, но тие и починале во рацете. Приказната се префрла во далечна точка во времето што се одвива по приказната, каде што една млада девојка, Кондвирамурс, се запознава со Нимуе, Дамата од езерото за да ја проучи легендата на Гералт и Сири. Тие го прават тоа преку интензивно проучување на сликите кои ги прикажуваат ликовите и настаните од приказната, за кои потоа сонуваат. Конечно, Кондвирамурс започнува да сонува за настаните по наредба на Дамата од езерото. Нејзиниот прв сон е оној со Стефан Скилен, за кој се открива дека работи со Вилгефорц и дека ја затвориле Јенефер во некој непознат замок. Сонот завршува и започнува нов сон, овој пат се занимава со авантурите на Гералт. Гералт завршува договори за чудовишта во војводството Тусан, додека остатокот од групата, Јаскер, Риџес, Милва, Енгулем и Кејхир, истражуваат и се опуштаат. Гералт, со тек на време, започнува врска со волшебничката од замокот, Фринџила Виго. Фринџила е една од ретките членови на Ложата, група волшебнички кои сакаат да го контролираат политичкиот свет и и е зададена задача да ја затојува неговата потрага по Сири и Јенефер. Со тек на време, Гералт добива договор за испитување и потенцијално убивање на неколку чудовишта кои живеат во напуштена визба кај градот Тусан. Додека ја извршувал задачата, тој го слуша Скилен и неколку други соработници како зборуваат за тоа како Сири е исчезната и каде се наоѓа Вилгефорц. Гералт се враќа назад кон Тусан за да ја собере својата група и да замине. Јаскер, уживајќи во друштвото на неговата љубовница, војвотката Ана Анриета, решава да остане во Тусан и да не се приклучи на остатокот од групата во нивната мисија за спасување. Сири е покажана дека пристигнала во странски свет откако влегла во порталот во Кулата на ластовицата. Овој свет (познат и како Ен Ел) се чини дека го владеат виленици, кои живеат во мир, освен за повремени борби со еднорозите. Таа се запознава со неколку виленици, особено со Авалах и Ередин Бреак Глас, кој е водач на коњаничката единица наречена Деарг Руадри (Црвените јавачи, познати како Див лов во светот на Сири) и открива дека еднорозите станале немирни откако таа влегла во нивниот свет. Нејзе и е кажано дека мора да го роди детето на нивниот крал Оберон, кој е стар над 6 века, претежно ладен и пресметлив. И покрај нејзиното незадоволство од ситуацијата, таа се согласува. По неколку неплодни ноќи, таа се соочува со Авалах, барајќи тој да ја пушти да оди како што треба и дека сака да се врати кај нејзините пријатели. На неа и е кажано дека времето тече поинаку во овој свет и дека откако ќе се заврши нејзината задача, таа ќе биде вратена во нејзиното време. Кога зборувала за Гералт и предодреденост, Оберон ја предупреди дека што ќе дојде, ќе дојде, ако тоа е неизбежно, а потоа разговарал со неа за змијата Уроборос, симбол на бесконечноста, вечно заминување и вечно враќање. Нема ниту почетоци, ниту краеви. Потоа, таа е соочена од Ередин, кој потенцира кажувајќи и дека таа никогаш нема да биде ослободена од нивниот свет. Сепак, таа мора да го роди детето на нивниот крал. Тој потоа продолжува во обидот да и ’даде шишенце со непозната течност во него, тврдејќи дека станува збор за многу посилен и ефикасен афродизијак, гарантира дека ќе проработи следниот пат кога ќе се обиде да има секс со кралот, кој досега не придонел, па оттука не може да ја забремени и исполни условите на договорот. Во период на фрустрација, таа го јава нејзиниот коњ, Келпи, што е можно подалеку од палатата, и покрај предупредувањата дека бариерата ја спречува да го напушти местото. Додека јава, таа е заобиколена од неколку еднорози, кои и се закануваат, плашејќи се од нејзината моќ. Таа е поштедена, бидејќи порано во сагата спасила еден од еднорогите, Ихуараквакс. Еднорозите потоа и кажуваат дека треба да избега од овој свет и и откриваат како може да ја заобиколи бариерата. Сири се враќа во замокот за да го види Оберон како умира од течноста во шишенцето дадена од Ередин (отворено е за толкување дали течноста била отровна, или кралот предозирал на инаку безопасната супстанца). Таа краде чамец за себе и Келпи, за што се открива дека е единствениот начин да се помине бариерата. Таа е соочена со Ередин Бреак Глас, разбеснет од бегството. Следува кратка битка, во која таа го повредува Ередин и бега за да им се придружи на Ихуараквакс и другите еднорози што ја чекаат. Ередин и неговите јавачи набрзо ја бркаат, а потоа се води битка помеѓу Деарг Руадри (Црвените јавачи на Ередин) и еднорозите. Сири, среде хаосот, телепортира надвор од светот со помош на Ихуараквакс. Приказната потоа го следи Јаре, писарот во храмот во Мелител, кој избира да се приклучи на војската, која се формирала заради сојузот меѓу сите Северни кралства за да ја одвратат инвазијата на нилфгардската војска. Тој се среќава со неколку лица, вклучувајќи ликови што биле прикажани порано во приказната и се приклучува на единицата наречена КЗП, или „Кутра заебана пешадија“. Приказната на Сири продолжува, каде таа скока меѓу световите и времињата обидувајќи се да го најде својот. Таа на крајот се појавува пред Нимуе, Дамата од езерото и Кондвирамурс, кои и посакуваат среќа на нејзиното патување и обезбедуваат портал кон вистинското место и време. Продолжувајќи со Јаре, додека војските на Северниот сојуз и Нилфгард се судриле во долината кај селото Брена. Битката трае неколку часови, истрајувајќи на работ на победа и пораз. Вилењачки единици, предводени од Јевин, ги напаѓаат крилата на северната војска, одејќи дотаму што ги колат повредените во медицински шатори. Како што северната војска конечно ќе започне да рутира, контингент на реданска пешадија зајуришал над еден рид, кој не бил добро извидуван како што треба од вилениците. Ова предизвикува паника кај нилфгардските сили, кои наскоро се нагло заклани. Командантот на Нилфгарѓаните, Кохорн, е убиен во обид за бегство. Борбата се нарекува Чудото кај Брена наскоро потоа. Северниот сојуз наскоро ги турка сите нилфгардски сили јужно од Јаруга, која служела како граница, а прогласено е примирје со цел да се постигне мир. Наскоро се открива дека Сири отишла во замокот на Вилгефорц за да ја спаси Јенефер, знаејќи дека Јенефер ќе умре без помош. Сири бара Јенефер да биде ослободена во замена за себе, но Вилгефорц ја затвора без разлика. Потоа, Гералт пристигнува во замокот. Тој и неговата група упаднуваат во замокот, при што загинуваат многумина од луѓето на Скилен пред евентуално Милва да умре од една непријателска стрела. Гералт и Риџес ја наоѓаат Јенефер наместо неговата ќерка, додека Кејхир и Енгулем одат да ја спасат Сири откако разбираат дека е таму. Јенефер е на крајот спасена. Тогаш Гералт продолжува да ја бара Сири за да ја спаси. Бонхарт и прави заседа на Сири, со желба да ја убие неа во фер борба, но таа бега и го среќава Кејхир, кој сака да се бори со Бонхарт за да ја спаси Сири. Кејхир е убиен на место, а наскоро Енгулем умира од нејзините раните. Цири и Бонхарт наскоро се борат, со тоа што Сири конечно победува, користејќи ја околината во нејзина корист. Сири ги зема трите медалјони за вештер, за кои Бонхарт тврди дека претходно ги зел труповите на вештери; Бонхарт, понижен од тоа што бил претепан и морал да ја моли Сири за својот живот, се обидува да ја нападне одзади. Сири го избегнува Бонхарт, му го расекува грлото и го гледа како крвари до смрт, пред да истрча да ги најде Гералт и Јенефер. Во меѓувреме, Гералт, Риџес и Јенефер го бараат и се борат против Вилгефорц. Риџес е уништен во борбата од Вилгефорц, претворајќи се во куп прашина. Се борат Гералт и Вилгефорц, со победата на Гералт (со помош на магичен медалјон кој неговата љубовничка Фринџила Виго му го дала Тусан). Сири и Гералт на крајот си се пронаоѓаат, кои избраат да излезат надвор со Јенефер. На патот кон дворот, Гералт и Сири убиваат повеќе луѓе на Скилен. Додека стигнуваат до дворот, тие ги наоѓаат луѓето на Императорот на Нилфгард како го заземаат замокот и ги заробуваат сите. Се испоставува дека Императорот е дека е таткото на Сири, кој ја лажирал својата смрт пред години. Императорот излегува дека е цврст верник во пророштво, во кое сака да ја забремени сопствената ќерка и да ја направи негова царица за да ја осигура безбедноста на светот за наредните поколенија (со оглед на посебните способности / крвта на Сири). По долгиот разговор со Емир (императорот), Гералт разбира дека тој ќе му издаде смртна казна, бидејќи тој и Јенефер, се сведоци и сега знаат чувствителни информации. Емир им доделува на Гералт и Јенефер можност да се самоубијат во бања, наместо во нивното слободно време, како чин на добра волја, додека Сири е одведена во главниот град на Нилфгард за да се омажи за Императорот. Гералт, без многу избор, прифаќа, а Јенефер и Гералт заедно се бањаат, подготвувајќи се да умрат. Кога ги замолуваат чуварите за кама за да стават крај на животите, Сири на крајот влегува во собата, велејќи дека Императорот и неговите луѓе заминале без збор. Тројцата наскоро заминуваат, со тоа што Сири го води патот до сите места за време на нејзините авантури порано во приказната, со цел да се одмазди/да им оддаде почит на оние кои и помогнале за време на нејзиното патување. Јенефер е наскоро контактирана од Ложата на волшебничките и е повикана во замокот Монтекалво заедно со Сири. Јенефер, без избор, прифаќа, заминува од Гералт и Сири и тргнува, велејќи му на Гералт дека ќе треба да ја повика и Сири за неколку дена, бидејќи тие треба да го решат ова прашање. Гералт и Сири продолжуваат да патуваат, тој потоа ја одведува во Тусан, пристигнуваат токму на време за да гледаат како Јаскер е погубен. Јаскер е спасен во последен момент невообичаено од војвотката Ана Анриета, која решила да не го погуби на крајот на краиштата (подоцна се открива дека тој бил фатен како ја мами Војвотката, и дека церемонијата за погубување, на која биле сведоци Гералт и Сири, не бил првиот кој бил поштеден, со оглед на ронливата личност на војвотката и честото премислување). Триото излегува од Тусан набрзина, плашејќи се дека Војвотката ќе се премисли, по што Сири заминува во Монтекалво додека Гералт и Јаскер се упатуваат кон Ривија. Во меѓувреме, Ложата за првпат ја запознава Сири, откривајќи ги нивните планови на Цири, бидејќи тие намеруваат да ја омажат неа со принцот Танкред, престолонаследникот на Ковир. Тие даваат поента да кажувајќи и дека таа единствено треба да биде негов љубовник и да го роди неговото дете, бидејќи тие не можат да им го гарантираат бракот, едноставно затоа што таа повеќе не ги поседува титулите од родното право (особено што единствениот наследник на цинтрискиот престол,како што Императорот на Нилфгард се оженил со девојка позната во серијата како Лажната Сири, што ја прави де факто владетел на Цинтра и ја отргнувајќи ја вистинската Сирила од какви било титули што ги имала). Сири, изморена од сите заговори за брак, да биде забремена или едноставно да ја искористи својата утроба за "поголема цел", се согласува да размисли за тоа и да се врати во Ложата, откако ќе разговара за тоа со Гералт. Потоа, таа бара да оди со Јенефер и да го сретне Гералт во Ривија, како што било планирано. Ложата гласа (половина против и половина за), при што Филипа имајќи го пресудното гласање во прилог да и дозволи на Сири да оди и да го види Гералт, тврдејќи дека тоа е судбината на Сири, со што ги накострешила останатите. За време на гералтовиот престој во Ривија, среќавајќи се со неговите стари пријатели - Јарпен Зигрен и Золтан Чивеј, избувнува немир, во кои луѓето неселективно убиваат не-луѓе. Гералт, со цел да ги одбрани своите џуџести пријатели со кои бил во пабот, влегува во немирот и убива неколку лица пред да биде набиен со вила. Сири, Јенефер и Трис Мериголд пристигнуваат во Ривија кратко време по почетокот на немирите и на крајот го наоѓаат Гералт на работ на смртта. Пред да го пронајдат, двете волшебнички успеваат да направат магија што предизвикува кратко невреме, во кое град паѓа од небото, распрснувајќи ги немирите. Јенефер, во обид да го излечи Гералт, паѓа во несвест и умира. По смртта на Гералт, настаните што се случуваат после се опишани како нешто „неревистинско како сон“. Ихуараквакс еднорогот, кој навидум се жртвувал себеси за да ја спаси Сири претходно, наскоро се појавува како трча на површината на езерото, па дури и не ја разбранува водата која била опишана како нешто „чудно“, и ја канализира својата моќ преку Сири за очигледно да го залечи Гералт но не е познато што тие очигледно правеле бидејќи Гералт во тоа време веќе бил мртов. Водена од еднорогот, Сири потоа ги замолува своите пријатели да и ’помогнат и ги става телата на двајцата, Гералт и Јенефер, на блискиот чамец што се појавува од ништо во магла. Додека Трис, Јаске и нивните џуџести пријатели се збогуваат, Сири се симнува во езерото, а тројцата исчезнуваат во маглата. Потоа, Гералт и Јенефер се будат во мир на непознато место, (навестено дека е островот Авалон заради исечоците од Легендата за Артур, веројатно како [[метафора]] за рајот) тешејќи се еден со друг без да знаат каде се. Сири завршува прераскажувајќи ја својата приказна на Галахад кој цело време интензивно ја слуша. Кога Галахад ќе праша дали тоа е „крајот на приказната“? Сири вели дека не сака приказната да заврши така, и вели дека приказната завршува со тоа што Јенефер и Гералт се венчаат и дека се прославувало помеѓу сите различни мртви и живи ликови на сагата и оттогаш живеат среќно. Сири започнува да плаче кога ќе ја заврши својата приказна како бајка. Галахад на крајот ја поканува во Камелот, што таа ја прифаќа. Двајцата се прикажани дека се привлекуваат еден со друг. Сагата завршува со тоа што Сири и Галахад јаваат рамо до рамо, држејќи се за рака. == Преводи == Објавено е на чешки (Leonardo, 2000), руски (AST, 2000), шпански (Bibliopolis, 2006), литвански (Eridanas, 2007), француски (Bragelonne, 2011), германски (DTV, 2011), италијански (Editrice_Nord, 2015 година), фински (WSOY, 2016) и холандски (Luitingh-Sijthoff 2016). Преводот на англиски јазик го објавила издавачката куќа Виктор Голанц на 14 март 2017 година (Orbit/САД) и 16 март 2017 година (Orion/Обединетото Кралство).<ref>{{Наведена книга|url=https://www.orionbooks.co.uk/titles/andrzej-sapkowski/the-lady-of-the-lake/9781473211612/|title=Andrzej Sapkowski - The Lady of the Lake|last=|first=|date=13 јули 2018|work=The Orion Publishing Group|publisher=|year=|isbn=|location=|pages=|access-date=20 април 2020}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{The Witcher}} [[Категорија:Дела на Анджеј Сапковски|Д]] [[Категорија:Вештерот|К]] [[Категорија:Книги од 1990 година]] 0r8m5uxzn060xwy2bs5v055nv44z8j2 0 1242535 5578308 5574564 2026-06-17T17:41:06Z P.Nedelkovski 47736 1999 5578308 wikitext text/x-wiki :''За истоимениот писател видете [[Стале Попов|тука]]'' [[Податотека:Споменик - Стале Попов.JPG|мини|Споменик на Стале Попов на [[Мост на уметноста|Мостот на уметноста]]]] '''Стале Попов''' претставува награда, највисоко прозно признание што го доделува [[Друштвото на писателите на Македонија]] воспоставена во 1975 година.<ref>{{МКЕ|1187}}</ref> Таа го носи името на еден од најголемите македонски писатели - [[Стале Попов]] и се доделува за најдобра прозна книга објавена во претходната година. Традиционално се доделува заедно со другите три награди на ДПМ на [[13 февруари]] секоја година на денот на основањето на друштвото. ==Лауреати== {| class="wikitable" |- !Година !Добитник !За книгата |- |1983<ref name=ON>{{нмс | last= | first= | author= | title=Почина писателката Оливера Николова | url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/pochina-pisatelkata-olivera-nikolova/ | date=4 ноември 2024 | work= | publisher=[[Нова Македонија]] | accessdate=18 мај 2026 }}</ref> |[[Оливера Николова]] |[[Тесна врата]] |- |1987 |[[Паскал Гилевски]] | |- |1992<ref>{{наведена мрежна страница|url=https://shop.kniga.mk/author/index/detail/sku/luan-starova |title=Луан Старова|publisher= Kniga.mk|language=македонски|access-date=20 март 2022}}</ref> |[[Луан Старова]] |[[Татковите книги]] |- |1998 (ја вратила)<ref name=ON/> |[[Оливера Николова]] |[[Тромбот]] |- |1999<ref>{{наведена мрежна страница|url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/24|publisher= Енциклопедија на македонската книжевност|title=Јован Павловски|language=македонски|access-date=17 јуни 2026}}</ref> |[[Јован Павловски]] |[[Проверка на слободата]] |- |2002<ref name="ohridsky.com">{{наведена мрежна страница|url=https://ohridsky.com/%D0%BF%D0%BE%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%B0-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BE%D1%82-%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D1%83/|title=Почина македонскиот писател, преведувач и универзитетски професор Драги Михајловски|publisher=OhridSky|language=македонски|access-date=20 март 2022|archive-date=2022-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20221110112348/https://ohridsky.com/%D0%BF%D0%BE%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%B0-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BE%D1%82-%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D1%83/|url-status=dead}}</ref> |[[Драги Михајловски]] |[[Смртта на дијакот]] |- |2003 |[[Оливера Ќорвезироска]] |(С)плетени раскази |- |2004<ref>{{наведени вести|url=https://time.mk/arhiva/?d1=01&m1=01&y1=1991&d2=31&m2=12&y2=2012&all=0&dnevnik=1&fulltext=2&timeup=2&show=1&q=награда%20за%20романот&read=3646aac21915909|title=Награда за романот „Скриена камера“ на Димковска|date= |publisher=Дневник|language=македонски|access-date=6 мај 2020}}</ref> |[[Лидија Димковска]] |[[Скриена камера (роман)|Скриена камера]] |- |2005<ref>{{наведена мрежна страница|url=https://time.mk/cw/5b1d89c619/stale-popov-za-luan-starova.html|publisher= Time.mk|title=„Стале Попов“ за Луан Старова|language=македонски|access-date=20 март 2022}}</ref> |[[Луан Старова]] |[[Ервехе]] |- |2006<ref name="ohridsky.com"/> |[[Драги Михајловски]] |[[Мојот Скендербеј]] |- |2007<ref>{{наведени вести|url=https://time.mk/arhiva/?a1=1&fulltext=2&timeup=2&q=Наградата%20„Стале%20Попов“%20за%20„Нишан“%20на%20Миневски| title=Наградата „Стале Попов“ за „Нишан“ на Миневски|date=29 јануари 2008 |publisher=|language=македонски|access-date=6 мај 2020}}</ref> |[[Блаже Миневски]] |[[Нишан]] |- |2008<ref>{{наведени вести|url=https://time.mk/arhiva/?vreme=1&fulltext=2&timeup=2&q=Награди%20за%20Урошевиќ%20и%20Василевски|title=Награди за Урошевиќ и Василевски|last= |first= |date=4 февруари 2009|publisher=Време|language=македонски|access-date=6 мај 2020}}</ref> |[[Влада Урошевиќ]] |[[Невестата на змејот]] |- |2009<ref>{{наведени вести|url=https://makfax.com.mk/kultura/217057/|title=ДПМ ги додели наградите „Ацо Шопов“ и „Стале Попов“|publisher=Макфакс|language=македонски|access-date=6 мај 2020}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |[[Димитар Пандев]] |[[Пропатување низ приказните]] |- |2010<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.narodnavolja.com/articles2011/03/txt16.php|title=ПМ ДА ГИ СТИМУЛИРА ПОМЛАДИТЕ ПИСАТЕЛИ|publisher=Народна волја| date= февруари 2010|accessdate=7 февруари 2023}}</ref> |[[Методија Фотев]] |[[Вивариум]] |- |2011<ref>{{наведена мрежна страница|url=https://mnd-bitola.mk/q-q/|title=Петре Димовски добитник на престижната награда „Стале Попов“|publisher=|language=македонски|access-date=6 мај 2020|archive-date=2020-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200613091024/https://mnd-bitola.mk/q-q/|url-status=dead}}</ref> |[[Петре Димовски]] |[[Бродови]] |- |2012<ref>{{наведена мрежна страница|url=https://www.slobodnaevropa.mk/a/24889560.html |title=ДПМ ги награди Ацевска и Димковска|publisher= Радио Слободна Европа|language=македонски|access-date=6 мај 2020}}</ref> |[[Лидија Димковска]] |[[Резервен живот]] |- |2013<ref>{{наведени вести|url=https://www.slobodnaevropa.mk/a/25254315.html|title=Ташковски и Андоновски – добитници на наградите „Ацо Шопов“ и „Стале Попов“|publisher=Радио Слободна Европа|language=македонски|access-date=6 мај 2020}}</ref> |[[Венко Андоновски]] |[[Ќерката на математичарот]] |- |2014<ref>{{наведени вести|url=https://a1on.mk/culture/vo-dpm-soopshteni-dobitnicite-na-nagradite-za-2014/|title=Во ДПМ соопштени добитниците на наградите за 2014 година|publisher=Cooltura|language=македонски|access-date=6 мај 2020|archive-date=2021-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304163750/https://a1on.mk/culture/vo-dpm-soopshteni-dobitnicite-na-nagradite-za-2014/|url-status=dead}}</ref> |[[Божин Павловски]] |[[Рогот на љубовта]] |- |2015<ref>{{наведена мрежна страница|url=https://a1on.mk/culture/dpm-gi-soopshti-dobitnicite-na-pette-godishni-nagradi-za-2015/|title=ДПМ ги соопшти добитницие на петте годишни награди за 2015|language=македонски|access-date=6 мај 2020|archive-date=2020-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20200616104858/https://a1on.mk/culture/dpm-gi-soopshti-dobitnicite-na-pette-godishni-nagradi-za-2015/|url-status=dead}}</ref> |[[Оливера Николова]] |[[Кадифената покривка]] |- |2016<ref>{{наведена мрежна страница|url=https://www.mkd.mk/kultura/knizhevnost/dpm-gi-objavi-dobitnicite-na-nagradite-za-najdobri-knizhevni-dela-vo-2016-godina|title=ДПМ ги објави добитниците на наградите за најдобри книжевни дела во 2016 година|language=македонски|access-date=6 мај 2020|archive-date=2020-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20201205000355/https://www.mkd.mk/kultura/knizhevnost/dpm-gi-objavi-dobitnicite-na-nagradite-za-najdobri-knizhevni-dela-vo-2016-godina|url-status=dead}}</ref> |[[Лилјана Пандева]] |[[Доилката]] |- |2017<ref>{{наведена мрежна страница|url=https://telma.com.mk/dpm-gi-soopshti-dobitnitsite-na-nagradite-za-najuspeshni-knizhevni-dela-vo-2017/|title=Објавени добитниците на годишните награди на ДПМ|language=македонски|access-date=6 мај 2020}}</ref> |[[Јагода Михајловска-Георгиева]] |[[Манастир Фуентерабија]] |- |2018<ref>{{наведена мрежна страница|url=https://24.mk/details/dpm-kje-gi-dodeli-godishnite-knizhevni-nagradi-za-2018 |title=ДПМ ќе ги додели годишните книжевни награди за 2018|language=македонски|access-date=6 мај 2020}}</ref> |[[Влада Урошевиќ]] |[[Маџун (книга)|Маџун]] |- |2019<ref>{{наведена мрежна страница|url=https://24.mk/details/dpm-gi-soopshti-dobitnicite-na-nagradite-za-2019-godina|title=ДПМ ГИ СООПШТИ ДОБИТНИЦИТЕ НА НАГРАДИТЕ ЗА 2019 ГОДИНА|language=македонски|access-date=6 мај 2020}}</ref> |[[Јован Стрезовски]] |[[Чувар на тајни]] |- |2020<ref>{{наведена мрежна страница|url=https://dpm-pisateli.mk/?p=1187|title=ДОБИТНИЦИ НА КНИЖЕВНИТЕ НАГРАДИ НА ДПМ ЗА 2020 ГОДИНА|language=македонски|access-date=8 август 2021}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |[[Владимир Плавевски]] |[[Боксерот од Ново маало]] |- |2021<ref>{{наведена мрежна страница|url=https://makfax.com.mk/kultura/доделени-книжевните-награди-за-минат/|title=Доделени книжевните награди за минатата година|publisher=Макфакс| date=7.02.2022|accessdate=7 февруари 2022}}</ref> |[[Ивица Челиковиќ]] |[[Ден за одмазда]] |- |2022<ref>{{наведена мрежна страница|url=https://kafeiknigi.com/2023/02/03/папокот-на-светлината-на-венко-анд/|title=„Папокот на светлината“ на Венко Андоновски е добитник на наградата „Стале Попов“!|publisher=Кафе и книги| date=3.02.2022|accessdate=7 февруари 2023}}</ref> |[[Венко Андоновски]] |[[Папокот на светлината]] |- |2023<ref>{{наведена мрежна страница|url=https://a1on.mk/culture/ako-se-rodat-nekakvi-chuvstva-od-blazhe-minevski-dobitnik-na-nagradata-stale-popov-na-dpm/|title=„Ако се родат некакви чувства“ од Блаже Миневски добитник на наградата „Стале Попов“ на ДПМ|publisher=А1 он|date=16.09.2024|accessdate=11 февруари 2025}}{{Мртва_врска|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |[[Блаже Миневски]] |[[Ако се родат некакви чувства : зборник за љубовта на Гоце и Јанка (роман)|Ако се родат некакви чувства : зборник за љубовта на Гоце и Јанка]] |- |2024<ref>{{наведена мрежна страница|url=https://nezavisen.mk/od-ivan-dzheparoski-do-zharko-kujundzhinski-soopshteni-godishnite-nagradi-na-dpm-za-2024/|title=Од Иван Џепароски до Жарко Кујунџински: Соопштени годишните награди на ДПМ за 2024|publisher=Независен| date=11.02.2025|accessdate=11 февруари 2025}}</ref> |[[Жарко Кујунџиски]] |[[Приказничар]] |- |2025<ref>{{наведена мрежна страница|url=https://dpm-pisateli.mk/objaveni-dobitnicite-na-nagradite-na-dpm-za-2025/|title=Објавени добитниците на наградите на ДПМ за 2025 г.|publisher=[[ДПМ]]|date=10.02.2026|accessdate=10 февруари 2026}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |[[Оливера Ќорвезироска]] |[[Три Марии]] |} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Награди:Книжевност:Македонија]] [[Категорија:Награди на ДПМ]] 50p6i2bayc9m6ws2zxmk5tr4jdcs4pe 0 1249911 5578475 5034185 2026-06-18T10:09:48Z Bjankuloski06 332 додадена [[Категорија:Луѓе од Будимпешта]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5578475 wikitext text/x-wiki [[Податотека:HarryHoudini1899.jpg|мини|Хари Худини]] '''Хари Худини''' ([[англиски]]: ''Harry Houdini'', 24 март 1874 - 31 октомври 1926) - американски [[Магија|магионичар]] и [[илузионист]]. ==Животопис== ==Кариера== ==Значење и влијание== Една песна на американската [[Рок-музика|рок-музичарка]] [[Кристин Херш]] (''Kristin Hersh'') од 1994 година е наречена „Худиниев блуз“ (''Houdini Blues'').<ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски магионичари]] [[Категорија:Унгарски Евреи]] [[Категорија:Скептици]] [[Категорија:Родени во 1874 година]] [[Категорија:Починати во 1926 година]] [[Категорија:Луѓе од Будимпешта]] jf8shzkxc6cdk0li1shoz462wsafbcf 5578476 5578475 2026-06-18T10:10:07Z Bjankuloski06 332 /* Значење и влијание */ 5578476 wikitext text/x-wiki [[Податотека:HarryHoudini1899.jpg|мини|Хари Худини]] '''Хари Худини''' ([[англиски]]: ''Harry Houdini'', 24 март 1874 - 31 октомври 1926) - американски [[Магија|магионичар]] и [[илузионист]]. ==Животопис== ==Кариера== ==Значење и влијание== Една песна на американската [[Рок-музика|рок-музичарка]] [[Кристин Херш]] (''Kristin Hersh'') од 1994 година е наречена „Худиниев блуз“ (''Houdini Blues''). == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски магионичари]] [[Категорија:Унгарски Евреи]] [[Категорија:Скептици]] [[Категорија:Родени во 1874 година]] [[Категорија:Починати во 1926 година]] [[Категорија:Луѓе од Будимпешта]] 1s8ii2bb6cvj7mm2dxsjqc3efwt3hqi 0 1252278 5578301 5132250 2026-06-17T17:17:52Z Msgevans00 111758 5578301 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Оружје|name=Катјуша|image=[[File:Katyusha Rocket Launcher - Artillery Museum - St. Petersburg - Russia.jpg|border|300px]]|origin=Советски Сојуз|type=[[Повеќеракетен фрлач]] <!-- Service history -->|service=1939–денес|used_by=[[Советски Сојуз]], и други|wars=[[Втора светска војна]]<br />[[Корејска војна]]<br />[[Виетнамска војна]]<br /> [[Камбоџиско-виетнамска војна]] <br /> [[Јомкипурска војна]]<br />[[Ирано-ирачка војна]]<br />[[Угандо-танзаниска војна]]<br />[[Либанска војна (200)]]<br />[[Либиска граѓанска војна (2011)]]<br />[[Сириска граѓанска војна]]<br />[[Ирачка граѓанска војна (2014–2017)]]<br />[[Јеменска граѓанска војна (2015–денес)]]<br />[[Воена интервенција на Саудиска Арабија во Јемен]]<!-- Production history -->|designer=[[Георги Лангемак]]|design_date=|manufacturer=Воронеж|production_date=1941|number=~100,000|variants=БМ-13, БМ-8, БМ-31, [[БМ-14]], [[БМ-21 Град]], [[БМ-24]], [[БМ-25]], [[БМ-27]], [[БМ-30]]}} '''Повеќеракетен ракетофрлач Катјуша''' ([[руски]]: ''Катю́ша'') — вид на [[ракетна артилерија]] што првпат ја изградил и искористил [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]] во [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. [[Повеќецевковен ракетофрлач|Повеќецевковниот ракетофрлач]] упатувал експлозив во целната област побрзо од конвенционалната артилерија, но со помала точност и барале подолго време за повторно полнење. Тие се покревки во споредба со артилериските пиштоли, но се поевтини, лесни за производство и се користат на која било [[шасија]]. Катјушите од [[Втората светска војна]], првата [[самоодна артилерија]] масовно произведена од Советскиот Сојуз <ref name="Zaloga-1984-150">Zaloga, p 150.</ref>, обично се монтирала на обични камиони. Оваа подвижност давала на Катјуша и другата самоодна артилерија уште една предност: да може да зададе голем удар одеднаш, а потоа да се [[Пукај и бегај|повлече бргу]] и да нападне преку [[контрабатирање]]. Оружјето Катјуша од [[Втората светска војна]] ги вклучувало фрлачот БМ-13, лесниот БМ-8 и тешкиот БМ-31. Денес, прекарот се применува и на поновите постсоветски монтирани камиони - покрај несоветските - повеќе ракетни лансери, особено обичниот БМ-21 Град и неговите деривати. Иако овој тип на оружје постои уште од 15 век ([[Леонардо да Винчи]] усовршил слична машина), дизајнот на Катјуша можеби бил под влијание на машината на [[Џузепе Фиески|Џузепе Фиеши ,]] .<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=dGBNf0V6toEC&q=machine+infernale|title=Les maréchaux soviétiques parlent|last=Cyrille Kalinov|date=2012|publisher=Perrin|isbn=9782262042622|pages=225–226}}</ref> Постојат многу различни мислења за тоа како советскиот ракетен лансер МБ-13 го добил женското име Катјуша. Некои дури и сметаат дека ова оружје за време на пукањето произведува звук кој е сличен на [[Катјуша (песна)|истоимената советска песна]]. „Катјуша“ била користена во сите големи советски операции на [[Источен фронт (Втора светска војна)|Источниот фронт]]. Германската команда била непријатно изненадена кога во јули [[1941]] година се појавил овој ракетен фрлач со повеќе цевки, бидејќи проектилите на „Катјуша“ ги депримирале германските единици. Русите ваквиот ефект го постигнувале со користење блокови [[тринитротолуол]] кои по паѓањето се распрснувале на илјадници вжештени шрапнели. Овој систем бил мошне ефикасен против [[пешадија]]та, но не толку добар за да ги уништува германските тенкови и оклопната техника. Имено, ракетите имале чувствителни боеви глави, а немало специјални проектили за пробивање [[Оклопно возило|оклопи]]. Освен тоа, ова оружје служело како „''тепих за ракетирање''“, односно неговите проектили покривале голема површина, така што не можеле да бидат користени против помали поединечни цели. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Wiktionary|Katyusha}} {{Commonscat|Katyusha}} * [https://web.archive.org/web/20060720155159/http://rkkaww2.armchairgeneral.com/galleries/rocketgallery.htm Photos] of various mounts of Katyushas * [http://home.comcast.net/~markconrad/ROCKARTY.html "Creation and Development of Rocket Artillery in the First Phase of the War"], translation of a 1976 article published by the USSR Defence Ministry (broken link, see [https://archive.today/20071011232905/http://home.comcast.net/~markconrad/ROCKARTY.html archive]) * [https://web.archive.org/web/20091027050244/http://www.geocities.com/sa_bushwar/savstalinorrel1.jpg Photo of a Cuban BM-21] in [[Angola]] [[Категорија:Повеќеракетни фрлачи на Советскиот Сојуз]] [[Категорија:Самоодна артилерија на Советскиот Сојуз]] [[Категорија:Артилерија на Советскиот Сојуз во Втората светска војна]] [[Категорија:Советски пронајдоци]] 1o8wt1uywz319dqucmgrm3xnovum5xy 0 1252315 5578298 5442484 2026-06-17T17:02:06Z Msgevans00 111758 5578298 wikitext text/x-wiki {{Infobox weapon |name= T-27 | image= [[Податотека:Soviet and Russian vehicles in Kubinka tank museum 210.jpg|300px]] | image_size = 300 |origin= [[Советски Сојуз]] |type= [[танкета]] <!-- Type selection --> |is_vehicle= yes |is_UK= yes <!-- Service history --> |service= 1931–41 |used_by= [[Советски Сојуз]] |wars= [[Втора светска војна]] <!-- Production history --> |designer= [[Џон Карден]]-[[Вивијан Лојд]], Н. Козирев, Фабрика бр. 37, Москва |design_date= |manufacturer= [[Народна фабрика]], [[ГАЗ]] |unit_cost= |production_date= 1931–33 |number= 2.540 |variants= T-27A <!-- General specifications --> |spec_label= T-27A<ref>Zaloga 1983, p 123.</ref> |weight= 2,7 тона |length= 2,60 m |width= 1,83 m |height= 1,44 m |crew= 2 <!-- Artillery specifications --> |elevation= |traverse= <!-- Vehicle/missile specifications --> |armour= 6–10 mm |primary_armament= митралез ДТ од 7,62mm |secondary_armament= |engine= GAZ-AA |engine_power= 40 КС (30 kW) |pw_ratio= 15 КС/тон |transmission= |suspension= |clearance= |fuel_capacity= 46 l |vehicle_range= 120 km |speed= 42 км/ч }} '''Т-27''' – [[СССР|советска]] [[танкета]] од периодот пред [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. == Историја == Без искуство во производство на тенкови, во 1930 година [[СССР]] се свртел кон увоз: од Британија биле увезени 8 амфибиски лесни тенкови („Карден Лојд модел 1931“), 30 средни тенкови (''Модел Е'' и ''Мк II'') и 26 танкети (''[[Викерс Карден-Лојд Мк VI]]''). Набрзо биле набавени и два тенка ''Кристи'' од [[САД]]. Танкетата ''Мк VI'' била лесно изменета и пуштена во производство во 1931 година како Т-27 (понатамошните модификации го дале Т-27А).<ref name=":0">{{harvnb|Ness|2002|p=151}}</ref> == Одлики == Руската верзија на британскиот тенк ''[[Викерс Карден-Лојд Мк VI]]'', Т-27 било мало возило со двајца членови на екипажот сместени еден до друг, со моторот зад нив и меѓу нив. Возачот седел лево, а стрелецот од десната страна, зад лесниот митралез ДТ со калибар 7,62 -мм. Нивниот оклоп заштитувал само од куршуми од пушка. Во службата, се покажал дека имаат чувствителни гасеници, што придонесувало за дефекти на нерамен терен.<ref name=":0" /> Позитивни страни на Т-27 биле доверливоста, едноставната конструкција и одржувањето, лесна обука на возачот и брзина на рамен терен. Иако биле поголеми од британските танкети, тие сè уште биле крајно тесни внатре, употребливи само за ниски луѓе. И што е најважно, само командните возила имале радио (последица на неразвиената електрична индустрија во СССР), што целосно ја ограничувало нивната извидувачка улога.<ref name=":1">{{нмс|url=http://www.tanks-encyclopedia.com/ww2/soviet/soviet_T27.php|title=T-27|website=www.tanks-encyclopedia.com|language=en-US|access-date=24. 5. 2018.|archive-date=2018-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180527022006/http://www.tanks-encyclopedia.com/ww2/soviet/soviet_T27.php|url-status=dead}}</ref> == Во борба == Во 1932 година, „Т-27“ го сочинувал најголемиот дел од оклопните сили на СССР: [[Црвена армија|Црвената армија]] имала 65 [[баталјон]]и од по 50 танкети. Првпат биле користени во борбата против востаниците во [[Средна Азија]] vo 1931-1932 година. Нивното учество во [[Зимска војна|Зимската војна]] било неславно: со тесни гасеници, тие потонувале во снегот (во зимата) и калта (во пролетта) на Финска. До 1941 година, во служба останале помалку од 1.200 и за време на [[Операција Барбароса|Операцијата Барбароса]] биле користени во позадина: обука на екипажот, влечење артилерија и пренесување муниција. Некои преживеале до декември 1941 година, кога последен пат биле користени во [[Битка за Москва|одбраната на Москва]].<ref name=":1" /> == Наводи == {{наводи}} == Литература == * {{наведена книга|ref = harv | title = Jane's-World War II Tanks And Fighting Vehicles-The Complete Guide|last=Ness|first=Leland|publisher=HarperCollinsPublishers|year=2002|publication-place=London||isbn=978-000711228-9|pages=151}} {{Commonscat|T-27}} [[Категорија:Советски оклопни возила од Втората светска војна]] [[Категорија:Советски тенкови од Меѓувоениот период]] 6edugf0lqkr1kewlfom6ovvw4ao258h 0 1255108 5578373 5568870 2026-06-18T04:13:18Z CommonsDelinker 746 Бришење на "[[Слика:Shinto-Tsukuyomi-no-Mikoto-Old-Artwork.png|Shinto-Tsukuyomi-no-Mikoto-Old-Artwork.png]]", беше избришана од [[c:Главна страница|Заедничката ризница]] од страна на [[c:User:Krd|Krd]] поради: No license since 10 June 2026. 5578373 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Божество |type=[[Шинтоизам|Шинто]] |siblings=Изанаги |symbol= |symbols = |day= |color= |colour = |number= |consort= |consorts = |parents= [[Изанаги]] |children = |artifacts= |artefacts = |mount= |texts=''[[Манјоошуу]]'', ''[[Нихон Шоки]]'' |Roman_equivalent=[[Луна (митологија)|Луна]] |Christian_equivalent= |Slavic_equivalent=[[Јутробог]], [[Симаргл]] |region=Јапонија |ethnic_group= |animals= |battles= |name=Цукујоми-но-Микото |hiro= |deity_of=Божество на месечината |member_of= |image= |alt= |caption=Цукујоми |other_names=Цукујоми Отоко<br>Цукујоми |Old_Norse= |weapon= |weapons = |script_name= |script=月読命 или 月読尊 |affiliation= |associate = |cult_center= |abode= |abodes = |planet= |world = |mantra= |festivals= }} [[Податотека:Tsukuyomi_shrine_Kyoto.jpg|лево|мини|300п|Храм на ''Цукујоми-но-Микото'' на [[Мацуноо-таиша]] во [[Кјото]].]] '''Цукујоми-но-микото''' {{Јапонски||月読命 or 月読尊}}, или едноставно '''Цукујоми''' (月読), е бог на месечината во [[Јапонска митологија|јапонската митологија]] и [[Шинтоизам|Шинто религијата]]. Името „Цукујоми“ е соединение на старите јапонски зборови ''цуку'' (月, „месечина, месец“, станувајќи модерно јапонско ''цуки'') и ''јоми'' (み, чита, брои).<ref name="KDJ"><span class="book">'''1988''', <cite>''国語大辞典（新装版） ''(Kokugo Dai Jiten, Revised Edition)</cite> (in Japanese), [[Tōkyō]]: [[Shogakukan]]</span></ref> ''[[Нихон Шоки]]'' го споменува ова име напишано како Цукујуми (月弓, „Месечински лак“), но овој ''јуми'' е веројатно варијација во изговорот на ''јоми''. Алтернативно толкување е дека неговото име е комбинација на ''цукијо'' (月夜, „осветлена ноќ од месечина“) и ми (見, „гледа, надгледува“). Малку е познато за Цукујоми дури и полот е непознат. Меѓутоа, во [[Манјошу|Манјоошуу]], каде што името на Цукујоми понекогаш се преведува како '''Цукујоми Отоко''' (月讀壮士, „човек што чита месечина“).<ref><span class="book">c. '''759''': ''[[Man'yōshū]]'', volume 7, poem 1372; in [[Old Japanese]].</span> Text available online [http://etext.lib.virginia.edu/japanese/manyoshu/Man7Yos.html#1372 here] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101206122633/http://etext.lib.virginia.edu/japanese/manyoshu/Man7Yos.html#1372 |date=2010-12-06 }}.</ref> Цукујоми бил второто од „трите благородни деца“ (三貴子, ''Михашира-но-узуномико'') родено кога Изанаги-но-Микото, богот што ја создал првата земја на [[Оногорошима]], се чистел од своите гревови додека се бањал откако избегал од подземниот свет и канџите на неговата разгневена мртва сопруга Изанами-но-Микото. Цукујоми се родил кога се измил од десното око на Изанаги.<ref name="Roberts 20102">{{наведена книга|url=http://www.enryo.ro/carti/Japanese%20mythology%20A%20to%20Z.pdf|title=Japanese Mythology A To Z|last=Roberts|first=Jeremy|publisher=Chelsea House Publishers|year=2010|isbn=978-1-60413-435-3|edition=2|location=New York}}</ref> Меѓутоа, во алтернативна приказна, Цукујоми е роден од огледало направено од бел бакар во десната рака на Изанаги. Цукујоми ја налутил [[Аматерасу]] кога ја убил [[Укемочи]], божицата на храната. Аматерасу еднаш го испратила Цукујоми да ја претставува на празникот претставен од Укемочи. Божицата ја создала храната така што се свртела кон океанот и исплукала риба, потоа се свртела кон шумата и исплукала дивеч, а на крај се свртела кон оризово поле и искашлала сад со ориз. Цукујоми бил крајно згрозен од фактот што, иако изгледало извонредно, оброкот бил направен на одвратен начин, и затоа тој ја убил.<ref name="Roberts 2010">{{Наведена книга|url=http://www.enryo.ro/carti/Japanese%20mythology%20A%20to%20Z.pdf|title=Japanese Mythology A To Z|last=Roberts|first=Jeremy|publisher=Chelsea House Publishers|year=2010|isbn=978-1-60413-435-3|edition=2|location=New York}}</ref> Наскоро, Аматерасу дознала што се случило и била толку лута што одбила да го гледа Цукујоми, засекогаш преселувајќи се на друг дел од небото. Ова е причината што денот и ноќта никогаш не се заедно. Сепак, некои велат дека [[Сусаноо]] бил тој што го убил Укемочи.<ref>『日本神話事典』211頁。</ref> == Поврзано == * [[Список на месечеви божества]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Commonscat-inline}} * Tsukiyomi на [https://www.historyofjapan.co.uk/wiki/tsukiyomi Јапонската Историја База на податоци]. [[Категорија:Месечеви богови]] [[Категорија:Статии со текст на јапонски]] [[Категорија:Јапонска митологија]] [[Категорија:Јапонска култура]] [[Категорија:Религијата во Јапонија]] [[Категорија:Божества по култура]] [[Категорија:Богови по култура]] [[Категорија:Персонификации]] bibmt5txmaoegzw76v90k44iwfiz6fq 0 1255369 5578222 5514591 2026-06-17T13:11:29Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - доба женски род 5578222 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Infobox artwork | title = Девојка со бисерна обетка | image_file = Meisje met de parel.jpg | alt = | other_language_1 = [[Холандски јазик|Холандски]] | other_title_1 = „Meisje met de parel“ | artist = [[Јоханес Вермер]] | catalogue = | year = околу 1665 година | type = [[Трони]] | material = Масло на платно | subject = | height_metric = 44.5 | width_metric = 39 | metric_unit = цм | imperial_unit = | condition = | city = [[Хаг]], [[Холандија]] | museum = [[Маурицхаус]] | accession = | coordinates = | owner = | url = | movement = [[Холандска слика од златната доба]] }} '''''Девојка со бисерна обетка''''' ({{langx|nl|Meisje met de parel}})<ref name="mhen">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mauritshuis.nl/en/explore/the-collection/artworks/girl-with-a-pearl-earring-670/|title=Girl with a Pearl Earring|work=[[Mauritshuis]]|accessdate=8 December 2014}}</ref><ref name="mhnl">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mauritshuis.nl/nl-nl/verdiep/de-collectie/kunstwerken/meisje-met-de-parel-670/|title=Meisje met de parel|work=[[Mauritshuis]]|language=nl|accessdate=8 December 2014}}</ref> — [[Маслено сликарство|маслена слика]] на [[Златно време на холандското сликарство|холандскиот сликар]] од [[Златно време на холандското сликарство|златната доба]] [[Јоханес Вермер]], датирана околу 1665 година. Низ вековите одејќи со разни имиња, станала позната со денешната титула кон крајот на XX век, по големата бисерна обетка што ја носела портретираната девојка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.girl-with-a-pearl-earring.info/titles.htm|title=Titles|last=Janson|first=Jonathan|work=Girl with a Pearl Earring|accessdate=2020-11-30|archive-date=2021-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225182917/http://www.girl-with-a-pearl-earring.info/titles.htm|url-status=dead}}</ref> Делото е во колекцијата на [[Маурицхаус]] во [[Хаг]] од 1902 година и е предмет на разни литературни третмани. Во 2006 година, холандската јавност ја избрала за најубава слика во [[Холандија]].<ref name="NLT2018">{{Наведени вести|url=https://nltimes.nl/2018/02/01/girl-pearl-earring-scanned-analyzed-public-view|title=“Girl with a Pearl Earring” to be scanned, analyzed in public view|last=Pieters|first=Janene|date=February 1, 2018|work=NLTimes|access-date=March 20, 2018}}</ref> == Опис == Сликата е [[трони]], холандски опис на „глава“ од XVII век, што не требала да биде портрет. На него е прикажано едно европско девојче кое носи егзотичен фустан, ориентален [[турбан]] и неверојатно голема обетка од [[бисер]].<ref name="mhen"/> Во 2014 година, холандскиот астрофизичар {{Меѓујазична врска|Винсент Ике|nl}} покренал сомнеж во материјалот на обетката и тврдел дека таа повеќе личела на полиран [[калај]] отколку на бисер врз основа на спекуларниот одраз, крушестиот облик и големата големина на обетката.<ref>{{Наведено списание|last=Icke|first=V.|date=December 2014|title=Meisje met geen parel|trans-title=Girl with no pearl earring|url=https://www.ntvn.nl/archief/pdf/1267/14/|journal=Nederlands Tijdschrift voor Natuurkunde [Dutch Journal of Physics]|language=nl|volume=80|issue=12|pages=418–419|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.newscientist.nl/nieuws/curieuze-ontdekking-meisje-met-de-parel-heeft-geen-parel/|title=Curieuze ontdekking: Meisje met de parel heeft geen parel|last=Janssen|first=Joris|date=28 November 2014|work=New Scientist|access-date=8 December 2014|language=nl}}</ref> Делото е [[маслено сликарство|масло на платно]] и е 44цм висока и 39цм широка. Потпишана е како „''IVMeer''“, но не е датирана. Се проценува дека е насликана околу 1665 година.<ref name="mhendetails">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mauritshuis.nl/en/discover/mauritshuis/masterpieces-from-the-mauritshuis/girl-with-a-pearl-earring-670/detailgegevens/|title=Details: Johannes Vermeer, Girl with a Pearl Earring, c. 1665|work=[[Mauritshuis]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180120065945/https://www.mauritshuis.nl/en/discover/mauritshuis/masterpieces-from-the-mauritshuis/girl-with-a-pearl-earring-670/detailgegevens/|archive-date=20 January 2018|accessdate=9 December 2014}}</ref> По последната реставрација на сликата во 1994 година, суптилната шема на бои и интимноста на погледот на девојчето кон гледачот се значително подобрени.<ref name="WADUM-94">{{Наведена книга|title=Vermeer Illuminated. Conservation, Restoration and Research.|last=Wadum|first=Jørgen|publisher=V & K Publishing|others=with contributions by L. Struik van der Loeff and R. Hoppenbrouwers|year=1994|location=The Hague|oclc=015767938}}</ref> За време на реставрацијата, откриено е дека темната позадина, денес донекаде размачкана, првично била темно [[зелена боја]]. Овој ефект е произведен со нанесување на тенок транспарентен слој на боја - глазура - над црната позадина што се гледа сега. Сепак, двата органски пигменти на зелената глазура, [[Индиго боја|индиго]] и ''[[резеда лутеола]]'', избледеле. <gallery mode="packed" style="text-align: center;" heights="200" perrow="4" caption="''ПРЕД И ПО РЕСТАВРАЦИЈA''"> Податотека:1665 Girl with a Pearl Earring.jpg Податотека:La jeune fille à la perle - Vermeer - détail de la bouche avant restauration.png Податотека:La jeune fille à la perle - Vermeer - détail de la bouche.png Податотека:La jeune fille à la perle - Vermeer - détail du nez.png Податотека:Meisje met de parel.jpg </gallery> == Сопственост и приказ == [[Податотека:Mauritshuis-Hague.jpg|мини| [[Маурицхаус]] во [[Хаг]], 2011 година.|292x292пкс]] По совет на [[Виктор де Стуерс]], кој со години се обидувал да спречи ретки дела на [[Јоханес Вермер|Вермер]] да се продаваат на странки во странство, [[Арнолдус Андриес дес Томбе|Арнолд Андриес де Томбе]] го купил делото на аукција во [[Хаг]] во 1881 година, за само два [[Холандски гулден|еснада]] плус триесет центи (околу 24 евра со [[Куповна моќ|моментална куповна моќ]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iisg.nl/hpw/calculate2.php|title=Value of the guilder / euro|work=www.iisg.nl|accessdate=2015-10-06}}</ref>). Во тоа време, таа била во лоша состојба. Дес Том немал наследници и ги донирал оваа и другите слики на [[Маурицхаус]] во 1902 година.<ref name="VN-96">''Vrij Nederland'' (magazine) (February 26, 1996), p. 35–69.</ref> Сликата била изложена како дел од претставата Вермер во [[Национална уметничка галерија|Националната уметничка галерија]] во [[Вашингтон]], во 1965 и 1966 година. Во 2012 година, како дел од патувачката изложба додека Мауришуис се реновирал и проширувал, сликата била изложена во [[Јапонија]] во [[Национален музеј на западна уметност|Националниот музеј на западна уметност]], [[Токио]] и во 2013-2014 година во [[Соединети Американски Држави|САД]], каде била прикажана на [[Висок музеј|Високиот музеј]] во [[Атланта]], на [[Де Јанг (музеј)|де Јанг музеј]] во [[Сан Франциско]] и во [[Њујорк (град)|Њујорк]] во [[Фрикова збирка|колекција Фрик]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.frick.org/exhibitions/past/2013/mauritshuis|title=Vermeer, Rembrandt, and Hals: Masterpieces of Dutch Painting from the Mauritshuis|work=Frick Collection}}</ref> Подоцна во 2014 година била изложен во [[Болоња]], [[Италија]]. Во јуни 2014 година, таа се вратила во музејот Маурицхаус, кој изјавил дека сликата немало да го напушти музејот во иднина.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2014/jul/21/paintings-masters-mona-lisa-pearl-earring|title=Grounded: the great art treasures that no longer go out on the road|last=Lestienne|first=Cécile|date=21 July 2014|work=the Guardian|access-date=6 October 2015}}</ref> == Техника на сликање == Сликата ја истражувале научниците од холандскиот институт за културно наследство и [[АМОЛФ|институтот ФОМ за атомска и молекуларна физика (АМОЛФ) Амстердам]].<ref>{{Наведена книга|title=Vermeer Studies: Symposium Papers XXXIII Center for Advanced Study in the Visual Arts|last=Groen|first=Karin M|last2=Van der Werf|first2=I. D.|last3=van den Berg|first3=K. J.|last4=Boon|first4=J. J.|date=1998|publisher=National Gallery of Art|editor-last=Gaskell|editor-first=I.|pages=169-183|chapter=The Scientific Examination of Vermeer’s Girl with a Pearl Earring|access-date=2 February 2018|editor-last2=Jonker|editor-first2=M.|chapter-url=https://amolf.nl/publications/the-scientific-examination-of-vermeers-girl-with-a-pearl-earring}}</ref> Основата е густа и жолтеникава по боја и е составена од [[креда]], [[Олово бело|оловно бело]], [[окер]] и многу малку [[црна]] боја. Темната позадина на сликата содржи јаглен, лутеолин (''[[резеда лутеола]]''), креда, мали количини црвен окер и индиго. Лицето и пердените биле насликани главно со користење окри, природен [[ултрамарин]], јаглен и оловно бело.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://colourlex.com/project/vermeer-girl-with-a-pearl-earring/|title=Vermeer, Girl with a Pearl Earring|work=ColourLex}}</ref> Во февруари-март 2018 година, меѓународен тим уметнички експерти поминале две недели проучувајќи ја сликата во специјално конструирана работилница за стакло во музејот, отворена за набљудување од јавноста. Неинвазивниот истражувачки проект вклучувал отстранување на делото од неговата рамка за проучување со микроскопи, рендгенска опрема и специјален скенер со цел да се дознае повеќе за методите и материјалите што ги користел [[Јоханес Вермер|Вермер]].<ref name="NLT2018"/><ref>{{Наведени вести|url=http://www.bbc.com/culture/story/20180314-the-secrets-of-girl-with-a-pearl-earring|title=The secrets of Girl with a Pearl Earring|date=14 March 2018|work=BBC News|access-date=20 March 2018}}</ref> Проектот, со името „''Девојчето во центарот на вниманието“'', бил предводен од [[Аби Вандивере]], конзерватор во [[Маурицхаус]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mauritshuis.nl/en/discover/exhibitions/the-girl-in-the-spotlight/|title=The Girl in the Spotlight|last=|date=2018|work=Mauritshuis|accessdate=28 April 2020|archive-date=2020-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20201126005813/https://www.mauritshuis.nl/en/discover/exhibitions/the-girl-in-the-spotlight/}}</ref> а резултатите биле објавени од Маурицхаус.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mauritshuis.nl/en/explore/restoration-and-research/girl-in-the-spotlight/|title=Closer to Vermeer and the Girl|last=|date=|work=Mauritshuis|accessdate=28 April 2020}}</ref> Блогот на Вандивере открил многу детали од проектот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mauritshuis.nl/en/explore/restoration-and-research/girl-with-a-blog/|title=Girl with a Blog|last=Vandivere|first=Abbie|date=|work=Mauritshuis|accessdate=28 April 2020}}</ref> Резултатите вклучуваат присуство на деликатни трепки, зелена завеса зад главата, направени промени и детали за користените пигменти и од каде потекнуваат. Недостатокот на веѓи и бесмислената позадина довеле до шпекулации дека Вермер сликал идеализирано или апстрактно лице; подоцнежните откритија покажале дека тој сликал реална личност во реален простор. Бисерот е опишан како илузија поради тоа што „''нема контура и, исто така, нема кука за да го обеси од увото на девојката''“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2020/apr/28/dutch-researchers-coax-secrets-from-girl-with-a-pearl-earring|title=Dutch researchers coax secrets from Girl with a Pearl Earring|last=Brown|first=Mark|date=28 April 2020|work=The Guardian}}</ref> == Наслов на цртежот == Со текот на вековите, сликата се наоѓала под голем број наслови во различни земји. Првично таа можеби била една од двата ''[[трони]]'' „насликани на турска мода“ (''Twee tronijnen geschildert op sijn Turx'') запишани во пописот за време на смртта на Вермер.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=TZgSLFesAZwC&pg=PP166|title=Vermeer and the Invention of Seeing|last=Wolf|first=Bryan Jay|date=2001|publisher=University of Chicago|isbn=9780226905044|page=138}}</ref> Можеби се работи за делото што се појавувало во каталогот на продажба на слика во 1696 година во [[Амстердам]], каде што била опишана како „''Портрет во антички костум, невообичаено уметнички''“ (''Ен Трони во Антички Кледерен, универзален совет'').<ref>{{Наведена книга|title=Johannes Vermeer|last=Read|first=Herbert|date=1965|publisher=Knowledge Publications|page=8|author-link=Herbert Read}}</ref> По наследството на [[Маурицхаус]], цртежот станал позната како „''Девојче со турбан“'' (''Meisje met tulband'') и бил забележан на неговиот оригинален опис во пописот од 1675 година, дека турбанот станал моден додаток на некоја фасцинација за време на периодот на европските војни против [[Турци]]те.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=zkYOjy1farkC&pg=PA69|title=Vermeer, 1632-1675: Veiled Emotions|last=Schneider|first=Norbert|date=2000|publisher=Taschen|isbn=9783822863237|page=69}}</ref> До 1995 година, титулата „''Девојче со бисер“'' (''Meisje met de parel'') се сметала за посоодветна.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.ad.nl/wetenschap/meisje-met-de-parel-draagt-helemaal-geen-parel~a94f5515/|title=Meisje met de parel draagt helemaal geen parel|last=Graafland|first=Kees|date=9 December 2014|work=AD|language=nl|trans-title=Girl with a pearl earring doesn't wear a pearl at all}}</ref> Бисерите, всушност, фигурираат на 21 слика од [[Јоханес Вермер|Вермер]]<ref>{{Наведена книга|title=Jan Vermeer of Delft|last=Bertram|first=Anthony|date=1948|publisher=Studio Publications}}</ref> вклучително и многу видливо во „''[[Жена со бисерен ѓердан|Жена со бисерен ѓердан“]]''. Само обетки се прикажани и во ''[[Дама како пишува писмо|„Дама што пишува писмо“]]'', „''[[Портрет на млада девојка]]“'', „''[[Девојка со црвена капа]]“'' и ''„[[Девојка со флејта]]“''. Слично обликувани парчиња за уши се користеле како убедливи додатоци во фалсификати од XX век, кои накратко му се припишувале на Вермер, како што се „''Млада жена со сина капа“'', „''[[Насмеана девојка]]“'' и „''Творецот за чипка“''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.essentialvermeer.com/delft_school_fakes/erroneously_attributed_vermeers_one.html#.XDdpE83grct|title=Vermeer: Erroneous Attributions and Forgeries|last=Janson|first=Jonathan|work=Essential Vermeer}}</ref> Општо, англискиот наслов на сликата бил едноставно „''Глава на млада девојка“'', иако понекогаш била позната како “''Бисер’''. Еден критичар објаснил дека ова име било дадено, не само од деталите на обетката, туку затоа што фигурата светела со внатрешен сјај на темната позадина.<ref>{{Наведена книга|title=Dutch Painting in the Seventeenth Century|last=Kahr|first=Madlyn Millner|date=1978|publisher=Harper & Row|isbn=9780064300872|page=288}}</ref> <gallery mode="packed" style="text-align: center;" heights="200" perrow="4"> Податотека:Vermeer - Girl with a Red Hat.JPG|''„[[Девојка со црвена шапка]]“'' Податотека:A Lady Writing by Johannes Vermeer, 1665-6.png|„''[[Дама што пишува писмо]]''“ Податотека:Jan Vermeer van Delft 008.jpg|„''[[Жена со бисерен ѓердан|Жена со бисерен ѓердан“]]'' Податотека:Vermeer-Portrait of a Young Woman.jpg|„''[[Портрет на млада девојка]]“'' Податотека:Jan Vermeer van Delft 020.jpg|''„[[Девојка со флејта]]“'' </gallery> == Културно влијание == Некои од првите литературни третмани на цртежот биле во песни. За [[Јан Ловлок]] во неговата [[сестина]], „''Главата на девојчето од Вермер''“, тоа бил повод за истражување на меѓусебната поврзаност на замислената убавина толкувана на платно и животното искуство.<ref>{{Наведена книга|title=Building Jerusalem|last=Lovelock|first=Yann|date=1984|publisher=Rivelin Press|isbn=9780904524482|pages=30–31|author-link=Yann Lovelock}}</ref> [[В.С. Ди Пиеро]] повторно замислил како „''Девојчето со бисерна обетка од Јоханес Вермер''“ можело да изгледа во модерниот амбиент на улицата „Хајт''“'' во [[Сан Франциско]]<ref>{{Наведена книга|title=Skirts And Slacks|last=Di Piero|first=W. S.|date=2001|publisher=Alfred A. Knopf|chapter=Girl with Pearl Earring by Johannes Vermeer|chapter-url=https://www.poetryfoundation.org/poetrymagazine/poems/55620/girl-with-pearl-earring-by-johannes-vermeer}}</ref> додека [[Мерилин Чендлер Мекентајр]] ја коментирал приватната личност на девојчето.<ref>{{Наведена книга|title=In Quiet Light: poems on Vermeer’s women|last=McEntyre|first=Marilyn Chandler|date=2000|publisher=William B. Eerdmans|isbn=0-8028-3879-0|location=Grand Rapids|page=25|chapter=Girl with a Pearl Earring|chapter-url=https://books.google.com/books?id=w7uXAbqfNkQC&pg=PA25}}</ref> Имало и две измислени појави. Како „''Ла рагаза коле турбанте“'' (Девојче со турбан, 1986 година), тој се одликувал како општ наслов на колекцијата на [[Марта Морацони]] од пет кратки [[Новела|новели]] поставени во ерата на [[барок]]от. Во текот на приказната за насловот, холандски дилер на уметност му ја продал сликата на [[Јоханес Вермер|Вермер]] на ексцентричен [[Данци|Данец]] во 1658 година. Рамнодушни кон жените во реалниот живот, двајцата мажи можеле да одговорат само на идеализирање на женствената во уметноста.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.co.uk/books?id=XXJwo9fuP8AC&pg=PA141|title=From Margins to Mainstream: Feminism and Fictional Modes in Italian Women's Writing|last=Lazzaro-Weis|first=Carol|date=2011|publisher=University of Pennsylvania|isbn=9780812206708|page=141}}</ref> Во следната деценија, историскиот роман на [[Трејси Шевалие]]р „''Девојка со бисерна обетка''“ од 1999 година ги измислила околностите на создавањето на сликата. Таму, Вермер станува близок со слугата, кого го користи како асистент и седи за него како модел, додека носи обетки на неговата сопруга. Романот подоцна ја инспирирал истоимениот [[Девојката со бисерна обетка (филм)|филм]] во [[Девојката со бисерна обетка (филм)|2003 година]] и 2008 година. Во мај 2020 година, ''BBC Radio 4'' ја емитувал првата радио драматизација на романот на Трејси Шевалие.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/m000j1xw|title=Girl with a Pearl Earring - Drama|work=BBC Radio 4}}</ref> Сликата се појавила и во филмот „''[[Свети Тринијан (филм)|Свети Тринијан“]]'' од 2007 година, кога група непослушни ученички ја украле за да соберат средства за да го спасат своето училиште. Колегите уметници продолжиле да ја ставаат сликата на Вермер во иконска употреба во XXI век. Етиопската Американка [[Авол Еризку]] ја пресоздала сликата како отпечаток во 2009 година, во центарот на една млада црна жена и замена на бисерната обетка со обетки од бамбус, како коментар за недостатокот на црни фигури во музеите и галериите. Неговото парче е насловено „''Девојче со обетка од бамбус''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://yourartshop-noldenh.com/awol-erizku-girl-with-the-pearl-earring|title=Awol Erizku – Girl with the Pearl Earring|work=Nolden/H Fine Art}}</ref> И во 2014 година, англискиот уличен уметник Бенкси ја репродуцирал сликата како [[мурал]] во [[Бристол]], вметнувајќи алармна кутија на местото на бисерната обетка и нарекувајќи го уметничкото дело „''Девојче со прободено тапанче''“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-29694941|title=New Banksy 'earring' mural appears in Bristol Harbourside|date=20 October 2014|work=BBC News|access-date=6 October 2015}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Дополнителна литература == * {{Наведена книга|url=http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/65202/rec/17|title=Vermeer and the Delft School|last=Liedtke|first=Walter A.|publisher=[[Metropolitan Museum of Art]]|year=2001|isbn=9780870999734|oclc=893698712}} == Надворешни врски == * [http://www.girl-with-a-pearl-earring.info Продлабочен поглед на ''девојчето со бисерна обетка''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200131022722/http://www.girl-with-a-pearl-earring.info/ |date=2020-01-31 }} * [https://www.johannesvermeer.org/the-girl-with-a-pearl-earring.jsp Анализа на ''девојчето со бисерна обетка''] * [https://web.archive.org/web/20151129072944/http://www.mit.edu/~kimo/publications/vermeer/vermeer.pdf Истрага за осветлувањето на ''девојчето'' Вермер ''со бисерна обетка''] * [http://colourlex.com/project/vermeer-girl-with-a-pearl-earring/ Вермер, ''девојка со бисерна обетка''], ColourLex * [https://www.nytimes.com/2018/02/26/arts/design/girl-with-a-pearl-earring-mauritshuis.html Февруари 2018 година] член на NYT * [http://www.essentialvermeer.com/catalogue/girl_with_a_pearl_earring.html Суштински Вермер], глувчето над неговата слика за да откриете детали * ''[https://www.mauritshuis.nl/en/explore/the-collection/artworks/girl-with-a-pearl-earring-670/ Девојче со бисерна обетка]'' на мрежната страница на Мауришуис [[Категорија:Слики од Јоханес Вермер]] [[Категорија:Уметнички слики од 1660-тите]] [[Категорија:Холандски сликари]] [[Категорија:Холандско сликарство]] [[Категорија:Холандска уметност]] [[Категорија:Холандски уметнички слики]] [[Категорија:Холандски уметници]] qss6vnvxlg7cof399rb3rsip5mk0dwz 0 1260608 5578234 5207684 2026-06-17T13:33:14Z SrpskiAnonimac 64566 5578234 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | name = Тероподи | taxon = Тероподи | authority = [[Отниел Чарлс Марш|Марш]], 1881 | fossil_range = <br/>[[доцен триjас]] – [[холоцен|денес]], {{fossilrange|231.4|0}} | image = Theropoda 2.png | image_caption = Морфолошка и еколошка разновидност на тероподите | subdivision_ranks = Подгрупи<ref name="Holtz2008">Holtz, Thomas R., Jr. (2012). ''Dinosaurs: The Most Complete, Up-to-Date Encyclopedia for Dinosaur Lovers of All Ages'', [http://www.geol.umd.edu/~tholtz/dinoappendix/HoltzappendixWinter2011.pdf Winter 2011 Appendix].</ref> | subdivision = * {{extinct}}''[[Daemonosaurus]]''? * {{extinct}}''[[Eodromaeus]]''? * {{extinct}}''[[Guaibasaurus]]''? * {{extinct}}''[[Nhandumirim]]''? * {{extinct}}''[[Tawa hallae|Tawa]]'' * {{extinct}}''[[Velocipes]]''? * {{extinct}}''[[Erythrovenator]]'' * [[Neotheropoda]] ** {{extinct}}''[[Liliensternus]]'' ** {{extinct}}''[[Tachiraptor]]'' ** {{extinct}}''[[Zupaysaurus]]'' ** {{extinct}}''[[Shuangbaisaurus]]'' ** {{extinct}}[[Coelophysoidea]] ** {{extinct}}[[Dilophosauridae]] ** [[Averostra]] *** {{extinct}}[[Ceratosauria]] *** [[Tetanurae]] }} '''Тероподи''' (Theropoda, „ѕвероноги“) — група двоножни [[диносаурус]]и, припадници на [[Saurischia]]. Иако повеќето биле [[месојад]]и, бројни групи станале [[сештојад]]и, [[инсектојад]]и и [[тревопасни]]. Тероподите првпат се појавиле во текот на доцниот [[тријас]], пред околу 230 милиони години и во нив спаѓале сите големи копненини грабливци од раната [[јура]] до крајот на [[Креда (период)|креда]], пред околу 65 милиони години. Денес нивни претставници се 9900 вида [[Птица|птици]] кои настанале во текот на јура од мали специјализирани диносауруси. Меѓу особоните кои ги поврзуваат тероподите и птиците се стапалата со три [[прст]]а, коски исполнети со воздух и (во некои случаи) [[пердув]]и и квачење на [[јајце|јајцата]]. == Наводи == {{reflist|30em}} == Надворешни врски == {{Commonscat}} [[Категорија:Ѕвероноги| ]] 9ny6p23hewnpdbg2dnjk37jg403p005 0 1289868 5578443 5392096 2026-06-18T09:09:09Z Carshalton 30527 /* Надворешни врски */ 5578443 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Денис Закарија | image = [[Податотека:Zakaria asse asm 2425 (cropped).png|200px]] | fullname = Денис Леми Закарија Лако Ладо<ref>{{cite web |url=https://www.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA World Cup Russia 2018: List of Players: Switzerland |publisher=FIFA |page=30 |date=15 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190611000407/https://www.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |archive-date=11 June 2019}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1996|11|20}}<ref>{{UEFA player|250076171}}</ref> | cityofbirth = [[Женева]] | countryofbirth = [[Швајцарија]] | height = {{height|m=1.91}}<ref>{{cite web|url=https://www.borussia.de/de/fohlenelf/team/denis-zakaria|title=Denis Zakaria|website=borussia.de|publisher=Juventus|language=de|date=12 June 2021|accessdate=2022-02-03|archive-date=2021-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225171430/https://www.borussia.de/de/fohlenelf/team/denis-zakaria|url-status=dead}}</ref> | nationality = {{flagsport|SUI}} [[Швајцарија]] | position = {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team Monaco}} | clubnumber = 6 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Servette}} | years1 = 2014-2015 |caps1 = 6 |goals1 = 2 |clubs1 = {{Fb team Servette}} | years2 = 2015-2017 |caps2 = 50 |goals2 = 2 |clubs2 = {{Fb team Young Boys}} | years3 = 2017-2022 |caps3 = 125 |goals3 = 11 |clubs3 = {{Fb team Borussia Monchengladbach}} | years4 = 2022-2023 |caps4 = 11 |goals4 = 1 |clubs4 = {{Fb team Juventus}} | years5 = 2022-2023 |caps5 = 7 |goals5 = 0 |clubs5 = →{{Fb team Chelsea}} | years6 = 2023- |caps6 = 39 |goals6 = 7 |clubs6 = {{Fb team Monaco}} | nationalyears1 = 2014-2015 |nationalcaps1 = 8 |nationalgoals1 = 2 |nationalteam1 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 19 години|Швајцарија 19]] | nationalyears2 = 2015-2016 |nationalcaps2 = 8 |nationalgoals2 = 0 |nationalteam2 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 21 година|Швајцарија 21]] | nationalyears3 = 2016- |nationalcaps3 = 57 |nationalgoals3 = 3 |nationalteam3 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]] }} '''Денис Леми Закарија Лако Ладо''' (роден на [[20 ноември]] [[1996]] година, во [[Женева]]) — [[Швајцарија|швајцарски]] [[фудбал]]ер, {{Football/MF/player}} на {{Fb team (N) Monaco}} и на [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|швајцарската репрезентација]]. ==Биографија== Закарија е роден во [[Женева]] од татко [[Демократска Република Конго|конгоанец]] (роден во тогашен [[Заир]]) и мајка од [[Јужен Судан]].<ref>{{cite news|language=de|author=Dominic Wuillemin|url=https://www.bernerzeitung.ch/sport/fussball/zackig/story/11694896|title=Zackig|publisher=Berner Zeitung|date=3 октомври 2015|access-date=9 јуни 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/infografiche/euro2016_prima_puntata/|title=Euro senza barriere|publisher=[[La Gazzetta dello Sport]]|date=10 јуни 2016|p=24|access-date=11 април 2017}}</ref> ==Технички карактеристики== Играч од средниот ред,<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/talent-scout/2017/06/02-26617648/zakaria_il_mediano_dello_young_boys_che_viene_paragonato_a_vieira|title=Zakaria, il mediano dello Young Boys che viene paragonato a Vieira|access-date=25 декември 2019}}</ref> кои може да се користи како мецала<ref name=":0" /> или како плејмејкер<ref name=":0" /> и може да игра во среден ред и со 2 и со 3 играчи.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.numero-diez.com/zakaria-talento-svizzero-carriera-borussia-moenchengladbach/|title=Denis Zakaria, il talento svizzero che sta lasciando a bocca aperta la Germania|date=2 ноември 2019|access-date=25 декември 2019}}{{Мртва_врска|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Споредуван со [[Патрик Виера]] и [[Пол Погба]],<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.eurosport.it/calcio/calciomercato/2010-2011/calciomercato-la-germania-promuove-zakaria-eclettico-e-solido-alla-juve-non-fallira_sto8747942/story.shtml|title=Calciomercato - La Germania promuove Zakaria: "Eclettico e solido, alla Juve non fallirà"|date=31 јануари 2022|access-date=2022-01-31}}</ref> се одликува со одличен атлетизам,<ref name=":0" /> брзина,<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.bundesliga.com/de/bundesliga/news/borussia-monchengladbach-denis-zakaria-heimlicher-held-8198|title=Denis Zakaria ist Gladbachs heimlicher Held|language=de|access-date=2021-08-10}}</ref><ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Calciomercato/Juventus/14-11-2021/juve-occhi-zakaria-lui-l-obiettivo-il-centrocampo-4202385356639.shtml|title=Juve, occhi su Zakaria: un gigante per il centrocampo|access-date=2021-11-16}}</ref> динамика,<ref name=":3" /> и физичка сила,<ref name=":1" /> добар во градењето на играта,<ref name=":0" /><ref name=":1" /> во фазата на вршење пресинг,<ref name=":0" /> и во враќање на поседот на топката.<ref name=":0" /><ref name=":5" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> Во својата кариера, тој играл и во улогата на [[Одбрана (фудбал)#Централен одбранбен играч|централен дефанзивец]],<ref name=":5" /><ref name=":3" /> но и како [[Напад (фудбал)|напаѓач]].<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calciomercato/2022/01/29/denis-zakaria-chi-e|title=Denis Zakaria, l'obiettivo di gennaio per il centrocampo della Juventus|date=30 јануари 2022|access-date=31 јануари 2022}}</ref> ==Клупска кариера== === Почетоци, Сервет и Јанг Бојс === Откако израснал како фудбалер во младинските категории на [[ФК Сервет|Сервет]], тој го направи своето деби за првиот тим на 10 ноември 2014 година против [[ФК Лозана|Лозана]]. На 18 мај 2015 година, тој го постигнал својот прв гол во професионалната кариера против [[ФК Волен|Волен]].<ref>{{Cite web|url=http://www.servettefc.ch/fr/actualite/article-7079.html|title=Zakaria : Mon rêve est devenu réalité|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208133304/http://www.servettefc.ch/fr/actualite/article-7079.html|language=fr}}</ref> И покрај тоа што бил млад (на само 18 години), и имал улога од втор ред, сепак успеал да забележи 6 настапи и 2 гола за екипата од [[Женева]]. На 26 јуни 2015 година, тој се преселил во [[ФК Јанг Бојс|Јанг Бојс]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bscyb.ch/news?nID=6393|title=YB holt Denis Zakaria|date=26 јуни 2015|access-date=31 јануари 2022|language=de}}</ref> Своето деби за новиот клуб го имал во првото коло од [[Швајцарска Супер лига 2015-2016|швајцарското првенството]], влегувајќи како замена во ремито 1-1 против [[ФК Цирих|Цирих]].<ref>{{Cite web|url=https://www.eurosport.it/calcio/campionato-svizzero/2015-2016/live-zurigo-bsc-young-boys_mtc783283/live.shtml|title=Zurigo - BSC Young Boys|date=18 јули 2015|access-date=31 јануари 2022}}</ref> На 28 јули, тој го направил своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] во поразот со 3-1 од [[ФК Монако|Монако]],<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/news/173/champions-league/2015/07/28/13967902/young-boys-monaco-1-3-i-monegaschi-dominano-ma-per-el-shaarawy-%C3%A8-|title=Young Boys-Monaco 1-3: I monegaschi dominano, ma per El Shaarawy è un esordio senza goal|date=28 јули 2015|access-date=31 јануари 2022}}</ref> во натпревар од квалификациите. На 28 ноември го постигнал својот прв гол за клубот од [[Берн]] во натпреварот против [[ФК Санкт Гален|Санкт Гален]].<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en-gh/match/young-boys-v-st-gallen/lineups/dhfs14isncuwjeo8xqb5vqew9|title=Young Boys v St. Gallen Starting XIs, 28 nov 2015|date=28 ноември 2015|access-date=31 јануари 2022|language=en}}</ref> Во својата прва сезона во Јанг Бојс забележал 27 првенствени настапи и 1 гол, по што бил прогласен за дебитант на годината.<ref>{{Cite web|url=https://www.bscyb.ch/news?nID=6872|title=Denis Zakaria ist der "Axpo-Rookie des Jahres"|access-date=31 јануари 2022|language=de}}</ref> Втората сезона веќе се етаблирал меѓу хиерархиите на клубот, успеал да собере 23 настапи и еден гол, но во текот на сезоната пропуштил неколку натпревари поради повреди.<ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.it/denis-zakaria/verletzungen/spieler/334526|title=Denis Zakaria - Cronaca infortuni|access-date=31 јануари 2022}}</ref> === Борусија Менхенгладбах === На 6 јуни 2017 година, Закарија потпишал договор со {{Fb team (N) Borussia Monchengladbach}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.bscyb.ch/news?nID=7401|title=Denis Zakaria wechselt zu Mönchengladbach|language=de|access-date=2021-06-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.borussia.de/de/aktuelles-termine/news/borussia-news/news-detailansicht.html?tx_ttnews%5Btt_news%5D=25433&cHash=0ceb173e433f25e57b5ec32007615910|title=„Borussia ist der nächste gute Schritt“|date=9 јуни 2017|access-date=31 јануари 2022|language=de|archive-date=2017-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20170827191118/https://www.borussia.de/de/aktuelles-termine/news/borussia-news/news-detailansicht.html?tx_ttnews%5Btt_news%5D=25433&cHash=0ceb173e433f25e57b5ec32007615910|url-status=bot: unknown}}</ref> Своето деби за германскиот клуб го имал на 11 август во [[Фудбалски куп на Германија 2017-2018|Купот на Германија]] против [[Рот-Вајс Есен]];<ref>{{Cite web|url=https://www.kicker.de/rw-essen-gegen-gladbach-2017-dfb-pokal-3815564/analyse|title=Hofmann und Raffael verhindern Pokal-Blamage|date=11 август 2017|access-date=31 јануари 2022|language=de}}</ref> додека само неколку дена подоцна го имал своето деби во [[Бундеслига]]та против [[1. ФК Келн|Келн]].<ref>{{Cite web|url=https://www.kicker.de/gladbach-gegen-koeln-2017-bundesliga-3827250/analyse|title=Elvedi entscheidet das rheinische Derby|date=20 август 2021|access-date=31 јануари 2022|lаnguage=de}}</ref> Својот прв гол за Гладбах го постигнал во неговиот втор првенствен настап против {{Fb team (N) HSV}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.kicker.de/augsburg-gegen-gladbach-2017-bundesliga-3827603/analyse|title=Finnbogasons Blitzstart, Cordovas Last-Minute-Treffer|date=27 август 2021|access-date=31 јануари 2022|language=de}}</ref> Во текот на првата сезона со Борусија Менхенгладбах, тој успеал да собере 30 настапи и 2 гола, најчесто играјќи во пар со [[Кристоф Крамер]] на средината од теренот. Следната сезона, некои тактички промени направени од страна на тренерот [[Дитер Хекинг]], довеле до негативни резултати за амбициите на Закарија, кој најчесто останувал на клупата.<ref name=":5"/> Сепак во вториот дел од сезоната успева да си го врати местото како стартер во тимот. Сезоната ја завршил со 4 постигнати гола во првенството што бил негов личен рекорд. Во сезоната 2019-2020, со доаѓањето на клупата на [[Марко Розе]] тој го потврдил своето место како стартер, играјќи постојано во стартната постава во текот на сезоната.<ref>{{Cite web|url=https://www.bundesliga.com/de/bundesliga/news/borussia-monchengladbach-denis-zakaria-heimlicher-held-8198|title=Denis Zakaria ist der heimliche Held von Borussia Mönchengladbach.|author=Tim Müller|date=18 ноември 2019|access-date=31 јануари 2022|language=de}}</ref> Сепак, на 7 март 2020, во натпреварот на домашен терен против [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] (загубен со 1-2), тој заработил тешка повреда на коленото поради која морал да оди на операција и да ја заврши сезоната предвреме.<ref>{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/denis-zakaria-who-is-borussia-monchengladbach-and-switzerland-s-midfield-marvel-7905|title=Denis Zakaria: Who is Borussia Mönchengladbach and Switzerland's midfield marvel?|publisher=Bundesliga|date=30 декември 2021|access-date=4 февруари 2022}}</ref> Поради истата повреда, тој ги пропуштил и првите осум натпревари на својата екипа на стартот од следната сезона 2020-2021. Своето враќање на терените после повеќе од осум месеци отсуство го направил на 21 ноември 2020, во натпреварот против Аугсбург (1-1), влегувајќи како замена во 89-тата минута на местото на [[Флоријан Нојхаус]]. На 27 октомври 2021, Закарија го одиграл целиот натпревар за својот тим во незаборавната победа со 5-0 на Борусија над великанот на германскиот фудбал [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]] во [[Фудбалски куп на Германија 2021-2022|Купот на Германија]]. Во декември истата година, било потврдено дека Закарија нема да го продолжи договорот со Борусија и, следствено, ќе го напушти клубот на крајот на [[Прва Бундеслига 2021-2022|сезоната 2021-2022]].<ref>{{Cite web|url=http://www.borussia.de/en/news/news/2021-12-29-update-on-contract-negotiations-at-borussia|title=Update on contract negotiations at Borussia|website=Borussia Mönchengladbach|date=29 декември 2021|access-date=31 јануари 2022|language=de}}</ref> Закарија ја напушил Борусија Менхенгладбах во последниот ден од јануарскиот трансферен прозорец на 2022 година, после 146 настапи за клубот и 11 постигнати голови. === Јувентус === На 31 јануари 2022 година, Закарија се преселил во {{Fb team (N) Juventus}} за износ од 8,6 милиони евра.<ref>{{Cite web|url=https://www.borussia.de/de/aktuelles/news/2022-01-31-denis-zakaria-wechselt-zu-juventus-turin|title=DENIS ZAKARIA WECHSELT ZU JUVENTUS TURIN|language=de|date=31 јануари 2022|access-date=31 јануари 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/ufficiale-zakaria-e-un-giocatore-della-juventus|title=UFFICIALE {{!}} Zakaria è un giocatore della Juventus! - Juventus|access-date=2022-01-31}}</ref> На 6 февруари, го направил своето деби во црно-белиот дрес во натпреварот против [[ФК Хелас Верона|Верона]] на домашен терен постигнувајќи притоа и гол, со кој го поставил конечниот резултат во натпреварот 2-0 за Јуве.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/subito-dv7-e-zak-2-0-al-verona|title=SUBITO DV7 E ZAK! 2-0 AL VERONA|date=6 февруари 2022|access-date=7 февруари 2022}}</ref> На 22 февруари, го забележал својот прв настап во [[УЕФА Лига на шампиони 2021/22|Лигата на шампионите]] како фудбалер на Јувентус, влегувајќи како замена во последните 10-тина минути од првиот осминафинален натпревар против [[ФК Виљареал|Виљареал]] (1-1) на местото на повредениот [[Вестон Мекени]]. Четири дена подоцна, во натпреварот против [[ФК Емполи|Емполи]] тој заработил повреда од низок степен на долгиот адукторен мускул на левата бутина поради што морал да паузира околу 20-тина дена.<ref>{{Cite web|url=https://www.eurosport.it/calcio/serie-a/2021-2022/juventus-infortunio-zakaria-fuori-almeno-20-giorni-quando-torna-salta-la-champions_sto8821888/story.shtml|title=Juve, tegola Denis Zakaria: out almeno 20 giorni, out contro il Villarreal. Ecco quante gare salterà|publisher=Eurosport|date=28 февруари 2022|access-date=21 јули 2022|language=it}}</ref> На терените се вратил на 3 април, влегувајќи како замена на местото на [[Мануел Локатели]] во [[Дерби на Италија|Дербито на Италија]] против {{Fb team (N) Inter}}, кое неговата екипа го загубила со 0-1. На 11 мај против истиот противник, го започнал финалето на [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|Купот на Италија]], во кое ''бјанконерите'' и покрај водството од 2-1 на крајот биле поразени со 4-2 по [[Продолжеток (спорт)|продолженија]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2022/05/12/news/inter_juventus_finale_coppa_italia_risultato-349145462/|title=L'Inter batte 4-2 la Juventus e conquista la Coppa Italia: decide Perisic ai tempi supplementari|publisher=repubblica.it|date=12 мај 2022|access-date=22 јули 2022}}</ref> === Челси === На 1 септември 2022, Закарија му се приклучил на {{Fb team (N) Chelsea}} на заем до крајот на сезоната 2022-2023.<ref>{{Cite web |title=Zakaria goes on loan to Chelsea from Juventus |url=https://www.chelseafc.com/en/news/article/blues-bring-in-zakaria-on-loan}}</ref> Вкупно за Челси одиграл 11 натпревари, постигнувајќи еден погодок во победата со 2-1 над {{Fb team (N) Dinamo Zagreb}} во Лигата на шампионите. Во јули 2023, тој се вратил во Јувентус откако Челси одлучил да не го откупи. ==Репрезентативна кариера== Откако играл за селекциите на Швајцарија [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 19 години|под 19]] и [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 21 години|под 21 година]],<ref>{{Cite web|url=https://www.bscyb.ch/news?nID=6748|title=Acht Spieler in den Nationalteams|language=de|access-date=28 јуни 2021}}</ref> бил повикан да игра за сениорската репрезентација на [[Европско првенство во фудбал 2016|Европското првенство 2016]] во [[Франција]],<ref>{{cite web|url=http://www.football.ch/fr/Portaldata/1/Resources/webuploadextern/EURO_Kader.pdf|title=UEFA EURO 2016 FRANCE|date=31 мај 2016|language=fr|access-date=31 мај 2016}}</ref> каде не одиграл ниту еден натпревар. Откако одиграл седум натпревари во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2018|квалификациите]], Закарија бил повикан за [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]] во [[Русија]].<ref>{{Cite web|url=http://www.mondosportivo.it/2018/06/04/russia-2018-i-23-convocati-della-svizzera/|title=Russia 2018 – I 23 convocati della Svizzera|author=Antonio Ioppolo|date=4 јуни 2018|access-date=4 февруари 2022}}</ref> На оваа манифестација тој забележал два настапи, појавувајќи се како замена и во двата натпревари од групната фаза кој ги одиграл. На 8 септември 2018 година, тој го постигнал својот прв репрезентативен гол во победата со 6-0 против {{NazNB|FUrep|ICE}} во [[УЕФА Лига на нации|УЕФА Лигата на нации]]. На 23 март [[2019]], во натпреварот против {{NazNB|FUrep|GEO}} во [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2020|квалификациите за Европското првенство 2020]], тој повторно постигнал гол за [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|швајцарската репрезентација]].<ref>{{Cite web|url=https://www.waz.de/sport/fussball/bei-schweiz-sieg-schalkes-embolo-legt-vor-gladbachs-zakaria-trifft-id216733135.html|title=Bei Schweiz-Sieg: Schalkes Embolo legt vor, Gladbachs Zakaria trifft|date=23 март 2019|language=de|access-date=23 март 2019}}</ref> Потоа бил повикан за [[Европско првенство во фудбал 2020|Европското првенство 2020]], одржано во 2021 година, наместо во 2020 поради [[Пандемија на КОВИД-19|пандемијата од КОВИД-19]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ilmessaggero.it/sport/calcio/convocati_svizzera_euro_2020_calcio-5998339.html|title=Euro 2020, girone A: la rosa della Svizzera|access-date=2021-06-28}}</ref> Тој најчесто бил резерва на турнирот поради присуството во стартната постава на [[Гранит Џака]] и [[Ремо Фројлер]] во неговата улога,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/04-06-2021/europei-svizzera-gruppo-a-statistiche-curiosita-4101574154331.shtml|title=La Svizzera rampante, con la stella Seferovic e le magie di Xhaka|access-date=2021-08-05}}</ref> но откако се нашол во стартната постава во натпреварот од четвртфиналето против {{NazNB|FUrep|ESP}} поради суспензијата на Џака,<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/dossier/sport/europei-di-calcio-/2021/07/02/news/europei_svizzera-spagna_probabili_formazioni_e_dove_vederla_in_tv-308518326/|title=Svizzera-Spagna: probabili formazioni e dove vederla|date=2 јули 2021|access-date=2021-08-05}}</ref> тој бил автор на автогол, што бил јубилеен, десети автогол на турнирот, со што воедно бил и соборен рекордот на натпреварувањето, со оглед на тоа дека на Евро 2020 биле постигнати повеќе автоголови отколку на сите претходни изданија на турнирот заедно. Швајцарија го загубила четвртфиналето по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]], откако по регуларното време и продолженијата натпреварот завршил нерешено 1-1. ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|SUI}} {{Cronopar|28-5-2016|Женева|SUI|1|2|BEL||Пријателска|13={{subon|78}}}} {{Cronopar|3-6-2016|Лугано|SUI|2|1|MDA||Пријателска|13={{subon|79}}}} {{Cronopar|10-10-2016|Андора Ла Велја|AND|1|2|SUI|-|Квал. за СП|2018|13={{subon|66}}}} {{Cronopar|31-8-2017|Санкт Гален|SUI|3|0|AND|-|Квал. за СП|2018|13={{subon|66}}}} {{Cronopar|3-9-2017|Рига|LAT|0|3|SUI|-|Квал. за СП|2018|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|7-10-2017|Базел|SUI|5|2|HUN|-|Квал. за СП|2018|13={{subon|73}}}} {{Cronopar|10-10-2017|Лисабон|POR|2|0|SUI|-|Квал. за СП|2018|13={{subon|46}} {{yel|69}}}} {{Cronopar|9-11-2017|Белфаст|NIR|0|1|SUI|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|12-11-2017|Базел|SUI|0|0|NIR|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|3-6-2018|Виљареал|ESP|1|1|SUI|-|Пријателска}} {{Cronopar|17-6-2018|Ростов на Дон|BRA|1|1|SUI|-|Светско првенство|2018|13={{subon|71}}|Прва фаза}} {{Cronopar|27-6-2018|Нижњи Новгород|SUI|2|2|CRI|-|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{subon|60}} {{yel|75}}}} {{Cronopar|8-9-2018|Санкт Гален|SUI|6|0|ICE|1|УЕФА Лига на нации|2018-2019|Прва фаза}} {{Cronopar|11-9-2018|Лестер|ENG|1|0|SUI|-|Пријателска|13={{suboff|66}}}} {{Cronopar|12-10-2018|Брисел|BEL|2|1|SUI|-|УЕФА Лига на нации|2018-2019|Прва фаза|13={{suboff|83}}}} {{Cronopar|15-10-2018|Рејкјавик|ICE|1|2|SUI|-|УЕФА Лига на нации|2018-2019|Прва фаза|13={{yel|49}}}} {{Cronopar|14-11-2018|Лугано|SUI|0|1|QAT|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|18-11-2018|Луцерн|SUI|5|2|BEL|-|УЕФА Лига на нации|2018-2019|Прва фаз|13={{subon|79}}}} {{Cronopar|23-3-2019|Тбилиси|GEO|0|2|SUI|1|Квал. за ЕП|2020}} {{Cronopar|26-3-2019|Базел|SUI|3|3|DNK|-|Квал. за ЕП|2020|13={{yel|59}}}} {{Cronopar|5-6-2019|Порто|POR|3|1|SUI|-|УЕФА Лига на нации|2018-2019|Полуфинале|13={{suboff|71}}}} {{Cronopar|9-6-2019|Гимараеш|SUI|0|0|ENG|-|УЕФА Лига на нации|2018-2019|за 3. место|dts|5 – 6|13={{subon|61}}}} {{Cronopar|5-9-2019|Даблин|IRL|1|1|SUI|-|Квал. за ЕП|2020}} {{Cronopar|8-9-2019|Сион|SUI|4|0|GIB|1|Квал. за ЕП|2020|14=Sion (Svizzera)}} {{Cronopar|12-10-2019|Копенхаген|DEN|1|0|SUI|-|Квал. за ЕП|2020|13={{yel|36}}}} {{Cronopar|15-10-2019|Ланси|SUI|2|0|IRL|-|Квал. за ЕП|2020}} {{Cronopar|15-11-2019|Санкт Гален|SUI|1|0|GEO|-|Квал. за ЕП|2020}} {{Cronopar|18-11-2019|Гибралтар|GIB|1|6|SUI|-|Квал. за ЕП|2020|13={{suboff|60}}}} {{Cronopar|25-3-2021|Софија|BUL|1|3|SUI|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|75}}}} {{Cronopar|28-3-2021|Санкт Гален|SUI|1|0|LTU|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|66}}}} {{Cronopar|31-3-2021|Санкт Гален|SUI|3|2|FIN|-|Пријателска|13={{suboff|55}}}} {{Cronopar|30-5-2021|Санкт Гален|SUI|2|1|USA|-|Пријателска}} {{Cronopar|12-6-2021|Баку|WAL|1|1|SUI|-|Евро|2020|Прва фаза|13={{subon|66}}}} {{Cronopar|2-7-2021|Санкт Гален|SUI|1|1|ESP|-|Евро|2020|Четвртфинале|dts|1 – 3|13={{suboff|101}}}} {{Cronopar|1-9-2021|Базел|SUI|2|1|GRE|-|Пријателска}} {{Cronopar|5-9-2021|Базел|SUI|0|0|ITA|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|63}}}} {{Cronopar|8-9-2021|Базел|NIR|0|0|SUI|-|Квал. за СП|2022|13={{yel|53}} {{suboff|86}}}} {{Cronopar|9-10-2021|Ланси|SUI|2|0|NIR|-|Квал. за СП|2022|13={{yel|90}}}} {{Cronopar|12-11-2021|Рим|ITA|1|1|SUI|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|15-11-2021|Луцерн|SUI|4|0|BUL|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronofin|40|3}} == Статистика == === Клупска статистика === ''Статистиката е ажурирана на 4 февруари 2022.'' {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[ФК Сервет сезона 2014-2015|2014-2015]] || {{flagsport|SUI}} {{Fb team (N) Servette}} || [[Челенџ лига 2014-2015|ЧЛ]] || 6 || 2 || [[Фудбалски куп на Швајцарија 2014-2015|КШ]] || - || - || - || - || - || - || - || - || 6 || 2 |- || [[ФК Јанг Бојс сезона 2015-2016|2015-2016]] || rowspan=2|{{flagsport|SUI}} [[ФК Јанг Бојс|Јанг Бојс]] || [[Суперлига на Швајцарија 2015-2016|СЛ]] || 27 || 1 || [[Фудбалски куп на Швајцарија 2015-2016|КШ]] || 3 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2015/16|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2015-2016|ЛЕ]] || 1<ref name=prel>Во квалификациските кола.</ref>+2<ref name=prel/> || 0 || - || - || - || 33 || 1 |- || [[ФК Јанг Бојс сезона 2016-2017|2016-2017]] || [[Суперлига на Швајцарија 2016-2017|СЛ]] || 23 || 1 || [[Фудбалски куп на Швајцарија 2016-2017|КШ]] || 4 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2016/17|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2016-2017|ЛЕ]] || 2<ref name=prel/>+5 || 0 || - || - || - || 34 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Јанг Бојс || 50 || 2 || || 7 || 0 || || 10 || 0 || || - || - || 67 || 2 |- |[[ФК Борусија Менхенгладбах сезона 2017-2018|2017-2018]] || rowspan="5" |{{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Borussia Monchengladbach}} || [[Прва Бундеслига 2017-2018|1Б]] || 30 || 2 || [[Фудбалски куп на Германија 2017-2018|КГ]] || 3 || 0 || - || - || - || - || - || - || 33 || 2 |- |[[ФК Борусија Менхенгладбах сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Прва Бундеслига 2018-2019|1Б]] || 31 || 4 || [[Фудбалски куп на Германија 2018-2019|КГ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 32 || 4 |- |2019-2020 || [[Прва Бундеслига 2019-2020|1Б]] || 23 || 2 || [[Фудбалски куп на Германија 2019-2020|КГ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2019-2020|ЛЕ]] || 6 || 0 || - || - || - || 31 || 2 |- |2020-2021 || [[Прва Бундеслига 2020-2021|1Б]] || 25 || 1 || [[Фудбалски куп на Германија 2020-2021|КГ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2020-2021|ЛЕ]] || 5 || 0 || - || - || - || 32 || 1 |- |2021-јан. 2022 || [[Прва Бундеслига 2021-2022|1Б]] || 16 || 2 || [[Фудбалски куп на Германија 2021-2022|КГ]] || 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 18 || 2 |- ! colspan="3" |Вкупно Борусија Менхенгладбах || 125 || 11 || || 10 || 0 || || 11 || 0 || || - || - || 146 || 11 |- || [[ФК Јувентус сезона 2021-2022|јан.-јун. 2022]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}} || [[Серија А 2021-2022|А]] || 9 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|КИ]] || 3 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2021/22|ЛШ]] || 1 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2021|СИ]] || - || - || 13 || 1 |- ! colspan="3" |Вкупно во кариерата || 190 || 16 || || 20 || 0 || || 22 || 0 || || 0 || 0 || 232 || 16 |} === Репрезентативна статистика === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !Репрезентација!!Година!!Наст!!Голови |- |rowspan="6"|{{Naz|FUrep|SUI}} |2016||3||0 |- |2017||6||0 |- |2018||9||1 |- |2019||10||2 |- |2020||0||0 |- |2021||12||0 |- !colspan="2"|Вкупно||40||3 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Швајцарија |image3=Flag of Switzerland.svg }} *[https://int.soccerway.com/players/denis-lemi-zakaria-lako-lado/389723/ Денис Закарија на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/denis-zakaria/profil/spieler/334526 Денис Закарија на transfermarkt] *[https://www.whoscored.com/Players/252419/Show/Denis-Zakaria Денис Закарија на whoscored] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/222628/Denis-Zakaria Денис Закарија на espn] {{Состав на Швајцарија на СП фудбал 2018}} {{Состав на Швајцарија на ЕП фудбал 2020}} {{Состав на Швајцарија на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Закарија, Денис}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1996 година]] [[Категорија:Швајцарски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јанг Бојс]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Борусија Менхенгладбах]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Челзи]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монако]] ijy34t5940z271augwgqozsqyazf9zq 0 1303435 5578437 5292476 2026-06-18T09:05:57Z BosaFi 115936 5578437 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Lampedusa_noborder_2007-2.jpg|десно|мини|200x200пкс| Мигранти кои пристигнуваат на островот Лампедуза во август 2007 година]] Прифатниот '''центар за имигранти во Лампедуза''', официјално '''Прифатен центар (ЦДА) на Лампедуза''', постои од 1998 година, кога италијанскиот остров Лампедуза станал примарна европска влезна точка за [[Бесправно доселување|имигрантите]] од [[Африка]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sievx.com/articles/psdp/2003/20030622JonathanMiller.html|title=Refugee crisis on Lampedusa|publisher=|accessdate=23 September 2016|archive-date=2016-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20160429004443/http://sievx.com/articles/psdp/2003/20030622JonathanMiller.html|url-status=dead}}</ref> Тој е еден од бројните прифатни центри за имигранти што ги одржува италијанската влада. Капацитетот на прифатниот центар од 801 лице е значително надминат од бројни луѓе кои пристигнуваат од различни делови на Африка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interno.gov.it/mininterno/export/sites/default/it/sezioni/sala_stampa/notizie/immigrazione/0713__2008_10_13_modello_lampedusa.html|title=0713 2008 10 13 Modello Lampedusa|archive-url=https://web.archive.org/web/20140301151124/http://www.interno.gov.it/mininterno/export/sites/default/it/sezioni/sala_stampa/notizie/immigrazione/0713__2008_10_13_modello_lampedusa.html|archive-date=2014-03-01|accessdate=2014-08-07}}</ref> == Историја == Од раните 2000-ти, со почетокот на постојано зголемената [[Европска мигрантска криза|масовна миграција во Европа]], Лампедуза станала главна транзитна точка за нерегуларните мигранти од [[Африка]], [[Среден Исток|Блискиот Исток]] и [[Азија]] кои сакаат да влезат во [[Европа]]. Во 2004 година, либиската и италијанската влада постигнале таен договор со кој [[Либија]] била обврзана да ги прифати депортираните мигранти од италијанските територии. Ова резултирало со масовно враќање на многу луѓе од Лампедуза во Либија помеѓу 2004 и 2005 година. [[Европски парламент|Европскиот парламент]] усвоил резолуција на 14 април 2005 година со која ги повикува италијанските власти „да се воздржат од колективно протерување на баратели на азил и „нерегуларни мигранти“ во Либија“.<ref>[http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P6-TA-2005-0138+0+DOC+XML+V0//EN European Parliament resolution on Lampedusa], 14 April 2005</ref> До 2006 година, многу луѓе од Африка им плаќале на шверцерите на луѓе во Либија за да им помогнат со брод да стигнат до Лампедуза.<ref>{{Наведено списание|last=Coluccello|first=Salvatore|last2=Massey|first2=Simon|date=9 October 2007|title=Out of Africa: The human trade between Libya and Lampedusa|url=https://pure.coventry.ac.uk/ws/files/4029633/coluccellocomb.pdf|journal=Trends in Organized Crime|volume=10|issue=4|pages=77–90|doi=10.1007/s12117-007-9020-y}}</ref> По пристигнувањето, повеќето потоа биле префрлани од италијанската влада во прифатните центри во континентална Италија. Многумина потоа биле ослободени затоа што наредбите за депортација не биле спроведувани.<ref>[https://www.theguardian.com/international/story/0,,1974925,00.html Bitter harvest], ''[[The Guardian]]'', 19 December 2006</ref> [[Податотека:La_cruz_de_Lampedusa_-_IMG_20200218_173133_594.jpg|мини|Крст направен со дрво од скршени чамци со кои се доселуваат мигрантите во Лампедуза]] Во 2009 година, пренатрупаните услови во привремениот прифатен центар за имигранти на островот биле предмет на критики од страна на [[УНХЦР|Високиот комесаријат за бегалци на Обединетите нации (УНХЦР)]]. Во единицата, која првично била изградена за максимален капацитет од 850 луѓе, било објавено дека биле сместени речиси 2.000 луѓе. Повеќето од нив биле од [[Гана]], [[Мали]] и [[Нигерија]] и работеле нелегално како сезонски работници на фармите.<ref name="Afimwit">{{Наведени вести|url=http://www.doctorswithoutborders.org/news/article.cfm?id=3363&cat=video|title=Assistance For Illegal Migrant Workers in Italy|date=23 January 2009|work=Médecins Sans Frontières|access-date=10 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20100621073658/http://www.doctorswithoutborders.org/news/article.cfm?id=3363&cat=video|archive-date=21 June 2010}}</ref> Значителен број луѓе спиеле на отворено небо под пластична покривка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unhcr.org/news/NEWS/497991064.html|title=News|last=Refugees|first=United Nations High Commissioner for|publisher=|accessdate=23 September 2016}}</ref> На 19 февруари 2009 година избил пожар кој бил започнат за време на бунт на мигрантите и уништил голем дел од објектот. Во 2011 година, [[Арапска пролет|арапската пролет]] во [[Јасминова револуција|Тунис]] и [[Граѓанска војна во Либија|Либија]] резултирала со зголемување на стапката на луѓе кои се преселувале во Лампедуза.  До мај 2011 година, повеќе од 35.000 мигранти пристигнале на островот од Тунис и Либија.<ref>{{Наведени вести|url=https://af.reuters.com/article/libyaNews/idAFLDE74D02Z20110514|title=Hundreds more migrants reach Italy from Africa|date=14 May 2011|work=Reuters|archive-url=https://web.archive.org/web/20110517012227/http://af.reuters.com/article/libyaNews/idAFLDE74D02Z20110514|archive-date=17 May 2011}}</ref> До крајот на август пристигнале 48.000.<ref name="as1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.asiaone.com/News/AsiaOne+News/World/Story/A1Story20110826-296417.html|title=Gaddafi planned to turn Italian island into migrant hell|archive-url=https://web.archive.org/web/20160927221510/http://news.asiaone.com/News/AsiaOne+News/World/Story/A1Story20110826-296417.html|archive-date=27 September 2016|accessdate=23 September 2016}}</ref> Повеќето биле млади мажи на 20-тина и 30-тина години.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2011/05/10/opinion/10iht-edguterres10.html|title=Look Who's Coming to Europe|last=Guterres|first=António|date=9 May 2011|work=The New York Times}}</ref> Ситуацијата предизвикала поделба во ЕУ, француската влада сметала дека повеќето од пристигнувањата се економски мигранти, а не бегалци во страв од прогон и војна. Либискиот амбасадор во Италија изјавил дека Гадафи ја контролирал илегалната миграција за да ги исполни своите цели: „сакал да ја зацрни Лампедуза со Африканците“.<ref name="as1" /> Во октомври 2013 година, во центарот биле сместени преживеаните од бродоломот со мигранти од [[Еритреја]], [[Сомалија]] и други места, кој се превртел на брегот, што резултирало со најмалку 300 смртни случаи.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-24396020|title=Lampedusa disaster: Europe's migrant dilemma|date=4 October 2013|work=BBC News|access-date=9 October 2013}}</ref> Медиумите го нарекле тој инцидент како „Бродската катастрофа во Лампедуза“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-24407808|title=Lampedusa boat disaster: Aerial search mounted|date=5 October 2013|work=BBC News}}</ref> Во 2014 година, 170.100 мигранти пристигнале во Италија по морски пат, што е зголемување од 296% во споредба со 2013 година. 141.484 од бегалците пристигнале од Либија. Останатиот дел од мигрантите дошле од [[Сирија]], Еритреја и разни земји од [[Западна Африка]].<ref>{{Наведени вести|url=https://pagellapolitica.it/dichiarazioni/analisi/5221/paolo-gentiloni|title=Analisi: Paolo Gentiloni|date=22 February 2015|work=Pagella Politica|access-date=22 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150921191502/https://pagellapolitica.it/dichiarazioni/analisi/5221/paolo-gentiloni|archive-date=21 September 2015}}</ref> == Поврзано == * [[Бегалци од Либиската граѓанска војна во 2011 година]] * [[Тераферма (филм)]] * [[Бродоломи со мигранти во Средоземното Море во април 2015 година]] * [[Пожар на море]] * [[Пјетро Бартоло]] == Наводи == {{Наводи|2}} [[Категорија:Емиграција во Италија]] [[Категорија:Прифатни центри во Италија]] [[Категорија:Лампедуза и Линоза]] 6hv46tmwt5jiyxfwe6u1tajwd7oaysx 0 1306599 5578425 4814776 2026-06-18T08:31:18Z EmausBot 18240 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Алџернон Чарлс Свинберн]] 5578425 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Алџернон Чарлс Свинберн]] hmi3jdiblz3nyljmt2mb5cxbw8n1g7s 0 1307437 5578315 5481427 2026-06-17T18:26:03Z CommonsDelinker 746 Бришење на "[[Слика:Hino_Nacional_da_Republica_Portuguesa.ogg|Hino_Nacional_da_Republica_Portuguesa.ogg]]", беше избришана од [[c:Главна страница|Заедничката ризница]] од страна на [[c:User:Infrogmation|Infrogmation]] поради: per [[:c:Commons:Deletion req 5578315 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | native_name = ''República Portuguesa'' | conventional_long_name = Португалска Република | government_type = [[Унитарна држава|Унитарна]] [[Еднопартиска држава|еднопартиска]] корпоратистичка држава<ref> {{cite book | editor1-last = Badie | editor1-first = Bertrand | editor1-link = Bertrand Badie | editor2-last = Berg-Schlosser | editor2-first = Dirk | editor2-link = Dirk Berg-Schlosser | editor3-last = Morlino | editor3-first = Leonardo | editor3-link = Leonardo Morlino | title = International Encyclopedia of Political Science | date = 7 September 2011 | url = https://books.google.com/books?id=Vn2iCQAAQBAJ | publisher = SAGE Publications | publication-date = 2011 | page = | isbn = 9781483305394 | access-date = 9 September 2020 | quote = [...] fascist Italy [...] developed a state structure known as the corporate state with the ruling party acting as a mediator between 'corporations' making up the body of the nation. Similar designs were quite popular elsewhere in the 1930s. The most prominent examples were ''Estado Novo'' in Portugal (1932-1968) and Brazil (1937-1945), the Austrian ''Standestaat'' (1933-1938), and authoritarian experiments in Estonia, Romania, and some other countries of East and East-Central Europe, }} </ref> * под [[Авторитаризам|авторитарна]] [[диктатура]]<ref>{{cite journal|first = Filipe Ribeiro |last =Meneses |title = Review: The Origins and Nature of Authoritarian Rule in Portugal, 1919–1945 |journal = Contemporary European History | year = 2002 |volume = 11 | issue = 1 | pages = 153–163 |doi =10.1017/S096077730200108X | jstor = 20081821|s2cid =162411841 |url =http://mural.maynoothuniversity.ie/11494/1/FRDM_Origins_2002.pdf }}</ref> | event_pre = Конститутивен референдум (1933) | date_pre = 19 March 1933 | event_start = Основана | year_start = 1933 | date_start = 11 April | event1 = [[United Nations|UN]] [[United Nations Security Council Resolution 109|admission]] | date_event1 = 14 December 1955 | event_end = [[Carnation Revolution]] | year_end = 1974 | date_end = 25 April | p1 = Ditadura Nacional | flag_p1 = Flag of Portugal.svg | s1 = National Salvation Junta | flag_s1 = Flag of Portugal.svg | flag_type = [[Flag of Portugal|Flag]] | image_flag = Flag of Portugal.svg | image_coat = [[File: Coat of arms of Portugal.svg|110px]] | symbol_type = Грб | image_map = Portuguese Empire 20th century.png | image_map_caption = Карта на [[Португалско Царство|Португалското Колонијално Царство]] за време на 20-тиот век | national_motto = ''Deus, Pátria e Familia''<br />{{small|("Бог, татковина и семејство")}}<ref>Gallagher, Tom (1983). ''Portugal: A Twentieth-century Interpretation''. Manchester University Press. pp. 60, 99. {{ISBN|978-0-7190-0876-4}}.</ref> | national_anthem = ''A Portuguesa''<br />{{small|("Португалци")}} <br /><center>{{center| }}</center> | other_symbol = <div style="padding:0.3em;">[[File:União_Nacional_Flag.svg|90px]]</div> | other_symbol_type = Знаме на Националниот сојуз: | capital = [[Лисабон]] | coordinates = {{Coord|38|46|N|9|9|W|type:cityi|display=inline}} {{coord|38|42|N|9|11|W|type:country_source:kolossus-eswiki|display=title}} | largest_city = Лисабон | languages_type = Official language | demonym = Португалци | languages = [[Португалски јазик|Португалски]] | religion = [[Римокатоличка црква|Римокатолицизам]] | legislature = <wbr /> | area_km2 = 92212 | title_leader = Претседател | leader1 = [[Оскар Кармона]] | year_leader1 = 1926–1951 | leader2 = [[Франциско Кравеиро Лопез]] | year_leader2 = 1951–1958 | leader3 = [[Америко Томас]] | year_leader3 = 1958–1974 | title_deputy = Премиер | deputy1 = {{nowrap|[[Антонио де Оливеира Салазар]]}} | year_deputy1 = 1932–1968 | deputy2 = [[Марсело Каитано]] | year_deputy2 = 1968–1974 | currency = [[Португалско ескудо]] | GDP_nominal = {{increase}} {{nowrap|$15.428 billion}} | GDP_nominal_year = 1970 | GDP_nominal_rank = | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $934 | GDP_nominal_per_capita_rank = | HDI = 0.653 | HDI_rank = | HDI_year = 1970 }} '''''Нова Држава''''' ([[Португалски јазик|португалски]]: ''Estado Novo'') — [[Диктатура|диктаторски]], [[Авторитаризам|авторитарен]], [[Автократија|автократски]] и корпоратистички политички режим во [[Политички режим|Португалија]] кој непрекинато траел 41 години, од одобрувањето на португалскиот устав во 1933 година до неговото соборување со [[Револуција на каранфилите|Револуцијата на каранфилите]] на 25 април 1974 година. ''Нова Држава'' бил еден од најдолговечните авторитарни режими во [[Европа]] во [[20 век]]. Во голема мера инспириран од [[Конзервативизам|конзервативните]] и [[Автократија|автократските]] идеологии, режимот го развил [[Антонио де Оливеира Салазар]], кој бил португалски премиер од 1932 г. до 1968 г. кога бил сменет поради болест. == Увертира == [[Податотека:King_Carlos_I_of_Portugal_-_National_Portrait_Gallery.png|врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2c/King Carlos I of Portugal - National Portrait Gallery.png/200px-King Carlos I of Portugal - National Portrait Gallery.png|десно|мини|267x267пкс| Кралот [[Карлос I од Португалија]], околу 1907 г.]] Откако кралот [[Карлос I од Португалија]] ги потврдил колонијалните договори од 19 век за да се стабилизира состојбата во [[Африкански земји кои зборуваат португалски|португалската Африка]] се јавил револт во земјата. Освен тоа, Португалија претходно двапати прогласувала банкрот (во 1892 г. и во 1902 г.) што предизвикало критика на монархијата. Во 1908 г., антимонархисти го убиле кралот Карлос I во Лисабон. [[Португалска монархија|Португалската монархија]] опстанала до 1910 година кога била соборена со [[Револуција од 5 октомври 1910 година|Петтооктомвриската револуција]] и Португалија била прогласена за [[република]]. Соборувањето на португалската монархија во 1910 година довело до 16-годишна борба за задржување на парламентарната демократија – Прва Португалска Република (1910–1926). Со Државниот ''удар'' од 28 мај 1926 година се ставило крај на хаотичната Португалска Прва Република и била воспоставена т.н. [[Национална диктатура]] (порт: ''Ditadura Nacional'') од која неколку години подоцна ќе призлезе Нова Држава. Заедно, ''Националната Диктатура'' и ''Нова Држава'' историчарите ги признаваат под терминот '''Втора Португалска Република''' ({{Langx|pt|Segunda República Portuguesa}}). Националната диктатура (1926- 1933),  режим со кој управувала војската, со привремена уставна структура и суспензија на гаранциите утврдени во португалскиот Устав од 1911 година, ѝ претходело на формалното воспоставување на Нова Држава (1933). Откако генералот [[Оскар Кармона]] бил избран за претседател на Португалија во 1928 година, се обидел да ја реши финансиската криза преку назначување на [[Антонио де Оливеира Салазар]] (специјалист за јавни финансии на Правниот факултет на Универзитетот во Коимбра) за министер за финансии. Салазар ја прифатил функцијата под услов да може да ги надгледува буџетите на сите министерства и да има право на вето на зголемувањето на расходите. Потоа наметнал политика на штедење и строга контрола на сметките, претежно преку зголемување на даноците и намалување на јавните расходи, со што постигнал позитивно буџетско салдо во првата фискална година (1928-29). Салазар знаел како да го искористи печатот и новосоздадените радиодифузни станици за да стекне негови поддржувачи. Знаел и како да ги искористи борбите меѓу различните фракции во диктатурата, особено меѓу монархистите и републиканците, за да ја консолидира својата моќ и да стекне поголем престиж. Во 1930 година, Салазар го создал [[Национален сојуз (Португалија)|Националниот сојуз]] кој бил еден вид „национален фронт“, кој требало да ја обезбеди потребната поддршка за изградба на нов режим, Нова Држава, замислен и целосно дизајниран од Салазар. [[Фашизам|Фашистичките]] организации во тој период биле популарни и поддржани низ многу земји (како [[италијански фашизам|италијанскиот фашизам]] и [[националсоцијализам]]от) како [[Антикомунизам|противници]] на [[Комунизам|комунистичките]] идеологии, [[Антонио де Оливеира Салазар]] ја развил ''Нова Држава'', што може да се опише како десноориентирана [[корпоративен етатизам|корпоратистичка]] влада. Во 1932 година, бил објавен нацртот на новиот Устав, кој во 1933 година бил одобрен со народен референдум. Со овој устав, Салазар конечно го создал својот политички модел, Нова Држава, и станал „шеф“ на португалската нација. == Режим == Режимот на Нова Држава цврсто се спротивставувал на [[Комунизам|комунизмот]], [[Социјализам|социјализмот]], [[Синдикализам|синдикализмот]], [[Анархизам|анархизмот]], [[Либерализам|либерализмот]] и [[деколонизација|антиколонијализмот]], {{Efn|Before WWII, Salazar declared: "We are opposed to all forms of Internationalism, Communism, Socialism, Syndicalism and everything that may divide or minimize, or break up the family. We are against class warfare, irreligion, and disloyalty to one’s country; against serfdom, a materialistic conception of life, and might over right". Salazar criticized Fascist dictatorship that according to his opinion, was leaning towards pagan [[Caesarism]] and towards a new state which recognized no limitations of legal moral order.{{sfn | Kay | 1970 | p=68}}}} по природа бил конзервативен, [[корпоративизам|корпоратистички]] и [[Национализам|националистички]], и го бранел [[Религија во Португалија|традиционалниот католицизам на Португалија]]. Со својата политика предвидувал Португалија да се овековечи како [[плуриконтинентална]] нација под доктрината на [[Лузотропизам|лузотропикализмот]], со [[Португалска Ангола|Ангола]], [[Португалски Мозамбик|Мозамбик]] и други [[Португалско Царство|португалски територии]] како изданоци на самата Португалија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://purl.pt/11440|title=Portugal não é um país pequeno: superfície do império colonial português comparada com a dos principais países da Europa, Penafiel, [ca 1935] - Biblioteca Nacional Digital|work=purl.pt|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514052605/http://purl.pt/11440/1/P1.html|archive-date=14 May 2011}}</ref> [[Податотека:Slazar_1939.jpg|врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Slazar 1939.jpg/200px-Slazar 1939.jpg|мини|331x331пкс| [[Антонио де Оливеира Салазар]] во 1939 година]] За разлика од Мусолини и [[Адолф Хитлер|Хитлер]], Салазар немал намера да создаде партиска држава. [[Национален сојуз (Португалија)|Националниот сојуз]] бил формиран за да го контролира и ограничи јавното мислење, а не да го мобилизира, целта била да се зајакнат и зачуваат традиционалните вредности наместо да се поттикне нов општествен поредок. Министрите, дипломатите и државните службеници никогаш не биле принудувани да се приклучат на Националниот сојуз.{{Sfn|Gallagher|1990}} === Втора светска војна === Португалија официјално била неутрална во [[Шпанска граѓанска војна|Шпанската граѓанска војна]] (1936–39), но им пружала помош на националистите на [[Франциско Франко]]. За време на Втората светска војна (1939–1945) [[Португалија за време на Втората светска војна|Португалија официјално останала неутрална]], и најголем приоритет ѝ било да избегне нацистичка инвазија. На почетокот режимот покажувал симпатии кон [[Сили на Оската|Оската]]; Салазар на пример изразил одобрение за [[Операција Барбароса|германската инвазија на Советскиот Сојуз]]. Оваа поддршка, сепак, може да се припише на цврстата антикомунистичка позиција на Салазар, а не на вистинската поддршка за Хитлер или нацистичкиот режим. По 1943 година Португалија ги фаворизирала сојузниците и им ги дала под закуп воздушни бази во [[Азори]]те под заканата со инвазија доколку Португалија не ги исполни барањата на сојузниците. Португалија тргувала со двете завојувани страни. Ги прекинала виталните испораки на [[волфрам]] и гума во Германија во 1944 година, по големиот притисок од сојузниците.<ref>Douglas L. Wheeler, "The Price of Neutrality: Portugal, the Wolfram Question, and World War II".</ref><ref>{{Наведено списание|last=Gervase Clarence-Smith|first=William|year=2011|title=The Portuguese Empire and the 'Battle for Rubber' in the Second World War|url=https://eprints.soas.ac.uk/id/eprint/18226|journal=Portuguese Studies Review|volume=19|issue=1|pages=177–196|issn=1057-1515}}</ref> Лисабон бил база за операциите на Меѓународниот Црвен крст за помош на сојузничките заробеници и бил главна воздушна транзитна точка меѓу Велика Британија и САД.<ref>Ian Dear, and M.R.D. Foot, eds.</ref> Во 1942 година, австралиските трупи накратко го окупирале [[Португалски Тимор]], но набрзо го напуштиле по инвазијата на Јапонците. Салазар се трудел да го врати Источен Тимор под своја контрола, и успеал во тоа по предавањето на Јапонците во 1945 г.<ref>{{Наведено списание|last=Davis|first=Sonny B.|year=2005|title=Salazar, Timor, and Portuguese Neutrality in World War II|journal=Portuguese Studies Review|volume=13|issue=1|pages=449–476|issn=1057-1515}}</ref> Во 1945 година, Португалија прогласила дводневна жалост поради смртта на Адолф Хитлер.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/1103287|title=PORTUGAL IN MOURNING FOR HITLER|date=4 May 1945|work=[[The Argus (Melbourne)]]}}</ref> === По Втората светска војна === [[Податотека:Truman_signing_North_Atlantic_Treaty.jpg|врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Truman signing North Atlantic Treaty.jpg/300px-Truman signing North Atlantic Treaty.jpg|мини|300x300пкс| [[Хари Труман]] го потпишува [[Северноатлантски договор|Северноатлантскиот договор]] со португалскиот амбасадор Теотонио Переира кој стои зад него]] По Втората светска војна корпоратистичкиот економски модел бил сè помалку применлив. Победниците во војната сакале да ја демократизираат цела Западна Европа, вклучувајќи го и Пиринејскиот Полуостров. Ваквиот став сериозно ја загрозил Нова Држава. Салазар морал напорно да се бори против овие притисоци, и се обидувал меѓународната заедница да го прифати продолжувањето со постоење на Нова Држава со одликите кои отсекогаш ги имала. На крајот успеал, претежно поради фактот дека режимот бил антикомунистички, и се наметнал како партнер на [[Соединети Американски Држави|Соединетите држави]]. Португалија е основачка членка на [[НАТО]] (1949), [[Организација за економска соработка и развој|ОЕЦД]] (1961) и [[Европска асоцијација за слободна трговија|ЕФТА]] (1960), а се приклучила на [[Обединети нации|Обединетите нации]] во 1955 година. По [[деколонизација]]та во 1950-тите и 1960-тите, португалскиот режим бил критикуван од поголемиот дел од меѓународната заедница. Сепак, Салазар не сакал да отстапи, а со тоа го забавил долгорочниот економски развој на нацијата.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=MID8AwAAQBAJ&pg=PT197|title=Contemporary Portugal: The Revolution and Its Antecedents|last=Lawrence S. Graham|last2=Harry M. Makler|publisher=University of Texas Press|year=2014|isbn=9780292773059|page=197}}</ref> Повоената политика на Салазар дозволила одредена либерализација во политиката, во смисла на организирана опозиција со поголема слобода на печатот. Опозициските партии биле толерирани до одреден степен, но биле и контролирани, ограничени и манипулирани, поделени на фракции и никогаш не формирале обединета опозиција.<ref>{{Наведено списание|last=Raby|first=Dawn L.|year=1989|title=Controlled, Limited and Manipulated Opposition Under a Dictatorial Regime: Portugal, 1945-9|journal=European History Quarterly|volume=19|issue=1|pages=63–84|doi=10.1177/026569148901900103|issn=0265-6914}}</ref> Во 1968 година, [[Марсело Каитано|Марсело Каетано]] бил назначен за премиер, и го заменил веќе остарениот и изнемоштен Салазар; тој продолжил да го отвора патот кон економска интеграција со Европа и економска либерализација во земјата,<ref>Portugal: A Second Salazar?, [[TIME]] (Friday, Dec. 06, 1968) https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,844638,00.html</ref> по што бил потпишуван договорот за слободна трговија со [[Европска економска заедница|Европската економска заедница]] (ЕЕЗ) во 1972 година.<ref>Portugal and European Integration, 1947–1992: an essay on protected openness in the European Periphery, Lucia Coppolaro, Pedro Lains, [[Brown University]] (e-journal of Portuguese History (e-JPH), Vol. 11, number 1, Summer 2013) https://www.brown.edu/Departments/Portuguese_Brazilian_Studies/ejph/html/issue21/pdf/v11n1a03.pdf {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20221022052926/https://www.brown.edu/Departments/Portuguese_Brazilian_Studies/ejph/html/issue21/pdf/v11n1a03.pdf |date=2022-10-22 }}</ref> Од 1950 година до смртта на Салазар во 1970 година, Португалија забележаувала пораст на [[БДП по глава на жител]] со просечна годишна стапка од 5,7 посто.<ref name="Estampa">{{Наведена книга|title=História de Portugal: o Estado Novo|last=Mattoso|first=José|last2=Rosas|first2=Fernando|publisher=Estampa|year=1994|isbn=978-9723310863|volume=VII|location=Lisbon|page=474|language=pt}}</ref> И покрај извонредниот економски раст и економската конвергенција, до падот на ''Нова Држава'' во 1974 година, Португалија имала најнизок приход по глава на жител и најниска стапка на писменост во Западна Европа.<ref>{{Наведено списание|last=Perreira Gomes|first=Isabel|last2=Amorim|first2=José Pedro|last3=Correira|first3=José Alberto|last4=Menezes|first4=Isabel|date=1 January 2016|title=The Portuguese literacy campaigns after the Carnation Revolution (1974-1977)|url=http://www.eric.ed.gov/contentdelivery/servlet/ERICServlet?accno=EJ1101128|journal=Journal of Social Science Education|volume=14|issue=2|pages=69–80|doi=10.4119/jsse-747|issn=1618-5293|access-date=16 January 2018}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=vElS1E_-9h0C&q=infant%20mortality%20rate%20portugal%201974&pg=PA102|title=Higher Education in Portugal 1974-2009: A Nation, a Generation|last=Neave|first=Guy|last2=Amaral|first2=Alberto|date=21 December 2011|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-9400721340|edition=2012|pages=95,102|access-date=16 January 2018}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/1970/07/28/archives/antonio-salazar-a-quiet-autocrat-who-held-power-in-portugal-for-40.html|title=Antonio Salazar: A Quiet Autocrat Who Held Power in Portugal for 40 Years|last=Whitman|first=Alden|date=28 July 1970|work=[[The New York Times]]|access-date=19 January 2018}}</ref> На 25 април 1974 година, левичарски ориентирани португалски воени офицери организирани во т.н. Движење на вооружените сили во Лисабон извеле државен удар - [[Револуција на каранфилите|Револуцијата на каранфилите]] со што се ставил крај на ''Нова Држава''. == Поврзано == * [[Антонио де Оливеира Салазар]] * [[Марсело Каитано]] * [[Револуција на каранфилите]] * [[корпоративизам|Корпоратизам]] == Наводи == {{Наводи|30em}} == Извори == [[Категорија:Држави и територии распаднати во 1974 година]] [[Категорија:Држави и територии настанати во 1933 година]] [[Категорија:Еднопартиски држави]] [[Категорија:Антикомунизам]] [[Категорија:Поранешни држави на Пиринејскиот Полуостров]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:20 век во Португалија]] [[Категорија:Фашистички држави]] [[Категорија:Нова Држава (Португалија)| ]] [[Категорија:Републиканство во Португалија]] 88v5r1wllwaz9y645plkfcncxupmlps 0 1316076 5578478 4975371 2026-06-18T10:12:20Z BosaFi 115936 /* Надворешни врски */ 5578478 wikitext text/x-wiki '''Двострана облека''' ― [[облека]] што може да биде носена на два начина, кои се разликуваат со вртење на облеката „внатре кон надвор“. Сепак, не постои вистинска „[[wiktionary:inside out|внатре кон надвор]]“ за двострана облека, бидејќи во секој случај, таа дава современ изглед.<ref name="google">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=vsaXzwMndS8C|title=Webster's II New College Dictionary|last=Houghton Mifflin Company|last2=Webster|date=1999|publisher=Houghton Mifflin Company|isbn=9780395962145|page=949|access-date=18 февруари 2023}}</ref> Облеките кои вообичаено се прават двострани се [[Шешир|шешири]], јакни, [[Прслук|прслуци]], џемпери, кошули и [[Маица|маици]], панталони и [[Здолниште|здолништа]].<ref name="freepatentsonline">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.freepatentsonline.com/7441281.html|title=Multi reversible garment - Salem, Tamara|publisher=freepatentsonline.com|accessdate=Двострана}}</ref><ref name="nytimes">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/1991/08/03/business/patents-mix-match-mix-match-keep-going.html|title=Patents - Mix, Match. Mix, Match. Keep Going. - NYTimes.com|last=Andrews|first=Edmund L.|date=3 август 1991|work=[[The New York Times]]|access-date=18 февруари 2023}}</ref> Двостраните облеки имаат некои одлики за разлика од другите видови облека, како што се подебела целокупна [[Текстил|ткаенина]] (бидејќи две ткаенини често се шијат заедно), копчиња од двете страни (во облеката што имаат копчиња), различни видови шевови и без ознаки.<ref name="google2">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ATMc_oHvPfsC|title=The Zapp Method of Couture Sewing: Tailor Garments Easily Using Any Pattern|last=Zapp, A.|date=2004|publisher=Krause Publications|isbn=9780873496810|pages=2–77|access-date=18 февруари 2023}}{{Мртва_врска|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com/books?id%3D6gM9qmMOcW8C%26pg%3DPA44%26dq%3D%2522reversible%2Bgarment%2522%26lr%3D%26as_brr%3D3%26ie%3DISO-8859-1%26output%3Dhtml|title=|accessdate=18 февруари 2023}}{{Мртва врска}}</ref> Некои древни овчари имале двострани облеки, со топла страна што ја носеле кога времето ило студено и студена кога времето било топло. За време на [[Втората светска војна]], италијанската војска создала ефикасна двострана јакна за нивната [[пешадија]], наречена брз двостран елек за подобра камуфлажа.<ref name="google3">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=x--hxEWKUYgC|title=Jeremiah: Volume 2: 26-52|last=McKane, W.|date=2000|publisher=Bloomsbury Academic|isbn=9780567097323|page=1059|access-date=18 февруари 2023}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.freepatentsonline.com/3710394.html Информации за патент и начин на изработка на двострана облека] [[Категорија:Облека]] 91zzq3w15jd8tpuzx5rzn7xicyg0dkv 0 1316652 5578183 4952151 2026-06-17T12:02:22Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5578183 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија за книга | name = „Лакримариј“ | image = | caption = | author = [[Петре М. Андреевски]] | cover_artist = | country = {{знамеикона|Македонија}} [[Македонија]] | language = [[македонски јазик|македонски]] | genre = поезија | media_type = печатено издание | publisher = Арс ЛИБРИС | release_date = прво издание 1999/издание 2020 | pages = 88 | ISBN = 978-608-259-759-1 }} '''''„Лакримариј“''''' — поезија на македонскиот писател [[Петре М. Андреевски]] од 2003 година. == Содржина == Лакримариј е шише во кое европските дворјанки собирале детски солзи за разубавување на лицето. Нашите мајки, пак, ги собирале своите солзи за да имаат што да однесат на гробишта. Книгата е поделена на три циклуси песни (Лицето на зборовите, Посвети и Колку сме блиску, а далеку), стихозбирката Лакримариј ја обгрнува тагата како естетско доживување на измамничкиот свет. Протегнати од родокрајот до Далечниот Исток, секоја од песните содржани во оваа збирка може да го носи квалификативот „антологиска“, затоа што зборува со универзален јазик преку кој резигнацијата како очекуван епилог симболично се прочистува таму некаде, на врвот на Фуџи...<ref>Петре М. Андреевски, Лакримариј, Скопје: Арс ЛИБРИС 2020.</ref> Според интервјуто со П.М. Андреевски „Лакримариј“ е целото наше колективно паметење кое завлегува и во иднината, во него се собрани сите солзи на народот. <ref>Петре М. Андреевски,Тогаш така реков, Скопје:Штрк,2007стр.78-82.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Поврзано == * [[Петре М. Андреевски]] {{Петре М. Андреевски}} {{Македонска книжевност}} [[Категорија:Македонска поезија]] [[Категорија:Поезија]] [[Категорија:Дела на Петре М. Андреевски]] [[Категорија:Книги од 1999 година]] [[Категорија:Појавено во 1999 година во Македонија]] 3r0vpgwaiw3hoab1by9ic9cz5ke1s63 0 1324846 5578305 5210909 2026-06-17T17:38:52Z P.Nedelkovski 47736 печатна грешка 5578305 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}} {{Инфокутија за книга | name = Проверка на слободата | image = | caption = | author = [[Јован Павловски]] | cover_artist = | country = {{знамеикона|Македонија}} [[Македонија]] | language = {{знамеикона|Македонија}} [[македонски]] | genre = роман | media_type = печатено издание | publisher = | release_date = 1998 | pages = | ISBN = }} '''''Проверка на слободата''''' — [[роман]] на македонскиот [[романописец]], [[драматург]], [[поет]], [[есеист]], [[критичар]] и книжевен теоретичар [[Јован Павловски]], објавена во [[1998|1998 година]]. [[Категорија:Македонска книжевност]] [[Категорија:Македонски романи]] [[Категорија:Дела на Јован Павловски]] [[Категорија:Македонски дела од 1998 година]] [[Категорија:Книги од 1998 година]] 5joythc4xwp5vjylfv9pzqn6xybbbet 0 1329238 5578357 5095041 2026-06-18T01:37:27Z Jmabel 57653 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Loe Real 60 foot Water World Tri 2013 Photo D Ramey Logan.jpg]] → [[File:Loe Real 60 foot Water World Tri 2013 Photo Don Ramey Logan.jpg]] [[c:Special:PermanentLink/1232765674#Mass_rename_requested]] 5578357 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Loe Real 60 foot Water World Tri 2013 Photo Don Ramey Logan.jpg|мини|десно|200п|Едрилица со едно едро]] '''Едрилица'''<ref>{{ДРМЈ|едрилица}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|едрилица}}</ref> — [[Брод (пловило)|брод]] што се движи по вода користејќи [[Едро|едра]]. Овој поим вклучува различни видови [[Пловило|пловила]], од [[Едрење|штици за едрење]] до поголеми едрилици што личат на вистински помали [[Брод (пловило)|бродови]]. == Историја на едрилицата == Историјата на едрилиците ги опфаќа воените, трговските и туристичките бродови. Од превезување [[камен]] за градежни цели, на пр. за [[Египетски пирамиди|египетските пирамиди]] во [[Стар век|стариот век]] до познатите поморски [[Битка|битки]], управувањето со таков брод била важна, дури и клучна вештина. Во модерните времиња, едрилиците главно се користат за [[забава]] и [[рекреација]], а денес едрењето исто така стана многу популарен спорт во современото општество. Многу љубители на овој спорт го споредуваат чувството на едрење со чувството на слобода. == Опис на едрилицата == Едрилицата, без оглед на нејзината големина, има 4 основни делови: труп, [[Едро (брод)|едро]], перки и [[кормило]]. Секој од овие делови на едрилицата има посебна улога во пловењето, односно овозможуваат движење низ водата во одредена насока. Работата на еден од овие делови влијае на другите, а нивната поврзаност го одредува самиот карактер на бродот. Трупот е основа за фиксирање на [[Јарбол|јарболот]] со едрото, перката и кормилото. Она што е најбитно за неговиот облик е дека истиот мора да овозможи лесно движење низ водата без оглед на наваленоста на бродот. Мора да биде лесен и цврст, што значи дека мора да биде изграден од квалитетни материјали како [[дрво]], [[Стаклопластика|фиберглас]] и [[метал]]. Трупот вклучува и воздушни комори кои обезбедуваат безбедно [[Пловечки|плутање]]. Едрата го обезбедуваат основниот потисок на бродот. Изработени се од заоблени парчиња пластично платно наречена [[Поли (етилен терефталат)|дакрон]], кое дава најголем [[потисок]] со најмал отпор. Едрата се поделени во две групи; оние што се користат за стартување на бродот (главно едро и флок) и оние што се користат за зголемување на брзината (спинакер и џенова). Перката е дел од едрилицата која се наоѓа во средината на долната површина на трупот, а нејзината главна улога е да го спречи навалувањето на бродот. Поголемите едрилици имаат фиксирана перка со вграден баласт, додека помалите имаат перка што се крева и спушта низ дното на трупот. Кормилото има две улоги, да го контролира правецот на пловидба и да го намали страничното лизгање на бродот. Се состои од три дела, а тоа се лист, рудер и оков што ги поврзува овие два дела. == Посада на едрилицата == Во зависност од големината на едрилицата, се менува и бројот на посадата. Основен член на посадата е кормиларот, а остатокот од посадата го сочинуваат морнари. Кормиларот го контролира опфатот на објектот и им дава наредби на морнарите, а исто така ги информира за секоја промена во насоката на пловење. Тој седи во преградата на едрилицата и се справува со кормилото и шкотот на главното едро. Што се однесува до морнарот, тој седи во предниот дел (среден дел) управувајќи со перката. Покрај тоа, морнарот исто така го дотерува едрото. Заедничките улоги на посадата на едрилицата се набљудување на просторот и балансирање на едрилицата. Покрај основната опрема прикачена на едрилицата, членовите на посадата мора да ги поседуваат следните додатоци; кофа, сунѓер, линии за прицврстување, сидро, мапи и резервна облека. Морнарите често се изложени на лоши временски услови, па затоа е многу важно да го заштитат своето тело. Основната заштита вклучува два слоја облека; првиот слој спречува губење на телесната температура (памучни кошули), вториот штити од ветер и вода, а треба да биде изработен од водоотпорен материјал. Задолжителна безбедносна опрема што мора да ја поседува секој член на посадата на едрилиците е појас за спасување. == Видови едрилици == Едрилиците бараат многу искуство и способност за [[навигација]]. Повеќето од овие бродови се достапни за чартер без посада. Едрилиците можат да се класифицираат според различни критериуми, како што се: според видот на конструкција на трупот (моноли, катамарани, тримарани), по конфигурација на едрата (слуп, кеч, кетбоут, итн...) по намена (крстарење, трки и спорт), бројот и изгледот на јарболите, распоредот на едрата и сл... Слуп е едрилица која има две едра, главно и предно едро, погодни за пловење со помош на ветер. Стабилноста на овој вид едрилици зависи од ширината на самиот брод. Туристичките едрилици за крстарење имаат поголема ширина од другите видови едрилици. Исто така, една од главните разлики помеѓу едрилиците за крстарење и другите едрилици е тоа што првите се значително подолги од другите. Тие во просек се долги 25 стапки (шест метри). ==Наводи== {{наводи}} == Литература == {{Refbegin}} * {{наведена книга |url=https://books.google.ch/books?id=NB4uFQuUlnEC&pg=PA37&dq=catamaran+cruising+offshore#PPA36,M1 |title= Handbook of offshore cruising: The Dream and Reality of Modern Ocean Cruising | last = Howard | first = Jim | last2 = Doane| first2 = Charles J. | publisher = Sheridan House, Inc |location= Dobbs Ferry, NY |edition= 2nd | year = 2000 |isbn=978-1-57409-093-2 | pages = 36 }} * {{наведена книга |url=https://books.google.ch/books?id=KYUDAAAACAAJ&dq=Aero-hydrodynamics+of+Sailing |title=Aero-Hydrodynamics of Sailing |author=C. A. Marchaj | publisher =Tiller Publishing |location= Saint Michaels, MD |edition= 3rd | year = 2000 |isbn=978-1-888671-18-6 }} * {{наведена книга |url=https://books.google.ch/books?id=UxAfAQAAIAAJ |title=Sail Performance: Techniques to Maximize Sail Power |author=C. A. Marchaj | publisher =International Marine/McGraw-Hill |location= Camden, km9ijh,uimyg0ME |edition= 2nd revised | year = 2003 |isbn=978-0-07-141310-7 }} * {{наведена книга |url=https://books.google.com/books?id=eyNOJQAACAAJ |title=Seaworthiness: The Forgotten Factor |author=C. A. Marchaj | publisher =Tiller Publishing |location= Saint Michaels, MD |edition= Revised | year = 1996 |isbn=978-1-888671-09-4 }} {{refend}} == Надворешни врски == * [http://www.croatiacharter.com/hr/sailingboat-types.asp Видови едрилици] * [https://web.archive.org/web/20141102002110/http://www.ajk-beograd.com/skola/kurs.htm Прирачник за основен курс за едрење] * [http://sailboatdata.com/ SailboatData База на податоци за едрилица] * [http://www.sailingtheweb.com/ База на податоци на SailingtheWeb Sailboat] * [http://www.simpleeditions.com/61001/sail-a-boat Основни принципи на пловење] * [https://web.archive.org/web/20120215204808/http://www.jibslist.com/ Џонс меѓународни чамци: Директориум на едрилици, дизајнери, градители, здруженија и повеќе (15.000 записи)] * [http://www.sailing.org/home.php Веб-страница на Меѓународната едрена федерација] [[Категорија:Бродови]] 36p1bnis3i8yp5273mw0qjuy60xofgi 0 1329756 5578448 5555409 2026-06-18T09:10:31Z Carshalton 30527 /* Надворешни врски */ 5578448 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 |name=Ноа Окафор |image=[[Податотека:FC RB Salzburg gegen FK Austria Wien (2022-04-24) 68.jpg|200п]] |caption=Ноа Окафор во дресот на [[ФК Ред бул Салцбург|Салцбург]] во 2022 |birth_date={{birth date and age|2000|5|24|df=y}} |birth_place=[[Бенинген (Швајцарија)|Бенинген]]<ref>{{cite web |url=https://www.redbullsalzburg.at/en/squad/noah-okafor |title=Noah Okafor |website=Red Bull Salzburg |publisher=Red Bull Salzburg |access-date=21 May 2022}}</ref> |nationality={{flagsport|SUI}} [[Швајцарија]] |height=1.85 м |position=<nowiki>крило,</nowiki> [[Напад (фудбал)|напаѓач]] |currentclub = {{Fb team Leeds United}} |clubnumber = 19 |youthyears1=2008–2009|youthclubs1=ФК Арисдорф |youthyears2=2009–2018|youthclubs2={{Fb team Basel}} |years1=2018–2020 |clubs1={{Fb team Basel}} |caps1= 39 |goals1= 3 |years2=2020–2023 |clubs2={{Fb team Salzburg}} |caps2= 71 |goals2=25 |years3=2023–2025 |clubs3={{Fb team Milan}} |caps3= 39 |goals3= 7 |years4=2025– |clubs4=→{{Fb team Napoli}} |caps4= 4 |goals4= 0 |years5=2025– |clubs5={{Fb team Leeds United}} |caps5= 0 |goals5= 0 |nationalyears1=2014–2015 |nationalcaps1= 3 |nationalgoals1= 0 |nationalteam1= {{flagsport|SUI}} Швајцарија 15 |nationalyears2=2016–2017 |nationalcaps2= 7 |nationalgoals2= 3 |nationalteam2= {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 17 години|Швајцарија 17]] |nationalyears3=2017–2018 |nationalcaps3= 1 |nationalgoals3= 0 |nationalteam3= {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 18 години|Швајцарија 18]] |nationalyears4=2018–2019 |nationalcaps4= 7 |nationalgoals4= 1 |nationalteam4= {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 19 години|Швајцарија 19]] |nationalyears5=2019– |nationalcaps5= 14 |nationalgoals5= 2 |nationalteam5= {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]] }} '''Ноа Аринзечукву Окафор''' (роден на {{роден на|24|мај|2000}} година) — [[Швајцарија|швајцарски]] [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на [[ФК Наполи|Наполи]], на заем од [[ФК Милан|Милан]], и на [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|швајцарската репрезентација]]. == Биографија == Роден во [[Бининген]], [[Швајцарија]], Окафор има [[Игбо]] потекло.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allnigeriasoccer.com/read_news.php?nid=25068|title=Basel's Nigerian Midfielder Noah Okafor Notches Two Assists vs CSKA :: All Nigeria Soccer - The Complete Nigerian Football Portal|work=www.allnigeriasoccer.com}}</ref> Неговиот татко е од [[Нигерија]], а неговата мајка е [[Швајцарија|швајцарка]]. Има двајца браќа Елајџа и Ајзеа, кои исто така, се фудбалери. == Клупска кариера == === Базел === Окафор го одиграл својот прв младински фудбалски натпревар со локалниот тим ФК Арисдорф. Во 2009 година се преселил во младите на [[ФК Базел]] и продолжил низ сите фази на нивната младинска академија. Тој напредувал во нивниот прв тим за време на нивната сезона 2018-19 и на 31 јануари 2018 година, Окафор го потпишал својот прв професионален договор со својот клуб под тренерот Рафаел Вики. <ref name="fcb-aktuell-2018/19-Okafor">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fcb.ch/aktuell/news/1-mannschaft/2018/01/der-fcb-verlaengert-mit-noah-okafor-bis-2020|title=Der FCB verlängert mit Noah Okafor bis 2020|last=FC Basel 1893|authorlink=|date=31 January 2018|work=FCB extends contract with Noah Okafor until 2020|publisher=FC Basel 1893 AG|language=de|format=|accessdate=2022-11-16}}</ref> Тој го одиграл своето деби за нивниот прв тим на 19 мај 2018 година на домашен натпревар против [[ФК Луцерн]]. Тренерот го заменил со повредениот Мохамед Ељунуси во 34. минута и натпреварот завршил нерешено 2–2. <ref name="fcb-achiv-2018/19-FCB-FCL">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fcb-archiv.ch/saison/spiele?command=detail&id=31250|title=FC Basel - FC Luzern 2:2 (1:1)|last=Verein "Basler Fussballarchiv”|authorlink=|date=19 May 2018|publisher=Verein "Basler Fussballarchiv”|format=|accessdate=2022-11-16}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за својот клуб во второто коло од сезоната 2018-19 на 28 јули 2018 година во ремито 1-1 на гости против Ксамакс. <ref name="fcb-aktuell-2018/19-Xamax-FCB">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fcb.ch/aktuell/news/1-mannschaft/2018/07/kein-sieger-zwischen-xamax-und-basel|title=Kein Sieger zwischen Xamax und Basel|last=FC Basel 1893|authorlink=|date=28 July 2018|work=No winner between Xamax and Basel|publisher=FC Basel 1893 AG|language=de|format=|accessdate=2022-11-16|archive-date=2023-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20231002083612/https://www.fcb.ch/aktuell/news/1-mannschaft/2018/07/kein-sieger-zwischen-xamax-und-basel|url-status=dead}}</ref> Под водство на тренерот Марсел Колер Базел го освоил Купот на Швајцарија во сезоната 2018-19 . Во првото коло Базел го победил ФК Монлинген со 3–0, во второто коло [[ФК Ешален|Ешален Регион]] со 7–2 и во осминафиналето Винтертур со 1–0. Во четврт-финалето [[ФК Сион|Сион]] бил поразен со 4-2 по продолженијата, а во полуфиналето [[ФК Цирих|Цирих]] бил поразен со 3-1. Сите овие натпревари се одиграле на гостински терен. Финалето се одржало на 19 мај 2019 година во Стад де Свис Ванкдорф Берн против [[ФК Тун|Тун]]. Напаѓачот Албиан Ајети го постигнал првиот гол, Фабијан Фреј вториот за Базел, потоа Дејан Соргиќ постигнал гол за Тун, но крајниот резултат гласеше 2-1 за Базел. <ref name="fcb-achiv-fcb-thun-cupfinal-2018–19">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fcb-archiv.ch/saison/spiele?command=detail&id=31396|title=FC Basel - FC Thun 2:1 (1:0)|last=Verein "Basler Fussballarchiv”|authorlink=|year=|publisher=Verein "Basler Fussballarchiv”|format=|accessdate=2022-11-16}}</ref> Окафор одиграл четири куп натпревари и постигнал гол во полуфиналето против Цирих. Помеѓу 2017 и 2020 година Окафор одиграл вкупно 72 натпревари за Базел постигнувајќи вкупно девет гола. 39 од овие натпревари биле во [[Суперлига на Швајцарија|швајцарската Супер лига]], седум во Купот на Швајцарија, осум во натпреварувањата [[УЕФА|на УЕФА]] (Лига на шампиони и Лига Европа) и 18 биле пријателски натпревари. Тој постигнал три гола во домашната лига, два во купот, два во европските натпреварувања и другите два ги постигна на тест игрите. <ref name="fcb-achiv-Noah Okafor">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fcb-archiv.ch/spieler?command=detail&id=9788|title=Noah Okafor - FCB statistic|last=Verein "Basler Fussballarchiv”|authorlink=|year=2020|publisher=Verein "Basler Fussballarchiv”|format=|accessdate=2022-11-16}}</ref> === Ред Бул Салцбург === На 31 јануари 2020 година, Окафор потпишал за Ред Бул Салцбург. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.redbullsalzburg.at/en/fc-red-bull-salzburg/news/saison_2019_20/welcome-to-salzburg-noah-okafor.html|title=FC Red Bull Salzburg - Welcome to Salzburg Noah Okafor|work=redbulls|language=de|accessdate=26 February 2020}}</ref> На 8 декември 2021 година, Окафор го постигнал единствениот гол на натпреварот кога Салцбург ја совладал Севиља во последниот натпревар од групната фаза од Лигата на шампионите. Победата значело дека Салцбург обезбедил прогрес во осминафиналето и станал првиот австриски клуб кој се квалификувал во нокаут-фазата на Лигата на шампионите. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2032708--salzburg-vs-sevilla/|title=Salzburg-Sevilla|date=8 December 2021|work=UEFA|accessdate=8 December 2021}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/okafor-strike-sees-salzburg-historic-win-over-sevilla-2021-12-08/|title=Okafor strike sees Salzburg to historic win over Sevilla|date=8 December 2021|work=Reuters|accessdate=8 December 2021}}</ref> На 7 септември 2022 година, за време на натпревар од групната фаза во Лигата на шампионите против [[ФК Милан|Милан]], Окафор постигнал извонреден гол, водејќи го натпреварот до реми 1-1. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2035650--salzburg-vs-milan/|title=Salzburg-Milan: UEFA Champions League 2022/23 Group stage|last=UEFA.com|work=UEFA.com|language=en|accessdate=2023-07-21}}</ref> Откако ги надмудрил дефанзивецот на Милан, [[Пјер Калулу]] и голманот [[Мајк Мењан]] со „гуркерл“ шут, неговиот шут паднал во долниот десен агол од мрежата, предизвикувајќи широки прослави на стадионот. <ref>{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/milan-held-to-1-1-draw-salzburg-champions-league-opener-2022-09-06/|title=Milan held to 1-1 draw at Salzburg in Champions League opener|last=|date=2022-09-06|work=Reuters|access-date=2023-07-21|language=en}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eurosport.com/football/champions-league/2022-2023/red-bull-salzburg-v-ac-milan-follow-live_sto9126321/story.shtml|title=AC Milan come from behind to earn draw in Salzburg as Italians get off to slow start in Champions League|date=2022-09-06|work=Eurosport|language=en|accessdate=2023-07-21}}</ref> === Милан === На 22 јули 2023 година, Окафор потпишал за [[ФК Милан|Милан]] од италијанската [[Серија А]] до 30 јуни 2028 година. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.acmilan.com/en/news/articles/media/2023-07-22/official-statement-noah-okafor|title=OFFICIAL STATEMENT: NOAH OKAFOR|work=AC Milan|language=en|accessdate=2023-07-22}}</ref> === Наполи === На 3 февруари 2025 година, Окафор му се приклучил на {{Fb team (N) Napoli}} на позајмица вредна 1,5 милиони евра, со право на откуп поставено на 23,5 милиони евра.<ref>{{Cite web|url=https://sscnapoli.it/ufficiale-okafor-e-un-nuovo-calciatore-del-napoli/|title=Okafor è un nuovo calciatore del Napoli|date=3 февруари 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.acmilan.com/it/news/articoli/media/2025-02-03/comunicato-ufficiale-noah-okafor|title=Comunicato ufficiale: Noah Okafor|date=3 февруари 2025}}</ref> Дебитирал на 9-ти истиот месец, влегувајќи како замена за [[Давид Нерес]] во завршницата од натпреварот на домашен терен против {{Fb team (N) Udinese}}, во рамките на 24-тото коло од [[Серија А 2024-2025|Серија А]] кој завршил со резултат 1-1.<ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/napoli-debutto-immediato-per-okafor-conte-gli-concede-uno-spezzone-con-l-udinese-2067832|title=Napoli, debutto immediato per Okafor: Conte gli concede uno spezzone con l'Udinese|website=www.tuttomercatoweb.com|access-date=2025-02-10}}</ref> == Меѓународна кариера == Окафор одиграл различни меѓународни натпревари за [[Switzerland national under-15 football team|швајцарските тимови У-15]] и У-17. Тој го одиграл својот прв натпревар за тимот до 18 години на 9 мај 2018 година во ремито 1–1 против италијанскиот тим до 18 години. Тој го направил своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|сениорската репрезентација]] на 9 јуни 2019 година во натпреварот за третото место во Лигата на нации на УЕФА 2019 против Англија, како замена во 113-та минута за Харис Сеферовиќ. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/season=2019/matches/round=2000957/match=2024421/index.html|title=Switzerland v England game report|date=9 June 2019|publisher=[[UEFA]]}}</ref> Окафор го постигнал својот прв репрезентативен гол за Швајцарија на 15 ноември 2021 година, во нивниот натпревар од квалификациите за Светското првенство против [[Фудбалска репрезентација на Бугарија|Бугарија]], победа која обезбедила автоматска квалификација за Швајцарија на [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022 година]]. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://onefootball.com/en/news/noah-okafor-sends-switzerland-into-world-cup-heaven-34082736|title=Noah Okafor sends Switzerland into World Cup heaven|date=15 November 2021|work=One Football|accessdate=24 November 2021}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eurosport.com/football/world-cup-qualification-uefa/2022/switzerland-v-bulgaria-follow-live-world-cup-qualifying_sto8629288/story.shtml|title=Switzerland beat Bulgaria to snatch group c top spot from Italy to qualify automatically for World Cup|date=15 November 2021|work=Eurosport|accessdate=24 November 2021}}</ref> == Статистика == === Клупска === {{Updated|на 21 август 2023}}<ref name=SW>{{Soccerway|-/460308|access-date=23 November 2021}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Настапи и голови по клуб, сезона и натпреварување !rowspan="2"|Клуб !rowspan="2"|Сезона !colspan="3"|Лига !colspan="2"|Национален куп !colspan="2"|Останато !colspan="2"|Вкупно |- !Лига !Нат. !Гол. !Нат. !Гол. !Нат. !Гол. !Нат. !Гол. |- |rowspan="3"|[[ФК Базел|БазелU21]] |[[Прва швајцарска лига 201720–18|2017–2018]] |rowspan="2"|[[Swiss Promotion League]] |13||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||13||1 |- |2018–2019 |2||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||2||1 |- !colspan="2"|Вкупно !15||2||colspan="2"|—||colspan="2"|—||15||2 |- |rowspan="4"|[[ФК Базел|Базел до 21г.]] |[[ФК Базел сезона 2017–2018|2017–2018]] |rowspan="3"|[[Суперлига на Швајцарија|Суперлига]] |1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||1||0 |- |[[ФК Базел сезона 2018–2019|2018–2019]] |24||3||3||1||1{{efn|Appearance(s) in [[UEFA Europa League]]|name=UEL}}||0||28||4 |- |[[ФК Базел сезона 2019–2020|2019–2020]] |14||0||2||1||7{{efn|Three appearances in [[UEFA Champions League]], four appearances and two goals in UEFA Europa League}}||2||23||3 |- !colspan="2"|Вкупно !39!!3!!5!!2!!8!!2!!52!!7 |- |rowspan="5"|[[ФК Ред Бул Салцбург|Ред Бул Салцбург]] |[[ФК Ред Бул Салцбург сезона 2019–2020|2019–2020]] |rowspan="4"|[[Австриска Фудбалска Бундеслига|Бундеслига]] |11||3||3||1||1{{efn|name=UEL}}||0||15||4 |- |[[ФК Ред Бул Салцбург сезона 2020–2021|2020–2021]] |18||6||4||0||7{{efn|Six appearances in UEFA Champions League, one appearance in UEFA Europa League}}||0||29||6 |- |[[ФК Ред Бул Салцбург сезона 2021–2022|2021–2022]] |21||9||5||2||8{{efn|name=UCL|Appearances in UEFA Champions League}}||3||34||14 |- |[[ФК Ред Бул Салцбург сезона 2022–2023|2022–2023]] |21||7||3||0||8{{efn|Six appearances and three goals in UEFA Champions League, two appearances in UEFA Europa League}}||3||32||10 |- !colspan="2"|Вкупно !71!!25!!15!!3!!24!!6!!110!!34 |- |[[ФК Милан|Милан]] |[[ФК Милан сезона 2023–2024|2023–2024]] |[[Серија А]] |1||0||0||0||0||0||1||0 |- !colspan="3"|Вкупно !126!!30!!20!!5!!32!!8!!178!!43 |} {{notelist}} === Меѓународна === {{Updated|28 март 2023}}<ref name=SW /> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Настапи и голови по репрезентација и година !Национален тим !Година !Натпревари !Голови |- | rowspan="4" |[[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Switzerland]] |2019 |1 |0 |- |2021 |2 |1 |- |2022 |9 |1 |- |2023 |2 |0 |- ! colspan="2" |Total !14 !2 |} ==Титули== ====={{flagsport|ITA}} Наполи===== *'''{{Трофеј-Скудето}} [[Серија А]]''' : 1 : [[Серија А 2024–2025|2024-2025]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Soccerway|460308}} * {{Nfteams|74570}} {{Состав на ФК Наполи}} {{Состав на Швајцарија на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Окафор, Ноа}} [[Категорија:Швајцарски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Базел]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Салцбург]] [[Категорија:Фудбалери на Милан]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Наполи]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Лидс Јунајтед]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 2000 година]] kg50tm6w61gnl6bbrwbx08z3s4yv7qq 0 1341266 5578417 5485937 2026-06-18T08:16:37Z Andrew012p 85224 5578417 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}} [[Податотека:Zom 100- Bucket List of the Dead.jpg|мини|321x321пкс|Корицата на првиот том на мангата со Акира Тендо (лево) и Шизука Миказуки]] '''''Zom 100: Bucket List of the Dead''''' (буквално: ''Зом 100: Список со желби на мртвите''; {{langx|ja|ゾン100 ～ゾンビになるまでにしたい100のこと～}}, букв. ''Зом 100: Сто работи што сакам да ги направам пред да станам зомби'') — [[манга]] напишана од Харо Асо и илустрирана од Котаро Таката. Објавена е во списанието за [[сеинен]]-манга ''[[Sunday GX]]'' на [[Shogakukan]] од октомври 2018 г., а од септември 2023 г. е објавена во петнаесет тома [[танкобон]]. Студиото BUG FILMS ја адаптирал мангата во формат на [[Аниме|аниме-серија]], која се прикажувала од јули до декември 2023 г. Заплетот на мангата бил адаптиран и во долгометражен игран филм, кој бил премиерно прикажан во август 2023 г. на преносната услуга [[Netflix]].<ref name="shogakukan20190319">{{cite web|url=https://shogakukan-comic.jp/news/16917|date=March 19, 2019|publisher=[[Shogakukan]]|language=ja|script-title=ja:Creator’s Lounge／麻生羽呂氏に聞く|archive-url=https://web.archive.org/web/20230801031130/https://shogakukan-comic.jp/news/16917|archive-date=August 1, 2023|access-date=September 24, 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://variety.com/2023/tv/news/aso-haro-interview-zom-100-bucket-list-of-the-dead-zombies-1235479562/|title=Aso Haro on 'Zom 100: Bucket List of the Dead' and Why the Zombie Genre Still Has Plenty of Life (EXCLUSIVE)|last=Schilling|first=Mark|date=January 6, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230730112021/https://variety.com/2023/tv/news/aso-haro-interview-zom-100-bucket-list-of-the-dead-zombies-1235479562/|archive-date=July 30, 2023|website=Variety|access-date=August 25, 2023|url-status=live}}</ref> == Содржина == Приказната го следи [[живот]]от на 24-годишниот канцелариски работник по име Акира Тендо. Еден ден, Акира се буди и открива дека [[зомби-апокалипса]] го зафатила светот, претворајќи ги луѓето во немртовци. Изненадувачки, Акира не е особено вознемирен од ваквиот пресврт на настаните, бидејќи тој веќе бил разочаран од својот секојдневен живот. Наместо да подлегне на стравот или очајот, Акира ја гледа зомби-апокалипсата како можност за нов почеток. Тој одлучува да создаде „список со желби“ за работите што сака да ги направи и пред самиот тој да стане [[зомби]]. Новооткриениот ентузијазам на Акира за животот пред зомби-апокалипсата го поставува тонот на серијата, сврзувајќи елементи на ужаси, [[комедија]] и исклучителен приказ на традиционалната зомби-приказна. Додека Акира тргнува по своето патешествие за да го заврши својот список со желби, тој наидува на различни предизвици, други преживеаници и се разбира, толпи од зомбија. По патот, тој склучува неверојатни сојузи, се соочува со лични демони и ја открива вистинската смисла на живеење исполнет живот. Мангата (и анимето) ги истражува темите на [[Егзистенцијализам|егзистенцијализмот]], личниот раст и важноста да се најде радоста среде нередот. == Ликови == '''Акира Тендо''' ([[Јапонски јазик|јап]]. ''天道 輝'') — главниот јунак на „Zom 100“, 24-годишен канцелариски работник кој, по избувнувањето на зомби-апокалипсата, го прифаќа хаосот за да тргне на патешествие со список со желби, барајќи смисла и исполнување во преплавениот свет од страна на немртовците. '''Шизука Миказуки''' (јап. ''三日月 閑'') — преживеаница и придружничка на Акира, поседува таинствено и стоичко однесување. Во текот на серијата, таа станува составен дел од патешествието на Акира, додавајќи длабочина на приказната со нејзината загадочна заднина. Акира има симпатии кон неа. '''Кеничиро Рјузаки''' (јап. ''竜崎 憲一朗''), прекар '''Кенчо''' (јап. ''ケンチョ'') — харизматичен и снаодлив преживеаник во „Zom 100“, честопати служи како наставник на Акира. Неговиот практичен пристап кон зомби-апокалипсата, заедно со неговите водачки квалитети, го прават значаен сојузник во борбата за опстанок. '''Беатрикс Амерхаузер''' (јап. ''ベアトリクス・アメルハウザー''), прекар '''Беа''' (јап. ''ベア'') — странка и вешт борец што ги вкрстува патиштата со Акира и неговата група. Нејзината стручност во справувањето и со зомбија и со човечки закани додава динамичен елемент во приказната, донесувајќи меѓународен поглед во постапокалиптичниот свет. '''Гонзо Косуги''' (јап. ''小杉 権蔵'') — тој е поранешен надзорник на Акира. Неговата улога во настаните што се одвиваат и неговото заемодејство со главните ликови придонесуваат за севкупната интрига и сложеност на приказната. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} * {{Official website|https://sundaygx.com/work/1093/|''Zom 100: Bucket List of the Dead'' official manga website at ''Monthly Sunday Gene-X''}} * {{Official website|https://www.viz.com/zom-100|''Zom 100: Bucket List of the Dead'' official manga website at Viz Media}} * {{Official website|https://zom100.com/|Матичната страница на анимето}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Манга од 2018 година]] nmcq6pdyjoyrwrk9r21cyhkm3rgczut 5578418 5578417 2026-06-18T08:17:07Z Andrew012p 85224 5578418 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}} [[Податотека:Zom 100- Bucket List of the Dead.jpg|мини|321x321пкс|Корицата на првиот том на мангата со Акира Тендо (лево) и Шизука Миказуки]] '''''Zom 100: Bucket List of the Dead''''' ([[Македонски јазик|македонски]]: ''Зом 100: Список со желби на мртвите''; {{langx|ja|ゾン100 ～ゾンビになるまでにしたい100のこと～}}) — [[манга]] напишана од Харо Асо и илустрирана од Котаро Таката. Објавена е во списанието за [[сеинен]]-манга ''[[Sunday GX]]'' на [[Shogakukan]] од октомври 2018 г., а од септември 2023 г. е објавена во петнаесет тома [[танкобон]]. Студиото BUG FILMS ја адаптирал мангата во формат на [[Аниме|аниме-серија]], која се прикажувала од јули до декември 2023 г. Заплетот на мангата бил адаптиран и во долгометражен игран филм, кој бил премиерно прикажан во август 2023 г. на преносната услуга [[Netflix]].<ref name="shogakukan20190319">{{cite web|url=https://shogakukan-comic.jp/news/16917|date=March 19, 2019|publisher=[[Shogakukan]]|language=ja|script-title=ja:Creator’s Lounge／麻生羽呂氏に聞く|archive-url=https://web.archive.org/web/20230801031130/https://shogakukan-comic.jp/news/16917|archive-date=August 1, 2023|access-date=September 24, 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://variety.com/2023/tv/news/aso-haro-interview-zom-100-bucket-list-of-the-dead-zombies-1235479562/|title=Aso Haro on 'Zom 100: Bucket List of the Dead' and Why the Zombie Genre Still Has Plenty of Life (EXCLUSIVE)|last=Schilling|first=Mark|date=January 6, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230730112021/https://variety.com/2023/tv/news/aso-haro-interview-zom-100-bucket-list-of-the-dead-zombies-1235479562/|archive-date=July 30, 2023|website=Variety|access-date=August 25, 2023|url-status=live}}</ref> == Содржина == Приказната го следи [[живот]]от на 24-годишниот канцелариски работник по име Акира Тендо. Еден ден, Акира се буди и открива дека [[зомби-апокалипса]] го зафатила светот, претворајќи ги луѓето во немртовци. Изненадувачки, Акира не е особено вознемирен од ваквиот пресврт на настаните, бидејќи тој веќе бил разочаран од својот секојдневен живот. Наместо да подлегне на стравот или очајот, Акира ја гледа зомби-апокалипсата како можност за нов почеток. Тој одлучува да создаде „список со желби“ за работите што сака да ги направи и пред самиот тој да стане [[зомби]]. Новооткриениот ентузијазам на Акира за животот пред зомби-апокалипсата го поставува тонот на серијата, сврзувајќи елементи на ужаси, [[комедија]] и исклучителен приказ на традиционалната зомби-приказна. Додека Акира тргнува по своето патешествие за да го заврши својот список со желби, тој наидува на различни предизвици, други преживеаници и се разбира, толпи од зомбија. По патот, тој склучува неверојатни сојузи, се соочува со лични демони и ја открива вистинската смисла на живеење исполнет живот. Мангата (и анимето) ги истражува темите на [[Егзистенцијализам|егзистенцијализмот]], личниот раст и важноста да се најде радоста среде нередот. == Ликови == '''Акира Тендо''' ([[Јапонски јазик|јап]]. ''天道 輝'') — главниот јунак на „Zom 100“, 24-годишен канцелариски работник кој, по избувнувањето на зомби-апокалипсата, го прифаќа хаосот за да тргне на патешествие со список со желби, барајќи смисла и исполнување во преплавениот свет од страна на немртовците. '''Шизука Миказуки''' (јап. ''三日月 閑'') — преживеаница и придружничка на Акира, поседува таинствено и стоичко однесување. Во текот на серијата, таа станува составен дел од патешествието на Акира, додавајќи длабочина на приказната со нејзината загадочна заднина. Акира има симпатии кон неа. '''Кеничиро Рјузаки''' (јап. ''竜崎 憲一朗''), прекар '''Кенчо''' (јап. ''ケンチョ'') — харизматичен и снаодлив преживеаник во „Zom 100“, честопати служи како наставник на Акира. Неговиот практичен пристап кон зомби-апокалипсата, заедно со неговите водачки квалитети, го прават значаен сојузник во борбата за опстанок. '''Беатрикс Амерхаузер''' (јап. ''ベアトリクス・アメルハウザー''), прекар '''Беа''' (јап. ''ベア'') — странка и вешт борец што ги вкрстува патиштата со Акира и неговата група. Нејзината стручност во справувањето и со зомбија и со човечки закани додава динамичен елемент во приказната, донесувајќи меѓународен поглед во постапокалиптичниот свет. '''Гонзо Косуги''' (јап. ''小杉 権蔵'') — тој е поранешен надзорник на Акира. Неговата улога во настаните што се одвиваат и неговото заемодејство со главните ликови придонесуваат за севкупната интрига и сложеност на приказната. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} * {{Official website|https://sundaygx.com/work/1093/|''Zom 100: Bucket List of the Dead'' official manga website at ''Monthly Sunday Gene-X''}} * {{Official website|https://www.viz.com/zom-100|''Zom 100: Bucket List of the Dead'' official manga website at Viz Media}} * {{Official website|https://zom100.com/|Матичната страница на анимето}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Манга од 2018 година]] 9r0zsl0sgpbfghywlbydmor4c3xc0qs 0 1346570 5578182 5578158 2026-06-17T12:02:08Z Buli 2648 /* Заднина и извори */ 5578182 wikitext text/x-wiki '''Преславскиот собор''' — во историографијата познат и како '''Преславски црковно-народен собор''' — бил собир на бугарското благородништво и црковните великодостојници што според традиционалното толкување се одржал во 893 година во [[Преслав]], тогашната престолнина на [[Првото бугарско царство]]. Соборот вообичаено се поврзува со симнувањето на кнез [[Владимир Расате]] од престолот, изборот на [[Симеон I]] за владетел и со промените во црковната и јазичната политика на државата. Постоењето на ваков собор е широко прифатено во историската наука, но неговиот тек и донесените одлуки не се непосредно засведочени во сочуваните средновековни извори. Главен извор за настаните од 893 година претставува хрониката на [[Регино од Прум]], која не спомнува собор, туку ги опишува дејствијата на кнез Борис I по обидот на Владимир Расате да ја обнови паганската религија. Поради тоа, повеќето детали за соборот се резултат на подоцнежни историографски реконструкции засновани врз анализа на достапните извори и настаните што следеле по 893 година. Во историографијата со Преславскиот собор традиционално се поврзуваат поставувањето на Симеон I за владетел, пренесувањето на престолнината од Плиска во Преслав и зацврстувањето на словенскиот јазик во богослужбата и државниот живот. Меѓутоа, бидејќи сочуваните извори не даваат непосреден опис на самиот собор, степенот до кој овие промени биле резултат на одлуки донесени на еден собор претставува предмет на историографски дебати. == Заднина и извори == Не постои сочуван средновековен извор што непосредно спомнува одржување на Преславски собор во 893 година. Најважниот современ извор за настаните поврзани со соборувањето на Владимир Расате и доаѓањето на власт на Симеон I е хрониката на [[Регино од Прум]] (†915), поранешен игумен на манастирот Прум (892–899), составена на почетокот од X век. Во неа се опишува како Борис I го напуштил монашкиот живот, го соборил својот син Владимир, го ослепил и го поставил Симеон за нов владетел, по што повторно се повлекол во манастир. Меѓутоа, Регино не спомнува собор, ниту пак наведува дека овие настани биле потврдени од некакво црковно или државно собрание. Поради тоа, реконструкцијата на Преславскиот собор се заснова на подоцнежни толкувања на изворите и на обидите да се објаснат значајните политички, црковни и културни промени што следеле по 893 година. Додека поголемиот дел од историчарите прифаќаат дека во Преслав најверојатно бил одржан собир на државната и црковната елита, некои истражувачи укажуваат дека неговото постоење, состав и одлуки не можат целосно да се потврдат врз основа на сочуваните извори. Најдеталниот современ опис на настаните е зачуван во „''Хроникон''“ на Регино од Прум:{{Цитатник|...Се раскажува за владетелот на тој народ [Борис I] дека откако ја примил благодатта на Крштевањето, достигнал такво совршенство, што дење се појавувал пред народот облечен во владетелски одежди, а ноќе, облечен во покајничка облека тајно влегувал во црквата и, прострен на подот на самиот храм, со само власеница под себе, лежел во молитва. Не долго потоа, поттикнат од божествено вдахновение, се откажал од земното царство за вечно да царува на небесата со Христа. Откако на негово место за владетел го поставил својот најстар син [Владимир], и откако го примил монашкиот потстриг, облекувајќи ја облеката на светото подвижништво, станал монах, предавајќи се деноноќно на милосрдие, бдение и молитви. Во меѓувреме, неговиот син, кого го поставил за владетел, далеку отстапувајќи од намерите и делата на својот татко, почнал да врши грабежи, да им се предава на пијанства, гозби и разврат и со сите сили настојувал новопокрстениот народ да го врати кон паганските обичаи. Кога таткото го чул тоа, обземен од голема ревност, ја соблекол светата облека, повторно го опашал воениот појас и, облечен во владетелска облека, со себе собрал богобојазливи луѓе и тргнал против својот син. Наскоро го фатил без поголеми тешкотии, му ги ископал очите и го ставил во затвор. Потоа '''''го собрал целото свое царство''''' и за владетел го поставил помладиот син [Симеон I], заканувајќи се пред сите дека истата судбина ќе го снајде ако во нешто отстапи од вистинското христијанство. Откако го извршил сето тоа, повторно го оставил воениот појас, ја облекол монашката облека и се вратил во манастирот, каде што остатокот од својот земен живот го поминал во свето подвижништво.}} Во историографијата од XIX век овие единствени податоци на Регино за бугарските настани биле примани со повеќе или помалку отворен сомнеж, бидејќи нивната веродостојност не можела да се провери. Зачуваните византиски и средновековни словенски извори (со исклучок на т.н. „''Чудото на свети Георги со Бугаринот''“) многу нејасно зборуваат или воопшто не го спомнуваат симнувањето на Владимир и доаѓањето на престолот на Симеон. Со оглед на овие околности, разбирливо е зошто изразот на Регино „свикувајќи го целото свое царство“ првично не го привлекол вниманието на истражувачите. Сепак, треба да се забележи дека во првиот дел од своите „''Писма за историјата на Србите и Бугарите''“, објавени во списанието „Московска беседа“ во 1854–1855 година, [[Александар Фјодорович Гилфердинг|Александар Гилфердинг]] (1831–1872) прв ја изнел идејата дека германскиот хроничар под ова подразбирал токму свикување на собор. Во неговиот слободен превод зборовите на Регино гласат: „потоа, свикувајќи собор од целата своја држава, го поставил за владетел својот помлад син.“<ref>{{Наведено списание|last=Николов|first=Ангел|date=2013|title=Преславский собор 893 г. в современной историографии|url=https://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/view/1071/951|journal=Orientalia Christiana Cracoviensia|volume=5|pages=13}}</ref> Во 1925 година бугарскиот историчар [[Васил Златарски]] ја развил тезата дека изразот ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) во хрониката на Регино од Прум се однесува на свикување народен собор во Преслав во 893 година. Според неговата реконструкција, на овој собор биле симнати од власт Владимир-Расате и неговите приврзаници, Симеон бил поставен за владетел, престолнината била пренесена од Плиска во Преслав, а словенскиот јазик бил прогласен за официјален јазик во државата и црквата. Тезата на Златарски била дополнително разработена во неговата '''„'''''Историја на бугарската држава во средниот век'''''“''' (1927) и стекнала широко прифаќање во бугарската и странската историографија. Нејзината популаризација била поврзана и со прославите по повод илјадагодишнината од Симеоновата епоха во 1929 година. Подоцна неговите ставови биле прифатени и од историчари како Стивен Рансиман и Григориј Александрович Иљински. Од втората половина на XX век дел од истражувачите започнале критички да ја преиспитуваат оваа реконструкција. [[Петар Мутафчиев]] уште рано предупредил дека нема сигурни докази оти токму на соборот било одлучено воведувањето на словенскиот јазик како официјален јазик на државата и црквата. Современи автори, меѓу кои и Димитар Поливјани, сметаат дека повеќето одлуки што традиционално му се припишуваат на Преславскиот собор не можат сигурно да се потврдат од изворите и дека најверојатно не претставувале едновремени акти донесени на едно собрание. Според ова гледиште, Преславскиот собор во голема мера претставува историографска реконструкција изградена врз ограничени и посредни сведоштва. Треба да се има предвид дека за [[Франки|Франките]] во IX век казната со ослепување не претставувала варварски чин на самоволие, туку законска привилегија и јасен израз на легитимната царска власт, преземен од византиската практика. Можно е токму ослепувањето на бугарскиот владетел Владимир од страна на неговиот татко-монах да го привлекло вниманието на Регино. Во историјата на Франкската империја имало повеќе случаи на ослепување припадници на владејачката каролиншка династија, а еден од најпознатите бил случајот со Карломан, помладиот син на западнофранкискиот крал [[Карло Ќелавиот]], кој во 873 година бил ослепен откако го напуштил манастирот и кренал бунт против својот татко. Историчарот Јордан Трифонов своевремено претпоставил дека Регино намерно ја обликувал приказната за ослепувањето на Владимир за да ја претстави како праведна казна, по аналогија со случајот на Карломан. Иако тезата за измисленоста на настанот не може да се докаже, таа укажува на потребата сведоштвото на Регино да се анализира во контекст на неговата хроника и на неговите идеи. Самиот Регино имал лични причини да се интересира за вакви случаи. Како игумен на манастирот Прум, тој се грижел за Хуго, вонбрачен син на кралот Лотар II, кој бил ослепен во 885 година поради обид да го преземе татковото кралство. Судот и пресудата против Хуго биле донесени на собор свикан во Франкфурт, што веројатно дополнително влијаело врз разбирањето на Регино за односот меѓу власта, казната и легитимноста. Во Франкската држава соборите и државните собранија биле важен дел од политичката традиција. Латинскиот израз што Регино го употребил – ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) – наликува токму на терминологијата со која франкските извори ги опишувале државните собори на императорите. Особено блиска паралела се среќава во Моасакската хроника, каде што за соборот свикан од Карло Велики во 813 година се вели дека бил собран „од целото негово кралство или царство“.<ref>{{Наведено списание|last=Николов|first=Ангел|date=2013|title=Преславский собор 893 г. в современной историографии|url=https://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/view/1071/951|journal=Orientalia Christiana Cracoviensia|volume=5|pages=21}}</ref> Поради тоа може да се претпостави дека Регино располагал со некаква информација за настаните од 893 година и во нив препознал сличност со франкските политички традиции. Сепак, не може да се исклучи и можноста дека тој делумно ја преработил и литературно ја обликувал првичната вест за ослепувањето на Владимир, дополнувајќи ја со претстава за собор кој симболизира законитост на власта и согласност меѓу владетелот и неговите поданици. == Одлуки == Според историчарите, Борис I претседавал со советот и биле донесени четири главни одлуки:<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * Принцот Владимир-Расате бил симнат од престолот и на негово место дошол неговиот брат [[Симеон I]]. Симеон, кој требало да биде висок свештеник, па дури и Архиепископ,<ref>Andreev, p. 91</ref><ref>Runciman, p. 137</ref> бил ослободен од неговата монашка заклетва.<ref>Andreev, p. 92</ref> Имало и промена во принципот на сукцесија што му овозможило на братот на монархот да го наследи. Дотогаш само првородениот син на монархот можел да го наследи на престолот. Таа промена ја спомнал Џон Егзарх во своето дело ''Шестоднев''. * Главниот град на Бугарија бил преместен од [[Плиска]] во [[Велики Преслав|Преслав]]. Таа одлука се објаснува со желбата на Борис I да избере престолнина подалеку од Плиска каде сеќавањето на незнабошното минато сè уште било многу силно. Во новата престолнина Симеон би бил опкружен со луѓе лојални на христијанството и на прословенската политика на неговиот татко.<ref>Zlatarski, pp. 258-259</ref> Преслав бил и местото на манастирот Пантелејмон<ref>Runciman, p. 136</ref> каде Борис I се пензионирал и каде што можеби престојувал самиот Симеон. Андреев сугерира дека поставувањето на главниот град во Преслав било симболичен чин на раскинување со паганството.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * [[Византија|Византиското]] свештенство требало да биде протерано од земјата и да се замени со бугарски свештеници. Меѓу новоименуваните бугарски епископи бил и [[Свети Климент Охридски|Св. Климент Охридски]] кој бил испратен во [[Девол (град)|Девол]] во областа [[Кутмичевица]].<ref>Zlatarski, pp. 271-273</ref> * [[Старословенски јазик|Старословенскиот јазик]] требал да го замени [[Грчки јазик|грчкиот]] во литургијата. Така тој станаол официјален јазик на Бугарија. Овој чин бил од големо значење не само за Бугарија туку и за целиот [[Словени|словенски]] свет.<ref>Zlatarski, pp. 261-262</ref> == Значење == Одлуките донесени за време на Преславскиот Совет имале големо влијание врз бугарската историја. Официјалниот статус на старобугарската дал голем поттик за развојот на [[Преславска книжевна школа|Преславската]] и [[Охридска книжевна школа|Охридската книжевна школа]]. Бугарската култура и литература влегла во своето златно доба под власта на новоизбраниот Симеон I и земјата станала културен и духовен центар на [[Словени|словенска Европа]].<ref>Lalkov, pp. 23-25</ref> Отстранувањето на византиското свештенство и грчкиот јазик од литургијата обезбедил Бугарија да се држи настрана од какво било силно или директно византиско влијание во нејзината политика и верски живот.<ref>Zlatarski, p. 284</ref> Реакцијата на Византија била брза. Веднаш во 894 година, царот [[Лав VI Мудриот|Лав VI]] го преселил пазарот на бугарските трговци од [[Цариград|Константинопол]] во [[Солун]], што претставувало тежок удар за бугарските економски интереси.<ref>Zlatarski, pp. 284-287</ref> Ова ја разгорело првата комерцијална војна во Европа,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|title=Selections on Byzantium. Selections from the Chronicle of Ioannes Skylitzes, translated and adapted from B. Flusin and J.-C. Cheynet (2003)|last=Mladjov|first=Ian|archive-url=https://archive.today/20120727064430/http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|archive-date=27 July 2012|accessdate=4 March 2011}}</ref> во која победил Симеон I по одлучувачката [[Битка кај Бугарофигон (896)|битка кај Булгарофигон]]. == Белешки == ^ a: Народниот совет постоел од создавањето на Бугарија и во својата првобитна форма го вклучил целиот „вооружен народ“ предводен од [[болјар]]<nowiki/>ите. Имал повисок авторитет од Хан, што можел да се илустрира со Советот од 766 година кога бил симнат ханот Сабин. Народниот совет почнал да губи важност со централизацијата на земјата под Крум и Омуртаг и особено по христијанизацијата кога монархот се сметал за претставник на Бог на земјата.[3] == Наводи == {{Наводи|25em}} == Извори == * {{Наведена книга|title=The Bulgarian Khans and Tsars|last=Andreev|first=Jordan|last2=Milcho Lalkov|publisher=Abagar|year=1996|isbn=954-427-216-X|location=Veliko Tarnovo|language=bg}} * {{Наведена книга|title=History of Bulgaria electronic edition|last=Bakalov|first=Georgi|last2=Milen Kumanov|publisher=Trud, Sirma|year=2003|isbn=954528613X|location=Sofia|language=bg|chapter=KUTMICHEVITSA (Kutmichinitsa)}} * {{Наведена книга|url=http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_003.html|title=Latin Sources for Bulgarian History (LIBI), volume II|last=Duychev|first=Ivan|last2=collective|publisher=Izdatelstvo na BAN|year=1960|location=Sofia|language=bg, la}} * {{Наведена книга|title=Rulers of Bulgaria|last=Lalkov|first=Milcho|publisher=Kibea|year=1997|isbn=954-474-098-8|chapter=Tsar Simeon the Great (893–927)}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/en/sr/index.html|title=A History of the First Bulgarian Empire|last=Runciman|first=Steven|publisher=[[George Bell & Sons]]|year=1930|location=[[London]]|chapter=The Two Eagles|oclc=832687|author-link=Steven Runciman|chapter-url=http://www.promacedonia.org/en/sr/sr_3_1.htm}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/vz1b/index.html|title=History of the Bulgarian state in the Middle Ages. Volume I. History of the First Bulgarian Empire.|last=Zlatarski|first=Vasil|publisher=Nauka i izkustvo|year=1971|edition=2|location=Sofia|language=bg|oclc=67080314|author-link=Vasil Zlatarski|orig-year=1927}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); III. Nationalization of the Bulgarian State; 5. Internal Policy of Prince Boris I|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_3_5.html}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); IV. Struggle with Byzantium for Political Supremacy; 1. Emperor Simeon and his first war with Byzantium|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_4_1.html}} * [https://www.academia.edu/7084202/%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%90._%D0%A4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8_%D0%B8_%D0%B4%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D1%81%D1%8A%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7_893_%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0._-_%D0%92_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B2_%D1%81%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%BE_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE._%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%BE%D1%82_%D0%A2%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%BF%D0%BE_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D0%B8_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D1%8A%D0%BC_%D0%9F%D1%8A%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D1%8A%D0%BC_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_-_%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_17-19._05._2012_%D0%B3._%D0%A1%D1%8A%D1%81%D1%82._%D0%A2._%D0%A2%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2._%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_2014_229-237 Николов, А., Факти и догадки за събора през 893 година. - В: България в световното културно наследство. Материали от Третата национална конференция по история, археология и културен туризъм "Пътуване към България" - Шумен, 17-19. 05. 2012 г. Съст. Т. Тодоров. Шумен, 2014, 229-237] [[Категорија:Бугарија во 9 век]] [[Категорија:893]] [[Категорија:Велики Преслав]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] p3b8uw9ylrk7gkaga1stfiuu7xnghvc 5578191 5578182 2026-06-17T12:10:49Z Buli 2648 /* Заднина и извори */ 5578191 wikitext text/x-wiki '''Преславскиот собор''' — во историографијата познат и како '''Преславски црковно-народен собор''' — бил собир на бугарското благородништво и црковните великодостојници што според традиционалното толкување се одржал во 893 година во [[Преслав]], тогашната престолнина на [[Првото бугарско царство]]. Соборот вообичаено се поврзува со симнувањето на кнез [[Владимир Расате]] од престолот, изборот на [[Симеон I]] за владетел и со промените во црковната и јазичната политика на државата. Постоењето на ваков собор е широко прифатено во историската наука, но неговиот тек и донесените одлуки не се непосредно засведочени во сочуваните средновековни извори. Главен извор за настаните од 893 година претставува хрониката на [[Регино од Прум]], која не спомнува собор, туку ги опишува дејствијата на кнез Борис I по обидот на Владимир Расате да ја обнови паганската религија. Поради тоа, повеќето детали за соборот се резултат на подоцнежни историографски реконструкции засновани врз анализа на достапните извори и настаните што следеле по 893 година. Во историографијата со Преславскиот собор традиционално се поврзуваат поставувањето на Симеон I за владетел, пренесувањето на престолнината од Плиска во Преслав и зацврстувањето на словенскиот јазик во богослужбата и државниот живот. Меѓутоа, бидејќи сочуваните извори не даваат непосреден опис на самиот собор, степенот до кој овие промени биле резултат на одлуки донесени на еден собор претставува предмет на историографски дебати. == Заднина и извори == Не постои сочуван средновековен извор што непосредно спомнува одржување на Преславски собор во 893 година. Најважниот современ извор за настаните поврзани со соборувањето на Владимир Расате и доаѓањето на власт на Симеон I е хрониката на [[Регино од Прум]] (†915), поранешен игумен на манастирот Прум (892–899), составена на почетокот од X век. Во неа се опишува како Борис I го напуштил монашкиот живот, го соборил својот син Владимир, го ослепил и го поставил Симеон за нов владетел, по што повторно се повлекол во манастир. Меѓутоа, Регино не спомнува собор, ниту пак наведува дека овие настани биле потврдени од некакво црковно или државно собрание. Поради тоа, реконструкцијата на Преславскиот собор се заснова на подоцнежни толкувања на изворите и на обидите да се објаснат значајните политички, црковни и културни промени што следеле по 893 година. Додека поголемиот дел од историчарите прифаќаат дека во Преслав најверојатно бил одржан собир на државната и црковната елита, некои истражувачи укажуваат дека неговото постоење, состав и одлуки не можат целосно да се потврдат врз основа на сочуваните извори. Најдеталниот современ опис на настаните е зачуван во „''Хроникон''“ на Регино од Прум:<ref>LIBI, vol. II, [http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_306.html pp. 306]-[http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_307.html 307]</ref> {{Цитатник|...Се раскажува за владетелот на тој народ [Борис I] дека откако ја примил благодатта на Крштевањето, достигнал такво совршенство, што дење се појавувал пред народот облечен во владетелски одежди, а ноќе, облечен во покајничка облека тајно влегувал во црквата и, прострен на подот на самиот храм, со само власеница под себе, лежел во молитва. Не долго потоа, поттикнат од божествено вдахновение, се откажал од земното царство за вечно да царува на небесата со Христа. Откако на негово место за владетел го поставил својот најстар син [Владимир], и откако го примил монашкиот потстриг, облекувајќи ја облеката на светото подвижништво, станал монах, предавајќи се деноноќно на милосрдие, бдение и молитви. Во меѓувреме, неговиот син, кого го поставил за владетел, далеку отстапувајќи од намерите и делата на својот татко, почнал да врши грабежи, да им се предава на пијанства, гозби и разврат и со сите сили настојувал новопокрстениот народ да го врати кон паганските обичаи. Кога таткото го чул тоа, обземен од голема ревност, ја соблекол светата облека, повторно го опашал воениот појас и, облечен во владетелска облека, со себе собрал богобојазливи луѓе и тргнал против својот син. Наскоро го фатил без поголеми тешкотии, му ги ископал очите и го ставил во затвор. Потоа '''''го собрал целото свое царство''''' и за владетел го поставил помладиот син [Симеон I], заканувајќи се пред сите дека истата судбина ќе го снајде ако во нешто отстапи од вистинското христијанство. Откако го извршил сето тоа, повторно го оставил воениот појас, ја облекол монашката облека и се вратил во манастирот, каде што остатокот од својот земен живот го поминал во свето подвижништво.}} Во историографијата од XIX век овие единствени податоци на Регино за бугарските настани биле примани со повеќе или помалку отворен сомнеж, бидејќи нивната веродостојност не можела да се провери. Зачуваните византиски и средновековни словенски извори (со исклучок на т.н. „''Чудото на свети Георги со Бугаринот''“) многу нејасно зборуваат или воопшто не го спомнуваат симнувањето на Владимир и доаѓањето на престолот на Симеон. Со оглед на овие околности, разбирливо е зошто изразот на Регино „свикувајќи го целото свое царство“ првично не го привлекол вниманието на истражувачите. Сепак, треба да се забележи дека во првиот дел од своите „''Писма за историјата на Србите и Бугарите''“, објавени во списанието „Московска беседа“ во 1854–1855 година, [[Александар Фјодорович Гилфердинг|Александар Гилфердинг]] (1831–1872) прв ја изнел идејата дека германскиот хроничар под ова подразбирал токму свикување на собор. Во неговиот слободен превод зборовите на Регино гласат: „потоа, свикувајќи собор од целата своја држава, го поставил за владетел својот помлад син.“<ref>{{Наведено списание|last=Николов|first=Ангел|date=2013|title=Преславский собор 893 г. в современной историографии|url=https://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/view/1071/951|journal=Orientalia Christiana Cracoviensia|volume=5|pages=13}}</ref> Во 1925 година бугарскиот историчар [[Васил Златарски]] ја развил тезата дека изразот ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) во хрониката на Регино од Прум се однесува на свикување народен собор во Преслав во 893 година. Според неговата реконструкција, на овој собор биле симнати од власт Владимир-Расате и неговите приврзаници, Симеон бил поставен за владетел, престолнината била пренесена од Плиска во Преслав, а словенскиот јазик бил прогласен за официјален јазик во државата и црквата. Тезата на Златарски била дополнително разработена во неговата '''„'''''Историја на бугарската држава во средниот век'''''“''' (1927) и стекнала широко прифаќање во бугарската и странската историографија. Нејзината популаризација била поврзана и со прославите по повод илјадагодишнината од Симеоновата епоха во 1929 година. Подоцна неговите ставови биле прифатени и од историчари како Стивен Рансиман и Григориј Александрович Иљински. Од втората половина на XX век дел од истражувачите започнале критички да ја преиспитуваат оваа реконструкција. [[Петар Мутафчиев]] уште рано предупредил дека нема сигурни докази оти токму на соборот било одлучено воведувањето на словенскиот јазик како официјален јазик на државата и црквата. Современи автори, меѓу кои и Димитар Поливјани, сметаат дека повеќето одлуки што традиционално му се припишуваат на Преславскиот собор не можат сигурно да се потврдат од изворите и дека најверојатно не претставувале едновремени акти донесени на едно собрание. Според ова гледиште, Преславскиот собор во голема мера претставува историографска реконструкција изградена врз ограничени и посредни сведоштва. Треба да се има предвид дека за [[Франки|Франките]] во IX век казната со ослепување не претставувала варварски чин на самоволие, туку законска привилегија и јасен израз на легитимната царска власт, преземен од византиската практика. Можно е токму ослепувањето на бугарскиот владетел Владимир од страна на неговиот татко-монах да го привлекло вниманието на Регино. Во историјата на Франкската империја имало повеќе случаи на ослепување припадници на владејачката каролиншка династија, а еден од најпознатите бил случајот со Карломан, помладиот син на западнофранкискиот крал [[Карло Ќелавиот]], кој во 873 година бил ослепен откако го напуштил манастирот и кренал бунт против својот татко. Историчарот Јордан Трифонов своевремено претпоставил дека Регино намерно ја обликувал приказната за ослепувањето на Владимир за да ја претстави како праведна казна, по аналогија со случајот на Карломан. Иако тезата за измисленоста на настанот не може да се докаже, таа укажува на потребата сведоштвото на Регино да се анализира во контекст на неговата хроника и на неговите идеи. Самиот Регино имал лични причини да се интересира за вакви случаи. Како игумен на манастирот Прум, тој се грижел за Хуго, вонбрачен син на кралот Лотар II, кој бил ослепен во 885 година поради обид да го преземе татковото кралство. Судот и пресудата против Хуго биле донесени на собор свикан во Франкфурт, што веројатно дополнително влијаело врз разбирањето на Регино за односот меѓу власта, казната и легитимноста. Во Франкската држава соборите и државните собранија биле важен дел од политичката традиција. Латинскиот израз што Регино го употребил – ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) – наликува токму на терминологијата со која франкските извори ги опишувале државните собори на императорите. Особено блиска паралела се среќава во Моасакската хроника, каде што за соборот свикан од Карло Велики во 813 година се вели дека бил собран „од целото негово кралство или царство“.<ref>{{Наведено списание|last=Николов|first=Ангел|date=2013|title=Преславский собор 893 г. в современной историографии|url=https://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/view/1071/951|journal=Orientalia Christiana Cracoviensia|volume=5|pages=21}}</ref> Поради тоа може да се претпостави дека Регино располагал со некаква информација за настаните од 893 година и во нив препознал сличност со франкските политички традиции. Сепак, не може да се исклучи и можноста дека тој делумно ја преработил и литературно ја обликувал првичната вест за ослепувањето на Владимир, дополнувајќи ја со претстава за собор кој симболизира законитост на власта и согласност меѓу владетелот и неговите поданици. == Одлуки == Според историчарите, Борис I претседавал со советот и биле донесени четири главни одлуки:<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * Принцот Владимир-Расате бил симнат од престолот и на негово место дошол неговиот брат [[Симеон I]]. Симеон, кој требало да биде висок свештеник, па дури и Архиепископ,<ref>Andreev, p. 91</ref><ref>Runciman, p. 137</ref> бил ослободен од неговата монашка заклетва.<ref>Andreev, p. 92</ref> Имало и промена во принципот на сукцесија што му овозможило на братот на монархот да го наследи. Дотогаш само првородениот син на монархот можел да го наследи на престолот. Таа промена ја спомнал Џон Егзарх во своето дело ''Шестоднев''. * Главниот град на Бугарија бил преместен од [[Плиска]] во [[Велики Преслав|Преслав]]. Таа одлука се објаснува со желбата на Борис I да избере престолнина подалеку од Плиска каде сеќавањето на незнабошното минато сè уште било многу силно. Во новата престолнина Симеон би бил опкружен со луѓе лојални на христијанството и на прословенската политика на неговиот татко.<ref>Zlatarski, pp. 258-259</ref> Преслав бил и местото на манастирот Пантелејмон<ref>Runciman, p. 136</ref> каде Борис I се пензионирал и каде што можеби престојувал самиот Симеон. Андреев сугерира дека поставувањето на главниот град во Преслав било симболичен чин на раскинување со паганството.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * [[Византија|Византиското]] свештенство требало да биде протерано од земјата и да се замени со бугарски свештеници. Меѓу новоименуваните бугарски епископи бил и [[Свети Климент Охридски|Св. Климент Охридски]] кој бил испратен во [[Девол (град)|Девол]] во областа [[Кутмичевица]].<ref>Zlatarski, pp. 271-273</ref> * [[Старословенски јазик|Старословенскиот јазик]] требал да го замени [[Грчки јазик|грчкиот]] во литургијата. Така тој станаол официјален јазик на Бугарија. Овој чин бил од големо значење не само за Бугарија туку и за целиот [[Словени|словенски]] свет.<ref>Zlatarski, pp. 261-262</ref> == Значење == Одлуките донесени за време на Преславскиот Совет имале големо влијание врз бугарската историја. Официјалниот статус на старобугарската дал голем поттик за развојот на [[Преславска книжевна школа|Преславската]] и [[Охридска книжевна школа|Охридската книжевна школа]]. Бугарската култура и литература влегла во своето златно доба под власта на новоизбраниот Симеон I и земјата станала културен и духовен центар на [[Словени|словенска Европа]].<ref>Lalkov, pp. 23-25</ref> Отстранувањето на византиското свештенство и грчкиот јазик од литургијата обезбедил Бугарија да се држи настрана од какво било силно или директно византиско влијание во нејзината политика и верски живот.<ref>Zlatarski, p. 284</ref> Реакцијата на Византија била брза. Веднаш во 894 година, царот [[Лав VI Мудриот|Лав VI]] го преселил пазарот на бугарските трговци од [[Цариград|Константинопол]] во [[Солун]], што претставувало тежок удар за бугарските економски интереси.<ref>Zlatarski, pp. 284-287</ref> Ова ја разгорело првата комерцијална војна во Европа,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|title=Selections on Byzantium. Selections from the Chronicle of Ioannes Skylitzes, translated and adapted from B. Flusin and J.-C. Cheynet (2003)|last=Mladjov|first=Ian|archive-url=https://archive.today/20120727064430/http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|archive-date=27 July 2012|accessdate=4 March 2011}}</ref> во која победил Симеон I по одлучувачката [[Битка кај Бугарофигон (896)|битка кај Булгарофигон]]. == Белешки == ^ a: Народниот совет постоел од создавањето на Бугарија и во својата првобитна форма го вклучил целиот „вооружен народ“ предводен од [[болјар]]<nowiki/>ите. Имал повисок авторитет од Хан, што можел да се илустрира со Советот од 766 година кога бил симнат ханот Сабин. Народниот совет почнал да губи важност со централизацијата на земјата под Крум и Омуртаг и особено по христијанизацијата кога монархот се сметал за претставник на Бог на земјата.[3] == Наводи == {{Наводи|25em}} == Извори == * {{Наведена книга|title=The Bulgarian Khans and Tsars|last=Andreev|first=Jordan|last2=Milcho Lalkov|publisher=Abagar|year=1996|isbn=954-427-216-X|location=Veliko Tarnovo|language=bg}} * {{Наведена книга|title=History of Bulgaria electronic edition|last=Bakalov|first=Georgi|last2=Milen Kumanov|publisher=Trud, Sirma|year=2003|isbn=954528613X|location=Sofia|language=bg|chapter=KUTMICHEVITSA (Kutmichinitsa)}} * {{Наведена книга|url=http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_003.html|title=Latin Sources for Bulgarian History (LIBI), volume II|last=Duychev|first=Ivan|last2=collective|publisher=Izdatelstvo na BAN|year=1960|location=Sofia|language=bg, la}} * {{Наведена книга|title=Rulers of Bulgaria|last=Lalkov|first=Milcho|publisher=Kibea|year=1997|isbn=954-474-098-8|chapter=Tsar Simeon the Great (893–927)}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/en/sr/index.html|title=A History of the First Bulgarian Empire|last=Runciman|first=Steven|publisher=[[George Bell & Sons]]|year=1930|location=[[London]]|chapter=The Two Eagles|oclc=832687|author-link=Steven Runciman|chapter-url=http://www.promacedonia.org/en/sr/sr_3_1.htm}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/vz1b/index.html|title=History of the Bulgarian state in the Middle Ages. Volume I. History of the First Bulgarian Empire.|last=Zlatarski|first=Vasil|publisher=Nauka i izkustvo|year=1971|edition=2|location=Sofia|language=bg|oclc=67080314|author-link=Vasil Zlatarski|orig-year=1927}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); III. Nationalization of the Bulgarian State; 5. Internal Policy of Prince Boris I|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_3_5.html}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); IV. Struggle with Byzantium for Political Supremacy; 1. Emperor Simeon and his first war with Byzantium|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_4_1.html}} * [https://www.academia.edu/7084202/%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%90._%D0%A4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8_%D0%B8_%D0%B4%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D1%81%D1%8A%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7_893_%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0._-_%D0%92_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B2_%D1%81%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%BE_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE._%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%BE%D1%82_%D0%A2%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%BF%D0%BE_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D0%B8_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D1%8A%D0%BC_%D0%9F%D1%8A%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D1%8A%D0%BC_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_-_%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_17-19._05._2012_%D0%B3._%D0%A1%D1%8A%D1%81%D1%82._%D0%A2._%D0%A2%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2._%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_2014_229-237 Николов, А., Факти и догадки за събора през 893 година. - В: България в световното културно наследство. Материали от Третата национална конференция по история, археология и културен туризъм "Пътуване към България" - Шумен, 17-19. 05. 2012 г. Съст. Т. Тодоров. Шумен, 2014, 229-237] [[Категорија:Бугарија во 9 век]] [[Категорија:893]] [[Категорија:Велики Преслав]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] 572yxw4ciu0xzc1lgp2tpju2hb51o4l 5578192 5578191 2026-06-17T12:13:05Z Buli 2648 /* Одлуки */ 5578192 wikitext text/x-wiki '''Преславскиот собор''' — во историографијата познат и како '''Преславски црковно-народен собор''' — бил собир на бугарското благородништво и црковните великодостојници што според традиционалното толкување се одржал во 893 година во [[Преслав]], тогашната престолнина на [[Првото бугарско царство]]. Соборот вообичаено се поврзува со симнувањето на кнез [[Владимир Расате]] од престолот, изборот на [[Симеон I]] за владетел и со промените во црковната и јазичната политика на државата. Постоењето на ваков собор е широко прифатено во историската наука, но неговиот тек и донесените одлуки не се непосредно засведочени во сочуваните средновековни извори. Главен извор за настаните од 893 година претставува хрониката на [[Регино од Прум]], која не спомнува собор, туку ги опишува дејствијата на кнез Борис I по обидот на Владимир Расате да ја обнови паганската религија. Поради тоа, повеќето детали за соборот се резултат на подоцнежни историографски реконструкции засновани врз анализа на достапните извори и настаните што следеле по 893 година. Во историографијата со Преславскиот собор традиционално се поврзуваат поставувањето на Симеон I за владетел, пренесувањето на престолнината од Плиска во Преслав и зацврстувањето на словенскиот јазик во богослужбата и државниот живот. Меѓутоа, бидејќи сочуваните извори не даваат непосреден опис на самиот собор, степенот до кој овие промени биле резултат на одлуки донесени на еден собор претставува предмет на историографски дебати. == Заднина и извори == Не постои сочуван средновековен извор што непосредно спомнува одржување на Преславски собор во 893 година. Најважниот современ извор за настаните поврзани со соборувањето на Владимир Расате и доаѓањето на власт на Симеон I е хрониката на [[Регино од Прум]] (†915), поранешен игумен на манастирот Прум (892–899), составена на почетокот од X век. Во неа се опишува како Борис I го напуштил монашкиот живот, го соборил својот син Владимир, го ослепил и го поставил Симеон за нов владетел, по што повторно се повлекол во манастир. Меѓутоа, Регино не спомнува собор, ниту пак наведува дека овие настани биле потврдени од некакво црковно или државно собрание. Поради тоа, реконструкцијата на Преславскиот собор се заснова на подоцнежни толкувања на изворите и на обидите да се објаснат значајните политички, црковни и културни промени што следеле по 893 година. Додека поголемиот дел од историчарите прифаќаат дека во Преслав најверојатно бил одржан собир на државната и црковната елита, некои истражувачи укажуваат дека неговото постоење, состав и одлуки не можат целосно да се потврдат врз основа на сочуваните извори. Најдеталниот современ опис на настаните е зачуван во „''Хроникон''“ на Регино од Прум:<ref>LIBI, vol. II, [http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_306.html pp. 306]-[http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_307.html 307]</ref> {{Цитатник|...Се раскажува за владетелот на тој народ [Борис I] дека откако ја примил благодатта на Крштевањето, достигнал такво совршенство, што дење се појавувал пред народот облечен во владетелски одежди, а ноќе, облечен во покајничка облека тајно влегувал во црквата и, прострен на подот на самиот храм, со само власеница под себе, лежел во молитва. Не долго потоа, поттикнат од божествено вдахновение, се откажал од земното царство за вечно да царува на небесата со Христа. Откако на негово место за владетел го поставил својот најстар син [Владимир], и откако го примил монашкиот потстриг, облекувајќи ја облеката на светото подвижништво, станал монах, предавајќи се деноноќно на милосрдие, бдение и молитви. Во меѓувреме, неговиот син, кого го поставил за владетел, далеку отстапувајќи од намерите и делата на својот татко, почнал да врши грабежи, да им се предава на пијанства, гозби и разврат и со сите сили настојувал новопокрстениот народ да го врати кон паганските обичаи. Кога таткото го чул тоа, обземен од голема ревност, ја соблекол светата облека, повторно го опашал воениот појас и, облечен во владетелска облека, со себе собрал богобојазливи луѓе и тргнал против својот син. Наскоро го фатил без поголеми тешкотии, му ги ископал очите и го ставил во затвор. Потоа '''''го собрал целото свое царство''''' и за владетел го поставил помладиот син [Симеон I], заканувајќи се пред сите дека истата судбина ќе го снајде ако во нешто отстапи од вистинското христијанство. Откако го извршил сето тоа, повторно го оставил воениот појас, ја облекол монашката облека и се вратил во манастирот, каде што остатокот од својот земен живот го поминал во свето подвижништво.}} Во историографијата од XIX век овие единствени податоци на Регино за бугарските настани биле примани со повеќе или помалку отворен сомнеж, бидејќи нивната веродостојност не можела да се провери. Зачуваните византиски и средновековни словенски извори (со исклучок на т.н. „''Чудото на свети Георги со Бугаринот''“) многу нејасно зборуваат или воопшто не го спомнуваат симнувањето на Владимир и доаѓањето на престолот на Симеон. Со оглед на овие околности, разбирливо е зошто изразот на Регино „свикувајќи го целото свое царство“ првично не го привлекол вниманието на истражувачите. Сепак, треба да се забележи дека во првиот дел од своите „''Писма за историјата на Србите и Бугарите''“, објавени во списанието „Московска беседа“ во 1854–1855 година, [[Александар Фјодорович Гилфердинг|Александар Гилфердинг]] (1831–1872) прв ја изнел идејата дека германскиот хроничар под ова подразбирал токму свикување на собор. Во неговиот слободен превод зборовите на Регино гласат: „потоа, свикувајќи собор од целата своја држава, го поставил за владетел својот помлад син.“<ref>{{Наведено списание|last=Николов|first=Ангел|date=2013|title=Преславский собор 893 г. в современной историографии|url=https://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/view/1071/951|journal=Orientalia Christiana Cracoviensia|volume=5|pages=13}}</ref> Во 1925 година бугарскиот историчар [[Васил Златарски]] ја развил тезата дека изразот ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) во хрониката на Регино од Прум се однесува на свикување народен собор во Преслав во 893 година. Според неговата реконструкција, на овој собор биле симнати од власт Владимир-Расате и неговите приврзаници, Симеон бил поставен за владетел, престолнината била пренесена од Плиска во Преслав, а словенскиот јазик бил прогласен за официјален јазик во државата и црквата. Тезата на Златарски била дополнително разработена во неговата '''„'''''Историја на бугарската држава во средниот век'''''“''' (1927) и стекнала широко прифаќање во бугарската и странската историографија. Нејзината популаризација била поврзана и со прославите по повод илјадагодишнината од Симеоновата епоха во 1929 година. Подоцна неговите ставови биле прифатени и од историчари како Стивен Рансиман и Григориј Александрович Иљински. Од втората половина на XX век дел од истражувачите започнале критички да ја преиспитуваат оваа реконструкција. [[Петар Мутафчиев]] уште рано предупредил дека нема сигурни докази оти токму на соборот било одлучено воведувањето на словенскиот јазик како официјален јазик на државата и црквата. Современи автори, меѓу кои и Димитар Поливјани, сметаат дека повеќето одлуки што традиционално му се припишуваат на Преславскиот собор не можат сигурно да се потврдат од изворите и дека најверојатно не претставувале едновремени акти донесени на едно собрание. Според ова гледиште, Преславскиот собор во голема мера претставува историографска реконструкција изградена врз ограничени и посредни сведоштва. Треба да се има предвид дека за [[Франки|Франките]] во IX век казната со ослепување не претставувала варварски чин на самоволие, туку законска привилегија и јасен израз на легитимната царска власт, преземен од византиската практика. Можно е токму ослепувањето на бугарскиот владетел Владимир од страна на неговиот татко-монах да го привлекло вниманието на Регино. Во историјата на Франкската империја имало повеќе случаи на ослепување припадници на владејачката каролиншка династија, а еден од најпознатите бил случајот со Карломан, помладиот син на западнофранкискиот крал [[Карло Ќелавиот]], кој во 873 година бил ослепен откако го напуштил манастирот и кренал бунт против својот татко. Историчарот Јордан Трифонов своевремено претпоставил дека Регино намерно ја обликувал приказната за ослепувањето на Владимир за да ја претстави како праведна казна, по аналогија со случајот на Карломан. Иако тезата за измисленоста на настанот не може да се докаже, таа укажува на потребата сведоштвото на Регино да се анализира во контекст на неговата хроника и на неговите идеи. Самиот Регино имал лични причини да се интересира за вакви случаи. Како игумен на манастирот Прум, тој се грижел за Хуго, вонбрачен син на кралот Лотар II, кој бил ослепен во 885 година поради обид да го преземе татковото кралство. Судот и пресудата против Хуго биле донесени на собор свикан во Франкфурт, што веројатно дополнително влијаело врз разбирањето на Регино за односот меѓу власта, казната и легитимноста. Во Франкската држава соборите и државните собранија биле важен дел од политичката традиција. Латинскиот израз што Регино го употребил – ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) – наликува токму на терминологијата со која франкските извори ги опишувале државните собори на императорите. Особено блиска паралела се среќава во Моасакската хроника, каде што за соборот свикан од Карло Велики во 813 година се вели дека бил собран „од целото негово кралство или царство“.<ref>{{Наведено списание|last=Николов|first=Ангел|date=2013|title=Преславский собор 893 г. в современной историографии|url=https://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/view/1071/951|journal=Orientalia Christiana Cracoviensia|volume=5|pages=21}}</ref> Поради тоа може да се претпостави дека Регино располагал со некаква информација за настаните од 893 година и во нив препознал сличност со франкските политички традиции. Сепак, не може да се исклучи и можноста дека тој делумно ја преработил и литературно ја обликувал првичната вест за ослепувањето на Владимир, дополнувајќи ја со претстава за собор кој симболизира законитост на власта и согласност меѓу владетелот и неговите поданици. == Одлуки == Во историографијата на Преславскиот собор најчесто му се припишуваат следниве одлуки:<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * Принцот Владимир-Расате бил симнат од престолот и на негово место дошол неговиот брат [[Симеон I]]. Симеон, кој требало да биде висок свештеник, па дури и Архиепископ,<ref>Andreev, p. 91</ref><ref>Runciman, p. 137</ref> бил ослободен од неговата монашка заклетва.<ref>Andreev, p. 92</ref> Имало и промена во принципот на сукцесија што му овозможило на братот на монархот да го наследи. Дотогаш само првородениот син на монархот можел да го наследи на престолот. Таа промена ја спомнал Џон Егзарх во своето дело ''Шестоднев''. * Главниот град на Бугарија бил преместен од [[Плиска]] во [[Велики Преслав|Преслав]]. Таа одлука се објаснува со желбата на Борис I да избере престолнина подалеку од Плиска каде сеќавањето на незнабошното минато сè уште било многу силно. Во новата престолнина Симеон би бил опкружен со луѓе лојални на христијанството и на прословенската политика на неговиот татко.<ref>Zlatarski, pp. 258-259</ref> Преслав бил и местото на манастирот Пантелејмон<ref>Runciman, p. 136</ref> каде Борис I се пензионирал и каде што можеби престојувал самиот Симеон. Андреев сугерира дека поставувањето на главниот град во Преслав било симболичен чин на раскинување со паганството.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * [[Византија|Византиското]] свештенство требало да биде протерано од земјата и да се замени со бугарски свештеници. Меѓу новоименуваните бугарски епископи бил и [[Свети Климент Охридски|Св. Климент Охридски]] кој бил испратен во [[Девол (град)|Девол]] во областа [[Кутмичевица]].<ref>Zlatarski, pp. 271-273</ref> * [[Старословенски јазик|Старословенскиот јазик]] требал да го замени [[Грчки јазик|грчкиот]] во литургијата. Така тој станаол официјален јазик на Бугарија. Овој чин бил од големо значење не само за Бугарија туку и за целиот [[Словени|словенски]] свет.<ref>Zlatarski, pp. 261-262</ref> == Значење == Одлуките донесени за време на Преславскиот Совет имале големо влијание врз бугарската историја. Официјалниот статус на старобугарската дал голем поттик за развојот на [[Преславска книжевна школа|Преславската]] и [[Охридска книжевна школа|Охридската книжевна школа]]. Бугарската култура и литература влегла во своето златно доба под власта на новоизбраниот Симеон I и земјата станала културен и духовен центар на [[Словени|словенска Европа]].<ref>Lalkov, pp. 23-25</ref> Отстранувањето на византиското свештенство и грчкиот јазик од литургијата обезбедил Бугарија да се држи настрана од какво било силно или директно византиско влијание во нејзината политика и верски живот.<ref>Zlatarski, p. 284</ref> Реакцијата на Византија била брза. Веднаш во 894 година, царот [[Лав VI Мудриот|Лав VI]] го преселил пазарот на бугарските трговци од [[Цариград|Константинопол]] во [[Солун]], што претставувало тежок удар за бугарските економски интереси.<ref>Zlatarski, pp. 284-287</ref> Ова ја разгорело првата комерцијална војна во Европа,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|title=Selections on Byzantium. Selections from the Chronicle of Ioannes Skylitzes, translated and adapted from B. Flusin and J.-C. Cheynet (2003)|last=Mladjov|first=Ian|archive-url=https://archive.today/20120727064430/http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|archive-date=27 July 2012|accessdate=4 March 2011}}</ref> во која победил Симеон I по одлучувачката [[Битка кај Бугарофигон (896)|битка кај Булгарофигон]]. == Белешки == ^ a: Народниот совет постоел од создавањето на Бугарија и во својата првобитна форма го вклучил целиот „вооружен народ“ предводен од [[болјар]]<nowiki/>ите. Имал повисок авторитет од Хан, што можел да се илустрира со Советот од 766 година кога бил симнат ханот Сабин. Народниот совет почнал да губи важност со централизацијата на земјата под Крум и Омуртаг и особено по христијанизацијата кога монархот се сметал за претставник на Бог на земјата.[3] == Наводи == {{Наводи|25em}} == Извори == * {{Наведена книга|title=The Bulgarian Khans and Tsars|last=Andreev|first=Jordan|last2=Milcho Lalkov|publisher=Abagar|year=1996|isbn=954-427-216-X|location=Veliko Tarnovo|language=bg}} * {{Наведена книга|title=History of Bulgaria electronic edition|last=Bakalov|first=Georgi|last2=Milen Kumanov|publisher=Trud, Sirma|year=2003|isbn=954528613X|location=Sofia|language=bg|chapter=KUTMICHEVITSA (Kutmichinitsa)}} * {{Наведена книга|url=http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_003.html|title=Latin Sources for Bulgarian History (LIBI), volume II|last=Duychev|first=Ivan|last2=collective|publisher=Izdatelstvo na BAN|year=1960|location=Sofia|language=bg, la}} * {{Наведена книга|title=Rulers of Bulgaria|last=Lalkov|first=Milcho|publisher=Kibea|year=1997|isbn=954-474-098-8|chapter=Tsar Simeon the Great (893–927)}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/en/sr/index.html|title=A History of the First Bulgarian Empire|last=Runciman|first=Steven|publisher=[[George Bell & Sons]]|year=1930|location=[[London]]|chapter=The Two Eagles|oclc=832687|author-link=Steven Runciman|chapter-url=http://www.promacedonia.org/en/sr/sr_3_1.htm}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/vz1b/index.html|title=History of the Bulgarian state in the Middle Ages. Volume I. History of the First Bulgarian Empire.|last=Zlatarski|first=Vasil|publisher=Nauka i izkustvo|year=1971|edition=2|location=Sofia|language=bg|oclc=67080314|author-link=Vasil Zlatarski|orig-year=1927}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); III. Nationalization of the Bulgarian State; 5. Internal Policy of Prince Boris I|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_3_5.html}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); IV. Struggle with Byzantium for Political Supremacy; 1. Emperor Simeon and his first war with Byzantium|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_4_1.html}} * [https://www.academia.edu/7084202/%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%90._%D0%A4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8_%D0%B8_%D0%B4%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D1%81%D1%8A%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7_893_%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0._-_%D0%92_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B2_%D1%81%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%BE_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE._%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%BE%D1%82_%D0%A2%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%BF%D0%BE_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D0%B8_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D1%8A%D0%BC_%D0%9F%D1%8A%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D1%8A%D0%BC_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_-_%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_17-19._05._2012_%D0%B3._%D0%A1%D1%8A%D1%81%D1%82._%D0%A2._%D0%A2%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2._%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_2014_229-237 Николов, А., Факти и догадки за събора през 893 година. - В: България в световното културно наследство. Материали от Третата национална конференция по история, археология и културен туризъм "Пътуване към България" - Шумен, 17-19. 05. 2012 г. Съст. Т. Тодоров. Шумен, 2014, 229-237] [[Категорија:Бугарија во 9 век]] [[Категорија:893]] [[Категорија:Велики Преслав]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] 2g2wr6740my9omq8g7raawy1l4euvc2 5578193 5578192 2026-06-17T12:14:31Z Buli 2648 /* Одлуки */ 5578193 wikitext text/x-wiki '''Преславскиот собор''' — во историографијата познат и како '''Преславски црковно-народен собор''' — бил собир на бугарското благородништво и црковните великодостојници што според традиционалното толкување се одржал во 893 година во [[Преслав]], тогашната престолнина на [[Првото бугарско царство]]. Соборот вообичаено се поврзува со симнувањето на кнез [[Владимир Расате]] од престолот, изборот на [[Симеон I]] за владетел и со промените во црковната и јазичната политика на државата. Постоењето на ваков собор е широко прифатено во историската наука, но неговиот тек и донесените одлуки не се непосредно засведочени во сочуваните средновековни извори. Главен извор за настаните од 893 година претставува хрониката на [[Регино од Прум]], која не спомнува собор, туку ги опишува дејствијата на кнез Борис I по обидот на Владимир Расате да ја обнови паганската религија. Поради тоа, повеќето детали за соборот се резултат на подоцнежни историографски реконструкции засновани врз анализа на достапните извори и настаните што следеле по 893 година. Во историографијата со Преславскиот собор традиционално се поврзуваат поставувањето на Симеон I за владетел, пренесувањето на престолнината од Плиска во Преслав и зацврстувањето на словенскиот јазик во богослужбата и државниот живот. Меѓутоа, бидејќи сочуваните извори не даваат непосреден опис на самиот собор, степенот до кој овие промени биле резултат на одлуки донесени на еден собор претставува предмет на историографски дебати. == Заднина и извори == Не постои сочуван средновековен извор што непосредно спомнува одржување на Преславски собор во 893 година. Најважниот современ извор за настаните поврзани со соборувањето на Владимир Расате и доаѓањето на власт на Симеон I е хрониката на [[Регино од Прум]] (†915), поранешен игумен на манастирот Прум (892–899), составена на почетокот од X век. Во неа се опишува како Борис I го напуштил монашкиот живот, го соборил својот син Владимир, го ослепил и го поставил Симеон за нов владетел, по што повторно се повлекол во манастир. Меѓутоа, Регино не спомнува собор, ниту пак наведува дека овие настани биле потврдени од некакво црковно или државно собрание. Поради тоа, реконструкцијата на Преславскиот собор се заснова на подоцнежни толкувања на изворите и на обидите да се објаснат значајните политички, црковни и културни промени што следеле по 893 година. Додека поголемиот дел од историчарите прифаќаат дека во Преслав најверојатно бил одржан собир на државната и црковната елита, некои истражувачи укажуваат дека неговото постоење, состав и одлуки не можат целосно да се потврдат врз основа на сочуваните извори. Најдеталниот современ опис на настаните е зачуван во „''Хроникон''“ на Регино од Прум:<ref>LIBI, vol. II, [http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_306.html pp. 306]-[http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_307.html 307]</ref> {{Цитатник|...Се раскажува за владетелот на тој народ [Борис I] дека откако ја примил благодатта на Крштевањето, достигнал такво совршенство, што дење се појавувал пред народот облечен во владетелски одежди, а ноќе, облечен во покајничка облека тајно влегувал во црквата и, прострен на подот на самиот храм, со само власеница под себе, лежел во молитва. Не долго потоа, поттикнат од божествено вдахновение, се откажал од земното царство за вечно да царува на небесата со Христа. Откако на негово место за владетел го поставил својот најстар син [Владимир], и откако го примил монашкиот потстриг, облекувајќи ја облеката на светото подвижништво, станал монах, предавајќи се деноноќно на милосрдие, бдение и молитви. Во меѓувреме, неговиот син, кого го поставил за владетел, далеку отстапувајќи од намерите и делата на својот татко, почнал да врши грабежи, да им се предава на пијанства, гозби и разврат и со сите сили настојувал новопокрстениот народ да го врати кон паганските обичаи. Кога таткото го чул тоа, обземен од голема ревност, ја соблекол светата облека, повторно го опашал воениот појас и, облечен во владетелска облека, со себе собрал богобојазливи луѓе и тргнал против својот син. Наскоро го фатил без поголеми тешкотии, му ги ископал очите и го ставил во затвор. Потоа '''''го собрал целото свое царство''''' и за владетел го поставил помладиот син [Симеон I], заканувајќи се пред сите дека истата судбина ќе го снајде ако во нешто отстапи од вистинското христијанство. Откако го извршил сето тоа, повторно го оставил воениот појас, ја облекол монашката облека и се вратил во манастирот, каде што остатокот од својот земен живот го поминал во свето подвижништво.}} Во историографијата од XIX век овие единствени податоци на Регино за бугарските настани биле примани со повеќе или помалку отворен сомнеж, бидејќи нивната веродостојност не можела да се провери. Зачуваните византиски и средновековни словенски извори (со исклучок на т.н. „''Чудото на свети Георги со Бугаринот''“) многу нејасно зборуваат или воопшто не го спомнуваат симнувањето на Владимир и доаѓањето на престолот на Симеон. Со оглед на овие околности, разбирливо е зошто изразот на Регино „свикувајќи го целото свое царство“ првично не го привлекол вниманието на истражувачите. Сепак, треба да се забележи дека во првиот дел од своите „''Писма за историјата на Србите и Бугарите''“, објавени во списанието „Московска беседа“ во 1854–1855 година, [[Александар Фјодорович Гилфердинг|Александар Гилфердинг]] (1831–1872) прв ја изнел идејата дека германскиот хроничар под ова подразбирал токму свикување на собор. Во неговиот слободен превод зборовите на Регино гласат: „потоа, свикувајќи собор од целата своја држава, го поставил за владетел својот помлад син.“<ref>{{Наведено списание|last=Николов|first=Ангел|date=2013|title=Преславский собор 893 г. в современной историографии|url=https://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/view/1071/951|journal=Orientalia Christiana Cracoviensia|volume=5|pages=13}}</ref> Во 1925 година бугарскиот историчар [[Васил Златарски]] ја развил тезата дека изразот ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) во хрониката на Регино од Прум се однесува на свикување народен собор во Преслав во 893 година. Според неговата реконструкција, на овој собор биле симнати од власт Владимир-Расате и неговите приврзаници, Симеон бил поставен за владетел, престолнината била пренесена од Плиска во Преслав, а словенскиот јазик бил прогласен за официјален јазик во државата и црквата. Тезата на Златарски била дополнително разработена во неговата '''„'''''Историја на бугарската држава во средниот век'''''“''' (1927) и стекнала широко прифаќање во бугарската и странската историографија. Нејзината популаризација била поврзана и со прославите по повод илјадагодишнината од Симеоновата епоха во 1929 година. Подоцна неговите ставови биле прифатени и од историчари како Стивен Рансиман и Григориј Александрович Иљински. Од втората половина на XX век дел од истражувачите започнале критички да ја преиспитуваат оваа реконструкција. [[Петар Мутафчиев]] уште рано предупредил дека нема сигурни докази оти токму на соборот било одлучено воведувањето на словенскиот јазик како официјален јазик на државата и црквата. Современи автори, меѓу кои и Димитар Поливјани, сметаат дека повеќето одлуки што традиционално му се припишуваат на Преславскиот собор не можат сигурно да се потврдат од изворите и дека најверојатно не претставувале едновремени акти донесени на едно собрание. Според ова гледиште, Преславскиот собор во голема мера претставува историографска реконструкција изградена врз ограничени и посредни сведоштва. Треба да се има предвид дека за [[Франки|Франките]] во IX век казната со ослепување не претставувала варварски чин на самоволие, туку законска привилегија и јасен израз на легитимната царска власт, преземен од византиската практика. Можно е токму ослепувањето на бугарскиот владетел Владимир од страна на неговиот татко-монах да го привлекло вниманието на Регино. Во историјата на Франкската империја имало повеќе случаи на ослепување припадници на владејачката каролиншка династија, а еден од најпознатите бил случајот со Карломан, помладиот син на западнофранкискиот крал [[Карло Ќелавиот]], кој во 873 година бил ослепен откако го напуштил манастирот и кренал бунт против својот татко. Историчарот Јордан Трифонов своевремено претпоставил дека Регино намерно ја обликувал приказната за ослепувањето на Владимир за да ја претстави како праведна казна, по аналогија со случајот на Карломан. Иако тезата за измисленоста на настанот не може да се докаже, таа укажува на потребата сведоштвото на Регино да се анализира во контекст на неговата хроника и на неговите идеи. Самиот Регино имал лични причини да се интересира за вакви случаи. Како игумен на манастирот Прум, тој се грижел за Хуго, вонбрачен син на кралот Лотар II, кој бил ослепен во 885 година поради обид да го преземе татковото кралство. Судот и пресудата против Хуго биле донесени на собор свикан во Франкфурт, што веројатно дополнително влијаело врз разбирањето на Регино за односот меѓу власта, казната и легитимноста. Во Франкската држава соборите и државните собранија биле важен дел од политичката традиција. Латинскиот израз што Регино го употребил – ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) – наликува токму на терминологијата со која франкските извори ги опишувале државните собори на императорите. Особено блиска паралела се среќава во Моасакската хроника, каде што за соборот свикан од Карло Велики во 813 година се вели дека бил собран „од целото негово кралство или царство“.<ref>{{Наведено списание|last=Николов|first=Ангел|date=2013|title=Преславский собор 893 г. в современной историографии|url=https://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/view/1071/951|journal=Orientalia Christiana Cracoviensia|volume=5|pages=21}}</ref> Поради тоа може да се претпостави дека Регино располагал со некаква информација за настаните од 893 година и во нив препознал сличност со франкските политички традиции. Сепак, не може да се исклучи и можноста дека тој делумно ја преработил и литературно ја обликувал првичната вест за ослепувањето на Владимир, дополнувајќи ја со претстава за собор кој симболизира законитост на власта и согласност меѓу владетелот и неговите поданици. == Одлуки == Во историографијата на Преславскиот собор најчесто му се припишуваат следниве одлуки:<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * Принцот Владимир-Расате бил симнат од престолот и на негово место дошол неговиот брат [[Симеон I]]. Симеон, кој требало да биде висок свештеник, па дури и Архиепископ,<ref>Andreev, p. 91</ref><ref>Runciman, p. 137</ref> бил ослободен од неговата монашка заклетва.<ref>Andreev, p. 92</ref> Имало и промена во принципот на сукцесија што му овозможило на братот на монархот да го наследи. Дотогаш само првородениот син на монархот можел да го наследи на престолот. Таа промена ја спомнал Јован Егзарх во своето дело ''Шестоднев''. * Главниот град на Бугарија бил преместен од [[Плиска]] во [[Велики Преслав|Преслав]]. Таа одлука се објаснува со желбата на Борис I да избере престолнина подалеку од Плиска каде сеќавањето на незнабошното минато сè уште било многу силно. Во новата престолнина Симеон би бил опкружен со луѓе лојални на христијанството и на прословенската политика на неговиот татко.<ref>Zlatarski, pp. 258-259</ref> Преслав бил и местото на манастирот Пантелејмон<ref>Runciman, p. 136</ref> каде Борис I се пензионирал и каде што можеби престојувал самиот Симеон. Андреев сугерира дека поставувањето на главниот град во Преслав било симболичен чин на раскинување со паганството.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * [[Византија|Византиското]] свештенство требало да биде протерано од земјата и да се замени со бугарски свештеници. Меѓу новоименуваните бугарски епископи бил и [[Свети Климент Охридски|Св. Климент Охридски]] кој бил испратен во [[Девол (град)|Девол]] во областа [[Кутмичевица]].<ref>Zlatarski, pp. 271-273</ref> * [[Старословенски јазик|Старословенскиот јазик]] требал да го замени [[Грчки јазик|грчкиот]] во литургијата. Така тој станаол официјален јазик на Бугарија. Овој чин бил од големо значење не само за Бугарија туку и за целиот [[Словени|словенски]] свет.<ref>Zlatarski, pp. 261-262</ref> == Значење == Одлуките донесени за време на Преславскиот Совет имале големо влијание врз бугарската историја. Официјалниот статус на старобугарската дал голем поттик за развојот на [[Преславска книжевна школа|Преславската]] и [[Охридска книжевна школа|Охридската книжевна школа]]. Бугарската култура и литература влегла во своето златно доба под власта на новоизбраниот Симеон I и земјата станала културен и духовен центар на [[Словени|словенска Европа]].<ref>Lalkov, pp. 23-25</ref> Отстранувањето на византиското свештенство и грчкиот јазик од литургијата обезбедил Бугарија да се држи настрана од какво било силно или директно византиско влијание во нејзината политика и верски живот.<ref>Zlatarski, p. 284</ref> Реакцијата на Византија била брза. Веднаш во 894 година, царот [[Лав VI Мудриот|Лав VI]] го преселил пазарот на бугарските трговци од [[Цариград|Константинопол]] во [[Солун]], што претставувало тежок удар за бугарските економски интереси.<ref>Zlatarski, pp. 284-287</ref> Ова ја разгорело првата комерцијална војна во Европа,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|title=Selections on Byzantium. Selections from the Chronicle of Ioannes Skylitzes, translated and adapted from B. Flusin and J.-C. Cheynet (2003)|last=Mladjov|first=Ian|archive-url=https://archive.today/20120727064430/http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|archive-date=27 July 2012|accessdate=4 March 2011}}</ref> во која победил Симеон I по одлучувачката [[Битка кај Бугарофигон (896)|битка кај Булгарофигон]]. == Белешки == ^ a: Народниот совет постоел од создавањето на Бугарија и во својата првобитна форма го вклучил целиот „вооружен народ“ предводен од [[болјар]]<nowiki/>ите. Имал повисок авторитет од Хан, што можел да се илустрира со Советот од 766 година кога бил симнат ханот Сабин. Народниот совет почнал да губи важност со централизацијата на земјата под Крум и Омуртаг и особено по христијанизацијата кога монархот се сметал за претставник на Бог на земјата.[3] == Наводи == {{Наводи|25em}} == Извори == * {{Наведена книга|title=The Bulgarian Khans and Tsars|last=Andreev|first=Jordan|last2=Milcho Lalkov|publisher=Abagar|year=1996|isbn=954-427-216-X|location=Veliko Tarnovo|language=bg}} * {{Наведена книга|title=History of Bulgaria electronic edition|last=Bakalov|first=Georgi|last2=Milen Kumanov|publisher=Trud, Sirma|year=2003|isbn=954528613X|location=Sofia|language=bg|chapter=KUTMICHEVITSA (Kutmichinitsa)}} * {{Наведена книга|url=http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_003.html|title=Latin Sources for Bulgarian History (LIBI), volume II|last=Duychev|first=Ivan|last2=collective|publisher=Izdatelstvo na BAN|year=1960|location=Sofia|language=bg, la}} * {{Наведена книга|title=Rulers of Bulgaria|last=Lalkov|first=Milcho|publisher=Kibea|year=1997|isbn=954-474-098-8|chapter=Tsar Simeon the Great (893–927)}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/en/sr/index.html|title=A History of the First Bulgarian Empire|last=Runciman|first=Steven|publisher=[[George Bell & Sons]]|year=1930|location=[[London]]|chapter=The Two Eagles|oclc=832687|author-link=Steven Runciman|chapter-url=http://www.promacedonia.org/en/sr/sr_3_1.htm}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/vz1b/index.html|title=History of the Bulgarian state in the Middle Ages. Volume I. History of the First Bulgarian Empire.|last=Zlatarski|first=Vasil|publisher=Nauka i izkustvo|year=1971|edition=2|location=Sofia|language=bg|oclc=67080314|author-link=Vasil Zlatarski|orig-year=1927}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); III. Nationalization of the Bulgarian State; 5. Internal Policy of Prince Boris I|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_3_5.html}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); IV. Struggle with Byzantium for Political Supremacy; 1. Emperor Simeon and his first war with Byzantium|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_4_1.html}} * [https://www.academia.edu/7084202/%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%90._%D0%A4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8_%D0%B8_%D0%B4%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D1%81%D1%8A%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7_893_%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0._-_%D0%92_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B2_%D1%81%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%BE_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE._%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%BE%D1%82_%D0%A2%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%BF%D0%BE_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D0%B8_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D1%8A%D0%BC_%D0%9F%D1%8A%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D1%8A%D0%BC_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_-_%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_17-19._05._2012_%D0%B3._%D0%A1%D1%8A%D1%81%D1%82._%D0%A2._%D0%A2%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2._%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_2014_229-237 Николов, А., Факти и догадки за събора през 893 година. - В: България в световното културно наследство. Материали от Третата национална конференция по история, археология и културен туризъм "Пътуване към България" - Шумен, 17-19. 05. 2012 г. Съст. Т. Тодоров. Шумен, 2014, 229-237] [[Категорија:Бугарија во 9 век]] [[Категорија:893]] [[Категорија:Велики Преслав]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] mc239wkh2u98refufkf3uq0oy961dc8 5578211 5578193 2026-06-17T12:32:03Z Buli 2648 /* Заднина и извори */ 5578211 wikitext text/x-wiki '''Преславскиот собор''' — во историографијата познат и како '''Преславски црковно-народен собор''' — бил собир на бугарското благородништво и црковните великодостојници што според традиционалното толкување се одржал во 893 година во [[Преслав]], тогашната престолнина на [[Првото бугарско царство]]. Соборот вообичаено се поврзува со симнувањето на кнез [[Владимир Расате]] од престолот, изборот на [[Симеон I]] за владетел и со промените во црковната и јазичната политика на државата. Постоењето на ваков собор е широко прифатено во историската наука, но неговиот тек и донесените одлуки не се непосредно засведочени во сочуваните средновековни извори. Главен извор за настаните од 893 година претставува хрониката на [[Регино од Прум]], која не спомнува собор, туку ги опишува дејствијата на кнез Борис I по обидот на Владимир Расате да ја обнови паганската религија. Поради тоа, повеќето детали за соборот се резултат на подоцнежни историографски реконструкции засновани врз анализа на достапните извори и настаните што следеле по 893 година. Во историографијата со Преславскиот собор традиционално се поврзуваат поставувањето на Симеон I за владетел, пренесувањето на престолнината од Плиска во Преслав и зацврстувањето на словенскиот јазик во богослужбата и државниот живот. Меѓутоа, бидејќи сочуваните извори не даваат непосреден опис на самиот собор, степенот до кој овие промени биле резултат на одлуки донесени на еден собор претставува предмет на историографски дебати. == Заднина и извори == Не постои сочуван средновековен извор што непосредно спомнува одржување на Преславски собор во 893 година. Најважниот современ извор за настаните поврзани со соборувањето на Владимир Расате и доаѓањето на власт на Симеон I е хрониката на [[Регино од Прум]] (†915), поранешен игумен на манастирот Прум (892–899), составена на почетокот од X век. Во неа се опишува како Борис I го напуштил монашкиот живот, го соборил својот син Владимир, го ослепил и го поставил Симеон за нов владетел, по што повторно се повлекол во манастир. Меѓутоа, Регино не спомнува собор, ниту пак наведува дека овие настани биле потврдени од некакво црковно или државно собрание. Поради тоа, реконструкцијата на Преславскиот собор се заснова на подоцнежни толкувања на изворите и на обидите да се објаснат значајните политички, црковни и културни промени што следеле по 893 година. Додека поголемиот дел од историчарите прифаќаат дека во Преслав најверојатно бил одржан собир на државната и црковната елита, некои истражувачи укажуваат дека неговото постоење, состав и одлуки не можат целосно да се потврдат врз основа на сочуваните извори. Најдеталниот современ опис на настаните е зачуван во „''Хроникон''“ на Регино од Прум:<ref>LIBI, vol. II, [http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_306.html pp. 306]-[http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_307.html 307]</ref> {{Цитатник|...Се раскажува за владетелот на тој народ [Борис I] дека откако ја примил благодатта на Крштевањето, достигнал такво совршенство, што дење се појавувал пред народот облечен во владетелски одежди, а ноќе, облечен во покајничка облека тајно влегувал во црквата и, прострен на подот на самиот храм, со само власеница под себе, лежел во молитва. Не долго потоа, поттикнат од божествено вдахновение, се откажал од земното царство за вечно да царува на небесата со Христа. Откако на негово место за владетел го поставил својот најстар син [Владимир], и откако го примил монашкиот потстриг, облекувајќи ја облеката на светото подвижништво, станал монах, предавајќи се деноноќно на милосрдие, бдение и молитви. Во меѓувреме, неговиот син, кого го поставил за владетел, далеку отстапувајќи од намерите и делата на својот татко, почнал да врши грабежи, да им се предава на пијанства, гозби и разврат и со сите сили настојувал новопокрстениот народ да го врати кон паганските обичаи. Кога таткото го чул тоа, обземен од голема ревност, ја соблекол светата облека, повторно го опашал воениот појас и, облечен во владетелска облека, со себе собрал богобојазливи луѓе и тргнал против својот син. Наскоро го фатил без поголеми тешкотии, му ги ископал очите и го ставил во затвор. Потоа '''''го собрал целото свое царство''''' и за владетел го поставил помладиот син [Симеон I], заканувајќи се пред сите дека истата судбина ќе го снајде ако во нешто отстапи од вистинското христијанство. Откако го извршил сето тоа, повторно го оставил воениот појас, ја облекол монашката облека и се вратил во манастирот, каде што остатокот од својот земен живот го поминал во свето подвижништво.}} Во историографијата од XIX век овие единствени податоци на Регино за бугарските настани биле примани со повеќе или помалку отворен сомнеж, бидејќи нивната веродостојност не можела да се провери. Зачуваните византиски и средновековни словенски извори (со исклучок на т.н. „''Чудото на свети Георги со Бугаринот''“) многу нејасно зборуваат или воопшто не го спомнуваат симнувањето на Владимир и доаѓањето на престолот на Симеон. Со оглед на овие околности, разбирливо е зошто изразот на Регино „свикувајќи го целото свое царство“ првично не го привлекол вниманието на истражувачите. Сепак, треба да се забележи дека во првиот дел од своите „''Писма за историјата на Србите и Бугарите''“, објавени во списанието „Московска беседа“ во 1854–1855 година, [[Александар Фјодорович Гилфердинг|Александар Гилфердинг]] (1831–1872) прв ја изнел идејата дека германскиот хроничар под ова подразбирал токму свикување на собор. Во неговиот слободен превод зборовите на Регино гласат: „потоа, свикувајќи собор од целата своја држава, го поставил за владетел својот помлад син.“<ref>{{Наведено списание|last=Николов|first=Ангел|date=2013|title=Преславский собор 893 г. в современной историографии|url=https://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/view/1071/951|journal=Orientalia Christiana Cracoviensia|volume=5|pages=13}}</ref> Во 1925 година бугарскиот историчар [[Васил Златарски]] ја развил тезата дека изразот ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) во хрониката на Регино од Прум се однесува на свикување народен собор во Преслав во 893 година. Според неговата реконструкција, на овој собор биле симнати од власт Владимир-Расате и неговите приврзаници, Симеон бил поставен за владетел, престолнината била пренесена од Плиска во Преслав, а словенскиот јазик бил прогласен за официјален јазик во државата и црквата. Тезата на Златарски била дополнително разработена во неговата '''„'''''Историја на бугарската држава во средниот век'''''“''' (1927) и стекнала широко прифаќање во бугарската и странската историографија. Нејзината популаризација била поврзана и со прославите по повод илјадагодишнината од Симеоновата епоха во 1929 година. Подоцна неговите ставови биле прифатени и од историчари како Стивен Рансиман и Григориј Александрович Иљински. Од втората половина на XX век дел од истражувачите започнале критички да ја преиспитуваат оваа реконструкција. [[Петар Мутафчиев]] уште рано предупредил дека нема сигурни докази оти токму на соборот било одлучено воведувањето на словенскиот јазик како официјален јазик на државата и црквата. Современи автори, меѓу кои и Димитар Поливјани, сметаат дека повеќето одлуки што традиционално му се припишуваат на Преславскиот собор не можат сигурно да се потврдат од изворите и дека најверојатно не претставувале едновремени акти донесени на едно собрание. Според ова гледиште, Преславскиот собор во голема мера претставува историографска реконструкција изградена врз ограничени и посредни сведоштва. Треба да се има предвид дека за [[Франки|Франките]] во IX век казната со ослепување не претставувала варварски чин на самоволие, туку законска привилегија и јасен израз на легитимната царска власт, преземен од византиската практика. Можно е токму ослепувањето на бугарскиот владетел Владимир од страна на неговиот татко-монах да го привлекло вниманието на Регино. Во историјата на Франкската империја имало повеќе случаи на ослепување припадници на владејачката каролиншка династија, а еден од најпознатите бил случајот со [[Карломан (син на Карло Ќелавиот)|Карломан]], помладиот син на западнофранкискиот крал [[Карло Ќелавиот]], кој во 873 година бил ослепен откако го напуштил манастирот и кренал бунт против својот татко. Историчарот Јордан Трифонов своевремено претпоставил дека Регино намерно ја обликувал приказната за ослепувањето на Владимир за да ја претстави како праведна казна, по аналогија со случајот на Карломан. Иако тезата за измисленоста на настанот не може да се докаже, таа укажува на потребата сведоштвото на Регино да се анализира во контекст на неговата хроника и на неговите идеи. Самиот Регино имал лични причини да се интересира за вакви случаи. Како игумен на манастирот Прум, тој се грижел за Хуго, вонбрачен син на кралот Лотар II, кој бил ослепен во 885 година поради обид да го преземе татковото кралство. Судот и пресудата против Хуго биле донесени на собор свикан во Франкфурт, што веројатно дополнително влијаело врз разбирањето на Регино за односот меѓу власта, казната и легитимноста. Во Франкската држава соборите и државните собранија биле важен дел од политичката традиција. Латинскиот израз што Регино го употребил – ''convocato omni regno suo'' („свикувајќи го целото свое царство“) – наликува токму на терминологијата со која франкските извори ги опишувале државните собори на императорите. Особено блиска паралела се среќава во Моасакската хроника, каде што за соборот свикан од Карло Велики во 813 година се вели дека бил собран „од целото негово кралство или царство“.<ref>{{Наведено списание|last=Николов|first=Ангел|date=2013|title=Преславский собор 893 г. в современной историографии|url=https://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/view/1071/951|journal=Orientalia Christiana Cracoviensia|volume=5|pages=21}}</ref> Поради тоа може да се претпостави дека Регино располагал со некаква информација за настаните од 893 година и во нив препознал сличност со франкските политички традиции. Сепак, не може да се исклучи и можноста дека тој делумно ја преработил и литературно ја обликувал првичната вест за ослепувањето на Владимир, дополнувајќи ја со претстава за собор кој симболизира законитост на власта и согласност меѓу владетелот и неговите поданици. == Одлуки == Во историографијата на Преславскиот собор најчесто му се припишуваат следниве одлуки:<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * Принцот Владимир-Расате бил симнат од престолот и на негово место дошол неговиот брат [[Симеон I]]. Симеон, кој требало да биде висок свештеник, па дури и Архиепископ,<ref>Andreev, p. 91</ref><ref>Runciman, p. 137</ref> бил ослободен од неговата монашка заклетва.<ref>Andreev, p. 92</ref> Имало и промена во принципот на сукцесија што му овозможило на братот на монархот да го наследи. Дотогаш само првородениот син на монархот можел да го наследи на престолот. Таа промена ја спомнал Јован Егзарх во своето дело ''Шестоднев''. * Главниот град на Бугарија бил преместен од [[Плиска]] во [[Велики Преслав|Преслав]]. Таа одлука се објаснува со желбата на Борис I да избере престолнина подалеку од Плиска каде сеќавањето на незнабошното минато сè уште било многу силно. Во новата престолнина Симеон би бил опкружен со луѓе лојални на христијанството и на прословенската политика на неговиот татко.<ref>Zlatarski, pp. 258-259</ref> Преслав бил и местото на манастирот Пантелејмон<ref>Runciman, p. 136</ref> каде Борис I се пензионирал и каде што можеби престојувал самиот Симеон. Андреев сугерира дека поставувањето на главниот град во Преслав било симболичен чин на раскинување со паганството.<ref name="and">Andreev, p. 85</ref> * [[Византија|Византиското]] свештенство требало да биде протерано од земјата и да се замени со бугарски свештеници. Меѓу новоименуваните бугарски епископи бил и [[Свети Климент Охридски|Св. Климент Охридски]] кој бил испратен во [[Девол (град)|Девол]] во областа [[Кутмичевица]].<ref>Zlatarski, pp. 271-273</ref> * [[Старословенски јазик|Старословенскиот јазик]] требал да го замени [[Грчки јазик|грчкиот]] во литургијата. Така тој станаол официјален јазик на Бугарија. Овој чин бил од големо значење не само за Бугарија туку и за целиот [[Словени|словенски]] свет.<ref>Zlatarski, pp. 261-262</ref> == Значење == Одлуките донесени за време на Преславскиот Совет имале големо влијание врз бугарската историја. Официјалниот статус на старобугарската дал голем поттик за развојот на [[Преславска книжевна школа|Преславската]] и [[Охридска книжевна школа|Охридската книжевна школа]]. Бугарската култура и литература влегла во своето златно доба под власта на новоизбраниот Симеон I и земјата станала културен и духовен центар на [[Словени|словенска Европа]].<ref>Lalkov, pp. 23-25</ref> Отстранувањето на византиското свештенство и грчкиот јазик од литургијата обезбедил Бугарија да се држи настрана од какво било силно или директно византиско влијание во нејзината политика и верски живот.<ref>Zlatarski, p. 284</ref> Реакцијата на Византија била брза. Веднаш во 894 година, царот [[Лав VI Мудриот|Лав VI]] го преселил пазарот на бугарските трговци од [[Цариград|Константинопол]] во [[Солун]], што претставувало тежок удар за бугарските економски интереси.<ref>Zlatarski, pp. 284-287</ref> Ова ја разгорело првата комерцијална војна во Европа,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|title=Selections on Byzantium. Selections from the Chronicle of Ioannes Skylitzes, translated and adapted from B. Flusin and J.-C. Cheynet (2003)|last=Mladjov|first=Ian|archive-url=https://archive.today/20120727064430/http://sitemaker.umich.edu/mladjov/selections_on_byzantium&|archive-date=27 July 2012|accessdate=4 March 2011}}</ref> во која победил Симеон I по одлучувачката [[Битка кај Бугарофигон (896)|битка кај Булгарофигон]]. == Белешки == ^ a: Народниот совет постоел од создавањето на Бугарија и во својата првобитна форма го вклучил целиот „вооружен народ“ предводен од [[болјар]]<nowiki/>ите. Имал повисок авторитет од Хан, што можел да се илустрира со Советот од 766 година кога бил симнат ханот Сабин. Народниот совет почнал да губи важност со централизацијата на земјата под Крум и Омуртаг и особено по христијанизацијата кога монархот се сметал за претставник на Бог на земјата.[3] == Наводи == {{Наводи|25em}} == Извори == * {{Наведена книга|title=The Bulgarian Khans and Tsars|last=Andreev|first=Jordan|last2=Milcho Lalkov|publisher=Abagar|year=1996|isbn=954-427-216-X|location=Veliko Tarnovo|language=bg}} * {{Наведена книга|title=History of Bulgaria electronic edition|last=Bakalov|first=Georgi|last2=Milen Kumanov|publisher=Trud, Sirma|year=2003|isbn=954528613X|location=Sofia|language=bg|chapter=KUTMICHEVITSA (Kutmichinitsa)}} * {{Наведена книга|url=http://promacedonia.org/libi/2/gal/2_003.html|title=Latin Sources for Bulgarian History (LIBI), volume II|last=Duychev|first=Ivan|last2=collective|publisher=Izdatelstvo na BAN|year=1960|location=Sofia|language=bg, la}} * {{Наведена книга|title=Rulers of Bulgaria|last=Lalkov|first=Milcho|publisher=Kibea|year=1997|isbn=954-474-098-8|chapter=Tsar Simeon the Great (893–927)}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/en/sr/index.html|title=A History of the First Bulgarian Empire|last=Runciman|first=Steven|publisher=[[George Bell & Sons]]|year=1930|location=[[London]]|chapter=The Two Eagles|oclc=832687|author-link=Steven Runciman|chapter-url=http://www.promacedonia.org/en/sr/sr_3_1.htm}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/vz1b/index.html|title=History of the Bulgarian state in the Middle Ages. Volume I. History of the First Bulgarian Empire.|last=Zlatarski|first=Vasil|publisher=Nauka i izkustvo|year=1971|edition=2|location=Sofia|language=bg|oclc=67080314|author-link=Vasil Zlatarski|orig-year=1927}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); III. Nationalization of the Bulgarian State; 5. Internal Policy of Prince Boris I|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_3_5.html}} ** {{Наведена книга|chapter=Part I. From the Slavianization to the Fall of the First Empire (852-1018); IV. Struggle with Byzantium for Political Supremacy; 1. Emperor Simeon and his first war with Byzantium|chapter-url=http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_4_1.html}} * [https://www.academia.edu/7084202/%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%90._%D0%A4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8_%D0%B8_%D0%B4%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D1%81%D1%8A%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7_893_%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0._-_%D0%92_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B2_%D1%81%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%BE_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE._%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%BE%D1%82_%D0%A2%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%BF%D0%BE_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D0%B8_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D1%8A%D0%BC_%D0%9F%D1%8A%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D1%8A%D0%BC_%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_-_%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_17-19._05._2012_%D0%B3._%D0%A1%D1%8A%D1%81%D1%82._%D0%A2._%D0%A2%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2._%D0%A8%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD_2014_229-237 Николов, А., Факти и догадки за събора през 893 година. - В: България в световното културно наследство. Материали от Третата национална конференция по история, археология и културен туризъм "Пътуване към България" - Шумен, 17-19. 05. 2012 г. Съст. Т. Тодоров. Шумен, 2014, 229-237] [[Категорија:Бугарија во 9 век]] [[Категорија:893]] [[Категорија:Велики Преслав]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] 2xa1ru5il3zp6km9jwip1r350u02qux 0 1350206 5578318 5225307 2026-06-17T19:28:33Z Carshalton 30527 /* Холандија - Франција */ 5578318 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Европско првенство во фудбал 2024}} '''Европско првенство во фудбал 2024 - група Д''' била една од шестте групи на [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]] и во неа се натпреварувале репрезентациите на [[Фудбалска репрезентација на Полска|Полска]], [[Фудбалска репрезентација на Холандија|Холандија]], [[Фудбалска репрезентација на Австрија|Австрија]] и [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]]. Натпреварите се одиграле од 16 до 25 јуни 2024 година.<ref>{{cite web |url=https://editorial.uefa.com/resources/0288-1999ab91ad50-899894098aed-1000/uefa_euro_2024_match_schedule.pdf |title=UEFA Euro 2024 match schedule |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=2 December 2023 |access-date=2 December 2023}}</ref> Од оваа група понатаму минале Австрија, Франција и Холандија, последната како една од четирите најдобри третопласирани репрезентации. ==Репрезентации== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" width=70% |- ! Поз. во жребот ! Екипа ! Шешир ! Број на учества на<br />ЕП ! Последно<br />учество ! Најдобар<br />пласман ! [[УЕФА коефициент|УЕФА ранкинг]]<br />ноември 2023 ! [[Ранг список на ФИФА]]<br />јуни 2024 |- | Д1 || style=white-space:nowrap | {{fb|POL}} || 3 ||{{sort|05|5-то}} || [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]] || {{sort|05|Четвртфинале}} ([[Европско првенство во фудбал 2016|2016]]) || - || |- | Д2 || style=white-space:nowrap | {{fb|NED}} || 2 || {{sort|11|11-то}} || [[Европско првенство во фудбал 2020|2020]] || {{sort|01|'''Шампион'''}} ([[Европско првенство во фудбал 1988|1988]]) || 12 || |- | Д3 || style=white-space:nowrap | {{fb|AUT}} || 4 || {{sort|04|4-то}} || [[Европско првенство во фудбал 2020|2020]] || {{sort|09|Осминафинале}} ([[Европско првенство во фудбал 2020|2020]]) || 11 || |- | Д4 || style=white-space:nowrap | {{fb|FRA}} || 1 || {{sort|06|11-то}} || [[Европско првенство во фудбал 2020|2020]] || {{sort|01|'''Шампион'''}} ([[Европско првенство во фудбал 1984|1984]], [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]]) || 2 || |} == Табела == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=27%|Репрезентација !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} !width=7%|{{Tooltip|ОН|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|П|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Н|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|И|Изгубени}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| style="text-align:left;" |{{fb|AUT}} |'''6''' || 3 || 2 || 0 || 1 || 6 || 4 || +2 |- style="background:#ccffcc;" |2.|| style="text-align:left;" |{{fb|FRA}} |'''5''' || 3 || 1 || 2 || 0 || 2 || 1 || +1 |- style="background:#ccffcc;" |3.|| style="text-align:left;" |{{fb|NED}} |'''4''' || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || 0 |- |4.|| style="text-align:left;" |{{fb|POL}} |'''1''' || 3 || 0 || 1 || 2 || 3 || 6 || -3 |} ==Натпревари== ===Полска - Холандија=== <section begin=ЕП 2024 - Д1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2024 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|POL}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036167/ |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = *[[Адам Букса|Букса]] {{goal|16}} |голови2 = *{{goal|29}} [[Коди Гакпо|Гакпо]] *{{goal|83}} [[Ваут Вегхорст|Вегхорст]] |стадион = [[Фолкспаркштадион]] |локација = [[Хамбург]] |гледачи = 48,117<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036167_FR.pdf |title=Full Time Report – Poland v Netherlands |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=16 June 2024 |access-date=16 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|POR}} [[Артур Соареш Дијаш]] }}<section end=ЕП 2024 - Д1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _pol24h |pattern_b = _pol24h |pattern_ra = _pol24h |pattern_sh = _pol24h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = F40018 |socks = FFFFFF |title = Полска<ref name="POL-NED line-ups">{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036167_LU.pdf |title=Tactical Line-ups – Poland v Netherlands |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=16 June 2024 |access-date=16 June 2024}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _ned24a |pattern_b = _ned24a |pattern_ra = _ned24a |pattern_sh = _ned24a |pattern_so = |leftarm = 010080 |body = 010080 |rightarm = 010080 |shorts = 010080 |socks = 010080 |title = Холандија<ref name="POL-NED line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Војќех Шченсни]] |- |CB ||'''5''' ||[[Јан Беднарек]] |- |CB ||'''2''' ||[[Бартош Саламон]] || || {{suboff|86}} |- |CB ||'''14'''||[[Јакуб Кивиор]] |- |DM ||'''10'''||[[Пјотр Желињски]] {{Капитен}} || || {{suboff|78}} |- |DM ||'''13'''||[[Тарас Романчук]] || || {{suboff|55}} |- |RM ||'''19'''||[[Пшемислав Франковски]] |- |LM ||'''21'''||[[Никола Залевски]] |- |AM ||'''26'''||[[Кацпер Урбански]] || || {{suboff|55}} |- |AM ||'''20'''||[[Себастијан Шимански]] || || {{suboff|46}} |- |CF ||'''16'''||[[Адам Букса]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8'''||[[Јакуб Модер]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''7'''||[[Карол Швидерски]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''24'''||[[Бартош Слиш]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''6'''||[[Јакуб Пјотровски]] || || {{subon|78}} |- |DF ||'''18'''||[[Бартош Берешински]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Михал Пробеж]] |} |valign="top"|[[File:POL-NED 2024-06-16.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Барт Вербруген]] |- |RB ||'''22'''||[[Дензел Думфирс]] |- |CB ||'''6''' ||[[Стефан де Врај]] |- |CB ||'''4''' ||[[Вирџил ван Дајк]] {{Капитен}} |- |LB ||'''5''' ||[[Нејтан Аке]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''24'''||[[Јерди Схаутен]] |- |CM ||'''14'''||[[Тијани Рејндерс]] |- |CM ||'''16'''||[[Џои Верман]] || {{yel|15}} || {{suboff|62}} |- |RF ||'''7''' ||[[Чави Симонс]] || || {{suboff|62}} |- |CF ||'''10'''||[[Мемфис Депај]] || || {{suboff|81}} |- |LF ||'''11'''||[[Коди Гакпо]] || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8'''||[[Џорџино Вајналдум]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''18'''||[[Донијел Мален]] || || {{subon|62}} |- |DF ||'''12'''||[[Џереми Фримпонг]] || || {{subon|81}} |- |FW ||'''9'''||[[Ваут Вегхорст]] || || {{subon|81}} |- |DF ||'''15'''||[[Мики ван де Вен]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Роналд Куман]] |} |} {| style="width:50%;font-size:90%" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Коди Гакпо]] (Холандија)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/ |title=Every Euro 2024 Player of the Match |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=14 June 2024 |access-date=16 June 2024}}</ref> '''Помошни судии:'''<ref name="POL-NED line-ups"/> <br />{{flagsport|POR}} Пауло Соареш <br />{{flagsport|POR}} Педро Рибеиро <br />'''Четврти судија:''' <br />{{flagsport|BIH}} [[Ирфан Пељто]] <br />'''Video assistant referee:''' <br />{{flagsport|POR}} [[Тијаго Мартинс (судија)|Тијаго Мартинс]] <br />'''Помошни VAR судии:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Кристијан Дингерт]] <br />{{flagsport|GER}} [[Марко Фриц]] |} ===Австрија - Франција=== <section begin=ЕП 2024 - Д2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Д#Австрија - Франција|0–1]] |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036168/ |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|38|авт.}} [[Максимилијан Вебер|Вебер]] |стадион = [[Меркур Шпил-Арена|Диселдорф Арена]] |локација = [[Диселдорф]] |гледачи = 46,425<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036168_FR.pdf |title=Full Time Report – Austria v France |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=17 June 2024 |access-date=17 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|ESP}} [[Хесус Хил Мансано]] }}<section end=ЕП 2024 - Д2 /> {| width=92% |- |{{Football kit | pattern_la = _aut24h | pattern_b = _aut24h | pattern_ra = _aut24h | pattern_sh = _aut24h | pattern_so = | leftarm = FF0000 | body = FF0000 | rightarm = FF0000 | shorts = FFFFFF | socks = FF0000 |title = Австрија<ref name="AUT-FRA line-ups">{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036168_LU.pdf |title=Tactical Line-ups – Austria v France |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=17 June 2024 |access-date=17 June 2024}}</ref> }} |{{Football kit | pattern_la = _fra24a | pattern_b = _fra24a | pattern_ra = _fra24a | pattern_sh = _fra24a | pattern_so = _fra24al | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = 0025DD | socks = FF0000 | title = Франција<ref name="AUT-FRA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''13'''||[[Патрик Пенц]] |- |RB ||'''5''' ||[[Стефан Пош]] |- |CB ||'''4''' ||[[Кевин Дансо]] || {{yel|90+3}} |- |CB ||'''2''' ||[[Максимилијан Вебер]] || {{yel|16}} || {{suboff|59}} |- |LB ||'''16'''||[[Филип Мвене]] || {{yel|34}} || {{suboff|88}} |- |CM ||'''6''' ||[[Николас Зајвалд]] |- |CM ||'''9''' ||[[Марсел Забицер]] {{Капитен}} |- |RW ||'''20'''||[[Конрад Лајмер]] || {{yel|84}} || {{suboff|90+1}} |- |AM ||'''19'''||[[Кристоф Баумгартнер]] || {{yel|79}} |- |LW ||'''10'''||[[Флоријан Грилич]] || || {{suboff|59}} |- |CF ||'''11'''||[[Михаел Грегорич]] || || {{suboff|59}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''3''' ||[[Гернот Траунер]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''7''' ||[[Марко Арнаутовиќ]] || || {{subon|59}} |- |DF ||'''23'''||[[Патрик Вимер]] || || {{subon|59}} |- |MF ||'''8''' ||[[Александер Прас]] || || {{subon|88}} |- |MF ||'''18'''||[[Романо Шмид]] || || {{subon|90+1}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|{{flagicon|GER}} [[Ралф Рагник]] |} |valign="top"|[[File:AUT-FRA 2024-06-17.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''22'''||[[Тео Ернандес]] |- |CM ||'''7''' ||[[Антоан Гризман]] || || {{suboff|90}} |- |CM ||'''13'''||[[Н'Голо Канте]] |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] || || {{suboff|71}} |- |RF ||'''11'''||[[Усман Дембеле]] || {{yel|56}} || {{suboff|71}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} || {{yel|90}} || {{suboff|90}} |- |LF ||'''15'''||[[Маркус Тирам]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''12'''||[[Рандал Коло Муани]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''6''' ||[[Едуардо Камавинга]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''19'''||[[Јусуф Фофана (француски фудбалер)|Јусуф Фофана]] || || {{subon|90}} |- |FW ||'''9''' ||[[Оливје Жиру]] || || {{subon|90}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|[[Дидје Дешан]] |} |} {| style="width:50%;font-size:90%" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Н'Голо Канте]] (Франција)<ref name="MOTM"/> '''Помошни судии:'''<ref name="AUT-FRA line-ups"/> <br />{{flagsport|ESP}} Диего Барберо Севиља <br />{{flagsport|ESP}} Анхел Невадо Родригес <br />'''Четврти судија:''' <br />{{flagsport|UKR}} Микоа Балакин <br />'''Video assistant referee:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Хуан Мартинес Мунуера]] <br />'''Помошни VAR судии:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] <br />{{flagsport|POR}} [[Тијаго Мартинс (судија)|Тијаго Мартинс]] |} ===Полска - Австрија=== <section begin=ЕП 2024 - Д3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2024 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|POL}} |резултат = 1–3 |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036179/ |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Кшиштоф Пјонтек|Пјонтек]] {{goal|30}} |голови2 = *{{goal|{{0}}9}} [[Гернот Траунер|Траунер]] *{{goal|66}} [[Кристоф Баумгартнер|Баумгартнер]] *{{goal|78|пен.}} [[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] |стадион = [[Олимписки стадион во Берлин|Олимписки стадион]] |локација = [[Берлин]] |гледачи = 69,455<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036179_FR.pdf |title=Full Time Report – Poland v Austria |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=21 June 2024 |access-date=21 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|TUR}} [[Халил Умут Мелер]] }}<section end=ЕП 2024 - Д3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _pol24h |pattern_b = _pol24h |pattern_ra = _pol24h |pattern_sh = _pol24a |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = F40018 |socks = FFFFFF |title = Полска<ref name="POL-AUT line-ups">{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036179_LU.pdf |title=Tactical Line-ups – Poland v Austria |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=21 June 2024 |access-date=21 June 2024}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _aut24h |pattern_b = _aut24h |pattern_ra = _aut24h |pattern_sh = _aut24h2 |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = 000000 |socks = FF0000 |title = Австрија<ref name="POL-AUT line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Војќех Шченсни]] || {{yel|77}} |- |CB ||'''5''' ||[[Јан Беднарек]] |- |CB ||'''3''' ||[[Павел Давидович]] |- |CB ||'''14'''||[[Јакуб Кивиор]] |- |RM ||'''19'''||[[Пшемислав Франковски]] |- |CM ||'''6''' ||[[Јакуб Пјотровски]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''24'''||[[Бартош Слиш]] || {{yel|53}} || {{suboff|75}} |- |LM ||'''21'''||[[Никола Залевски]] |- |AM ||'''10'''||[[Пјотр Желињски]] {{Капитен}} || || {{suboff|87}} |- |CF ||'''16'''||[[Адам Букса]] || || {{suboff|60}} |- |CF ||'''23'''||[[Кшиштоф Пјонтек]] || || {{suboff|60}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Јакуб Модер]] || {{yel|62}} || {{subon|46}} |- |FW ||'''9''' ||[[Роберт Левандовски]] || {{yel|64}} || {{subon|60}} |- |FW ||'''7''' ||[[Карол Швидерски]] || || {{subon|60}} |- |MF ||'''11'''||[[Камил Гросицки]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''26'''||[[Кацпер Урбански]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Михал Пробеж]] |} |valign="top"|[[File:POL-AUT 2024-06-21.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''13'''||[[Патрик Пенц]] |- |RB ||'''5''' ||[[Штефан Пош]] |- |CB ||'''3''' ||[[Гернот Траунер]] || || {{suboff|59}} |- |CB ||'''15'''||[[Филип Линхарт]] |- |LB ||'''16'''||[[Филип Мвене]] || || {{suboff|63}} |- |CM ||'''6''' ||[[Николас Зајвалд]] |- |CM ||'''10'''||[[Флоријан Грилич]] || || {{suboff|46}} |- |RW ||'''19'''||[[Кристоф Баумгартнер]] || || {{suboff|81}} |- |AM ||'''20'''||[[Конрад Лајмер]] |- |LW ||'''9''' ||[[Марсел Забицер]] |- |CF ||'''7''' ||[[Марко Арнаутовиќ]] {{Капитен}} || {{yel|70}} || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''23'''||[[Патрик Вимер]] || {{yel|56}} || {{subon|46}} |- |DF ||'''4''' ||[[Кевин Дансо]] || || {{subon|59}} |- |MF ||'''8''' ||[[Александар Прас]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''18'''||[[Романо Шмид]] || || {{subon|81}} |- |FW ||'''11'''||[[Михаел Грегорич]] || || {{subon|81}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|{{flagicon|GER}} [[Ралф Рагник]] |} |} {| style="width:50%;font-size:90%" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Кристоф Баумгартнер]] (Австрија)<ref name="MOTM"/> '''Помошни судии:'''<ref name="POL-AUT line-ups"/> <br />{{flagsport|TUR}} Мустафа Емре Ејисој <br />{{flagsport|TUR}} Керем Ерсој <br />'''Четврти судија:''' <br />{{flagsport|SLO}} Раде Обреновиќ <br />'''Video assistant referee:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Паоло Валери]] <br />'''Помошни VAR судии:''' <br />{{flagsport|TUR}} Алпер Улусој <br />{{flagsport|ITA}} [[Масимилијано Ирати]] |} ===Холандија - Франција=== <section begin=ЕП 2024 - Д4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2024 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = 0–0 |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036180/ |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Ред Бул Арена]] |локација = [[Лајпциг]] |гледачи = 38,531<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036180_FR.pdf |title=Full Time Report – Netherlands v France |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=21 June 2024 |access-date=21 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=ЕП 2024 - Д4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ned24h |pattern_b = _ned24h |pattern_ra = _ned24h |pattern_sh = _ned24h |pattern_so = |leftarm = FF6100 |body = FF6100 |rightarm = FF6100 |shorts = FF6100 |socks = FF6100 |title = Холандија<ref name="NED-FRA line-ups">{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036180_LU.pdf |title=Tactical Line-ups – Netherlands v France |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=21 June 2024 |access-date=21 June 2024}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _fra24a |pattern_b = _fra24a |pattern_ra = _fra24a |pattern_sh = _fra24a |pattern_so = _fra24a |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 0025DD |socks = FFFFFF |title = Франција<ref name="NED-FRA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Барт Вербруген]] |- |RB ||'''22'''||[[Дензел Думфрис]] |- |CB ||'''6''' ||[[Стефан де Врај]] |- |CB ||'''4''' ||[[Вирџил ван Дајк]] {{Капитен}} |- |LB ||'''5''' ||[[Нејтан Аке]] |- |CM ||'''24'''||[[Јерди Схаутен]] || {{yel|31}} || {{suboff|73}} |- |CM ||'''7''' ||[[Чави Симонс]] || || {{suboff|73}} |- |CM ||'''14'''||[[Тијани Рејндерс]] |- |RF ||'''12'''||[[Џереми Фримпонг]] || || {{suboff|73}} |- |CF ||'''10'''||[[Мемфис Депај]] || || {{suboff|79}} |- |LF ||'''11'''||[[Коди Гакпо]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Џорџино Вајналдум]] || || {{subon|73}} |- |MF ||'''16'''||[[Џои Верман]] || || {{subon|73}} |- |DF ||'''2''' ||[[Лутсхарел Гертреида]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ваут Вегхорст]] || || {{subon|79}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|[[Роналд Куман]] |} |valign="top"|[[File:NED-FRA 2024-06-21.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''22'''||[[Тео Ернандес]] |- |CM ||'''8''' ||[[Орелијен Чуамени]] |- |CM ||'''13'''||[[Н'Голо Канте]] |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RF ||'''11'''||[[Усман Дембеле]] || || {{suboff|75}} |- |CF ||'''15'''||[[Маркус Тирам]] || || {{suboff|75}} |- |LF ||'''7''' ||[[Антоан Гризман]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Кингсли Коман]] || || {{subon|75}} |- |FW ||'''9''' ||[[Оливје Жиру]] || || {{subon|75}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|[[Дидје Дешан]] |} |} {| style="width:50%;font-size:90%" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Н'Голо Канте]] (Франција)<ref name="MOTM"/> '''Помошни судии:'''<ref name="NED-FRA line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} Гари Бесвик <br />{{flagsport|ENG}} Адам Нан <br />'''Четврти судија:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Глен Ниберг]] <br />'''Video assistant referee:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Стјуарт Атвел]] <br />'''Помошни VAR судии:''' <br />{{flagsport|SUI}} Федаји Сан <br />{{flagsport|GER}} [[Марко Фриц]] |} ===Холандија - Австрија=== <section begin=ЕП 2024 - Д5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2024 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = 2–3 |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036192/ |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|47}} *[[Мемфис Депај|Депај]] {{goal|75}} |голови2 = *{{goal|{{0}}6|авт.}} [[Донијел Мален|Мален]] *{{goal|59}} [[Романо Шмид|Шмид]] *{{goal|80}} [[Марсел Забицер|Забицер]] |стадион = [[Олимписки стадион во Берлин|Олимписки стадион]] |локација = [[Берлин]] |гледачи = 68,363<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036192_FR.pdf |title=Full Time Report – Netherlands v Austria |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=25 June 2024 |access-date=25 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|SVK}} [[Иван Кружљак]] }}<section end=ЕП 2024 - Д5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ned24h |pattern_b = _ned24h |pattern_ra = _ned24h |pattern_sh = _ned24h |pattern_so = |leftarm = FF6100 |body = FF6100 |rightarm = FF6100 |shorts = FF6100 |socks = FF6100 |title = Холандија<ref name="NED-AUT line-ups">{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036192_LU.pdf |title=Tactical Line-ups – Netherlands v Austria |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=25 June 2024 |access-date=25 June 2024}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _aut24a |pattern_b = _aut24a |pattern_ra = _aut24a |pattern_sh = _aut24a |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Австрија<ref name="NED-AUT line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Барт Вербруген]] |- |RB ||'''2''' ||[[Лутсхарел Гертруида]] |- |CB ||'''6''' ||[[Стефан де Врај]] |- |CB ||'''4''' ||[[Вирџил ван Дајк]] {{Капитен}} |- |LB ||'''5''' ||[[Нејтн Аке]] || || {{suboff|65}} |- |CM ||'''14'''||[[Тијани Рејндерс]] || || {{suboff|65}} |- |CM ||'''24'''||[[Јерди Схаутен]] |- |CM ||'''16'''||[[Џои Верман]] || || {{suboff|35}} |- |RF ||'''18'''||[[Донијел Мален]] || || {{suboff|72}} |- |CF ||'''10'''||[[Мемфис Депај]] |- |LF ||'''11'''||[[Коди Гакпо]] |- |colspan="3"|'''Замени:''' |- |MF ||'''7'''||[[Чави Симонс]] || || {{subon|35}} |- |DF ||'''15'''||[[Мики ван де Вен]] || || {{subon|65}} |- |MF ||'''8''' ||[[Џеорџино Вајналдум]] || || {{subon|65}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ваут Вегхорст]] || || {{subon|72}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|[[Роналд Куман]] |} |valign="top"|[[File:NED-AUT 2024-06-25.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''13'''||[[Патрик Пенц]] |- |RB ||'''5''' ||[[Штефан Пош]] || {{yel|32}} |- |CB ||'''2''' ||[[Максимилијан Вебер]] |- |CB ||'''15'''||[[Филип Линхарт]] || || {{suboff|62}} |- |LB ||'''8''' ||[[Александер Прас]] |- |CM ||'''6''' ||[[Николас Зајвалд]] |- |CM ||'''10'''||[[Флоријан Грилич]] || || {{suboff|62}} |- |RW ||'''23'''||[[Патрик Вимер]] || {{yel|33}} || {{suboff|62}} |- |AM ||'''9''' ||[[Марсел Забицер]] |- |LW ||'''18'''||[[Романо Шмид]] || || {{suboff|90+2}} |- |CF ||'''7''' ||[[Марко Арнаутовиќ]] {{Капитен}} || || {{suboff|78}} |- |colspan="3"|'''Замени:''' |- |DF ||'''14'''||[[Леополд Кверфелд]] || {{yel|90+4}} || {{subon|62}} |- |MF ||'''19'''||[[Кристоф Баумгартнер]] || || {{subon|62}} |- |MF ||'''20'''||[[Конрад Лајмер]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''11'''||[[Михаел Грегорич]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''24'''||[[Андреас Вајман]] || || {{subon|90+2}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|{{flagicon|GER}} [[Ралф Рагник]] |} |} {| style="width:50%;font-size:90%" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Марсел Забицер]] (Австрија)<ref name="MOTM"/> '''Помошни судии:'''<ref name="NED-AUT line-ups"/> <br />{{flagsport|SVK}} Брансилав Ханцко <br />{{flagsport|SVK}} Јан Позор <br />'''Четврти судија:''' <br />{{flagsport|BIH}} [[Ирфан Пељто]] <br />'''Video assistant referee:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Марко Фриц]] <br />'''Помошни VAR судии:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Кристијан Дингерт]] <br />{{flagsport|SLO}} Нејц Кајтазовиќ |} ===Франција - Полска=== <section begin=ЕП 2024 - Д6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2024 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036191/ |екипа2 = {{fb|POL}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|56|пен.}} |голови2 = *{{goal|79|пен.}} [[Роберт Левандовски|Левандовски]] |стадион = [[Сигнал Идуна Парк]] |локација = [[Дортмунд]] |гледачи = 59,728<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036191_FR.pdf |title=Full Time Report – France v Poland |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=25 June 2024 |access-date=25 June 2024}}</ref> |судија = {{flagsport|ITA}} [[Марко Гвида]] }}<section end=ЕП 2024 - Д6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra24h |pattern_b = _fra24h |pattern_ra = _fra24h |pattern_sh = _fra24h2 |pattern_so = _fra24h2l |leftarm = 1F14DE |body = 1F14DE |rightarm = 1F14DE |shorts = 1F14DE |socks = 1F14DE |title = Франција<ref name="FRA-POL line-ups">{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036191_LU.pdf |title=Tactical Line-ups – France v Poland |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=25 June 2024 |access-date=25 June 2024}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _pol24a |pattern_b = _pol24a |pattern_ra = _pol24a |pattern_sh = _pol24a2 |pattern_so = |leftarm = F40018 |body = F40018 |rightarm = F40018 |shorts = F40018 |socks = FF0000 |title = Полска<ref name="FRA-POL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''22'''||[[Тео Ернандес]] |- |CM ||'''8''' ||[[Орелиен Чуамени]] || || {{suboff|81}} |- |CM ||'''13'''||[[Н'Голо Канте]] || || {{suboff|61}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] || {{yel|43}} || {{suboff|61}} |- |RF ||'''11'''||[[Усман Дембеле]] || || {{suboff|86}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} |- |LF ||'''25'''||[[Бредли Баркола]] || || {{suboff|61}} |- |colspan="3"|'''Замени:''' |- |MF ||'''6''' ||[[Едуардо Камавинга]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''9''' ||[[Оливје Жиру]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''7''' ||[[Антоан Гризман]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''19'''||[[Јусуф Фофана (француски фудбалер)|Јусуф Фофана]] || || {{subon|81}} |- |FW ||'''12'''||[[Рандал Коло Муани]] || || {{subon|86}} |- |colspan="3"|'''Селектор:''' |- |colspan="3"|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-POL 2024-06-25.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''12'''||[[Лукаш Скорупски]] |- |CB ||'''5''' ||[[Јан Беднарек]] |- |CB ||'''3''' ||[[Павел Давидович]] || {{yel|89}} |- |CB ||'''14'''||[[Јакуб Кивиор]] |- |CM ||'''8''' ||[[Јакуб Модер]] |- |CM ||'''10'''||[[Пјотр Желињски]] |- |RM ||'''19'''||[[Пшемислав Франковски]] |- |LM ||'''21'''||[[Никола Залевски]] || {{yel|24}} || {{suboff|68}} |- |AM ||'''20'''||[[Себастијан Шимански]] || || {{suboff|68}} |- |AM ||'''26'''||[[Кацпер Урбански]] |- |CF ||'''9''' ||[[Роберт Левандовски]] {{Капитен}} |- |colspan="3"|'''Замени:''' |- |MF ||'''25'''||[[Михал Скораш]] || || {{subon|68}} |- |FW ||'''7''' ||[[Карол Швидерски]] || {{yel|90+2}} || {{subon|68}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Михал Пробеж]] || {{yel|53}} |} |} {| style="width:50%;font-size:90%" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Лукаш Скорупски]] (Полска)<ref name="MOTM"/> '''Помошни судии:'''<ref name="FRA-POL line-ups"/> <br />{{flagsport|ITA}} Филипо Мели <br />{{flagsport|ITA}} Џорџо Перети <br />'''Четврти судија:''' <br />{{flagsport|SLO}} Раде Обреновиќ <br />'''Video assistant referee:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Масимилијано Ирати]] <br />'''Помошни VAR судии:''' <br />{{flagsport|ROU}} Каталин Попа <br />{{flagsport|POR}} [[Тијаго Мартинс (фудбалски судија)|Тијаго Мартинс]] |} ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *{{Official website|https://www.uefa.com/euro2024/}} {{Европско првенство во фудбал 2024}} [[Категорија:Европско првенство во фудбал 2024|Д]] 1v6knaj1kk1bc6963jswnljmqvv7bky 0 1357785 5578400 5287040 2026-06-18T07:44:41Z BosaFi 115936 5578400 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Hodierna_and_Jaufre_Rudel.jpg|мини| Жофре Ридел умира во рацете на Ходиерна<ref>{{Наведена книга|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8419245d|title=Recueil des poésies des troubadours, contenant leurs vies.|date=1201-1300|language=FR}}</ref>]] '''Жофре Ридел''' бил принц и [[трубадур]]. Тој починал за време на [[Втора крстоносна војна|Втората крстоносна војна]] и бил познат по тоа што во својата поезија ја внел „љубовта на далечина“ (''amor de lonh'' или ''amour de loin''). За неговиот живот се знае многу малку, но една [[Маркабри|од песните на Маркабри]] го опишува како човек ''олтра мар'' (преку морето), најверојатно во поход. Тој најверојатно бил син на Жирар, исто така дворјанин. Таткото на Жирар бил првиот кој ја носел оваа титула околу 1090-та година. Судејќи според неговата легендарна фикционизирана биокрафија, тој се решил да оди во крстоносната војна кога слушнал од еден испосник за убавината на Дамата Ходиерна од Триполија, при што таа моментално станала негова ''љубов на далечина''. Легендата говори дека се разболел на бродот за време на патувањето и дека на брегот стапнал пред смрт. Дамата Ходиерна слушнала за него и се спуштила од својот замок, а Ридел умрел во нејзините раце. Оваа необична и прилично невозможна приказна најверојатно произлегла од затворениот стил на неговата поезија и неговата смрт на Походот. Седум од песните на Ридел преживеале до денес, а музиката е зачувана за 4 од нив. Неговата поема ''Кога денот'' се претпоставува дека послужила како модел на Минезенгер Валтер од Фогелвајд да ја напише ''Палестинска песна''. == Ридел како книжевна легенда == Писателите од [[Романтизам|романтизмот]] нашле инспирација во легендата за Жофре. Песните на [[Хајнрих Хајне]] и други се осврнуваат на поезијата на Ридел и легендата за неговиот живот, љубовта и смртта. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * Песна Quan lo rossinhols: http://www.youtube.com/watch?v=lXqL82nqJp8 * Песна Lan que li jor: http://www.youtube.com/watch?v=6hGHh_AlIRo {{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ридел, Жофре}} [[Категорија:Крстоносци]] [[Категорија:Средновековна музика]] [[Категорија:Средновековна книжевност]] [[Категорија:Трубадури]] hiye4n43bn3hcdnl8oj61o2y0k0puoa 0 1360512 5578214 5539954 2026-06-17T12:46:18Z BosaFi 115936 5578214 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Вселенски лет|image=Chandrayaan-3 Integrated Module in clean-room 01.webp|image_caption=Чандрајаан-3 Интегриран модул|image_size=|mission_type=[[Месечина|Месечев]] [[Месечев лендер|лендер]], [[Месечев ровер|ровер]], [[Пропулзионен]] Модул|operator=[[Индиска организација за истражување на вселената]] (ISRO)|COSPAR_ID=|SATCAT=|website={{url| www.isro.gov.in/Chandrayaan3_New.html}}|mission_duration=* ''[[Викрам]]'' лендер: ≤ 14 дена (планирано) <br/> * ''[[Прагјан]]'' ровер: ≤ 14 дена (планирано)(еднакво на еден месечев ден затоа што опремата работи на сончева енергија)|manufacturer=[[Индиска организација за истражување на вселената]] (ISRO)|launch_mass=3900 кг|payload_mass=Модул за погон: 2148 кг <br/> Модул за слетување (Викрам): 1752 кг, вклучувајќи го и Роверот (Прагјан) од 26 кг <br/> Вкупно: 3900 кг|dimensions=<!--{{convert| |x| | | |abbr=on}}-->|power=Модул за погон: 758 W<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/chandrayaan3-to-be-launched-on-july-14-announces-isro-101688644208853.html |title=ISRO to launch moon mission Chandrayaan-3 on July 14. Check details|date=6. 7. 2023 |website=Hindustan Times|language=en|access-date=16. 7. 2023}}</ref> Модул за слетување: 738W, WS со Бајас Ровер: 50W|launch_date={{start-date|14 јули 2023}} 14:35 [[Индиско Стандардно време]], (9:05 [[Координирано универзално време]]) {{Cite web |date=14. 7. 2023 |title= Chandrayaan-3 Launch LIVE Updates: Chandrayaan 3 successfully separated from LVM, injected to internal orbit|url=https://www.livemint.com/news/india/chandrayaan3-launch-live-updates-india-moon-mission-isro-sriharikota-news-isro-india-space-isro-live-11689296703954.html |access-date=14. 7. 2023 |website=mint }}|launch_rocket=[[LVM3]] M4|launch_site=[[Вселенски центар „Сатиш Даван“]]|launch_contractor=[[Индиска организација за истражување на вселената]] ([[ISRO]])|interplanetary={{Infobox spaceflight/IP | type = слетувач | object = [[Месечина]] | component = [[Ровер]] | arrival_date = {{start-date|23 август2023}} 17:47 [[Индиско Стандардно време]], (12:17 [[UTC]])<ref name="Landing date">{{Cite news|date=6. 7. 2023|title=Chandrayaan-3 launch on July 14; August 23-24 preferred landing dates |url=www.isro.gov.in/Chandrayaan3_New.html |access-date=7. 7. 2023|website=THE TIMES OF INDIA}}</ref><ref>{{Cite news|date=14. 7. 2023|url=https://twitter.com/ANI/status/1679802059015745537|access-date=14. 7. 2023}}</ref> | location = 69.367621 S, 32.348126 E<ref name="Landing site">{{cite web|title=Mission homepage|url=www.isro.gov.in/Chandrayaan3_New.html/ |access-date=29. 6. 2023}}</ref> }}}} '''Чандрајан-3''' — трета мисија за истражување на [[Месечина]]та на [[Индиска организација за вселенско истражување|Индиската организација за вселенско истражување]] (ISRO).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.isro.gov.in/update/01-jan-2020/press-meet-briefing-dr-k-sivan-chairman-isro|title=Press Meet - Briefing by Dr. K. Sivan, Chairman, ISRO|date=1. 1. 2020|work=isro.gov.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20211005155551/https://www.isro.gov.in/update/01-jan-2020/press-meet-briefing-dr-k-sivan-chairman-isro|archive-date=5. 10. 2021|accessdate=3. 1. 2020}}</ref> Се состои од [[лендер]] и [[Ровер (вселенско истражување)|ровер]] ''Pragyan'' сличен на [[Чандрајаан-2]], но нема орбитер. Неговиот погонски модул се однесува како комуникациски релејен сателит. Погонскиот модул ја носи конфигурацијата на лендерот и роверот се додека леталото не биде во месечева орбита од 100 км.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/chandrayaan-3-to-cost-rs-615--crore-launch-could-stretch-to-2021/articleshow/73055941.cms|title=Chandrayaan-3 to cost Rs 615 crore, launch could stretch to 2021|date=2. 1. 2020|accessdate=3. 1. 2020}}</ref><ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=CHANDRYN3|title=NASA - NSSDCA - Spacecraft - Details|accessdate=2024-12-23|archive-date=2022-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20220608231611/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=CHANDRYN3|url-status=dead}}</ref> Лансирањето на Чандрајаан-3 се случило на 14 јули 2023 година во 14:35 часот по индиско време <ref name="ISRO_Chandrayaan3">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.isro.gov.in/Chandrayaan3.html|title=Chandrayaan-3|work=www.isro.gov.in|accessdate=14. 7. 2023}}</ref>, а месечевата инјекција од 100 км кружната поларна орбита била успешно завршена како дел од првата фаза.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/chandrayaan-3-launch-live-updates-isro-moon-landing-mission-countdown-launch-time-sriharkota-how-to-watch/liveblog/101739131.cms|title=Chandrayaan 3 Launch Live: India's Chandrayaan-3 moon mission lifts off from Sriharikota|date=14. 7. 2023|work=The Times of India|language=en|accessdate=14. 7. 2023}}</ref> Лендерот и роверот се очекувало да слетаат во близина на јужниот пол на Месечината на 23-ти август 2023 година.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.thehindu.com/sci-tech/chandrayaan-3-launch-scheduled-for-july-14-at-235-pm/article67049236.ece|title=Chandrayaan-3 launch on 14 July, lunar landing on 23 or 24 August|date=6. 7. 2023|work=The Hindu|access-date=14. 7. 2023|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> Лендерот и роверот слетале во близина на јужниот пол на Месечината на 23-ти август 2023 година. Спуштањето се случило истиот ден околу 17:45 часот по индиско време, а приземјувањето се случило исто така истиот ден околу 18:04 часот по индиско време, што ја прави Индија прва нација која успешно слетала вселенско летало во регионот на јужниот пол на Месечината.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.thehindu.com/sci-tech/chandrayaan-3-launch-scheduled-for-july-14-at-235-pm/article67049236.ece|title=Chandrayaan-3 launch on July 14, lunar landing on August 23 or 24|date=6. 7. 2023|work=The Hindu|access-date=23. 8. 2023|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://twitter.com/isro/status/1693181653273940240|title=https://twitter.com/isro/status/1693181653273940240|work=Twitter|language=en|accessdate=23. 8. 2023}}</ref> Чандрајаан-3 било првото меко слетување во близина на јужниот пол на Месечината.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.ft.com/content/5e902150-7c28-4ab3-b6de-8a8191a6d147|title=Indian spacecraft makes historic landing at Moon’s South Pole|last=Parkin|first=Benjamin|date=23. 8. 2023|work=Financial Times|access-date=23. 8. 2023}}</ref> == Галерија == <gallery mode="packed"> Податотека:Chandrayaan-3 Integrated Module - Views.webp|Чандрајаан 3 Интегриран модул - погледи Податотека:Chandrayaan-3 Propulsion Module - Views.webp|Чандрајаан 3 Погонски модул Податотека:Chandrayaan-3 Pragyan rover.png|Чандрајаан 3 Ровер Податотека:LVM3 M4, Chandrayaan-3 - Launch vehicle lifting off from the Second Launch Pad (SLP) of SDSC-SHAR, Sriharikota 03.webp|Чандрајаан 3 Полетување </gallery> === Дизајн на роверот === * Дизајн со шест тркала * Тежина од 26 килограми * Опсег од 500 метри * Научни инструменти вклучувајќи камери, спектрометри и бушалка * Очекуван животен век од еден месечев ден (14 земјини денови) * Комуникација со тимот за слетување и контрола во Индија == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Мисии до Месечината]] [[Категорија:Слетувачи]] 81yn9bvgkp0xobojs67ztzbf59d4sro 0 1362206 5578526 5541349 2026-06-18T11:43:47Z Andrew012p 85224 /* */ 5578526 wikitext text/x-wiki {{About|филмот од 2013 г|романот|Светска војна З}} {{Infobox film|name=Светска војна З|editing=Роџер Бартон<br /> Мет Чиз|budget=190 — 269 милиони долари<ref name="mojo">[http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=worldwarz.htm World War Z - Box Office Mojo]</ref>|language={{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }}|country={{САД}}|runtime=116 минути|released=21 јуни 2013 г. (САД)<br>20 јуни 2013 г. (Македонија)|distributor=[[Paramount Pictures]]|studio={{Plainlist| * [[Plan B Entertainment]] * [[Skydance Productions]] * Hemisphere Media Capital * [[GK Films]] * 2DUX² }}|cinematography=Бен Сересин|image=Светска војна З плакат (МКД).jpg|music=Марко Белтрами|starring={{plainlist| * Бред Пит * [[Миреј Енос]] * [[Џејмс Беџ Дејл]] * [[Метју Фокс]] }}|writer=Метју Мајкл Карнахан<br>Дру Годард<br />Дејмон Линделоф<br /> '''Филмска приказна:'''<br /> Метју Мајкл Карнахан<br /> [[Џ. Мајкл Страчински]]<br /> '''[[Светска војна З|Роман]]:''' [[Макс Брукс]]|producer=[[Бред Пит]]<br>Диди Гарднер<br>Џереми Клајнер<br>Ијан Брајс|director=[[Марк Форстер]]|caption=Плакатот на македонски јазик|alt=|gross=540 милиони долари|followed_by=}}'''''Светска војна З'''''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.skyshowtime.com/mk/stream/movies/svetska-vojna-z/d7e5ab7e-e78b-3d93-a9a2-d5ba0dbe9465|title=Светска војна З {{!}} SkyShowtime Македонија|work=@skyshowtime|language=mk-MK|accessdate=2025-01-20}}</ref> ({{langx|en|World War Z}}) — американски акционен филм за [[зомби]]ја од 2013 г. во режија на Марк Форстер, со сценарио на Метју Мајкл Карнахан, Дру Годард и Дејмон Линделоф и приказна на Карнахан и Џ. Мајкл Страчински, заснована на романот „[[Светска војна З]]“ на [[Макс Брукс]] (синот на познатите глумци [[Мел Брукс]] и [[Ен Банкрофт]]). [[Бред Пит]] ја играл главната улога, со споредни улоги на Миреј Енос и Џејмс Беџ Дејл. Филмот го следи Џери Лејн, поранешен истражител на [[Обединети нации|ОН]] што патува низ светот во потрага по решение за ненадејната [[зомби-апокалипса]].<ref name="JMS2">{{cite news|url=http://moviesblog.mtv.com/2008/12/03/j-michael-straczynski-on-world-war-z-the-scale-of-what-were-doing-here-is-phenomenal/|title=J. Michael Straczynski On ''World War Z'': "The Scale Of What We're Doing Here Is Phenomenal"|last=Marshall|first=Rick|date=December 3, 2008|work=MTV Movie Blog|access-date=December 3, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20111015220740/http://moviesblog.mtv.com/2008/12/03/j-michael-straczynski-on-world-war-z-the-scale-of-what-were-doing-here-is-phenomenal/|archive-date=October 15, 2011|url-status=dead}}</ref> Премиерата на филмот во [[Соединети Американски Држави|САД]] била на [[21 јуни]] [[2013]] г., а во [[Македонија]] на [[20 јуни]] истата година. == Содржина == {{Разоткривање}}Поранешниот истражител на [[Обединети нации|ОН]], Џери Лејн, ужива во пензија во [[Филаделфија]] со неговата [[сопруга]] Карин и нивните ќерки Констанс и Рејчел, кога таинствена светска епидемија почнува да ги претвора луѓето во бесни суштества слични на [[зомби]]ја. Хаосот набрзо стигнува до нивниот град, што го тера поранешниот шеф на Џери, заменик-генералниот секретар на ОН, Тиери Умутони, да го повика назад во дејствие, нудејќи му на неговото семејство безбеден премин на безбеден авиопревозник. Џери се приклучува на разузнавачка мисија во [[Јужна Кореја]], каде што еден неисправен агент на [[Централна разузнавачка агенција|ЦРА]] му дава бескорисна трага. Патувањето потоа го носи во [[Израел]], каде што предвидливоста на „Мосад“ за изградба на масивен ѕид околу [[Ерусалим]] за да се спротивстави на нејасната пандемска закана се покажува залудна, бидејќи толпата на немртовци го пробива. За влакно бегајќи, Џери се качува на лет, но кога заразениот патник предизвикува појава на епидемија во воздухот, се преземаат остри мерки пред авионот да се урне во близина на [[Кардиф]]. Преживувајќи ја несреќата, Џери го наоѓа патот до истражувачката установа на [[Светска здравствена организација|СЗО]]. Таму, вдахнат од неговите набљудувања на заразените, тој смислува и испитува смела стратегија за „камуфлажа“ што може да го држи клучот за опстанокот на човештвото. == Улоги == {{список со глумци}} |- |[[Бред Пит]] |Џери Лејн |- |[[Миреј Енос]] |Карин Лејн |- |[[Даниела Кертес]] |Сеген |- |[[Фана Мокоена]] |Тиери Умутони |- |[[Дејвид Морс]] |Гантер Хафнер |- |[[Џејмс Беџ Дејл]] |капетан Спик |- |[[Луди Бокен]] |Јурген Вармбрун |- |[[Метју Фокс (глумец)|Метју Фокс]] |падобранецот |- |[[Стерлинг Џернис]] |Констанс Лејн |- |Абигејл Харгроув |Рејчел Лејн |- |[[Питер Капалди]] |доктор на [[Светска здравствена организација|СЗО]] |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{IMDb title}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Филмови од 2013 година]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Американски 3D-филмови]] [[Категорија:Американски акциони филмови]] [[Категорија:Американски хорор-филмови]] [[Категорија:Филмови за вируси]] qup0vtqn8089llmf007ei3zd59275za 0 1375102 5578249 5577892 2026-06-17T13:38:11Z Buli 2648 /* Последни години и смрт */ 5578249 wikitext text/x-wiki {{Викифицирање}}{{Малку извори}}{{Infobox scholar | name = Васил Златарски | image = VNZlatarski.jpg | image_size = | caption = | birth_date = {{birth date|1866|11|14|df=y}} [[Old Style|O.S.]] | birth_place = [[Велико Трново]], [[Османлиско Царство]] (present-day [[Bulgaria]]) | death_date = {{death date and age|1935|12|15|1866|11|14|df=y}} | death_place = [[Софија]], [[Царство Бугарија]] |resting_place = [[Central Sofia Cemetery]] | resting_place_coordinates ={{Coord|42|42.754|N|23|20.025|E|region:BG_type:landmark}} |work_institution = [[Sofia University]]<br>[[Bulgarian Academy of Sciences]] |alma_mater = [[Saint Petersburg University]] <br> [[Berlin University]] | nationality = Bulgarian | occupation = историчар | spouse = Славка Маркова | father = Nikola Popvassiljov Zlatarski | mother = Anastasia Gancheva |relatives = Georgi Zlatarski (brother) }} '''Васил Николов Златарски''' (14 ноември 1866 – 15 декември 1935) е еден од најистакнатите бугарски историчари, медиевисти, археолози и епиграфи, сметан за патријарх на бугарската историографија. Неговиот монументален труд „''Историја на бугарската држава во средните векови''“ во три тома останува едно од најзначајните достигнувања во бугарската историска наука, поставувајќи ги темелите за систематско проучување на средновековната бугарска историја. Златарски е првиот предавач по историја на Софискиот универзитет кој се занимавал со систематска научна дејност, а неговото наследство продолжува да влијае врз бугарската медиевистика. == Ран живот и образование == Васил Златарски е роден на 14 ноември 1866 година во [[Велико Трново]], во семејството на учителот Никола Златарски (1823–1875), познат како Никола Златарски, и Анастасија Каранџулова. Неговиот татко бил активен учесник во црковно-националните борби на Бугарите во Османската Империја и еден од истакнатите дејци во Трново. По смртта на татко му, семејството се соочило со финансиски тешкотии, но Васил успеал да добие добро образование благодарение на поддршката од роднини и локалната заедница. Златарски завршил средно образование во Велико Трново, а потоа се запишал во Петропавловската духовна семинарија во Лјаскивец, каде што покажал голем интерес за историјата и филологијата. Во 1887 година, благодарение на стипендија од бугарската влада, заминал да студира во Русија, на Историско-филолошкиот факултет на Универзитетот во Санкт Петербург. Таму учел кај реномирани професори како Василиј Кључевски и Константин Бестужев-Рјумин, кои имале големо влијание врз неговото научно формирање. По дипломирањето во 1891 година, Златарски продолжил со постдипломски студии во Берлин, каде што се специјализирал во византиска историја и археологија под менторство на познатиот византолог Карл Крумбахер. == Академска кариера == По враќањето во Бугарија во 1893 година, Златарски бил назначен за учител во Првата машка гимназија во Софија. Во 1895 година станал предавач по бугарска историја на Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски“, каде што подоцна бил избран за редовен професор (1901) и декан на Историско-филолошкиот факултет. Тој бил првиот бугарски историчар кој вовел систематски пристап во изучувањето на националната историја, комбинирајќи извори од бугарски, византиски, латински и други архивски материјали. Златарски бил активен член на [[Бугарска академија на науките]] (БАН), каде што од 1901 година бил дописен член, а од 1904 година – редовен академик. Тој бил и долгогодишен секретар на Историско-филолошкиот оддел на Академијата, придонесувајќи за развојот на научните истражувања во Бугарија. == Научен придонес == Најзначајниот труд на Златарски е „''Историја на бугарската држава во средните векови''“, објавен во три тома помеѓу 1918 и 1940 година (последниот том бил објавен постхумно). Ова дело е првото сеопфатно и научно засновано истражување на бугарската средновековна историја, опфаќајќи го периодот од основањето на Првата бугарска држава (681) до падот под османска власт (1396). Златарски детално анализирал голем број извори, вклучувајќи византиски хроники, старословенски натписи и археолошки наоди, со што поставил стандарди за историската методологија во Бугарија. == Последни години и смрт == Во последните години од својот живот, Златарски продолжил интензивно да работи на своите научни проекти, и покрај влошеното здравје. Тој починал на 15 декември 1935 година во Софија, на 69-годишна возраст. Неговата смрт била голема загуба за бугарската наука, но неговото дело продолжило да се изучува и да служи како основа за идните генерации историчари. == Дела == [[Категорија:Луѓе од Велико Трново]] [[Категорија:Бугарски историчари]] [[Категорија:Медиевисти]] [[Категорија:Родени во 1866 година]] [[Категорија:Починати во 1935 година]] 388pnwq231i8ym8hhkxyu6kly44fkzf 5578250 5578249 2026-06-17T13:38:47Z Buli 2648 /* Дела */ 5578250 wikitext text/x-wiki {{Викифицирање}}{{Малку извори}}{{Infobox scholar | name = Васил Златарски | image = VNZlatarski.jpg | image_size = | caption = | birth_date = {{birth date|1866|11|14|df=y}} [[Old Style|O.S.]] | birth_place = [[Велико Трново]], [[Османлиско Царство]] (present-day [[Bulgaria]]) | death_date = {{death date and age|1935|12|15|1866|11|14|df=y}} | death_place = [[Софија]], [[Царство Бугарија]] |resting_place = [[Central Sofia Cemetery]] | resting_place_coordinates ={{Coord|42|42.754|N|23|20.025|E|region:BG_type:landmark}} |work_institution = [[Sofia University]]<br>[[Bulgarian Academy of Sciences]] |alma_mater = [[Saint Petersburg University]] <br> [[Berlin University]] | nationality = Bulgarian | occupation = историчар | spouse = Славка Маркова | father = Nikola Popvassiljov Zlatarski | mother = Anastasia Gancheva |relatives = Georgi Zlatarski (brother) }} '''Васил Николов Златарски''' (14 ноември 1866 – 15 декември 1935) е еден од најистакнатите бугарски историчари, медиевисти, археолози и епиграфи, сметан за патријарх на бугарската историографија. Неговиот монументален труд „''Историја на бугарската држава во средните векови''“ во три тома останува едно од најзначајните достигнувања во бугарската историска наука, поставувајќи ги темелите за систематско проучување на средновековната бугарска историја. Златарски е првиот предавач по историја на Софискиот универзитет кој се занимавал со систематска научна дејност, а неговото наследство продолжува да влијае врз бугарската медиевистика. == Ран живот и образование == Васил Златарски е роден на 14 ноември 1866 година во [[Велико Трново]], во семејството на учителот Никола Златарски (1823–1875), познат како Никола Златарски, и Анастасија Каранџулова. Неговиот татко бил активен учесник во црковно-националните борби на Бугарите во Османската Империја и еден од истакнатите дејци во Трново. По смртта на татко му, семејството се соочило со финансиски тешкотии, но Васил успеал да добие добро образование благодарение на поддршката од роднини и локалната заедница. Златарски завршил средно образование во Велико Трново, а потоа се запишал во Петропавловската духовна семинарија во Лјаскивец, каде што покажал голем интерес за историјата и филологијата. Во 1887 година, благодарение на стипендија од бугарската влада, заминал да студира во Русија, на Историско-филолошкиот факултет на Универзитетот во Санкт Петербург. Таму учел кај реномирани професори како Василиј Кључевски и Константин Бестужев-Рјумин, кои имале големо влијание врз неговото научно формирање. По дипломирањето во 1891 година, Златарски продолжил со постдипломски студии во Берлин, каде што се специјализирал во византиска историја и археологија под менторство на познатиот византолог Карл Крумбахер. == Академска кариера == По враќањето во Бугарија во 1893 година, Златарски бил назначен за учител во Првата машка гимназија во Софија. Во 1895 година станал предавач по бугарска историја на Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски“, каде што подоцна бил избран за редовен професор (1901) и декан на Историско-филолошкиот факултет. Тој бил првиот бугарски историчар кој вовел систематски пристап во изучувањето на националната историја, комбинирајќи извори од бугарски, византиски, латински и други архивски материјали. Златарски бил активен член на [[Бугарска академија на науките]] (БАН), каде што од 1901 година бил дописен член, а од 1904 година – редовен академик. Тој бил и долгогодишен секретар на Историско-филолошкиот оддел на Академијата, придонесувајќи за развојот на научните истражувања во Бугарија. == Научен придонес == Најзначајниот труд на Златарски е „''Историја на бугарската држава во средните векови''“, објавен во три тома помеѓу 1918 и 1940 година (последниот том бил објавен постхумно). Ова дело е првото сеопфатно и научно засновано истражување на бугарската средновековна историја, опфаќајќи го периодот од основањето на Првата бугарска држава (681) до падот под османска власт (1396). Златарски детално анализирал голем број извори, вклучувајќи византиски хроники, старословенски натписи и археолошки наоди, со што поставил стандарди за историската методологија во Бугарија. == Последни години и смрт == Во последните години од својот живот, Златарски продолжил интензивно да работи на своите научни проекти, и покрај влошеното здравје. Тој починал на 15 декември 1935 година во Софија, на 69-годишна возраст. Неговата смрт била голема загуба за бугарската наука, но неговото дело продолжило да се изучува и да служи како основа за идните генерации историчари. == Дела == * [http://www.promacedonia.org/vz1a/index.html История на българската държава през средните векове. Том I., История на Първото българско царство. Част I. Епоха на хуно-българското надмощие (679 – 852)], София 1918 * [http://www.promacedonia.org/vz1b/index.html История на българската държава през средните векове. Том I. История на Първото българско царство. Част II. От славянизацията на държавата до падането на Първото царство (852 – 1018)], София 1927 * [http://www.promacedonia.org/vz2/index.html История на българската държава през средните векове. Том II. България под византийско владичество (1018 – 1187)], София 1934 * [http://www.promacedonia.org/vz3/index.html История на българската държава през средните векове. Том III. Второ българско царство. България при Асеневци (1187 – 1280)], София 1940 [[Категорија:Луѓе од Велико Трново]] [[Категорија:Бугарски историчари]] [[Категорија:Медиевисти]] [[Категорија:Родени во 1866 година]] [[Категорија:Починати во 1935 година]] 3j5drknekc3hugtf60emnta6nvbvj7m 0 1376474 5578194 5417524 2026-06-17T12:15:44Z ~2026-31258-15 133986 Додадени врски 5578194 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Оперативен систем|logo=Windows 11 logo.svg|logo_size=200px|screenshot=Windows 11 Desktop.png|version_of=[[Windows NT]]|developer=[[Microsoft]]|family=[[Microsoft Windows]]|release_date=|released=24 јуни 2021|update_model=[[Windows Update]]|kernel_type=[[Hybrid kernel|Hybrid]] ([[Windows NT kernel]])|license=сопственичка|website={{URL|1=https://www.microsoft.com/windows/windows-11|2=Windows 11}}}} '''Windows 11''' ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Виндоуз 11'') — [[оперативен систем]] (ОС) за [[Личен сметач|лични сметачи]], развиен од компанијата [[Microsoft]] како дел од семејството [[Windows NT]] и е наследник на [[Windows 10]]. Претставен е на настанот на Microsoft на 24 јуни 2021 г., иако првата прелиминарна верзија протекла на интернет девет дена претходно (15 јуни 2021 г.). Објавен е на 5 октомври 2021 г., заедно со Microsoft Office 2021. Последната стабилна верзија на Windows 11 е 25H2 (2025 Update). Windows 11 содржи сериозни измени во корисничкиот интерфејс, под влијание на откажаниот Windows 10X, вклучувајќи редизајнирано мени „Започни“, замена на „живите плочки“ со посебен панел „Виџети“ на лентата со задачи, можност за создавање мозаични групи на прозорци што можат да се минимизираат и обноват од лентата со задачи како група, како и нови играчки технологии наследени од [[Xbox Series X/S|Xbox Series X и Series S]], како што се Auto HDR и DirectStorage на усогласена [[машинска опрема]]. Internet Explorer (IE) е заменет со Microsoft Edge како стандарден веб-прелистувач (како и кај неговиот претходник, Windows 10), а [[Microsoft Teams]] е вграден во корисничкиот интерфејс на Windows. Microsoft, исто така, ги објавил плановите да обезбеди поголема прилагодливост за [[Програмска опрема|програмската опрема]] што може да се распределува преку [[Microsoft Store]] и поддршка во Windows 11 за андроид-примени (вклучувајќи партнерство со Amazon за нивната продавница за примени). Во јули 2025 г., уделот на Windows 11 на пазарот на столни сметачи достигнал 52,18 %, што бил првпат да заземе поголем дел од пазарот на столен ОС, како и првпат нејзиниот удел да го надмине уделот на Windows 10, кој паднал на 44,11 %. Windows 11 е установен на околу 23 % од сите сметачи (останатиот дел отпаѓа на други верзии на Windows и други оперативни системи, како што се [[macOS]] и [[Линукс|Linux]]) и на околу 8,6 % од сите уреди (вклучувајќи мобилни телефони, таблети и конзоли). Со цел да се усогласи со Законот за цифрени пазари, Microsoft им дозволува на корисниците во Европската економска зона да ги отстранат прелистувачот Microsoft Edge, пребарувачот Microsoft Bing и рекламите со цел да се усогласат со интересите на корисниците. == Функции == Windows 11, првото издание на Windows од 2015 г., се заснова на својот претходник, но го преработува корисничкиот интерфејс во согласност со новите насоки на Microsoft Fluent Design. Редизајнот, чие главно внимание е ставено на едноставноста на користење и прилагодливоста, е придружен со нови продуктивни и социјални функции, како и со надградби во областа на безбедноста и пристапноста, кои отстрануваат некои недостатоци на Windows 10.<ref>{{Cite web|url=https://blogs.windows.com/windowsexperience/2021/06/24/introducing-windows-11/|title=Introducing Windows 11|author=Windows Experience Blog|date=2021-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624174827/https://blogs.windows.com/windowsexperience/2021/06/24/introducing-windows-11/|archive-date=2021-06-24|lang=en|website=Windows Experience Blog|access-date=2021-10-04|url-status=live}}</ref> Продавницата Microsoft Store, која служи како единствена витрина за примени и друга содржина, исто така е преработена во Windows 11. Сега Microsoft им овозможува на развивачите да распределуваат Win32, прогресивни веб-примени и други технологии за пакување во Microsoft Store, покрај стандардните примени на Universal Windows Platform.<ref>{{Cite web|url=https://www.windowscentral.com/more-app-more-stores-more-money-windows-11-win-developers|title=Microsoft is committed to the Microsoft Store with Windows 11|date=2021-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210625222845/https://www.windowscentral.com/more-app-more-stores-more-money-windows-11-win-developers|archive-date=2021-06-25|website=Windows Central|access-date=2021-10-04|lang=en|url-status=live}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} * [https://www.microsoft.com/en-us/windows/windows-11 Матична страница] * [https://docs.microsoft.com/windows/release-health/windows11-release-information Windows 11 release information] од Microsoft * [==2a=8e=5e.1 www.microsoft.com/en-us/windows/business/roadmap Windows Roadmap] од Microsoft [[Категорија:Неслободни оперативни системи]] [[Категорија:Microsoft Windows]] __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ 85nrnudcuwmjm9bs9wopgtuyrgv5epf 5578221 5578194 2026-06-17T13:07:12Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/~2026-31258-15|~2026-31258-15]]) и ја поврати преработката 5417524 на Andrew012p 5578221 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Оперативен систем|logo=Windows 11 logo.svg|logo_size=200px|screenshot=Windows 11 Desktop.png|version_of=[[Windows NT]]|developer=[[Microsoft]]|family=[[Microsoft Windows]]|release_date=|released=24 јуни 2021|update_model=[[Windows Update]]|kernel_type=[[Hybrid kernel|Hybrid]] ([[Windows NT kernel]])|license=сопственичка|website={{URL|1=https://www.microsoft.com/windows/windows-11|2=Windows 11}}}} '''Windows 11''' ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Виндоуз 11'') — [[оперативен систем]] (ОС) за [[Личен сметач|лични сметачи]], развиен од компанијата [[Microsoft]] како дел од семејството [[Windows NT]] и е наследник на [[Windows 10]]. Претставен е на настанот на Microsoft на 24 јуни 2021 г., иако првата прелиминарна верзија протекла на интернет девет дена претходно (15 јуни 2021 г.). Објавен е на 5 октомври 2021 г., заедно со Microsoft Office 2021. Последната стабилна верзија на Windows 11 е 25H2 (2025 Update). Windows 11 содржи сериозни измени во корисничкиот интерфејс, под влијание на откажаниот Windows 10X, вклучувајќи редизајнирано мени „Започни“, замена на „живите плочки“ со посебен панел „Виџети“ на лентата со задачи, можност за создавање мозаични групи на прозорци што можат да се минимизираат и обноват од лентата со задачи како група, како и нови играчки технологии наследени од [[Xbox Series X/S|Xbox Series X и Series S]], како што се Auto HDR и DirectStorage на усогласена [[машинска опрема]]. Internet Explorer (IE) е заменет со Microsoft Edge како стандарден веб-прелистувач (како и кај неговиот претходник, Windows 10), а [[Microsoft Teams]] е вграден во корисничкиот интерфејс на Windows. Microsoft, исто така, ги објавил плановите да обезбеди поголема прилагодливост за [[Програмска опрема|програмската опрема]] што може да се распределува преку [[Microsoft Store]] и поддршка во Windows 11 за андроид-примени (вклучувајќи партнерство со Amazon за нивната продавница за примени). Во јули 2025 г., уделот на Windows 11 на пазарот на столни сметачи достигнал 52,18 %, што бил првпат да заземе поголем дел од пазарот на столен ОС, како и првпат нејзиниот удел да го надмине уделот на Windows 10, кој паднал на 44,11 %. Windows 11 е установен на околу 23 % од сите сметачи (останатиот дел отпаѓа на други верзии на Windows и други оперативни системи, како што се [[macOS]] и [[Линукс|Linux]]) и на околу 8,6 % од сите уреди (вклучувајќи мобилни телефони, таблети и конзоли). Со цел да се усогласи со Законот за цифрени пазари, Microsoft им дозволува на корисниците во Европската економска зона да ги отстранат прелистувачот Microsoft Edge, пребарувачот Microsoft Bing и рекламите со цел да се усогласат со интересите на корисниците. == Функции == Windows 11, првото издание на Windows од 2015 г., се заснова на својот претходник, но го преработува корисничкиот интерфејс во согласност со новите насоки на Microsoft Fluent Design. Редизајнот, чие главно внимание е ставено на едноставноста на користење и прилагодливоста, е придружен со нови продуктивни и социјални функции, како и со надградби во областа на безбедноста и пристапноста, кои отстрануваат некои недостатоци на Windows 10.<ref>{{Cite web|url=https://blogs.windows.com/windowsexperience/2021/06/24/introducing-windows-11/|title=Introducing Windows 11|author=Windows Experience Blog|date=2021-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624174827/https://blogs.windows.com/windowsexperience/2021/06/24/introducing-windows-11/|archive-date=2021-06-24|lang=en|website=Windows Experience Blog|access-date=2021-10-04|url-status=live}}</ref> Продавницата Microsoft Store, која служи како единствена витрина за примени и друга содржина, исто така е преработена во Windows 11. Сега Microsoft им овозможува на развивачите да распределуваат Win32, прогресивни веб-примени и други технологии за пакување во Microsoft Store, покрај стандардните примени на Universal Windows Platform.<ref>{{Cite web|url=https://www.windowscentral.com/more-app-more-stores-more-money-windows-11-win-developers|title=Microsoft is committed to the Microsoft Store with Windows 11|date=2021-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210625222845/https://www.windowscentral.com/more-app-more-stores-more-money-windows-11-win-developers|archive-date=2021-06-25|website=Windows Central|access-date=2021-10-04|lang=en|url-status=live}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} * [https://www.microsoft.com/en-us/windows/windows-11 Матична страница] * [https://docs.microsoft.com/windows/release-health/windows11-release-information Windows 11 release information] од Microsoft * [https://www.microsoft.com/en-us/windows/business/roadmap Windows Roadmap] од Microsoft [[Категорија:Неслободни оперативни системи]] [[Категорија:Microsoft Windows]] __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ jb9x4xihbqcgbcoh0x96949b6zcf48p 0 1376619 5578525 5531536 2026-06-18T11:35:21Z Andrew012p 85224 /* */ 5578525 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Yesterday wo Utatte.jpg.jpg|230px]] | caption = Корицата на првиот том, вклучувајќи ја Хару Нонака | ja_kanji = イエスタデイをうたって | ja_romaji = Иесутадеи о утате | genre = [[приказна за созревањето]] }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Кеи Томе]] | publisher = [[Shueisha]] | publisher_en = | imprint = {{ubl|Young Jump Comics Business|Young Jump Comics Grand}} | demographic = [[сеинен]] | magazine = {{ubl|[[Business Jump]] {{noitalic|(1997 — 2011)}}|[[Grand Jump]] {{noitalic|(2011 — 2015)}}}} | first = 1997 | last = 2015 | volumes = 11 + збирка раскази | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = TV series | director = Јошијуки Фуџивара | producer = {{ubl|Манами Кабашима|Лиу Лани|Јуки Мори|Хироши Јанаи|Даиске Секине|Масајо Кудо}} | writer = Јошијуки Фуџивара | music = Такаки Кондо | studio = [[Doga Kobo]] | licensee = [[Crunchyroll]] | network = [[TV Asahi]], BS Asahi | first = 5 април 2020 | last = 21 јуни 2020 | episodes = 12 + 6 кусометражни | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}'''''Sing "Yesterday" for Me''''' (буквално: ''Запеј ми ја „Yesterday“'', {{Langx|ja|イエスタデイをうたって}}) — јапонска [[манга]] од Кеи Томе. Била објавувана во [[сеинен]]-списанието за манга ''[[Business Jump]]'' на [[Shueisha]] од 1997 до 2011 г., а потоа се префрлила во ''Grand Jump'', каде што се издавала од 2011 до 2015 г. Нејзините поглавја биле собрани во единаесет тома [[танкобон]]. Адаптацијата во [[аниме]]-серија, произведена од Doga Kobo, била прикажувана од април до јуни 2020 г.<ref>{{cite web|url=https://natalie.mu/comic/news/149127|title=|date=June 3, 2015|publisher=Natasha, Inc.|language=ja|script-title=ja:「イエスタデイをうたって」約18年の連載に幕、最終巻は秋に画集と同発|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204034642/https://natalie.mu/comic/news/149127|archive-date=4 декември 2021|website=Comic Natalie|access-date=4 декември 2021|url-status=live}}</ref><ref name="ANN-2020-01-21">{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-01-21/sing-yesterday-for-me-anime-reveals-teaser-18-episode-length/.155626|title=Sing 'Yesterday' for Me Anime Reveals Teaser, 18-Episode Length|last=Sherman|first=Jennifer|date=January 21, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20240105015605/https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-01-21/sing-yesterday-for-me-anime-reveals-teaser-18-episode-length/.155626|archive-date=5 јануари 2024|website=Anime News Network|access-date=14 јануари 2024|url-status=live}}</ref> == Содржина == Рикуо Уозуми е неодамнешен дипломец што бесцелно талка низ животот, неговите денови се сива магла од мртва работа во продавница во [[Токио]]. Но неговиот тивок, едноличен свет е доведен во неред од две жени што претставуваат минато од кое не може да се ослободи, и иднина со која се плаши да се соочи. Првата е Хару Нонака, бодра и необична девојка што упаѓа во неговиот [[живот]], решена да го извлече од неговата школка. Втората е неговата стара пријателка од факултетот и невозвратена љубов, Шинако Мориноме, чие враќање во градот го принудува Рикуо да се соочи со своите долго чувани чувства. Како што нивните животи се испреплетуваат, Рикуо дознава дека и двете жени водат свои битки против болното минато. Шинако е заробена од неразрешени спомени, додека Хару, исто како и Рикуо, ја бара храброста да зачекори во непознатото. Заробени меѓу духовите од вчера и можностите од утре, овие тројца мораат да научат да се ослободат од она што било, да прифатат кои се и да ја најдат силата да ја изберат сопствената иднина. == Ликови == '''Рикуо Уозуми''' ([[Јапонски јазик|јап]]. ''魚住 陸生'') — дипломец што е несигурен околу својата иднина. Моментално работи во продавница. Негово [[хоби]] е фотографијата. Има чувства кон Шинако. '''Хару''' '''Нонака''' (јап. ''野中 晴'') — необична девојка што работи во MILK HALL. Посвоила гавран и го нарекла Кансуке. Поради големата промена во нејзиниот изглед, Рикуо не се сеќава дека ја сретнал пред пет години. Таа често навраќа во продавницата пред да оди на работа. '''Шинако Мориноме''' (јап. ''森ノ目 榀子'') — соученичка на Рикуо од факултет. Моментално работи како професорка во средно училиште. Таа сѐ уште е вљубена во веќе починатиот постар брат на Ро. '''Ро Хајакава''' (јап. ''早川 浪'') — другарка од детството на Шинако од Каназава. '''Киношита''' (јап. ''木ノ下'') — колега на Рикуо од продавницата. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://singyesterday.com|Матична страница на анимето}} {{IMDb title|qid=Q94149633|id=tt10204658}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Манга од 1997 година]] [[Категорија:Аниме на Crunchyroll]] __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ eg563chfamo0yghv5lkuvnwzvfnsppf 0 1378091 5578256 5455150 2026-06-17T13:42:28Z SrpskiAnonimac 64566 Сменета целната страница на пренасочувањето од [[Ѕверови]] на [[Месојади]] 5578256 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Месојади]] [[Категорија:Латинизми]] 7pdun94iv5ybmxnfyub4uo67w9o9anl 5578257 5578256 2026-06-17T13:42:39Z SrpskiAnonimac 64566 5578257 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Месојади]] sknk0n5dci96duliqm9zhfc4rqk7348 2 1381335 5578269 5530309 2026-06-17T15:08:48Z Gurther 105215 5578269 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Naredba za ubistvo na Karpos.jpg|мини|336x336пкс|Наредба за убиството на [[Петар Карпош]] — најпознатиот македонски ајдут.]] '''Ајдутското движење во Македонија''' — најдолготрајната вооружена борба од [[македонскиот народ]] против [[Отоманското Царство]]. Траело од [[XVI век]] до појавата на [[Македонско национално движење|македонското национално движење]]. Се појавило како отпор на [[Тимар|тимарскиот систем]] и подоцна [[Чифлиг|чифлигарскиот систем]]. == Почеток на ајдутското движење == cp6mq6x8czezwsrr8ikuewk49knvtx0 5578295 5578269 2026-06-17T16:55:03Z Gurther 105215 5578295 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Naredba za ubistvo na Karpos.jpg|мини|336x336пкс|Наредба за убиството на [[Петар Карпош]] — најпознатиот македонски ајдут.]] '''Ајдутското движење во Македонија''' — најдолготрајната вооружена борба од [[македонскиот народ]] против [[Отоманското Царство]]. Траело од [[XV век]] до [[XIX век]] за време на [[Македонската преродба]]. Се појавило како отпор на [[Тимар|тимарскиот систем]] и подоцна [[Чифлиг|чифлигарскиот систем]]. На [[19 јануари]] [[1392|1392 година]] [[Скопје|градот Скопје]] паднал под [[Отоманско Царство|Отоманска окупација]], почнувајќи го [[Турско ропство|петвековното турско ропство]]. Дискриминација спрема [[Христијани|христијанското население]] и даноци за плаќање биле неповолни за [[македонскиот народ]]. Околу крајот на XV век или почеток на [[XVI век]] почнало ајдутското движење. Најстариот изворен податок за ајдутството потекнува од [[1502|1502 година]], каде истакнале дека 6 ајдути биле обесени во [[Скопската каза|Скопската Каза]]. Според Благоја Марковски, пред тоа имало ајдутски активности во [[Дебарско|Дебарскиот регион]] околу [[1478|1478 година]]. == Вовед == == Потекло и почеток == == Развој на движењето == == Активности во XVIII и XIX век == == Крај на ајдутското движење == == Ајдутски народни песни == == Личности == == Хронологија == == Наводи == == Библиографија == k7t1e9jm9ddfu9piqmqukjwvgbciygg 5578302 5578295 2026-06-17T17:19:37Z Gurther 105215 5578302 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Naredba za ubistvo na Karpos.jpg|мини|336x336пкс|Наредба за убиството на [[Петар Карпош]] — најпознатиот македонски ајдут.]] '''Ајдутското движење во Македонија''' — најдолготрајната вооружена борба од [[македонскиот народ]] против [[Отоманското Царство]]. Траело од [[XV век]] до [[XIX век]] за време на [[Македонската преродба]]. Се појавило како отпор на [[Тимар|тимарскиот систем]] и подоцна [[Чифлиг|чифлигарскиот систем]]. На [[19 јануари]] [[1392|1392 година]] [[Скопје|градот Скопје]] паднал под [[Отоманско Царство|Отоманска окупација]], почнувајќи го [[Турско ропство|петвековното турско ропство]]. Дискриминација спрема [[Христијани|христијанското население]] и даноци за плаќање биле неповолни за [[македонскиот народ]]. Околу крајот на XV век или почеток на [[XVI век]] почнало ајдутското движење. Најстариот изворен податок за ајдутството потекнува од [[1502|1502 година]], каде истакнале дека 6 ајдути биле обесени во [[Скопската каза|Скопската Каза]]. Според Благоја Марковски, пред тоа имало ајдутски активности во [[Дебарско|Дебарскиот регион]] околу [[1478|1478 година]]. == Вовед == [[Отоманската војска]] за прв пат влегла во [[Европа]], поточно [[Балканскиот Полуостров]] кога ја окупирале [[Галиполе]]. Постепено се проширила војската во [[Тракија]] и [[Пловдив]] околу [[1369|1369 година]]. Под водство на Шахин-паша, [[1370|следната година]] ја окупирале [[Стара Планина]] и се запознале со [[Српско Царство|Српското Царство]], тогаш под делокруг на [[Стефан Урош V]]. Со [[Битка кај Марица|Битката кај Марица]] во [[1371|1371 година]], [[Волкашин|Крал Волкашин]] со неговата војска загинале. По борбата било основано [[Прилепско Кралство|Прилепското Кралство]], предводено од [[Крал Марко]]. Во текот на [[1380-ти|1380-тите]] кралството постепено станало [[вазал]] на Отоманската држава. По [[Битката на Косово|Битката кај Косово]], [[Лазар Хребељановиќ]] бил убиен и голем дел од Македонија паднала под турска окупација. На [[19 јануари]] [[1392|1392 година]] [[градот Скопје]] бил освоен, почнувајќи го [[Турско ропство|петвековното турско ропство]]. Околу [[XV век]] Македонија била приклучена во [[Румелиски Пашалак|Румелискиот Пашалак]]. Почнало процесот на [[Исламизацијата во Македонија|исламизација, особено во Западна Македонија]]. [[Битола|Градот Битола]], тогаш познат како ''Монастир'', станало административно седиште на [[Европска Турција|Европскиот дел на Турција]]. Македонскиот народ страдал поради дискриминацијата спрема [[Христијаните]] и данокот за плаќање. Постепено повеќе Македонци, незадоволни со турското ропство, почнале да се вооружуваат. Како резултат на тоа, околу крајот на XV век или почеток на [[XVI век]] почнало ајдутското движење == Потекло и почеток == == Развој на движењето == == Активности во XVIII и XIX век == == Крај на ајдутското движење == == Ајдутски народни песни == == Личности == == Хронологија == == Наводи == == Библиографија == 3rsejjbpxqdgkgnkmv41r8o1q39b2sm 5578345 5578302 2026-06-17T22:38:18Z Gurther 105215 5578345 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Naredba za ubistvo na Karpos.jpg|мини|336x336пкс|Наредба за убиството на [[Петар Карпош]] — најпознатиот македонски ајдут.]] '''Ајдутското движење во Македонија''' — најдолготрајната вооружена борба од [[македонскиот народ]] против [[Отоманското Царство]]. Траело од [[XV век]] до [[XIX век]] за време на [[Македонската преродба]]. Се појавило како отпор на [[Тимар|тимарскиот систем]] и подоцна [[Чифлиг|чифлигарскиот систем]]. На [[19 јануари]] [[1392|1392 година]] [[Скопје|градот Скопје]] паднал под [[Отоманско Царство|Отоманска окупација]], почнувајќи го [[Турско ропство|петвековното турско ропство]]. Дискриминација спрема [[Христијани|христијанското население]] и даноци за плаќање биле неповолни за [[македонскиот народ]]. Околу крајот на XV век или почеток на [[XVI век]] почнало ајдутското движење. Најстариот изворен податок за ајдутството потекнува од [[1502|1502 година]], каде истакнале дека 6 ајдути биле обесени во [[Скопската каза|Скопската Каза]]. Според Благоја Марковски, пред тоа имало ајдутски активности во [[Дебарско|Дебарскиот регион]] околу [[1478|1478 година]]. == Вовед == [[Отоманската војска]] за прв пат влегла во [[Европа]], поточно [[Балканскиот Полуостров]] кога ја окупирале [[Галиполе]]. Постепено се проширила војската во [[Тракија]] и [[Пловдив]] околу [[1369|1369 година]]. Под водство на Шахин-паша, [[1370|следната година]] ја окупирале [[Стара Планина]] и се запознале со [[Српско Царство|Српското Царство]], тогаш под делокруг на [[Стефан Урош V]]. Со [[Битка кај Марица|Битката кај Марица]] во [[1371|1371 година]], [[Волкашин|Крал Волкашин]] со неговата војска загинале. По борбата било основано [[Прилепско Кралство|Прилепското Кралство]], предводено од [[Крал Марко]]. Во текот на [[1380-ти|1380-тите]] кралството постепено станало [[вазал]] на Отоманската држава. По [[Битката на Косово|Битката кај Косово]], [[Лазар Хребељановиќ]] бил убиен и голем дел од Македонија паднала под турска окупација. На [[19 јануари]] [[1392|1392 година]] [[градот Скопје]] бил освоен, почнувајќи го [[Турско ропство|петвековното турско ропство]]. Околу [[XV век]] Македонија била приклучена во [[Румелиски Пашалак|Румелискиот Пашалак]]. Почнало процесот на [[Исламизацијата во Македонија|исламизација, особено во Западна Македонија]]. [[Битола|Градот Битола]], тогаш познат како ''Монастир'', станало административно седиште на [[Европска Турција|Европскиот дел на Турција]]. Македонскиот народ страдал поради дискриминацијата спрема [[Христијаните]] и данокот за плаќање. Постепено повеќе Македонци, незадоволни со турското ропство, почнале да се вооружуваат. Како резултат на тоа, околу крајот на XV век или почеток на [[XVI век]] почнало ајдутското движење == Почеток и развој == <ref>[https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=178364 <nowiki>[2]</nowiki>]</ref><ref>[https://bregalnicki.mk/uchesnicite-vo-karposhovoto-vostanie-vo-1689-godina-se-deklarirale-kako-del-od-makedonskata-naci-a/ <nowiki>[3]</nowiki>]</ref><ref>[https://www.google.mk/books/edition/%D0%94%D0%B8%D0%B5%D1%82%D0%BE%D1%82_%D0%BA%D1%80%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%9C/KoAiAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%22%D0%90%D0%88%D0%94%D0%A3%D0%A2%D0%B8%22+%E2%80%9E%D0%9C%D0%90%D0%9A%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%88%D0%90%E2%80%9E&dq=%22%D0%90%D0%88%D0%94%D0%A3%D0%A2%D0%B8%22+%E2%80%9E%D0%9C%D0%90%D0%9A%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%88%D0%90%E2%80%9E&printsec=frontcover <nowiki>{4]</nowiki>]</ref> == Активности во XVIII и XIX век == <ref>[https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=175047 <nowiki>[1]</nowiki>]</ref> == Крај на ајдутското движење == == Ајдутски народни песни == == Личности == == Хронологија == == Наводи == == Библиографија == * {{Наведена книга|url=https://rastko.rs/files/books/4c2946e5bc923.pdf|title=Струмица и Струмичко низ историјата|last=Пандевски|first=Манол|publisher=Општински одбор на сојузот на здружението на борците од НОВ|year=1969|location=[[Струмица]]|ref=|author-link=Манол Пандевски}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_1.pdf|title=Македонска енциклопедија, том I|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА I|2009}}}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_2.pdf|title=Македонска енциклопедија, том II|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА II|2009}}}} * {{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/01/IST-1972.2.09-Matkovski-A.-Podatoci-za-nekoi-ajduti-vo-Makedonija-od-vtorata-polovina-na-XVll-vek.pdf|title=Податоци за некои ајдути од втората половина на XVII век во Македонија|last=Матковски|first=Александар|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=1972|location=[[Скопје]]|ref=|author-link=Александар Матковски}} * {{Наведена книга|url=http://periodica.fzf.ukim.edu.mk/godzb/GZ24-25(1972-3)/GZ24-25.11.%20%D0%90%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2,%20%D0%90.%20-%20%D0%9E%D1%81%D0%B2%D1%80%D1%82%20%D0%B2%D1%80%D0%B7%20%D0%B0%D1%98%D0%B4%D1%83%D1%82%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%82%D0%BE%20%D0%B8%20%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%82%D0%BE%20%D0%B2%D0%BE%20%D0%97%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE.pdf|title=Осврт врз ајдутството и арамиството во Злетовско|last=Апостолов|first=Александар|publisher=[[УКИМ]]|year=1972|location=[[Скопје]]|ref=|author-link=}} * {{Наведена книга|url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/54/%D0%A3%D1%88%D1%82%D0%B5_%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D0%91%D1%83%D0%BD%D0%B0_-_%D0%90.%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B80001.pdf|title=Уште една Мариовска Буна (1688/89 година)|last=Матковски|first=Александар|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1970|location=[[Скопје]]|ref=|author-link=Александар Матковски}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/imnm1/imnm1_4.htm#3_3|title=Историја на македонскиот народ. Книга прва Од предисториското време до крајот на XVIII век|last=Апостолски|first=Михајло|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1969|location=[[Скопје]]|ref=|author-link=Михајло Апостолски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/server/api/core/bitstreams/016e67bc-7e07-42dc-bf61-1d2b3cf37070/content|title=Карпошевото востание: краток осврт на настаните сврзани за ова востание|last=Томоски|first=Томо|publisher=[[УКИМ]]|year=1965|location=[[Скопје]]|ref=|author-link=Томо Томоски (историчар)}} olx9dkdsqe9hcp2wx5rs1bcg1sl7a03 5578348 5578345 2026-06-17T22:50:01Z Gurther 105215 /* Почеток и развој */ 5578348 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Naredba za ubistvo na Karpos.jpg|мини|336x336пкс|Наредба за убиството на [[Петар Карпош]] — најпознатиот македонски ајдут.]] '''Ајдутското движење во Македонија''' — најдолготрајната вооружена борба од [[македонскиот народ]] против [[Отоманското Царство]]. Траело од [[XV век]] до [[XIX век]] за време на [[Македонската преродба]]. Се појавило како отпор на [[Тимар|тимарскиот систем]] и подоцна [[Чифлиг|чифлигарскиот систем]]. На [[19 јануари]] [[1392|1392 година]] [[Скопје|градот Скопје]] паднал под [[Отоманско Царство|Отоманска окупација]], почнувајќи го [[Турско ропство|петвековното турско ропство]]. Дискриминација спрема [[Христијани|христијанското население]] и даноци за плаќање биле неповолни за [[македонскиот народ]]. Околу крајот на XV век или почеток на [[XVI век]] почнало ајдутското движење. Најстариот изворен податок за ајдутството потекнува од [[1502|1502 година]], каде истакнале дека 6 ајдути биле обесени во [[Скопската каза|Скопската Каза]]. Според Благоја Марковски, пред тоа имало ајдутски активности во [[Дебарско|Дебарскиот регион]] околу [[1478|1478 година]]. == Вовед == [[Отоманската војска]] за прв пат влегла во [[Европа]], поточно [[Балканскиот Полуостров]] кога ја окупирале [[Галиполе]]. Постепено се проширила војската во [[Тракија]] и [[Пловдив]] околу [[1369|1369 година]]. Под водство на Шахин-паша, [[1370|следната година]] ја окупирале [[Стара Планина]] и се запознале со [[Српско Царство|Српското Царство]], тогаш под делокруг на [[Стефан Урош V]]. Со [[Битка кај Марица|Битката кај Марица]] во [[1371|1371 година]], [[Волкашин|Крал Волкашин]] со неговата војска загинале. По борбата било основано [[Прилепско Кралство|Прилепското Кралство]], предводено од [[Крал Марко]]. Во текот на [[1380-ти|1380-тите]] кралството постепено станало [[вазал]] на Отоманската држава. По [[Битката на Косово|Битката кај Косово]], [[Лазар Хребељановиќ]] бил убиен и голем дел од Македонија паднала под турска окупација. На [[19 јануари]] [[1392|1392 година]] [[градот Скопје]] бил освоен, почнувајќи го [[Турско ропство|петвековното турско ропство]]. Околу [[XV век]] Македонија била приклучена во [[Румелиски Пашалак|Румелискиот Пашалак]]. Почнало процесот на [[Исламизацијата во Македонија|исламизација, особено во Западна Македонија]]. [[Битола|Градот Битола]], тогаш познат како ''Монастир'', станало административно седиште на [[Европска Турција|Европскиот дел на Турција]]. Македонскиот народ страдал поради дискриминацијата спрема [[Христијаните]] и данокот за плаќање. Постепено повеќе Македонци, незадоволни со турското ропство, почнале да се вооружуваат. Како резултат на тоа, околу крајот на XV век или почеток на [[XVI век]] почнало ајдутското движење == Почеток и развој == <ref>[https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=178364 <nowiki>[2]</nowiki>]</ref><ref>[https://bregalnicki.mk/uchesnicite-vo-karposhovoto-vostanie-vo-1689-godina-se-deklarirale-kako-del-od-makedonskata-naci-a/ <nowiki>[3]</nowiki>]</ref><ref>[https://www.google.mk/books/edition/%D0%94%D0%B8%D0%B5%D1%82%D0%BE%D1%82_%D0%BA%D1%80%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%9C/KoAiAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%22%D0%90%D0%88%D0%94%D0%A3%D0%A2%D0%B8%22+%E2%80%9E%D0%9C%D0%90%D0%9A%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%88%D0%90%E2%80%9E&dq=%22%D0%90%D0%88%D0%94%D0%A3%D0%A2%D0%B8%22+%E2%80%9E%D0%9C%D0%90%D0%9A%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%88%D0%90%E2%80%9E&printsec=frontcover <nowiki>{4]</nowiki>]</ref><ref>[https://files.makedonskadrzava.com/books/chepreganov_istorija_na_makedonskiot_narod.pdf <nowiki>[5]</nowiki>]</ref> == Активности во XVIII и XIX век == <ref>[https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=175047 <nowiki>[1]</nowiki>]</ref> == Крај на ајдутското движење == == Ајдутски народни песни == == Личности == == Хронологија == == Наводи == {{Наводи}} == Библиографија == * {{Наведена книга|url=https://rastko.rs/files/books/4c2946e5bc923.pdf|title=Струмица и Струмичко низ историјата|last=Пандевски|first=Манол|publisher=Општински одбор на сојузот на здружението на борците од НОВ|year=1969|location=[[Струмица]]|ref=|author-link=Манол Пандевски}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_1.pdf|title=Македонска енциклопедија, том I|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА I|2009}}}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_2.pdf|title=Македонска енциклопедија, том II|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА II|2009}}}} * {{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/01/IST-1972.2.09-Matkovski-A.-Podatoci-za-nekoi-ajduti-vo-Makedonija-od-vtorata-polovina-na-XVll-vek.pdf|title=Податоци за некои ајдути од втората половина на XVII век во Македонија|last=Матковски|first=Александар|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=1972|location=[[Скопје]]|ref=|author-link=Александар Матковски}} * {{Наведена книга|url=http://periodica.fzf.ukim.edu.mk/godzb/GZ24-25(1972-3)/GZ24-25.11.%20%D0%90%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2,%20%D0%90.%20-%20%D0%9E%D1%81%D0%B2%D1%80%D1%82%20%D0%B2%D1%80%D0%B7%20%D0%B0%D1%98%D0%B4%D1%83%D1%82%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%82%D0%BE%20%D0%B8%20%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%82%D0%BE%20%D0%B2%D0%BE%20%D0%97%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE.pdf|title=Осврт врз ајдутството и арамиството во Злетовско|last=Апостолов|first=Александар|publisher=[[УКИМ]]|year=1972|location=[[Скопје]]|ref=|author-link=}} * {{Наведена книга|url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/54/%D0%A3%D1%88%D1%82%D0%B5_%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D0%91%D1%83%D0%BD%D0%B0_-_%D0%90.%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B80001.pdf|title=Уште една Мариовска Буна (1688/89 година)|last=Матковски|first=Александар|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1970|location=[[Скопје]]|ref=|author-link=Александар Матковски}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/imnm1/imnm1_4.htm#3_3|title=Историја на македонскиот народ. Книга прва Од предисториското време до крајот на XVIII век|last=Апостолски|first=Михајло|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1969|location=[[Скопје]]|ref=|author-link=Михајло Апостолски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/server/api/core/bitstreams/016e67bc-7e07-42dc-bf61-1d2b3cf37070/content|title=Карпошевото востание: краток осврт на настаните сврзани за ова востание|last=Томоски|first=Томо|publisher=[[УКИМ]]|year=1965|location=[[Скопје]]|ref=|author-link=Томо Томоски (историчар)}} 3a4e88ew5lvz15l41bav18vsx2amw5b 5578349 5578348 2026-06-17T22:50:19Z Gurther 105215 5578349 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Naredba za ubistvo na Karpos.jpg|мини|336x336пкс|Наредба за убиството на [[Петар Карпош]] — најпознатиот македонски ајдут.]] '''Ајдутското движење во Македонија''' — најдолготрајната вооружена борба од [[македонскиот народ]] против [[Отоманското Царство]]. Траело од [[XV век]] до [[XIX век]] за време на [[Македонската преродба]]. Се појавило како отпор на [[Тимар|тимарскиот систем]] и подоцна [[Чифлиг|чифлигарскиот систем]]. На [[19 јануари]] [[1392|1392 година]] [[Скопје|градот Скопје]] паднал под [[Отоманско Царство|Отоманска окупација]], почнувајќи го [[Турско ропство|петвековното турско ропство]]. Дискриминација спрема [[Христијани|христијанското население]] и даноци за плаќање биле неповолни за [[македонскиот народ]]. Околу крајот на XV век или почеток на [[XVI век]] почнало ајдутското движење. Најстариот изворен податок за ајдутството потекнува од [[1502|1502 година]], каде истакнале дека 6 ајдути биле обесени во [[Скопската каза|Скопската Каза]]. Според Благоја Марковски, пред тоа имало ајдутски активности во [[Дебарско|Дебарскиот регион]] околу [[1478|1478 година]]. == Вовед == [[Отоманската војска]] за прв пат влегла во [[Европа]], поточно [[Балканскиот Полуостров]] кога ја окупирале [[Галиполе]]. Постепено се проширила војската во [[Тракија]] и [[Пловдив]] околу [[1369|1369 година]]. Под водство на Шахин-паша, [[1370|следната година]] ја окупирале [[Стара Планина]] и се запознале со [[Српско Царство|Српското Царство]], тогаш под делокруг на [[Стефан Урош V]]. Со [[Битка кај Марица|Битката кај Марица]] во [[1371|1371 година]], [[Волкашин|Крал Волкашин]] со неговата војска загинале. По борбата било основано [[Прилепско Кралство|Прилепското Кралство]], предводено од [[Крал Марко]]. Во текот на [[1380-ти|1380-тите]] кралството постепено станало [[вазал]] на Отоманската држава. По [[Битката на Косово|Битката кај Косово]], [[Лазар Хребељановиќ]] бил убиен и голем дел од Македонија паднала под турска окупација. На [[19 јануари]] [[1392|1392 година]] [[градот Скопје]] бил освоен, почнувајќи го [[Турско ропство|петвековното турско ропство]]. Околу [[XV век]] Македонија била приклучена во [[Румелиски Пашалак|Румелискиот Пашалак]]. Почнало процесот на [[Исламизацијата во Македонија|исламизација, особено во Западна Македонија]]. [[Битола|Градот Битола]], тогаш познат како ''Монастир'', станало административно седиште на [[Европска Турција|Европскиот дел на Турција]]. Македонскиот народ страдал поради дискриминацијата спрема [[Христијаните]] и данокот за плаќање. Постепено повеќе Македонци, незадоволни со турското ропство, почнале да се вооружуваат. Како резултат на тоа, околу крајот на XV век или почеток на [[XVI век]] почнало ајдутското движење == Почеток и развој == <ref>[https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=178364 <nowiki>[2]</nowiki>]</ref><ref>[https://bregalnicki.mk/uchesnicite-vo-karposhovoto-vostanie-vo-1689-godina-se-deklarirale-kako-del-od-makedonskata-naci-a/ <nowiki>[3]</nowiki>]</ref><ref>[https://www.google.mk/books/edition/%D0%94%D0%B8%D0%B5%D1%82%D0%BE%D1%82_%D0%BA%D1%80%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%9C/KoAiAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%22%D0%90%D0%88%D0%94%D0%A3%D0%A2%D0%B8%22+%E2%80%9E%D0%9C%D0%90%D0%9A%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%88%D0%90%E2%80%9E&dq=%22%D0%90%D0%88%D0%94%D0%A3%D0%A2%D0%B8%22+%E2%80%9E%D0%9C%D0%90%D0%9A%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%88%D0%90%E2%80%9E&printsec=frontcover <nowiki>{4]</nowiki>]</ref><ref>[https://files.makedonskadrzava.com/books/chepreganov_istorija_na_makedonskiot_narod.pdf <nowiki>[5]</nowiki>]</ref> == Активности во XVIII и XIX век == <ref>[https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=175047 <nowiki>[1]</nowiki>]</ref> == Крај на ајдутското движење == == Ајдутски народни песни == == Личности == == Хронологија == == Наводи == {{Наводи|3}} == Библиографија == * {{Наведена книга|url=https://rastko.rs/files/books/4c2946e5bc923.pdf|title=Струмица и Струмичко низ историјата|last=Пандевски|first=Манол|publisher=Општински одбор на сојузот на здружението на борците од НОВ|year=1969|location=[[Струмица]]|ref=|author-link=Манол Пандевски}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_1.pdf|title=Македонска енциклопедија, том I|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА I|2009}}}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_2.pdf|title=Македонска енциклопедија, том II|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА II|2009}}}} * {{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/01/IST-1972.2.09-Matkovski-A.-Podatoci-za-nekoi-ajduti-vo-Makedonija-od-vtorata-polovina-na-XVll-vek.pdf|title=Податоци за некои ајдути од втората половина на XVII век во Македонија|last=Матковски|first=Александар|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=1972|location=[[Скопје]]|ref=|author-link=Александар Матковски}} * {{Наведена книга|url=http://periodica.fzf.ukim.edu.mk/godzb/GZ24-25(1972-3)/GZ24-25.11.%20%D0%90%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2,%20%D0%90.%20-%20%D0%9E%D1%81%D0%B2%D1%80%D1%82%20%D0%B2%D1%80%D0%B7%20%D0%B0%D1%98%D0%B4%D1%83%D1%82%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%82%D0%BE%20%D0%B8%20%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%82%D0%BE%20%D0%B2%D0%BE%20%D0%97%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE.pdf|title=Осврт врз ајдутството и арамиството во Злетовско|last=Апостолов|first=Александар|publisher=[[УКИМ]]|year=1972|location=[[Скопје]]|ref=|author-link=}} * {{Наведена книга|url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/54/%D0%A3%D1%88%D1%82%D0%B5_%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D0%91%D1%83%D0%BD%D0%B0_-_%D0%90.%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B80001.pdf|title=Уште една Мариовска Буна (1688/89 година)|last=Матковски|first=Александар|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1970|location=[[Скопје]]|ref=|author-link=Александар Матковски}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/imnm1/imnm1_4.htm#3_3|title=Историја на македонскиот народ. Книга прва Од предисториското време до крајот на XVIII век|last=Апостолски|first=Михајло|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1969|location=[[Скопје]]|ref=|author-link=Михајло Апостолски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/server/api/core/bitstreams/016e67bc-7e07-42dc-bf61-1d2b3cf37070/content|title=Карпошевото востание: краток осврт на настаните сврзани за ова востание|last=Томоски|first=Томо|publisher=[[УКИМ]]|year=1965|location=[[Скопје]]|ref=|author-link=Томо Томоски (историчар)}} 3cpuap6ggqi66xn8kz813qkzkjdupwg 0 1383469 5578445 5518924 2026-06-18T09:09:41Z Carshalton 30527 /* Надворешни врски */ 5578445 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Гранит Џака | image = [[Податотека:Granit Xhaka (cropped).jpg|200px]] | fullname = Гранит Џака | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1992|9|27}}<ref name="Профил"/> | cityofbirth = [[Базел]] | countryofbirth = [[Швајцарија]]<ref name="Профил"/> | height = {{height|m=1.86}}<ref name="Профил">{{cite web |url=https://www.premierleague.com/en/players/84450/granit-xhaka/overview |title=Granit Xhaka |publisher=[[Премиер лига на Англија]] |access-date=2 јануари 2022}}</ref> | nationality = {{flagsport|SUI}} [[Швајцарија]] | position = {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team Sunderland}} | clubnumber = 34 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Concordia Basel}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Basel}} | years1 = 2010-2012 |caps1 = 42 |goals1 = 1 |clubs1 = {{Fb team Basel}} | years2 = 2012-2016 |caps2 = 108 |goals2 = 6 |clubs2 = {{Fb team Borussia Monchengladbach}} | years3 = 2016-2023 |caps3 = 225 |goals3 = 17 |clubs3 = {{Fb team Arsenal}} | years4 = 2023-2025 |caps4 = 66 |goals4 = 5 |clubs4 = {{Fb team Bayer Leverkusen}} | years5 = 2025- |caps5 = 23 |goals5 = 1 |clubs5 = {{Fb team Sunderland}} | nationalyears1 = 2008-2009 |nationalcaps1 = 13 |nationalgoals1 = 1 |nationalteam1 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 17 години|Швајцарија 17]] | nationalyears2 = 2009-2010 |nationalcaps2 = 3 |nationalgoals2 = 2 |nationalteam2 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 18 години|Швајцарија 18]] | nationalyears3 = 2010-2011 |nationalcaps3 = 12 |nationalgoals3 = 3 |nationalteam3 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 19 години|Швајцарија 19]] | nationalyears4 = 2010-2011 |nationalcaps4 = 5 |nationalgoals4 = 0 |nationalteam4 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 21 годинa|Швајцарија 21]] | nationalyears5 = 2011- |nationalcaps5 = 143 |nationalgoals5 = 16 |nationalteam5 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]] }} '''Гранит Џака''' (роден на [[27 септември]] [[1992]] година, во [[Базел]]) — [[Швајцарија|швајцарски]] [[фудбал]]ер од [[Албанија|албанско]] потекло, {{Football/MF/player}} на {{Fb team (N) Sunderland}} и на [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|швајцарската репрезентација]]. Џака ја започнал својата кариера во родниот град со екипата на [[ФК Базел]], со кој двапати го освоил [[Суперлига на Швајцарија|швајцарското првенство]]. Тој потоа се преселил во [[ФК Борусија Менхенгладбах|Борусија Менхенгладбах]] во 2012 година, развивајќи репутација на технички надарен играч и природен лидер, покрај критиките за неговиот темперамент, кој бил дури и покрај раната возраст [[Капитен|капитен на клубот]] од 2015 година, двапати водејќи го истиот до пласман во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]]. Во 2016 година, се преселил во [[Англија|англискиот]] клуб [[ФК Арсенал|Арсенал]] за сума од околу 30 милиони фунти; таму ги минал следните седум години, забележувајќи околу 300 настапи за ''„топџиите“'' и освоил два [[ФА куп|ФА купа]] со клубот. Во 2023 година, тој се вратил во [[Германија]] со екипата на [[ФК Бајер Леверкузен|Бајер Леверкузен]], помагајќи му на клубот да ја освои [[Прва Бундеслига 2023–2024|првата првенствена титула во историјата]], како и [[Фудбалски куп на Германија|Купот на Германија]], во неговата дебитантска сезона. Во 2025 година, потпишал за {{Fb team (N) Sunderland}}. Џака биле дел од [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 17 години|швајцарската репрезентација под 17 години]] која го освоила [[Светското првенство во фудбал за играчи под 17 години 2009|Светското првенството во категоријата]]. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|сениорската репрезентација]] го направил во 2011 година, и моментално е [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија#Играчи со најмногу настапи|рекордер по бројот на настапи]], со 143. Тој ја претставувал Швајцарија на три [[Светско првенство во фудбал|Светски првенства]] ​​во [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]], [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]] и [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]], како и на три [[Европско првенство во фудбал|Европски]] во [[Европско првенство во фудбал 2016|2016]], [[Европско првенство во фудбал 2020|2020]] и [[Европско првенство во фудбал 2024|2024]]. ==Биографија== Роден е во [[Базел]], [[Швајцарија]] од родители по потекло од [[Подуево]],<ref>[https://telegrafi.com/en/The-jack-came-on%2C-I-watched-the-video/ Xhaka arrived, Podujeva 'lights up' (Video)] telegrafi.com</ref> [[Косово]], кои мигрирале во Швајцарија во 1990 година.<ref>{{cite web |url=https://www.20min.ch/sport/fussball/story/14450158 |title=Albanien hat schon telefoniert |quote=Bei Granits Mutter beisst der albanische Fussballverband denn auch auf Granit: «Unsere Kinder sind hier geboren worden und zur Schule gegangen. Sie gehören in die Schweiz.»}}</ref> Неговиот постар брат [[Таулант Џака]], е исто така, поранешен професионален фудбалер и играл за [[ФК Базел|Базел]] и за [[Фудбалска репрезентација на Албанија|албанската репрезентација]].<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.ilfattoquotidiano.it/2016/06/11/europei-2016-svizzera-albania-i-fratelli-xhaka-uno-contro-laltro-nella-sfida-dellaccoglienza-elvetica/2818911/|title=Europei 2016, Svizzera-Albania: i fratelli Xhaka uno contro l'altro nella sfida dell'accoglienza elvetica|date=11 јуни 2016|access-date=13 јуни 2016}}</ref> ==Технички карактеристики== [[Среден ред (фудбал)|Внатрешен играч од средниот ред]], чија разноврсност му овозможува да се користи во повеќе улоги како [[Среден ред (фудбал)#Дефанзивен играч од среден ред|дефанзивен играч од средниот ред]], како [[Среден ред (фудбал)#Централен играч од среден ред|централен играч]] во среден ред од 3 играчи или како [[Среден ред (фудбал)#Офанзивен играч од среден ред|офанзивен играч од средниот ред]], а во својата кариера знаел, доколку било потребно, да ја покрива и позицијата на [[Одбрана (фудбал)#Страничен бек|бек]] во одбранбената линија.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ultimouomo.com/hype-xhaka/|title=Hype Xhaka|date=14 јули 2016|access-date=16 јуни 2021}}</ref><ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.ilfoglio.it/sport/2021/06/16/news/xhaka-all-olimpico-per-lasciare-il-segno-e-restare--2522173/|title=Granit Xhaka, all'Olimpico per lasciare il segno (e restare)|access-date=16 јуни 2021}}</ref><ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.eurosport.it/calcio/euro-2020/2021/europei-2020-calciomercato-xhaka-sfida-l-italia-con-la-svizzera-perche-mourinho-lo-vuole-per-la-sua-_sto8376603/story.shtml|title=Europei 2020, Calciomercato, Xhaka sfida l'Italia con la Svizzera: perché Mourinho lo vuole per la sua Roma|date=16 јуни 2021|access-date=16 јуни 2021}}</ref> Добар во играта и на кратки и на долги додавања, тој е вешт во вертикализацијата и често ризикува во играта.<ref name=":0" /><ref name=":5" /><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.ultimouomo.com/chi-ha-paura-dellarsenal/|title=Chi ha paura dell'Arsenal?|date=8 март 2018|access-date=16 јуни 2021}}</ref> Исто така, тој е добар во градењето акции за неговите соиграчи, како и во враќањето на поседот на топката.<ref name=":5" /> Се издвојува по своето лидерство и цврстиот карактер, дури и ако неговата импулсивност на теренот понекогаш го прави предмет на повеќекратни дисциплински санкции.<ref name=":0" /><ref name=":4" /><ref name=":5" /><ref name=":2" /> Покрај набројаното, меѓу другите негови квалитети се истакнуваат и навремените стартови, кои му помагаат да дојде до топаката, и опасниот удар од далечина,<ref name=":0" /><ref name=":5" /> додека неговата игра најмногу пати кога е под притисок.<ref name=":1" /> ==Клупска кариера== ===Базел=== [[File:Granit Xhaka.jpg|thumb|left|upright|Џака со [[ФК Базел|Базел]] во 2011]] Џака ја започнал својот фудбалска кариера во екипата на [[ФК Конкордија Базел|Конкордија Базел]], од каде заедно со својот брат [[Таулант Џака|Таулант]], потоа се преселил во младинскиот сектор на [[ФК Базел|Базел]] на крајот од 2002 година. Тој минал низ сите младински категории на Базел, напредувајќи редовно меѓу ранговите и постигнувајќи успеси. Во сезоната 2006–2007, тој бил член на тимот под 15 години кој го освоил швајцарското првенство во таа категорија, запишувајќи вечен рекорд; тие успеале да ги добијат сите првенствени натпревари во сезоната и да го освојат првенство со гол-разлика од 104:13. Откако започнал натпреварувачкиот фудбал во Швајцарија, ниеден тим претходно не го постигнал ова.<ref name="fcb-aktuell-2007-06-17-U-16-Meister">{{cite web | year = 2006 | url = http://www.fcb.ch/news/show/byItemID/de-de/-/18566/27/7/7 | title = U15 mit Rekord für die Ewigkeit | trans-title = U15 with a record for eternity | publisher = FC Basel 1893 | accessdate = 2007-06-17 | language = de-ch | archive-url = https://web.archive.org/web/20140106040711/http://www.fcb.ch/news/show/byItemID/de-de/-/18566/27/7/7 | archive-date = 6 January 2014 | url-status = dead }}</ref> Во следните години, тој станал шампион на Швајцарија со Базел и во категориите по 16 и под 21 година,<ref name="fcb-aktuell-2008-06-15-U-18-Cupsieger">{{cite web | last = FC Basel 1893 | year = 2008 | url = http://www.fcb.ch/news/show/byItemID/de-de/-/20378/27/7/7 | title = Zwei weitere Nachwuchstitel für den FCB | publisher = FC Basel 1893 | accessdate = 2008-06-15 | language = de-ch | archive-url = https://web.archive.org/web/20140106040536/http://www.fcb.ch/news/show/byItemID/de-de/-/20378/27/7/7 | archive-date = 6 January 2014 | url-status = dead }}</ref> со последните правејќи го своето деби како професионалец во третото ниво на швајцарскиот фудбал, кога нивниот тренер [[Патрик Рахмен]], му дал можност на Џака да започне како стартер и да игра до 83-тата минута во победата со 2-1 против [[ФК Шам|Шам]] на 15 ноември 2008 година. На почетокот на [[ФК Базел сезона 2010–2011|сезоната 2010–2011]], Џака бил промовиран во првиот тим на Базел под водство на тренерот [[Торстен Финк]]. На 28 јули 2010 година, Џака го имал своето деби за првиот тим во натпреварот од третото квалификациско коло на [[УЕФА Лига на шампиони 2010-2011|Лигата на шампионите]] на гости против [[ФК Дебрецин|Дебрецин]]. Тој влегол во игра во 88-мата минута, а четири минути подоцна го постигнал вториот гол на тимот и ја обезбедил победата.<ref name="Uefa-UCL-2010/11-Debrecen-FCB">{{cite web | first = Matthew | last = Watson-Broughton | author-link = | date = 28 July 2010 | url = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/01e7-0ea18e54cc1a-895a1a8578fc-1000--basel-do-enough-to-down-debrecen/ | title = Basel do enough to down Debrecen | format = | publisher = [[UEFA]] | access-date = 2023-11-16}}</ref> Своето деби во [[Суперлига на Швајцарија|швајцарското првенство]] за клубот го направил на 21 август, играјќи ги сите 90 минути, на гостувањето кај [[ФК Тун|Тун]], каде што Базел одиграл нерешено 1–1.<ref name="fcb-achiv-2010/11-Thun-FCB">{{cite web | last = Verein "Basler Fussballarchiv” | author-link = | date = 21 August 2010 | url = https://www.fcb-archiv.ch/saison/spiele?command=detail&id=17647 | title = FC Thun - FC Basel 1:1 (0:0) | format = | publisher = Verein "Basler Fussballarchiv" | access-date = 2023-11-16}}</ref> Својот прв гол во Суперлигата на Швајцарија го постигнал на 15 мај 2011 година, повторно против Тун, овојпат во домашниот натпревар на [[Сент Јакоб Парк]] во кој Базел победил со 5–1.<ref name="fcb-aktuell-2010/11-FCB-Thun">{{cite web |last=Meister |first=Remo |date=15 May 2011 |url=http://www.fcb.ch/news/show/byItemID/-/10044/25972/26/7/7 |title=Der FCB ist zurück an der Spitze |publisher=FC Basel 1893 |access-date=15 May 2011 |language=de | archive-url = https://web.archive.org/web/20120405060814/http://www.fcb.ch/news/show/byItemID/-/10044/25972/26/7/7 | archive-date = 5 April 2012 | url-status = dead}}</ref> Сезоната [[ФК Базел 2010–2011|2010-2011]], Џака ја завршил со освојување на [[Суперлига на Швајцарија 2010-2011|првенствената титула]], придонесувајќи за неа со 20 првенствени настапи и еден постигнат гол.<ref name="rsssf-Switzerland 2010/2011">{{cite web | first = Anthony | last = Zea | author-link = | year =2012 | url = http://www.rsssf.com/tablesz/zwit11.html | title = Switzerland 2010/2011 | publisher = Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation | access-date = 2023-11-16}}</ref> Тој, исто така, одиграл 6 натпревари во европските натпрварувања (4 во Лигата на шампионите и 2 во Лига Европа). Во [[ФК Базел 2011–2012|сезоната 2011-2012]], Џака ја освоил [[Двојна круна (фудбал)|двојната круна]] со клубот. Во [[Суперлига на Швајцарија 2011–2012|првенството]] Базел бил доминантен освојувајќи ја титулата со 20 бода предност во однос на второпласираниот [[ФК Луцерн|Луцерн]].<ref name="fcb-aktuel-2011/12-Meistertitel">{{cite web |url=http://www.fcb.ch/news/show/byItemID/de-de/10044/27863/26/7/7 |title=Der 15. Meistertitel für den FCB – die Bilanz einer grandiosen Saison |publisher=FC Basel 1893 |access-date=29 April 2012 |date=29 April 2012 |language=de |last=Meister |first=Remo |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131016142727/http://www.fcb.ch/news/show/byItemID/de-de/10044/27863/26/7/7 |archive-date=16 October 2013}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Швајцарија 2011-2012|Купот на Швајцарија]] пак, Базел стигнал до финалето кое се одиграло на стадионот [[Стадион Ванкдорф|Ванкдорф]] на 16 мај 2012 година. Во финалето, Базел и Луцерн одиграле нерешено 1-1, по што [[Изведување пенали (фудбал)|пеналите]] го одлучиле исходот на страната на Базел, кој го подигнал трофејот.<ref name="rsssf-Switzerland 2011/12">{{cite web | first = Karel | last = Stokkermans | author-link = | year = 2017 | url = https://www.rsssf.org/tablesz/zwit2012.html | title = Switzerland 2011/12 | publisher = Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation | language = fr | access-date = 2023-11-16}}</ref> По завршувањето на оваа успешна сезона, Џака го напуштил клубот, откако одиграл вкупно 67 натпревари и постигнал три гола за време на неговиот престој во Базел. ===Борусија Менхенгладбах=== На 18 мај 2012 година, Базел преку својата официјална веб-страна објавиле дека Џака ќе се пресели во [[Германија|германскиот]] клуб [[ФК Борусија Менхенгладбах|Борусија Менхенгладбах]], предводен од швајцарскиот тренер на [[Лусиен Фавр]]. Тој потпишал петгодишен договор со клубот, а сумата на трансферот не била откриена од Менхенгладбах, но се проценува дека била околу 8,5 милиони евра.<ref name="fcb4">{{cite web |url=http://www.fcb.ch/news/show/byItemID/de-de/10044/27987/26/7/7 | archive-url = https://archive.today/20130101110223/http://www.fcb.ch/news/show/byItemID/de-de/10044/27987/26/7/7 | url-status = dead | archive-date = 1 January 2013 |title=Granit Xhaka wechselt im Sommer vom FCB zu Borussia Mönchengladbach |publisher=FC Basel 1893 |access-date=18 May 2012 |language=de |date=18 May 2012}}</ref> [[File:Xhaka 1.jpg|thumb|200px|Џака играјќи за [[ФК Борусија Менхенгладбах|Борусија Менхенгладбах]] во 2015]] Џака го имал своето деби во натпревар од првото коло на [[Фудбалски куп на Германија 2012–2013|Купот на Германија]] против [[ФК Алеманија Ахен|Алеманија Ахен]] на 18 август 2012 година. Три дена подоцна, тој го направи својот прв настап во европските натпреварувања за Борусија во поразот со 1–3 дома од [[ФК Динамо Киев|Динамо Киев]] во квалификациите за [[УЕФА Лига на шампиони 2012-2013|Лигата на шампионите]]. На 25 август, тој го направил своето деби во [[Прва Бундеслига (фудбал)|Бундеслигата]] во првиот натпревар на тимот за сезоната 2012–2013, добиен со 2–1 дома против {{Fb team (N) Hoffenheim}}. Својот прв и единствен гол за сезоната го постигнал во поразот со 3–2 од [[1. ФК Нирнберг|Нирнберг]].<ref name=kicker>{{cite news |url=https://www.kicker.de/granit-xhaka/spieler/bundesliga/2024-25/bayer-04-leverkusen |title=Granit Xhaka |access-date=31 March 2016 |website=kicker}}</ref> Во својата втора сезона во клубот, Џака започнал како стартер во 29 натпревари и имал пет настапи како замена, додека ''„ждребињата“'' завршиле на шестото место во [[Прва Бундеслига 2014–2015|Бундеслигата]].<ref name=kicker/> Во сезоната 2014–2015, Џака ги започнал сите 34 натпревари на тимот во [[Прва Бундеслига 2014-2015|Бундеслигата]],<ref name=kicker/> и бил избран во Тимот на сезоната.<ref>{{cite news |url=http://www.bundesliga.de/de/liga/news/infografik-die-top-11-der-saison.jsp |title=Infografik: Die Top-11 der Saison 2014/15 |date=25 May 2015 |publisher=Bundesliga |access-date=31 March 2016 |archive-date=17 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150717111132/http://www.bundesliga.de/de/liga/news/infografik-die-top-11-der-saison.jsp |url-status=dead }}</ref> Борусија завршила на третото место во лигата и се квалификувала за [[УЕФА Лига на шампиони 2015–2016|Лигата на шампионите]]. На почетокот на сезоната 2015-2016, Џака бил назначен за капитен на тимот по заминувањето на [[Филип Дамс]].<ref>{{cite web|url=https://www.derbund.ch/xhaka-kehrt-noch-einmal-nach-gladbach-zurueck-461657482280|title=Xhaka kehrt noch einmal nach Gladbach zurück|publisher=derbund.ch|language=de|date=29 јуни 2016|access-date=4 јануари 2025}}</ref> На 23 септември 2015 година, тој го постигнал својот прв гол за клубот како капитен, со удар со глава по слободниот удар на [[Рафаел (фудбалер)|Рафаел]] во победата со 4–2 над [[ФК Аугсбург|Аугсбург]]. Во следниот натпревар, против [[ФК Штутгарт|Штутгарт]], Џака повторно постигнал гол во победата од 3–1. На 30 септември, тој го имал својот прв настап за Борусија во Лигата на шампионите, во поразот со 1–2 на домашен терен од Манчестер Сити.<ref name=kicker/> На 20 декември 2015, за време на победата со 3-2 на домашен терен над [[ФК Дармштат 98|Дармштат]], Џака бил исклучен уште во 38-мата минута добивајќи директен црвен картон поради удирање на противнички играч;<ref>[https://www.espn.com/soccer/match/_/gameId/426978/sv-darmstadt-98-borussia-monchengladbach 2015-16 German Bundesliga; Gladbach 3-2 Darmstadt (Dec 20, 2015) Final Score - ESPN]</ref>тој доброволно донираше 20.000 евра во добротворни цели како извинување за својот гест.<ref>{{cite news |title=Granit Xhaka pays his dues after Gladbach star racks up red cards |url=http://www.espnfc.co.uk/blog/the-toe-poke/65/post/2767083/gladbach-xhaka-pays-after-red-cards |access-date=11 June 2016 |website=ESPN FC |date=22 December 2015}}</ref> Џака ја напуштил Борусија по завршувањето на сезоната 2015-2016, забележувајќи вкупно 140 настапи и 9 гола во четирите поминати години во клубот. ===Арсенал=== На 25 мај 2016 година, Џака потпишал за [[ФК Арсенал|Арсенал]] во трансфер вреден од околу 35 милиони фунти.<ref>{{Cite news |date=25 May 2016 |title=Arsenal reveal Xhaka's staggering transfer and salary figures |url=https://telegrafi.com/en/Arsenal-reveal-the-staggering-transfer-and-salary-figures-of-Xhaka/ |access-date=25 May 2016 |website=telegrafi.com}}</ref> Неговото доаѓање се случило откако Арсенал наводно се откажал од предложениот трансфер на [[Н'Голо Канте]] од [[ФК Лестер Сити|Лестер Сити]] поради вклучените агентски хонорари, кои вкупно изнесувале повеќе од 10 милиони фунти.<ref>{{Cite news |title=Vardy, Mata, Tevez and more: The inside stories of Arsenal's failed signings |url=https://www.nytimes.com/athletic/1751137/2020/04/17/vardy-mata-tevez-and-more-the-inside-stories-of-arsenals-failed-signings/ |date=17 April 2020 |archive-url=https://archive.today/20210426081705/https://theathletic.com/1751137/2020/04/17/vardy-mata-tevez-and-more-the-inside-stories-of-arsenals-failed-signings/ |archive-date=26 April 2021 |last=McNicholas |first=James |url-status=live |website=The Athletic}}</ref> [[Податотека:Ludogorets (2) vs Arsenal (3) (51100251460) (Palomino and Xhaka cropped).jpg|thumb|left|240px|Џака (десно) играјќи за {{Fb team (N) Arsenal}}, во дуел со [[Хосе Луис Паломино|Паломино]] (лево) од [[ПФК Лудогорец Разград|Лудогорец]], во натпревар од [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017|Лигата на шампионите]]]] Своето деби со дресот на Арсенал, Џака го имал во првиот натпревар на клубот за сезоната во [[Премиер лига на Англија 2016-2017|Премиер лигата]], загубен со 4-3 од [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], заменувајќи го [[Мохамед Елнени]] во 65-тата минута.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/live/football/36741050 |title=FT: Arsenal 3–4 Liverpool |work=BBC Sport |date=10 August 2016 |access-date=24 September 2016}}</ref> Неговиот прв гол за клубот дошол на 17 септември 2016 година, со удар од повеќе од 20 метри во победата од 4–1 над [[АФК Хал Сити|Хал Сити]] во Премиер лигата.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/37326798 |title=Hull City 1–4 Arsenal |website=BBC Sport |date=17 September 2016 |access-date=17 September 2016}}</ref> Четири дена подоцна, тој повторно постигнал гол со удар од далечина, овојпат од уште поголема дистанца во победата од 4–0 над [[ФК Нотингем Форест|Нотингем Форест]] во [[Лига куп на Англија 2016–2017|Лига купот]].<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/fa-league-cups/nottingham-forest-vs-arsenal-match-report-granit-xhaka-goal-lucas-perez-arsene-wenger-result-efl-cup-a7319556.html |title=Nottingham Forest vs Arsenal report: Granit Xhaka and Lucas Perez give Arsene Wenger plenty to smile about |date=21 September 2016 |newspaper=The Independent}}</ref> На 15 октомври 2016 година, тој го добил првиот црвен картон како играч на Арсенал - и вкупно осми во кариерата од април 2014 година - во победата од 3–2 над [[АФК Свонзи Сити|Свонзи Сити]].<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/sport/football/37594169 |title=Arsenal 3–2 Swansea City |website=BBC Sport |access-date=24 September 2016}}</ref> На 22 јануари 2017 година, Џака бич исклучен по втор пат во сезоната, овојпат од страна на судијата [[Џонатан Мос (судија)|Џон Мос]], во победата на Арсенал од 2–1 дома против [[ФК Барнли|Барнли]].<ref>{{cite news |last1=Skelton |first1=Jack |title=Arsenal 2–1 Burnley |url=https://www.bbc.com/sport/football/38626832 |access-date=22 January 2017 |website=BBC Sport |date=22 January 2017}}</ref> По неговиот прв гол за клубот во септември, тој не постигнал гол во Премиер лигата повторно сè до мај, постигнувајќи го првиот гол во победата од 2–0 над [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]], со што ја прекинал серијата на Јунајтед од 25 последователни натпревари без пораз.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/39760508 |title=Arsenal 2–0 Manchester United |website=BBC Sport |date=7 May 2017 |access-date=7 May 2017}}</ref> Џака бил стандарден првотимец во текот на триумфалната сезона на Арсенал во [[ФА куп 2016-2017|ФА купот]]; тој го започнал и [[Финале на ФА купот во 2017 година|финалето]] против [[ФК Челси|Челси]], кое ''„топџиите“'' го добиле со 2–1.<ref name=FACup>{{cite web |url=https://m.youtube.com/watch?v=WXeS3rsW1Z8 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106115929/https://m.youtube.com/watch?v=WXeS3rsW1Z8 |archive-date=2022-11-06 |url-status=bot: unknown |title=Arsenal 2–1 Chelsea – Emirates FA Cup Final 2016/17 |date=28 May 2017 |via=YouTube |publisher=FATV |accessdate=2026-01-05 }}</ref> Џака играл и во првиот натпревар на Арсенал за следната сезона, [[ФА Комјунити Шилд 2017]] натпреварот што Арсенал го добил на пенали повторно против Челси.<ref name=CS>{{cite web |url=https://m.youtube.com/watch?v=sVwr6MxovYQ | archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211118/sVwr6MxovYQ| archive-date=18 November 2021 | url-status=live |title=Arsenal 1–1 Chelsea (4–1 Pens) – FA Community Shield | date=7 August 2017|via=YouTube |publisher=FATV}}</ref> Неговиот прв гол во сезоната 2017–2018, дошол во ремито 3–3 против Ливерпул, кога постигнал погодок од преку 20 метри со кој го израмнил резултатот на моментални 2–2.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/42362392 |title=Arsenal 3–3 Liverpool |website=BBC Sport |date=22 December 2017 |access-date=9 January 2018}}</ref> На 15 септември 2018 година, Џака го постигнал првиот гол, од директен [[слободен удар]], во победата од 2–1 над [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]].<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/football/2018/sep/15/newcastle-arsenal-premier-league-report |title=Arsenal's Mesut Özil leaves Ciaran Clark and Newcastle too much to do |last=Taylor |first=Louise |date=15 September 2018 |newspaper=The Guardian|access-date=29 October 2018}}</ref> На 28 октомври 2018 година, тој повторно постигнал гол од слободен удар против [[ФК Кристал Палас|Кристал Палас]].<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/football/2018/oct/28/crystal-palace-arsenal-premier-league-match-report |title=Crystal Palace's Luka Milivojevic holds his nerve to end Arsenal's winning run |last=Fifield |first=Dominic |date=28 October 2018 |newspaper=The Guardian|access-date=29 October 2018}}</ref> На 27 септември 2019 година, менаџерот на Арсенал [[Унаи Емери]] потврдил дека Џака ќе биде новиот капитен на Топџиите, заменувајќи го [[Лоран Косиелни]].<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49850242 |title=Granit Xhaka: Arsenal manager Unai Emery names midfielder as new captain |website=BBC Sport |date=27 September 2019 |access-date=27 September 2019}}</ref> [[Податотека:Hazard and Xhaka.jpg|thumb|250px|Џака (десно) чувајќи го противничкиот играч, [[Еден Азар|Азар]] од {{Fb team (N) Chelsea}}, во натпревар од полуфиналето на [[Лига куп на Англија 2017-2018|Лига купот]].]] На натпреварот против [[ФК Кристал Палас|Кристал Палас]] на [[Стадион Емирати|Емирати]] на 27 октомври 2019 година, Џака се нашол во центарот на критиките откако бил заменет во 61-вата минута.<ref>{{Cite magazine |url=https://www.si.com/soccer/2019/10/28/granit-xhaka-arsenal-reaction-fans-video |title=Watch: Xhaka Mouths Off at Arsenal Fans as He's Subbed Off |agency=Associated Press |magazine=Sports Illustrated|date=27 October 2019 |access-date=29 October 2019}}</ref> Инцидентот започнал кога дел од навивачите на Арсенал почнале да слават кога било повикано неговото име да биде заменет. Тој бил исвиркан додека излегувал надвор од теренот, а одговорил со неколку саркастични гестови и луто велејќи им „fuck off“ двапати на навивачите кои го исмејувале неговото име. Тој, исто така, го соблекол дресот пред да влезе во тунелот.<ref>{{Cite web |url=https://www.timesnownews.com/sports/football/article/watch-arsenal-captain-granit-xhaka-tells-fans-to-f-off-after-being-substituted-against-crystal-palace/508684 |title=WATCH: Arsenal captain Granit Xhaka tells fans to f*** off after being substituted against Crystal Palace |website=timesnownews.com|date=28 October 2019 |access-date=29 October 2019}}</ref> Неговите постапките наишле на голем број критики по натпреварот, а менаџерот [[Унаи Емери]] го опишал однесувањето на Џака како „погрешно“.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/50202543 |title=Granit Xhaka: Arsenal captain 'wrong' to react to booing fans – Unai Emery |date=27 October 2019 |website=BBC Sport}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/football/video/2019/oct/28/he-was-wrong-unai-emery-granit-xhaka-reaction-fans-boos-video |title='He was wrong': Unai Emery on Xhaka's angry reaction to fans' boos – video |date=28 October 2019 |newspaper=The Guardian|access-date=29 October 2019 |issn=0261-3077}}</ref> Емери, исто така, предложил дека Џака треба да се извини.<ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/50225445 |title=Granit Xhaka: Arsenal captain should apologise for reaction, says Unai Emery |date=29 October 2019 |website=BBC Sport}}</ref> Арсенал подоцна на [[Твитер]] објавил објаснување од Џака за инцидентот.<ref>{{Cite web |url=https://twitter.com/arsenal/status/1189985747580936192 |title=The following is a message from Granit Xhaka...pic.twitter.com/YG5lBKmQvi |date=31 October 2019}}</ref> На 5 ноември 2019 година, само еден месец и една недела по неговото објавување за капитен, на Џака му била одземена капитенската лента; [[Пјер-Емерик Обамејанг]] ја презел лентата, откако претходно бил заменик-капитен.<ref>{{Cite news |url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/pierre-emerick-aubameyang-named-arsenal-20819249 |title=Pierre-Emerick Aubameyang appointed Arsenal captain after Granit Xhaka is axed |last=Maltby |first=Matt |date=5 November 2019 |newspaper=Daily Mirror|access-date=5 November 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/50309446 |title=Granit Xhaka: Arsenal midfielder stripped of captaincy – Unai Emery |date=5 November 2019 |website=BBC Sport}}</ref> По овој инцидент, тој бил отстранет од првиот тим некое време, по што започнале гласини дека е многу веројатно како Џака ќе го напушти Арсенал во претстојниот јануарски преоден рок.<ref name="bt.com">{{Cite web |url=https://www.bt.com/sport/football/fa-cup/granit-xhaka-road-to-redemption-arsenal-v-chelsea-fa-cup-final-preview |title=Xhaka reveals how Arteta paved his road to Arsenal redemption |website=BT}}</ref> Сепак, под мандатот на новиот менаџер [[Микел Артета]], Џака бил повторно воведен во тимот како клучен играч и забележал нагло издигнување во неговата форма за клубот со што полека почнал да ги придобива навивачите со кои претходно имал нарушен однос.<ref name="bt.com"/><ref>{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/football/2020/07/31/arsenals-granit-xhaka-fought-back-depths-become-pillar-mikel/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/football/2020/07/31/arsenals-granit-xhaka-fought-back-depths-become-pillar-mikel/ |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=How Arsenal's Granit Xhaka fought back from the depths to become a pillar of Mikel Arteta revolution |first=Sam |last=Dean |date=31 July 2020 |newspaper=The Daily Telegraph}}</ref> Џака му оддал признание на Артета за неговото "оживување", тврдејќи дека „Тој [Артета] ме сврте, ми даде втора шанса и ми покажа дека ми верува па се обидов да му вратам за сè“.<ref name="bt.com"/> На 1 август 2020 година, Џака бил избран да започне во [[Финале на ФА купот во 2020 година|финалето]] на [[ФА куп 2019-2020|ФА купот]] против Челси, помгајќи му на тимот да дојде до победа од 2-1 и да го освои својот втор личен трофеј во ФА купот, и 14-ти за Арсенал во нивната историја.<ref name="bbc">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/53546100 |title=Arsenal 2–1 Chelsea |first=Phil |last=McNulty |website=BBC Sport |date=1 August 2020 |access-date=2 August 2020}}</ref> На 28 август 2020 година, Џака бил во стартната постава за [[ФА Комјунинити Шилд 2020|ФА Комјунити Шилд]] натпреварот, каде што Арсенал остварил победа од 5–4 по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]] над [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], откако по 90 минути истиот завршил нерешено 1–1.<ref>{{Cite web |title=Arsenal 1–1 Liverpool (5–4 on pens): Pierre-Emerick Aubameyang secures Community Shield shootout win |url=https://www.skysports.com/football/news/11095/12059158/arsenal-1-1-liverpool-5-4-on-pens-pierre-emerick-aubameyang-secures-community-shield-shootout-win|access-date=15 February 2021 |website=Sky Sports}}</ref> На 13 декември 2020 година, импулсивниот темпераментот на Џака уште еднаш стапил на сцена:<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/arsenals-granit-xhaka-says-he-is-not-a-dirty-dumb-and-brainless-player-after-criticism-of-a3497421.html|title=Arsenal's Granit Xhaka says he is not a 'dirty, dumb and brainless' player after criticism of disciplinary record|date=23 март 2017|language=en}}</ref> во натпреварот против [[ФК Барнли|Барнли]], тој бил исклучен во 56-тата минута, откако се судрил со [[Двајт Макнил]], а подоцна го фатил за врат [[Ешли Вествуд (фудбалер 1990)|Ешли Вествуд]].<ref name="the guardian">{{cite news |url=https://www.theguardian.com/football/2020/dec/13/mikel-arteta-granit-xhaka-arsenal-burnley |title=Mikel Arteta says Xhaka red card 'worse' than Pépé's as Arsenal crisis deepens |first=Nick |last=Ames |newspaper=The Guardian |date=13 December 2020 |access-date=15 December 2020}}</ref> Натпреварот на крајот завршил со победа на Барнли од 1–0, откако соиграчот Пјер-Емерик Обамејанг постигнал [[автогол]] во 73-тата минута. Сепак, околу две недели подоцна тој успеал да се искупи за гестот против Барнли, откако постигнал гол од слободен удар во победата од 3–1 на домашен терен против Челси.<ref>{{Cite web |date=27 December 2021 |title=Arsenal lifts gloom with 3–1 win against Chelsea in EPL |url=https://www.hindustantimes.com/football/arsenal-lifts-gloom-with-3-1-win-against-chelsea-in-epl/story-bdcZDIuKXwAWZ6Uf3DFRLK.html|access-date=30 December 2020 |website=Hindustan Times}}</ref> <!--[[Податотека:Premier League Newcastle-Arsenal 2023-05-07 36 (cropped Granit Xhaka).jpg|thumb|200px|left|Џака за време на својата последна сезона со Арсенал]]--> На 13 јануари 2022 година, Џака добил црвен картон (негов петти во кариерата како играч на Арсенал<ref>{{cite news |url=https://www.skysports.com/football/news/11670/12521125/granit-xhaka-exclusive-interview-arsenal-midfielder-insists-he-wont-change-despite-red-cards |title=Granit Xhaka exclusive interview: Arsenal midfielder insists he won't change despite red cards |date=23 January 2022 |accessdate=23 January 2022 |website=Sky Sports}}</ref>) во првиот натпревар од полуфиналето на [[Лига куп на Англија 2021-2022|Лига купот на Англија]] против [[ФК Ливерпул|Ливерпул]],<ref name="XhakaRedLIV">{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/59889970|title=Liverpool 0–0 Arsenal: Hosts frustrated by 10-man Gunners in their Carabao Cup semi-final first leg|first=Harry|last=Poole|date=13 January 2022|accessdate=23 January 2022|website=BBC Sport}}</ref> кој завршил 0-0.<ref name="XhakaRedLIV"/> Својот прв гол во [[Премиер лига на Англија 2021-2022|сезоната 2021–2022]], го постигнал во победата од 3–1 на Емирати над [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]], со удар од далечина.<ref>{{Cite web |title='I couldn't write that story!' – Arteta thrilled with Xhaka thunderbolt as Arsenal beat Man Utd |url=https://www.goal.com/en-us/news/i-couldn-t-write-that-story-arteta-thrilled-with-xhaka/bltc43fa5ab9bf7d0f0 |access-date=18 June 2022 |website=Goal}}</ref> Неговиот прекрасен удар на крајот бил прогласен за победник на годишниот избор за „Гол на сезоната на Арсенал“.<ref>{{Cite web |title=🏆 2021/22 Goal of the Season: The winner is… |url=https://www.arsenal.com/premier-league-goal-of-the-season-vote-winner-granit-xhaka-manchester-united |access-date=18 June 2022 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref> Во [[ФК Арсенал сезона 2022–2023|сезоната 2022–2023]], која се испставила како негова последна во Арсенал, Џака постигнал највисоки во својата кариера во клубот, 7 првенствени гола, давајќи значителен придонес за ''„топџиите“'' да завршат на второто место во првенството и да се квалификуваат за Лигата на шампионите за првпат после седум години. На 28 мај 2023 година, во својот последен натпревар за Арсенал, Џака постигнал два гола во победата со 5-0 над {{Fb team (N) Wolverhampton}}. ===Бајер Леверкузен=== На 6 јули 2023 година, Џака се вратил во Бундеслигата, потпишувајќи петгодишен договор со [[ФК Бајер Леверкузен|Бајер Леверкузен]] кој за него платил 25&nbsp;милиони евра.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/66120275 |title=Granit Xhaka: Bayer Leverkusen sign Swiss midfielder from Arsenal for £21.4m. |website=BBC Sport |date=6 July 2023 |access-date=1 October 2023}}</ref> На 12 август, тој го направил своето деби за клубот во натпревар од [[Фудбалски куп на Германија 2023-2024|Купот на Германија 2023–24]], играјќи ги сите 90 минути во победата од 8–0 над нисколигашот [[ФК Теутонија Отенсен|Теутонија Отенсен]].<ref>{{cite web |url=https://www.dfb.de/dfb-pokal-der-maenner/spieltag/?spieledb_path=%2Fdatencenter%2Fdfb-pokal%2F2023-2024%2F1-runde%2Fteutonia-05-ottensen-bayer-04-leverkusen-2352632 |title=Teutonia 05 Ottensen 0–8 Bayer 04 Leverkusen |publisher=German Football Association |language=de |date=12 August 2023 }}</ref> На 23 февруари 2024 година, тој го постигнал својот прв гол за Леверкузен во победата од 2–1 против [[ФК Мајнц 05|Мајнц 05]].<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/68385261 |title=Bayer Leverkusen 2–1 Mainz |publisher=BBC Sport |date=23 February 2024 |access-date=23 February 2024}}</ref> На 14 април, Џака постигнал еден од головите во победата на Леверкузен со 5–0 над Вердер Бремен во [[Прва Бундеслига 2023-2024|Бундеслигата]], со која што клубот ја освоил својата првата титула [[Шампиони на Германија во фудбал|германски шампион]].<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/sports/2024/4/14/bayer-leverkusen-win-first-bundesliga-title-ending-bayern-munichs-reign|title=Bayer Leverkusen win first Bundesliga title, ending Bayern Munich's reign|date=14 April 2024|access-date=16 April 2024|website=Al Jazeera}}</ref> На 25 мај, тој го постигнал единствениот гол против [[1. ФК Кајзерслаутерн|Кајзерслаутерн]] во финалето на [[Фудбалски куп на Германија 2023-2024|Купот на Германија]], што му го донел на неговиот клуб вториот трофеј во историјата на натпреварувањето.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cerr9ymgp40t|title=Kaiserslautern 0–1 Bayer Leverkusen |date=25 May 2024|access-date=25 May 2024|website=BBC Sport}}</ref> Својата [[ФК Бајер Левееркузен сезона 2024-2025|втората сезона]] со ''„фармацевтите“'', Џака ја отворил со гол од далечина против Борусија Менхенгладбах на 23 август 2024 година, во победата на Леверкузен со 3–2; по постигнувањето на голот истиот не го прославил од почит кон својот поранешен клуб.<ref>{{Cite web |date=2024-08-23 |title=Xhaka explains lack of goal-celebration: "Wanted to show Gladbach and its fans full respect." |url=https://bulinews.com/xhaka-explains-lack-goal-celebration-wanted-show-gladbach-and-its-fans-full-respect |access-date=2024-08-28 |website=Bundesliga News in English |language=en}}</ref> Леверкузен не бил во можност да ги одбрани титулите освоени во претходната сезона, завршувајќи втор во [[Прва Бундеслига 2024-2025|Бундеслигата]] зад [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]] и испаднале шокантно од третолигашот [[ФК Арминија Билефелд|Арминија Билефелд]] во полуфиналето на [[Фудбалски куп на Германија 2024-2025|Купот на Германија]]. Исто така, клубот по неколку импресивни резултати во првенствената фаза, стигнал до осминафиналето на [[УЕФА Лига на шампиони 2024-2025|Лигата на шампионите]], каде биле елиминирани од Бајерн Минхен. ===Сандерленд=== На 30 јули 2025 година, Џака се вратил во Англија, потпишувајќи тригодишен договор со новопромовираната екипа во Премиер лигата, [[АФК Сандерленд|Сандерленд]]; вредноста на трасферот изнесувала 13 милиони фунти, со дополнителни 4 милиони фунти во бонуси.<ref>{{cite web |url=https://www.safc.com/news/2025/july/30/safc-sign-granit-xhaka--/ |title=SAFC sign Granit Xhaka! |publisher=Sunderland A.F.C. |date=30 July 2025 |access-date=30 July 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=Kearns |first=Sean |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cx29nyd9d9wo |title=Sunderland sign Bayer Leverkusen midfielder Xhaka |website=BBC Sport |date=30 July 2025 |access-date=30 July 2025}}</ref> По доаѓањето тој бил назначен за капитен на Сандерленд од страна на тренерот [[Режис Ле Бри]].<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cd9jk02n3l0o |title='I'm here to win' – Xhaka named Sunderland captain |publisher=BBC Sport |date=14 August 2025 }}</ref> На 3 ноември, тој го постигнал својот прв гол за Сандерленд во ремито 1–1 против [[ФК Евертон|Евертон]].<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/03/sunderland-everton-premier-league-match-report |title=Granit Xhaka pegs back Everton to deny Moyes winning return to Sunderland |publisher=The Guardian |date=3 November 2025 }}</ref> ==Репрезентативна кариера== ===Млади репрезентации=== Џака играл за младинската репрезентација на Швајцарија под 17 години. Со неа, тој учествувал на [[Светското првенство во фудбал за играчи под 17 години|Светското првенство под 17 години]] во [[Светското првенство во фудбал за играчи под 17 години 2009|Нигерија 2009]], кое Швајцарија го освоила.<ref name= "Player statistics FIFA U17 World Cup">{{cite web |title=Player statistics FIFA U17 World Cup |url=https://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=311558/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20091028065252/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=311558/index.html |url-status=dead |archive-date=28 October 2009 |publisher=FIFA |access-date=29 August 2010}}</ref> Потоа, тој настапувал и за селекциите на Швајцарија [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 18 години|под 18]] и [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 18 години|под 19 години]], а на 3 септември 2010 година, го имал своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 21 година|репрезентацијата под 21 година]] во натпревар добиен со 1-0 против [[Фудбалска репрезентација на Ирска под 21 година|Ирска]] во [[Лугано]].<ref name="Match report Switzerland 1-0 Republic of Ireland">{{cite web |last=UEFA.com |year=2010 |url=https://www.uefa.com/under21/match/2000066--switzerland-vs-republic-of-ireland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20100816061752/http://www.uefa.com/under21/matches/season%3D2011/round%3D2000006/match%3D2000066/index.html |url-status=live |archive-date=16 August 2010 |title=Switzerland see off Ireland for play-off place |publisher=UEFA |access-date=3 September 2010}}</ref> Тој, исто така, настапил на [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2011|Европското првенство за играчи под 21 година 2011]] во [[Данска]], каде швајцарската репрезентација без примен гол стигнала до финалето, во кое загубиле од [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] со 2-0. ===Сениорска репрезентација=== [[File:Granit Xhaka - Switzerland vs. Argentina, 29th February 2012.jpg|thumb|upright|Џака играјќи за [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]] во 2012]] Пред да го направи своето сениорско деби за [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]], Џака сè уште не одлучил дали да игра за неговата родна земја или за [[Фудбалска репрезентација на Албанија|Албанија]], и се пожалил во албанските спортски медиуми дека [[Фудбалска федерација на Албанија|албанската федерација]] го игнорира, додека швајцарската покажала многу поголем интерес.<ref name=Albaniasoccer1>{{cite news |last=Begu |first=Yll |title=Në fokus / Granit Xhaka: Dua të luaj për Shqipërinë, por mungon interesimi i FSHF-së! |url=http://www.albaniasoccer.com/lajme/shqiperi/kombetarja/4627-ne-fokus--granit-xhaka-dua-te-luaj-per-shqiperine-por-mungon-interesimi-i-fshf-se.html |date=13 April 2011 |quote="Mesfushori i Bazelit, Granit Xhaka, së bashku me vëllanë e tij, Taulantin, kanë dëshirë për t'u bërë pjesë e kombëtares shqiptare, mirëpo deri më tash nuk kanë parë kurrfarë interesimi nga Federata Shqiptare e Futbollit që t'i afrojë ata në kombëtaren kuqezi.", further in the article Xhaka says: "“Në javët e fundit është bërë një presion i madh drejt nesh nga mediet lokale për të zgjedhur kombëtaren e Zvicrës dhe e kam të vështirë ta kuptoj përse askush nga FSHF-ja nuk ka reaguar për të shprehur interesim që ne të vishemi kuqezi”, ka theksuar Granit Xhaka.}}</ref> Дебитирал за Швајцарија на 4 јуни 2011 година, во натпреварот против [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] на [[Вембли (стадион)|Вембли]] во [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2012|квалификациите]] за [[Европско првенство во фудбал 2012|Европското првенство 2012]], што завршил нерешено 2–2.<ref name="Fulldebut">{{cite web |url=http://football.uk.reuters.com/leagues/uk/news/2011/06/04/LDE7530D0.php | archive-url = https://web.archive.org/web/20120311104620/http://football.uk.reuters.com/leagues/uk/news/2011/06/04/LDE7530D0.php | url-status = dead | archive-date = 11 March 2012 |title=Below-par England salvage draw with Switzerland |work=Reuters |date=4 June 2011 |access-date=5 June 2011 |last=Collett |first=Mike}}</ref> На 15 ноември 2011 година, во неговиот шестти настап за репрезентацијата, тој го постигнал својот прв репрезентативен гол во победата од 1–0 против [[Фудбалска репрезентација на Луксембург|Луксембург]] на [[Стад Жози Бартел]].<ref name="sfv 3">{{cite web |year=2011 |url=http://www.football.ch/nm/de/A_Team-telegramm.aspx?tg=1921952 | archive-url = https://archive.today/20130115214415/http://www.football.ch/nm/de/A_Team-telegramm.aspx?tg=1921952 | url-status = dead | archive-date = 15 January 2013 |title=Matchtelegram Luxembourg-Schweiz |publisher=Swiss Football Association |access-date=15 November 2011 |language=de}}</ref> Швајцарија, исто така, му понудила на Џака да учествува на [[Фудбал на Летните олимписки игри 2012 (мажи)|олимпискиот турнир]] на [[Летни олимписки игри 2012|Летните олимписки игри 2012]], но тој одлучил да остане со својот нов клуб за нивните предсезонски подготовки.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/article/oly-socc-swiss-squad-idUSB29215720120709 |title=Olympics-Shaqiri, Xhaka excluded from Swiss soccer squad |work=Reuters |date=9 July 2012 |access-date=27 July 2012}}</ref> Тој учествувал во сите десет натпревари на Швајцарија во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2014|квалификациите за Светското првенство 2014]], постигнувајќи ги двата гола во победата со 2–0 над {{NazNB|FUrep|SLO}}.<ref name=fifa>{{cite news |url=https://www.fifa.com/worldcup/players/player=311558/played-matches.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140619085859/http://www.fifa.com/worldcup/players/player=311558/played-matches.html |url-status=dead |archive-date=19 June 2014 |title=Granit XHAKA |access-date=21 June 2014 |publisher=FIFA}}</ref> На 2 јуни 2014 година, Џака бил избран во составот на Швајцарија за [[Светско првенство во фудбал 2014|Светското првенство 2014]] во [[Бразил]] од националниот селектор [[Отмар Хицфелд]].<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/switzerland/10810381/Switzerland-World-Cup-2014-squad.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/switzerland/10810381/Switzerland-World-Cup-2014-squad.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Switzerland World Cup 2014 squad |date=2 June 2014 |access-date=16 June 2014 |newspaper=The Daily Telegraph}}</ref> Во вториот натпревар на Швајцарија на турнирот, Џака постигнал гол во поразот со 5–2 од {{NazNB|FUrep|FRA}}.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/25285207 |title=Switzerland 2–5 France |date=20 June 2014 |access-date=21 June 2014 |website=BBC Sport}}</ref> Две години подоцна, Џака бил избран за [[Европско првенство во фудбал 2016|Европското првенство 2016]], каде што турнирот за Швајцарија започнал со натпревар против {{NazNB|FUrep|ALB}} во [[Ланс]]. Џака, чија репрезентација победила со 1–0, играл во тој натпревар против својот брат [[Таулант Џака|Таулант]], и бил избран за играч на натпреварот.<ref>{{cite news |last1=Atkin |first1=John |title=Switzerland hold on against ten-man Albania |url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0253-0d816e2f318a-e54e130e4b00-1000--switzerland-hold-on-against-ten-man-albania-in-euro-2016-gr/ |access-date=25 June 2016 |publisher=UEFA |date=11 June 2016}}</ref> Тој ги одиграл сите минути за швајцарскиот тим на турнирот, кој завршил за нив во осминафиналето со пораз од [[Фудбалска репрезентација на Полска|Полска]] на [[Стад Жофроа-Гишар]]; по нерешениот резултат 1–1, тој бил единствениот играч кој не постигнал гол за време на [[Изведување пенали (фудбал)|изведувањето на пеналите]], шутирајќи покрај голот.<ref>{{cite news |last1=Brassell |first1=Andy |title=Poland hold nerve after Switzerland's Granit Xhaka blazes penalty wide |url=https://www.theguardian.com/football/2016/jun/25/switzerland-poland-euro-2016-match-report |access-date=25 June 2016 |newspaper=The Guardian |date=25 June 2016}}</ref> Пред [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2018|квалификациите за Светското првенство 2018]], се шпекулирало дека Џака би можел да ја промени својата репрезентација за да ја претставува [[Фудбалска репрезентација на Косово|косовската репрезентација]], која била прифатена како полноправна членка на [[ФИФА]] ​​и за прв пат ѝ било дозволено да игра натпреварувачки натпревари. Сепак, Џака објавил отворено писмо во кое наведува дека неговото учество на Европското првенство 2016 го дисквалификувало од промена на својата верност и затоа бил врзан за Швајцарија.<ref>{{Cite web |url=http://talentet.eu/2016/08/30/leter-e-hapur-nga-granit-xhaka/ |title=Letër e hapur nga Granit XHAKA – TALENTËT |website=talentet.eu|access-date=6 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160905024345/http://talentet.eu/2016/08/30/leter-e-hapur-nga-granit-xhaka/|archive-date=5 September 2016|url-status=dead}}</ref> Џака бил избран во 23-члениот состав на Швајцарија на селекторот [[Владимир Петковиќ]] за [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]] во Русија.<ref>{{cite news |title=2018 World Cup: Switzerland name Granit Xhaka and Xherdan Shaqiri in squad |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44360966 |access-date=22 June 2018 |website=BBC Sport |date=4 June 2018}}</ref> На 22 јуни, тој го израмнил резултатот со удар од далечина, кога Швајцарците се вратиле од негатива и ја победиле [[Фудбалска репрезентација на Србија|Србија]] со 2–1 во нивниот втор натпревар на турнирот. Тој и неговиот колега стрелец на вториот гол [[Џердан Шаќири]], кој исто така е од албанско потекло, ги прославиле своите голови правејќи гест на орел сличен на двоглавиот орел на [[Знаме на Албанија|албанското знаме]].<ref>{{cite news |last1=Lowe |first1=Sid |title=Switzerland's Xherdan Shaqiri stuns Serbia with late breakaway |url=https://www.theguardian.com/football/2018/jun/22/serbia-switzerland-xherdan-shaqiri-world-cup-group-e-match-report |access-date=22 June 2018 |newspaper=The Guardian |date=22 June 2018 |quote=As he turned and screamed, he took his shirt off, flexed his muscles and performed a double-eagle celebration, a recreation of the Albanian flag. Alongside him, Granit Xhaka did the same – for the second time.}}</ref><ref>{{cite news |title=Swiss duo's 'provocative' black eagle goal celebration 'mixes sport and politics' |url=https://edition.cnn.com/2018/06/23/football/xherdan-shaqiri-granit-xhaka-eagle-goal-celebration-serbia-switzerland-world-cup-spt-intl/index.html |access-date=25 June 2018 |publisher=CNN |date=24 June 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Switzerland's Xhaka and Shaqiri charged by Fifa over Serbia goal celebrations |url=https://www.theguardian.com/football/2018/jun/23/xhaka-and-shaqiri-goal-celebrations-bring-balkan-politics-to-world-cup |access-date=24 June 2018 |newspaper=The Guardian |date=25 June 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=World Cup 2018: Xherdan Shaqiri and Granit Xhaka's controversial goal celebrations criticised by Swiss media |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/world-cup/world-cup-2018-switzerland-serbia-granit-xhaka-xherdan-shaqiri-goal-celebrations-why-controversial-a8413426.html |access-date=25 June 2018 |newspaper=The Guardian |date=23 June 2018}}</ref> ФИФА ги казнила играчите со 10.000 швајцарски франци „за неспортско однесување спротивно на принципите за фер-плеј“.<ref>{{cite news |title=World Cup 2018: Switzerland trio avoid bans for 'eagle gesture' goal celebrations |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44606965 |access-date=25 June 2018 |website=BBC Sport |date=25 June 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=World Cup 2018: Granit Xhaka and Xherdan Shaqiri avoid bans after political goal celebrations |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/world-cup/world-cup-2018-granit-xhaka-xherdan-shaqiri-goal-celebrations-albania-kosovo-serbia-fine-a8416466.html |access-date=25 June 2018 |website=BBC Sport |date=25 June 2018}}</ref> Џака бил назначен од Петковиќ за привремен капитен на репрезентацијата во отсуство на [[Штефан Лихтштајнер]], што предизвикало негова критики од поранешниот швајцарски репрезентативец [[Стефан Аншо]], кој тврдел дека Џака не може правилно да ја претставува Швајцарија поради неговото албанско потекло, наместо тоа предложил Лихтштајнер, [[Јан Зомер]] или [[Фабијан Шер]] да бидат капитени.<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/international/granit-xhaka-should-not-captain-switzerland-does-not-represent-country-stephane-henchoz-stephan-a8524616.html |title=Granit Xhaka would be a bad choice to captain Switzerland, says Stephane Henchoz |date=5 September 2018 |newspaper=The Independent|access-date=27 September 2019}}</ref> Во септември 2019 година, Џака му ја понудил капитенската лента на Џердан Шаќири во обид да го предомисли да се врати во националниот тим.<ref>{{Cite web |url=https://www.90min.com/posts/6449232-arsenal-s-granit-xhaka-willing-to-give-up-switzerland-captaincy-to-see-xherdan-shaqiri-return |title=Arsenal's Granit Xhaka Willing to Give Up Switzerland Captaincy to See Xherdan Shaqiri Return |date=6 September 2019 |website=90min.com|access-date=27 September 2019}}</ref> Во јуни 2021 година, Џака бил избран во составот на Швајцарија за [[Европско првенство во фудбал 2020|Европското првенство 2020]].<ref>{{Cite web |title=Euro 2020 Svizzera |date=4 June 2021 |url=https://www.fourfourtwo.com/features/switzerland-euro-2020-squad-the-complete-line-up-for-marchs-internationals}}</ref> За време на неговото второ Европско првенство во кариерата, тој ги одиграл како капитен и трите натпревари од [[Европско првенство во фудбал 2020 - група А|групната фаза]], како и натпреварот против Франција во [[Европско првенство во фудбал 2020#Осминафинале|осминафиналето]]. Во натпреварот против Франција, тој му асистирал на [[Марио Гаврановиќ]] за израмнувачкиот гол во 90-тата минута, со што Швајцарија се пласирала во четвртфиналето преку изведување на пенали.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/commentary/_/gameId/560303|title= Switzerland beats France 5–4 on penalties at Euro 2020|website=ESPN|date=29 June 2021|access-date=16 June 2024}}</ref> Сепак, жолтиот картон добиен 14 минути претходно значел дека Џака ќе биде суспендиран за четвртфиналето, каде што Швајцарците загубиле од [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] повторно по изведување на пенали.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/51198650|title=Switzerland 1–1 Spain: Spain beat Switzerland on penalties to reach Euros semis|date=1 July 2021|website=BBC Sport|access-date=16 June 2024}}</ref> Во ноември 2022 година, Џака бил избран во составот од 26 играчи на швајцарската репрезентација за [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]].<ref>{{Cite web |title=Switzerland squad WC22 |date=6 December 2022 |url=https://www.sportingnews.com/us/soccer/news/switzerland-world-cup-squad-2022-players-national-team-roster-26/qiqh3gw0mq8qwfyr7z2pag5r}}</ref> На своето трето Светско првенство, тој ги одиграл сите минути во четирите натпревари на Швајцарија на турнирот, каде тие стигнале до [[Светско првенство во фудбал 2022#Осминафинале|осминафиналето]], каде што биле поразени со убедливи 6–1 од [[Фудбалска репрезентација на Португалија|Португалија]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/51198650|title=Portugal 6–1 Switzerland: Ronaldo replacement Ramos scores hat-trick as Portugal advance|date=5 December 2022|website=BBC Sport|access-date=16 June 2024}}</ref> На 15 октомври 2023 година, во нерешениот резултат 3–3 против [[Фудбалска репрезентација на Белорусија|Белорусија]] за време на [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024|квалификациите за Европското првенство 2024]], Џака го израмнил рекордот на [[Хајнц Херман]] од 118 настапи за швајцарската репрезентација.<ref>{{Cite web|url=https://www.bayer04.de/en-us/news/bayer04/international-update-xhaka-equals-swiss-record-werkself-trio-in-action-with-germany| title= INTERNATIONAL UPDATE: XHAKA EQUALS SWISS RECORD – WERKSELF TRIO IN ACTION WITH GERMANY|date=18 October 2023|access-date=16 June 2024|website=Bayer 04 Leverkusen}}</ref> Еден месец подоцна, со настапот во ремито 1–1 против [[Фудбалска репрезентација на Израел|Израел]], тој што го срушил рекордот со својот 119-ти настап, станувајќи играчот со најмногу настапи во историјата на швајцарската репрезентација.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/granit-xhaka-switzerland-record-appearance-f84e851e2f118d71943c90dd9a662c47|title=Granit Xhaka sets Switzerland record with 119th national team game in Euro 2024 qualifier |date=16 November 2023|access-date=16 June 2024|website=Bayer 04 Leverkusen}}</ref> Во 2024 година, тој го одиграл своето [[Европско првенство во фудбал 2024|трето Европско првенство]]; на првенството одиграно во [[Германија]], Швајцарија како и пред четири години била елиминирана во четвртфиналето од {{NazNB|FUrep|ENG}}, а тој ги одиграл сите пет натпревари. === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|SUI}} {{Cronopar|4-6-2011|Лондон|ENG|2|2|SUI|-|Квал. за ЕП|2012}} {{Cronopar|6-9-2011|Базел|SUI|3|1|BGR|-|Квал. за ЕП|2012|13={{suboff|88}}}} {{Cronopar|7-10-2011|Свонзи|WAL|2|0|SUI|-|Квал. за ЕП|2012|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|11-10-2011|Базел|SUI|2|0|MNE|-|Квал. за ЕП|2012|13={{suboff|85}}}} {{Cronopar|11-11-2011|Амстердам|NLD|0|0|SUI|-|Пријателска|13={{suboff|86}}}} {{Cronopar|15-11-2011|Луксембург|LUX|0|1|SUI|1|Пријателска|13={{suboff|63}}}} {{Cronopar|29-2-2012|Берн|SUI|1|3|ARG|-|Пријателска}} {{Cronopar|26-5-2012|Базел|SUI|5|3|DEU|-|Пријателска|13={{suboff|89}}}} {{Cronopar|30-5-2012|Луцерн|SUI|0|1|ROU|-|Пријателска|13={{suboff|76}}}} {{Cronopar|15-8-2012|Сплит|HRV|2|4|SUI|1|Пријателска}} {{Cronopar|7-9-2012|Љубљана|SVN|0|2|SUI|1|Квал. за СП|2014|13={{suboff|85}}}} {{Cronopar|11-9-2012|Луцерн|SUI|2|0|ALB|-|Квал. за СП|2014|13={{suboff|90+1}}}} {{Cronopar|12-10-2012|Берн|SUI|1|1|NOR|-|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|16-10-2012|Рејкјавик|ISL|0|2|SUI|-|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|14-11-2012|Сус|TUN|1|2|SUI|-|Пријателска|13={{yel|63}} {{suboff|72}}}} {{Cronopar|6-2-2013|Атина|GRC|0|0|SUI|-|Пријателска}} {{Cronopar|23-3-2013|Строволос|CYP|0|0|SUI|-|Квал. за СП|2014|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|14-8-2013|Базел|SUI|1|0|BRA|-|Пријателска}} {{Cronopar|6-9-2013|Берн|SUI|4|4|ISL|-|Квал. за СП|2014|13={{suboff|76}}}} {{Cronopar|10-9-2013|Осло|NOR|0|2|SUI|-|Квал. за СП|2014|13={{suboff|90+4}}}} {{Cronopar|11-10-2013|Тирана|ALB|1|2|SUI|-|Квал. за СП|2014}} {{Cronopar|15-10-2013|Берн|SUI|1|0|SVN|1|Квал. за СП|2014|13={{yel|40}}}} {{Cronopar|15-11-2013|Сеул|KOR|2|1|SUI|-|Пријателска}} {{Cronopar|5-3-2014|Санкт Гален|SUI|2|2|HRV|-|Пријателска|13={{suboff|79}}}} {{Cronopar|30-5-2014|Луцерн|SUI|1|0|JAM|-|Пријателска|13={{yel|76}}}} {{Cronopar|3-6-2014|Луцерн|SUI|2|0|PER|-|Пријателска|13={{suboff|64}}}} {{Cronopar|15-6-2014|Бразилија|SUI|2|1|ECU|-|Светско првенство|2014|Прва фаза}} {{Cronopar|20-6-2014|Салвадор|SUI|2|5|FRA|1|Светско првенство|2014|Прва фаза|14=Салвадор (Бразил)}} {{Cronopar|25-6-2014|Манаус|HON (1949-2022)|0|3|CHE|-|Светско првенство|2014|Прва фаза|13={{suboff|77}}}} {{Cronopar|1-7-2014|Саун Пауло|ARG|1|0|CHE|-|Светско првенство|2014|Осминафинале|13={{yel|36}} {{suboff|73}}}} {{Cronopar|8-9-2014|Базел|SUI|0|2|ENG|-|Квал. за ЕП|2016|13={{suboff|74}}}} {{Cronopar|9-10-2014|Марибор|SVN|1|0|SUI|-|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|14-10-2014|Серавале|SMR|0|4|SUI|-|Квал. за ЕП|2016|14=Серавале (Сан Марино)}} {{Cronopar|27-3-2015|Луцерн|SUI|3|0|EST|1|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|31-3-2015|Цирих|SUI|1|1|USA|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|14-6-2015|Вилниус|LTU|1|2|SUI|-|Квал. за ЕП|2016|13={{yel|44}}}} {{Cronopar|5-9-2015|Базел|SUI|3|2|SVN|-|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|8-9-2015|Лондон|ENG|2|0|SUI|-|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|12-10-2015|Талин|EST|0|1|SUI|-|Квал. за ЕП|2016|13={{suboff|80}}}} {{Cronopar|25-3-2016|Даблин|IRL|1|0|SUI|-|Пријателска|13={{yel|60}}}} {{Cronopar|29-3-2016|Цирих|SUI|0|2|BIH|-|Пријателска}} {{Cronopar|28-5-2016|Ланси|SUI|1|2|BEL|-|Пријателска}} {{Cronopar|3-6-2016|Лугано|SUI|2|1|MDA|-|Пријателска|13={{yel|10}}}} {{suboff|70}} {{Cronopar|11-6-2016|Ланс|ALB|0|1|SUI|-|Евро|2016|Прва фаза|13={{suboff|61}}}} {{Cronopar|15-6-2016|Париз|ROU|1|1|SUI|-|Евро|2016|Прва фаза|13={{yel|50}}}} {{Cronopar|19-6-2016|Лил|SUI|0|0|FRA|-|Евро|2016|Прва фаза}} {{Cronopar|25-6-2016|Сент-Етјен|SUI|1|1|POL|-|Евро|2016|Осминафинале|dts|4 – 5}} {{Cronopar|6-9-2016|Базел|SUI|2|0|PRT|-|Квал. за СП|2018|13={{sent off|2|71|90+3}}}} {{Cronopar|10-10-2016|Андора ла Веља|AND|1|2|SUI|-|Квал. за СП|2018|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|13-11-2016|Луцерн|SUI|2|0|FRO|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|25-3-2017|Женева|SUI|1|0|LAT|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|1-6-2017|Нојшател|SUI|1|0|BLR|-|Пријателска|13={{subon|65}} {{yel|88}}}} {{Cronopar|9-6-2017|Торшавн|FRO|0|2|SUI|1|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|31-8-2017|Санкт Гален|SUI|3|0|AND|-|Квал. за СП|2018|13={{suboff|66}}}} {{Cronopar|3-9-2017|Рига|LAT|0|3|SUI|-|Квал. за СП|2018|13={{suboff|77}}}} {{Cronopar|7-10-2017|Базел|SUI|5|2|HUN|1|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|10-10-2017|Лисабон|PRT|2|0|SUI|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|9-11-2017|Белфаст|NIR|0|1|SUI|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|12-11-2017|Лисабон|SUI|0|0|NIR|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|23-3-2018|Атина|GRC|0|1|SUI|-|Пријателска}} {{Cronopar|27-3-2018|Базел|SUI|6|0|PAN|1|Пријателска|13={{suboff|69}}}} {{Cronopar|8-6-2018|Лугано|SUI|2|0|JPN|-|Пријателска}} {{Cronopar|17-6-2018|Ростов на Дон|BRA|1|1|SUI|-|Светско првенство|2018|Прва фаза}} {{Cronopar|22-6-2018|Калининград|SRB|1|2|SUI|1|Светско првенство|2018|Прва фаза}} {{Cronopar|27-6-2018|Нижни Новгород|SUI|2|2|CRI|-|Светско првенство|2018|Прва фаза}} {{Cronopar|3-7-2018|Санкт Петербург|SWE|1|0|SUI|-|Светско првенство|2018|Осминафинале|13={{yel|68}}}} {{Cronopar|8-9-2018|Санкт Гален|SUI|6|0|ISL|-|УЕФА Лига на нации|2018-2019|Прва фаза|13=<small>{{Капитен}}</small> {{yel|82}}}} {{Cronopar|11-9-2018|Лестер|ENG|1|0|SUI|-|Пријателска}} {{Cronopar|12-10-2018|Брисел|BEL|2|1|SUI|-|УЕФА Лига на нации|2018-2019|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|15-10-2018|Рејкјавик|ISL|1|2|SUI|-|УЕФА Лига на нации|2018-2019|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|14-11-2018|Лугано|SUI|0|1|QAT|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{suboff|46}}}} {{Cronopar|18-11-2018|Луцерн|SUI|5|2|BEL|-|УЕФА Лига на нации|2018-2019|Прва фаза|13={{Капитен}} {{yel|38}}}} {{Cronopar|23-3-2019|Тбилиси|GEO|0|2|SUI|-|Квал. за ЕП|2020|13={{yel|89}}}} {{Cronopar|26-3-2019|Базел|SUI|3|3|DNK|1|Квал. за ЕП|2020|13={{Капитен}} {{suboff|79}}}} {{Cronopar|5-6-2019|Порто|PRT|3|1|SUI|-|УЕФА Лига на нации|2018-2019|Полуфинале|13={{Капитен}} {{yel|66}}}} {{Cronopar|9-6-2019|Гимараеш|SUI|0|0|ENG|-|УЕФА Лига на нации|2018-2019|Натп. за 3. место|dts|5 – 6|13={{Капитен}} {{yel|116}}<ref>4. место</ref>}} {{Cronopar|5-9-2019|Даблин|IRL|1|1|SUI|-|Квал. за ЕП|2020|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|8-9-2019|Сион|SUI|4|0|GIB|-|Квал. за ЕП|2020|13={{Капитен}} {{suboff|74}}}} {{Cronopar|12-10-2019|Копенхаген|DNK|1|0|SUI|-|Квал. за ЕП|2020}} {{Cronopar|15-10-2019|Ланси|SUI|2|0|IRL|-|Квал. за ЕП|2020|13={{yel|32}}}} {{Cronopar|15-11-2019|Санкт Гален|SUI|1|0|GEO|-|Квал. за ЕП|2020}} {{Cronopar|18-11-2019|Гибралтар|GIB|1|6|SUI|1|Квал. за ЕП|2020|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|3-9-2020|Лавов|UKR|2|1|SUI|-|УЕФА Лига на нации|2020-2021|Прва фаза|13{{Капитен}}}} {{Cronopar|6-9-2020|Базел|SUI|1|1|DEU|-|УЕФА Лига на нации|2020-2021|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|7-10-2020|Санкт Гален|SUI|1|2|HRV|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{suboff|46}}}} {{Cronopar|10-10-2020|Мадрид|ESP|1|0|SUI|-|УЕФА Лига на нации|2020-2021|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|13-10-2020|Келн|DEU|3|3|SUI|-|УЕФА Лига на нации|2020-2021|Прва фаза|13={{Капитен}} {{yel|51}}}} {{Cronopar|11-11-2020|Левен|BEL|2|1|SUI|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{suboff|46}}}} {{Cronopar|14-11-2020|Базел|SUI|1|1|ESP|-|УЕФА Лига на нации|2020-2021|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|25-3-2021|Софија|BGR|1|3|SUI|-|Квал. за СП|2022|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|28-3-2021|Санкт Гален|SUI|1|0|LTU|-|Квал. за СП|2022|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|31-3-2021|Санкт Гален|SUI|3|2|FIN|-|Пријателска|13={{subon|46}} {{yel|68}}}} {{Cronopar|30-5-2021|Санкт Гален|SUI|2|1|USA|-|Пријателска|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|3-6-2021|Санкт Гален|SUI|7|0|LIE|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|12-6-2021|Баку|WAL|1|1|SUI|-|Евро|2020|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|16-6-2021|Рим|ITA|3|0|SUI|-|Евро|2020|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|20-6-2021|Баку|SUI|3|1|TUR|-|Евро|2020|Прва фаза|13={{Капитен}} {{yel|78}}}} {{Cronopar|28-6-2021|Букурешт|FRA|3|3|SUI|-|Евро|2020|Осминафинале|dts|4 – 5|13={{Капитен}} {{yel|76}}}} {{Cronopar|26-3-2022|Лондон|ENG|2|1|SUI|-|Пријателска|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|29-3-2022|Цирих|SUI|1|1|KOS|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{suboff|63}}}} {{Cronopar|2-6-2022|Прага|CZE|2|1|SUI|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|5-6-2022|Лисабон|PRT|4|0|SUI|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|9-6-2022|Ланси|SUI|0|1|ESP|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|12-6-2022|Ланси|SUI|1|0|PRT|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|24-9-2022|Сарагоса|ESP|1|2|SUI|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|27-9-2022|Санкт Гален|SUI|2|1|CZE|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|17-11-2022|Абу Даби|GHA|2|0|SUI|-|Пријателска|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|24-11-2022|Ал Вакра|SUI|1|0|CMR|-|Светско првенство|2022|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|28-11-2022|Доха|BRA|1|0|SUI|-|Светско првенство|2022|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|2-12-2022|Доха|SRB|2|3|SUI|-|Светско првенство|2022|Прва фаза|13={{Капитен}} {{yel|90+5}}}} {{Cronopar|6-12-2022|Лусаил|PRT|6|1|SUI|-|Светско првенство|2022|Осминафинале|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|25-3-2023|Нови Сад|BLR|0|5|SUI|1|Квал. за ЕП|2024|13={{Капитен}} {{yel|48}} {{suboff|66}}}} {{Cronopar|28-3-2023|Ланси|SUI|3|0|ISR|-|Квал. за ЕП|2024|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|16-6-2023|Андора ла Веља|AND|1|2|SUI|-|Квал. за ЕП|2024|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|19-6-2023|Луцерн|SUI|2|2|ROU|-|Квал. за ЕП|2024|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|9-9-2023|Приштина|KOS|2|2|SUI|-|Квал. за ЕП|2024|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|12-9-2023|Сион|SUI|3|0|AND|1|Квал. за ЕП|2024|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|15-10-2023|Санкт Гален|SUI|3|3|BLR|-|Квал. за ЕП|2024|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|15-11-2023|Фелчут|ISR|1|1|SUI|-|Квал. за ЕП|2024|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|18-11-2023|Базел|SUI|1|1|KOS|-|Квал. за ЕП|2024|13={{Капитен}} {{yel|58}}}} {{Cronopar|21-11-2023|Букурешт|ROU|1|0|SUI|-|Квал. за ЕП|2024|13={{Капитен}} {{yel|54}}}} {{Cronopar|23-3-2024|Копенхаген|DNK|0|0|SUI|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{yel|68}}}} {{Cronopar|26-3-2024|Даблин|IRL|0|1|SUI|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{suboff|46}}}} {{Cronopar|4-6-2024|Луцерн|SUI|4|0|EST|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{suboff|74}}}} {{Cronopar|8-6-2024|Санкт Гален|SUI|1|1|AUT|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{yel|57}} {{suboff|77}}}} {{Cronopar|15-6-2024|Келн|HUN|1|3|SUI|-|Евро|2024|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|19-6-2024|Келн|SCO|1|1|SUI|-|Евро|2024|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|23-6-2024|Франкфурт на Мајна|CHE|1|1|DEU|-|Евро|2024|Прва фаза|13={{Капитен}} {{yel|67}}}} {{Cronopar|29-6-2024|Берлин|SUI|2|0|ITA|-|Евро|2024|Осминафинале|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|6-7-2024|Диселдорф|ENG|1|1|SUI|-|Евро|2024|Четвртфинале|dts|5 – 3|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|5-9-2024|Копенхаген|DEN|2|0|SUI|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{Капитен}} {{sent off|2|83|87}}}} {{Cronopar|12-10-2024|Лесковац|SRB|2|0|SUI|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|15-10-2024|Санкт Гален|SUI|2|2|DEN|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|15-11-2024|Цирих|SUI|1|1|SRB|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{Капитен}} {{yel|35}}}} {{Cronopar|18-11-2024|Санта Крус де Тенерифе|ESP|3|2|SUI|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{Капитен}} {{suboff|60}}}} {{Cronopar|7-6-2025|Солт Лејк Сити|MEX|2|4|SUI|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{suboff|46}}}} {{Cronopar|10-6-2025|Нешвил|USA|0|4|SUI|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{suboff|66}}}} {{Cronopar|5-9-2025|Базел|SUI|4|0|KOS|-|Квал. за СП|2026|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|8-9-2025|Базел|SUI|3|0|SVN|-|Квал. за СП|2026|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|10-10-2025|Солна|SWE|0|2|SUI|1|Квал. за СП|2026|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|13-10-2025|Љубљана|SVN|0|0|SUI|-|Квал. за СП|2026|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|15-11-2025|Женева|SUI|4|1|SWE|1|Квал. за СП|2026|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|18-11-2025|Приштина|KOS|1|1|SUI|-|Квал. за СП|2026|13={{Капитен}} {{suboff|76}}}} {{Cronofin|143|16|1||Фудбалска репрезентација на Швајцарија#Играчи со најмногу настапи|Фудбалска репрезентација на Швајцарија#Играчи со најмногу постигнати голови}} ==Титули== ===Клупски=== ; Базел *'''{{Трофеј-Швајцарија (Супер лига)}} [[Суперлига на Швајцарија]]''' : 2 : 2010-2011, 2011-2012 *'''{{Трофеј-Фудбалски куп на Швајцарија}} [[Фудбалски куп на Швајцарија|Куп на Швајцарија]]''' : 1 : 2011-2012 ; Арсенал *'''{{Трофеј-ФА куп}} [[ФА куп]]''' : 2 : 2016-2017, 2019-2020 *'''{{Трофеј-Комјунити Шилд}} [[ФА Комјунити Шилд]]''' : 2 : 2017, 2020 ; Бајер Леверкузен *'''{{Трофеј-Бундеслига}} [[Бундеслига]]''' : 1 : 2023-2024 *'''{{Трофеј-Фудбалски куп на Германија}} [[Фудбалски куп на Германија|Куп на Германија]]''' : 1 : 2023-2024 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Германија}} [[Суперкуп на Германија]]''' : 1 : 2024 ===Репрезентативни=== ; Швајцарија 17 *'''[[Светско првенство во фудбал за играчи под 17 години|Светско првенство за играчи под 17 години]]''' : 1 : [[Светско првенство во фудбал за играчи под 17 години 2009|Нигерија 2009]] ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Швајцарија |image3=Flag of Switzerland.svg }} *[https://fbref.com/en/players/e61b8aee/Granit-Xhaka Гранит Џака на fbref] *[https://www.transfermarkt.com/granit-xhaka/profil/spieler/111455 Гранит Џака на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/149981/granit-xhaka Гранит Џака на espn] *[https://www.whoscored.com/players/89401/show/granit-xhaka Гранит Џака на whoscored] {{Состав на АФК Сандерленд}} {{Состав на Швајцарија на СП фудбал 2014}} {{Состав на Швајцарија на СП фудбал 2018}} {{Состав на Швајцарија на ЕП фудбал 2020}} {{Состав на Швајцарија на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Џака, Гранит}} [[Категорија:Швајцарски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Базел]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Борусија Менхенгладбах]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Арсенал]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Баер Леверкузен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Сандерленд]] [[Категорија:Родени во 1992 година]] [[Категорија:Луѓе од Базел]] [[Категорија:Живи луѓе]] 7qbd8mxqpjt6aqkehzf2blxcyx0b8to 0 1390385 5578299 5577946 2026-06-17T17:04:18Z Carshalton 30527 /* Група И */ 5578299 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија меѓународно фудбалско првенство | tourney_name = Светско првенство во фудбал 2026 | year = | other_titles = {{ubl|2026 FIFA World Cup|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.webp | size = 150px | country = {{flagsport|CAN}} [[Канада]] | country2 = {{flagsport|MEX}} [[Мексико]] | country3 = {{flagsport|USA}} [[САД]] | dates = 11 јуни – 19 јули | confederations = 6 | num_teams = 48 | venues = 16 | cities = 16 | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] | nextseason = [[Светско првенство во фудбал 2030|''2030'']] }} '''Светско првенство во фудбал 2026''' — 23. [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство во фудбал]], меѓународен фудбалски турнир кој се одржува на секој четири години и на кој право на учество имаат сите членки на ФИФА кој ги минале квалификациите. Турнирот ќе се одржи од 11 јуни до 19 јули 2026 година,<ref name="Schedule">{{Наведена мрежна страница|url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule|date=February 4, 2024|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|archive-date=February 5, 2024|accessdate=February 4, 2024}}</ref> и ќе биде игран во шеснаесет градови домаќини, единаесет во [[Соединети Американски Држави|САД]], три во [[Мексико]] и два во [[Канада]]. Ова, исто така, ќе биде првото издание на Светско првенство во фудбал кое ќе биде одржано во три држави и првото на кое ќе настапуваат 48 репрезентации, по проширувањето од досегашните 32.<ref>{{cite news |date=13. 6. 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |publisher=[[BBC]] Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |url-status=live |access-date=13. 6. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913 |archive-date=14. 1. 2021}}</ref><ref name="ESPN 2017">{{Cite web |last=Carlise |first=Jeff |date=April 10, 2017 |title=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |archive-date=11. 4. 2017 |publisher=ESPN}}</ref><ref name="48teams">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017}}</ref> Овие три држави ја победиле конкурентската кандидатура на [[Мароко]] за време на гласањето на 68-миот Конгрес на ФИФА во [[Москва]]. Ова ќе биде првото првенство по она во [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]] година, одржано во [[Јапонија]] и [[Јужна Кореја]] кое ќе има повеќе од еден домаќин. Со претходните домаќинства на турнирите во [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]] и [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], Мексико станала првата земја што три пати била домаќин или ко-домаќин на Светското првенство. САД претходно биле организатори на првенството во [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]]. Спротивно на тоа, ова ќе биде прв пат Канада да биде домаќин или ко-домаќин. Настанот се вратил во својот традиционален летен распоред на [[Северна полутопка|Северната хемисфера]], откако [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]] се одржало во ноември и декември. Како земји домаќини, Канада, [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]] и [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] автоматски се квалификувале. [[Фудбалска репрезентација на Зелен ’Рт|Зелен ’Рт]], [[Фудбалска репрезентација на Курасао|Курасао]], [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]] и [[Фудбалска репрезентација на Узбекистан|Узбекистан]] ќе го имаат своето деби на Светското првенство. [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] е [[Финале на Светското првенство во фудбал 2022|бранител на титулата]], откако ја освоила својата трета титула на Светското првенство 2022. ==Формат и проширување== Идејата за проширување на турнирот се споменувала уште во 2013 година, кога била презентирана од тогашниот претседател на [[УЕФА]], [[Мишел Платини]],<ref>{{Cite news |date=28. 10. 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=24. 1. 2015 |archive-date=15. 9. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=29. 10. 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=24. 1. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=21. 4. 2014}}</ref> а во 2016 година, ја подржал и претседателот на [[ФИФА]], [[Џани Инфантино]].<ref>{{Cite news |date=30. 3. 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=Južna Afrika |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=30. 12. 2016}}</ref> Противниците на предлогот тврделе дека бројот на натпревари веќе достигнал неприфатливо ниво,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=15. 12. 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=24. 12. 2016 |publisher=CNN}}</ref> дека проширувањето ќе го ослабне квалитетот на натпреварите<ref name="auto">{{Cite news |date=2. 10. 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=5. 10. 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=10. 1. 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=12. 1. 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> и дека одлуката е првенствено политичка, а не спортска. Инфантино бил обвинет дека го искористил ветувањето за поголем број на учесници на Светското првенство како средство за победа на [[Вонреден конгрес на ФИФА во 2016 година|претседателските избори на ФИФА]].<ref>{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=11. 1. 2017}}</ref> Од ова издание, [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]] е проширено на 48 екипи, 16 повеќе отколку на претходните седум турнири.<ref name="48teams4">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Екипите ќе бидат поделени во 12 групи од по четири екипи. Првите две екипи од секоја група и осумте најдобри третопласирани екипи ќе се пласираат во осминафиналето, во согласност со одлуката одобрена од [[Совет на ФИФА|Советот на ФИФА]] ​​на 14 март 2023 година.<ref name="IMC">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|date=14. 3. 2023|publisher=[[FIFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|archive-date=14. 3. 2023|url-status=live|access-date=14. 3. 2023}}</ref> Тоа е првото проширување и првата промена во форматот на Светското првенство од [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]].<ref>{{Cite web |date=16. 3. 2024 |title=Success stories from the FIFA World Cup's last expansion |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/celebrating-history-of-32-team-world-cup-1998-2022 |access-date=20. 5. 2026 |website=FIFA}}</ref> Вкупниот број на натпревари се зголемува од 64 на 104, а екипите што ќе стигнат до последните четири натпревари ќе играат по осум натпревари наместо досегашните седум. Турнирот ќе трае 39 дена, седум повеќе од изданијата во [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] и [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]].<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> Секој репрезентација и понатаму ќе игра по три натпревари во групната фаза.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> Последниот ден од клупските обврски за играчите вклучени во конечните списоци на националните тимови е 24 мај 2026 година; клубовите мора да ги ослободат најдоцна до 25 мај, со исклучок на играчите кои учествуваат во финалето на континенталните клупски натпреварувања до 30 мај. Комбинираниот период за одмор, задолжителниот период за ослободување и времетраењето на турнирот е 56 дена, исто како и во [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]], 2014 и 2018 година.<ref name="IMC"/> ===Разгледувани формати на проширување=== Проширувањето на 48 екипи било одобрено на 10 јануари 2017 година, кога првично било одлучено турнирот да има 16 групи од по три екипи и вкупно 80 натпревари. Според тогашниот формат, првите две екипи од секоја група би се пласирале во шеснаесттинафиналето.<ref name="48teams4"/><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=10. 1. 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |website=The Guardian}}</ref> Во подоцна напуштеното решение, максималниот број на натпревари по тим би останал седум, но секој тим во групата би играл еден натпревар помалку од претходно. Турнирот, сепак би бил завршен во рок од 32 дена.<ref>{{Cite web |date=10. 1. 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=31. 3. 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Овој формат бил избран во однос на три други предлози, кои предвидувале 40 до 48 национални тимови, 76 до 88 натпревари и еден до четири загарантирани натпревари по учесник.<ref name="heraldlive">{{Cite news |date=7. 10. 2016 |title=New Fifa chief backs 48-team World Cup |publisher=HeraldLIVE |url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |archive-date=10. 10. 2016 |quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news |last=Dunbar |first=Graham |date=23. 12. 2016 |title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams |url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |archive-date=10. 1. 2017 |publisher=[[Yahoo! Sports]] |agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=19. 12. 2016 |title=FIFA World Cup format proposals |url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |archive-date=15. 9. 2018 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Критичарите предупредиле дека групите од три екипи, во кои две продолжуваат понатаму, значително го зголемуваат ризикот од местење на натпревари.<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=30. 4. 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |access-date=2026-06-07 |archive-date=2024-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> Затоа, ФИФА ја разгледала можноста за одлучување на нерешените натпревари во групната фаза преку [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]],<ref>{{cite news |date=18. 1. 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=12. 11. 2020 |archive-date=28. 10. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> но дури и тогаш сè уште би постоел одреден ризик, вклучително и можноста екипата намерно да загуби по изведување на пенали со цел да го елиминира противникот.<ref name="guyon"/> Поради овие приговори, ФИФА продолжила да разгледува други модели на натпреварување, <ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=1. 4. 2022 |access-date=5. 11. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> за процесот да заврши со објавата во 2023 година, кога било потврдено дека турнирот ќе има 12 групи од по четири репрезентации. ==Стадиони== За време на процесот на кандидатура, 41 град со вкупно 42 постоечки и целосно функционални стадиони со редовни корисници, со исклучок на Монтреал, и два стадиони во изградба, во Лас Вегас и Лос Анџелес, се пријавиле како дел од заедничката кандидатура. Меѓу нив биле три стадиони во три мексикански градови, шест стадиони во шест канадски градови и 35 стадиони во 32 градови во САД.<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=8. 9. 2017 |access-date=7. 9. 2017}}</ref> Во првиот круг испаднале девет стадиони во девет градови. Вториот круг го стеснил изборот за уште девет стадиони во шест градови, додека три града, Чикаго, Минеаполис и Ванкувер, се откажале бидејќи ФИФА не била подготвена да разговара за финансиските детали на организацијата.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=25. 11. 2021 |publisher=ESPN |date=16. 3. 2018 |archive-date=25. 11. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Откако [[Монтреал]] се повлекол во јули 2021 година поради недостаток на провинциско финансирање и поддршка за реновирање на [[Олимписки стадион (Монтреал)|Олимпискиот стадион]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=6. 7. 2021 |work=Sportsnet |date=6. 7. 2021 |archive-date=16. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> Ванкувер повторно се приклучил на процесот како кандидат-домаќин во април 2022 година.<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=14. 4. 2022 |access-date=14. 4. 2022 |archive-date=12. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |url-status=live}}</ref> Ова го донело конечниот број на кандидати на 24 стадиони, секој во посебен град или метрополитенска област.<ref>{{Cite web |date=26. 1. 2021 |title=FIFA eyes late 2021 to pick 2026 World Cup host cities |url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-sets-late-2021-target-to-pic-2026-world-cup-cities-1.5888162 |access-date=20. 5. 2026 |website=CBC}}</ref> На 16 јуни 2022 година, ФИФА ги објавила 16-те градови домаќини: два во Канада, три во Мексико и 11 во САД.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |access-date=30. 4. 2018 |publisher=united2026.com}}</ref> Избрани биле [[Атланта]], [[Бостон]], [[Далас]], [[Гвадалахара]], [[Хјустон]], [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]], [[Лос Анџелес]], [[Сиудад де Мексико]], [[Мајами]], [[Монтереј]], [[Филаделфија]], [[Њујорк]]/[[Њу Џерзи]], [[Сан Франциско]], [[Сиетл]], [[Торонто]] и [[Ванкувер]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=16. 6. 2022 |access-date=16. 6. 2022 |archive-date=16. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |url-status=live}}</ref> Осум од 16-те избрани стадиони имаат трајна вештачка трева, која се заменува со трева за турнирот под надзор на ФИФА и истражувачки тим од Универзитетот во Тенеси и Државниот универзитет во Мичиген. Во зависност од климата на поединечниот стадион, за постудени услови ќе се користи или мешавина од 84% ливадска власецка и 16% повеќегодишна 'ржана трева, или бермудска трева за потопли услови.<ref name="utk-fifa">{{cite web |title=Bringing UT's Turfgrass Expertise to FIFA World Cup 26 |url=https://www.utk.edu/turfgrass/ |publisher=UT Knoxville |access-date=25. 4. 2026}}</ref><ref name="tsn-henry-26">{{cite web |last1=Henry |first1=Genevieve |title=MSU Turf Management Program provides grass for World Cup |url=https://statenews.com/article/2026/04/msu-turf-management-program-provides-grass-for-world-cup?ct=content_open&cv=cbox_featured |publisher=The State News |access-date=25. 4. 2026 |date=22. 4. 2026}}</ref><ref name="conv-tr-g-s-b-26">{{cite web |last1=Trey Rogers |first1=John N. |last2=Guevara |first2=Jackie Lyn A. |last3=Sorochan |first3=John |last4=Bearss |first4=Ryan |title=We designed the turf for soccer's biggest World Cup ever – here's how we created the same playing experience across 3 countries |url=https://theconversation.com/we-designed-the-turf-for-soccers-biggest-world-cup-ever-heres-how-we-created-the-same-playing-experience-across-3-countries-279536 |publisher=The Conversation |access-date=25. 4. 2026 |date=20. 4. 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !{{flagsport|MEX}} [[Мексико (град)|Мексико Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Њујорк]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Далас]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Хјустон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ацтека]] | [[Стадион Метлајф]]<br /><small>([[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]])</small> | [[Стадион AT&T]]<br /><small>([[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]])</small> | [[Стадион Ароухед]] | [[Стадион НРГ]] |- | Капацитет: '''87.523''' | Капацитет: '''82.500''' | Капацитет: '''80.000''' | Капацитет: '''76.416''' | Капацитет: '''72.220''' |- | [[File:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|250px]] | [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|250px]] | [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|250px]] | [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|250px]] | [[File:Reliantstadium.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Атланта]]<ref name="bid_cities" /> |colspan=3 rowspan=12| {{location map+|North America|float=center|width=800|caption=Градови домаќини|places= {{location map~|North America|lat=33.755|long=-84.39|label='''[[Атланта]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=42.065278|long= -71.248333|label='''[[Бостон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=32.775833|long=-96.796667|label='''[[Далас]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=29.762778|long=-95.383056|label='''[[Хјустон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.099722|long=-94.578333|label='''[[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=34.05|long=-118.25|label='''[[Лос Анџелес]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=25.775278|long=-80.208889|label='''[[Мајами]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=40.817097|long=-74.085024|label='''[[Њујорк]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.9500|long=-75.1667|label='''[[Филаделфија]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=37.4032|long=-121.9698|label='''[[Сан Франциско]]'''}} {{location map~|North America|lat=47.5952|long=-122.3316|label='''[[Сиетл]]'''}} {{location map~|North America|lat=43.7|long=-79.4|label='''[[Торонто]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=49.28|long=-123.12|label='''[[Ванкувер]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=19.302911 |long=-99.150442 |label='''[[Мексико (град)|Мексико Сити]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=25.722806 |long=-100.312056 |label='''[[Монтереј]]''' |position=left}} {{location map~ |North America |lat=20.681667 |long=-103.462778 |label= '''[[Гвадалахара]]''' |position=left}} }} !{{flagsport|USA}} [[Лос Анџелес]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{Cite web|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|title=Los Angeles 2026|access-date=05. 07. 2022|archive-date=29. 06. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=}}</ref> |- | [[Стадион Мерцедес Бенц]] | [[Стадион Соу-Фај]]<br /><small>([[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]])</small> |- | Капацитет: '''71.000''' | Капацитет: '''70.240''' |- | [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|250px]] |[[File:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Филаделфија]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Сиетл]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Линколн Фајненшел Филд]] | [[Лумен Филд]] |- |Капацитет: '''69.796''' |Капацитет: '''69.000''' |- |[[File:Philly (45).JPG|250px]] | [[File:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast corner at night.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Сан Франциско]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Бостон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ливајс]] <br /><small>([[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]])</small> | [[Стадион Жилет]]<br /><small>([[Фоксборо]])</small> |- | Капацитет: '''68.500'''<br /> | Капацитет: '''65.878'''<br /> |- | [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|250px]] | [[File:Gillette Stadium (Top View).jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Мајами]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Ванкувер]]<ref name="vancouver_candidatecity" /> !{{flagsport|MEX}} [[Монтереј]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|MEX}} [[Гвадалахара]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Торонто]]<ref name="bid_cities"/> |- | [[Стадион Хард Рок]]<br /><small>([[Мајами Гарденс|Мајами]])</small> | [[БиСи Плејс]] | [[Стадион ББВА]]<br /><small>([[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]])</small> | [[Стадион Акрон]]<br /><small>([[Сапопан]])</small> | [[БМО Филд]] |- | Капацитет: '''64.767''' | Капацитет: '''54.500''' | Капацитет: '''53.500''' | Капацитет: '''49.850''' | Капацитет: '''30.000''' |- | [[File:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|250px]] | [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|250px]] | [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|250px]] | [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|300px]] | [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|250px]] |} ==Групна фаза== Првите две екипи од секоја група, како и осумте најдоброрангирани третопласирани екипи се пласираат во шеснаесттинафиналето. {{легенда|#ccffcc|Екипи кои ја поминале групната фаза}} {{легенда|#ffcccc|Испаднати}} ===Група А=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група A}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата А !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|MEX|}} |1||1||0||0||2||0||+2||3 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|KOR}} |1||1||0||0||2||1||+1||3 |- style="background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CZE|}} |1||0||0||1||1||2||–1||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|RSA|}} |1||0||0||1||0||2||–2||0 |} <section begin=A1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 13:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Африка|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Хулиан Кињонес|Кињонес]] {{goal|{{0}}9}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|67}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=A1 /> ---- <section begin=A2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|KOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Кореја - Чешка|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 |екипа2 = {{fb|CZE}} |голови1 = *[[Хванг Ин Бом]] {{goal|67}} *[[О Хјун Гју]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Ладислав Крејчи (фудбалер 1999)|Крејчи]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 44.985 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар|Амин Мохамед Омар]] }}<section end=A2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=A3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=A4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 |екипа2 = {{fb|MEX}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=A5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=A6 /> ---- ===Група Б=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Б}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Б !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|CAN|}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|BIH}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|QAT|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SUI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=B1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Босна и Херцеговина|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Јово Лукиќ|Лукиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.002 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=B1 /> ---- <section begin=B2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|QAT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Катар - Швајцарија|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Миро Мухајм|Мухајм]] {{goal|90+4|авт.}} |голови2 = *{{goal|17|пен.}} [[Брил Ембоо|Емболо]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 67.966 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=B2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=B3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=B4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=B5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|BIH}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=B6 /> ---- ===Група Ц=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Ц !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BRA|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|MAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|HAI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SCO|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=C1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|32}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=C1 /> ---- <section begin=C2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|HAI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Хаити - Шкотска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 |екипа2 = {{fb|SCO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|28}} [[Џон МакГин|МакГин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=C2 /> ---- <section begin=C3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=C3 /> ---- <section begin=C4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:30 |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=C4 /> ---- <section begin=C5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 |екипа2 = {{fb|BRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=C5 /> ---- <section begin=C6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|MAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес-Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=C6 /> ---- ===Група Д=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Д}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Д !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|USA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|PAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUS}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=D1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Парагвај|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Дамиан Бобадиља|Бобадиља]] {{goal|{{0}}7|авт.}} *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}} *[[Џовани Рејна|Рејна]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|73}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=D1 /> ---- <section begin=D2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Австралија - Турција|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 |екипа2 = {{fb|TUR}} |голови1 = *[[Нестори Иранкунда|Иранкунда]] {{goal|27}} *[[Конор Меткалф|Меткалф]] {{goal|75}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=D2 /> ---- <section begin=D3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=D3 /> ---- <section begin=D4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=D4 /> ---- <section begin=D5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 |екипа2 = {{fb|USA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=D5 /> ---- <section begin=D6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=D6 /> ---- ===Група Е=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Е}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|GER}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CUW}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CIV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|ECU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=E1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Курасао|7–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/40002146 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = *[[Феликс Нмеча|Нмеча]] {{goal|{{0}}6}} *[[Нико Шлотербек|Шлотербек]] {{goal|38}} *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|45+5|пен.}}, {{goal|88}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{goal|47}} *[[Натаниел Браун (фудбалер)|Браун]] {{goal|68}} *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Ливано Комененсија|Комененсија]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.021 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=E1 /> ---- <section begin=E2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Брег на Слоновата Коска - Еквадор|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|90}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.274 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=E2 /> ---- <section begin=E3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=E3 /> ---- <section begin=E4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=E4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|CUW}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=E6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 |екипа2 = {{fb|GER}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=E6 /> ---- ===Група Ф=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|NED}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|JPN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SWE}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=F1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Јапонија|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Вирџил ван Дајк|Ван Дајк]] {{goal|50}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|57}} [[Кеито Накамура|Накамура]] *{{goal|88}} [[Даичи Камада|Камада]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69,285 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=F1 /> ---- <section begin=F2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|SWE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Шведска - Тунис|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 |екипа2 = {{fb|TUN}} |голови1 = * [[Јасин Ајари|Ајари]] {{goal|{{0}}7}}, {{goal|90+6}} * [[Александер Исак|Исак]] {{goal|30}} * [[Виктор Ѓекереш|Ѓекереш]] {{goal|59}} * [[Матијас Сванберг|Сванберг]] {{goal|84}} |голови2 = * {{goal|43}} [[Омар Рекик|Рекик]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 50.987 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Жаел Фалкон]] }}<section end=F2 /> ---- <section begin=F3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=F3 /> ---- <section begin=F4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 22:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=F4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|JPN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=F6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=F6 /> ---- ===Група Г=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Г}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Г !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BEL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|EGY}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NZL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=G1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Египет|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|66|авт.}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Емам Ашур|Ашур]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.775 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=G1 /> ---- <section begin=G2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|IRN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Иран - Нов Зеланд|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 |екипа2 = {{fb|NZL}} |голови1 = *[[Рамин Резаејан|Резаејан]] {{goal|32}} *[[Мохамад Мохеби|Мохеби]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|54}} [[Елајџа Џаст|Џаст]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.108 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос|Сесар Артуро]] }}<section end=G2 /> ---- <section begin=G3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=G3 /> ---- <section begin=G4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G4 /> ---- <section begin=G5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|EGY}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=G5 /> ---- <section begin=G6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G6 /> ---- ===Група Х=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Х}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Х !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ESP}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CPV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SAU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|URU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=H1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Зелен ’Рт|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67,640 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=H1 /> ---- <section begin=H2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SAU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Саудиска Арабија - Уругвај|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 |екипа2 = {{fb|URU}} |голови1 = *[[Абдулелах Ал-Амри|Ал-Амри]] {{goal|41}} |голови2 = *{{goal|80}} [[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 62.764 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=H2 /> ---- <section begin=H3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=H3 /> ---- <section begin=H4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=H4 /> ---- <section begin=H5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CPV}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=H5 /> ---- <section begin=H6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=H6 /> ---- ===Група И=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група И}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата И !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|FRA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|SEN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRQ}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=I1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|82}} |голови2 = *{{goal|90+5}} [[Ибрахим Мбаје|Мбаје]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.545 |судија = {{flagsport|IRN}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=I1 /> ---- <section begin=I2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|IRQ}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=I2 /> ---- <section begin=I3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=I3 /> ---- <section begin=I4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=I4 /> ---- <section begin=I5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=I5 /> ---- <section begin=I6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SEN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=I6 /> ---- ===Група Ј=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|ALG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUT}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=J1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=J1 /> ---- <section begin=J2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=J2 /> ---- <section begin=J3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J3 /> ---- <section begin=J4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=J4 /> ---- <section begin=J5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=J5 /> ---- <section begin=J6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J6 /> ---- ===Група К=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група К}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата К !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|POR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|COD}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|UZB}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|COL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=K1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=K1 /> ---- <section begin=K2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|UZB}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=K2 /> ---- <section begin=K3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=K3 /> ---- <section begin=K4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=K4 /> ---- <section begin=K5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 |екипа2 = {{fb|POR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=K5 /> ---- <section begin=K6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COD}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=K6 /> ---- ===Група Л=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Л}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Л !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ENG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CRO}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|GHA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|PAN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=L1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=L1 /> ---- <section begin=L2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|GHA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 |екипа2 = {{fb|PAN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=L2 /> ---- <section begin=L3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=L3 /> ---- <section begin=L4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=L4 /> ---- <section begin=L5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=L5 /> ---- <section begin=L6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|CRO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=L6 /> ---- === Поредок на третопласираните === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=7%|{{Tooltip|Група|Група}} !width=27%|Репрезентација !width=7%|{{Tooltip|Нат|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|Поб|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Нер|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|Пор|Порази}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |2.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |3.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |4.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |5.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |6.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |7.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |8.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |9.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |10.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |11.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |12.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA World Cup 2026], FIFA.com {{ФИФА Светско Првенство}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал|2026]] n0o10u6keokznozmm8f7levam3u0xu1 5578300 5578299 2026-06-17T17:17:37Z Carshalton 30527 /* Група И */ 5578300 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија меѓународно фудбалско првенство | tourney_name = Светско првенство во фудбал 2026 | year = | other_titles = {{ubl|2026 FIFA World Cup|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.webp | size = 150px | country = {{flagsport|CAN}} [[Канада]] | country2 = {{flagsport|MEX}} [[Мексико]] | country3 = {{flagsport|USA}} [[САД]] | dates = 11 јуни – 19 јули | confederations = 6 | num_teams = 48 | venues = 16 | cities = 16 | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] | nextseason = [[Светско првенство во фудбал 2030|''2030'']] }} '''Светско првенство во фудбал 2026''' — 23. [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство во фудбал]], меѓународен фудбалски турнир кој се одржува на секој четири години и на кој право на учество имаат сите членки на ФИФА кој ги минале квалификациите. Турнирот ќе се одржи од 11 јуни до 19 јули 2026 година,<ref name="Schedule">{{Наведена мрежна страница|url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule|date=February 4, 2024|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|archive-date=February 5, 2024|accessdate=February 4, 2024}}</ref> и ќе биде игран во шеснаесет градови домаќини, единаесет во [[Соединети Американски Држави|САД]], три во [[Мексико]] и два во [[Канада]]. Ова, исто така, ќе биде првото издание на Светско првенство во фудбал кое ќе биде одржано во три држави и првото на кое ќе настапуваат 48 репрезентации, по проширувањето од досегашните 32.<ref>{{cite news |date=13. 6. 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |publisher=[[BBC]] Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |url-status=live |access-date=13. 6. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913 |archive-date=14. 1. 2021}}</ref><ref name="ESPN 2017">{{Cite web |last=Carlise |first=Jeff |date=April 10, 2017 |title=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |archive-date=11. 4. 2017 |publisher=ESPN}}</ref><ref name="48teams">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017}}</ref> Овие три држави ја победиле конкурентската кандидатура на [[Мароко]] за време на гласањето на 68-миот Конгрес на ФИФА во [[Москва]]. Ова ќе биде првото првенство по она во [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]] година, одржано во [[Јапонија]] и [[Јужна Кореја]] кое ќе има повеќе од еден домаќин. Со претходните домаќинства на турнирите во [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]] и [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], Мексико станала првата земја што три пати била домаќин или ко-домаќин на Светското првенство. САД претходно биле организатори на првенството во [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]]. Спротивно на тоа, ова ќе биде прв пат Канада да биде домаќин или ко-домаќин. Настанот се вратил во својот традиционален летен распоред на [[Северна полутопка|Северната хемисфера]], откако [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]] се одржало во ноември и декември. Како земји домаќини, Канада, [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]] и [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] автоматски се квалификувале. [[Фудбалска репрезентација на Зелен ’Рт|Зелен ’Рт]], [[Фудбалска репрезентација на Курасао|Курасао]], [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]] и [[Фудбалска репрезентација на Узбекистан|Узбекистан]] ќе го имаат своето деби на Светското првенство. [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] е [[Финале на Светското првенство во фудбал 2022|бранител на титулата]], откако ја освоила својата трета титула на Светското првенство 2022. ==Формат и проширување== Идејата за проширување на турнирот се споменувала уште во 2013 година, кога била презентирана од тогашниот претседател на [[УЕФА]], [[Мишел Платини]],<ref>{{Cite news |date=28. 10. 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=24. 1. 2015 |archive-date=15. 9. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=29. 10. 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=24. 1. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=21. 4. 2014}}</ref> а во 2016 година, ја подржал и претседателот на [[ФИФА]], [[Џани Инфантино]].<ref>{{Cite news |date=30. 3. 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=Južna Afrika |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=30. 12. 2016}}</ref> Противниците на предлогот тврделе дека бројот на натпревари веќе достигнал неприфатливо ниво,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=15. 12. 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=24. 12. 2016 |publisher=CNN}}</ref> дека проширувањето ќе го ослабне квалитетот на натпреварите<ref name="auto">{{Cite news |date=2. 10. 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=5. 10. 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=10. 1. 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=12. 1. 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> и дека одлуката е првенствено политичка, а не спортска. Инфантино бил обвинет дека го искористил ветувањето за поголем број на учесници на Светското првенство како средство за победа на [[Вонреден конгрес на ФИФА во 2016 година|претседателските избори на ФИФА]].<ref>{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=11. 1. 2017}}</ref> Од ова издание, [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]] е проширено на 48 екипи, 16 повеќе отколку на претходните седум турнири.<ref name="48teams4">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Екипите ќе бидат поделени во 12 групи од по четири екипи. Првите две екипи од секоја група и осумте најдобри третопласирани екипи ќе се пласираат во осминафиналето, во согласност со одлуката одобрена од [[Совет на ФИФА|Советот на ФИФА]] ​​на 14 март 2023 година.<ref name="IMC">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|date=14. 3. 2023|publisher=[[FIFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|archive-date=14. 3. 2023|url-status=live|access-date=14. 3. 2023}}</ref> Тоа е првото проширување и првата промена во форматот на Светското првенство од [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]].<ref>{{Cite web |date=16. 3. 2024 |title=Success stories from the FIFA World Cup's last expansion |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/celebrating-history-of-32-team-world-cup-1998-2022 |access-date=20. 5. 2026 |website=FIFA}}</ref> Вкупниот број на натпревари се зголемува од 64 на 104, а екипите што ќе стигнат до последните четири натпревари ќе играат по осум натпревари наместо досегашните седум. Турнирот ќе трае 39 дена, седум повеќе од изданијата во [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] и [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]].<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> Секој репрезентација и понатаму ќе игра по три натпревари во групната фаза.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> Последниот ден од клупските обврски за играчите вклучени во конечните списоци на националните тимови е 24 мај 2026 година; клубовите мора да ги ослободат најдоцна до 25 мај, со исклучок на играчите кои учествуваат во финалето на континенталните клупски натпреварувања до 30 мај. Комбинираниот период за одмор, задолжителниот период за ослободување и времетраењето на турнирот е 56 дена, исто како и во [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]], 2014 и 2018 година.<ref name="IMC"/> ===Разгледувани формати на проширување=== Проширувањето на 48 екипи било одобрено на 10 јануари 2017 година, кога првично било одлучено турнирот да има 16 групи од по три екипи и вкупно 80 натпревари. Според тогашниот формат, првите две екипи од секоја група би се пласирале во шеснаесттинафиналето.<ref name="48teams4"/><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=10. 1. 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |website=The Guardian}}</ref> Во подоцна напуштеното решение, максималниот број на натпревари по тим би останал седум, но секој тим во групата би играл еден натпревар помалку од претходно. Турнирот, сепак би бил завршен во рок од 32 дена.<ref>{{Cite web |date=10. 1. 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=31. 3. 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Овој формат бил избран во однос на три други предлози, кои предвидувале 40 до 48 национални тимови, 76 до 88 натпревари и еден до четири загарантирани натпревари по учесник.<ref name="heraldlive">{{Cite news |date=7. 10. 2016 |title=New Fifa chief backs 48-team World Cup |publisher=HeraldLIVE |url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |archive-date=10. 10. 2016 |quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news |last=Dunbar |first=Graham |date=23. 12. 2016 |title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams |url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |archive-date=10. 1. 2017 |publisher=[[Yahoo! Sports]] |agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=19. 12. 2016 |title=FIFA World Cup format proposals |url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |archive-date=15. 9. 2018 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Критичарите предупредиле дека групите од три екипи, во кои две продолжуваат понатаму, значително го зголемуваат ризикот од местење на натпревари.<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=30. 4. 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |access-date=2026-06-07 |archive-date=2024-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> Затоа, ФИФА ја разгледала можноста за одлучување на нерешените натпревари во групната фаза преку [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]],<ref>{{cite news |date=18. 1. 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=12. 11. 2020 |archive-date=28. 10. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> но дури и тогаш сè уште би постоел одреден ризик, вклучително и можноста екипата намерно да загуби по изведување на пенали со цел да го елиминира противникот.<ref name="guyon"/> Поради овие приговори, ФИФА продолжила да разгледува други модели на натпреварување, <ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=1. 4. 2022 |access-date=5. 11. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> за процесот да заврши со објавата во 2023 година, кога било потврдено дека турнирот ќе има 12 групи од по четири репрезентации. ==Стадиони== За време на процесот на кандидатура, 41 град со вкупно 42 постоечки и целосно функционални стадиони со редовни корисници, со исклучок на Монтреал, и два стадиони во изградба, во Лас Вегас и Лос Анџелес, се пријавиле како дел од заедничката кандидатура. Меѓу нив биле три стадиони во три мексикански градови, шест стадиони во шест канадски градови и 35 стадиони во 32 градови во САД.<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=8. 9. 2017 |access-date=7. 9. 2017}}</ref> Во првиот круг испаднале девет стадиони во девет градови. Вториот круг го стеснил изборот за уште девет стадиони во шест градови, додека три града, Чикаго, Минеаполис и Ванкувер, се откажале бидејќи ФИФА не била подготвена да разговара за финансиските детали на организацијата.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=25. 11. 2021 |publisher=ESPN |date=16. 3. 2018 |archive-date=25. 11. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Откако [[Монтреал]] се повлекол во јули 2021 година поради недостаток на провинциско финансирање и поддршка за реновирање на [[Олимписки стадион (Монтреал)|Олимпискиот стадион]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=6. 7. 2021 |work=Sportsnet |date=6. 7. 2021 |archive-date=16. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> Ванкувер повторно се приклучил на процесот како кандидат-домаќин во април 2022 година.<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=14. 4. 2022 |access-date=14. 4. 2022 |archive-date=12. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |url-status=live}}</ref> Ова го донело конечниот број на кандидати на 24 стадиони, секој во посебен град или метрополитенска област.<ref>{{Cite web |date=26. 1. 2021 |title=FIFA eyes late 2021 to pick 2026 World Cup host cities |url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-sets-late-2021-target-to-pic-2026-world-cup-cities-1.5888162 |access-date=20. 5. 2026 |website=CBC}}</ref> На 16 јуни 2022 година, ФИФА ги објавила 16-те градови домаќини: два во Канада, три во Мексико и 11 во САД.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |access-date=30. 4. 2018 |publisher=united2026.com}}</ref> Избрани биле [[Атланта]], [[Бостон]], [[Далас]], [[Гвадалахара]], [[Хјустон]], [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]], [[Лос Анџелес]], [[Сиудад де Мексико]], [[Мајами]], [[Монтереј]], [[Филаделфија]], [[Њујорк]]/[[Њу Џерзи]], [[Сан Франциско]], [[Сиетл]], [[Торонто]] и [[Ванкувер]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=16. 6. 2022 |access-date=16. 6. 2022 |archive-date=16. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |url-status=live}}</ref> Осум од 16-те избрани стадиони имаат трајна вештачка трева, која се заменува со трева за турнирот под надзор на ФИФА и истражувачки тим од Универзитетот во Тенеси и Државниот универзитет во Мичиген. Во зависност од климата на поединечниот стадион, за постудени услови ќе се користи или мешавина од 84% ливадска власецка и 16% повеќегодишна 'ржана трева, или бермудска трева за потопли услови.<ref name="utk-fifa">{{cite web |title=Bringing UT's Turfgrass Expertise to FIFA World Cup 26 |url=https://www.utk.edu/turfgrass/ |publisher=UT Knoxville |access-date=25. 4. 2026}}</ref><ref name="tsn-henry-26">{{cite web |last1=Henry |first1=Genevieve |title=MSU Turf Management Program provides grass for World Cup |url=https://statenews.com/article/2026/04/msu-turf-management-program-provides-grass-for-world-cup?ct=content_open&cv=cbox_featured |publisher=The State News |access-date=25. 4. 2026 |date=22. 4. 2026}}</ref><ref name="conv-tr-g-s-b-26">{{cite web |last1=Trey Rogers |first1=John N. |last2=Guevara |first2=Jackie Lyn A. |last3=Sorochan |first3=John |last4=Bearss |first4=Ryan |title=We designed the turf for soccer's biggest World Cup ever – here's how we created the same playing experience across 3 countries |url=https://theconversation.com/we-designed-the-turf-for-soccers-biggest-world-cup-ever-heres-how-we-created-the-same-playing-experience-across-3-countries-279536 |publisher=The Conversation |access-date=25. 4. 2026 |date=20. 4. 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !{{flagsport|MEX}} [[Мексико (град)|Мексико Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Њујорк]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Далас]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Хјустон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ацтека]] | [[Стадион Метлајф]]<br /><small>([[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]])</small> | [[Стадион AT&T]]<br /><small>([[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]])</small> | [[Стадион Ароухед]] | [[Стадион НРГ]] |- | Капацитет: '''87.523''' | Капацитет: '''82.500''' | Капацитет: '''80.000''' | Капацитет: '''76.416''' | Капацитет: '''72.220''' |- | [[File:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|250px]] | [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|250px]] | [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|250px]] | [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|250px]] | [[File:Reliantstadium.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Атланта]]<ref name="bid_cities" /> |colspan=3 rowspan=12| {{location map+|North America|float=center|width=800|caption=Градови домаќини|places= {{location map~|North America|lat=33.755|long=-84.39|label='''[[Атланта]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=42.065278|long= -71.248333|label='''[[Бостон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=32.775833|long=-96.796667|label='''[[Далас]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=29.762778|long=-95.383056|label='''[[Хјустон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.099722|long=-94.578333|label='''[[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=34.05|long=-118.25|label='''[[Лос Анџелес]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=25.775278|long=-80.208889|label='''[[Мајами]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=40.817097|long=-74.085024|label='''[[Њујорк]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.9500|long=-75.1667|label='''[[Филаделфија]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=37.4032|long=-121.9698|label='''[[Сан Франциско]]'''}} {{location map~|North America|lat=47.5952|long=-122.3316|label='''[[Сиетл]]'''}} {{location map~|North America|lat=43.7|long=-79.4|label='''[[Торонто]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=49.28|long=-123.12|label='''[[Ванкувер]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=19.302911 |long=-99.150442 |label='''[[Мексико (град)|Мексико Сити]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=25.722806 |long=-100.312056 |label='''[[Монтереј]]''' |position=left}} {{location map~ |North America |lat=20.681667 |long=-103.462778 |label= '''[[Гвадалахара]]''' |position=left}} }} !{{flagsport|USA}} [[Лос Анџелес]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{Cite web|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|title=Los Angeles 2026|access-date=05. 07. 2022|archive-date=29. 06. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=}}</ref> |- | [[Стадион Мерцедес Бенц]] | [[Стадион Соу-Фај]]<br /><small>([[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]])</small> |- | Капацитет: '''71.000''' | Капацитет: '''70.240''' |- | [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|250px]] |[[File:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Филаделфија]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Сиетл]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Линколн Фајненшел Филд]] | [[Лумен Филд]] |- |Капацитет: '''69.796''' |Капацитет: '''69.000''' |- |[[File:Philly (45).JPG|250px]] | [[File:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast corner at night.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Сан Франциско]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Бостон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ливајс]] <br /><small>([[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]])</small> | [[Стадион Жилет]]<br /><small>([[Фоксборо]])</small> |- | Капацитет: '''68.500'''<br /> | Капацитет: '''65.878'''<br /> |- | [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|250px]] | [[File:Gillette Stadium (Top View).jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Мајами]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Ванкувер]]<ref name="vancouver_candidatecity" /> !{{flagsport|MEX}} [[Монтереј]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|MEX}} [[Гвадалахара]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Торонто]]<ref name="bid_cities"/> |- | [[Стадион Хард Рок]]<br /><small>([[Мајами Гарденс|Мајами]])</small> | [[БиСи Плејс]] | [[Стадион ББВА]]<br /><small>([[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]])</small> | [[Стадион Акрон]]<br /><small>([[Сапопан]])</small> | [[БМО Филд]] |- | Капацитет: '''64.767''' | Капацитет: '''54.500''' | Капацитет: '''53.500''' | Капацитет: '''49.850''' | Капацитет: '''30.000''' |- | [[File:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|250px]] | [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|250px]] | [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|250px]] | [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|300px]] | [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|250px]] |} ==Групна фаза== Првите две екипи од секоја група, како и осумте најдоброрангирани третопласирани екипи се пласираат во шеснаесттинафиналето. {{легенда|#ccffcc|Екипи кои ја поминале групната фаза}} {{легенда|#ffcccc|Испаднати}} ===Група А=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група A}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата А !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|MEX|}} |1||1||0||0||2||0||+2||3 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|KOR}} |1||1||0||0||2||1||+1||3 |- style="background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CZE|}} |1||0||0||1||1||2||–1||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|RSA|}} |1||0||0||1||0||2||–2||0 |} <section begin=A1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 13:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Африка|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Хулиан Кињонес|Кињонес]] {{goal|{{0}}9}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|67}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=A1 /> ---- <section begin=A2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|KOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Кореја - Чешка|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 |екипа2 = {{fb|CZE}} |голови1 = *[[Хванг Ин Бом]] {{goal|67}} *[[О Хјун Гју]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Ладислав Крејчи (фудбалер 1999)|Крејчи]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 44.985 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар|Амин Мохамед Омар]] }}<section end=A2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=A3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=A4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 |екипа2 = {{fb|MEX}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=A5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=A6 /> ---- ===Група Б=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Б}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Б !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|CAN|}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|BIH}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|QAT|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SUI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=B1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Босна и Херцеговина|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Јово Лукиќ|Лукиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.002 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=B1 /> ---- <section begin=B2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|QAT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Катар - Швајцарија|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Миро Мухајм|Мухајм]] {{goal|90+4|авт.}} |голови2 = *{{goal|17|пен.}} [[Брил Ембоо|Емболо]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 67.966 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=B2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=B3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=B4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=B5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|BIH}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=B6 /> ---- ===Група Ц=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Ц !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BRA|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|MAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|HAI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SCO|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=C1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|32}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=C1 /> ---- <section begin=C2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|HAI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Хаити - Шкотска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 |екипа2 = {{fb|SCO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|28}} [[Џон МакГин|МакГин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=C2 /> ---- <section begin=C3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=C3 /> ---- <section begin=C4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:30 |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=C4 /> ---- <section begin=C5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 |екипа2 = {{fb|BRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=C5 /> ---- <section begin=C6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|MAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес-Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=C6 /> ---- ===Група Д=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Д}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Д !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|USA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|PAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUS}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=D1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Парагвај|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Дамиан Бобадиља|Бобадиља]] {{goal|{{0}}7|авт.}} *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}} *[[Џовани Рејна|Рејна]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|73}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=D1 /> ---- <section begin=D2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Австралија - Турција|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 |екипа2 = {{fb|TUR}} |голови1 = *[[Нестори Иранкунда|Иранкунда]] {{goal|27}} *[[Конор Меткалф|Меткалф]] {{goal|75}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=D2 /> ---- <section begin=D3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=D3 /> ---- <section begin=D4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=D4 /> ---- <section begin=D5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 |екипа2 = {{fb|USA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=D5 /> ---- <section begin=D6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=D6 /> ---- ===Група Е=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Е}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|GER}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CUW}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CIV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|ECU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=E1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Курасао|7–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/40002146 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = *[[Феликс Нмеча|Нмеча]] {{goal|{{0}}6}} *[[Нико Шлотербек|Шлотербек]] {{goal|38}} *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|45+5|пен.}}, {{goal|88}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{goal|47}} *[[Натаниел Браун (фудбалер)|Браун]] {{goal|68}} *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Ливано Комененсија|Комененсија]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.021 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=E1 /> ---- <section begin=E2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Брег на Слоновата Коска - Еквадор|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|90}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.274 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=E2 /> ---- <section begin=E3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=E3 /> ---- <section begin=E4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=E4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|CUW}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=E6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 |екипа2 = {{fb|GER}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=E6 /> ---- ===Група Ф=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|NED}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|JPN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SWE}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=F1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Јапонија|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Вирџил ван Дајк|Ван Дајк]] {{goal|50}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|57}} [[Кеито Накамура|Накамура]] *{{goal|88}} [[Даичи Камада|Камада]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69,285 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=F1 /> ---- <section begin=F2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|SWE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Шведска - Тунис|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 |екипа2 = {{fb|TUN}} |голови1 = * [[Јасин Ајари|Ајари]] {{goal|{{0}}7}}, {{goal|90+6}} * [[Александер Исак|Исак]] {{goal|30}} * [[Виктор Ѓекереш|Ѓекереш]] {{goal|59}} * [[Матијас Сванберг|Сванберг]] {{goal|84}} |голови2 = * {{goal|43}} [[Омар Рекик|Рекик]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 50.987 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Жаел Фалкон]] }}<section end=F2 /> ---- <section begin=F3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=F3 /> ---- <section begin=F4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 22:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=F4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|JPN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=F6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=F6 /> ---- ===Група Г=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Г}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Г !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BEL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|EGY}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NZL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=G1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Египет|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|66|авт.}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Емам Ашур|Ашур]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.775 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=G1 /> ---- <section begin=G2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|IRN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Иран - Нов Зеланд|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 |екипа2 = {{fb|NZL}} |голови1 = *[[Рамин Резаејан|Резаејан]] {{goal|32}} *[[Мохамад Мохеби|Мохеби]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|54}} [[Елајџа Џаст|Џаст]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.108 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос|Сесар Артуро]] }}<section end=G2 /> ---- <section begin=G3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=G3 /> ---- <section begin=G4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G4 /> ---- <section begin=G5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|EGY}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=G5 /> ---- <section begin=G6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G6 /> ---- ===Група Х=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Х}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Х !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ESP}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CPV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SAU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|URU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=H1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Зелен ’Рт|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67,640 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=H1 /> ---- <section begin=H2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SAU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Саудиска Арабија - Уругвај|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 |екипа2 = {{fb|URU}} |голови1 = *[[Абдулелах Ал-Амри|Ал-Амри]] {{goal|41}} |голови2 = *{{goal|80}} [[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 62.764 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=H2 /> ---- <section begin=H3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=H3 /> ---- <section begin=H4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=H4 /> ---- <section begin=H5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CPV}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=H5 /> ---- <section begin=H6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=H6 /> ---- ===Група И=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група И}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата И !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|FRA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|SEN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRQ}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=I1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|82}} |голови2 = *{{goal|90+5}} [[Ибрахим Мбаје|Мбаје]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.545 |судија = {{flagsport|IRN}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=I1 /> ---- <section begin=I2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|IRQ}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Ајмен Хусеин|Хусеин]] {{goal|39}} |голови2 = *{{goal|29}}, {{goal|43}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] *{{goal|76}} [[Лео Естигор|Естигор]] *{{goal|90+5|авт.}} [[Ајмен Хусеин|Хусеин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.106 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=I2 /> ---- <section begin=I3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=I3 /> ---- <section begin=I4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=I4 /> ---- <section begin=I5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=I5 /> ---- <section begin=I6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SEN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=I6 /> ---- ===Група Ј=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|ALG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUT}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=J1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=J1 /> ---- <section begin=J2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=J2 /> ---- <section begin=J3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J3 /> ---- <section begin=J4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=J4 /> ---- <section begin=J5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=J5 /> ---- <section begin=J6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J6 /> ---- ===Група К=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група К}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата К !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|POR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|COD}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|UZB}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|COL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=K1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=K1 /> ---- <section begin=K2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|UZB}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=K2 /> ---- <section begin=K3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=K3 /> ---- <section begin=K4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=K4 /> ---- <section begin=K5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 |екипа2 = {{fb|POR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=K5 /> ---- <section begin=K6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COD}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=K6 /> ---- ===Група Л=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Л}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Л !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ENG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CRO}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|GHA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|PAN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=L1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=L1 /> ---- <section begin=L2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|GHA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 |екипа2 = {{fb|PAN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=L2 /> ---- <section begin=L3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=L3 /> ---- <section begin=L4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=L4 /> ---- <section begin=L5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=L5 /> ---- <section begin=L6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|CRO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=L6 /> ---- === Поредок на третопласираните === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=7%|{{Tooltip|Група|Група}} !width=27%|Репрезентација !width=7%|{{Tooltip|Нат|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|Поб|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Нер|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|Пор|Порази}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |2.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |3.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |4.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |5.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |6.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |7.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |8.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |9.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |10.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |11.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |12.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA World Cup 2026], FIFA.com {{ФИФА Светско Првенство}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал|2026]] dxfce03adxu4q5r4ab9wm2xrqe3j9j0 5578303 5578300 2026-06-17T17:25:47Z Carshalton 30527 /* Група Ј */ 5578303 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија меѓународно фудбалско првенство | tourney_name = Светско првенство во фудбал 2026 | year = | other_titles = {{ubl|2026 FIFA World Cup|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.webp | size = 150px | country = {{flagsport|CAN}} [[Канада]] | country2 = {{flagsport|MEX}} [[Мексико]] | country3 = {{flagsport|USA}} [[САД]] | dates = 11 јуни – 19 јули | confederations = 6 | num_teams = 48 | venues = 16 | cities = 16 | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] | nextseason = [[Светско првенство во фудбал 2030|''2030'']] }} '''Светско првенство во фудбал 2026''' — 23. [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство во фудбал]], меѓународен фудбалски турнир кој се одржува на секој четири години и на кој право на учество имаат сите членки на ФИФА кој ги минале квалификациите. Турнирот ќе се одржи од 11 јуни до 19 јули 2026 година,<ref name="Schedule">{{Наведена мрежна страница|url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule|date=February 4, 2024|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|archive-date=February 5, 2024|accessdate=February 4, 2024}}</ref> и ќе биде игран во шеснаесет градови домаќини, единаесет во [[Соединети Американски Држави|САД]], три во [[Мексико]] и два во [[Канада]]. Ова, исто така, ќе биде првото издание на Светско првенство во фудбал кое ќе биде одржано во три држави и првото на кое ќе настапуваат 48 репрезентации, по проширувањето од досегашните 32.<ref>{{cite news |date=13. 6. 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |publisher=[[BBC]] Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |url-status=live |access-date=13. 6. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913 |archive-date=14. 1. 2021}}</ref><ref name="ESPN 2017">{{Cite web |last=Carlise |first=Jeff |date=April 10, 2017 |title=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |archive-date=11. 4. 2017 |publisher=ESPN}}</ref><ref name="48teams">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017}}</ref> Овие три држави ја победиле конкурентската кандидатура на [[Мароко]] за време на гласањето на 68-миот Конгрес на ФИФА во [[Москва]]. Ова ќе биде првото првенство по она во [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]] година, одржано во [[Јапонија]] и [[Јужна Кореја]] кое ќе има повеќе од еден домаќин. Со претходните домаќинства на турнирите во [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]] и [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], Мексико станала првата земја што три пати била домаќин или ко-домаќин на Светското првенство. САД претходно биле организатори на првенството во [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]]. Спротивно на тоа, ова ќе биде прв пат Канада да биде домаќин или ко-домаќин. Настанот се вратил во својот традиционален летен распоред на [[Северна полутопка|Северната хемисфера]], откако [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]] се одржало во ноември и декември. Како земји домаќини, Канада, [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]] и [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] автоматски се квалификувале. [[Фудбалска репрезентација на Зелен ’Рт|Зелен ’Рт]], [[Фудбалска репрезентација на Курасао|Курасао]], [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]] и [[Фудбалска репрезентација на Узбекистан|Узбекистан]] ќе го имаат своето деби на Светското првенство. [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] е [[Финале на Светското првенство во фудбал 2022|бранител на титулата]], откако ја освоила својата трета титула на Светското првенство 2022. ==Формат и проширување== Идејата за проширување на турнирот се споменувала уште во 2013 година, кога била презентирана од тогашниот претседател на [[УЕФА]], [[Мишел Платини]],<ref>{{Cite news |date=28. 10. 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=24. 1. 2015 |archive-date=15. 9. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=29. 10. 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=24. 1. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=21. 4. 2014}}</ref> а во 2016 година, ја подржал и претседателот на [[ФИФА]], [[Џани Инфантино]].<ref>{{Cite news |date=30. 3. 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=Južna Afrika |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=30. 12. 2016}}</ref> Противниците на предлогот тврделе дека бројот на натпревари веќе достигнал неприфатливо ниво,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=15. 12. 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=24. 12. 2016 |publisher=CNN}}</ref> дека проширувањето ќе го ослабне квалитетот на натпреварите<ref name="auto">{{Cite news |date=2. 10. 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=5. 10. 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=10. 1. 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=12. 1. 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> и дека одлуката е првенствено политичка, а не спортска. Инфантино бил обвинет дека го искористил ветувањето за поголем број на учесници на Светското првенство како средство за победа на [[Вонреден конгрес на ФИФА во 2016 година|претседателските избори на ФИФА]].<ref>{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=11. 1. 2017}}</ref> Од ова издание, [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]] е проширено на 48 екипи, 16 повеќе отколку на претходните седум турнири.<ref name="48teams4">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Екипите ќе бидат поделени во 12 групи од по четири екипи. Првите две екипи од секоја група и осумте најдобри третопласирани екипи ќе се пласираат во осминафиналето, во согласност со одлуката одобрена од [[Совет на ФИФА|Советот на ФИФА]] ​​на 14 март 2023 година.<ref name="IMC">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|date=14. 3. 2023|publisher=[[FIFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|archive-date=14. 3. 2023|url-status=live|access-date=14. 3. 2023}}</ref> Тоа е првото проширување и првата промена во форматот на Светското првенство од [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]].<ref>{{Cite web |date=16. 3. 2024 |title=Success stories from the FIFA World Cup's last expansion |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/celebrating-history-of-32-team-world-cup-1998-2022 |access-date=20. 5. 2026 |website=FIFA}}</ref> Вкупниот број на натпревари се зголемува од 64 на 104, а екипите што ќе стигнат до последните четири натпревари ќе играат по осум натпревари наместо досегашните седум. Турнирот ќе трае 39 дена, седум повеќе од изданијата во [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] и [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]].<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> Секој репрезентација и понатаму ќе игра по три натпревари во групната фаза.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> Последниот ден од клупските обврски за играчите вклучени во конечните списоци на националните тимови е 24 мај 2026 година; клубовите мора да ги ослободат најдоцна до 25 мај, со исклучок на играчите кои учествуваат во финалето на континенталните клупски натпреварувања до 30 мај. Комбинираниот период за одмор, задолжителниот период за ослободување и времетраењето на турнирот е 56 дена, исто како и во [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]], 2014 и 2018 година.<ref name="IMC"/> ===Разгледувани формати на проширување=== Проширувањето на 48 екипи било одобрено на 10 јануари 2017 година, кога првично било одлучено турнирот да има 16 групи од по три екипи и вкупно 80 натпревари. Според тогашниот формат, првите две екипи од секоја група би се пласирале во шеснаесттинафиналето.<ref name="48teams4"/><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=10. 1. 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |website=The Guardian}}</ref> Во подоцна напуштеното решение, максималниот број на натпревари по тим би останал седум, но секој тим во групата би играл еден натпревар помалку од претходно. Турнирот, сепак би бил завршен во рок од 32 дена.<ref>{{Cite web |date=10. 1. 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=31. 3. 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Овој формат бил избран во однос на три други предлози, кои предвидувале 40 до 48 национални тимови, 76 до 88 натпревари и еден до четири загарантирани натпревари по учесник.<ref name="heraldlive">{{Cite news |date=7. 10. 2016 |title=New Fifa chief backs 48-team World Cup |publisher=HeraldLIVE |url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |archive-date=10. 10. 2016 |quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news |last=Dunbar |first=Graham |date=23. 12. 2016 |title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams |url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |archive-date=10. 1. 2017 |publisher=[[Yahoo! Sports]] |agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=19. 12. 2016 |title=FIFA World Cup format proposals |url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |archive-date=15. 9. 2018 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Критичарите предупредиле дека групите од три екипи, во кои две продолжуваат понатаму, значително го зголемуваат ризикот од местење на натпревари.<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=30. 4. 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |access-date=2026-06-07 |archive-date=2024-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> Затоа, ФИФА ја разгледала можноста за одлучување на нерешените натпревари во групната фаза преку [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]],<ref>{{cite news |date=18. 1. 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=12. 11. 2020 |archive-date=28. 10. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> но дури и тогаш сè уште би постоел одреден ризик, вклучително и можноста екипата намерно да загуби по изведување на пенали со цел да го елиминира противникот.<ref name="guyon"/> Поради овие приговори, ФИФА продолжила да разгледува други модели на натпреварување, <ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=1. 4. 2022 |access-date=5. 11. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> за процесот да заврши со објавата во 2023 година, кога било потврдено дека турнирот ќе има 12 групи од по четири репрезентации. ==Стадиони== За време на процесот на кандидатура, 41 град со вкупно 42 постоечки и целосно функционални стадиони со редовни корисници, со исклучок на Монтреал, и два стадиони во изградба, во Лас Вегас и Лос Анџелес, се пријавиле како дел од заедничката кандидатура. Меѓу нив биле три стадиони во три мексикански градови, шест стадиони во шест канадски градови и 35 стадиони во 32 градови во САД.<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=8. 9. 2017 |access-date=7. 9. 2017}}</ref> Во првиот круг испаднале девет стадиони во девет градови. Вториот круг го стеснил изборот за уште девет стадиони во шест градови, додека три града, Чикаго, Минеаполис и Ванкувер, се откажале бидејќи ФИФА не била подготвена да разговара за финансиските детали на организацијата.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=25. 11. 2021 |publisher=ESPN |date=16. 3. 2018 |archive-date=25. 11. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Откако [[Монтреал]] се повлекол во јули 2021 година поради недостаток на провинциско финансирање и поддршка за реновирање на [[Олимписки стадион (Монтреал)|Олимпискиот стадион]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=6. 7. 2021 |work=Sportsnet |date=6. 7. 2021 |archive-date=16. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> Ванкувер повторно се приклучил на процесот како кандидат-домаќин во април 2022 година.<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=14. 4. 2022 |access-date=14. 4. 2022 |archive-date=12. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |url-status=live}}</ref> Ова го донело конечниот број на кандидати на 24 стадиони, секој во посебен град или метрополитенска област.<ref>{{Cite web |date=26. 1. 2021 |title=FIFA eyes late 2021 to pick 2026 World Cup host cities |url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-sets-late-2021-target-to-pic-2026-world-cup-cities-1.5888162 |access-date=20. 5. 2026 |website=CBC}}</ref> На 16 јуни 2022 година, ФИФА ги објавила 16-те градови домаќини: два во Канада, три во Мексико и 11 во САД.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |access-date=30. 4. 2018 |publisher=united2026.com}}</ref> Избрани биле [[Атланта]], [[Бостон]], [[Далас]], [[Гвадалахара]], [[Хјустон]], [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]], [[Лос Анџелес]], [[Сиудад де Мексико]], [[Мајами]], [[Монтереј]], [[Филаделфија]], [[Њујорк]]/[[Њу Џерзи]], [[Сан Франциско]], [[Сиетл]], [[Торонто]] и [[Ванкувер]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=16. 6. 2022 |access-date=16. 6. 2022 |archive-date=16. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |url-status=live}}</ref> Осум од 16-те избрани стадиони имаат трајна вештачка трева, која се заменува со трева за турнирот под надзор на ФИФА и истражувачки тим од Универзитетот во Тенеси и Државниот универзитет во Мичиген. Во зависност од климата на поединечниот стадион, за постудени услови ќе се користи или мешавина од 84% ливадска власецка и 16% повеќегодишна 'ржана трева, или бермудска трева за потопли услови.<ref name="utk-fifa">{{cite web |title=Bringing UT's Turfgrass Expertise to FIFA World Cup 26 |url=https://www.utk.edu/turfgrass/ |publisher=UT Knoxville |access-date=25. 4. 2026}}</ref><ref name="tsn-henry-26">{{cite web |last1=Henry |first1=Genevieve |title=MSU Turf Management Program provides grass for World Cup |url=https://statenews.com/article/2026/04/msu-turf-management-program-provides-grass-for-world-cup?ct=content_open&cv=cbox_featured |publisher=The State News |access-date=25. 4. 2026 |date=22. 4. 2026}}</ref><ref name="conv-tr-g-s-b-26">{{cite web |last1=Trey Rogers |first1=John N. |last2=Guevara |first2=Jackie Lyn A. |last3=Sorochan |first3=John |last4=Bearss |first4=Ryan |title=We designed the turf for soccer's biggest World Cup ever – here's how we created the same playing experience across 3 countries |url=https://theconversation.com/we-designed-the-turf-for-soccers-biggest-world-cup-ever-heres-how-we-created-the-same-playing-experience-across-3-countries-279536 |publisher=The Conversation |access-date=25. 4. 2026 |date=20. 4. 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !{{flagsport|MEX}} [[Мексико (град)|Мексико Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Њујорк]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Далас]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Хјустон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ацтека]] | [[Стадион Метлајф]]<br /><small>([[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]])</small> | [[Стадион AT&T]]<br /><small>([[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]])</small> | [[Стадион Ароухед]] | [[Стадион НРГ]] |- | Капацитет: '''87.523''' | Капацитет: '''82.500''' | Капацитет: '''80.000''' | Капацитет: '''76.416''' | Капацитет: '''72.220''' |- | [[File:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|250px]] | [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|250px]] | [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|250px]] | [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|250px]] | [[File:Reliantstadium.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Атланта]]<ref name="bid_cities" /> |colspan=3 rowspan=12| {{location map+|North America|float=center|width=800|caption=Градови домаќини|places= {{location map~|North America|lat=33.755|long=-84.39|label='''[[Атланта]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=42.065278|long= -71.248333|label='''[[Бостон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=32.775833|long=-96.796667|label='''[[Далас]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=29.762778|long=-95.383056|label='''[[Хјустон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.099722|long=-94.578333|label='''[[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=34.05|long=-118.25|label='''[[Лос Анџелес]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=25.775278|long=-80.208889|label='''[[Мајами]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=40.817097|long=-74.085024|label='''[[Њујорк]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.9500|long=-75.1667|label='''[[Филаделфија]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=37.4032|long=-121.9698|label='''[[Сан Франциско]]'''}} {{location map~|North America|lat=47.5952|long=-122.3316|label='''[[Сиетл]]'''}} {{location map~|North America|lat=43.7|long=-79.4|label='''[[Торонто]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=49.28|long=-123.12|label='''[[Ванкувер]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=19.302911 |long=-99.150442 |label='''[[Мексико (град)|Мексико Сити]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=25.722806 |long=-100.312056 |label='''[[Монтереј]]''' |position=left}} {{location map~ |North America |lat=20.681667 |long=-103.462778 |label= '''[[Гвадалахара]]''' |position=left}} }} !{{flagsport|USA}} [[Лос Анџелес]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{Cite web|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|title=Los Angeles 2026|access-date=05. 07. 2022|archive-date=29. 06. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=}}</ref> |- | [[Стадион Мерцедес Бенц]] | [[Стадион Соу-Фај]]<br /><small>([[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]])</small> |- | Капацитет: '''71.000''' | Капацитет: '''70.240''' |- | [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|250px]] |[[File:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Филаделфија]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Сиетл]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Линколн Фајненшел Филд]] | [[Лумен Филд]] |- |Капацитет: '''69.796''' |Капацитет: '''69.000''' |- |[[File:Philly (45).JPG|250px]] | [[File:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast corner at night.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Сан Франциско]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Бостон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ливајс]] <br /><small>([[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]])</small> | [[Стадион Жилет]]<br /><small>([[Фоксборо]])</small> |- | Капацитет: '''68.500'''<br /> | Капацитет: '''65.878'''<br /> |- | [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|250px]] | [[File:Gillette Stadium (Top View).jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Мајами]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Ванкувер]]<ref name="vancouver_candidatecity" /> !{{flagsport|MEX}} [[Монтереј]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|MEX}} [[Гвадалахара]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Торонто]]<ref name="bid_cities"/> |- | [[Стадион Хард Рок]]<br /><small>([[Мајами Гарденс|Мајами]])</small> | [[БиСи Плејс]] | [[Стадион ББВА]]<br /><small>([[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]])</small> | [[Стадион Акрон]]<br /><small>([[Сапопан]])</small> | [[БМО Филд]] |- | Капацитет: '''64.767''' | Капацитет: '''54.500''' | Капацитет: '''53.500''' | Капацитет: '''49.850''' | Капацитет: '''30.000''' |- | [[File:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|250px]] | [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|250px]] | [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|250px]] | [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|300px]] | [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|250px]] |} ==Групна фаза== Првите две екипи од секоја група, како и осумте најдоброрангирани третопласирани екипи се пласираат во шеснаесттинафиналето. {{легенда|#ccffcc|Екипи кои ја поминале групната фаза}} {{легенда|#ffcccc|Испаднати}} ===Група А=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група A}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата А !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|MEX|}} |1||1||0||0||2||0||+2||3 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|KOR}} |1||1||0||0||2||1||+1||3 |- style="background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CZE|}} |1||0||0||1||1||2||–1||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|RSA|}} |1||0||0||1||0||2||–2||0 |} <section begin=A1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 13:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Африка|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Хулиан Кињонес|Кињонес]] {{goal|{{0}}9}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|67}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=A1 /> ---- <section begin=A2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|KOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Кореја - Чешка|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 |екипа2 = {{fb|CZE}} |голови1 = *[[Хванг Ин Бом]] {{goal|67}} *[[О Хјун Гју]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Ладислав Крејчи (фудбалер 1999)|Крејчи]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 44.985 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар|Амин Мохамед Омар]] }}<section end=A2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=A3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=A4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 |екипа2 = {{fb|MEX}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=A5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=A6 /> ---- ===Група Б=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Б}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Б !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|CAN|}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|BIH}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|QAT|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SUI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=B1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Босна и Херцеговина|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Јово Лукиќ|Лукиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.002 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=B1 /> ---- <section begin=B2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|QAT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Катар - Швајцарија|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Миро Мухајм|Мухајм]] {{goal|90+4|авт.}} |голови2 = *{{goal|17|пен.}} [[Брил Ембоо|Емболо]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 67.966 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=B2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=B3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=B4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=B5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|BIH}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=B6 /> ---- ===Група Ц=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Ц !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BRA|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|MAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|HAI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SCO|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=C1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|32}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=C1 /> ---- <section begin=C2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|HAI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Хаити - Шкотска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 |екипа2 = {{fb|SCO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|28}} [[Џон МакГин|МакГин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=C2 /> ---- <section begin=C3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=C3 /> ---- <section begin=C4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:30 |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=C4 /> ---- <section begin=C5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 |екипа2 = {{fb|BRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=C5 /> ---- <section begin=C6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|MAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес-Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=C6 /> ---- ===Група Д=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Д}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Д !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|USA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|PAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUS}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=D1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Парагвај|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Дамиан Бобадиља|Бобадиља]] {{goal|{{0}}7|авт.}} *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}} *[[Џовани Рејна|Рејна]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|73}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=D1 /> ---- <section begin=D2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Австралија - Турција|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 |екипа2 = {{fb|TUR}} |голови1 = *[[Нестори Иранкунда|Иранкунда]] {{goal|27}} *[[Конор Меткалф|Меткалф]] {{goal|75}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=D2 /> ---- <section begin=D3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=D3 /> ---- <section begin=D4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=D4 /> ---- <section begin=D5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 |екипа2 = {{fb|USA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=D5 /> ---- <section begin=D6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=D6 /> ---- ===Група Е=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Е}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|GER}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CUW}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CIV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|ECU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=E1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Курасао|7–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/40002146 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = *[[Феликс Нмеча|Нмеча]] {{goal|{{0}}6}} *[[Нико Шлотербек|Шлотербек]] {{goal|38}} *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|45+5|пен.}}, {{goal|88}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{goal|47}} *[[Натаниел Браун (фудбалер)|Браун]] {{goal|68}} *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Ливано Комененсија|Комененсија]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.021 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=E1 /> ---- <section begin=E2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Брег на Слоновата Коска - Еквадор|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|90}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.274 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=E2 /> ---- <section begin=E3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=E3 /> ---- <section begin=E4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=E4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|CUW}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=E6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 |екипа2 = {{fb|GER}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=E6 /> ---- ===Група Ф=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|NED}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|JPN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SWE}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=F1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Јапонија|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Вирџил ван Дајк|Ван Дајк]] {{goal|50}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|57}} [[Кеито Накамура|Накамура]] *{{goal|88}} [[Даичи Камада|Камада]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69,285 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=F1 /> ---- <section begin=F2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|SWE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Шведска - Тунис|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 |екипа2 = {{fb|TUN}} |голови1 = * [[Јасин Ајари|Ајари]] {{goal|{{0}}7}}, {{goal|90+6}} * [[Александер Исак|Исак]] {{goal|30}} * [[Виктор Ѓекереш|Ѓекереш]] {{goal|59}} * [[Матијас Сванберг|Сванберг]] {{goal|84}} |голови2 = * {{goal|43}} [[Омар Рекик|Рекик]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 50.987 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Жаел Фалкон]] }}<section end=F2 /> ---- <section begin=F3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=F3 /> ---- <section begin=F4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 22:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=F4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|JPN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=F6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=F6 /> ---- ===Група Г=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Г}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Г !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BEL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|EGY}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NZL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=G1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Египет|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|66|авт.}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Емам Ашур|Ашур]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.775 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=G1 /> ---- <section begin=G2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|IRN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Иран - Нов Зеланд|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 |екипа2 = {{fb|NZL}} |голови1 = *[[Рамин Резаејан|Резаејан]] {{goal|32}} *[[Мохамад Мохеби|Мохеби]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|54}} [[Елајџа Џаст|Џаст]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.108 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос|Сесар Артуро]] }}<section end=G2 /> ---- <section begin=G3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=G3 /> ---- <section begin=G4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G4 /> ---- <section begin=G5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|EGY}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=G5 /> ---- <section begin=G6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G6 /> ---- ===Група Х=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Х}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Х !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ESP}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CPV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SAU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|URU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=H1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Зелен ’Рт|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67,640 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=H1 /> ---- <section begin=H2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SAU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Саудиска Арабија - Уругвај|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 |екипа2 = {{fb|URU}} |голови1 = *[[Абдулелах Ал-Амри|Ал-Амри]] {{goal|41}} |голови2 = *{{goal|80}} [[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 62.764 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=H2 /> ---- <section begin=H3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=H3 /> ---- <section begin=H4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=H4 /> ---- <section begin=H5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CPV}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=H5 /> ---- <section begin=H6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=H6 /> ---- ===Група И=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група И}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата И !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|FRA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|SEN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRQ}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=I1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|82}} |голови2 = *{{goal|90+5}} [[Ибрахим Мбаје|Мбаје]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.545 |судија = {{flagsport|IRN}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=I1 /> ---- <section begin=I2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|IRQ}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Ајмен Хусеин|Хусеин]] {{goal|39}} |голови2 = *{{goal|29}}, {{goal|43}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] *{{goal|76}} [[Лео Естигор|Естигор]] *{{goal|90+5|авт.}} [[Ајмен Хусеин|Хусеин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.106 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=I2 /> ---- <section begin=I3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=I3 /> ---- <section begin=I4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=I4 /> ---- <section begin=I5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=I5 /> ---- <section begin=I6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SEN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=I6 /> ---- ===Група Ј=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|ALG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUT}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=J1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Алжир|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=J1 /> ---- <section begin=J2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Австрија - Јордан|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = *[[Романо Шмид|Шмид]] {{goal|20}} *[[Јазан Ал-Араб|Ал-Араб]] {{goal|76|авт.}} *[[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] {{goal|90+12}} |голови2 = *{{goal|50}} [[Али Олван|Олван]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.527 |судија = {{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] }}<section end=J2 /> ---- <section begin=J3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J3 /> ---- <section begin=J4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=J4 /> ---- <section begin=J5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=J5 /> ---- <section begin=J6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J6 /> ---- ===Група К=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група К}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата К !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|POR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|COD}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|UZB}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|COL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=K1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=K1 /> ---- <section begin=K2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|UZB}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=K2 /> ---- <section begin=K3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=K3 /> ---- <section begin=K4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=K4 /> ---- <section begin=K5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 |екипа2 = {{fb|POR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=K5 /> ---- <section begin=K6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COD}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=K6 /> ---- ===Група Л=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Л}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Л !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ENG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CRO}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|GHA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|PAN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=L1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=L1 /> ---- <section begin=L2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|GHA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 |екипа2 = {{fb|PAN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=L2 /> ---- <section begin=L3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=L3 /> ---- <section begin=L4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=L4 /> ---- <section begin=L5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=L5 /> ---- <section begin=L6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|CRO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=L6 /> ---- === Поредок на третопласираните === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=7%|{{Tooltip|Група|Група}} !width=27%|Репрезентација !width=7%|{{Tooltip|Нат|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|Поб|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Нер|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|Пор|Порази}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |2.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |3.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |4.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |5.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |6.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |7.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |8.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |9.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |10.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |11.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |12.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA World Cup 2026], FIFA.com {{ФИФА Светско Првенство}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал|2026]] 4seiwwou05rlq5blfk6xjrswxb6znxd 5578320 5578303 2026-06-17T19:37:33Z Carshalton 30527 /* Група И */ 5578320 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија меѓународно фудбалско првенство | tourney_name = Светско првенство во фудбал 2026 | year = | other_titles = {{ubl|2026 FIFA World Cup|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.webp | size = 150px | country = {{flagsport|CAN}} [[Канада]] | country2 = {{flagsport|MEX}} [[Мексико]] | country3 = {{flagsport|USA}} [[САД]] | dates = 11 јуни – 19 јули | confederations = 6 | num_teams = 48 | venues = 16 | cities = 16 | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] | nextseason = [[Светско првенство во фудбал 2030|''2030'']] }} '''Светско првенство во фудбал 2026''' — 23. [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство во фудбал]], меѓународен фудбалски турнир кој се одржува на секој четири години и на кој право на учество имаат сите членки на ФИФА кој ги минале квалификациите. Турнирот ќе се одржи од 11 јуни до 19 јули 2026 година,<ref name="Schedule">{{Наведена мрежна страница|url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule|date=February 4, 2024|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|archive-date=February 5, 2024|accessdate=February 4, 2024}}</ref> и ќе биде игран во шеснаесет градови домаќини, единаесет во [[Соединети Американски Држави|САД]], три во [[Мексико]] и два во [[Канада]]. Ова, исто така, ќе биде првото издание на Светско првенство во фудбал кое ќе биде одржано во три држави и првото на кое ќе настапуваат 48 репрезентации, по проширувањето од досегашните 32.<ref>{{cite news |date=13. 6. 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |publisher=[[BBC]] Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |url-status=live |access-date=13. 6. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913 |archive-date=14. 1. 2021}}</ref><ref name="ESPN 2017">{{Cite web |last=Carlise |first=Jeff |date=April 10, 2017 |title=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |archive-date=11. 4. 2017 |publisher=ESPN}}</ref><ref name="48teams">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017}}</ref> Овие три држави ја победиле конкурентската кандидатура на [[Мароко]] за време на гласањето на 68-миот Конгрес на ФИФА во [[Москва]]. Ова ќе биде првото првенство по она во [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]] година, одржано во [[Јапонија]] и [[Јужна Кореја]] кое ќе има повеќе од еден домаќин. Со претходните домаќинства на турнирите во [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]] и [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], Мексико станала првата земја што три пати била домаќин или ко-домаќин на Светското првенство. САД претходно биле организатори на првенството во [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]]. Спротивно на тоа, ова ќе биде прв пат Канада да биде домаќин или ко-домаќин. Настанот се вратил во својот традиционален летен распоред на [[Северна полутопка|Северната хемисфера]], откако [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]] се одржало во ноември и декември. Како земји домаќини, Канада, [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]] и [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] автоматски се квалификувале. [[Фудбалска репрезентација на Зелен ’Рт|Зелен ’Рт]], [[Фудбалска репрезентација на Курасао|Курасао]], [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]] и [[Фудбалска репрезентација на Узбекистан|Узбекистан]] ќе го имаат своето деби на Светското првенство. [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] е [[Финале на Светското првенство во фудбал 2022|бранител на титулата]], откако ја освоила својата трета титула на Светското првенство 2022. ==Формат и проширување== Идејата за проширување на турнирот се споменувала уште во 2013 година, кога била презентирана од тогашниот претседател на [[УЕФА]], [[Мишел Платини]],<ref>{{Cite news |date=28. 10. 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=24. 1. 2015 |archive-date=15. 9. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=29. 10. 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=24. 1. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=21. 4. 2014}}</ref> а во 2016 година, ја подржал и претседателот на [[ФИФА]], [[Џани Инфантино]].<ref>{{Cite news |date=30. 3. 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=Južna Afrika |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=30. 12. 2016}}</ref> Противниците на предлогот тврделе дека бројот на натпревари веќе достигнал неприфатливо ниво,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=15. 12. 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=24. 12. 2016 |publisher=CNN}}</ref> дека проширувањето ќе го ослабне квалитетот на натпреварите<ref name="auto">{{Cite news |date=2. 10. 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=5. 10. 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=10. 1. 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=12. 1. 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> и дека одлуката е првенствено политичка, а не спортска. Инфантино бил обвинет дека го искористил ветувањето за поголем број на учесници на Светското првенство како средство за победа на [[Вонреден конгрес на ФИФА во 2016 година|претседателските избори на ФИФА]].<ref>{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=11. 1. 2017}}</ref> Од ова издание, [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]] е проширено на 48 екипи, 16 повеќе отколку на претходните седум турнири.<ref name="48teams4">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Екипите ќе бидат поделени во 12 групи од по четири екипи. Првите две екипи од секоја група и осумте најдобри третопласирани екипи ќе се пласираат во осминафиналето, во согласност со одлуката одобрена од [[Совет на ФИФА|Советот на ФИФА]] ​​на 14 март 2023 година.<ref name="IMC">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|date=14. 3. 2023|publisher=[[FIFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|archive-date=14. 3. 2023|url-status=live|access-date=14. 3. 2023}}</ref> Тоа е првото проширување и првата промена во форматот на Светското првенство од [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]].<ref>{{Cite web |date=16. 3. 2024 |title=Success stories from the FIFA World Cup's last expansion |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/celebrating-history-of-32-team-world-cup-1998-2022 |access-date=20. 5. 2026 |website=FIFA}}</ref> Вкупниот број на натпревари се зголемува од 64 на 104, а екипите што ќе стигнат до последните четири натпревари ќе играат по осум натпревари наместо досегашните седум. Турнирот ќе трае 39 дена, седум повеќе од изданијата во [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] и [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]].<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> Секој репрезентација и понатаму ќе игра по три натпревари во групната фаза.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> Последниот ден од клупските обврски за играчите вклучени во конечните списоци на националните тимови е 24 мај 2026 година; клубовите мора да ги ослободат најдоцна до 25 мај, со исклучок на играчите кои учествуваат во финалето на континенталните клупски натпреварувања до 30 мај. Комбинираниот период за одмор, задолжителниот период за ослободување и времетраењето на турнирот е 56 дена, исто како и во [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]], 2014 и 2018 година.<ref name="IMC"/> ===Разгледувани формати на проширување=== Проширувањето на 48 екипи било одобрено на 10 јануари 2017 година, кога првично било одлучено турнирот да има 16 групи од по три екипи и вкупно 80 натпревари. Според тогашниот формат, првите две екипи од секоја група би се пласирале во шеснаесттинафиналето.<ref name="48teams4"/><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=10. 1. 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |website=The Guardian}}</ref> Во подоцна напуштеното решение, максималниот број на натпревари по тим би останал седум, но секој тим во групата би играл еден натпревар помалку од претходно. Турнирот, сепак би бил завршен во рок од 32 дена.<ref>{{Cite web |date=10. 1. 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=31. 3. 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Овој формат бил избран во однос на три други предлози, кои предвидувале 40 до 48 национални тимови, 76 до 88 натпревари и еден до четири загарантирани натпревари по учесник.<ref name="heraldlive">{{Cite news |date=7. 10. 2016 |title=New Fifa chief backs 48-team World Cup |publisher=HeraldLIVE |url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |archive-date=10. 10. 2016 |quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news |last=Dunbar |first=Graham |date=23. 12. 2016 |title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams |url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |archive-date=10. 1. 2017 |publisher=[[Yahoo! Sports]] |agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=19. 12. 2016 |title=FIFA World Cup format proposals |url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |archive-date=15. 9. 2018 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Критичарите предупредиле дека групите од три екипи, во кои две продолжуваат понатаму, значително го зголемуваат ризикот од местење на натпревари.<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=30. 4. 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |access-date=2026-06-07 |archive-date=2024-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> Затоа, ФИФА ја разгледала можноста за одлучување на нерешените натпревари во групната фаза преку [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]],<ref>{{cite news |date=18. 1. 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=12. 11. 2020 |archive-date=28. 10. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> но дури и тогаш сè уште би постоел одреден ризик, вклучително и можноста екипата намерно да загуби по изведување на пенали со цел да го елиминира противникот.<ref name="guyon"/> Поради овие приговори, ФИФА продолжила да разгледува други модели на натпреварување, <ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=1. 4. 2022 |access-date=5. 11. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> за процесот да заврши со објавата во 2023 година, кога било потврдено дека турнирот ќе има 12 групи од по четири репрезентации. ==Стадиони== За време на процесот на кандидатура, 41 град со вкупно 42 постоечки и целосно функционални стадиони со редовни корисници, со исклучок на Монтреал, и два стадиони во изградба, во Лас Вегас и Лос Анџелес, се пријавиле како дел од заедничката кандидатура. Меѓу нив биле три стадиони во три мексикански градови, шест стадиони во шест канадски градови и 35 стадиони во 32 градови во САД.<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=8. 9. 2017 |access-date=7. 9. 2017}}</ref> Во првиот круг испаднале девет стадиони во девет градови. Вториот круг го стеснил изборот за уште девет стадиони во шест градови, додека три града, Чикаго, Минеаполис и Ванкувер, се откажале бидејќи ФИФА не била подготвена да разговара за финансиските детали на организацијата.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=25. 11. 2021 |publisher=ESPN |date=16. 3. 2018 |archive-date=25. 11. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Откако [[Монтреал]] се повлекол во јули 2021 година поради недостаток на провинциско финансирање и поддршка за реновирање на [[Олимписки стадион (Монтреал)|Олимпискиот стадион]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=6. 7. 2021 |work=Sportsnet |date=6. 7. 2021 |archive-date=16. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> Ванкувер повторно се приклучил на процесот како кандидат-домаќин во април 2022 година.<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=14. 4. 2022 |access-date=14. 4. 2022 |archive-date=12. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |url-status=live}}</ref> Ова го донело конечниот број на кандидати на 24 стадиони, секој во посебен град или метрополитенска област.<ref>{{Cite web |date=26. 1. 2021 |title=FIFA eyes late 2021 to pick 2026 World Cup host cities |url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-sets-late-2021-target-to-pic-2026-world-cup-cities-1.5888162 |access-date=20. 5. 2026 |website=CBC}}</ref> На 16 јуни 2022 година, ФИФА ги објавила 16-те градови домаќини: два во Канада, три во Мексико и 11 во САД.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |access-date=30. 4. 2018 |publisher=united2026.com}}</ref> Избрани биле [[Атланта]], [[Бостон]], [[Далас]], [[Гвадалахара]], [[Хјустон]], [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]], [[Лос Анџелес]], [[Сиудад де Мексико]], [[Мајами]], [[Монтереј]], [[Филаделфија]], [[Њујорк]]/[[Њу Џерзи]], [[Сан Франциско]], [[Сиетл]], [[Торонто]] и [[Ванкувер]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=16. 6. 2022 |access-date=16. 6. 2022 |archive-date=16. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |url-status=live}}</ref> Осум од 16-те избрани стадиони имаат трајна вештачка трева, која се заменува со трева за турнирот под надзор на ФИФА и истражувачки тим од Универзитетот во Тенеси и Државниот универзитет во Мичиген. Во зависност од климата на поединечниот стадион, за постудени услови ќе се користи или мешавина од 84% ливадска власецка и 16% повеќегодишна 'ржана трева, или бермудска трева за потопли услови.<ref name="utk-fifa">{{cite web |title=Bringing UT's Turfgrass Expertise to FIFA World Cup 26 |url=https://www.utk.edu/turfgrass/ |publisher=UT Knoxville |access-date=25. 4. 2026}}</ref><ref name="tsn-henry-26">{{cite web |last1=Henry |first1=Genevieve |title=MSU Turf Management Program provides grass for World Cup |url=https://statenews.com/article/2026/04/msu-turf-management-program-provides-grass-for-world-cup?ct=content_open&cv=cbox_featured |publisher=The State News |access-date=25. 4. 2026 |date=22. 4. 2026}}</ref><ref name="conv-tr-g-s-b-26">{{cite web |last1=Trey Rogers |first1=John N. |last2=Guevara |first2=Jackie Lyn A. |last3=Sorochan |first3=John |last4=Bearss |first4=Ryan |title=We designed the turf for soccer's biggest World Cup ever – here's how we created the same playing experience across 3 countries |url=https://theconversation.com/we-designed-the-turf-for-soccers-biggest-world-cup-ever-heres-how-we-created-the-same-playing-experience-across-3-countries-279536 |publisher=The Conversation |access-date=25. 4. 2026 |date=20. 4. 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !{{flagsport|MEX}} [[Мексико (град)|Мексико Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Њујорк]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Далас]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Хјустон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ацтека]] | [[Стадион Метлајф]]<br /><small>([[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]])</small> | [[Стадион AT&T]]<br /><small>([[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]])</small> | [[Стадион Ароухед]] | [[Стадион НРГ]] |- | Капацитет: '''87.523''' | Капацитет: '''82.500''' | Капацитет: '''80.000''' | Капацитет: '''76.416''' | Капацитет: '''72.220''' |- | [[File:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|250px]] | [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|250px]] | [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|250px]] | [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|250px]] | [[File:Reliantstadium.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Атланта]]<ref name="bid_cities" /> |colspan=3 rowspan=12| {{location map+|North America|float=center|width=800|caption=Градови домаќини|places= {{location map~|North America|lat=33.755|long=-84.39|label='''[[Атланта]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=42.065278|long= -71.248333|label='''[[Бостон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=32.775833|long=-96.796667|label='''[[Далас]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=29.762778|long=-95.383056|label='''[[Хјустон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.099722|long=-94.578333|label='''[[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=34.05|long=-118.25|label='''[[Лос Анџелес]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=25.775278|long=-80.208889|label='''[[Мајами]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=40.817097|long=-74.085024|label='''[[Њујорк]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.9500|long=-75.1667|label='''[[Филаделфија]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=37.4032|long=-121.9698|label='''[[Сан Франциско]]'''}} {{location map~|North America|lat=47.5952|long=-122.3316|label='''[[Сиетл]]'''}} {{location map~|North America|lat=43.7|long=-79.4|label='''[[Торонто]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=49.28|long=-123.12|label='''[[Ванкувер]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=19.302911 |long=-99.150442 |label='''[[Мексико (град)|Мексико Сити]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=25.722806 |long=-100.312056 |label='''[[Монтереј]]''' |position=left}} {{location map~ |North America |lat=20.681667 |long=-103.462778 |label= '''[[Гвадалахара]]''' |position=left}} }} !{{flagsport|USA}} [[Лос Анџелес]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{Cite web|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|title=Los Angeles 2026|access-date=05. 07. 2022|archive-date=29. 06. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=}}</ref> |- | [[Стадион Мерцедес Бенц]] | [[Стадион Соу-Фај]]<br /><small>([[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]])</small> |- | Капацитет: '''71.000''' | Капацитет: '''70.240''' |- | [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|250px]] |[[File:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Филаделфија]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Сиетл]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Линколн Фајненшел Филд]] | [[Лумен Филд]] |- |Капацитет: '''69.796''' |Капацитет: '''69.000''' |- |[[File:Philly (45).JPG|250px]] | [[File:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast corner at night.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Сан Франциско]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Бостон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ливајс]] <br /><small>([[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]])</small> | [[Стадион Жилет]]<br /><small>([[Фоксборо]])</small> |- | Капацитет: '''68.500'''<br /> | Капацитет: '''65.878'''<br /> |- | [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|250px]] | [[File:Gillette Stadium (Top View).jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Мајами]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Ванкувер]]<ref name="vancouver_candidatecity" /> !{{flagsport|MEX}} [[Монтереј]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|MEX}} [[Гвадалахара]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Торонто]]<ref name="bid_cities"/> |- | [[Стадион Хард Рок]]<br /><small>([[Мајами Гарденс|Мајами]])</small> | [[БиСи Плејс]] | [[Стадион ББВА]]<br /><small>([[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]])</small> | [[Стадион Акрон]]<br /><small>([[Сапопан]])</small> | [[БМО Филд]] |- | Капацитет: '''64.767''' | Капацитет: '''54.500''' | Капацитет: '''53.500''' | Капацитет: '''49.850''' | Капацитет: '''30.000''' |- | [[File:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|250px]] | [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|250px]] | [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|250px]] | [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|300px]] | [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|250px]] |} ==Групна фаза== Првите две екипи од секоја група, како и осумте најдоброрангирани третопласирани екипи се пласираат во шеснаесттинафиналето. {{легенда|#ccffcc|Екипи кои ја поминале групната фаза}} {{легенда|#ffcccc|Испаднати}} ===Група А=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група A}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата А !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|MEX|}} |1||1||0||0||2||0||+2||3 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|KOR}} |1||1||0||0||2||1||+1||3 |- style="background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CZE|}} |1||0||0||1||1||2||–1||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|RSA|}} |1||0||0||1||0||2||–2||0 |} <section begin=A1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 13:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Африка|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Хулиан Кињонес|Кињонес]] {{goal|{{0}}9}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|67}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=A1 /> ---- <section begin=A2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|KOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Кореја - Чешка|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 |екипа2 = {{fb|CZE}} |голови1 = *[[Хванг Ин Бом]] {{goal|67}} *[[О Хјун Гју]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Ладислав Крејчи (фудбалер 1999)|Крејчи]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 44.985 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар|Амин Мохамед Омар]] }}<section end=A2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=A3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=A4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 |екипа2 = {{fb|MEX}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=A5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=A6 /> ---- ===Група Б=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Б}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Б !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|CAN|}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|BIH}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|QAT|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SUI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=B1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Босна и Херцеговина|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Јово Лукиќ|Лукиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.002 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=B1 /> ---- <section begin=B2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|QAT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Катар - Швајцарија|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Миро Мухајм|Мухајм]] {{goal|90+4|авт.}} |голови2 = *{{goal|17|пен.}} [[Брил Ембоо|Емболо]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 67.966 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=B2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=B3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=B4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=B5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|BIH}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=B6 /> ---- ===Група Ц=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Ц !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BRA|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|MAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|HAI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SCO|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=C1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|32}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=C1 /> ---- <section begin=C2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|HAI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Хаити - Шкотска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 |екипа2 = {{fb|SCO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|28}} [[Џон МакГин|МакГин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=C2 /> ---- <section begin=C3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=C3 /> ---- <section begin=C4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:30 |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=C4 /> ---- <section begin=C5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 |екипа2 = {{fb|BRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=C5 /> ---- <section begin=C6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|MAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес-Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=C6 /> ---- ===Група Д=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Д}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Д !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|USA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|PAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUS}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=D1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Парагвај|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Дамиан Бобадиља|Бобадиља]] {{goal|{{0}}7|авт.}} *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}} *[[Џовани Рејна|Рејна]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|73}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=D1 /> ---- <section begin=D2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Австралија - Турција|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 |екипа2 = {{fb|TUR}} |голови1 = *[[Нестори Иранкунда|Иранкунда]] {{goal|27}} *[[Конор Меткалф|Меткалф]] {{goal|75}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=D2 /> ---- <section begin=D3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=D3 /> ---- <section begin=D4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=D4 /> ---- <section begin=D5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 |екипа2 = {{fb|USA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=D5 /> ---- <section begin=D6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=D6 /> ---- ===Група Е=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Е}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|GER}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CUW}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CIV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|ECU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=E1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Курасао|7–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/40002146 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = *[[Феликс Нмеча|Нмеча]] {{goal|{{0}}6}} *[[Нико Шлотербек|Шлотербек]] {{goal|38}} *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|45+5|пен.}}, {{goal|88}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{goal|47}} *[[Натаниел Браун (фудбалер)|Браун]] {{goal|68}} *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Ливано Комененсија|Комененсија]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.021 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=E1 /> ---- <section begin=E2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Брег на Слоновата Коска - Еквадор|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|90}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.274 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=E2 /> ---- <section begin=E3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=E3 /> ---- <section begin=E4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=E4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|CUW}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=E6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 |екипа2 = {{fb|GER}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=E6 /> ---- ===Група Ф=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|NED}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|JPN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SWE}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=F1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Јапонија|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Вирџил ван Дајк|Ван Дајк]] {{goal|50}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|57}} [[Кеито Накамура|Накамура]] *{{goal|88}} [[Даичи Камада|Камада]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69,285 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=F1 /> ---- <section begin=F2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|SWE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Шведска - Тунис|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 |екипа2 = {{fb|TUN}} |голови1 = * [[Јасин Ајари|Ајари]] {{goal|{{0}}7}}, {{goal|90+6}} * [[Александер Исак|Исак]] {{goal|30}} * [[Виктор Ѓекереш|Ѓекереш]] {{goal|59}} * [[Матијас Сванберг|Сванберг]] {{goal|84}} |голови2 = * {{goal|43}} [[Омар Рекик|Рекик]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 50.987 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Жаел Фалкон]] }}<section end=F2 /> ---- <section begin=F3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=F3 /> ---- <section begin=F4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 22:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=F4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|JPN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=F6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=F6 /> ---- ===Група Г=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Г}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Г !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BEL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|EGY}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NZL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=G1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Египет|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|66|авт.}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Емам Ашур|Ашур]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.775 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=G1 /> ---- <section begin=G2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|IRN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Иран - Нов Зеланд|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 |екипа2 = {{fb|NZL}} |голови1 = *[[Рамин Резаејан|Резаејан]] {{goal|32}} *[[Мохамад Мохеби|Мохеби]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|54}} [[Елајџа Џаст|Џаст]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.108 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос|Сесар Артуро]] }}<section end=G2 /> ---- <section begin=G3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=G3 /> ---- <section begin=G4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G4 /> ---- <section begin=G5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|EGY}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=G5 /> ---- <section begin=G6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G6 /> ---- ===Група Х=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Х}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Х !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ESP}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CPV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SAU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|URU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=H1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Зелен ’Рт|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67,640 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=H1 /> ---- <section begin=H2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SAU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Саудиска Арабија - Уругвај|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 |екипа2 = {{fb|URU}} |голови1 = *[[Абдулелах Ал-Амри|Ал-Амри]] {{goal|41}} |голови2 = *{{goal|80}} [[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 62.764 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=H2 /> ---- <section begin=H3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=H3 /> ---- <section begin=H4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=H4 /> ---- <section begin=H5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CPV}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=H5 /> ---- <section begin=H6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=H6 /> ---- ===Група И=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група И}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата И !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|FRA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|SEN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRQ}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=I1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|82}} |голови2 = *{{goal|90+5}} [[Ибрахим Мбаје|Мбаје]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.545 |судија = {{flagsport|IRN}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=I1 /> ---- <section begin=I2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|IRQ}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Ирак - Норвешка|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Ајмен Хусеин|Хусеин]] {{goal|39}} |голови2 = *{{goal|29}}, {{goal|43}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] *{{goal|76}} [[Лео Естигор|Естигор]] *{{goal|90+5|авт.}} [[Ајмен Хусеин|Хусеин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.106 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=I2 /> ---- <section begin=I3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=I3 /> ---- <section begin=I4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=I4 /> ---- <section begin=I5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=I5 /> ---- <section begin=I6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SEN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=I6 /> ---- ===Група Ј=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|ALG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUT}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=J1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Алжир|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=J1 /> ---- <section begin=J2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Австрија - Јордан|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = *[[Романо Шмид|Шмид]] {{goal|20}} *[[Јазан Ал-Араб|Ал-Араб]] {{goal|76|авт.}} *[[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] {{goal|90+12}} |голови2 = *{{goal|50}} [[Али Олван|Олван]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.527 |судија = {{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] }}<section end=J2 /> ---- <section begin=J3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J3 /> ---- <section begin=J4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=J4 /> ---- <section begin=J5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=J5 /> ---- <section begin=J6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J6 /> ---- ===Група К=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група К}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата К !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|POR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|COD}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|UZB}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|COL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=K1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=K1 /> ---- <section begin=K2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|UZB}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=K2 /> ---- <section begin=K3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=K3 /> ---- <section begin=K4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=K4 /> ---- <section begin=K5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 |екипа2 = {{fb|POR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=K5 /> ---- <section begin=K6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COD}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=K6 /> ---- ===Група Л=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Л}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Л !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ENG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CRO}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|GHA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|PAN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=L1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=L1 /> ---- <section begin=L2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|GHA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 |екипа2 = {{fb|PAN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=L2 /> ---- <section begin=L3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=L3 /> ---- <section begin=L4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=L4 /> ---- <section begin=L5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=L5 /> ---- <section begin=L6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|CRO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=L6 /> ---- === Поредок на третопласираните === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=7%|{{Tooltip|Група|Група}} !width=27%|Репрезентација !width=7%|{{Tooltip|Нат|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|Поб|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Нер|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|Пор|Порази}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |2.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |3.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |4.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |5.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |6.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |7.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |8.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |9.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |10.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |11.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |12.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA World Cup 2026], FIFA.com {{ФИФА Светско Првенство}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал|2026]] 8rd5ct3hhxwlgjvz2pahxz8syhb242q 5578347 5578320 2026-06-17T22:44:44Z Carshalton 30527 /* Група К */ 5578347 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија меѓународно фудбалско првенство | tourney_name = Светско првенство во фудбал 2026 | year = | other_titles = {{ubl|2026 FIFA World Cup|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.webp | size = 150px | country = {{flagsport|CAN}} [[Канада]] | country2 = {{flagsport|MEX}} [[Мексико]] | country3 = {{flagsport|USA}} [[САД]] | dates = 11 јуни – 19 јули | confederations = 6 | num_teams = 48 | venues = 16 | cities = 16 | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] | nextseason = [[Светско првенство во фудбал 2030|''2030'']] }} '''Светско првенство во фудбал 2026''' — 23. [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство во фудбал]], меѓународен фудбалски турнир кој се одржува на секој четири години и на кој право на учество имаат сите членки на ФИФА кој ги минале квалификациите. Турнирот ќе се одржи од 11 јуни до 19 јули 2026 година,<ref name="Schedule">{{Наведена мрежна страница|url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule|date=February 4, 2024|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|archive-date=February 5, 2024|accessdate=February 4, 2024}}</ref> и ќе биде игран во шеснаесет градови домаќини, единаесет во [[Соединети Американски Држави|САД]], три во [[Мексико]] и два во [[Канада]]. Ова, исто така, ќе биде првото издание на Светско првенство во фудбал кое ќе биде одржано во три држави и првото на кое ќе настапуваат 48 репрезентации, по проширувањето од досегашните 32.<ref>{{cite news |date=13. 6. 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |publisher=[[BBC]] Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |url-status=live |access-date=13. 6. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913 |archive-date=14. 1. 2021}}</ref><ref name="ESPN 2017">{{Cite web |last=Carlise |first=Jeff |date=April 10, 2017 |title=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |archive-date=11. 4. 2017 |publisher=ESPN}}</ref><ref name="48teams">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017}}</ref> Овие три држави ја победиле конкурентската кандидатура на [[Мароко]] за време на гласањето на 68-миот Конгрес на ФИФА во [[Москва]]. Ова ќе биде првото првенство по она во [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]] година, одржано во [[Јапонија]] и [[Јужна Кореја]] кое ќе има повеќе од еден домаќин. Со претходните домаќинства на турнирите во [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]] и [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], Мексико станала првата земја што три пати била домаќин или ко-домаќин на Светското првенство. САД претходно биле организатори на првенството во [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]]. Спротивно на тоа, ова ќе биде прв пат Канада да биде домаќин или ко-домаќин. Настанот се вратил во својот традиционален летен распоред на [[Северна полутопка|Северната хемисфера]], откако [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]] се одржало во ноември и декември. Како земји домаќини, Канада, [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]] и [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] автоматски се квалификувале. [[Фудбалска репрезентација на Зелен ’Рт|Зелен ’Рт]], [[Фудбалска репрезентација на Курасао|Курасао]], [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]] и [[Фудбалска репрезентација на Узбекистан|Узбекистан]] ќе го имаат своето деби на Светското првенство. [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] е [[Финале на Светското првенство во фудбал 2022|бранител на титулата]], откако ја освоила својата трета титула на Светското првенство 2022. ==Формат и проширување== Идејата за проширување на турнирот се споменувала уште во 2013 година, кога била презентирана од тогашниот претседател на [[УЕФА]], [[Мишел Платини]],<ref>{{Cite news |date=28. 10. 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=24. 1. 2015 |archive-date=15. 9. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=29. 10. 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=24. 1. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=21. 4. 2014}}</ref> а во 2016 година, ја подржал и претседателот на [[ФИФА]], [[Џани Инфантино]].<ref>{{Cite news |date=30. 3. 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=Južna Afrika |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=30. 12. 2016}}</ref> Противниците на предлогот тврделе дека бројот на натпревари веќе достигнал неприфатливо ниво,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=15. 12. 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=24. 12. 2016 |publisher=CNN}}</ref> дека проширувањето ќе го ослабне квалитетот на натпреварите<ref name="auto">{{Cite news |date=2. 10. 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=5. 10. 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=10. 1. 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=12. 1. 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> и дека одлуката е првенствено политичка, а не спортска. Инфантино бил обвинет дека го искористил ветувањето за поголем број на учесници на Светското првенство како средство за победа на [[Вонреден конгрес на ФИФА во 2016 година|претседателските избори на ФИФА]].<ref>{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=11. 1. 2017}}</ref> Од ова издание, [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]] е проширено на 48 екипи, 16 повеќе отколку на претходните седум турнири.<ref name="48teams4">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Екипите ќе бидат поделени во 12 групи од по четири екипи. Првите две екипи од секоја група и осумте најдобри третопласирани екипи ќе се пласираат во осминафиналето, во согласност со одлуката одобрена од [[Совет на ФИФА|Советот на ФИФА]] ​​на 14 март 2023 година.<ref name="IMC">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|date=14. 3. 2023|publisher=[[FIFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|archive-date=14. 3. 2023|url-status=live|access-date=14. 3. 2023}}</ref> Тоа е првото проширување и првата промена во форматот на Светското првенство од [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]].<ref>{{Cite web |date=16. 3. 2024 |title=Success stories from the FIFA World Cup's last expansion |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/celebrating-history-of-32-team-world-cup-1998-2022 |access-date=20. 5. 2026 |website=FIFA}}</ref> Вкупниот број на натпревари се зголемува од 64 на 104, а екипите што ќе стигнат до последните четири натпревари ќе играат по осум натпревари наместо досегашните седум. Турнирот ќе трае 39 дена, седум повеќе од изданијата во [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] и [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]].<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> Секој репрезентација и понатаму ќе игра по три натпревари во групната фаза.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> Последниот ден од клупските обврски за играчите вклучени во конечните списоци на националните тимови е 24 мај 2026 година; клубовите мора да ги ослободат најдоцна до 25 мај, со исклучок на играчите кои учествуваат во финалето на континенталните клупски натпреварувања до 30 мај. Комбинираниот период за одмор, задолжителниот период за ослободување и времетраењето на турнирот е 56 дена, исто како и во [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]], 2014 и 2018 година.<ref name="IMC"/> ===Разгледувани формати на проширување=== Проширувањето на 48 екипи било одобрено на 10 јануари 2017 година, кога првично било одлучено турнирот да има 16 групи од по три екипи и вкупно 80 натпревари. Според тогашниот формат, првите две екипи од секоја група би се пласирале во шеснаесттинафиналето.<ref name="48teams4"/><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=10. 1. 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |website=The Guardian}}</ref> Во подоцна напуштеното решение, максималниот број на натпревари по тим би останал седум, но секој тим во групата би играл еден натпревар помалку од претходно. Турнирот, сепак би бил завршен во рок од 32 дена.<ref>{{Cite web |date=10. 1. 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=31. 3. 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Овој формат бил избран во однос на три други предлози, кои предвидувале 40 до 48 национални тимови, 76 до 88 натпревари и еден до четири загарантирани натпревари по учесник.<ref name="heraldlive">{{Cite news |date=7. 10. 2016 |title=New Fifa chief backs 48-team World Cup |publisher=HeraldLIVE |url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |archive-date=10. 10. 2016 |quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news |last=Dunbar |first=Graham |date=23. 12. 2016 |title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams |url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |archive-date=10. 1. 2017 |publisher=[[Yahoo! Sports]] |agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=19. 12. 2016 |title=FIFA World Cup format proposals |url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |archive-date=15. 9. 2018 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Критичарите предупредиле дека групите од три екипи, во кои две продолжуваат понатаму, значително го зголемуваат ризикот од местење на натпревари.<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=30. 4. 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |access-date=2026-06-07 |archive-date=2024-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> Затоа, ФИФА ја разгледала можноста за одлучување на нерешените натпревари во групната фаза преку [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]],<ref>{{cite news |date=18. 1. 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=12. 11. 2020 |archive-date=28. 10. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> но дури и тогаш сè уште би постоел одреден ризик, вклучително и можноста екипата намерно да загуби по изведување на пенали со цел да го елиминира противникот.<ref name="guyon"/> Поради овие приговори, ФИФА продолжила да разгледува други модели на натпреварување, <ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=1. 4. 2022 |access-date=5. 11. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> за процесот да заврши со објавата во 2023 година, кога било потврдено дека турнирот ќе има 12 групи од по четири репрезентации. ==Стадиони== За време на процесот на кандидатура, 41 град со вкупно 42 постоечки и целосно функционални стадиони со редовни корисници, со исклучок на Монтреал, и два стадиони во изградба, во Лас Вегас и Лос Анџелес, се пријавиле како дел од заедничката кандидатура. Меѓу нив биле три стадиони во три мексикански градови, шест стадиони во шест канадски градови и 35 стадиони во 32 градови во САД.<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=8. 9. 2017 |access-date=7. 9. 2017}}</ref> Во првиот круг испаднале девет стадиони во девет градови. Вториот круг го стеснил изборот за уште девет стадиони во шест градови, додека три града, Чикаго, Минеаполис и Ванкувер, се откажале бидејќи ФИФА не била подготвена да разговара за финансиските детали на организацијата.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=25. 11. 2021 |publisher=ESPN |date=16. 3. 2018 |archive-date=25. 11. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Откако [[Монтреал]] се повлекол во јули 2021 година поради недостаток на провинциско финансирање и поддршка за реновирање на [[Олимписки стадион (Монтреал)|Олимпискиот стадион]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=6. 7. 2021 |work=Sportsnet |date=6. 7. 2021 |archive-date=16. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> Ванкувер повторно се приклучил на процесот како кандидат-домаќин во април 2022 година.<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=14. 4. 2022 |access-date=14. 4. 2022 |archive-date=12. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |url-status=live}}</ref> Ова го донело конечниот број на кандидати на 24 стадиони, секој во посебен град или метрополитенска област.<ref>{{Cite web |date=26. 1. 2021 |title=FIFA eyes late 2021 to pick 2026 World Cup host cities |url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-sets-late-2021-target-to-pic-2026-world-cup-cities-1.5888162 |access-date=20. 5. 2026 |website=CBC}}</ref> На 16 јуни 2022 година, ФИФА ги објавила 16-те градови домаќини: два во Канада, три во Мексико и 11 во САД.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |access-date=30. 4. 2018 |publisher=united2026.com}}</ref> Избрани биле [[Атланта]], [[Бостон]], [[Далас]], [[Гвадалахара]], [[Хјустон]], [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]], [[Лос Анџелес]], [[Сиудад де Мексико]], [[Мајами]], [[Монтереј]], [[Филаделфија]], [[Њујорк]]/[[Њу Џерзи]], [[Сан Франциско]], [[Сиетл]], [[Торонто]] и [[Ванкувер]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=16. 6. 2022 |access-date=16. 6. 2022 |archive-date=16. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |url-status=live}}</ref> Осум од 16-те избрани стадиони имаат трајна вештачка трева, која се заменува со трева за турнирот под надзор на ФИФА и истражувачки тим од Универзитетот во Тенеси и Државниот универзитет во Мичиген. Во зависност од климата на поединечниот стадион, за постудени услови ќе се користи или мешавина од 84% ливадска власецка и 16% повеќегодишна 'ржана трева, или бермудска трева за потопли услови.<ref name="utk-fifa">{{cite web |title=Bringing UT's Turfgrass Expertise to FIFA World Cup 26 |url=https://www.utk.edu/turfgrass/ |publisher=UT Knoxville |access-date=25. 4. 2026}}</ref><ref name="tsn-henry-26">{{cite web |last1=Henry |first1=Genevieve |title=MSU Turf Management Program provides grass for World Cup |url=https://statenews.com/article/2026/04/msu-turf-management-program-provides-grass-for-world-cup?ct=content_open&cv=cbox_featured |publisher=The State News |access-date=25. 4. 2026 |date=22. 4. 2026}}</ref><ref name="conv-tr-g-s-b-26">{{cite web |last1=Trey Rogers |first1=John N. |last2=Guevara |first2=Jackie Lyn A. |last3=Sorochan |first3=John |last4=Bearss |first4=Ryan |title=We designed the turf for soccer's biggest World Cup ever – here's how we created the same playing experience across 3 countries |url=https://theconversation.com/we-designed-the-turf-for-soccers-biggest-world-cup-ever-heres-how-we-created-the-same-playing-experience-across-3-countries-279536 |publisher=The Conversation |access-date=25. 4. 2026 |date=20. 4. 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !{{flagsport|MEX}} [[Мексико (град)|Мексико Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Њујорк]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Далас]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Хјустон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ацтека]] | [[Стадион Метлајф]]<br /><small>([[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]])</small> | [[Стадион AT&T]]<br /><small>([[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]])</small> | [[Стадион Ароухед]] | [[Стадион НРГ]] |- | Капацитет: '''87.523''' | Капацитет: '''82.500''' | Капацитет: '''80.000''' | Капацитет: '''76.416''' | Капацитет: '''72.220''' |- | [[File:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|250px]] | [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|250px]] | [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|250px]] | [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|250px]] | [[File:Reliantstadium.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Атланта]]<ref name="bid_cities" /> |colspan=3 rowspan=12| {{location map+|North America|float=center|width=800|caption=Градови домаќини|places= {{location map~|North America|lat=33.755|long=-84.39|label='''[[Атланта]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=42.065278|long= -71.248333|label='''[[Бостон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=32.775833|long=-96.796667|label='''[[Далас]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=29.762778|long=-95.383056|label='''[[Хјустон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.099722|long=-94.578333|label='''[[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=34.05|long=-118.25|label='''[[Лос Анџелес]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=25.775278|long=-80.208889|label='''[[Мајами]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=40.817097|long=-74.085024|label='''[[Њујорк]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.9500|long=-75.1667|label='''[[Филаделфија]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=37.4032|long=-121.9698|label='''[[Сан Франциско]]'''}} {{location map~|North America|lat=47.5952|long=-122.3316|label='''[[Сиетл]]'''}} {{location map~|North America|lat=43.7|long=-79.4|label='''[[Торонто]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=49.28|long=-123.12|label='''[[Ванкувер]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=19.302911 |long=-99.150442 |label='''[[Мексико (град)|Мексико Сити]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=25.722806 |long=-100.312056 |label='''[[Монтереј]]''' |position=left}} {{location map~ |North America |lat=20.681667 |long=-103.462778 |label= '''[[Гвадалахара]]''' |position=left}} }} !{{flagsport|USA}} [[Лос Анџелес]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{Cite web|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|title=Los Angeles 2026|access-date=05. 07. 2022|archive-date=29. 06. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=}}</ref> |- | [[Стадион Мерцедес Бенц]] | [[Стадион Соу-Фај]]<br /><small>([[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]])</small> |- | Капацитет: '''71.000''' | Капацитет: '''70.240''' |- | [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|250px]] |[[File:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Филаделфија]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Сиетл]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Линколн Фајненшел Филд]] | [[Лумен Филд]] |- |Капацитет: '''69.796''' |Капацитет: '''69.000''' |- |[[File:Philly (45).JPG|250px]] | [[File:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast corner at night.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Сан Франциско]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Бостон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ливајс]] <br /><small>([[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]])</small> | [[Стадион Жилет]]<br /><small>([[Фоксборо]])</small> |- | Капацитет: '''68.500'''<br /> | Капацитет: '''65.878'''<br /> |- | [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|250px]] | [[File:Gillette Stadium (Top View).jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Мајами]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Ванкувер]]<ref name="vancouver_candidatecity" /> !{{flagsport|MEX}} [[Монтереј]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|MEX}} [[Гвадалахара]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Торонто]]<ref name="bid_cities"/> |- | [[Стадион Хард Рок]]<br /><small>([[Мајами Гарденс|Мајами]])</small> | [[БиСи Плејс]] | [[Стадион ББВА]]<br /><small>([[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]])</small> | [[Стадион Акрон]]<br /><small>([[Сапопан]])</small> | [[БМО Филд]] |- | Капацитет: '''64.767''' | Капацитет: '''54.500''' | Капацитет: '''53.500''' | Капацитет: '''49.850''' | Капацитет: '''30.000''' |- | [[File:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|250px]] | [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|250px]] | [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|250px]] | [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|300px]] | [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|250px]] |} ==Групна фаза== Првите две екипи од секоја група, како и осумте најдоброрангирани третопласирани екипи се пласираат во шеснаесттинафиналето. {{легенда|#ccffcc|Екипи кои ја поминале групната фаза}} {{легенда|#ffcccc|Испаднати}} ===Група А=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група A}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата А !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|MEX|}} |1||1||0||0||2||0||+2||3 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|KOR}} |1||1||0||0||2||1||+1||3 |- style="background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CZE|}} |1||0||0||1||1||2||–1||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|RSA|}} |1||0||0||1||0||2||–2||0 |} <section begin=A1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 13:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Африка|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Хулиан Кињонес|Кињонес]] {{goal|{{0}}9}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|67}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=A1 /> ---- <section begin=A2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|KOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Кореја - Чешка|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 |екипа2 = {{fb|CZE}} |голови1 = *[[Хванг Ин Бом]] {{goal|67}} *[[О Хјун Гју]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Ладислав Крејчи (фудбалер 1999)|Крејчи]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 44.985 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар|Амин Мохамед Омар]] }}<section end=A2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=A3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=A4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 |екипа2 = {{fb|MEX}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=A5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=A6 /> ---- ===Група Б=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Б}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Б !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|CAN|}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|BIH}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|QAT|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SUI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=B1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Босна и Херцеговина|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Јово Лукиќ|Лукиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.002 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=B1 /> ---- <section begin=B2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|QAT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Катар - Швајцарија|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Миро Мухајм|Мухајм]] {{goal|90+4|авт.}} |голови2 = *{{goal|17|пен.}} [[Брил Ембоо|Емболо]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 67.966 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=B2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=B3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=B4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=B5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|BIH}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=B6 /> ---- ===Група Ц=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Ц !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BRA|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|MAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|HAI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SCO|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=C1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|32}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=C1 /> ---- <section begin=C2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|HAI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Хаити - Шкотска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 |екипа2 = {{fb|SCO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|28}} [[Џон МакГин|МакГин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=C2 /> ---- <section begin=C3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=C3 /> ---- <section begin=C4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:30 |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=C4 /> ---- <section begin=C5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 |екипа2 = {{fb|BRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=C5 /> ---- <section begin=C6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|MAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес-Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=C6 /> ---- ===Група Д=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Д}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Д !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|USA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|PAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUS}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=D1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Парагвај|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Дамиан Бобадиља|Бобадиља]] {{goal|{{0}}7|авт.}} *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}} *[[Џовани Рејна|Рејна]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|73}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=D1 /> ---- <section begin=D2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Австралија - Турција|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 |екипа2 = {{fb|TUR}} |голови1 = *[[Нестори Иранкунда|Иранкунда]] {{goal|27}} *[[Конор Меткалф|Меткалф]] {{goal|75}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=D2 /> ---- <section begin=D3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=D3 /> ---- <section begin=D4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=D4 /> ---- <section begin=D5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 |екипа2 = {{fb|USA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=D5 /> ---- <section begin=D6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=D6 /> ---- ===Група Е=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Е}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|GER}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CUW}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CIV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|ECU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=E1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Курасао|7–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/40002146 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = *[[Феликс Нмеча|Нмеча]] {{goal|{{0}}6}} *[[Нико Шлотербек|Шлотербек]] {{goal|38}} *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|45+5|пен.}}, {{goal|88}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{goal|47}} *[[Натаниел Браун (фудбалер)|Браун]] {{goal|68}} *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Ливано Комененсија|Комененсија]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.021 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=E1 /> ---- <section begin=E2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Брег на Слоновата Коска - Еквадор|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|90}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.274 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=E2 /> ---- <section begin=E3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=E3 /> ---- <section begin=E4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=E4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|CUW}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=E6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 |екипа2 = {{fb|GER}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=E6 /> ---- ===Група Ф=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|NED}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|JPN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SWE}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=F1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Јапонија|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Вирџил ван Дајк|Ван Дајк]] {{goal|50}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|57}} [[Кеито Накамура|Накамура]] *{{goal|88}} [[Даичи Камада|Камада]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69,285 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=F1 /> ---- <section begin=F2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|SWE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Шведска - Тунис|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 |екипа2 = {{fb|TUN}} |голови1 = * [[Јасин Ајари|Ајари]] {{goal|{{0}}7}}, {{goal|90+6}} * [[Александер Исак|Исак]] {{goal|30}} * [[Виктор Ѓекереш|Ѓекереш]] {{goal|59}} * [[Матијас Сванберг|Сванберг]] {{goal|84}} |голови2 = * {{goal|43}} [[Омар Рекик|Рекик]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 50.987 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Жаел Фалкон]] }}<section end=F2 /> ---- <section begin=F3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=F3 /> ---- <section begin=F4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 22:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=F4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|JPN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=F6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=F6 /> ---- ===Група Г=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Г}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Г !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BEL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|EGY}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NZL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=G1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Египет|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|66|авт.}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Емам Ашур|Ашур]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.775 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=G1 /> ---- <section begin=G2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|IRN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Иран - Нов Зеланд|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 |екипа2 = {{fb|NZL}} |голови1 = *[[Рамин Резаејан|Резаејан]] {{goal|32}} *[[Мохамад Мохеби|Мохеби]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|54}} [[Елајџа Џаст|Џаст]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.108 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос|Сесар Артуро]] }}<section end=G2 /> ---- <section begin=G3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=G3 /> ---- <section begin=G4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G4 /> ---- <section begin=G5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|EGY}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=G5 /> ---- <section begin=G6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G6 /> ---- ===Група Х=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Х}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Х !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ESP}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CPV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SAU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|URU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=H1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Зелен ’Рт|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67,640 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=H1 /> ---- <section begin=H2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SAU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Саудиска Арабија - Уругвај|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 |екипа2 = {{fb|URU}} |голови1 = *[[Абдулелах Ал-Амри|Ал-Амри]] {{goal|41}} |голови2 = *{{goal|80}} [[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 62.764 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=H2 /> ---- <section begin=H3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=H3 /> ---- <section begin=H4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=H4 /> ---- <section begin=H5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CPV}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=H5 /> ---- <section begin=H6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=H6 /> ---- ===Група И=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група И}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата И !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|FRA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|SEN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRQ}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=I1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|82}} |голови2 = *{{goal|90+5}} [[Ибрахим Мбаје|Мбаје]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.545 |судија = {{flagsport|IRN}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=I1 /> ---- <section begin=I2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|IRQ}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Ирак - Норвешка|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Ајмен Хусеин|Хусеин]] {{goal|39}} |голови2 = *{{goal|29}}, {{goal|43}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] *{{goal|76}} [[Лео Естигор|Естигор]] *{{goal|90+5|авт.}} [[Ајмен Хусеин|Хусеин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.106 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=I2 /> ---- <section begin=I3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=I3 /> ---- <section begin=I4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=I4 /> ---- <section begin=I5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=I5 /> ---- <section begin=I6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SEN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=I6 /> ---- ===Група Ј=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|ALG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUT}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=J1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Алжир|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=J1 /> ---- <section begin=J2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Австрија - Јордан|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = *[[Романо Шмид|Шмид]] {{goal|20}} *[[Јазан Ал-Араб|Ал-Араб]] {{goal|76|авт.}} *[[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] {{goal|90+12}} |голови2 = *{{goal|50}} [[Али Олван|Олван]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.527 |судија = {{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] }}<section end=J2 /> ---- <section begin=J3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J3 /> ---- <section begin=J4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=J4 /> ---- <section begin=J5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=J5 /> ---- <section begin=J6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J6 /> ---- ===Група К=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група К}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата К !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|POR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|COD}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|UZB}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|COL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=K1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Португалија - ДР Конго|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Жоао Невеш|Ж. Невеш]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|45+5}} [[Јоан Виса|Виса]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] }}<section end=K1 /> ---- <section begin=K2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|UZB}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=K2 /> ---- <section begin=K3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=K3 /> ---- <section begin=K4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=K4 /> ---- <section begin=K5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 |екипа2 = {{fb|POR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=K5 /> ---- <section begin=K6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COD}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=K6 /> ---- ===Група Л=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Л}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Л !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ENG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CRO}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|GHA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|PAN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=L1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=L1 /> ---- <section begin=L2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|GHA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 |екипа2 = {{fb|PAN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=L2 /> ---- <section begin=L3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=L3 /> ---- <section begin=L4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=L4 /> ---- <section begin=L5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=L5 /> ---- <section begin=L6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|CRO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=L6 /> ---- === Поредок на третопласираните === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=7%|{{Tooltip|Група|Група}} !width=27%|Репрезентација !width=7%|{{Tooltip|Нат|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|Поб|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Нер|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|Пор|Порази}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |2.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |3.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |4.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |5.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |6.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |7.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |8.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |9.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |10.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |11.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |12.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA World Cup 2026], FIFA.com {{ФИФА Светско Првенство}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал|2026]] bhj3hbq0nmph65f6zev8w83kre2g53l 5578399 5578347 2026-06-18T07:44:36Z Carshalton 30527 /* Група К */ 5578399 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија меѓународно фудбалско првенство | tourney_name = Светско првенство во фудбал 2026 | year = | other_titles = {{ubl|2026 FIFA World Cup|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.webp | size = 150px | country = {{flagsport|CAN}} [[Канада]] | country2 = {{flagsport|MEX}} [[Мексико]] | country3 = {{flagsport|USA}} [[САД]] | dates = 11 јуни – 19 јули | confederations = 6 | num_teams = 48 | venues = 16 | cities = 16 | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] | nextseason = [[Светско првенство во фудбал 2030|''2030'']] }} '''Светско првенство во фудбал 2026''' — 23. [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство во фудбал]], меѓународен фудбалски турнир кој се одржува на секој четири години и на кој право на учество имаат сите членки на ФИФА кој ги минале квалификациите. Турнирот ќе се одржи од 11 јуни до 19 јули 2026 година,<ref name="Schedule">{{Наведена мрежна страница|url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule|date=February 4, 2024|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|archive-date=February 5, 2024|accessdate=February 4, 2024}}</ref> и ќе биде игран во шеснаесет градови домаќини, единаесет во [[Соединети Американски Држави|САД]], три во [[Мексико]] и два во [[Канада]]. Ова, исто така, ќе биде првото издание на Светско првенство во фудбал кое ќе биде одржано во три држави и првото на кое ќе настапуваат 48 репрезентации, по проширувањето од досегашните 32.<ref>{{cite news |date=13. 6. 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |publisher=[[BBC]] Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |url-status=live |access-date=13. 6. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913 |archive-date=14. 1. 2021}}</ref><ref name="ESPN 2017">{{Cite web |last=Carlise |first=Jeff |date=April 10, 2017 |title=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |archive-date=11. 4. 2017 |publisher=ESPN}}</ref><ref name="48teams">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017}}</ref> Овие три држави ја победиле конкурентската кандидатура на [[Мароко]] за време на гласањето на 68-миот Конгрес на ФИФА во [[Москва]]. Ова ќе биде првото првенство по она во [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]] година, одржано во [[Јапонија]] и [[Јужна Кореја]] кое ќе има повеќе од еден домаќин. Со претходните домаќинства на турнирите во [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]] и [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], Мексико станала првата земја што три пати била домаќин или ко-домаќин на Светското првенство. САД претходно биле организатори на првенството во [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]]. Спротивно на тоа, ова ќе биде прв пат Канада да биде домаќин или ко-домаќин. Настанот се вратил во својот традиционален летен распоред на [[Северна полутопка|Северната хемисфера]], откако [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]] се одржало во ноември и декември. Како земји домаќини, Канада, [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]] и [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] автоматски се квалификувале. [[Фудбалска репрезентација на Зелен ’Рт|Зелен ’Рт]], [[Фудбалска репрезентација на Курасао|Курасао]], [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]] и [[Фудбалска репрезентација на Узбекистан|Узбекистан]] ќе го имаат своето деби на Светското првенство. [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] е [[Финале на Светското првенство во фудбал 2022|бранител на титулата]], откако ја освоила својата трета титула на Светското првенство 2022. ==Формат и проширување== Идејата за проширување на турнирот се споменувала уште во 2013 година, кога била презентирана од тогашниот претседател на [[УЕФА]], [[Мишел Платини]],<ref>{{Cite news |date=28. 10. 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=24. 1. 2015 |archive-date=15. 9. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=29. 10. 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=24. 1. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=21. 4. 2014}}</ref> а во 2016 година, ја подржал и претседателот на [[ФИФА]], [[Џани Инфантино]].<ref>{{Cite news |date=30. 3. 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=Južna Afrika |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=30. 12. 2016}}</ref> Противниците на предлогот тврделе дека бројот на натпревари веќе достигнал неприфатливо ниво,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=15. 12. 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=24. 12. 2016 |publisher=CNN}}</ref> дека проширувањето ќе го ослабне квалитетот на натпреварите<ref name="auto">{{Cite news |date=2. 10. 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=5. 10. 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=10. 1. 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=12. 1. 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> и дека одлуката е првенствено политичка, а не спортска. Инфантино бил обвинет дека го искористил ветувањето за поголем број на учесници на Светското првенство како средство за победа на [[Вонреден конгрес на ФИФА во 2016 година|претседателските избори на ФИФА]].<ref>{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=11. 1. 2017}}</ref> Од ова издание, [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]] е проширено на 48 екипи, 16 повеќе отколку на претходните седум турнири.<ref name="48teams4">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Екипите ќе бидат поделени во 12 групи од по четири екипи. Првите две екипи од секоја група и осумте најдобри третопласирани екипи ќе се пласираат во осминафиналето, во согласност со одлуката одобрена од [[Совет на ФИФА|Советот на ФИФА]] ​​на 14 март 2023 година.<ref name="IMC">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|date=14. 3. 2023|publisher=[[FIFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|archive-date=14. 3. 2023|url-status=live|access-date=14. 3. 2023}}</ref> Тоа е првото проширување и првата промена во форматот на Светското првенство од [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]].<ref>{{Cite web |date=16. 3. 2024 |title=Success stories from the FIFA World Cup's last expansion |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/celebrating-history-of-32-team-world-cup-1998-2022 |access-date=20. 5. 2026 |website=FIFA}}</ref> Вкупниот број на натпревари се зголемува од 64 на 104, а екипите што ќе стигнат до последните четири натпревари ќе играат по осум натпревари наместо досегашните седум. Турнирот ќе трае 39 дена, седум повеќе од изданијата во [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] и [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]].<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> Секој репрезентација и понатаму ќе игра по три натпревари во групната фаза.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> Последниот ден од клупските обврски за играчите вклучени во конечните списоци на националните тимови е 24 мај 2026 година; клубовите мора да ги ослободат најдоцна до 25 мај, со исклучок на играчите кои учествуваат во финалето на континенталните клупски натпреварувања до 30 мај. Комбинираниот период за одмор, задолжителниот период за ослободување и времетраењето на турнирот е 56 дена, исто како и во [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]], 2014 и 2018 година.<ref name="IMC"/> ===Разгледувани формати на проширување=== Проширувањето на 48 екипи било одобрено на 10 јануари 2017 година, кога првично било одлучено турнирот да има 16 групи од по три екипи и вкупно 80 натпревари. Според тогашниот формат, првите две екипи од секоја група би се пласирале во шеснаесттинафиналето.<ref name="48teams4"/><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=10. 1. 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |website=The Guardian}}</ref> Во подоцна напуштеното решение, максималниот број на натпревари по тим би останал седум, но секој тим во групата би играл еден натпревар помалку од претходно. Турнирот, сепак би бил завршен во рок од 32 дена.<ref>{{Cite web |date=10. 1. 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=31. 3. 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Овој формат бил избран во однос на три други предлози, кои предвидувале 40 до 48 национални тимови, 76 до 88 натпревари и еден до четири загарантирани натпревари по учесник.<ref name="heraldlive">{{Cite news |date=7. 10. 2016 |title=New Fifa chief backs 48-team World Cup |publisher=HeraldLIVE |url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |archive-date=10. 10. 2016 |quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news |last=Dunbar |first=Graham |date=23. 12. 2016 |title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams |url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |archive-date=10. 1. 2017 |publisher=[[Yahoo! Sports]] |agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=19. 12. 2016 |title=FIFA World Cup format proposals |url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |archive-date=15. 9. 2018 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Критичарите предупредиле дека групите од три екипи, во кои две продолжуваат понатаму, значително го зголемуваат ризикот од местење на натпревари.<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=30. 4. 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |access-date=2026-06-07 |archive-date=2024-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> Затоа, ФИФА ја разгледала можноста за одлучување на нерешените натпревари во групната фаза преку [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]],<ref>{{cite news |date=18. 1. 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=12. 11. 2020 |archive-date=28. 10. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> но дури и тогаш сè уште би постоел одреден ризик, вклучително и можноста екипата намерно да загуби по изведување на пенали со цел да го елиминира противникот.<ref name="guyon"/> Поради овие приговори, ФИФА продолжила да разгледува други модели на натпреварување, <ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=1. 4. 2022 |access-date=5. 11. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> за процесот да заврши со објавата во 2023 година, кога било потврдено дека турнирот ќе има 12 групи од по четири репрезентации. ==Стадиони== За време на процесот на кандидатура, 41 град со вкупно 42 постоечки и целосно функционални стадиони со редовни корисници, со исклучок на Монтреал, и два стадиони во изградба, во Лас Вегас и Лос Анџелес, се пријавиле како дел од заедничката кандидатура. Меѓу нив биле три стадиони во три мексикански градови, шест стадиони во шест канадски градови и 35 стадиони во 32 градови во САД.<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=8. 9. 2017 |access-date=7. 9. 2017}}</ref> Во првиот круг испаднале девет стадиони во девет градови. Вториот круг го стеснил изборот за уште девет стадиони во шест градови, додека три града, Чикаго, Минеаполис и Ванкувер, се откажале бидејќи ФИФА не била подготвена да разговара за финансиските детали на организацијата.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=25. 11. 2021 |publisher=ESPN |date=16. 3. 2018 |archive-date=25. 11. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Откако [[Монтреал]] се повлекол во јули 2021 година поради недостаток на провинциско финансирање и поддршка за реновирање на [[Олимписки стадион (Монтреал)|Олимпискиот стадион]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=6. 7. 2021 |work=Sportsnet |date=6. 7. 2021 |archive-date=16. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> Ванкувер повторно се приклучил на процесот како кандидат-домаќин во април 2022 година.<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=14. 4. 2022 |access-date=14. 4. 2022 |archive-date=12. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |url-status=live}}</ref> Ова го донело конечниот број на кандидати на 24 стадиони, секој во посебен град или метрополитенска област.<ref>{{Cite web |date=26. 1. 2021 |title=FIFA eyes late 2021 to pick 2026 World Cup host cities |url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-sets-late-2021-target-to-pic-2026-world-cup-cities-1.5888162 |access-date=20. 5. 2026 |website=CBC}}</ref> На 16 јуни 2022 година, ФИФА ги објавила 16-те градови домаќини: два во Канада, три во Мексико и 11 во САД.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |access-date=30. 4. 2018 |publisher=united2026.com}}</ref> Избрани биле [[Атланта]], [[Бостон]], [[Далас]], [[Гвадалахара]], [[Хјустон]], [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]], [[Лос Анџелес]], [[Сиудад де Мексико]], [[Мајами]], [[Монтереј]], [[Филаделфија]], [[Њујорк]]/[[Њу Џерзи]], [[Сан Франциско]], [[Сиетл]], [[Торонто]] и [[Ванкувер]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=16. 6. 2022 |access-date=16. 6. 2022 |archive-date=16. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |url-status=live}}</ref> Осум од 16-те избрани стадиони имаат трајна вештачка трева, која се заменува со трева за турнирот под надзор на ФИФА и истражувачки тим од Универзитетот во Тенеси и Државниот универзитет во Мичиген. Во зависност од климата на поединечниот стадион, за постудени услови ќе се користи или мешавина од 84% ливадска власецка и 16% повеќегодишна 'ржана трева, или бермудска трева за потопли услови.<ref name="utk-fifa">{{cite web |title=Bringing UT's Turfgrass Expertise to FIFA World Cup 26 |url=https://www.utk.edu/turfgrass/ |publisher=UT Knoxville |access-date=25. 4. 2026}}</ref><ref name="tsn-henry-26">{{cite web |last1=Henry |first1=Genevieve |title=MSU Turf Management Program provides grass for World Cup |url=https://statenews.com/article/2026/04/msu-turf-management-program-provides-grass-for-world-cup?ct=content_open&cv=cbox_featured |publisher=The State News |access-date=25. 4. 2026 |date=22. 4. 2026}}</ref><ref name="conv-tr-g-s-b-26">{{cite web |last1=Trey Rogers |first1=John N. |last2=Guevara |first2=Jackie Lyn A. |last3=Sorochan |first3=John |last4=Bearss |first4=Ryan |title=We designed the turf for soccer's biggest World Cup ever – here's how we created the same playing experience across 3 countries |url=https://theconversation.com/we-designed-the-turf-for-soccers-biggest-world-cup-ever-heres-how-we-created-the-same-playing-experience-across-3-countries-279536 |publisher=The Conversation |access-date=25. 4. 2026 |date=20. 4. 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !{{flagsport|MEX}} [[Мексико (град)|Мексико Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Њујорк]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Далас]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Хјустон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ацтека]] | [[Стадион Метлајф]]<br /><small>([[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]])</small> | [[Стадион AT&T]]<br /><small>([[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]])</small> | [[Стадион Ароухед]] | [[Стадион НРГ]] |- | Капацитет: '''87.523''' | Капацитет: '''82.500''' | Капацитет: '''80.000''' | Капацитет: '''76.416''' | Капацитет: '''72.220''' |- | [[File:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|250px]] | [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|250px]] | [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|250px]] | [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|250px]] | [[File:Reliantstadium.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Атланта]]<ref name="bid_cities" /> |colspan=3 rowspan=12| {{location map+|North America|float=center|width=800|caption=Градови домаќини|places= {{location map~|North America|lat=33.755|long=-84.39|label='''[[Атланта]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=42.065278|long= -71.248333|label='''[[Бостон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=32.775833|long=-96.796667|label='''[[Далас]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=29.762778|long=-95.383056|label='''[[Хјустон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.099722|long=-94.578333|label='''[[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=34.05|long=-118.25|label='''[[Лос Анџелес]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=25.775278|long=-80.208889|label='''[[Мајами]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=40.817097|long=-74.085024|label='''[[Њујорк]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.9500|long=-75.1667|label='''[[Филаделфија]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=37.4032|long=-121.9698|label='''[[Сан Франциско]]'''}} {{location map~|North America|lat=47.5952|long=-122.3316|label='''[[Сиетл]]'''}} {{location map~|North America|lat=43.7|long=-79.4|label='''[[Торонто]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=49.28|long=-123.12|label='''[[Ванкувер]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=19.302911 |long=-99.150442 |label='''[[Мексико (град)|Мексико Сити]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=25.722806 |long=-100.312056 |label='''[[Монтереј]]''' |position=left}} {{location map~ |North America |lat=20.681667 |long=-103.462778 |label= '''[[Гвадалахара]]''' |position=left}} }} !{{flagsport|USA}} [[Лос Анџелес]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{Cite web|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|title=Los Angeles 2026|access-date=05. 07. 2022|archive-date=29. 06. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=}}</ref> |- | [[Стадион Мерцедес Бенц]] | [[Стадион Соу-Фај]]<br /><small>([[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]])</small> |- | Капацитет: '''71.000''' | Капацитет: '''70.240''' |- | [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|250px]] |[[File:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Филаделфија]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Сиетл]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Линколн Фајненшел Филд]] | [[Лумен Филд]] |- |Капацитет: '''69.796''' |Капацитет: '''69.000''' |- |[[File:Philly (45).JPG|250px]] | [[File:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast corner at night.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Сан Франциско]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Бостон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ливајс]] <br /><small>([[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]])</small> | [[Стадион Жилет]]<br /><small>([[Фоксборо]])</small> |- | Капацитет: '''68.500'''<br /> | Капацитет: '''65.878'''<br /> |- | [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|250px]] | [[File:Gillette Stadium (Top View).jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Мајами]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Ванкувер]]<ref name="vancouver_candidatecity" /> !{{flagsport|MEX}} [[Монтереј]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|MEX}} [[Гвадалахара]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Торонто]]<ref name="bid_cities"/> |- | [[Стадион Хард Рок]]<br /><small>([[Мајами Гарденс|Мајами]])</small> | [[БиСи Плејс]] | [[Стадион ББВА]]<br /><small>([[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]])</small> | [[Стадион Акрон]]<br /><small>([[Сапопан]])</small> | [[БМО Филд]] |- | Капацитет: '''64.767''' | Капацитет: '''54.500''' | Капацитет: '''53.500''' | Капацитет: '''49.850''' | Капацитет: '''30.000''' |- | [[File:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|250px]] | [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|250px]] | [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|250px]] | [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|300px]] | [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|250px]] |} ==Групна фаза== Првите две екипи од секоја група, како и осумте најдоброрангирани третопласирани екипи се пласираат во шеснаесттинафиналето. {{легенда|#ccffcc|Екипи кои ја поминале групната фаза}} {{легенда|#ffcccc|Испаднати}} ===Група А=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група A}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата А !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|MEX|}} |1||1||0||0||2||0||+2||3 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|KOR}} |1||1||0||0||2||1||+1||3 |- style="background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CZE|}} |1||0||0||1||1||2||–1||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|RSA|}} |1||0||0||1||0||2||–2||0 |} <section begin=A1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 13:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Африка|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Хулиан Кињонес|Кињонес]] {{goal|{{0}}9}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|67}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=A1 /> ---- <section begin=A2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|KOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Кореја - Чешка|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 |екипа2 = {{fb|CZE}} |голови1 = *[[Хванг Ин Бом]] {{goal|67}} *[[О Хјун Гју]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Ладислав Крејчи (фудбалер 1999)|Крејчи]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 44.985 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар|Амин Мохамед Омар]] }}<section end=A2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=A3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=A4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 |екипа2 = {{fb|MEX}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=A5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=A6 /> ---- ===Група Б=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Б}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Б !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|CAN|}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|BIH}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|QAT|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SUI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=B1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Босна и Херцеговина|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Јово Лукиќ|Лукиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.002 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=B1 /> ---- <section begin=B2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|QAT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Катар - Швајцарија|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Миро Мухајм|Мухајм]] {{goal|90+4|авт.}} |голови2 = *{{goal|17|пен.}} [[Брил Ембоо|Емболо]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 67.966 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=B2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=B3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=B4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=B5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|BIH}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=B6 /> ---- ===Група Ц=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Ц !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BRA|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|MAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|HAI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SCO|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=C1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|32}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=C1 /> ---- <section begin=C2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|HAI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Хаити - Шкотска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 |екипа2 = {{fb|SCO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|28}} [[Џон МакГин|МакГин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=C2 /> ---- <section begin=C3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=C3 /> ---- <section begin=C4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:30 |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=C4 /> ---- <section begin=C5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 |екипа2 = {{fb|BRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=C5 /> ---- <section begin=C6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|MAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес-Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=C6 /> ---- ===Група Д=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Д}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Д !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|USA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|PAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUS}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=D1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Парагвај|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Дамиан Бобадиља|Бобадиља]] {{goal|{{0}}7|авт.}} *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}} *[[Џовани Рејна|Рејна]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|73}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=D1 /> ---- <section begin=D2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Австралија - Турција|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 |екипа2 = {{fb|TUR}} |голови1 = *[[Нестори Иранкунда|Иранкунда]] {{goal|27}} *[[Конор Меткалф|Меткалф]] {{goal|75}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=D2 /> ---- <section begin=D3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=D3 /> ---- <section begin=D4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=D4 /> ---- <section begin=D5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 |екипа2 = {{fb|USA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=D5 /> ---- <section begin=D6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=D6 /> ---- ===Група Е=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Е}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|GER}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CUW}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CIV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|ECU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=E1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Курасао|7–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/40002146 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = *[[Феликс Нмеча|Нмеча]] {{goal|{{0}}6}} *[[Нико Шлотербек|Шлотербек]] {{goal|38}} *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|45+5|пен.}}, {{goal|88}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{goal|47}} *[[Натаниел Браун (фудбалер)|Браун]] {{goal|68}} *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Ливано Комененсија|Комененсија]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.021 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=E1 /> ---- <section begin=E2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Брег на Слоновата Коска - Еквадор|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|90}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.274 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=E2 /> ---- <section begin=E3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=E3 /> ---- <section begin=E4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=E4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|CUW}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=E6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 |екипа2 = {{fb|GER}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=E6 /> ---- ===Група Ф=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|NED}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|JPN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SWE}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=F1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Јапонија|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Вирџил ван Дајк|Ван Дајк]] {{goal|50}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|57}} [[Кеито Накамура|Накамура]] *{{goal|88}} [[Даичи Камада|Камада]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69,285 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=F1 /> ---- <section begin=F2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|SWE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Шведска - Тунис|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 |екипа2 = {{fb|TUN}} |голови1 = * [[Јасин Ајари|Ајари]] {{goal|{{0}}7}}, {{goal|90+6}} * [[Александер Исак|Исак]] {{goal|30}} * [[Виктор Ѓекереш|Ѓекереш]] {{goal|59}} * [[Матијас Сванберг|Сванберг]] {{goal|84}} |голови2 = * {{goal|43}} [[Омар Рекик|Рекик]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 50.987 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Жаел Фалкон]] }}<section end=F2 /> ---- <section begin=F3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=F3 /> ---- <section begin=F4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 22:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=F4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|JPN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=F6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=F6 /> ---- ===Група Г=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Г}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Г !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BEL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|EGY}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NZL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=G1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Египет|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|66|авт.}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Емам Ашур|Ашур]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.775 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=G1 /> ---- <section begin=G2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|IRN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Иран - Нов Зеланд|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 |екипа2 = {{fb|NZL}} |голови1 = *[[Рамин Резаејан|Резаејан]] {{goal|32}} *[[Мохамад Мохеби|Мохеби]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|54}} [[Елајџа Џаст|Џаст]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.108 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос|Сесар Артуро]] }}<section end=G2 /> ---- <section begin=G3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=G3 /> ---- <section begin=G4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G4 /> ---- <section begin=G5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|EGY}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=G5 /> ---- <section begin=G6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G6 /> ---- ===Група Х=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Х}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Х !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ESP}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CPV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SAU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|URU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=H1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Зелен ’Рт|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67,640 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=H1 /> ---- <section begin=H2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SAU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Саудиска Арабија - Уругвај|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 |екипа2 = {{fb|URU}} |голови1 = *[[Абдулелах Ал-Амри|Ал-Амри]] {{goal|41}} |голови2 = *{{goal|80}} [[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 62.764 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=H2 /> ---- <section begin=H3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=H3 /> ---- <section begin=H4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=H4 /> ---- <section begin=H5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CPV}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=H5 /> ---- <section begin=H6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=H6 /> ---- ===Група И=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група И}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата И !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|FRA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|SEN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRQ}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=I1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|82}} |голови2 = *{{goal|90+5}} [[Ибрахим Мбаје|Мбаје]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.545 |судија = {{flagsport|IRN}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=I1 /> ---- <section begin=I2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|IRQ}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Ирак - Норвешка|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Ајмен Хусеин|Хусеин]] {{goal|39}} |голови2 = *{{goal|29}}, {{goal|43}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] *{{goal|76}} [[Лео Естигор|Естигор]] *{{goal|90+5|авт.}} [[Ајмен Хусеин|Хусеин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.106 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=I2 /> ---- <section begin=I3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=I3 /> ---- <section begin=I4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=I4 /> ---- <section begin=I5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=I5 /> ---- <section begin=I6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SEN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=I6 /> ---- ===Група Ј=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|ALG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUT}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=J1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Алжир|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=J1 /> ---- <section begin=J2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Австрија - Јордан|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = *[[Романо Шмид|Шмид]] {{goal|20}} *[[Јазан Ал-Араб|Ал-Араб]] {{goal|76|авт.}} *[[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] {{goal|90+12}} |голови2 = *{{goal|50}} [[Али Олван|Олван]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.527 |судија = {{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] }}<section end=J2 /> ---- <section begin=J3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J3 /> ---- <section begin=J4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=J4 /> ---- <section begin=J5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=J5 /> ---- <section begin=J6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J6 /> ---- ===Група К=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група К}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата К !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|POR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|COD}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|UZB}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|COL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=K1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Португалија - ДР Конго|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Жоао Невеш|Ж. Невеш]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|45+5}} [[Јоан Виса|Виса]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] }}<section end=K1 /> ---- <section begin=K2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|UZB}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Узбекистан - Колумбија|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = *[[Абосбек Фајзулаев|Фајзулаев]] {{goal|60}} |голови2 = *{{goal|40}} [[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] *{{goal|65}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] *{{goal|90+9}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=K2 /> ---- <section begin=K3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=K3 /> ---- <section begin=K4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=K4 /> ---- <section begin=K5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 |екипа2 = {{fb|POR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=K5 /> ---- <section begin=K6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COD}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=K6 /> ---- ===Група Л=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Л}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Л !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ENG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CRO}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|GHA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|PAN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=L1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=L1 /> ---- <section begin=L2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|GHA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 |екипа2 = {{fb|PAN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=L2 /> ---- <section begin=L3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=L3 /> ---- <section begin=L4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=L4 /> ---- <section begin=L5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=L5 /> ---- <section begin=L6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|CRO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=L6 /> ---- === Поредок на третопласираните === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=7%|{{Tooltip|Група|Група}} !width=27%|Репрезентација !width=7%|{{Tooltip|Нат|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|Поб|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Нер|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|Пор|Порази}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |2.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |3.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |4.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |5.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |6.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |7.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |8.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |9.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |10.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |11.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |12.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA World Cup 2026], FIFA.com {{ФИФА Светско Првенство}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал|2026]] bave7v382gv8yoc8p4ytcv01966f1rb 5578403 5578399 2026-06-18T07:45:58Z Carshalton 30527 /* Група К */ 5578403 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија меѓународно фудбалско првенство | tourney_name = Светско првенство во фудбал 2026 | year = | other_titles = {{ubl|2026 FIFA World Cup|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.webp | size = 150px | country = {{flagsport|CAN}} [[Канада]] | country2 = {{flagsport|MEX}} [[Мексико]] | country3 = {{flagsport|USA}} [[САД]] | dates = 11 јуни – 19 јули | confederations = 6 | num_teams = 48 | venues = 16 | cities = 16 | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] | nextseason = [[Светско првенство во фудбал 2030|''2030'']] }} '''Светско првенство во фудбал 2026''' — 23. [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство во фудбал]], меѓународен фудбалски турнир кој се одржува на секој четири години и на кој право на учество имаат сите членки на ФИФА кој ги минале квалификациите. Турнирот ќе се одржи од 11 јуни до 19 јули 2026 година,<ref name="Schedule">{{Наведена мрежна страница|url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule|date=February 4, 2024|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|archive-date=February 5, 2024|accessdate=February 4, 2024}}</ref> и ќе биде игран во шеснаесет градови домаќини, единаесет во [[Соединети Американски Држави|САД]], три во [[Мексико]] и два во [[Канада]]. Ова, исто така, ќе биде првото издание на Светско првенство во фудбал кое ќе биде одржано во три држави и првото на кое ќе настапуваат 48 репрезентации, по проширувањето од досегашните 32.<ref>{{cite news |date=13. 6. 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |publisher=[[BBC]] Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |url-status=live |access-date=13. 6. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913 |archive-date=14. 1. 2021}}</ref><ref name="ESPN 2017">{{Cite web |last=Carlise |first=Jeff |date=April 10, 2017 |title=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |archive-date=11. 4. 2017 |publisher=ESPN}}</ref><ref name="48teams">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017}}</ref> Овие три држави ја победиле конкурентската кандидатура на [[Мароко]] за време на гласањето на 68-миот Конгрес на ФИФА во [[Москва]]. Ова ќе биде првото првенство по она во [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]] година, одржано во [[Јапонија]] и [[Јужна Кореја]] кое ќе има повеќе од еден домаќин. Со претходните домаќинства на турнирите во [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]] и [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], Мексико станала првата земја што три пати била домаќин или ко-домаќин на Светското првенство. САД претходно биле организатори на првенството во [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]]. Спротивно на тоа, ова ќе биде прв пат Канада да биде домаќин или ко-домаќин. Настанот се вратил во својот традиционален летен распоред на [[Северна полутопка|Северната хемисфера]], откако [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]] се одржало во ноември и декември. Како земји домаќини, Канада, [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]] и [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] автоматски се квалификувале. [[Фудбалска репрезентација на Зелен ’Рт|Зелен ’Рт]], [[Фудбалска репрезентација на Курасао|Курасао]], [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]] и [[Фудбалска репрезентација на Узбекистан|Узбекистан]] ќе го имаат своето деби на Светското првенство. [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] е [[Финале на Светското првенство во фудбал 2022|бранител на титулата]], откако ја освоила својата трета титула на Светското првенство 2022. ==Формат и проширување== Идејата за проширување на турнирот се споменувала уште во 2013 година, кога била презентирана од тогашниот претседател на [[УЕФА]], [[Мишел Платини]],<ref>{{Cite news |date=28. 10. 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=24. 1. 2015 |archive-date=15. 9. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=29. 10. 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=24. 1. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=21. 4. 2014}}</ref> а во 2016 година, ја подржал и претседателот на [[ФИФА]], [[Џани Инфантино]].<ref>{{Cite news |date=30. 3. 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=Južna Afrika |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=30. 12. 2016}}</ref> Противниците на предлогот тврделе дека бројот на натпревари веќе достигнал неприфатливо ниво,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=15. 12. 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=24. 12. 2016 |publisher=CNN}}</ref> дека проширувањето ќе го ослабне квалитетот на натпреварите<ref name="auto">{{Cite news |date=2. 10. 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=5. 10. 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=10. 1. 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=12. 1. 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> и дека одлуката е првенствено политичка, а не спортска. Инфантино бил обвинет дека го искористил ветувањето за поголем број на учесници на Светското првенство како средство за победа на [[Вонреден конгрес на ФИФА во 2016 година|претседателските избори на ФИФА]].<ref>{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=11. 1. 2017}}</ref> Од ова издание, [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]] е проширено на 48 екипи, 16 повеќе отколку на претходните седум турнири.<ref name="48teams4">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Екипите ќе бидат поделени во 12 групи од по четири екипи. Првите две екипи од секоја група и осумте најдобри третопласирани екипи ќе се пласираат во осминафиналето, во согласност со одлуката одобрена од [[Совет на ФИФА|Советот на ФИФА]] ​​на 14 март 2023 година.<ref name="IMC">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|date=14. 3. 2023|publisher=[[FIFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|archive-date=14. 3. 2023|url-status=live|access-date=14. 3. 2023}}</ref> Тоа е првото проширување и првата промена во форматот на Светското првенство од [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]].<ref>{{Cite web |date=16. 3. 2024 |title=Success stories from the FIFA World Cup's last expansion |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/celebrating-history-of-32-team-world-cup-1998-2022 |access-date=20. 5. 2026 |website=FIFA}}</ref> Вкупниот број на натпревари се зголемува од 64 на 104, а екипите што ќе стигнат до последните четири натпревари ќе играат по осум натпревари наместо досегашните седум. Турнирот ќе трае 39 дена, седум повеќе од изданијата во [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] и [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]].<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> Секој репрезентација и понатаму ќе игра по три натпревари во групната фаза.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> Последниот ден од клупските обврски за играчите вклучени во конечните списоци на националните тимови е 24 мај 2026 година; клубовите мора да ги ослободат најдоцна до 25 мај, со исклучок на играчите кои учествуваат во финалето на континенталните клупски натпреварувања до 30 мај. Комбинираниот период за одмор, задолжителниот период за ослободување и времетраењето на турнирот е 56 дена, исто како и во [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]], 2014 и 2018 година.<ref name="IMC"/> ===Разгледувани формати на проширување=== Проширувањето на 48 екипи било одобрено на 10 јануари 2017 година, кога првично било одлучено турнирот да има 16 групи од по три екипи и вкупно 80 натпревари. Според тогашниот формат, првите две екипи од секоја група би се пласирале во шеснаесттинафиналето.<ref name="48teams4"/><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=10. 1. 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |website=The Guardian}}</ref> Во подоцна напуштеното решение, максималниот број на натпревари по тим би останал седум, но секој тим во групата би играл еден натпревар помалку од претходно. Турнирот, сепак би бил завршен во рок од 32 дена.<ref>{{Cite web |date=10. 1. 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=31. 3. 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Овој формат бил избран во однос на три други предлози, кои предвидувале 40 до 48 национални тимови, 76 до 88 натпревари и еден до четири загарантирани натпревари по учесник.<ref name="heraldlive">{{Cite news |date=7. 10. 2016 |title=New Fifa chief backs 48-team World Cup |publisher=HeraldLIVE |url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |archive-date=10. 10. 2016 |quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news |last=Dunbar |first=Graham |date=23. 12. 2016 |title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams |url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |archive-date=10. 1. 2017 |publisher=[[Yahoo! Sports]] |agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=19. 12. 2016 |title=FIFA World Cup format proposals |url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |archive-date=15. 9. 2018 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Критичарите предупредиле дека групите од три екипи, во кои две продолжуваат понатаму, значително го зголемуваат ризикот од местење на натпревари.<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=30. 4. 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |access-date=2026-06-07 |archive-date=2024-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> Затоа, ФИФА ја разгледала можноста за одлучување на нерешените натпревари во групната фаза преку [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]],<ref>{{cite news |date=18. 1. 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=12. 11. 2020 |archive-date=28. 10. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> но дури и тогаш сè уште би постоел одреден ризик, вклучително и можноста екипата намерно да загуби по изведување на пенали со цел да го елиминира противникот.<ref name="guyon"/> Поради овие приговори, ФИФА продолжила да разгледува други модели на натпреварување, <ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=1. 4. 2022 |access-date=5. 11. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> за процесот да заврши со објавата во 2023 година, кога било потврдено дека турнирот ќе има 12 групи од по четири репрезентации. ==Стадиони== За време на процесот на кандидатура, 41 град со вкупно 42 постоечки и целосно функционални стадиони со редовни корисници, со исклучок на Монтреал, и два стадиони во изградба, во Лас Вегас и Лос Анџелес, се пријавиле како дел од заедничката кандидатура. Меѓу нив биле три стадиони во три мексикански градови, шест стадиони во шест канадски градови и 35 стадиони во 32 градови во САД.<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=8. 9. 2017 |access-date=7. 9. 2017}}</ref> Во првиот круг испаднале девет стадиони во девет градови. Вториот круг го стеснил изборот за уште девет стадиони во шест градови, додека три града, Чикаго, Минеаполис и Ванкувер, се откажале бидејќи ФИФА не била подготвена да разговара за финансиските детали на организацијата.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=25. 11. 2021 |publisher=ESPN |date=16. 3. 2018 |archive-date=25. 11. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Откако [[Монтреал]] се повлекол во јули 2021 година поради недостаток на провинциско финансирање и поддршка за реновирање на [[Олимписки стадион (Монтреал)|Олимпискиот стадион]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=6. 7. 2021 |work=Sportsnet |date=6. 7. 2021 |archive-date=16. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> Ванкувер повторно се приклучил на процесот како кандидат-домаќин во април 2022 година.<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=14. 4. 2022 |access-date=14. 4. 2022 |archive-date=12. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |url-status=live}}</ref> Ова го донело конечниот број на кандидати на 24 стадиони, секој во посебен град или метрополитенска област.<ref>{{Cite web |date=26. 1. 2021 |title=FIFA eyes late 2021 to pick 2026 World Cup host cities |url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-sets-late-2021-target-to-pic-2026-world-cup-cities-1.5888162 |access-date=20. 5. 2026 |website=CBC}}</ref> На 16 јуни 2022 година, ФИФА ги објавила 16-те градови домаќини: два во Канада, три во Мексико и 11 во САД.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |access-date=30. 4. 2018 |publisher=united2026.com}}</ref> Избрани биле [[Атланта]], [[Бостон]], [[Далас]], [[Гвадалахара]], [[Хјустон]], [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]], [[Лос Анџелес]], [[Сиудад де Мексико]], [[Мајами]], [[Монтереј]], [[Филаделфија]], [[Њујорк]]/[[Њу Џерзи]], [[Сан Франциско]], [[Сиетл]], [[Торонто]] и [[Ванкувер]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=16. 6. 2022 |access-date=16. 6. 2022 |archive-date=16. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |url-status=live}}</ref> Осум од 16-те избрани стадиони имаат трајна вештачка трева, која се заменува со трева за турнирот под надзор на ФИФА и истражувачки тим од Универзитетот во Тенеси и Државниот универзитет во Мичиген. Во зависност од климата на поединечниот стадион, за постудени услови ќе се користи или мешавина од 84% ливадска власецка и 16% повеќегодишна 'ржана трева, или бермудска трева за потопли услови.<ref name="utk-fifa">{{cite web |title=Bringing UT's Turfgrass Expertise to FIFA World Cup 26 |url=https://www.utk.edu/turfgrass/ |publisher=UT Knoxville |access-date=25. 4. 2026}}</ref><ref name="tsn-henry-26">{{cite web |last1=Henry |first1=Genevieve |title=MSU Turf Management Program provides grass for World Cup |url=https://statenews.com/article/2026/04/msu-turf-management-program-provides-grass-for-world-cup?ct=content_open&cv=cbox_featured |publisher=The State News |access-date=25. 4. 2026 |date=22. 4. 2026}}</ref><ref name="conv-tr-g-s-b-26">{{cite web |last1=Trey Rogers |first1=John N. |last2=Guevara |first2=Jackie Lyn A. |last3=Sorochan |first3=John |last4=Bearss |first4=Ryan |title=We designed the turf for soccer's biggest World Cup ever – here's how we created the same playing experience across 3 countries |url=https://theconversation.com/we-designed-the-turf-for-soccers-biggest-world-cup-ever-heres-how-we-created-the-same-playing-experience-across-3-countries-279536 |publisher=The Conversation |access-date=25. 4. 2026 |date=20. 4. 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !{{flagsport|MEX}} [[Мексико (град)|Мексико Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Њујорк]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Далас]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Хјустон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ацтека]] | [[Стадион Метлајф]]<br /><small>([[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]])</small> | [[Стадион AT&T]]<br /><small>([[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]])</small> | [[Стадион Ароухед]] | [[Стадион НРГ]] |- | Капацитет: '''87.523''' | Капацитет: '''82.500''' | Капацитет: '''80.000''' | Капацитет: '''76.416''' | Капацитет: '''72.220''' |- | [[File:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|250px]] | [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|250px]] | [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|250px]] | [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|250px]] | [[File:Reliantstadium.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Атланта]]<ref name="bid_cities" /> |colspan=3 rowspan=12| {{location map+|North America|float=center|width=800|caption=Градови домаќини|places= {{location map~|North America|lat=33.755|long=-84.39|label='''[[Атланта]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=42.065278|long= -71.248333|label='''[[Бостон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=32.775833|long=-96.796667|label='''[[Далас]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=29.762778|long=-95.383056|label='''[[Хјустон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.099722|long=-94.578333|label='''[[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=34.05|long=-118.25|label='''[[Лос Анџелес]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=25.775278|long=-80.208889|label='''[[Мајами]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=40.817097|long=-74.085024|label='''[[Њујорк]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.9500|long=-75.1667|label='''[[Филаделфија]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=37.4032|long=-121.9698|label='''[[Сан Франциско]]'''}} {{location map~|North America|lat=47.5952|long=-122.3316|label='''[[Сиетл]]'''}} {{location map~|North America|lat=43.7|long=-79.4|label='''[[Торонто]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=49.28|long=-123.12|label='''[[Ванкувер]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=19.302911 |long=-99.150442 |label='''[[Мексико (град)|Мексико Сити]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=25.722806 |long=-100.312056 |label='''[[Монтереј]]''' |position=left}} {{location map~ |North America |lat=20.681667 |long=-103.462778 |label= '''[[Гвадалахара]]''' |position=left}} }} !{{flagsport|USA}} [[Лос Анџелес]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{Cite web|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|title=Los Angeles 2026|access-date=05. 07. 2022|archive-date=29. 06. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=}}</ref> |- | [[Стадион Мерцедес Бенц]] | [[Стадион Соу-Фај]]<br /><small>([[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]])</small> |- | Капацитет: '''71.000''' | Капацитет: '''70.240''' |- | [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|250px]] |[[File:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Филаделфија]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Сиетл]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Линколн Фајненшел Филд]] | [[Лумен Филд]] |- |Капацитет: '''69.796''' |Капацитет: '''69.000''' |- |[[File:Philly (45).JPG|250px]] | [[File:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast corner at night.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Сан Франциско]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Бостон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ливајс]] <br /><small>([[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]])</small> | [[Стадион Жилет]]<br /><small>([[Фоксборо]])</small> |- | Капацитет: '''68.500'''<br /> | Капацитет: '''65.878'''<br /> |- | [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|250px]] | [[File:Gillette Stadium (Top View).jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Мајами]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Ванкувер]]<ref name="vancouver_candidatecity" /> !{{flagsport|MEX}} [[Монтереј]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|MEX}} [[Гвадалахара]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Торонто]]<ref name="bid_cities"/> |- | [[Стадион Хард Рок]]<br /><small>([[Мајами Гарденс|Мајами]])</small> | [[БиСи Плејс]] | [[Стадион ББВА]]<br /><small>([[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]])</small> | [[Стадион Акрон]]<br /><small>([[Сапопан]])</small> | [[БМО Филд]] |- | Капацитет: '''64.767''' | Капацитет: '''54.500''' | Капацитет: '''53.500''' | Капацитет: '''49.850''' | Капацитет: '''30.000''' |- | [[File:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|250px]] | [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|250px]] | [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|250px]] | [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|300px]] | [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|250px]] |} ==Групна фаза== Првите две екипи од секоја група, како и осумте најдоброрангирани третопласирани екипи се пласираат во шеснаесттинафиналето. {{легенда|#ccffcc|Екипи кои ја поминале групната фаза}} {{легенда|#ffcccc|Испаднати}} ===Група А=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група A}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата А !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|MEX|}} |1||1||0||0||2||0||+2||3 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|KOR}} |1||1||0||0||2||1||+1||3 |- style="background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CZE|}} |1||0||0||1||1||2||–1||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|RSA|}} |1||0||0||1||0||2||–2||0 |} <section begin=A1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 13:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Африка|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Хулиан Кињонес|Кињонес]] {{goal|{{0}}9}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|67}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=A1 /> ---- <section begin=A2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|KOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Кореја - Чешка|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 |екипа2 = {{fb|CZE}} |голови1 = *[[Хванг Ин Бом]] {{goal|67}} *[[О Хјун Гју]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Ладислав Крејчи (фудбалер 1999)|Крејчи]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 44.985 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар|Амин Мохамед Омар]] }}<section end=A2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=A3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=A4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 |екипа2 = {{fb|MEX}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=A5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=A6 /> ---- ===Група Б=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Б}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Б !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|CAN|}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|BIH}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|QAT|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SUI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=B1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Босна и Херцеговина|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Јово Лукиќ|Лукиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.002 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=B1 /> ---- <section begin=B2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|QAT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Катар - Швајцарија|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Миро Мухајм|Мухајм]] {{goal|90+4|авт.}} |голови2 = *{{goal|17|пен.}} [[Брил Ембоо|Емболо]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 67.966 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=B2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=B3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=B4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=B5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|BIH}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=B6 /> ---- ===Група Ц=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Ц !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BRA|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|MAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|HAI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SCO|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=C1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|32}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=C1 /> ---- <section begin=C2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|HAI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Хаити - Шкотска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 |екипа2 = {{fb|SCO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|28}} [[Џон МакГин|МакГин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=C2 /> ---- <section begin=C3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=C3 /> ---- <section begin=C4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:30 |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=C4 /> ---- <section begin=C5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 |екипа2 = {{fb|BRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=C5 /> ---- <section begin=C6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|MAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес-Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=C6 /> ---- ===Група Д=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Д}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Д !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|USA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|PAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUS}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=D1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Парагвај|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Дамиан Бобадиља|Бобадиља]] {{goal|{{0}}7|авт.}} *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}} *[[Џовани Рејна|Рејна]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|73}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=D1 /> ---- <section begin=D2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Австралија - Турција|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 |екипа2 = {{fb|TUR}} |голови1 = *[[Нестори Иранкунда|Иранкунда]] {{goal|27}} *[[Конор Меткалф|Меткалф]] {{goal|75}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=D2 /> ---- <section begin=D3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=D3 /> ---- <section begin=D4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=D4 /> ---- <section begin=D5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 |екипа2 = {{fb|USA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=D5 /> ---- <section begin=D6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=D6 /> ---- ===Група Е=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Е}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|GER}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CUW}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CIV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|ECU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=E1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Курасао|7–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/40002146 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = *[[Феликс Нмеча|Нмеча]] {{goal|{{0}}6}} *[[Нико Шлотербек|Шлотербек]] {{goal|38}} *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|45+5|пен.}}, {{goal|88}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{goal|47}} *[[Натаниел Браун (фудбалер)|Браун]] {{goal|68}} *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Ливано Комененсија|Комененсија]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.021 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=E1 /> ---- <section begin=E2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Брег на Слоновата Коска - Еквадор|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|90}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.274 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=E2 /> ---- <section begin=E3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=E3 /> ---- <section begin=E4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=E4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|CUW}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=E6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 |екипа2 = {{fb|GER}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=E6 /> ---- ===Група Ф=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|NED}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|JPN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SWE}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=F1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Јапонија|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Вирџил ван Дајк|Ван Дајк]] {{goal|50}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|57}} [[Кеито Накамура|Накамура]] *{{goal|88}} [[Даичи Камада|Камада]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69,285 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=F1 /> ---- <section begin=F2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|SWE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Шведска - Тунис|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 |екипа2 = {{fb|TUN}} |голови1 = * [[Јасин Ајари|Ајари]] {{goal|{{0}}7}}, {{goal|90+6}} * [[Александер Исак|Исак]] {{goal|30}} * [[Виктор Ѓекереш|Ѓекереш]] {{goal|59}} * [[Матијас Сванберг|Сванберг]] {{goal|84}} |голови2 = * {{goal|43}} [[Омар Рекик|Рекик]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 50.987 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Жаел Фалкон]] }}<section end=F2 /> ---- <section begin=F3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=F3 /> ---- <section begin=F4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 22:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=F4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|JPN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=F6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=F6 /> ---- ===Група Г=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Г}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Г !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BEL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|EGY}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NZL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=G1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Египет|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|66|авт.}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Емам Ашур|Ашур]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.775 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=G1 /> ---- <section begin=G2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|IRN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Иран - Нов Зеланд|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 |екипа2 = {{fb|NZL}} |голови1 = *[[Рамин Резаејан|Резаејан]] {{goal|32}} *[[Мохамад Мохеби|Мохеби]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|54}} [[Елајџа Џаст|Џаст]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.108 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос|Сесар Артуро]] }}<section end=G2 /> ---- <section begin=G3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=G3 /> ---- <section begin=G4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G4 /> ---- <section begin=G5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|EGY}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=G5 /> ---- <section begin=G6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G6 /> ---- ===Група Х=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Х}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Х !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ESP}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CPV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SAU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|URU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=H1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Зелен ’Рт|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67,640 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=H1 /> ---- <section begin=H2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SAU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Саудиска Арабија - Уругвај|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 |екипа2 = {{fb|URU}} |голови1 = *[[Абдулелах Ал-Амри|Ал-Амри]] {{goal|41}} |голови2 = *{{goal|80}} [[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 62.764 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=H2 /> ---- <section begin=H3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=H3 /> ---- <section begin=H4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=H4 /> ---- <section begin=H5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CPV}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=H5 /> ---- <section begin=H6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=H6 /> ---- ===Група И=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група И}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата И !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|FRA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|SEN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRQ}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=I1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|82}} |голови2 = *{{goal|90+5}} [[Ибрахим Мбаје|Мбаје]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.545 |судија = {{flagsport|IRN}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=I1 /> ---- <section begin=I2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|IRQ}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Ирак - Норвешка|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Ајмен Хусеин|Хусеин]] {{goal|39}} |голови2 = *{{goal|29}}, {{goal|43}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] *{{goal|76}} [[Лео Естигор|Естигор]] *{{goal|90+5|авт.}} [[Ајмен Хусеин|Хусеин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.106 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=I2 /> ---- <section begin=I3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=I3 /> ---- <section begin=I4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=I4 /> ---- <section begin=I5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=I5 /> ---- <section begin=I6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SEN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=I6 /> ---- ===Група Ј=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|ALG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUT}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=J1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Алжир|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=J1 /> ---- <section begin=J2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Австрија - Јордан|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = *[[Романо Шмид|Шмид]] {{goal|20}} *[[Јазан Ал-Араб|Ал-Араб]] {{goal|76|авт.}} *[[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] {{goal|90+12}} |голови2 = *{{goal|50}} [[Али Олван|Олван]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.527 |судија = {{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] }}<section end=J2 /> ---- <section begin=J3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J3 /> ---- <section begin=J4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=J4 /> ---- <section begin=J5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=J5 /> ---- <section begin=J6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J6 /> ---- ===Група К=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група К}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата К !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|POR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|COD}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|UZB}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|COL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=K1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Португалија - ДР Конго|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Жоао Невеш|Ж. Невеш]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|45+5}} [[Јоан Виса|Виса]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] }}<section end=K1 /> ---- <section begin=K2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|UZB}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Узбекистан - Колумбија|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = *[[Абосбек Фајзулаев|Фајзулаев]] {{goal|60}} |голови2 = *{{goal|40}} [[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] *{{goal|65}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] *{{goal|90+9}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=K2 /> ---- <section begin=K3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=K3 /> ---- <section begin=K4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=K4 /> ---- <section begin=K5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 |екипа2 = {{fb|POR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=K5 /> ---- <section begin=K6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COD}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=K6 /> ---- ===Група Л=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Л}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Л !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ENG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CRO}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|GHA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|PAN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=L1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=L1 /> ---- <section begin=L2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|GHA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 |екипа2 = {{fb|PAN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=L2 /> ---- <section begin=L3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=L3 /> ---- <section begin=L4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=L4 /> ---- <section begin=L5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=L5 /> ---- <section begin=L6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|CRO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=L6 /> ---- === Поредок на третопласираните === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=7%|{{Tooltip|Група|Група}} !width=27%|Репрезентација !width=7%|{{Tooltip|Нат|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|Поб|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Нер|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|Пор|Порази}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |2.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |3.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |4.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |5.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |6.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |7.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |8.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |9.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |10.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |11.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |12.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA World Cup 2026], FIFA.com {{ФИФА Светско Првенство}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал|2026]] lodne2ud9aicco2vfoixth4lc254jhs 5578406 5578403 2026-06-18T07:54:02Z Carshalton 30527 /* Група Л */ 5578406 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија меѓународно фудбалско првенство | tourney_name = Светско првенство во фудбал 2026 | year = | other_titles = {{ubl|2026 FIFA World Cup|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.webp | size = 150px | country = {{flagsport|CAN}} [[Канада]] | country2 = {{flagsport|MEX}} [[Мексико]] | country3 = {{flagsport|USA}} [[САД]] | dates = 11 јуни – 19 јули | confederations = 6 | num_teams = 48 | venues = 16 | cities = 16 | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] | nextseason = [[Светско првенство во фудбал 2030|''2030'']] }} '''Светско првенство во фудбал 2026''' — 23. [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство во фудбал]], меѓународен фудбалски турнир кој се одржува на секој четири години и на кој право на учество имаат сите членки на ФИФА кој ги минале квалификациите. Турнирот ќе се одржи од 11 јуни до 19 јули 2026 година,<ref name="Schedule">{{Наведена мрежна страница|url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule|date=February 4, 2024|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|archive-date=February 5, 2024|accessdate=February 4, 2024}}</ref> и ќе биде игран во шеснаесет градови домаќини, единаесет во [[Соединети Американски Држави|САД]], три во [[Мексико]] и два во [[Канада]]. Ова, исто така, ќе биде првото издание на Светско првенство во фудбал кое ќе биде одржано во три држави и првото на кое ќе настапуваат 48 репрезентации, по проширувањето од досегашните 32.<ref>{{cite news |date=13. 6. 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |publisher=[[BBC]] Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |url-status=live |access-date=13. 6. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913 |archive-date=14. 1. 2021}}</ref><ref name="ESPN 2017">{{Cite web |last=Carlise |first=Jeff |date=April 10, 2017 |title=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |archive-date=11. 4. 2017 |publisher=ESPN}}</ref><ref name="48teams">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017}}</ref> Овие три држави ја победиле конкурентската кандидатура на [[Мароко]] за време на гласањето на 68-миот Конгрес на ФИФА во [[Москва]]. Ова ќе биде првото првенство по она во [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]] година, одржано во [[Јапонија]] и [[Јужна Кореја]] кое ќе има повеќе од еден домаќин. Со претходните домаќинства на турнирите во [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]] и [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], Мексико станала првата земја што три пати била домаќин или ко-домаќин на Светското првенство. САД претходно биле организатори на првенството во [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]]. Спротивно на тоа, ова ќе биде прв пат Канада да биде домаќин или ко-домаќин. Настанот се вратил во својот традиционален летен распоред на [[Северна полутопка|Северната хемисфера]], откако [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]] се одржало во ноември и декември. Како земји домаќини, Канада, [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]] и [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] автоматски се квалификувале. [[Фудбалска репрезентација на Зелен ’Рт|Зелен ’Рт]], [[Фудбалска репрезентација на Курасао|Курасао]], [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]] и [[Фудбалска репрезентација на Узбекистан|Узбекистан]] ќе го имаат своето деби на Светското првенство. [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] е [[Финале на Светското првенство во фудбал 2022|бранител на титулата]], откако ја освоила својата трета титула на Светското првенство 2022. ==Формат и проширување== Идејата за проширување на турнирот се споменувала уште во 2013 година, кога била презентирана од тогашниот претседател на [[УЕФА]], [[Мишел Платини]],<ref>{{Cite news |date=28. 10. 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=24. 1. 2015 |archive-date=15. 9. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=29. 10. 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=24. 1. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=21. 4. 2014}}</ref> а во 2016 година, ја подржал и претседателот на [[ФИФА]], [[Џани Инфантино]].<ref>{{Cite news |date=30. 3. 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=Južna Afrika |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=30. 12. 2016}}</ref> Противниците на предлогот тврделе дека бројот на натпревари веќе достигнал неприфатливо ниво,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=15. 12. 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=24. 12. 2016 |publisher=CNN}}</ref> дека проширувањето ќе го ослабне квалитетот на натпреварите<ref name="auto">{{Cite news |date=2. 10. 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=5. 10. 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=10. 1. 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=12. 1. 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> и дека одлуката е првенствено политичка, а не спортска. Инфантино бил обвинет дека го искористил ветувањето за поголем број на учесници на Светското првенство како средство за победа на [[Вонреден конгрес на ФИФА во 2016 година|претседателските избори на ФИФА]].<ref>{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=11. 1. 2017}}</ref> Од ова издание, [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]] е проширено на 48 екипи, 16 повеќе отколку на претходните седум турнири.<ref name="48teams4">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Екипите ќе бидат поделени во 12 групи од по четири екипи. Првите две екипи од секоја група и осумте најдобри третопласирани екипи ќе се пласираат во осминафиналето, во согласност со одлуката одобрена од [[Совет на ФИФА|Советот на ФИФА]] ​​на 14 март 2023 година.<ref name="IMC">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|date=14. 3. 2023|publisher=[[FIFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|archive-date=14. 3. 2023|url-status=live|access-date=14. 3. 2023}}</ref> Тоа е првото проширување и првата промена во форматот на Светското првенство од [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]].<ref>{{Cite web |date=16. 3. 2024 |title=Success stories from the FIFA World Cup's last expansion |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/celebrating-history-of-32-team-world-cup-1998-2022 |access-date=20. 5. 2026 |website=FIFA}}</ref> Вкупниот број на натпревари се зголемува од 64 на 104, а екипите што ќе стигнат до последните четири натпревари ќе играат по осум натпревари наместо досегашните седум. Турнирот ќе трае 39 дена, седум повеќе од изданијата во [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] и [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]].<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> Секој репрезентација и понатаму ќе игра по три натпревари во групната фаза.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> Последниот ден од клупските обврски за играчите вклучени во конечните списоци на националните тимови е 24 мај 2026 година; клубовите мора да ги ослободат најдоцна до 25 мај, со исклучок на играчите кои учествуваат во финалето на континенталните клупски натпреварувања до 30 мај. Комбинираниот период за одмор, задолжителниот период за ослободување и времетраењето на турнирот е 56 дена, исто како и во [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]], 2014 и 2018 година.<ref name="IMC"/> ===Разгледувани формати на проширување=== Проширувањето на 48 екипи било одобрено на 10 јануари 2017 година, кога првично било одлучено турнирот да има 16 групи од по три екипи и вкупно 80 натпревари. Според тогашниот формат, првите две екипи од секоја група би се пласирале во шеснаесттинафиналето.<ref name="48teams4"/><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=10. 1. 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |website=The Guardian}}</ref> Во подоцна напуштеното решение, максималниот број на натпревари по тим би останал седум, но секој тим во групата би играл еден натпревар помалку од претходно. Турнирот, сепак би бил завршен во рок од 32 дена.<ref>{{Cite web |date=10. 1. 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=31. 3. 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Овој формат бил избран во однос на три други предлози, кои предвидувале 40 до 48 национални тимови, 76 до 88 натпревари и еден до четири загарантирани натпревари по учесник.<ref name="heraldlive">{{Cite news |date=7. 10. 2016 |title=New Fifa chief backs 48-team World Cup |publisher=HeraldLIVE |url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |archive-date=10. 10. 2016 |quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news |last=Dunbar |first=Graham |date=23. 12. 2016 |title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams |url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |archive-date=10. 1. 2017 |publisher=[[Yahoo! Sports]] |agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=19. 12. 2016 |title=FIFA World Cup format proposals |url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |archive-date=15. 9. 2018 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Критичарите предупредиле дека групите од три екипи, во кои две продолжуваат понатаму, значително го зголемуваат ризикот од местење на натпревари.<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=30. 4. 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |access-date=2026-06-07 |archive-date=2024-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> Затоа, ФИФА ја разгледала можноста за одлучување на нерешените натпревари во групната фаза преку [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]],<ref>{{cite news |date=18. 1. 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=12. 11. 2020 |archive-date=28. 10. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> но дури и тогаш сè уште би постоел одреден ризик, вклучително и можноста екипата намерно да загуби по изведување на пенали со цел да го елиминира противникот.<ref name="guyon"/> Поради овие приговори, ФИФА продолжила да разгледува други модели на натпреварување, <ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=1. 4. 2022 |access-date=5. 11. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> за процесот да заврши со објавата во 2023 година, кога било потврдено дека турнирот ќе има 12 групи од по четири репрезентации. ==Стадиони== За време на процесот на кандидатура, 41 град со вкупно 42 постоечки и целосно функционални стадиони со редовни корисници, со исклучок на Монтреал, и два стадиони во изградба, во Лас Вегас и Лос Анџелес, се пријавиле како дел од заедничката кандидатура. Меѓу нив биле три стадиони во три мексикански градови, шест стадиони во шест канадски градови и 35 стадиони во 32 градови во САД.<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=8. 9. 2017 |access-date=7. 9. 2017}}</ref> Во првиот круг испаднале девет стадиони во девет градови. Вториот круг го стеснил изборот за уште девет стадиони во шест градови, додека три града, Чикаго, Минеаполис и Ванкувер, се откажале бидејќи ФИФА не била подготвена да разговара за финансиските детали на организацијата.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=25. 11. 2021 |publisher=ESPN |date=16. 3. 2018 |archive-date=25. 11. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Откако [[Монтреал]] се повлекол во јули 2021 година поради недостаток на провинциско финансирање и поддршка за реновирање на [[Олимписки стадион (Монтреал)|Олимпискиот стадион]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=6. 7. 2021 |work=Sportsnet |date=6. 7. 2021 |archive-date=16. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> Ванкувер повторно се приклучил на процесот како кандидат-домаќин во април 2022 година.<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=14. 4. 2022 |access-date=14. 4. 2022 |archive-date=12. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |url-status=live}}</ref> Ова го донело конечниот број на кандидати на 24 стадиони, секој во посебен град или метрополитенска област.<ref>{{Cite web |date=26. 1. 2021 |title=FIFA eyes late 2021 to pick 2026 World Cup host cities |url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-sets-late-2021-target-to-pic-2026-world-cup-cities-1.5888162 |access-date=20. 5. 2026 |website=CBC}}</ref> На 16 јуни 2022 година, ФИФА ги објавила 16-те градови домаќини: два во Канада, три во Мексико и 11 во САД.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |access-date=30. 4. 2018 |publisher=united2026.com}}</ref> Избрани биле [[Атланта]], [[Бостон]], [[Далас]], [[Гвадалахара]], [[Хјустон]], [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]], [[Лос Анџелес]], [[Сиудад де Мексико]], [[Мајами]], [[Монтереј]], [[Филаделфија]], [[Њујорк]]/[[Њу Џерзи]], [[Сан Франциско]], [[Сиетл]], [[Торонто]] и [[Ванкувер]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=16. 6. 2022 |access-date=16. 6. 2022 |archive-date=16. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |url-status=live}}</ref> Осум од 16-те избрани стадиони имаат трајна вештачка трева, која се заменува со трева за турнирот под надзор на ФИФА и истражувачки тим од Универзитетот во Тенеси и Државниот универзитет во Мичиген. Во зависност од климата на поединечниот стадион, за постудени услови ќе се користи или мешавина од 84% ливадска власецка и 16% повеќегодишна 'ржана трева, или бермудска трева за потопли услови.<ref name="utk-fifa">{{cite web |title=Bringing UT's Turfgrass Expertise to FIFA World Cup 26 |url=https://www.utk.edu/turfgrass/ |publisher=UT Knoxville |access-date=25. 4. 2026}}</ref><ref name="tsn-henry-26">{{cite web |last1=Henry |first1=Genevieve |title=MSU Turf Management Program provides grass for World Cup |url=https://statenews.com/article/2026/04/msu-turf-management-program-provides-grass-for-world-cup?ct=content_open&cv=cbox_featured |publisher=The State News |access-date=25. 4. 2026 |date=22. 4. 2026}}</ref><ref name="conv-tr-g-s-b-26">{{cite web |last1=Trey Rogers |first1=John N. |last2=Guevara |first2=Jackie Lyn A. |last3=Sorochan |first3=John |last4=Bearss |first4=Ryan |title=We designed the turf for soccer's biggest World Cup ever – here's how we created the same playing experience across 3 countries |url=https://theconversation.com/we-designed-the-turf-for-soccers-biggest-world-cup-ever-heres-how-we-created-the-same-playing-experience-across-3-countries-279536 |publisher=The Conversation |access-date=25. 4. 2026 |date=20. 4. 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !{{flagsport|MEX}} [[Мексико (град)|Мексико Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Њујорк]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Далас]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Хјустон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ацтека]] | [[Стадион Метлајф]]<br /><small>([[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]])</small> | [[Стадион AT&T]]<br /><small>([[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]])</small> | [[Стадион Ароухед]] | [[Стадион НРГ]] |- | Капацитет: '''87.523''' | Капацитет: '''82.500''' | Капацитет: '''80.000''' | Капацитет: '''76.416''' | Капацитет: '''72.220''' |- | [[File:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|250px]] | [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|250px]] | [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|250px]] | [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|250px]] | [[File:Reliantstadium.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Атланта]]<ref name="bid_cities" /> |colspan=3 rowspan=12| {{location map+|North America|float=center|width=800|caption=Градови домаќини|places= {{location map~|North America|lat=33.755|long=-84.39|label='''[[Атланта]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=42.065278|long= -71.248333|label='''[[Бостон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=32.775833|long=-96.796667|label='''[[Далас]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=29.762778|long=-95.383056|label='''[[Хјустон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.099722|long=-94.578333|label='''[[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=34.05|long=-118.25|label='''[[Лос Анџелес]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=25.775278|long=-80.208889|label='''[[Мајами]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=40.817097|long=-74.085024|label='''[[Њујорк]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.9500|long=-75.1667|label='''[[Филаделфија]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=37.4032|long=-121.9698|label='''[[Сан Франциско]]'''}} {{location map~|North America|lat=47.5952|long=-122.3316|label='''[[Сиетл]]'''}} {{location map~|North America|lat=43.7|long=-79.4|label='''[[Торонто]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=49.28|long=-123.12|label='''[[Ванкувер]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=19.302911 |long=-99.150442 |label='''[[Мексико (град)|Мексико Сити]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=25.722806 |long=-100.312056 |label='''[[Монтереј]]''' |position=left}} {{location map~ |North America |lat=20.681667 |long=-103.462778 |label= '''[[Гвадалахара]]''' |position=left}} }} !{{flagsport|USA}} [[Лос Анџелес]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{Cite web|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|title=Los Angeles 2026|access-date=05. 07. 2022|archive-date=29. 06. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=}}</ref> |- | [[Стадион Мерцедес Бенц]] | [[Стадион Соу-Фај]]<br /><small>([[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]])</small> |- | Капацитет: '''71.000''' | Капацитет: '''70.240''' |- | [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|250px]] |[[File:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Филаделфија]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Сиетл]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Линколн Фајненшел Филд]] | [[Лумен Филд]] |- |Капацитет: '''69.796''' |Капацитет: '''69.000''' |- |[[File:Philly (45).JPG|250px]] | [[File:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast corner at night.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Сан Франциско]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Бостон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ливајс]] <br /><small>([[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]])</small> | [[Стадион Жилет]]<br /><small>([[Фоксборо]])</small> |- | Капацитет: '''68.500'''<br /> | Капацитет: '''65.878'''<br /> |- | [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|250px]] | [[File:Gillette Stadium (Top View).jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Мајами]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Ванкувер]]<ref name="vancouver_candidatecity" /> !{{flagsport|MEX}} [[Монтереј]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|MEX}} [[Гвадалахара]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Торонто]]<ref name="bid_cities"/> |- | [[Стадион Хард Рок]]<br /><small>([[Мајами Гарденс|Мајами]])</small> | [[БиСи Плејс]] | [[Стадион ББВА]]<br /><small>([[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]])</small> | [[Стадион Акрон]]<br /><small>([[Сапопан]])</small> | [[БМО Филд]] |- | Капацитет: '''64.767''' | Капацитет: '''54.500''' | Капацитет: '''53.500''' | Капацитет: '''49.850''' | Капацитет: '''30.000''' |- | [[File:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|250px]] | [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|250px]] | [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|250px]] | [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|300px]] | [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|250px]] |} ==Групна фаза== Првите две екипи од секоја група, како и осумте најдоброрангирани третопласирани екипи се пласираат во шеснаесттинафиналето. {{легенда|#ccffcc|Екипи кои ја поминале групната фаза}} {{легенда|#ffcccc|Испаднати}} ===Група А=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група A}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата А !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|MEX|}} |1||1||0||0||2||0||+2||3 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|KOR}} |1||1||0||0||2||1||+1||3 |- style="background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CZE|}} |1||0||0||1||1||2||–1||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|RSA|}} |1||0||0||1||0||2||–2||0 |} <section begin=A1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 13:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Африка|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Хулиан Кињонес|Кињонес]] {{goal|{{0}}9}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|67}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=A1 /> ---- <section begin=A2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|KOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Кореја - Чешка|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 |екипа2 = {{fb|CZE}} |голови1 = *[[Хванг Ин Бом]] {{goal|67}} *[[О Хјун Гју]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Ладислав Крејчи (фудбалер 1999)|Крејчи]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 44.985 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар|Амин Мохамед Омар]] }}<section end=A2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=A3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=A4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 |екипа2 = {{fb|MEX}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=A5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=A6 /> ---- ===Група Б=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Б}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Б !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|CAN|}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|BIH}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|QAT|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SUI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=B1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Босна и Херцеговина|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Јово Лукиќ|Лукиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.002 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=B1 /> ---- <section begin=B2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|QAT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Катар - Швајцарија|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Миро Мухајм|Мухајм]] {{goal|90+4|авт.}} |голови2 = *{{goal|17|пен.}} [[Брил Ембоо|Емболо]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 67.966 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=B2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=B3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=B4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=B5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|BIH}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=B6 /> ---- ===Група Ц=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Ц !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BRA|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|MAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|HAI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SCO|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=C1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|32}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=C1 /> ---- <section begin=C2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|HAI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Хаити - Шкотска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 |екипа2 = {{fb|SCO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|28}} [[Џон МакГин|МакГин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=C2 /> ---- <section begin=C3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=C3 /> ---- <section begin=C4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:30 |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=C4 /> ---- <section begin=C5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 |екипа2 = {{fb|BRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=C5 /> ---- <section begin=C6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|MAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес-Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=C6 /> ---- ===Група Д=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Д}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Д !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|USA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|PAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUS}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=D1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Парагвај|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Дамиан Бобадиља|Бобадиља]] {{goal|{{0}}7|авт.}} *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}} *[[Џовани Рејна|Рејна]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|73}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=D1 /> ---- <section begin=D2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Австралија - Турција|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 |екипа2 = {{fb|TUR}} |голови1 = *[[Нестори Иранкунда|Иранкунда]] {{goal|27}} *[[Конор Меткалф|Меткалф]] {{goal|75}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=D2 /> ---- <section begin=D3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=D3 /> ---- <section begin=D4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=D4 /> ---- <section begin=D5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 |екипа2 = {{fb|USA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=D5 /> ---- <section begin=D6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=D6 /> ---- ===Група Е=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Е}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|GER}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CUW}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CIV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|ECU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=E1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Курасао|7–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/40002146 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = *[[Феликс Нмеча|Нмеча]] {{goal|{{0}}6}} *[[Нико Шлотербек|Шлотербек]] {{goal|38}} *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|45+5|пен.}}, {{goal|88}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{goal|47}} *[[Натаниел Браун (фудбалер)|Браун]] {{goal|68}} *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Ливано Комененсија|Комененсија]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.021 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=E1 /> ---- <section begin=E2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Брег на Слоновата Коска - Еквадор|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|90}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.274 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=E2 /> ---- <section begin=E3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=E3 /> ---- <section begin=E4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=E4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|CUW}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=E6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 |екипа2 = {{fb|GER}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=E6 /> ---- ===Група Ф=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|NED}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|JPN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SWE}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=F1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Јапонија|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Вирџил ван Дајк|Ван Дајк]] {{goal|50}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|57}} [[Кеито Накамура|Накамура]] *{{goal|88}} [[Даичи Камада|Камада]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69,285 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=F1 /> ---- <section begin=F2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|SWE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Шведска - Тунис|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 |екипа2 = {{fb|TUN}} |голови1 = * [[Јасин Ајари|Ајари]] {{goal|{{0}}7}}, {{goal|90+6}} * [[Александер Исак|Исак]] {{goal|30}} * [[Виктор Ѓекереш|Ѓекереш]] {{goal|59}} * [[Матијас Сванберг|Сванберг]] {{goal|84}} |голови2 = * {{goal|43}} [[Омар Рекик|Рекик]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 50.987 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Жаел Фалкон]] }}<section end=F2 /> ---- <section begin=F3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=F3 /> ---- <section begin=F4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 22:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=F4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|JPN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=F6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=F6 /> ---- ===Група Г=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Г}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Г !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BEL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|EGY}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NZL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=G1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Египет|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|66|авт.}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Емам Ашур|Ашур]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.775 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=G1 /> ---- <section begin=G2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|IRN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Иран - Нов Зеланд|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 |екипа2 = {{fb|NZL}} |голови1 = *[[Рамин Резаејан|Резаејан]] {{goal|32}} *[[Мохамад Мохеби|Мохеби]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|54}} [[Елајџа Џаст|Џаст]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.108 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос|Сесар Артуро]] }}<section end=G2 /> ---- <section begin=G3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=G3 /> ---- <section begin=G4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G4 /> ---- <section begin=G5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|EGY}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=G5 /> ---- <section begin=G6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G6 /> ---- ===Група Х=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Х}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Х !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ESP}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CPV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SAU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|URU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=H1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Зелен ’Рт|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67,640 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=H1 /> ---- <section begin=H2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SAU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Саудиска Арабија - Уругвај|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 |екипа2 = {{fb|URU}} |голови1 = *[[Абдулелах Ал-Амри|Ал-Амри]] {{goal|41}} |голови2 = *{{goal|80}} [[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 62.764 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=H2 /> ---- <section begin=H3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=H3 /> ---- <section begin=H4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=H4 /> ---- <section begin=H5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CPV}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=H5 /> ---- <section begin=H6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=H6 /> ---- ===Група И=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група И}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата И !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|FRA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|SEN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRQ}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=I1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|82}} |голови2 = *{{goal|90+5}} [[Ибрахим Мбаје|Мбаје]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.545 |судија = {{flagsport|IRN}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=I1 /> ---- <section begin=I2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|IRQ}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Ирак - Норвешка|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Ајмен Хусеин|Хусеин]] {{goal|39}} |голови2 = *{{goal|29}}, {{goal|43}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] *{{goal|76}} [[Лео Естигор|Естигор]] *{{goal|90+5|авт.}} [[Ајмен Хусеин|Хусеин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.106 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=I2 /> ---- <section begin=I3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=I3 /> ---- <section begin=I4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=I4 /> ---- <section begin=I5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=I5 /> ---- <section begin=I6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SEN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=I6 /> ---- ===Група Ј=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|ALG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUT}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=J1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Алжир|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=J1 /> ---- <section begin=J2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Австрија - Јордан|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = *[[Романо Шмид|Шмид]] {{goal|20}} *[[Јазан Ал-Араб|Ал-Араб]] {{goal|76|авт.}} *[[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] {{goal|90+12}} |голови2 = *{{goal|50}} [[Али Олван|Олван]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.527 |судија = {{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] }}<section end=J2 /> ---- <section begin=J3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J3 /> ---- <section begin=J4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=J4 /> ---- <section begin=J5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=J5 /> ---- <section begin=J6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J6 /> ---- ===Група К=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група К}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата К !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|POR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|COD}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|UZB}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|COL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=K1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Португалија - ДР Конго|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Жоао Невеш|Ж. Невеш]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|45+5}} [[Јоан Виса|Виса]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] }}<section end=K1 /> ---- <section begin=K2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|UZB}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Узбекистан - Колумбија|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = *[[Абосбек Фајзулаев|Фајзулаев]] {{goal|60}} |голови2 = *{{goal|40}} [[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] *{{goal|65}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] *{{goal|90+9}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=K2 /> ---- <section begin=K3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=K3 /> ---- <section begin=K4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=K4 /> ---- <section begin=K5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 |екипа2 = {{fb|POR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=K5 /> ---- <section begin=K6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COD}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=K6 /> ---- ===Група Л=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Л}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Л !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ENG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CRO}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|GHA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|PAN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=L1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Англија - Хрватска|4–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|12|пен.}}, {{goal|42}} *[[Џуд Белингам|Белингам]] {{goal|47}} *[[Маркус Рашфорд|Рашфорд]] {{goal|85}} |голови2 = *{{goal|36}} [[Мартин Батурина|Батурина]] *{{goal|45+5}} [[Петар Муса|Муса]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.389 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=L1 /> ---- <section begin=L2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GHA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Гана - Панама|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 |екипа2 = {{fb|PAN}} |голови1 = *[[Кејлеб Јиренки|Јиренки]] {{goal|90+5}} |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 42.942 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=L2 /> ---- <section begin=L3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=L3 /> ---- <section begin=L4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=L4 /> ---- <section begin=L5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=L5 /> ---- <section begin=L6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|CRO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=L6 /> ---- === Поредок на третопласираните === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=7%|{{Tooltip|Група|Група}} !width=27%|Репрезентација !width=7%|{{Tooltip|Нат|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|Поб|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Нер|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|Пор|Порази}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |2.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |3.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |4.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |5.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |6.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |7.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |8.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |9.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |10.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |11.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |12.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA World Cup 2026], FIFA.com {{ФИФА Светско Првенство}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал|2026]] fyejd2xbj4fmxymb7m10uadb7g31hv4 0 1391325 5578523 5538223 2026-06-18T11:26:09Z Andrew012p 85224 /* */ 5578523 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Dorohedoro 01 (Дорохедоро).jpg|230px]] | caption = Корицата на првиот том, вклучувајќи го Кајман | ja_kanji = ドロヘドロ | ja_romaji = | genre = акција<br>темна фантазија<br>[[научна фантастика]] }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Кју Хајашида]] | publisher = [[Shogakukan]] | publisher_en = [[Viz Media]] | imprint = Ikki Comix | magazine = {{ubl|[[Monthly Ikki]] {{noitalic|(30 ноември 2000 — 25 септември 2014)}}|{{ill|Hibana (списание)|lt=Hibana|ja|ヒバナ (雑誌)}} {{noitalic|(6 март 2015 — 7 август 2017)}}|[[Monthly Shonen Sunday]] {{noitalic|(10 ноември 2017 — 12 септември 2018)}}}} | first = 30 ноември 2000 | last = 12 септември 2018 | volumes = 23 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = TV series | director = [[Јуичиро Хајаши]] | producer = {{ubl|Хиројуки Аои|Даики Томихара|Јуито Хирахара|Акихиро Мацумото|Масаја Саито|Јошинори Хасегава|Јуичи Тада|Реико Сасаки|Ацуши Јошикава|Такехико Хајаши}} | writer = [[Хироши Секо]] | music = [[(K)now Name|R.O.N ((K)now Name)]] | studio = [[MAPPA]] | licensee = {{ubl|[[Netflix]]|[[Crunchyroll]]|[[Medialink]] (сезона 2)}} | network = [[Tokyo MX]], [[Nippon BS Broadcasting|BS11]], [[Mainichi Broadcasting System|MBS]] (сезона 1) | first = {{Start date|2020|01|13}} | last = | episodes = 12 + 6 кратки | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}'''''Дорохедоро''''' ({{langx|ja|ドロヘドロ}}, {{Langx|en|Dorohedoro}}) — [[манга]] напишана и илустрирана од [[Кју Хајашида]]. Објавувана е во списанијата на издавачката куќа [[Shogakukan]], ''Monthly Ikki'' (ноември 2000 — септември 2014), ''Hibana'' (март 2015 — август 2017) и ''Monthly Shonen Sunday'' (ноември 2017 — септември 2018). Поглавјата се собрани во вкупно 23 тома [[танкобон]]. ''Дорохедоро'' ја раскажува приказната за Кајман, рептилоглав лик со [[амнезија]], кој заедно со својата пријателка Никаидо работи на тоа да си ги врати сеќавањата и да преживее во еден чуден и насилен свет. Во Северна Америка, серијата е лиценцирана за англиски јазик од страна на [[Viz Media]] во 2009 г. Сите 23 тома биле објавени во периодот од 2010 до 2019 г.<ref>{{cite web|url=http://www.viz.com/read/manga/dorohedoro-volume-23/product/6039|title=Dorohedoro, Vol. 23|publisher=[[Viz Media]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114195713/https://www.viz.com/read/manga/dorohedoro-volume-23/product/6039|archive-date=14 јануари 2020|access-date=4 јуни 2019|url-status=live}}</ref> [[Аниме]]-адаптација од 12 епизоди, произведена од студиото [[MAPPA]], се прикажувала во [[Јапонија]] на Tokyo MX од јануари до март 2020 г., по што следело светско прикажување на [[Netflix]] во мај 2020 г. Втората сезона на анимето започнала со прикажување во април 2026 г. == Содржина == Приказната се одвива во два света. Првиот е Светот на Волшебниците, населен со суштества слични на луѓето што се способни да создаваат „чад“ внатре во своето тело, кој им служи како волшепство. Вториот е светот наречен Дупката — сиромашни квартови населени со обични луѓе. Волшебниците ја користат Дупката како полигон за своите тренинзи, а луѓето како суровина за своите експерименти. Воздухот и земјата во Дупката се натопени со остатоци од црниот волшебен чад. Еден ден, девојката по име Никаидо, работејќи како собирачка на трупови во Дупката, наоѓа жртва на волшепство што излегува дека е жива. Главата на човекот е претворена во глава на рептил, а при преобразбата тој целосно го изгубил сеќавањето. Кајман (како што го нарекува Никаидо) одлучува по секоја цена да ги врати своите спомени и заедно со Никаидо се упатува во Светот на Волшебниците за да го најде оној што го проколнал. Едно од најважните гледишта на дејството е паралелното раскажување за две групи ликови. Првата група е околу Ен, моќен волшебник и мафијашки бос. Втората група се Кајман и Никаидо. Конкретно за мангата е тоа што авторот не користи класична шема на протагонист-антагонист; и волшебниците и луѓето се прикажани како главни ликови што кај читателот предизвикуваат симпатија и приврзаност. == Ликови == '''Кајман''' ([[Јапонски јазик|јап]]. カイマン) :''Гласот го позајмиле: [[Ватару Такаги]] (јапонски); Алекс Ле (англиски)'' Кајман е жртва на волшебен напад што го оставил со глава на рептил и без никакви сеќавања за неговиот вистински идентитет. Тој работи со својата пријателка Никаидо во лов на волшебници што влегуваат во Дупката, со надеж дека ќе го убие оној што го фрлил волшепството врз него и со тоа ќе го поништи. Имунитетот на Кајман на волшепството и неговите извонредни вештини со ножеви го прават неверојатно вешт во борбата против волшебниците. Тој исто така има способност да ја регенерира својата рептилска глава, што му овозможува да преживее смртоносни напади како што е обезглавувањето. Кога не се бори, Кајман го поминува најголемиот дел од времето работејќи во болница за жртви од волшепство и јадејќи гјоза во ресторанот на Никаидо, „Гладна буба“ ([[Англиски јазик|англ]]. ''The Hungry Bug''). '''Никаидо''' (јап. 二階堂) :''Гласот го позајмиле: [[Реина Кондо]] (јапонски); Реба Бур (англиски)'' Најдобрата пријателка на Кајман, сопственичка и готвачка на „Гладна буба“, ресторан во Дупката. Таа го нашла Кајман по неговата првична преобразба и му помага во ловот на волшебници со надеж дека ќе му ги врати сеќавањата и лицето. Таа е тајна волшебничка и живее во криење поради тоа што нејзината моќ е исклучително ретка и посакувана. Таа, исто така, одржува контакт со еден ѓавол од нејзиното минато по име Асу. Никаидо е неверојатна вешта борка и покрај тоа што не користи волшепство, обично користејќи [[ракопашна борба]] и акробации за да ги онеспособи непријателите. == Светот на ''Дорохедоро'' == * '''Дупката''' — град што постои во непознато време и место. Жителите се навикнати на волшебниците, но силно ги мразат. * '''Пеколот''' — паралелно пространство населено со ѓаволи, каде што завршуваат волшебниците по нивната смрт. Тесно е поврзан со Светот на Волшебниците. * '''Светот на Волшебниците''' — пространство паралелно на Дупката. Патувањето меѓу двата света е можно само преку волшебни врати. Волшебниците носат маски со најразличен дизајн и имаат конкретни физиолошки одлики: ** Секој волшебник има орган што произведува чад, што е изворот на нивното волшепство. Чадот излегува преку канали во прстите на рацете или преку грлото. ** Во главата на секој волшебник постои формација (тумор) во облик на мал рогат демон. Сѐ додека овој демон е неоштетен, волшебникот може да биде воскреснат дури и ако поминала една година од неговата смрт. ** Силата на волшебникот се мери според количеството чад што може да го произведе. Оние со малку чад се сметаат за отфрлени и живеат во сиромаштија. ** Постои трговија со чад зачуван во посебни шишиња. Ова им овозможува на другите да го користат тоа волшепство (на пример, лековит чад). ** Постои цела индустрија за зголемување на волшебната моќ: хируршки операции за проширување на каналите, стимулации и разни терапии. Се користи и „црн прав“ — опасен наркотик што привремено ја зголемува моќта, но го уништува умот. * '''Крстооки''' — организација на слаби волшебници што се препознаваат по тетоважите со крстови околу очите. Тие се занимаваат со шверц на црн прав и се специјализирани за [[ракопашна борба]], напаѓајќи ги органите за чад кај посилни волшепства за да ги онеспособат. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://gekkansunday.net/work/477/|Матична страница на мангата}} * {{Official website|https://dorohedoro.net/|Матична страница на анимето}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Манга од 2000 година]] oq89mhkn5q7lymwweeu8swillxhe1le 0 1391885 5578362 5541454 2026-06-18T02:19:22Z Jmabel 57653 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Nebraska grain silo RAAM 2015 by D Ramey Logan.jpg]] → [[File:Nebraska grain silo RAAM 2015 by Don Ramey Logan.jpg]] [[c:Special:PermanentLink/1232765674#Mass_rename_requested]] 5578362 wikitext text/x-wiki [[Податотека:VPP Usman.jpg|мини|Силоси со рамно дно, Нова Усмањ, Русија]] [[Податотека:Ralls Texas Grain Silos 2010.jpg|мини|300px|Челични силоси за жито во [[Ралс (Тексас)|Ралс]] ([[Тексас]])]] [[Податотека:Silos Tower.jpg|мини|300px|Дрвен силос на сточарска фарма ([[Слуди (Вологодска област)|село Слуди]], [[Вологодска Област]])]] '''Силос''' или '''силокула'''<ref>{{ДРМЈ|силокула}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|силокула}}</ref> — склад за складирање на растресити материјали како што се [[цемент]], [[песок]], [[жито]], сточна храна, гранули и слично.<ref>{{ДРМЈ|силос}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|силос}}</ref> Силосот претставува сад со цилиндричен облик со рамно или конусно дно. Благодарение на вертикалната положба на силосот се постигнува значителна заштеда на простор, и покрај огромните количини на суровини што се чуваат во него. Исто толку значајна предност на силосот во однос на обичните складови е обезбедувањето на високо ниво на заштита на складираните суровини од влијанието на надворешните фактори на животната средина (влага, [[дожд]], снег). Според времетраењето на складирањето на материјалите, силосите се делат на силоси со рамно дно и конусни силоси. Силосите со ''рамно дно'' се наменети за долготрајно чување на сите видови житни, мешункасти и зрнести култури, пченка и репка со влажност до 14 % (репка до 9 %) и нечистотија до 3 %. Силосите ''со конусно дно'' се користат за привремено складирање на жито, семиња или сточна храна. Овие силоси се користат во различни претпријатија: живинарски фарми, мелници, фабрики за сточна храна, а исто така се користат и за претовар на жито во патен или [[железнички транспорт]]. == Безбедност == [[Податотека:Silo Merrinee.jpg|десно|мини|Напуштен елеватор во Мерини, Викторија, Австралија.]] [[Податотека:Nebraska grain silo RAAM 2015 by Don Ramey Logan.jpg|мини|Елеватор за жито во Небраска, јуни 2015 година.]] Силосите се опасни објекти, и секоја година [[Човек|луѓе]] го губат животот или се здобиваат со повреди при нивното полнење и одржување.<ref>{{cite news| url=https://www.chicagotribune.com/2011/03/08/drowned-in-corn-grain-bin-deaths-hit-record/ | work=Chicago Tribune | first=Judith | last=Graham | title=Drowned in corn: Grain bin deaths hit record | date=2011-03-08}}</ref> Механизацијата што се користи е опасна, а работниците можат да паднат од скалите или работните платформи на високите силоси. Низ годините се забележани и голем број [[Пожар|пожари]]. === Опасности при процесот на полнење === Полнењето на силосот бара паркирање на два [[Трактор|трактора]] многу блиску еден до друг, при што двата работат со полна моќност и со вклучени [[Приклучно вратило|приклучни вратила]]. Едниот ја придвижува дувалката за силос, а другиот приколката за фураж што ја истовара свежо исечената храна во дувалката. [[Земјоделец|Земјоделецот]] мора постојано да се движи во ова многу опасно опкружување со вртечки вратила и брзи транспортери за да го провери протокот на материјалот и да ги прилагоди брзините. Подготовката за полнење бара подигнување на механизмот за истовар до врвот, при што сиот преостанат фураж на дното мора рачно да се отстрани. Оваа работа бара земјоделецот да работи непосредно под машина тешка неколку тони, која виси на педесет или повеќе метри височина, прицврстена на тенка челична сајла. Доколку механизмот падне, смртта е речиси миговна. === Опасности при процесот на истовар === Истоварот носи сопствени конкретни опасности поради потребата земјоделецот редовно да се качува во силосот за да затвори горна или да отвори долна врата, притоа поместувајќи го олукот за истовар. Ферментацијата на силажата произведува [[метан]], кој со текот на времето го истиснува кислородот во горниот дел на силосот. Земјоделецот што влегува во силосот без претходни мерки на претпазливост може да биде задушен од метанот, да изгуби свест и тивко да почине пред некој да забележи. Неопходно е постојано проветрување со свеж [[воздух]] пред секој обид за влез во објектот. Доколку механизмот за истовар се заглави, земјоделецот мора да се качи и директно да застане врз него за да ја откопа заглавената силажа. Притоа, тој стои на машина што може да го убие за неколку секунди доколку случајно се вклучи. Ова може да се случи ако некој друг работник ненамерно го вклучи механизмот за истовар додека друго лице сѐ уште работи внатре. Честопати, при истовар на жито преку отвор на дното, друг работник стои на врвот на житото за да обезбеди рамномерен проток. Понекогаш под работникот се создаваат нестабилни „џебови“ што можат да пропаднат; ова е познато како затрупување со жито, каде што лицето може целосно да потоне во житото за само неколку секунди. Затрупувањето може да се случи и при чистење на големи грутки жито заглавени на страните на силосот, што често води до смрт од задушување. === Опасности кај сувите материјали и контејнерите === Забележани се многу случаи на избувнувања во силосите и придружните објекти. Доколку воздухот внатре се наполни со ситни честички, како што е прашината од житото, една искра може да предизвика избувнување на прашина доволно силна за да го разнесе бетонскиот силос и околните згради. Искрите често се предизвикани од триење на метал со метал во каналите или поради статички електрицитет. Двата главни проблеми што наметнуваат чистење на силосите се „премостување“ и „глувчешка дупка“. Премостувањето се случува кога материјалот се заглавува над механизмот за истовар на дното и го блокира протокот. „Глувчешката дупка“ се случува кога материјалот почнува да се лепи на страните на силосот, што го намалува капацитетот и води кон загадување на новиот материјал со стариот. Постојат повеќе начини за чистење, но од почетокот на 1990-тите се достапни акустични чистачи, кои се неинвазивни и нудат безбеден начин за одржување на чистотата во силосите. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category|Silos}} * [http://www.silo.org/ International Silo Association] * [http://nasdonline.org/73/d001695/what-to-do-in-case-of-grain-bin.html What To Do In Case Of Grain Bin Entrapment], from the U.S. National Agricultural Safety Database * Beedle, Peggy Lee. [https://learningstore.uwex.edu/Assets/pdfs/G3660-04.pdf "Silos: an agricultural success story"], University of Wisconsin-Extension: 2001, G3660-4. [[Категорија:Американски пронајдоци]] [[Категорија:Земјоделски градби]] [[Категорија:Садови]] j6hvx5nf1l3i09mgzabioqsxcw14u41 0 1395268 5578524 5560746 2026-06-18T11:31:39Z Andrew012p 85224 /* */ 5578524 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Zankyou no Terror.jpg|250px]] | caption = Плакатот на анимето | ja_kanji = 残響のテロル | ja_romaji = Занкјо но терору | genre = [[психолошки трилер]]<ref>{{cite web|last=Vincent|first=Brittany|title=The Works of MAPPA, From Terror in Resonance to Sarazanmai|url=https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terror-in-resonance-to-sarazanmai/|website=[[Funimation]]|access-date=August 2, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512154645/https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terror-in-resonance-to-sarazanmai/|archive-date=12 мај 2021|date=14 август 2020}}</ref> | creator = [[Шиничиро Ватанабе]] }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Шиничиро Ватанабе | producer = {{Ubl|Коџи Јамамото|Макото Кимура|Такамицу Иноуе}} | writer = {{Ubl|Шотен Јано|[[Хироши Секо]]|Џун Кумагаи|Кента Ихара}} | music = [[Recording Artist|Јоко Кано]] | studio = [[MAPPA]] | licensee = {{ubl|[[Crunchyroll]]{{efn|Во Северна Америка преку Crunchyroll, LLC (порано позната како Funimation).}}|{{English anime licensee| AUS = [[Madman Entertainment]]| UK = [[Anime Limited]]}}}} | network = [[Fuji TV]] ([[Noitamina]]) | network_en = {{English anime network| SEA = [[Aniplus Asia]]}} | first = 10 јули 2014 | last = 25 септември 2014 | episodes = 11 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}{{нихонго-н|'''''Terror in Resonance'''''|残響のテロル|Занкјо но терору|Одеци на теророт}} — јапонска [[аниме]]-серија произведена од студиото [[MAPPA]]. Анимето е создадено и режирано од Шиничиро Ватанабе, со дизајн на ликовите од [[Казуто Наказава]] и музика компонирана од [[Јоко Кано]]. Серијата се прикажувала во единаесет епизоди на програмата [[Noitamina]] на телевизијата [[Fuji TV]] во периодот од јули до септември 2014 г. == Содржина == Во една алтернативна верзија на сегашноста, две млади момчиња што се претставуваат под имињата Девет и Дванаесет крадат прототип на атомска бомба во очигледен [[тероризам|терористички напад]]. Нарекувајќи се себеси „Сфинга“ ([[Јапонски јазик|јап]]. スピンクス), тие прикачуваат видеоснимка на [[интернет]] во која се закануваат дека ќе го уништат [[Токио]] доколку не биде решена нивната таинствена загатка. Тие се двајца од преживеаните од тајниот експеримент на академијата Rising Peace ([[Транскрипција (лингвистика)|транскр]]. ''Рајзинг пис''), чија цел била да развие човечки оружја од деца сирачиња со савантски синдром. Момчињата се спријателуваат со Лиса, осамена средношколка што ненамерно станува дел од нивниот план за разоткривање на злосторничките дејства на организацијата. == Ликови == === Главни ликови === {{нихонго-н|'''Девет'''|ナイン|Nain}} / '''Арата Коконое''' (јап. 九重 新 ''Kokonoe Arata'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Каито Ишикава]] (јапонски), [[Кристофер Бевинс]] (англиски)<ref name="cast">{{cite web|last=Ressler|first=Karen|date=June 12, 2014|title=Terror in Resonance Second Promo Reveals Cast, Theme Song|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-06-12/terror-in-resonance-second-promo-reveals-cast-theme-song/.75490|access-date=September 14, 2022|website=[[Anime News Network]]|archive-date=April 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403084636/https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-06-12/terror-in-resonance-second-promo-reveals-cast-theme-song/.75490|url-status=live }}</ref> :Таинствен млад човек со генијален ум и смирено поведение, кој се преселува во Токио и посетува средно училиште заедно со Дванаесет под лажниот идентитет „Арата Коконое“. Тој е еден од мозоците за преземање на дејствата зад името „Сфинга“. Тој и Дванаесет се преживеани од тајниот експеримент на академијата Rising Peace во кој 26 високоинтелигентни деца сирачиња биле обучувани да станат човечки оружја. '''Дванаесет''' (јап. ツエルブ ''Tsuerubu'') / '''Тоџи Хисами''' (јап. 久見 冬二 ''Hisami Tōji'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Сома Саито]] (јапонски), [[Арон Дисмјук]] (англиски)<ref name="cast" /> :Наизглед детски настроен млад човек што е вториот член на „Сфинга“. Тој е љубезен, грижлив и се спријателува со осамената средношколка Лиса. Во јавноста го користи цивилниот идентитет „Тоџи Хисами“ и е исклучително вешт во управување со возила како мотоцикли и моторни санки. Дванаесет има [[синестезија]] — состојба што му овозможува да го гледа звукот како боја.{{Efn|Канџи-знакот за „зима“ (冬) се изговара исто како и знакот за бројот 10 (十), додека „ни“ (二) е канџи-знакот за бројот 2.}} '''Лиса Мишима''' (јап. 三島 リサ ''Mishima Risa'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Ацуми Танезаки]] (јапонски), [[Џед Сакстон]] (англиски)<ref name="cast" /> :Средношколка со тежок и проблематичен живот, како дома, така и во училиштето. Се спријателува со Девет и Дванаесет откако тие ја спасуваат од насилници во нејзиното училиште, по што станува вовлечена во нивните планови. '''Кенџиро Шибазаки''' (јап. 柴崎 健次郎 ''Shibazaki Kenjirō'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Шунсуке Сакуја]] (јапонски), [[Роберт Маколум]] (англиски)<ref name="cast" /> :Детектив во Полицискиот оддел на Токио што некогаш бил главен ас во одделот за истраги, но бил деградиран во одделот за документација и архива поради продолжување на неовластена истрага. Тој е исклучително интелигентен и е повикан назад во служба за да ја истражи терористичката група „Сфинга“. '''Пет''' (јап. ハイヴ, ''Haivu'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Мегуми Хан]] (јапонски), [[Џејми Марши]] (англиски)<ref name="cast" /> :Таа е третиот преживеан член од експериментот на академијата Rising Peace. Исклучително е натпреварувачки настроена и има сложен однос на љубов и омраза кон Девет поради неговиот огромен талент. Станува американска оперативна агентка на [[Федерално истражно биро|ФИБ]] што патува во Јапонија како дел од нејзините должности во рамките на Екипата за поддршка при јадрени итни случаи (NEST), со цел да помогне во истрагата за терористичките напади. Нејзината обземеност од Девет ја открива нејзината подготвеност да ги загрози, па дури и да убие невини луѓе само за лично да стигне до Девет и Дванаесет. == Белешки == {{белешки}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|http://terror-in-tokyo.com|Матична страница}} * {{Anime News Network|аниме|15974}} [[Категорија:Аниме-серии]] p3s8x6u9ai9j8gkyrsvfskd1meuwbhs 4 1395771 5578361 5578100 2026-06-18T01:45:59Z P.Nedelkovski 47736 /* Список на учесници */ 5578361 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец јуни 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Слики од Едгар Дега === [[Податотека:Noun project 1435.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Слики од Едгар Дега“]] На 2 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Слики од Едгар Дега“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите од Едгар Дега може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Едгар Дега|Слики од Едгар Дега]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Семејството Белели]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Париз)]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Лос Анџелес)]] (Н)|[[Ентериер (Едгар Дега)]] (Н)|[[Пејачка со ракавица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Малечката 14-годишна танчарка]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Малечката танчарка (мјузикл)]] (Н)|[[Импресионистите (ТВ-серија)]] (Н)|[[Линијата (драма)]] (Н)|[[Мари ван Гетам]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Час по танц (Дега, Метрополитен)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Вулкани во Исланд === [[Податотека:Volcano.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Вулкани во Исланд“]] На 4 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Вулкани во Исланд“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за вулканите во Исланд може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на вулкани во Исланд#Список|Список на вулкани во Исланд]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Крапла]] (Н)|[[Бренистејнсфјот]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Колбеинсејски Гребен]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Добитници на Волфовата награда за физика === [[Податотека:Wolf prize icon.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Добитници на Волфовата награда за физика“]] На 9 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Добитници на Волфовата награда за физика“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за добитниците на Волфовата награда за физика може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волфова награда за физика|Добитници на Волфовата награда за физика]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Жил Брасар]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“]] На 11 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1780-ти и 1790-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1780-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1790-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1799 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Министерства на Црна Гора === [[Податотека:Flag_of_Montenegro.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Министерства на Црна Гора“]] На 16 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Министерства на Црна Гора“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за министерствата на Црна Гора може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Министерства на Црна Гора|Министерства на Црна Гора]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Министерство за здравство (Црна Гора)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Министерство за екологија, просторно планирање и урбанизам (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за земјоделство и рурален развој (Црна Гора)]] (Н)|[[Влада на Црна Гора]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]] | {{подреден список|[[Министерство за финансии (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за јавна администрација, дигитално општество и медиуми (Црна Гора)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Кирил Јовановски|Кирил Јовановски]] | {{подреден список|[[Министерство за економија (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за капитални инвестиции (Црна Гора)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Населени места во Општина Кочевје === [[Податотека:Karte_Kocevje_si.png|десно|230п|Уредувачки ден „Населени места во Општина Кочевје“]] На 18 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Населени места во Општина Кочевје“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за населените места во Општина Кочевје може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Кочевје|Населени места во Општина Кочевје]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Боровец кај Кочевска Река]] (Н)}} |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“]] На 23 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1980-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1990-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Национални паркови во Шведска === [[Податотека:Naturvårdsverket_vapen.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Национални паркови во Шведска“]] На 25 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Национални паркови во Шведска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за национални паркови во Шведска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Национални паркови во Шведска|Национални паркови во Шведска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови јасен === [[Податотека:Noun 119825 cc.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Видови јасен“]] На 30 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови јасен“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите јасен може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Јасен#Некои видови|Видови јасен]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|6]] 6zjjvre853rsz2r9z10pecu1cbt0aoe 5578366 5578361 2026-06-18T02:47:00Z P.Nedelkovski 47736 /* Список на учесници */ 5578366 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец јуни 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Слики од Едгар Дега === [[Податотека:Noun project 1435.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Слики од Едгар Дега“]] На 2 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Слики од Едгар Дега“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите од Едгар Дега може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Едгар Дега|Слики од Едгар Дега]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Семејството Белели]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Париз)]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Лос Анџелес)]] (Н)|[[Ентериер (Едгар Дега)]] (Н)|[[Пејачка со ракавица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Малечката 14-годишна танчарка]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Малечката танчарка (мјузикл)]] (Н)|[[Импресионистите (ТВ-серија)]] (Н)|[[Линијата (драма)]] (Н)|[[Мари ван Гетам]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Час по танц (Дега, Метрополитен)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Вулкани во Исланд === [[Податотека:Volcano.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Вулкани во Исланд“]] На 4 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Вулкани во Исланд“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за вулканите во Исланд може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на вулкани во Исланд#Список|Список на вулкани во Исланд]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Крапла]] (Н)|[[Бренистејнсфјот]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Колбеинсејски Гребен]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Добитници на Волфовата награда за физика === [[Податотека:Wolf prize icon.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Добитници на Волфовата награда за физика“]] На 9 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Добитници на Волфовата награда за физика“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за добитниците на Волфовата награда за физика може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волфова награда за физика|Добитници на Волфовата награда за физика]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Жил Брасар]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“]] На 11 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1780-ти и 1790-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1780-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1790-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1799 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Министерства на Црна Гора === [[Податотека:Flag_of_Montenegro.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Министерства на Црна Гора“]] На 16 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Министерства на Црна Гора“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за министерствата на Црна Гора може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Министерства на Црна Гора|Министерства на Црна Гора]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Министерство за здравство (Црна Гора)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Министерство за екологија, просторно планирање и урбанизам (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за земјоделство и рурален развој (Црна Гора)]] (Н)|[[Влада на Црна Гора]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]] | {{подреден список|[[Министерство за финансии (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за јавна администрација, дигитално општество и медиуми (Црна Гора)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Кирил Јовановски|Кирил Јовановски]] | {{подреден список|[[Министерство за економија (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за капитални инвестиции (Црна Гора)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Населени места во Општина Кочевје === [[Податотека:Karte_Kocevje_si.png|десно|230п|Уредувачки ден „Населени места во Општина Кочевје“]] На 18 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Населени места во Општина Кочевје“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за населените места во Општина Кочевје може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Кочевје|Населени места во Општина Кочевје]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Боровец кај Кочевска Река]] (Н)|[[Брег кај Кочевје]] (Н)}} |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“]] На 23 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1980-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1990-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Национални паркови во Шведска === [[Податотека:Naturvårdsverket_vapen.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Национални паркови во Шведска“]] На 25 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Национални паркови во Шведска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за национални паркови во Шведска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Национални паркови во Шведска|Национални паркови во Шведска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови јасен === [[Податотека:Noun 119825 cc.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Видови јасен“]] На 30 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови јасен“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите јасен може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Јасен#Некои видови|Видови јасен]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|6]] 3grrt4ewb58vnmg7fwgk4qzxg30g0z9 5578371 5578366 2026-06-18T03:48:23Z P.Nedelkovski 47736 /* Список на учесници */ 5578371 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец јуни 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Слики од Едгар Дега === [[Податотека:Noun project 1435.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Слики од Едгар Дега“]] На 2 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Слики од Едгар Дега“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите од Едгар Дега може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Едгар Дега|Слики од Едгар Дега]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Семејството Белели]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Париз)]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Лос Анџелес)]] (Н)|[[Ентериер (Едгар Дега)]] (Н)|[[Пејачка со ракавица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Малечката 14-годишна танчарка]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Малечката танчарка (мјузикл)]] (Н)|[[Импресионистите (ТВ-серија)]] (Н)|[[Линијата (драма)]] (Н)|[[Мари ван Гетам]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Час по танц (Дега, Метрополитен)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Вулкани во Исланд === [[Податотека:Volcano.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Вулкани во Исланд“]] На 4 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Вулкани во Исланд“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за вулканите во Исланд може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на вулкани во Исланд#Список|Список на вулкани во Исланд]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Крапла]] (Н)|[[Бренистејнсфјот]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Колбеинсејски Гребен]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Добитници на Волфовата награда за физика === [[Податотека:Wolf prize icon.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Добитници на Волфовата награда за физика“]] На 9 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Добитници на Волфовата награда за физика“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за добитниците на Волфовата награда за физика може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волфова награда за физика|Добитници на Волфовата награда за физика]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Жил Брасар]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“]] На 11 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1780-ти и 1790-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1780-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1790-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1799 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Министерства на Црна Гора === [[Податотека:Flag_of_Montenegro.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Министерства на Црна Гора“]] На 16 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Министерства на Црна Гора“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за министерствата на Црна Гора може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Министерства на Црна Гора|Министерства на Црна Гора]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Министерство за здравство (Црна Гора)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Министерство за екологија, просторно планирање и урбанизам (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за земјоделство и рурален развој (Црна Гора)]] (Н)|[[Влада на Црна Гора]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]] | {{подреден список|[[Министерство за финансии (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за јавна администрација, дигитално општество и медиуми (Црна Гора)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Кирил Јовановски|Кирил Јовановски]] | {{подреден список|[[Министерство за економија (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за капитални инвестиции (Црна Гора)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Населени места во Општина Кочевје === [[Податотека:Karte_Kocevje_si.png|десно|230п|Уредувачки ден „Населени места во Општина Кочевје“]] На 18 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Населени места во Општина Кочевје“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за населените места во Општина Кочевје може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Кочевје|Населени места во Општина Кочевје]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Боровец кај Кочевска Река]] (Н)|[[Брег кај Кочевје]] (Н)|[[Брезовица кај Предград]] (Н)}} |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“]] На 23 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1980-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1990-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Национални паркови во Шведска === [[Податотека:Naturvårdsverket_vapen.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Национални паркови во Шведска“]] На 25 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Национални паркови во Шведска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за национални паркови во Шведска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Национални паркови во Шведска|Национални паркови во Шведска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови јасен === [[Податотека:Noun 119825 cc.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Видови јасен“]] На 30 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови јасен“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите јасен може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Јасен#Некои видови|Видови јасен]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|6]] nhzkmznrzolt64ckz3rzrehv0tf61eg 5578457 5578371 2026-06-18T09:30:32Z Jtasevski123 69538 /* Список на учесници */ 5578457 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец јуни 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Слики од Едгар Дега === [[Податотека:Noun project 1435.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Слики од Едгар Дега“]] На 2 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Слики од Едгар Дега“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите од Едгар Дега може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Едгар Дега|Слики од Едгар Дега]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Семејството Белели]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Париз)]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Лос Анџелес)]] (Н)|[[Ентериер (Едгар Дега)]] (Н)|[[Пејачка со ракавица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Малечката 14-годишна танчарка]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Малечката танчарка (мјузикл)]] (Н)|[[Импресионистите (ТВ-серија)]] (Н)|[[Линијата (драма)]] (Н)|[[Мари ван Гетам]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Час по танц (Дега, Метрополитен)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Вулкани во Исланд === [[Податотека:Volcano.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Вулкани во Исланд“]] На 4 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Вулкани во Исланд“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за вулканите во Исланд може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на вулкани во Исланд#Список|Список на вулкани во Исланд]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Крапла]] (Н)|[[Бренистејнсфјот]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Колбеинсејски Гребен]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Добитници на Волфовата награда за физика === [[Податотека:Wolf prize icon.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Добитници на Волфовата награда за физика“]] На 9 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Добитници на Волфовата награда за физика“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за добитниците на Волфовата награда за физика може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волфова награда за физика|Добитници на Волфовата награда за физика]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Жил Брасар]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“]] На 11 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1780-ти и 1790-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1780-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1790-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1799 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Министерства на Црна Гора === [[Податотека:Flag_of_Montenegro.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Министерства на Црна Гора“]] На 16 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Министерства на Црна Гора“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за министерствата на Црна Гора може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Министерства на Црна Гора|Министерства на Црна Гора]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Министерство за здравство (Црна Гора)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Министерство за екологија, просторно планирање и урбанизам (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за земјоделство и рурален развој (Црна Гора)]] (Н)|[[Влада на Црна Гора]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]] | {{подреден список|[[Министерство за финансии (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за јавна администрација, дигитално општество и медиуми (Црна Гора)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Кирил Јовановски|Кирил Јовановски]] | {{подреден список|[[Министерство за економија (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за капитални инвестиции (Црна Гора)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Населени места во Општина Кочевје === [[Податотека:Karte_Kocevje_si.png|десно|230п|Уредувачки ден „Населени места во Општина Кочевје“]] На 18 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Населени места во Општина Кочевје“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за населените места во Општина Кочевје може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Кочевје|Населени места во Општина Кочевје]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Боровец кај Кочевска Река]] (Н)|[[Брег кај Кочевје]] (Н)|[[Брезовица кај Предград]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Шалка Вас]] (Н)|[[Шталцерји]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Букова Гора (Кочевје)]] (Н)|[[Вимољ кај Предград]] (Н)|[[]] (Н)}} |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“]] На 23 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1980-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1990-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Национални паркови во Шведска === [[Податотека:Naturvårdsverket_vapen.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Национални паркови во Шведска“]] На 25 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Национални паркови во Шведска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за национални паркови во Шведска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Национални паркови во Шведска|Национални паркови во Шведска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови јасен === [[Податотека:Noun 119825 cc.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Видови јасен“]] На 30 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови јасен“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите јасен може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Јасен#Некои видови|Видови јасен]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|6]] j8d1nxkmgwth789mbi57gh3okygzna3 5578466 5578457 2026-06-18T09:59:33Z Jtasevski123 69538 /* Список на учесници */ 5578466 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец јуни 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Слики од Едгар Дега === [[Податотека:Noun project 1435.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Слики од Едгар Дега“]] На 2 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Слики од Едгар Дега“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите од Едгар Дега може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Едгар Дега|Слики од Едгар Дега]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Семејството Белели]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Париз)]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Лос Анџелес)]] (Н)|[[Ентериер (Едгар Дега)]] (Н)|[[Пејачка со ракавица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Малечката 14-годишна танчарка]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Малечката танчарка (мјузикл)]] (Н)|[[Импресионистите (ТВ-серија)]] (Н)|[[Линијата (драма)]] (Н)|[[Мари ван Гетам]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Час по танц (Дега, Метрополитен)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Вулкани во Исланд === [[Податотека:Volcano.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Вулкани во Исланд“]] На 4 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Вулкани во Исланд“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за вулканите во Исланд може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на вулкани во Исланд#Список|Список на вулкани во Исланд]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Крапла]] (Н)|[[Бренистејнсфјот]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Колбеинсејски Гребен]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Добитници на Волфовата награда за физика === [[Податотека:Wolf prize icon.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Добитници на Волфовата награда за физика“]] На 9 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Добитници на Волфовата награда за физика“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за добитниците на Волфовата награда за физика може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волфова награда за физика|Добитници на Волфовата награда за физика]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Жил Брасар]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“]] На 11 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1780-ти и 1790-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1780-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1790-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1799 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Министерства на Црна Гора === [[Податотека:Flag_of_Montenegro.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Министерства на Црна Гора“]] На 16 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Министерства на Црна Гора“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за министерствата на Црна Гора може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Министерства на Црна Гора|Министерства на Црна Гора]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Министерство за здравство (Црна Гора)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Министерство за екологија, просторно планирање и урбанизам (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за земјоделство и рурален развој (Црна Гора)]] (Н)|[[Влада на Црна Гора]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]] | {{подреден список|[[Министерство за финансии (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за јавна администрација, дигитално општество и медиуми (Црна Гора)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Кирил Јовановски|Кирил Јовановски]] | {{подреден список|[[Министерство за економија (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за капитални инвестиции (Црна Гора)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Населени места во Општина Кочевје === [[Податотека:Karte_Kocevje_si.png|десно|230п|Уредувачки ден „Населени места во Општина Кочевје“]] На 18 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Населени места во Општина Кочевје“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за населените места во Општина Кочевје може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Кочевје|Населени места во Општина Кочевје]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Боровец кај Кочевска Река]] (Н)|[[Брег кај Кочевје]] (Н)|[[Брезовица кај Предград]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Шалка Вас]] (Н)|[[Шталцерји]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Букова Гора (Кочевје)]] (Н)|[[Вимољ кај Предград]] (Н)|[[Врбовец (Кочевје)]] (Н)}} |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“]] На 23 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1980-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1990-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Национални паркови во Шведска === [[Податотека:Naturvårdsverket_vapen.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Национални паркови во Шведска“]] На 25 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Национални паркови во Шведска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за национални паркови во Шведска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Национални паркови во Шведска|Национални паркови во Шведска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови јасен === [[Податотека:Noun 119825 cc.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Видови јасен“]] На 30 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови јасен“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите јасен може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Јасен#Некои видови|Видови јасен]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|6]] hc1qbm4kzx9nhvq0s5cgjlt7vm5il4y 5578487 5578466 2026-06-18T10:20:29Z Jtasevski123 69538 /* Список на учесници */ 5578487 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец јуни 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Слики од Едгар Дега === [[Податотека:Noun project 1435.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Слики од Едгар Дега“]] На 2 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Слики од Едгар Дега“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите од Едгар Дега може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Едгар Дега|Слики од Едгар Дега]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Семејството Белели]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Париз)]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Лос Анџелес)]] (Н)|[[Ентериер (Едгар Дега)]] (Н)|[[Пејачка со ракавица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Малечката 14-годишна танчарка]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Малечката танчарка (мјузикл)]] (Н)|[[Импресионистите (ТВ-серија)]] (Н)|[[Линијата (драма)]] (Н)|[[Мари ван Гетам]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Час по танц (Дега, Метрополитен)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Вулкани во Исланд === [[Податотека:Volcano.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Вулкани во Исланд“]] На 4 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Вулкани во Исланд“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за вулканите во Исланд може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на вулкани во Исланд#Список|Список на вулкани во Исланд]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Крапла]] (Н)|[[Бренистејнсфјот]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Колбеинсејски Гребен]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Добитници на Волфовата награда за физика === [[Податотека:Wolf prize icon.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Добитници на Волфовата награда за физика“]] На 9 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Добитници на Волфовата награда за физика“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за добитниците на Волфовата награда за физика може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волфова награда за физика|Добитници на Волфовата награда за физика]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Жил Брасар]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“]] На 11 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1780-ти и 1790-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1780-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1790-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1799 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Министерства на Црна Гора === [[Податотека:Flag_of_Montenegro.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Министерства на Црна Гора“]] На 16 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Министерства на Црна Гора“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за министерствата на Црна Гора може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Министерства на Црна Гора|Министерства на Црна Гора]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Министерство за здравство (Црна Гора)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Министерство за екологија, просторно планирање и урбанизам (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за земјоделство и рурален развој (Црна Гора)]] (Н)|[[Влада на Црна Гора]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]] | {{подреден список|[[Министерство за финансии (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за јавна администрација, дигитално општество и медиуми (Црна Гора)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Кирил Јовановски|Кирил Јовановски]] | {{подреден список|[[Министерство за економија (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за капитални инвестиции (Црна Гора)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Населени места во Општина Кочевје === [[Податотека:Karte_Kocevje_si.png|десно|230п|Уредувачки ден „Населени места во Општина Кочевје“]] На 18 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Населени места во Општина Кочевје“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за населените места во Општина Кочевје може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Кочевје|Населени места во Општина Кочевје]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Боровец кај Кочевска Река]] (Н)|[[Брег кај Кочевје]] (Н)|[[Брезовица кај Предград]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Шалка Вас]] (Н)|[[Шталцерји]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Букова Гора (Кочевје)]] (Н)|[[Вимољ кај Предград]] (Н)|[[Врбовец (Кочевје)]] (Н)|[[Врт (Кочевје)]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)|}} |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“]] На 23 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1980-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1990-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Национални паркови во Шведска === [[Податотека:Naturvårdsverket_vapen.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Национални паркови во Шведска“]] На 25 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Национални паркови во Шведска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за национални паркови во Шведска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Национални паркови во Шведска|Национални паркови во Шведска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови јасен === [[Податотека:Noun 119825 cc.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Видови јасен“]] На 30 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови јасен“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите јасен може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Јасен#Некои видови|Видови јасен]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|6]] 18omivyp913ucznxv7eg9hfuw4h7zei 5578511 5578487 2026-06-18T11:12:02Z Jtasevski123 69538 /* Список на учесници */ 5578511 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец јуни 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Слики од Едгар Дега === [[Податотека:Noun project 1435.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Слики од Едгар Дега“]] На 2 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Слики од Едгар Дега“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите од Едгар Дега може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Едгар Дега|Слики од Едгар Дега]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Семејството Белели]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Париз)]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Лос Анџелес)]] (Н)|[[Ентериер (Едгар Дега)]] (Н)|[[Пејачка со ракавица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Малечката 14-годишна танчарка]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Малечката танчарка (мјузикл)]] (Н)|[[Импресионистите (ТВ-серија)]] (Н)|[[Линијата (драма)]] (Н)|[[Мари ван Гетам]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Час по танц (Дега, Метрополитен)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Вулкани во Исланд === [[Податотека:Volcano.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Вулкани во Исланд“]] На 4 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Вулкани во Исланд“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за вулканите во Исланд може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на вулкани во Исланд#Список|Список на вулкани во Исланд]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Крапла]] (Н)|[[Бренистејнсфјот]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Колбеинсејски Гребен]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Добитници на Волфовата награда за физика === [[Податотека:Wolf prize icon.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Добитници на Волфовата награда за физика“]] На 9 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Добитници на Волфовата награда за физика“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за добитниците на Волфовата награда за физика може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волфова награда за физика|Добитници на Волфовата награда за физика]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Жил Брасар]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“]] На 11 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1780-ти и 1790-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1780-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1790-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1799 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Министерства на Црна Гора === [[Податотека:Flag_of_Montenegro.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Министерства на Црна Гора“]] На 16 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Министерства на Црна Гора“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за министерствата на Црна Гора може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Министерства на Црна Гора|Министерства на Црна Гора]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Министерство за здравство (Црна Гора)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Министерство за екологија, просторно планирање и урбанизам (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за земјоделство и рурален развој (Црна Гора)]] (Н)|[[Влада на Црна Гора]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]] | {{подреден список|[[Министерство за финансии (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за јавна администрација, дигитално општество и медиуми (Црна Гора)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Кирил Јовановски|Кирил Јовановски]] | {{подреден список|[[Министерство за економија (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за капитални инвестиции (Црна Гора)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Населени места во Општина Кочевје === [[Податотека:Karte_Kocevje_si.png|десно|230п|Уредувачки ден „Населени места во Општина Кочевје“]] На 18 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Населени места во Општина Кочевје“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за населените места во Општина Кочевје може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Кочевје|Населени места во Општина Кочевје]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Боровец кај Кочевска Река]] (Н)|[[Брег кај Кочевје]] (Н)|[[Брезовица кај Предград]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Шалка Вас]] (Н)|[[Шталцерји]] (Н)|[[Шкриљ (Кочевје)]] (Н)|[[Жељне]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Букова Гора (Кочевје)]] (Н)|[[Вимољ кај Предград]] (Н)|[[Врбовец (Кочевје)]] (Н)|[[Врт (Кочевје)]] (Н)|[[Горња Брига]] (Н)|[[Горње Ложине]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)|}} |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“]] На 23 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1980-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1990-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Национални паркови во Шведска === [[Податотека:Naturvårdsverket_vapen.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Национални паркови во Шведска“]] На 25 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Национални паркови во Шведска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за национални паркови во Шведска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Национални паркови во Шведска|Национални паркови во Шведска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови јасен === [[Податотека:Noun 119825 cc.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Видови јасен“]] На 30 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови јасен“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите јасен може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Јасен#Некои видови|Видови јасен]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|6]] 0z5s1pzpz93oxar6ozyozubii6m32qd 5578521 5578511 2026-06-18T11:23:05Z P.Nedelkovski 47736 /* Список на учесници */ 5578521 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец јуни 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Слики од Едгар Дега === [[Податотека:Noun project 1435.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Слики од Едгар Дега“]] На 2 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Слики од Едгар Дега“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите од Едгар Дега може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Едгар Дега|Слики од Едгар Дега]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Семејството Белели]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Париз)]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Лос Анџелес)]] (Н)|[[Ентериер (Едгар Дега)]] (Н)|[[Пејачка со ракавица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Малечката 14-годишна танчарка]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Малечката танчарка (мјузикл)]] (Н)|[[Импресионистите (ТВ-серија)]] (Н)|[[Линијата (драма)]] (Н)|[[Мари ван Гетам]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Час по танц (Дега, Метрополитен)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Вулкани во Исланд === [[Податотека:Volcano.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Вулкани во Исланд“]] На 4 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Вулкани во Исланд“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за вулканите во Исланд може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на вулкани во Исланд#Список|Список на вулкани во Исланд]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Крапла]] (Н)|[[Бренистејнсфјот]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Колбеинсејски Гребен]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Добитници на Волфовата награда за физика === [[Податотека:Wolf prize icon.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Добитници на Волфовата награда за физика“]] На 9 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Добитници на Волфовата награда за физика“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за добитниците на Волфовата награда за физика може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волфова награда за физика|Добитници на Волфовата награда за физика]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Жил Брасар]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“]] На 11 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1780-ти и 1790-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1780-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1790-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1799 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Министерства на Црна Гора === [[Податотека:Flag_of_Montenegro.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Министерства на Црна Гора“]] На 16 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Министерства на Црна Гора“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за министерствата на Црна Гора може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Министерства на Црна Гора|Министерства на Црна Гора]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Министерство за здравство (Црна Гора)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Министерство за екологија, просторно планирање и урбанизам (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за земјоделство и рурален развој (Црна Гора)]] (Н)|[[Влада на Црна Гора]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]] | {{подреден список|[[Министерство за финансии (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за јавна администрација, дигитално општество и медиуми (Црна Гора)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Кирил Јовановски|Кирил Јовановски]] | {{подреден список|[[Министерство за економија (Црна Гора)]] (Н)|[[Министерство за капитални инвестиции (Црна Гора)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Населени места во Општина Кочевје === [[Податотека:Karte_Kocevje_si.png|десно|230п|Уредувачки ден „Населени места во Општина Кочевје“]] На 18 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Населени места во Општина Кочевје“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за населените места во Општина Кочевје може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Кочевје|Населени места во Општина Кочевје]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Боровец кај Кочевска Река]] (Н)|[[Брег кај Кочевје]] (Н)|[[Брезовица кај Предград]] (Н)|[[Млака кај Кочевје]] (Н)|[[Млака кај Кочевска Река]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Шалка Вас]] (Н)|[[Шталцерји]] (Н)|[[Шкриљ (Кочевје)]] (Н)|[[Жељне]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Букова Гора (Кочевје)]] (Н)|[[Вимољ кај Предград]] (Н)|[[Врбовец (Кочевје)]] (Н)|[[Врт (Кочевје)]] (Н)|[[Горња Брига]] (Н)|[[Горње Ложине]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)|}} |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“]] На 23 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1980-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1990-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Национални паркови во Шведска === [[Податотека:Naturvårdsverket_vapen.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Национални паркови во Шведска“]] На 25 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Национални паркови во Шведска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за национални паркови во Шведска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Национални паркови во Шведска|Национални паркови во Шведска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови јасен === [[Податотека:Noun 119825 cc.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Видови јасен“]] На 30 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови јасен“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите јасен може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Јасен#Некои видови|Видови јасен]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|6]] kn30vasphurqin8y5rpkfdvs4p6zf3u 0 1396388 5578307 5570065 2026-06-17T17:40:50Z Velkovski.b 101490 погрешен датум 5578307 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Договор|name=Прва Женевска конвенција|long_name=Kонвенција за подобрување на положбата на ранетите и болните во вооружените сили во војна|image=Original Geneva Conventions.jpg|image_width=|image_alt=|caption=Првата Женевска конвенција што ги регулира болните и ранетите припадници на вооружените сили била потпишана во [[Женева]] во август 1864 година.|type=Мултилатерален договор|context=|date_drafted=|date_signed={{Start date|df=y|1864|8|22}}|location_signed=Женева, {{Flag|Switzerland|1803}}|date_sealed=|date_effective={{start date|1865|6|22|df=y}}|condition_effective=|date_expiration=|date_expiry=|mediators=|negotiators=|original_signatories=|signatories=|parties=[[Список на страни потписнички на Женевските конвенции|Список]]|ratifiers=|depositor=[[Сојузен архив на Швајцарија]]|depositories=|citations=|languages=|wikisource=Прва Женевска конвенција (1864)|footnotes=}} '''Женевската конвенција за подобрување на положбата на ранетите и болните во вооружените сили во војна''' ({{Langx|fr|Convention pour l'amélioration du sort des blessés et des malades dans les forces armées en campagne}}), почесто нарекувана '''Прва Женевска конвенција''' или '''Женевска конвенција I''' и скратено како '''ЖКI''' — првиот од четирите [[Меѓународен договор|договори]] на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1849 година. <ref name="IRRC">{{Наведено списание|date=1966|title=The First Geneva Convention of 1864: a historic document|url=https://www.cambridge.org/core/journals/international-review-of-the-red-cross-1961-1997/article/first-geneva-convention-of-1864-a-historic-document/07148A69FF4253CC37ACBC7C044CDC93|journal=International Review of the Red Cross|volume=6|issue=67|pages=International Review of the Red Cross|access-date=25 November 2021}}</ref> <ref name="Bennettx">{{Наведена книга|title=The Geneva Convention, the Hidden Origins of the Red Cross|last=Bennett|first=Angela|date=2005|publisher=Sutton Publishing|isbn=978-0750941471|page=x}}</ref> Првично одржан на 22 август 1864 година, тој ја дефинира „основата врз која почиваат правилата на меѓународното право за заштита на жртвите од вооружени судири“. <ref name="pictet">{{Наведување|last=Pictet|first=Jean S.|title=The New Geneva Conventions for the Protection of War Victims|journal=The American Journal of International Law|year=1951|volume=45|number=3|pages=462–475|doi=10.2307/2194544|jstor=2194544}}</ref> Откако првиот договор бил усвоен во 1864 година, тој билк значително ревидиран и заменет во 1906, 1929 и конечно во 1949 година. Женевската конвенција I е неразделно поврзана со [[Меѓународен комитет на Црвениот крст|Меѓународниот комитет на Црвениот крст]], кој е и иницијатор за донесување и спроведување на членовите во овие конвенции. == Историја == [[Податотека:Henry_Dunant-young.jpg|мини|[[Анри Динан]], коосновач на [[Црвен крст и Црвена полумесечина|Црвениот крст]]]] Женевската конвенција од 1864 година била воведена во критичен период од европската политичка и воена историја. [[Американска граѓанска војна|Американската граѓанска војна]] била во полн тек и на други места уште од 1861 година и на крајот одзела помеѓу 750.000 и 900.000 животи. Помеѓу падот на [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]] во [[Битка кај Ватерло|битката кај Ватерло]] во 1815 година и подемот на [[Наполеон III|неговиот внук]] во италијанската кампања во 1859 година, силите го одржувале мирот во [[Западна Европа]]. <ref name="davis">{{Наведување|last=Davis|first=George B.|title=The Geneva Convention of 1906|journal=The American Journal of International Law|year=1907|volume=1|number=2|pages=409–417|doi=10.2307/2186169|jstor=2186169}}</ref> Сепак, со [[Кримска војна|Кримската војна]] од 1853–1856 година, војната се вратила во Европа, и додека тие проблеми биле „во далечен и недостапен регион“, војната во северна Италија била „толку достапна од сите делови на Западна Европа што веднаш се исполни со љубопитни набљудувачи“; иако крвопролевањето не било прекумерно, неговата глетка била непозната и шокантна. И покрај нејзината намера да ги ублажи штетите од војната, почетокот на Женевската конвенција од 1864 година инаугурирала „обновување на воената активност во голем обем, на која народите од Западна Европа... не беа навикнати откако беше елиминиран првиот Наполеон“. <ref name="davis" /> Движењето за меѓународен збир закони што го регулираат третманот и грижата за ранетите и воените заробеници започнала кога активистот [[Анри Динан]] станал сведок на [[Битка кај Солферино|битката кај Солферино]] во 1859 година, водена помеѓу француско[[Кралство Сардинија (1720–1861)|-пиедмонтските]] и [[Австриско Царство|австриските]] сили во Северна Италија. <ref>{{Наведување|last=Baxter|first=Richard|title=Human Rights in War|journal=Bulletin of the American Academy of Arts and Sciences|year=1977|volume=31|number=2|page=5|doi=10.2307/3822833|jstor=3822833}}</ref> Последователните страдања на 40.000 ранети војници оставени на бојното поле поради недостаток на објекти, персонал и примирја за да им се пружи медицинска помош го натерале Динан да дејствува. По враќањето во [[Женева]], Динан го објавил својот извештај ''„Un Souvenir de Solferino“'' . <ref>See {{Наведување|last=Dunant|first=Henri|year=1862|title=Un Souvenir de Solferino|publisher=Jules Fick|place=Geneve|edition=1|url=https://archive.org/stream/unsouvenirdesol00dunagoog#page/n7/mode/2up}}.</ref> Тој повикал на свикување меѓународна конференција и наскоро го ко-основал, заедно со швајцарскиот адвокат Густав Мојние, Меѓународниот комитет на Црвениот крст во 1863 година. <ref>{{Наведување|last=Sperry|first=C.S.|title=The Revision of the Geneva Convention, 1906|journal=Proceedings of the American Political Science Association|year=1906|volume=3|pages=33–57|doi=10.2307/3038537|jstor=3038537}}</ref> [[Податотека:Signing_of_the_first_geneva_convention.jpg|мини|Потпишувањето на првата Женевска конвенција од страна на некои од големите европски сили во 1864 година]] [[Меѓународен комитет на Црвениот крст|Меѓународниот комитет на Црвениот крст]] (МКЦК), иако признава дека „првенствено должност и одговорност на една нација е да го заштити здравјето и физичката благосостојба на својот народ“, знаело дека секогаш, особено во време на вооружен судир, ќе има „потреба од доброволни агенции да ги надополнат… официјалните агенции задолжени за овие одговорности во секоја земја“. <ref>{{Наведување|last=Anderson|first=Chandler P.|title=The International Red Cross Organization|journal=The American Journal of International Law|year=1920|volume=14|number=1|pages=210–214|doi=10.2307/2187844|jstor=2187844}}</ref> За да се осигури дека неговата мисија станала широко прифатена, потребен му бил збир на правила што ќе ги регулираат неговите активности и активностите на вклучените завојувани страни. Само една година подоцна, швајцарската влада ги поканила владите на сите европски земји и САД, Бразил и Мексико да присуствуваат на официјална дипломатска конференција. Шеснаесет земји испратиле вкупно дваесет и шест делегати во Женева. Состанокот го водел генералот [[Гијом Анри Дифур|Гијом Анри Дуфур]]. Конференцијата се одржала во собата Алабама во хотелот „Вил“ (градска куќа) во Женева на 22 август 1864 година. <ref name="Alabama">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.geneve.com/en/attractions/town-hall-alabama-room|title=Town Hall - Alabama Room|publisher=Geneva Tourism|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125212003/https://www.geneve.com/en/attractions/town-hall-alabama-room|archive-date=25 November 2021|accessdate=22 November 2021}}</ref> Конференцијата ја усвоила првата [[Женевски конвенции|Женевска конвенција]] „за подобрување на положбата на ранетите и болните во вооружените сили во војна“. Претставници на 12 држави ја потпишале конвенцијата: <ref name="convention">{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/States.xsp?xp_viewStates=XPages_NORMStatesParties&xp_treatySelected=120|title=Convention for the Amelioration of the Condition of the Wounded in Armies in the Field. Geneva, 22 August 1864|publisher=International Committee of the Red Cross ICRC|location=Geneva, Switzerland|accessdate=11 June 2017}}</ref>  {{div col|colwidth=22em}} * {{flag|Швајцарија|size=x17px}} * {{flag|Baden|variant=1862|name=Grand Duchy of Baden}} * {{flag|Kingdom of Belgium}} * {{flag|Kingdom of Denmark|civil|size=23px}} * {{flag|Spain|name=Kingdom of Spain|variant=1874}} * {{flag|Second French Empire|name=French Empire}} * {{flag|Grand Duchy of Hesse|size=23px}} * {{flag|Kingdom of Italy}} * {{flag|Kingdom of the Netherlands}} * {{flag|Kingdom of Portugal|name=Kingdom of Portugal and the Algarves}} * {{flag|Kingdom of Prussia|variant=1803}} * {{flag|Kingdom of Württemberg}} {{div col end}} [[Унија на Шведска и Норвешка|Унијата на Норвешка и Шведска]] ги потпишале во декември. <ref name="Euronews">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.euronews.com/2019/08/12/watch-70th-birthday-of-the-geneva-conventions-why-was-it-signed-and-what-does-it-do|title=Watch: 70th birthday of the Geneva Conventions: Why was it signed and what does it do?|date=12 August 2019|publisher=Euronews|accessdate=1 January 2022}}</ref> Обединетото Кралство потпишала една година подоцна, во 1865 година. <ref name="BBC">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/ethics/war/overview/rules.shtml|title=Rules and conventions|publisher=BBC|accessdate=22 November 2021}}</ref> Отоманската влада го ратификувала овој договор на 5 јули 1865 година [[Големо Војводство Хесен|Големото Војводство Хесен]], [[Кралство Баварија|Кралството Баварија]] и [[Австрија]] потпишале во 1866 година по завршувањето на [[Австро-пруска војна|Австро-пруската војна]] . <ref name="Bennett75">{{Наведена книга|title=The Geneva Convention, the Hidden Origins of the Red Cross|last=Bennett|first=Angela|date=2005|publisher=Sutton Publishing|isbn=978-0750941471|page=75}}</ref> [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]] потпишале во 1882 година. Оригиналниот документ е зачуван во [[Сојузен архив на Швајцарија|Швајцарскиот федерален архив]] во [[Берн]]. <ref name="Bennettxiii">{{Наведена книга|title=The Geneva Convention, the Hidden Origins of the Red Cross|last=Bennett|first=Angela|date=2005|publisher=Sutton Publishing|isbn=978-0750941471|page=xiii}}</ref> Во минатото бил позајмен на Меѓународниот музеј на Црвениот крст и Црвената полумесечина во Женева. <ref name="ICRCLoan">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.icrc.org/en/doc/resources/documents/news-release/2009-and-earlier/5avlf8.htm|title=25 Years of the Additional Protocols to the Geneva Conventions of 1949 - Original Geneva Convention of 1864 now in Geneva museum.|date=7 June 2002|publisher=ICRC|accessdate=1 January 2022}}</ref> == Примена == Конвенцијата „ја добила својата задолжителна сила од имплицитната согласност на државите кои ја прифатиле и ја применувале во спроведувањето на нивните воени операции“. И покрај нејзините основни мандати, наведени подолу, таа станала успешна во спроведувањето на значајни и брзи реформи. Овој прв обид обезбедил само: <ref name="brit">{{Наведена енциклопедија|access-date=20 August 2020}}</ref> # имунитет од заробување и уништување на сите установи за лекување на ранети и болни војници, # непристрасен прием и третман на сите борци, # заштита на цивилите кои им помагаат на ранетите, и # препознавањето на симболот на Црвениот крст како средство за распознавање на лицата и опремата опфатени со договорот. == Резиме на одредбите и измените == Оригиналните десет члена од договорот од 1864 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/en/ihl-treaties/gc-1864|title=Convention for the Amelioration of the Condition of the Wounded in Armies in the Field. Geneva, 22 August 1864|work=ihl-databases.icrc.org|publisher=International Committee of the Red Cross ICRC|publication-place=Geneva, Switzerland|accessdate=2025-08-24}}</ref> се проширени на сегашните 64 члена. Овој долг договор ги штити војниците кои се надвор од битката (надвор од битката поради болест или повреда), како и медицинскиот и религиозниот персонал и цивилите во зоната на битката. Меѓу неговите главни одредби: * Член 12 налага ранетите и болните војници кои не се во битка да уживаат почитување и заштита во секоја прилика, а особено не треба да бидат убивани, повредувани, мачени или подложени на биолошки експерименти. Овој член е камен-темелник на договорот и ги дефинира принципите од кои произлегува поголемиот дел од договорот, <ref name="commentary">{{Наведена книга|url=https://www.loc.gov/rr/frd/Military_Law/Geneva_conventions-1949.html|title=Geneva Conventions of 12 August 1949: Commentary|last=Pictet|first=Jean|publisher=International Committee of the Red Cross|year=1958|access-date=20 November 2009}}</ref> вклучувајќи ја обврската за почитување на медицинските единици и установи (Глава III), персоналот на кој му е доверена грижата за ранетите (Глава IV), зградите и материјалите (Глава V), медицинските транспорти (Глава VI) и заштитниот знак (Глава VII). * Член 15 налага дека ранетите и болните војници треба да бидат собрани, згрижени и заштитени, иако тие исто така можат да станат воени заробеници. * Член 16 наложува страните во воениот судир да го евидентираат идентитетот на загинатите и ранетите и да ги достават овие информации до спротивната страна. * Член 9 му дозволува на [[Меѓународен комитет на Црвениот крст|Меѓународниот Црвен крст]] „или која било друга непристрасна хуманитарна организација“ да обезбеди заштита и помош на ранети и болни војници, како и медицински и верски персонал. Поради значителни двосмислености во членовите со одредени термини и концепти, а уште повеќе поради брзо развивачката природа на војната и воената технологија, оригиналните членови морале да бидат ревидирани и проширени, главно на [[Втора Женевска конференција|Втората Женевска конференција]] во 1906 година и Хашките конвенции од 1899 и 1907 година, кои ги прошириле членовите на поморското војување. Верзијата од 1906 година била ажурирана и заменета со верзијата од 1929 година, кога биле направени мали измени во неа. Таа повторно била дополнета и заменета со верзијата од 1949 година, попозната како Завршен акт од Женевската конференција, 1949 година. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Treaty.xsp?documentId=A0B2F6B37BB094C7C12563CD002D6ADA&action=openDocument|title=Final Act of the Diplomatic Conference of Geneva, 12 August 1949|publisher=International Committee of the Red Cross ICRC|location=Geneva, Switzerland|accessdate=11 June 2017}}</ref> Сепак, како што забележал Жан С. Пиктет, директор на Меѓународниот комитет на Црвениот крст, во 1951 година, „меѓутоа, законот секогаш заостанува зад добротворноста; доцни во прилагодувањето кон животните реалности и потребите на човештвото“, како такво, должност на Црвениот крст е „да помогне во проширувањето на опсегот на правото, врз основа на претпоставката дека… правото ќе ја задржи својата вредност“, главно преку ревизија и проширување на овие основни принципи на оригиналната Женевска конвенција. За детална дискусија за секој член од договорот, погледнете го оригиналниот текст <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Treaty.xsp?documentId=4825657B0C7E6BF0C12563CD002D6B0B&action=openDocument|title=Convention (I) for the Amelioration of the Condition of the Wounded and Sick in Armed Forces in the Field. Geneva, 12 August 1949.|location=Geneva, Switzerland|accessdate=11 June 2017}}</ref> и коментарот. Моментално има 196 земји кои се потписнички на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година, вклучувајќи го и овој прв договор, но и другите три. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.icrc.org/Web/Eng/siteeng0.nsf/html/party_main_treaties|title=States party to the main treaties|publisher=The American National Red Cross|archive-url=https://web.archive.org/web/20090815153327/http://www.icrc.org/web/eng/siteeng0.nsf/html/party_main_treaties|archive-date=15 August 2009|accessdate=5 December 2009}}</ref> == Наводи == {{наводи}} ==Дополнително читање== * Chandler P. Anderson, "International Red Cross Organization", ''The American Journal of International Law'', 1920 * Richard Baxter, "Human Rights in War", ''Bulletin of the American Academy of Arts and Sciences'', 1977 * Bennett, Angela, "The Geneva Convention, the Hidden Origins of the Red Cross", Sutton Publishing, 2005 * George B. Davis, "The Geneva Convention", ''The American Journal of International Law'', 1907 * Jean S. Pictet, "The New Geneva Conventions for the Protection of War Victims", ''The American Journal of International Law'', 1951 * [[Francis Lieber]], "[http://avalon.law.yale.edu/19th_century/lieber.asp Instructions for the Government of Armies of the United States in the Field]", Lincoln General Orders, 24 April 1863 == Надворешни врски == {{wikisource|Geneva Convention/First Geneva Convention|First Geneva Convention}} * [http://www.icrc.org/eng/resources/documents/treaty/geneva-convention-1864.htm Facsimile of the original document] * [http://www.icrc.org/150years 150 years of the 1864 Geneva Convention – 150 years of humanitarian action]{{Dead link|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Категорија:Договори на Југославија]] [[Категорија:Договори на САД]] [[Категорија:Договори на Обединетото Кралство]] [[Категорија:Договори на Турција]] [[Категорија:Договори на Шведска]] [[Категорија:Договори на Шпанија]] [[Категорија:Договори на Советскиот Сојуз]] [[Категорија:Договори на Норвешка]] [[Категорија:Договори на Холандија]] [[Категорија:Договори на Македонија]] [[Категорија:Договори на Луксембург]] [[Категорија:Договори на Јапонија]] [[Категорија:Договори на Италија]] [[Категорија:Договори на Грузија]] [[Категорија:Договори на Данска]] [[Категорија:Договори на Белгија]] [[Категорија:Договори на Австрија]] [[Категорија:Договори на Ерменија]] [[Категорија:Женевски конвенции|1]] ir5vdhrwo5jzy1nbgc74fjvsssaxtxv 5578309 5578307 2026-06-17T17:41:36Z Velkovski.b 101490 5578309 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Договор|name=Прва Женевска конвенција|long_name=Kонвенција за подобрување на положбата на ранетите и болните во вооружените сили во војна|image=Original Geneva Conventions.jpg|image_width=|image_alt=|caption=Првата Женевска конвенција што ги регулира болните и ранетите припадници на вооружените сили била потпишана во [[Женева]] во август 1864 година.|type=Мултилатерален договор|context=|date_drafted=|date_signed={{Start date|df=y|1864|8|22}}|location_signed=Женева, {{Flag|Switzerland|1803}}|date_sealed=|date_effective={{start date|1865|6|22|df=y}}|condition_effective=|date_expiration=|date_expiry=|mediators=|negotiators=|original_signatories=|signatories=|parties=[[Список на страни потписнички на Женевските конвенции|Список]]|ratifiers=|depositor=[[Сојузен архив на Швајцарија]]|depositories=|citations=|languages=|wikisource=Прва Женевска конвенција (1864)|footnotes=}} '''Женевската конвенција за подобрување на положбата на ранетите и болните во вооружените сили во војна''' ({{Langx|fr|Convention pour l'amélioration du sort des blessés et des malades dans les forces armées en campagne}}), почесто нарекувана '''Прва Женевска конвенција''' или '''Женевска конвенција I''' и скратено како '''ЖКI''' — првиот од четирите [[Меѓународен договор|договори]] на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година. <ref name="IRRC">{{Наведено списание|date=1966|title=The First Geneva Convention of 1864: a historic document|url=https://www.cambridge.org/core/journals/international-review-of-the-red-cross-1961-1997/article/first-geneva-convention-of-1864-a-historic-document/07148A69FF4253CC37ACBC7C044CDC93|journal=International Review of the Red Cross|volume=6|issue=67|pages=International Review of the Red Cross|access-date=25 November 2021}}</ref> <ref name="Bennettx">{{Наведена книга|title=The Geneva Convention, the Hidden Origins of the Red Cross|last=Bennett|first=Angela|date=2005|publisher=Sutton Publishing|isbn=978-0750941471|page=x}}</ref> Првично одржан на 22 август 1864 година, тој ја дефинира „основата врз која почиваат правилата на меѓународното право за заштита на жртвите од вооружени судири“. <ref name="pictet">{{Наведување|last=Pictet|first=Jean S.|title=The New Geneva Conventions for the Protection of War Victims|journal=The American Journal of International Law|year=1951|volume=45|number=3|pages=462–475|doi=10.2307/2194544|jstor=2194544}}</ref> Откако првиот договор бил усвоен во 1864 година, тој билк значително ревидиран и заменет во 1906, 1929 и конечно во 1949 година. Женевската конвенција I е неразделно поврзана со [[Меѓународен комитет на Црвениот крст|Меѓународниот комитет на Црвениот крст]], кој е и иницијатор за донесување и спроведување на членовите во овие конвенции. == Историја == [[Податотека:Henry_Dunant-young.jpg|мини|[[Анри Динан]], коосновач на [[Црвен крст и Црвена полумесечина|Црвениот крст]]]] Женевската конвенција од 1864 година била воведена во критичен период од европската политичка и воена историја. [[Американска граѓанска војна|Американската граѓанска војна]] била во полн тек и на други места уште од 1861 година и на крајот одзела помеѓу 750.000 и 900.000 животи. Помеѓу падот на [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]] во [[Битка кај Ватерло|битката кај Ватерло]] во 1815 година и подемот на [[Наполеон III|неговиот внук]] во италијанската кампања во 1859 година, силите го одржувале мирот во [[Западна Европа]]. <ref name="davis">{{Наведување|last=Davis|first=George B.|title=The Geneva Convention of 1906|journal=The American Journal of International Law|year=1907|volume=1|number=2|pages=409–417|doi=10.2307/2186169|jstor=2186169}}</ref> Сепак, со [[Кримска војна|Кримската војна]] од 1853–1856 година, војната се вратила во Европа, и додека тие проблеми биле „во далечен и недостапен регион“, војната во северна Италија била „толку достапна од сите делови на Западна Европа што веднаш се исполни со љубопитни набљудувачи“; иако крвопролевањето не било прекумерно, неговата глетка била непозната и шокантна. И покрај нејзината намера да ги ублажи штетите од војната, почетокот на Женевската конвенција од 1864 година инаугурирала „обновување на воената активност во голем обем, на која народите од Западна Европа... не беа навикнати откако беше елиминиран првиот Наполеон“. <ref name="davis" /> Движењето за меѓународен збир закони што го регулираат третманот и грижата за ранетите и воените заробеници започнала кога активистот [[Анри Динан]] станал сведок на [[Битка кај Солферино|битката кај Солферино]] во 1859 година, водена помеѓу француско[[Кралство Сардинија (1720–1861)|-пиедмонтските]] и [[Австриско Царство|австриските]] сили во Северна Италија. <ref>{{Наведување|last=Baxter|first=Richard|title=Human Rights in War|journal=Bulletin of the American Academy of Arts and Sciences|year=1977|volume=31|number=2|page=5|doi=10.2307/3822833|jstor=3822833}}</ref> Последователните страдања на 40.000 ранети војници оставени на бојното поле поради недостаток на објекти, персонал и примирја за да им се пружи медицинска помош го натерале Динан да дејствува. По враќањето во [[Женева]], Динан го објавил својот извештај ''„Un Souvenir de Solferino“'' . <ref>See {{Наведување|last=Dunant|first=Henri|year=1862|title=Un Souvenir de Solferino|publisher=Jules Fick|place=Geneve|edition=1|url=https://archive.org/stream/unsouvenirdesol00dunagoog#page/n7/mode/2up}}.</ref> Тој повикал на свикување меѓународна конференција и наскоро го ко-основал, заедно со швајцарскиот адвокат Густав Мојние, Меѓународниот комитет на Црвениот крст во 1863 година. <ref>{{Наведување|last=Sperry|first=C.S.|title=The Revision of the Geneva Convention, 1906|journal=Proceedings of the American Political Science Association|year=1906|volume=3|pages=33–57|doi=10.2307/3038537|jstor=3038537}}</ref> [[Податотека:Signing_of_the_first_geneva_convention.jpg|мини|Потпишувањето на првата Женевска конвенција од страна на некои од големите европски сили во 1864 година]] [[Меѓународен комитет на Црвениот крст|Меѓународниот комитет на Црвениот крст]] (МКЦК), иако признава дека „првенствено должност и одговорност на една нација е да го заштити здравјето и физичката благосостојба на својот народ“, знаело дека секогаш, особено во време на вооружен судир, ќе има „потреба од доброволни агенции да ги надополнат… официјалните агенции задолжени за овие одговорности во секоја земја“. <ref>{{Наведување|last=Anderson|first=Chandler P.|title=The International Red Cross Organization|journal=The American Journal of International Law|year=1920|volume=14|number=1|pages=210–214|doi=10.2307/2187844|jstor=2187844}}</ref> За да се осигури дека неговата мисија станала широко прифатена, потребен му бил збир на правила што ќе ги регулираат неговите активности и активностите на вклучените завојувани страни. Само една година подоцна, швајцарската влада ги поканила владите на сите европски земји и САД, Бразил и Мексико да присуствуваат на официјална дипломатска конференција. Шеснаесет земји испратиле вкупно дваесет и шест делегати во Женева. Состанокот го водел генералот [[Гијом Анри Дифур|Гијом Анри Дуфур]]. Конференцијата се одржала во собата Алабама во хотелот „Вил“ (градска куќа) во Женева на 22 август 1864 година. <ref name="Alabama">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.geneve.com/en/attractions/town-hall-alabama-room|title=Town Hall - Alabama Room|publisher=Geneva Tourism|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125212003/https://www.geneve.com/en/attractions/town-hall-alabama-room|archive-date=25 November 2021|accessdate=22 November 2021}}</ref> Конференцијата ја усвоила првата [[Женевски конвенции|Женевска конвенција]] „за подобрување на положбата на ранетите и болните во вооружените сили во војна“. Претставници на 12 држави ја потпишале конвенцијата: <ref name="convention">{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/States.xsp?xp_viewStates=XPages_NORMStatesParties&xp_treatySelected=120|title=Convention for the Amelioration of the Condition of the Wounded in Armies in the Field. Geneva, 22 August 1864|publisher=International Committee of the Red Cross ICRC|location=Geneva, Switzerland|accessdate=11 June 2017}}</ref>  {{div col|colwidth=22em}} * {{flag|Швајцарија|size=x17px}} * {{flag|Baden|variant=1862|name=Grand Duchy of Baden}} * {{flag|Kingdom of Belgium}} * {{flag|Kingdom of Denmark|civil|size=23px}} * {{flag|Spain|name=Kingdom of Spain|variant=1874}} * {{flag|Second French Empire|name=French Empire}} * {{flag|Grand Duchy of Hesse|size=23px}} * {{flag|Kingdom of Italy}} * {{flag|Kingdom of the Netherlands}} * {{flag|Kingdom of Portugal|name=Kingdom of Portugal and the Algarves}} * {{flag|Kingdom of Prussia|variant=1803}} * {{flag|Kingdom of Württemberg}} {{div col end}} [[Унија на Шведска и Норвешка|Унијата на Норвешка и Шведска]] ги потпишале во декември. <ref name="Euronews">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.euronews.com/2019/08/12/watch-70th-birthday-of-the-geneva-conventions-why-was-it-signed-and-what-does-it-do|title=Watch: 70th birthday of the Geneva Conventions: Why was it signed and what does it do?|date=12 August 2019|publisher=Euronews|accessdate=1 January 2022}}</ref> Обединетото Кралство потпишала една година подоцна, во 1865 година. <ref name="BBC">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/ethics/war/overview/rules.shtml|title=Rules and conventions|publisher=BBC|accessdate=22 November 2021}}</ref> Отоманската влада го ратификувала овој договор на 5 јули 1865 година [[Големо Војводство Хесен|Големото Војводство Хесен]], [[Кралство Баварија|Кралството Баварија]] и [[Австрија]] потпишале во 1866 година по завршувањето на [[Австро-пруска војна|Австро-пруската војна]] . <ref name="Bennett75">{{Наведена книга|title=The Geneva Convention, the Hidden Origins of the Red Cross|last=Bennett|first=Angela|date=2005|publisher=Sutton Publishing|isbn=978-0750941471|page=75}}</ref> [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]] потпишале во 1882 година. Оригиналниот документ е зачуван во [[Сојузен архив на Швајцарија|Швајцарскиот федерален архив]] во [[Берн]]. <ref name="Bennettxiii">{{Наведена книга|title=The Geneva Convention, the Hidden Origins of the Red Cross|last=Bennett|first=Angela|date=2005|publisher=Sutton Publishing|isbn=978-0750941471|page=xiii}}</ref> Во минатото бил позајмен на Меѓународниот музеј на Црвениот крст и Црвената полумесечина во Женева. <ref name="ICRCLoan">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.icrc.org/en/doc/resources/documents/news-release/2009-and-earlier/5avlf8.htm|title=25 Years of the Additional Protocols to the Geneva Conventions of 1949 - Original Geneva Convention of 1864 now in Geneva museum.|date=7 June 2002|publisher=ICRC|accessdate=1 January 2022}}</ref> == Примена == Конвенцијата „ја добила својата задолжителна сила од имплицитната согласност на државите кои ја прифатиле и ја применувале во спроведувањето на нивните воени операции“. И покрај нејзините основни мандати, наведени подолу, таа станала успешна во спроведувањето на значајни и брзи реформи. Овој прв обид обезбедил само: <ref name="brit">{{Наведена енциклопедија|access-date=20 August 2020}}</ref> # имунитет од заробување и уништување на сите установи за лекување на ранети и болни војници, # непристрасен прием и третман на сите борци, # заштита на цивилите кои им помагаат на ранетите, и # препознавањето на симболот на Црвениот крст како средство за распознавање на лицата и опремата опфатени со договорот. == Резиме на одредбите и измените == Оригиналните десет члена од договорот од 1864 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/en/ihl-treaties/gc-1864|title=Convention for the Amelioration of the Condition of the Wounded in Armies in the Field. Geneva, 22 August 1864|work=ihl-databases.icrc.org|publisher=International Committee of the Red Cross ICRC|publication-place=Geneva, Switzerland|accessdate=2025-08-24}}</ref> се проширени на сегашните 64 члена. Овој долг договор ги штити војниците кои се надвор од битката (надвор од битката поради болест или повреда), како и медицинскиот и религиозниот персонал и цивилите во зоната на битката. Меѓу неговите главни одредби: * Член 12 налага ранетите и болните војници кои не се во битка да уживаат почитување и заштита во секоја прилика, а особено не треба да бидат убивани, повредувани, мачени или подложени на биолошки експерименти. Овој член е камен-темелник на договорот и ги дефинира принципите од кои произлегува поголемиот дел од договорот, <ref name="commentary">{{Наведена книга|url=https://www.loc.gov/rr/frd/Military_Law/Geneva_conventions-1949.html|title=Geneva Conventions of 12 August 1949: Commentary|last=Pictet|first=Jean|publisher=International Committee of the Red Cross|year=1958|access-date=20 November 2009}}</ref> вклучувајќи ја обврската за почитување на медицинските единици и установи (Глава III), персоналот на кој му е доверена грижата за ранетите (Глава IV), зградите и материјалите (Глава V), медицинските транспорти (Глава VI) и заштитниот знак (Глава VII). * Член 15 налага дека ранетите и болните војници треба да бидат собрани, згрижени и заштитени, иако тие исто така можат да станат воени заробеници. * Член 16 наложува страните во воениот судир да го евидентираат идентитетот на загинатите и ранетите и да ги достават овие информации до спротивната страна. * Член 9 му дозволува на [[Меѓународен комитет на Црвениот крст|Меѓународниот Црвен крст]] „или која било друга непристрасна хуманитарна организација“ да обезбеди заштита и помош на ранети и болни војници, како и медицински и верски персонал. Поради значителни двосмислености во членовите со одредени термини и концепти, а уште повеќе поради брзо развивачката природа на војната и воената технологија, оригиналните членови морале да бидат ревидирани и проширени, главно на [[Втора Женевска конференција|Втората Женевска конференција]] во 1906 година и Хашките конвенции од 1899 и 1907 година, кои ги прошириле членовите на поморското војување. Верзијата од 1906 година била ажурирана и заменета со верзијата од 1929 година, кога биле направени мали измени во неа. Таа повторно била дополнета и заменета со верзијата од 1949 година, попозната како Завршен акт од Женевската конференција, 1949 година. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Treaty.xsp?documentId=A0B2F6B37BB094C7C12563CD002D6ADA&action=openDocument|title=Final Act of the Diplomatic Conference of Geneva, 12 August 1949|publisher=International Committee of the Red Cross ICRC|location=Geneva, Switzerland|accessdate=11 June 2017}}</ref> Сепак, како што забележал Жан С. Пиктет, директор на Меѓународниот комитет на Црвениот крст, во 1951 година, „меѓутоа, законот секогаш заостанува зад добротворноста; доцни во прилагодувањето кон животните реалности и потребите на човештвото“, како такво, должност на Црвениот крст е „да помогне во проширувањето на опсегот на правото, врз основа на претпоставката дека… правото ќе ја задржи својата вредност“, главно преку ревизија и проширување на овие основни принципи на оригиналната Женевска конвенција. За детална дискусија за секој член од договорот, погледнете го оригиналниот текст <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Treaty.xsp?documentId=4825657B0C7E6BF0C12563CD002D6B0B&action=openDocument|title=Convention (I) for the Amelioration of the Condition of the Wounded and Sick in Armed Forces in the Field. Geneva, 12 August 1949.|location=Geneva, Switzerland|accessdate=11 June 2017}}</ref> и коментарот. Моментално има 196 земји кои се потписнички на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година, вклучувајќи го и овој прв договор, но и другите три. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.icrc.org/Web/Eng/siteeng0.nsf/html/party_main_treaties|title=States party to the main treaties|publisher=The American National Red Cross|archive-url=https://web.archive.org/web/20090815153327/http://www.icrc.org/web/eng/siteeng0.nsf/html/party_main_treaties|archive-date=15 August 2009|accessdate=5 December 2009}}</ref> == Наводи == {{наводи}} ==Дополнително читање== * Chandler P. Anderson, "International Red Cross Organization", ''The American Journal of International Law'', 1920 * Richard Baxter, "Human Rights in War", ''Bulletin of the American Academy of Arts and Sciences'', 1977 * Bennett, Angela, "The Geneva Convention, the Hidden Origins of the Red Cross", Sutton Publishing, 2005 * George B. Davis, "The Geneva Convention", ''The American Journal of International Law'', 1907 * Jean S. Pictet, "The New Geneva Conventions for the Protection of War Victims", ''The American Journal of International Law'', 1951 * [[Francis Lieber]], "[http://avalon.law.yale.edu/19th_century/lieber.asp Instructions for the Government of Armies of the United States in the Field]", Lincoln General Orders, 24 April 1863 == Надворешни врски == {{wikisource|Geneva Convention/First Geneva Convention|First Geneva Convention}} * [http://www.icrc.org/eng/resources/documents/treaty/geneva-convention-1864.htm Facsimile of the original document] * [http://www.icrc.org/150years 150 years of the 1864 Geneva Convention – 150 years of humanitarian action]{{Dead link|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Категорија:Договори на Југославија]] [[Категорија:Договори на САД]] [[Категорија:Договори на Обединетото Кралство]] [[Категорија:Договори на Турција]] [[Категорија:Договори на Шведска]] [[Категорија:Договори на Шпанија]] [[Категорија:Договори на Советскиот Сојуз]] [[Категорија:Договори на Норвешка]] [[Категорија:Договори на Холандија]] [[Категорија:Договори на Македонија]] [[Категорија:Договори на Луксембург]] [[Категорија:Договори на Јапонија]] [[Категорија:Договори на Италија]] [[Категорија:Договори на Грузија]] [[Категорија:Договори на Данска]] [[Категорија:Договори на Белгија]] [[Категорија:Договори на Австрија]] [[Категорија:Договори на Ерменија]] [[Категорија:Женевски конвенции|1]] 3gr3nfdtxgangu20uax6qgqp74tp3je 5578310 5578309 2026-06-17T17:42:20Z Velkovski.b 101490 5578310 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Договор|name=Прва Женевска конвенција|long_name=Kонвенција за подобрување на положбата на ранетите и болните во вооружените сили во војна|image=Original Geneva Conventions.jpg|image_width=|image_alt=|caption=Првата Женевска конвенција што ги регулира болните и ранетите припадници на вооружените сили била потпишана во [[Женева]] во август 1864 година.|type=Мултилатерален договор|context=|date_drafted=|date_signed={{Start date|df=y|1864|8|22}}|location_signed=Женева, {{Flag|Switzerland|1803}}|date_sealed=|date_effective={{start date|1865|6|22|df=y}}|condition_effective=|date_expiration=|date_expiry=|mediators=|negotiators=|original_signatories=|signatories=|parties=[[Список на страни потписнички на Женевските конвенции|Список]]|ratifiers=|depositor=[[Сојузен архив на Швајцарија]]|depositories=|citations=|languages=|wikisource=Прва Женевска конвенција (1864)|footnotes=}} '''Женевската конвенција за подобрување на положбата на ранетите и болните во вооружените сили во војна''' ({{Langx|fr|Convention pour l'amélioration du sort des blessés et des malades dans les forces armées en campagne}}), почесто нарекувана '''Прва Женевска конвенција''' или '''Женевска конвенција I''' и скратено како '''ЖКI''' — првиот од четирите [[Меѓународен договор|договори]] на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година. <ref name="IRRC">{{Наведено списание|date=1966|title=The First Geneva Convention of 1864: a historic document|url=https://www.cambridge.org/core/journals/international-review-of-the-red-cross-1961-1997/article/first-geneva-convention-of-1864-a-historic-document/07148A69FF4253CC37ACBC7C044CDC93|journal=International Review of the Red Cross|volume=6|issue=67|pages=International Review of the Red Cross|access-date=25 November 2021}}</ref> <ref name="Bennettx">{{Наведена книга|title=The Geneva Convention, the Hidden Origins of the Red Cross|last=Bennett|first=Angela|date=2005|publisher=Sutton Publishing|isbn=978-0750941471|page=x}}</ref> Првично одржан на 22 август 1864 година, тој ја дефинира „основата врз која почиваат правилата на меѓународното право за заштита на жртвите од вооружени судири“. <ref name="pictet">{{Наведување|last=Pictet|first=Jean S.|title=The New Geneva Conventions for the Protection of War Victims|journal=The American Journal of International Law|year=1951|volume=45|number=3|pages=462–475|doi=10.2307/2194544|jstor=2194544}}</ref> Откако првиот договор бил усвоен во 1864 година, тој бил значително ревидиран и заменет во 1906, 1929 и конечно во 1949 година. Женевската конвенција I е неразделно поврзана со [[Меѓународен комитет на Црвениот крст|Меѓународниот комитет на Црвениот крст]], кој е и иницијатор за донесување и спроведување на членовите во овие конвенции. == Историја == [[Податотека:Henry_Dunant-young.jpg|мини|[[Анри Динан]], коосновач на [[Црвен крст и Црвена полумесечина|Црвениот крст]]]] Женевската конвенција од 1864 година била воведена во критичен период од европската политичка и воена историја. [[Американска граѓанска војна|Американската граѓанска војна]] била во полн тек и на други места уште од 1861 година и на крајот одзела помеѓу 750.000 и 900.000 животи. Помеѓу падот на [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]] во [[Битка кај Ватерло|битката кај Ватерло]] во 1815 година и подемот на [[Наполеон III|неговиот внук]] во италијанската кампања во 1859 година, силите го одржувале мирот во [[Западна Европа]]. <ref name="davis">{{Наведување|last=Davis|first=George B.|title=The Geneva Convention of 1906|journal=The American Journal of International Law|year=1907|volume=1|number=2|pages=409–417|doi=10.2307/2186169|jstor=2186169}}</ref> Сепак, со [[Кримска војна|Кримската војна]] од 1853–1856 година, војната се вратила во Европа, и додека тие проблеми биле „во далечен и недостапен регион“, војната во северна Италија била „толку достапна од сите делови на Западна Европа што веднаш се исполни со љубопитни набљудувачи“; иако крвопролевањето не било прекумерно, неговата глетка била непозната и шокантна. И покрај нејзината намера да ги ублажи штетите од војната, почетокот на Женевската конвенција од 1864 година инаугурирала „обновување на воената активност во голем обем, на која народите од Западна Европа... не беа навикнати откако беше елиминиран првиот Наполеон“. <ref name="davis" /> Движењето за меѓународен збир закони што го регулираат третманот и грижата за ранетите и воените заробеници започнала кога активистот [[Анри Динан]] станал сведок на [[Битка кај Солферино|битката кај Солферино]] во 1859 година, водена помеѓу француско[[Кралство Сардинија (1720–1861)|-пиедмонтските]] и [[Австриско Царство|австриските]] сили во Северна Италија. <ref>{{Наведување|last=Baxter|first=Richard|title=Human Rights in War|journal=Bulletin of the American Academy of Arts and Sciences|year=1977|volume=31|number=2|page=5|doi=10.2307/3822833|jstor=3822833}}</ref> Последователните страдања на 40.000 ранети војници оставени на бојното поле поради недостаток на објекти, персонал и примирја за да им се пружи медицинска помош го натерале Динан да дејствува. По враќањето во [[Женева]], Динан го објавил својот извештај ''„Un Souvenir de Solferino“'' . <ref>See {{Наведување|last=Dunant|first=Henri|year=1862|title=Un Souvenir de Solferino|publisher=Jules Fick|place=Geneve|edition=1|url=https://archive.org/stream/unsouvenirdesol00dunagoog#page/n7/mode/2up}}.</ref> Тој повикал на свикување меѓународна конференција и наскоро го ко-основал, заедно со швајцарскиот адвокат Густав Мојние, Меѓународниот комитет на Црвениот крст во 1863 година. <ref>{{Наведување|last=Sperry|first=C.S.|title=The Revision of the Geneva Convention, 1906|journal=Proceedings of the American Political Science Association|year=1906|volume=3|pages=33–57|doi=10.2307/3038537|jstor=3038537}}</ref> [[Податотека:Signing_of_the_first_geneva_convention.jpg|мини|Потпишувањето на првата Женевска конвенција од страна на некои од големите европски сили во 1864 година]] [[Меѓународен комитет на Црвениот крст|Меѓународниот комитет на Црвениот крст]] (МКЦК), иако признава дека „првенствено должност и одговорност на една нација е да го заштити здравјето и физичката благосостојба на својот народ“, знаело дека секогаш, особено во време на вооружен судир, ќе има „потреба од доброволни агенции да ги надополнат… официјалните агенции задолжени за овие одговорности во секоја земја“. <ref>{{Наведување|last=Anderson|first=Chandler P.|title=The International Red Cross Organization|journal=The American Journal of International Law|year=1920|volume=14|number=1|pages=210–214|doi=10.2307/2187844|jstor=2187844}}</ref> За да се осигури дека неговата мисија станала широко прифатена, потребен му бил збир на правила што ќе ги регулираат неговите активности и активностите на вклучените завојувани страни. Само една година подоцна, швајцарската влада ги поканила владите на сите европски земји и САД, Бразил и Мексико да присуствуваат на официјална дипломатска конференција. Шеснаесет земји испратиле вкупно дваесет и шест делегати во Женева. Состанокот го водел генералот [[Гијом Анри Дифур|Гијом Анри Дуфур]]. Конференцијата се одржала во собата Алабама во хотелот „Вил“ (градска куќа) во Женева на 22 август 1864 година. <ref name="Alabama">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.geneve.com/en/attractions/town-hall-alabama-room|title=Town Hall - Alabama Room|publisher=Geneva Tourism|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125212003/https://www.geneve.com/en/attractions/town-hall-alabama-room|archive-date=25 November 2021|accessdate=22 November 2021}}</ref> Конференцијата ја усвоила првата [[Женевски конвенции|Женевска конвенција]] „за подобрување на положбата на ранетите и болните во вооружените сили во војна“. Претставници на 12 држави ја потпишале конвенцијата: <ref name="convention">{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/States.xsp?xp_viewStates=XPages_NORMStatesParties&xp_treatySelected=120|title=Convention for the Amelioration of the Condition of the Wounded in Armies in the Field. Geneva, 22 August 1864|publisher=International Committee of the Red Cross ICRC|location=Geneva, Switzerland|accessdate=11 June 2017}}</ref>  {{div col|colwidth=22em}} * {{flag|Швајцарија|size=x17px}} * {{flag|Baden|variant=1862|name=Grand Duchy of Baden}} * {{flag|Kingdom of Belgium}} * {{flag|Kingdom of Denmark|civil|size=23px}} * {{flag|Spain|name=Kingdom of Spain|variant=1874}} * {{flag|Second French Empire|name=French Empire}} * {{flag|Grand Duchy of Hesse|size=23px}} * {{flag|Kingdom of Italy}} * {{flag|Kingdom of the Netherlands}} * {{flag|Kingdom of Portugal|name=Kingdom of Portugal and the Algarves}} * {{flag|Kingdom of Prussia|variant=1803}} * {{flag|Kingdom of Württemberg}} {{div col end}} [[Унија на Шведска и Норвешка|Унијата на Норвешка и Шведска]] ги потпишале во декември. <ref name="Euronews">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.euronews.com/2019/08/12/watch-70th-birthday-of-the-geneva-conventions-why-was-it-signed-and-what-does-it-do|title=Watch: 70th birthday of the Geneva Conventions: Why was it signed and what does it do?|date=12 August 2019|publisher=Euronews|accessdate=1 January 2022}}</ref> Обединетото Кралство потпишала една година подоцна, во 1865 година. <ref name="BBC">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/ethics/war/overview/rules.shtml|title=Rules and conventions|publisher=BBC|accessdate=22 November 2021}}</ref> Отоманската влада го ратификувала овој договор на 5 јули 1865 година [[Големо Војводство Хесен|Големото Војводство Хесен]], [[Кралство Баварија|Кралството Баварија]] и [[Австрија]] потпишале во 1866 година по завршувањето на [[Австро-пруска војна|Австро-пруската војна]] . <ref name="Bennett75">{{Наведена книга|title=The Geneva Convention, the Hidden Origins of the Red Cross|last=Bennett|first=Angela|date=2005|publisher=Sutton Publishing|isbn=978-0750941471|page=75}}</ref> [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]] потпишале во 1882 година. Оригиналниот документ е зачуван во [[Сојузен архив на Швајцарија|Швајцарскиот федерален архив]] во [[Берн]]. <ref name="Bennettxiii">{{Наведена книга|title=The Geneva Convention, the Hidden Origins of the Red Cross|last=Bennett|first=Angela|date=2005|publisher=Sutton Publishing|isbn=978-0750941471|page=xiii}}</ref> Во минатото бил позајмен на Меѓународниот музеј на Црвениот крст и Црвената полумесечина во Женева. <ref name="ICRCLoan">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.icrc.org/en/doc/resources/documents/news-release/2009-and-earlier/5avlf8.htm|title=25 Years of the Additional Protocols to the Geneva Conventions of 1949 - Original Geneva Convention of 1864 now in Geneva museum.|date=7 June 2002|publisher=ICRC|accessdate=1 January 2022}}</ref> == Примена == Конвенцијата „ја добила својата задолжителна сила од имплицитната согласност на државите кои ја прифатиле и ја применувале во спроведувањето на нивните воени операции“. И покрај нејзините основни мандати, наведени подолу, таа станала успешна во спроведувањето на значајни и брзи реформи. Овој прв обид обезбедил само: <ref name="brit">{{Наведена енциклопедија|access-date=20 August 2020}}</ref> # имунитет од заробување и уништување на сите установи за лекување на ранети и болни војници, # непристрасен прием и третман на сите борци, # заштита на цивилите кои им помагаат на ранетите, и # препознавањето на симболот на Црвениот крст како средство за распознавање на лицата и опремата опфатени со договорот. == Резиме на одредбите и измените == Оригиналните десет члена од договорот од 1864 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/en/ihl-treaties/gc-1864|title=Convention for the Amelioration of the Condition of the Wounded in Armies in the Field. Geneva, 22 August 1864|work=ihl-databases.icrc.org|publisher=International Committee of the Red Cross ICRC|publication-place=Geneva, Switzerland|accessdate=2025-08-24}}</ref> се проширени на сегашните 64 члена. Овој долг договор ги штити војниците кои се надвор од битката (надвор од битката поради болест или повреда), како и медицинскиот и религиозниот персонал и цивилите во зоната на битката. Меѓу неговите главни одредби: * Член 12 налага ранетите и болните војници кои не се во битка да уживаат почитување и заштита во секоја прилика, а особено не треба да бидат убивани, повредувани, мачени или подложени на биолошки експерименти. Овој член е камен-темелник на договорот и ги дефинира принципите од кои произлегува поголемиот дел од договорот, <ref name="commentary">{{Наведена книга|url=https://www.loc.gov/rr/frd/Military_Law/Geneva_conventions-1949.html|title=Geneva Conventions of 12 August 1949: Commentary|last=Pictet|first=Jean|publisher=International Committee of the Red Cross|year=1958|access-date=20 November 2009}}</ref> вклучувајќи ја обврската за почитување на медицинските единици и установи (Глава III), персоналот на кој му е доверена грижата за ранетите (Глава IV), зградите и материјалите (Глава V), медицинските транспорти (Глава VI) и заштитниот знак (Глава VII). * Член 15 налага дека ранетите и болните војници треба да бидат собрани, згрижени и заштитени, иако тие исто така можат да станат воени заробеници. * Член 16 наложува страните во воениот судир да го евидентираат идентитетот на загинатите и ранетите и да ги достават овие информации до спротивната страна. * Член 9 му дозволува на [[Меѓународен комитет на Црвениот крст|Меѓународниот Црвен крст]] „или која било друга непристрасна хуманитарна организација“ да обезбеди заштита и помош на ранети и болни војници, како и медицински и верски персонал. Поради значителни двосмислености во членовите со одредени термини и концепти, а уште повеќе поради брзо развивачката природа на војната и воената технологија, оригиналните членови морале да бидат ревидирани и проширени, главно на [[Втора Женевска конференција|Втората Женевска конференција]] во 1906 година и Хашките конвенции од 1899 и 1907 година, кои ги прошириле членовите на поморското војување. Верзијата од 1906 година била ажурирана и заменета со верзијата од 1929 година, кога биле направени мали измени во неа. Таа повторно била дополнета и заменета со верзијата од 1949 година, попозната како Завршен акт од Женевската конференција, 1949 година. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Treaty.xsp?documentId=A0B2F6B37BB094C7C12563CD002D6ADA&action=openDocument|title=Final Act of the Diplomatic Conference of Geneva, 12 August 1949|publisher=International Committee of the Red Cross ICRC|location=Geneva, Switzerland|accessdate=11 June 2017}}</ref> Сепак, како што забележал Жан С. Пиктет, директор на Меѓународниот комитет на Црвениот крст, во 1951 година, „меѓутоа, законот секогаш заостанува зад добротворноста; доцни во прилагодувањето кон животните реалности и потребите на човештвото“, како такво, должност на Црвениот крст е „да помогне во проширувањето на опсегот на правото, врз основа на претпоставката дека… правото ќе ја задржи својата вредност“, главно преку ревизија и проширување на овие основни принципи на оригиналната Женевска конвенција. За детална дискусија за секој член од договорот, погледнете го оригиналниот текст <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Treaty.xsp?documentId=4825657B0C7E6BF0C12563CD002D6B0B&action=openDocument|title=Convention (I) for the Amelioration of the Condition of the Wounded and Sick in Armed Forces in the Field. Geneva, 12 August 1949.|location=Geneva, Switzerland|accessdate=11 June 2017}}</ref> и коментарот. Моментално има 196 земји кои се потписнички на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година, вклучувајќи го и овој прв договор, но и другите три. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.icrc.org/Web/Eng/siteeng0.nsf/html/party_main_treaties|title=States party to the main treaties|publisher=The American National Red Cross|archive-url=https://web.archive.org/web/20090815153327/http://www.icrc.org/web/eng/siteeng0.nsf/html/party_main_treaties|archive-date=15 August 2009|accessdate=5 December 2009}}</ref> == Наводи == {{наводи}} ==Дополнително читање== * Chandler P. Anderson, "International Red Cross Organization", ''The American Journal of International Law'', 1920 * Richard Baxter, "Human Rights in War", ''Bulletin of the American Academy of Arts and Sciences'', 1977 * Bennett, Angela, "The Geneva Convention, the Hidden Origins of the Red Cross", Sutton Publishing, 2005 * George B. Davis, "The Geneva Convention", ''The American Journal of International Law'', 1907 * Jean S. Pictet, "The New Geneva Conventions for the Protection of War Victims", ''The American Journal of International Law'', 1951 * [[Francis Lieber]], "[http://avalon.law.yale.edu/19th_century/lieber.asp Instructions for the Government of Armies of the United States in the Field]", Lincoln General Orders, 24 April 1863 == Надворешни врски == {{wikisource|Geneva Convention/First Geneva Convention|First Geneva Convention}} * [http://www.icrc.org/eng/resources/documents/treaty/geneva-convention-1864.htm Facsimile of the original document] * [http://www.icrc.org/150years 150 years of the 1864 Geneva Convention – 150 years of humanitarian action]{{Dead link|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Категорија:Договори на Југославија]] [[Категорија:Договори на САД]] [[Категорија:Договори на Обединетото Кралство]] [[Категорија:Договори на Турција]] [[Категорија:Договори на Шведска]] [[Категорија:Договори на Шпанија]] [[Категорија:Договори на Советскиот Сојуз]] [[Категорија:Договори на Норвешка]] [[Категорија:Договори на Холандија]] [[Категорија:Договори на Македонија]] [[Категорија:Договори на Луксембург]] [[Категорија:Договори на Јапонија]] [[Категорија:Договори на Италија]] [[Категорија:Договори на Грузија]] [[Категорија:Договори на Данска]] [[Категорија:Договори на Белгија]] [[Категорија:Договори на Австрија]] [[Категорија:Договори на Ерменија]] [[Категорија:Женевски конвенции|1]] 0yqlec9nfrehkh0j1m7stwztn0ea7kb 0 1396898 5578304 5573822 2026-06-17T17:32:18Z Carshalton 30527 /* Ирак - Норвешка */ 5578304 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - група И''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]], [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|Сенегал]], [[Фудбалска репрезентација на Ирак|Ирак]] и [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]]. Натпреварите се одиграле од 16 до 26 јуни 2026 година.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}</ref> Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Репрезентации== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" width=90% |- !rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}} !rowspan=2| Екипа !rowspan=2| Шешир !rowspan=2| Конфедерација !rowspan=2| Метод на<br>квалификување !rowspan=2| Датум на<br>квалификување !rowspan=2 data-sort-type="number"| Број на<br>настапи<br>на СП !rowspan=2| Последен<br>настап !rowspan=2| Најдобар<br>резултат !colspan=2| Позиција на<br>ранг-листата на ФИФА |- ! ноември 2025 ! јуни 2026 |- | И1 || style=white-space:nowrap | {{fb|FRA}} || 1 || [[УЕФА]] || data-sort-value="*" | Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Д|групата Д во УЕФА квалификациите]] || 13 ноември 2025 || 17 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || '''Победник''' ([[Светско првенство во фудбал 1998|1998]], [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]]) || data-sort-value="1.0" | 1 || |- | И2 || style=white-space:nowrap | {{fb|SEN}} || 2 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КАФ) - група Б|групата Б]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КАФ квалификациите]] || 14 октомври 2025 || 4 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || Четвртфинале ([[Светско првенство во фудбал 2002|2002]]) || data-sort-value="4.1" | 19 || |- | И3 || style=white-space:nowrap | {{fb|IRQ}} || 4 || [[АФК]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (интерконтинентален плејоф)|Интерконтиненталниот плејоф 2]] || 31 март 2026 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]] || data-sort-value="4.1" | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 1986|1986]]) || 58 || |- | И4 || style=white-space:nowrap | {{fb|NOR}} || 3 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група И|групата И во УЕФА квалификациите]] || 16 ноември 2025 || 4 || [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] || data-sort-value="7.3" | Осминафинале ([[Светско првенство во фудбал 1998|1998]]) || 29 || |} ==Табела== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата И !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|FRA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|SEN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|IRQ}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} ==Натпревари== ===Франција - Сенегал=== <section begin=I1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Франција - Сенегал|Франција - Сенегал]] |дата = 16 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=I1 /> ===Ирак - Норвешка=== <section begin=I2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Ирак - Норвешка|Ирак - Норвешка]] |дата = 16 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|IRQ}} |резултат = 1–4 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Ајмен Хусеин|Хусеин]] {{goal|39}} |голови2 = *{{goal|29}}, {{goal|43}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] *{{goal|76}} [[Лео Естигор|Естигор]] *{{goal|90+5|авт.}} [[Ајмен Хусеин|Хусеин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.106 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=I2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _iraq26h |pattern_b = _iraq26h |pattern_ra = _iraq26h |pattern_sh = _iraq26h |pattern_so = _blacktopl |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Ирак<ref name="IRQ-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12497/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group I – Iraq v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=June 16, 2026 |access-date=June 16, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26h |pattern_b = _nor26h |pattern_ra = _nor26h |pattern_sh = _nor26h3 |pattern_so = |leftarm = BA0003 |body = BA0003 |rightarm = BA0003 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Норвешка<ref name="IRQ-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Џалал Хасан]] {{Капитен}} |- |RB ||'''3''' ||[[Хусеин Али (фудбалер 2002)|Хусеин Али]] || || {{suboff|73}} |- |CB ||'''4''' ||[[Заид Тахсин]] || {{yel|86}} |- |CB ||'''5''' ||[[Акам Хашим]] |- |LB ||'''23'''||[[Мерхас Доски]] |- |RM ||'''8''' ||[[Ibrahim Bayesh]] || || {{suboff|78}} |- |CM ||'''24'''||[[Zaid Ismail]] || || {{suboff|59}} |- |CM ||'''16'''||[[Amir Al-Ammari]] |- |LM ||'''17'''||[[Ali Jasim]] || || {{suboff|73}} |- |CF ||'''18'''||[[Aymen Hussein]] |- |CF ||'''9''' ||[[Ali Al-Hamadi]] || || {{suboff|59}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''21''' ||[[Marko Farji]] || || {{subon|59}} |- |MF ||'''14''' ||[[Zidane Iqbal]] || || {{subon|59}} |- |DF ||'''25''' ||[[Mustafa Saadoon (footballer, born 2001)|Mustafa Saadoon]] || || {{subon|73}} |- |MF ||'''11''' ||[[Ahmed Qasem]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''10''' ||[[Mohanad Ali]] || || {{subon|78}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|{{flagicon|AUS}} [[Graham Arnold]] |} |valign="top"|[[File:IRQ-NOR 2026-06-16.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ørjan Nyland]] |- |RB ||'''26'''||[[Julian Ryerson]] |- |CB ||'''3''' ||[[Kristoffer Ajer]] |- |CB ||'''17'''||[[Torbjørn Heggem]] |- |LB ||'''5''' ||[[David Møller Wolfe]] || {{suboff|73}} |- |DM ||'''8''' ||[[Sander Berge]] |- |CM ||'''10'''||[[Martin Ødegaard]] ([[Captain (association football)|c]]) || {{suboff|81}} |- |CM ||'''14'''||[[Fredrik Aursnes]] || {{suboff|73}} |- |RF ||'''7''' ||[[Alexander Sørloth]] || {{suboff|73}} |- |CF ||'''9''' ||[[Erling Haaland]] |- |LF ||'''20'''||[[Antonio Nusa]] || {{suboff|73}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |DF ||'''4''' ||[[Leo Østigård]] || {{subon|73}} |- |MF ||'''18''' ||[[Kristian Thorstvedt]] || {{subon|73}} |- |MF ||'''21''' ||[[Andreas Schjelderup]] || {{subon|73}} |- |MF ||'''22''' ||[[Oscar Bobb]] || {{subon|73}} |- |MF ||'''6''' ||[[Patrick Berg]] || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|[[Ståle Solbakken]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="IRQ-NOR line-ups"/> <br />Boris Ditsoga ([[Gabonese Football Federation|Gabon]]) <br />Amos Abeigne Ndong ([[Gabonese Football Federation|Gabon]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Amin Omar]] ([[Egyptian Football Association|Egypt]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />Mahmoud Abouregal ([[Egyptian Football Association|Egypt]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />Guillermo Pacheco ([[Mexican Football Federation|Mexico]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />{{ill|Hamza El Fariq|de|Hamza El-Fariq}} ([[Royal Moroccan Football Federation|Morocco]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />[[Jarred Gillett]] ([[The Football Association|England]]) |} ===Франција - Ирак=== <section begin=I3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Франција - Ирак|Франција - Ирак]] |дата = 22 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=I3 /> ===Норвешка - Сенегал=== <section begin=I4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Уругвај - Зелен ’Рт|Уругвај - Зелен ’Рт]] |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=I4 /> ===Норвешка - Франција=== <section begin=I5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Норвешка - Франција|Норвешка - Франција]] |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=I5 /> ===Сенегал - Ирак=== <section begin=I6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Сенегал - Ирак|Сенегал - Ирак]] |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SEN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=I6 /> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|И]] jsg76bony8bmos0wrpkibpl97rwud35 5578311 5578304 2026-06-17T18:17:28Z Carshalton 30527 /* Ирак - Норвешка */ 5578311 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - група И''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]], [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|Сенегал]], [[Фудбалска репрезентација на Ирак|Ирак]] и [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]]. Натпреварите се одиграле од 16 до 26 јуни 2026 година.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}</ref> Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Репрезентации== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" width=90% |- !rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}} !rowspan=2| Екипа !rowspan=2| Шешир !rowspan=2| Конфедерација !rowspan=2| Метод на<br>квалификување !rowspan=2| Датум на<br>квалификување !rowspan=2 data-sort-type="number"| Број на<br>настапи<br>на СП !rowspan=2| Последен<br>настап !rowspan=2| Најдобар<br>резултат !colspan=2| Позиција на<br>ранг-листата на ФИФА |- ! ноември 2025 ! јуни 2026 |- | И1 || style=white-space:nowrap | {{fb|FRA}} || 1 || [[УЕФА]] || data-sort-value="*" | Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Д|групата Д во УЕФА квалификациите]] || 13 ноември 2025 || 17 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || '''Победник''' ([[Светско првенство во фудбал 1998|1998]], [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]]) || data-sort-value="1.0" | 1 || |- | И2 || style=white-space:nowrap | {{fb|SEN}} || 2 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КАФ) - група Б|групата Б]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КАФ квалификациите]] || 14 октомври 2025 || 4 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || Четвртфинале ([[Светско првенство во фудбал 2002|2002]]) || data-sort-value="4.1" | 19 || |- | И3 || style=white-space:nowrap | {{fb|IRQ}} || 4 || [[АФК]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (интерконтинентален плејоф)|Интерконтиненталниот плејоф 2]] || 31 март 2026 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]] || data-sort-value="4.1" | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 1986|1986]]) || 58 || |- | И4 || style=white-space:nowrap | {{fb|NOR}} || 3 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група И|групата И во УЕФА квалификациите]] || 16 ноември 2025 || 4 || [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] || data-sort-value="7.3" | Осминафинале ([[Светско првенство во фудбал 1998|1998]]) || 29 || |} ==Табела== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата И !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|FRA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|SEN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|IRQ}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} ==Натпревари== ===Франција - Сенегал=== <section begin=I1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Франција - Сенегал|Франција - Сенегал]] |дата = 16 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=I1 /> ===Ирак - Норвешка=== <section begin=I2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Ирак - Норвешка|Ирак - Норвешка]] |дата = 16 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|IRQ}} |резултат = 1–4 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Ајмен Хусеин|Хусеин]] {{goal|39}} |голови2 = *{{goal|29}}, {{goal|43}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] *{{goal|76}} [[Лео Естигор|Естигор]] *{{goal|90+5|авт.}} [[Ајмен Хусеин|Хусеин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.106 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=I2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _iraq26h |pattern_b = _iraq26h |pattern_ra = _iraq26h |pattern_sh = _iraq26h |pattern_so = _blacktopl |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Ирак<ref name="IRQ-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12497/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group I – Iraq v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=June 16, 2026 |access-date=June 16, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26h |pattern_b = _nor26h |pattern_ra = _nor26h |pattern_sh = _nor26h3 |pattern_so = |leftarm = BA0003 |body = BA0003 |rightarm = BA0003 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Норвешка<ref name="IRQ-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Џалал Хасан]] {{Капитен}} |- |RB ||'''3''' ||[[Хусеин Али (фудбалер 2002)|Хусеин Али]] || || {{suboff|73}} |- |CB ||'''4''' ||[[Заид Тахсин]] || {{yel|86}} |- |CB ||'''5''' ||[[Акам Хашим]] |- |LB ||'''23'''||[[Мерхас Доски]] |- |RM ||'''8''' ||[[Ибрахим Бајеш]] || || {{suboff|78}} |- |CM ||'''24'''||[[Заид Исмаил]] || || {{suboff|59}} |- |CM ||'''16'''||[[Амир Ал-Амари]] |- |LM ||'''17'''||[[Али Џасим]] || || {{suboff|73}} |- |CF ||'''18'''||[[Ајмен Хусеин]] |- |CF ||'''9''' ||[[Али Ал-Хамади]] || || {{suboff|59}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''21''' ||[[Марко Фарџи]] || || {{subon|59}} |- |MF ||'''14''' ||[[Зидан Икбал]] || || {{subon|59}} |- |DF ||'''25''' ||[[Мустафа Саадун]] || || {{subon|73}} |- |MF ||'''11''' ||[[Ахмед Касем]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''10''' ||[[Моханад Али]] || || {{subon|78}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|AUS}} [[Греам Арнолд]] |} |valign="top"|[[File:IRQ-NOR 2026-06-16.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''26'''||[[Јулијан Рајерсон]] |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] || {{suboff|73}} |- |DM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |CM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} || {{suboff|81}} |- |CM ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || {{suboff|73}} |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || {{suboff|73}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{suboff|73}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''4''' ||[[Лео Естигор]] || {{subon|73}} |- |MF ||'''18''' ||[[Кристијан Торствет]] || {{subon|73}} |- |MF ||'''21''' ||[[Андреас Шелдеруп]] || {{subon|73}} |- |MF ||'''22''' ||[[Оскар Боб]] || {{subon|73}} |- |MF ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="IRQ-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|GAB}} Борис Дицога <br />{{flagsport|GAB}} Амос Абеињ Ндонг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|EGY}} [[Амин Омар]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} Хамза Ел Фарик <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] |} ===Франција - Ирак=== <section begin=I3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Франција - Ирак|Франција - Ирак]] |дата = 22 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=I3 /> ===Норвешка - Сенегал=== <section begin=I4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Уругвај - Зелен ’Рт|Уругвај - Зелен ’Рт]] |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=I4 /> ===Норвешка - Франција=== <section begin=I5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Норвешка - Франција|Норвешка - Франција]] |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=I5 /> ===Сенегал - Ирак=== <section begin=I6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Сенегал - Ирак|Сенегал - Ирак]] |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SEN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=I6 /> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|И]] eusl08qxpakcmzhef499xejp5cfye99 5578319 5578311 2026-06-17T19:36:31Z Carshalton 30527 /* Франција - Сенегал */ 5578319 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - група И''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]], [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|Сенегал]], [[Фудбалска репрезентација на Ирак|Ирак]] и [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]]. Натпреварите се одиграле од 16 до 26 јуни 2026 година.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}</ref> Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Репрезентации== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" width=90% |- !rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}} !rowspan=2| Екипа !rowspan=2| Шешир !rowspan=2| Конфедерација !rowspan=2| Метод на<br>квалификување !rowspan=2| Датум на<br>квалификување !rowspan=2 data-sort-type="number"| Број на<br>настапи<br>на СП !rowspan=2| Последен<br>настап !rowspan=2| Најдобар<br>резултат !colspan=2| Позиција на<br>ранг-листата на ФИФА |- ! ноември 2025 ! јуни 2026 |- | И1 || style=white-space:nowrap | {{fb|FRA}} || 1 || [[УЕФА]] || data-sort-value="*" | Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Д|групата Д во УЕФА квалификациите]] || 13 ноември 2025 || 17 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || '''Победник''' ([[Светско првенство во фудбал 1998|1998]], [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]]) || data-sort-value="1.0" | 1 || |- | И2 || style=white-space:nowrap | {{fb|SEN}} || 2 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КАФ) - група Б|групата Б]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КАФ квалификациите]] || 14 октомври 2025 || 4 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || Четвртфинале ([[Светско првенство во фудбал 2002|2002]]) || data-sort-value="4.1" | 19 || |- | И3 || style=white-space:nowrap | {{fb|IRQ}} || 4 || [[АФК]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (интерконтинентален плејоф)|Интерконтиненталниот плејоф 2]] || 31 март 2026 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]] || data-sort-value="4.1" | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 1986|1986]]) || 58 || |- | И4 || style=white-space:nowrap | {{fb|NOR}} || 3 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група И|групата И во УЕФА квалификациите]] || 16 ноември 2025 || 4 || [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] || data-sort-value="7.3" | Осминафинале ([[Светско првенство во фудбал 1998|1998]]) || 29 || |} ==Табела== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата И !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|FRA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|SEN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|IRQ}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} ==Натпревари== ===Франција - Сенегал=== <section begin=I1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Франција - Сенегал|Франција - Сенегал]] |дата = 16 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 3–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|82}} |голови2 = *{{goal|90+5}} [[Ибрахим Мбаје|Мбаје]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.545 |судија = {{flagsport|IRN}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=I1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26h |pattern_so = _liverpool0405h |leftarm = 1F14DE |body = 1F14DE |rightarm = 1F14DE |shorts = FFFFFF |socks = FF0000 |title = Франција<ref name="FRA-SEN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12499/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group I – France v. Senegal |publisher=[[FIFA]] |date=June 16, 2026 |access-date=June 16, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _sen26h |pattern_b = _sen26h |pattern_ra = _sen26h |pattern_sh = _sen26A |pattern_so = _sen26hl |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 00924f |socks = FFFFFF |title = Сенегал<ref name="FRA-SEN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''19'''||[[Тео Ернандес]] |- |CM ||'''8''' ||[[Орелиен Чуамени]] |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] |- |AM ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || || {{suboff|80}} |- |LW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || || {{suboff|87}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''12''' ||[[Бредли Баркола]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''24''' ||[[Рајан Шерки]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-SEN 2026-06-16.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Едуар Менди]] |- |RB ||'''15'''||[[Крепен Диата]] |- |CB ||'''3''' ||[[Калиду Кулибали]] {{Капитен}} |- |CB ||'''19'''||[[Муса Ниакате]] |- |LB ||'''25'''||[[Ел Хаџи Малик Диуф]] |- |CM ||'''8''' ||[[Ламин Камара]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''5''' ||[[Идриса Геј]] || || {{suboff|88}} |- |CM ||'''26'''||[[Папе Геј]] || || {{suboff|83}} |- |RF ||'''18'''||[[Исмаила Сар]] || || {{suboff|75}} |- |CF ||'''11'''||[[Николас Џексон]] || || {{suboff|83}} |- |LF ||'''10'''||[[Садио Мане]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Ибрахим Мбаје]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''21'''||[[Хабиб Диара]] || || {{subon|75}} |- |FW ||'''13'''||[[Илман Ндиај]] || || {{subon|83}} |- |FW ||'''9'''||[[Бамба Диенг]] || || {{subon|83}} |- |MF ||'''6'''||[[Пате Сис]] || || {{subon|88}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Папе Тиао]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Мајкл Олисе]] (Франција)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 16, 2026 |access-date=June 16, 2026}}</ref> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-SEN line-ups"/> <br />{{flagsport|AUS}} Џорџ Лакриндис <br />{{flagsport|AUS}} Џејмс Линдзи <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|SAU}} Абдула Ал-Шехри <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} ===Ирак - Норвешка=== <section begin=I2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Ирак - Норвешка|Ирак - Норвешка]] |дата = 16 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|IRQ}} |резултат = 1–4 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Ајмен Хусеин|Хусеин]] {{goal|39}} |голови2 = *{{goal|29}}, {{goal|43}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] *{{goal|76}} [[Лео Естигор|Естигор]] *{{goal|90+5|авт.}} [[Ајмен Хусеин|Хусеин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.106 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=I2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _iraq26h |pattern_b = _iraq26h |pattern_ra = _iraq26h |pattern_sh = _iraq26h |pattern_so = _blacktopl |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Ирак<ref name="IRQ-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12497/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group I – Iraq v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=June 16, 2026 |access-date=June 16, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26h |pattern_b = _nor26h |pattern_ra = _nor26h |pattern_sh = _nor26h3 |pattern_so = |leftarm = BA0003 |body = BA0003 |rightarm = BA0003 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Норвешка<ref name="IRQ-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Џалал Хасан]] {{Капитен}} |- |RB ||'''3''' ||[[Хусеин Али (фудбалер 2002)|Хусеин Али]] || || {{suboff|73}} |- |CB ||'''4''' ||[[Заид Тахсин]] || {{yel|86}} |- |CB ||'''5''' ||[[Акам Хашим]] |- |LB ||'''23'''||[[Мерхас Доски]] |- |RM ||'''8''' ||[[Ибрахим Бајеш]] || || {{suboff|78}} |- |CM ||'''24'''||[[Заид Исмаил]] || || {{suboff|59}} |- |CM ||'''16'''||[[Амир Ал-Амари]] |- |LM ||'''17'''||[[Али Џасим]] || || {{suboff|73}} |- |CF ||'''18'''||[[Ајмен Хусеин]] |- |CF ||'''9''' ||[[Али Ал-Хамади]] || || {{suboff|59}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''21''' ||[[Марко Фарџи]] || || {{subon|59}} |- |MF ||'''14''' ||[[Зидан Икбал]] || || {{subon|59}} |- |DF ||'''25''' ||[[Мустафа Саадун]] || || {{subon|73}} |- |MF ||'''11''' ||[[Ахмед Касем]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''10''' ||[[Моханад Али]] || || {{subon|78}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|AUS}} [[Греам Арнолд]] |} |valign="top"|[[File:IRQ-NOR 2026-06-16.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''26'''||[[Јулијан Рајерсон]] |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] || {{suboff|73}} |- |DM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |CM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} || {{suboff|81}} |- |CM ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || {{suboff|73}} |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || {{suboff|73}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{suboff|73}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''4''' ||[[Лео Естигор]] || {{subon|73}} |- |MF ||'''18''' ||[[Кристијан Торствет]] || {{subon|73}} |- |MF ||'''21''' ||[[Андреас Шелдеруп]] || {{subon|73}} |- |MF ||'''22''' ||[[Оскар Боб]] || {{subon|73}} |- |MF ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="IRQ-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|GAB}} Борис Дицога <br />{{flagsport|GAB}} Амос Абеињ Ндонг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|EGY}} [[Амин Омар]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} Хамза Ел Фарик <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] |} ===Франција - Ирак=== <section begin=I3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Франција - Ирак|Франција - Ирак]] |дата = 22 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=I3 /> ===Норвешка - Сенегал=== <section begin=I4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Уругвај - Зелен ’Рт|Уругвај - Зелен ’Рт]] |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=I4 /> ===Норвешка - Франција=== <section begin=I5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Норвешка - Франција|Норвешка - Франција]] |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=I5 /> ===Сенегал - Ирак=== <section begin=I6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Сенегал - Ирак|Сенегал - Ирак]] |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SEN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=I6 /> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|И]] p9k7ezcvf8w63b370651teoyp2l5ikq 5578321 5578319 2026-06-17T19:41:47Z Carshalton 30527 /* Натпревари */ 5578321 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - група И''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]], [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|Сенегал]], [[Фудбалска репрезентација на Ирак|Ирак]] и [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]]. Натпреварите се одиграле од 16 до 26 јуни 2026 година.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}</ref> Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Репрезентации== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" width=90% |- !rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}} !rowspan=2| Екипа !rowspan=2| Шешир !rowspan=2| Конфедерација !rowspan=2| Метод на<br>квалификување !rowspan=2| Датум на<br>квалификување !rowspan=2 data-sort-type="number"| Број на<br>настапи<br>на СП !rowspan=2| Последен<br>настап !rowspan=2| Најдобар<br>резултат !colspan=2| Позиција на<br>ранг-листата на ФИФА |- ! ноември 2025 ! јуни 2026 |- | И1 || style=white-space:nowrap | {{fb|FRA}} || 1 || [[УЕФА]] || data-sort-value="*" | Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Д|групата Д во УЕФА квалификациите]] || 13 ноември 2025 || 17 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || '''Победник''' ([[Светско првенство во фудбал 1998|1998]], [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]]) || data-sort-value="1.0" | 1 || |- | И2 || style=white-space:nowrap | {{fb|SEN}} || 2 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КАФ) - група Б|групата Б]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КАФ квалификациите]] || 14 октомври 2025 || 4 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || Четвртфинале ([[Светско првенство во фудбал 2002|2002]]) || data-sort-value="4.1" | 19 || |- | И3 || style=white-space:nowrap | {{fb|IRQ}} || 4 || [[АФК]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (интерконтинентален плејоф)|Интерконтиненталниот плејоф 2]] || 31 март 2026 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]] || data-sort-value="4.1" | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 1986|1986]]) || 58 || |- | И4 || style=white-space:nowrap | {{fb|NOR}} || 3 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група И|групата И во УЕФА квалификациите]] || 16 ноември 2025 || 4 || [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] || data-sort-value="7.3" | Осминафинале ([[Светско првенство во фудбал 1998|1998]]) || 29 || |} ==Табела== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата И !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|FRA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|SEN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|IRQ}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} ==Натпревари== ===Франција - Сенегал=== <section begin=I1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Франција - Сенегал|Франција - Сенегал]] |дата = 16 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 3–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|82}} |голови2 = *{{goal|90+5}} [[Ибрахим Мбаје|Мбаје]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.545 |судија = {{flagsport|IRN}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=I1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26h |pattern_so = _liverpool0405h |leftarm = 1F14DE |body = 1F14DE |rightarm = 1F14DE |shorts = FFFFFF |socks = FF0000 |title = Франција<ref name="FRA-SEN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12499/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group I – France v. Senegal |publisher=[[FIFA]] |date=June 16, 2026 |access-date=June 16, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _sen26h |pattern_b = _sen26h |pattern_ra = _sen26h |pattern_sh = _sen26A |pattern_so = _sen26hl |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 00924f |socks = FFFFFF |title = Сенегал<ref name="FRA-SEN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''19'''||[[Тео Ернандес]] |- |CM ||'''8''' ||[[Орелиен Чуамени]] |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] |- |AM ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || || {{suboff|80}} |- |LW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || || {{suboff|87}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''12''' ||[[Бредли Баркола]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''24''' ||[[Рајан Шерки]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-SEN 2026-06-16.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Едуар Менди]] |- |RB ||'''15'''||[[Крепен Диата]] |- |CB ||'''3''' ||[[Калиду Кулибали]] {{Капитен}} |- |CB ||'''19'''||[[Муса Ниакате]] |- |LB ||'''25'''||[[Ел Хаџи Малик Диуф]] |- |CM ||'''8''' ||[[Ламин Камара]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''5''' ||[[Идриса Геј]] || || {{suboff|88}} |- |CM ||'''26'''||[[Папе Геј]] || || {{suboff|83}} |- |RF ||'''18'''||[[Исмаила Сар]] || || {{suboff|75}} |- |CF ||'''11'''||[[Николас Џексон]] || || {{suboff|83}} |- |LF ||'''10'''||[[Садио Мане]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Ибрахим Мбаје]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''21'''||[[Хабиб Диара]] || || {{subon|75}} |- |FW ||'''13'''||[[Илман Ндиај]] || || {{subon|83}} |- |FW ||'''9'''||[[Бамба Диенг]] || || {{subon|83}} |- |MF ||'''6'''||[[Пате Сис]] || || {{subon|88}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Папе Тиао]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Мајкл Олисе]] (Франција)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 16, 2026 |access-date=June 16, 2026}}</ref> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-SEN line-ups"/> <br />{{flagsport|AUS}} Џорџ Лакриндис <br />{{flagsport|AUS}} Џејмс Линдзи <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|SAU}} Абдула Ал-Шехри <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} ===Ирак - Норвешка=== <section begin=I2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Ирак - Норвешка|Ирак - Норвешка]] |дата = 16 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|IRQ}} |резултат = 1–4 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Ајмен Хусеин|Хусеин]] {{goal|39}} |голови2 = *{{goal|29}}, {{goal|43}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] *{{goal|76}} [[Лео Естигор|Естигор]] *{{goal|90+5|авт.}} [[Ајмен Хусеин|Хусеин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.106 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=I2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _iraq26h |pattern_b = _iraq26h |pattern_ra = _iraq26h |pattern_sh = _iraq26h |pattern_so = _blacktopl |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Ирак<ref name="IRQ-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12497/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group I – Iraq v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=June 16, 2026 |access-date=June 16, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26h |pattern_b = _nor26h |pattern_ra = _nor26h |pattern_sh = _nor26h3 |pattern_so = |leftarm = BA0003 |body = BA0003 |rightarm = BA0003 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Норвешка<ref name="IRQ-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Џалал Хасан]] {{Капитен}} |- |RB ||'''3''' ||[[Хусеин Али (фудбалер 2002)|Хусеин Али]] || || {{suboff|73}} |- |CB ||'''4''' ||[[Заид Тахсин]] || {{yel|86}} |- |CB ||'''5''' ||[[Акам Хашим]] |- |LB ||'''23'''||[[Мерхас Доски]] |- |RM ||'''8''' ||[[Ибрахим Бајеш]] || || {{suboff|78}} |- |CM ||'''24'''||[[Заид Исмаил]] || || {{suboff|59}} |- |CM ||'''16'''||[[Амир Ал-Амари]] |- |LM ||'''17'''||[[Али Џасим]] || || {{suboff|73}} |- |CF ||'''18'''||[[Ајмен Хусеин]] |- |CF ||'''9''' ||[[Али Ал-Хамади]] || || {{suboff|59}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''21''' ||[[Марко Фарџи]] || || {{subon|59}} |- |MF ||'''14''' ||[[Зидан Икбал]] || || {{subon|59}} |- |DF ||'''25''' ||[[Мустафа Саадун]] || || {{subon|73}} |- |MF ||'''11''' ||[[Ахмед Касем]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''10''' ||[[Моханад Али]] || || {{subon|78}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|AUS}} [[Греам Арнолд]] |} |valign="top"|[[File:IRQ-NOR 2026-06-16.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''26'''||[[Јулијан Рајерсон]] |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] || {{suboff|73}} |- |DM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |CM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} || {{suboff|81}} |- |CM ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || {{suboff|73}} |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || {{suboff|73}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{suboff|73}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''4''' ||[[Лео Естигор]] || {{subon|73}} |- |MF ||'''18''' ||[[Кристијан Торствет]] || {{subon|73}} |- |MF ||'''21''' ||[[Андреас Шелдеруп]] || {{subon|73}} |- |MF ||'''22''' ||[[Оскар Боб]] || {{subon|73}} |- |MF ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="IRQ-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|GAB}} Борис Дицога <br />{{flagsport|GAB}} Амос Абеињ Ндонг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|EGY}} [[Амин Омар]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} Хамза Ел Фарик <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] |} ===Франција - Ирак=== <section begin=I3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Франција - Ирак|Франција - Ирак]] |дата = 22 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=I3 /> ===Норвешка - Сенегал=== <section begin=I4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Уругвај - Зелен ’Рт|Уругвај - Зелен ’Рт]] |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=I4 /> ===Норвешка - Франција=== <section begin=I5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Норвешка - Франција|Норвешка - Франција]] |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=I5 /> ===Сенегал - Ирак=== <section begin=I6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Сенегал - Ирак|Сенегал - Ирак]] |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SEN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=I6 /> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|И]] 1vntwpwny4q9ydlyp9o94cvl9xkz2u9 0 1396969 5578323 5572395 2026-06-17T19:52:30Z Carshalton 30527 5578323 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале бранителот на титулата [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]], [[Фудбалска репрезентација на Алжир|Алжир]], [[Фудбалска репрезентација на Австрија|Австрија]] и [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]]. Натпреварите се одиграле од 16 до 27 јуни 2026 година.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}</ref> Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Репрезентации== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" width=90% |- !rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}} !rowspan=2| Екипа !rowspan=2| Шешир !rowspan=2| Конфедерација !rowspan=2| Метод на<br>квалификување !rowspan=2| Датум на<br>квалификување !rowspan=2 data-sort-type="number"| Број на<br>настапи<br>на СП !rowspan=2| Последен<br>настап !rowspan=2| Најдобар<br>резултат !colspan=2| Позиција на<br>ранг-листата на ФИФА |- ! ноември 2025 ! јуни 2026 |- | Ј1 || style=white-space:nowrap | {{fb|ARG}} || 1 || [[КОНМЕБОЛ]] || data-sort-value="*" | 1. место во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КОНМЕБОЛ квалификациите]] || 25 март 2025 || 19 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || '''Победник''' ([[Светско првенство во фудбал 1978|1978]], [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]]) || data-sort-value="1.0" | 2 || |- | Ј2 || style=white-space:nowrap | {{fb|ALG}} || 3 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КАФ) - група Г|групата Г]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КАФ квалификациите]] || 9 октомври 2025 || 5 || [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] || Осминафинале ([[Светско првенство во фудбал 2014|2014]]) || data-sort-value="4.1" | 35 || |- | Ј3 || style=white-space:nowrap | {{fb|AUT}} || 2 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Х|групата Х во УЕФА квалификациите]] || 18 март 2025 || 8 || [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] || data-sort-value="4.1" | Трето место ([[Светско првенство во фудбал 1954|1954]]) || 24 || |- | Ј4 || style=white-space:nowrap | {{fb|JOR}} || 4 || [[АФК]] || Победник во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|групата Б од третата рунда на АФК квалификациите]] || 5 јуни 2025 || 1 || — || data-sort-value="7.3" | — || 66 || |} ==Табела== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|ALG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|AUT}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} ==Натпревари== ===Аргентина - Алжир=== <section begin=J1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Аргентина - Алжир|Аргентина - Алжир]] |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=J1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-ALG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12506/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group J – Argentina v. Algeria |publisher=[[FIFA]] |date=June 16, 2026 |access-date=June 16, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _alg26a |pattern_b = _alg26aA |pattern_ra = _alg26a |pattern_sh = _alg26a |pattern_so = _adidaswhitel |leftarm = 1b4531 |body = 1b4531 |rightarm = 1b4531 |shorts = FFFFFF |socks = 005441 |title = Алжир<ref name="ARG-ALG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] || || {{suboff|80}} |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''25'''||[[Факундо Медина]] |- |CM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] |- |RF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} || || {{suboff|80}} |- |CF ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || || {{suboff|55}} |- |LF ||'''16'''||[[Тијаго Алмада]] || || {{suboff|55}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''26'''||[[Науел Молина]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''19'''||[[Николас Отаменди]] || || {{subon|80}} |- |FW ||'''18'''||[[Нико Пас]] || || {{subon|80}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-ALG 2026-06-16.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Лука Зидан]] |- |RB ||'''17'''||[[Рафик Белгали]] |- |CB ||'''2''' ||[[Аиса Манди]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |CB ||'''21'''||[[Рами Бенсебаини]] |- |LB ||'''15'''||[[Рајан Аит-Нури]] |- |CM ||'''14'''||[[Хишам Будауи]] || || {{suboff|64}} |- |CM ||'''19'''||[[Набил Бенталеб]] || || {{suboff|82}} |- |CM ||'''22'''||[[Ибрахим Маза]] || || {{suboff|82}} |- |RF ||'''11'''||[[Анис Хаџ Муса]] || || {{suboff|64}} |- |CF ||'''9''' ||[[Амин Гуири]] || || {{suboff|64}} |- |LF ||'''10'''||[[Фарес Шаиби]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Усем Ауар]] || || {{subon|64}} |- |FW ||'''7''' ||[[Ријад Марез]] || || {{subon|64}} |- |FW ||'''18'''||[[Мохамед Амура]] || || {{subon|64}} |- |MF ||'''6''' ||[[Рамиз Зеруки]] || || {{subon|82}} |- |FW ||'''20'''||[[Адил Булбина]] || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|SUI}} [[Владимир Петковиќ] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Лионел Меси]] (Аргентина)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 16, 2026 |access-date=June 16, 2026}}</ref> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="ARG-ALG line-ups"/> <br />[[Tomasz Listkiewicz]] ([[Polish Football Association|Poland]]) <br />Adam Kupsik ([[Polish Football Association|Poland]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Campbell-Kirk Kawana-Waugh]] ([[New Zealand Football|New Zealand]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />Isaac Trevis ([[New Zealand Football|New Zealand]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{ill|Tomasz Kwiatkowski|pl|Tomasz Kwiatkowski (sędzia piłkarski)}} ([[Polish Football Association|Poland]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />[[Dennis Higler]] ([[Royal Dutch Football Association|Netherlands]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />Mohammed Khadim ([[United Arab Emirates Football Association|United Arab Emirates]]) |} ===Австрија - Јордан=== <section begin=J2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Австрија - Јордан|Австрија - Јордан]] |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=J2 /> ===Аргентина - Австрија=== <section begin=J3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Аргентина - Австрија|Аргентина - Австрија]] |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J3 /> ===Јордан - Алжир=== <section begin=J4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Јордан - Алжир|Јордан - Алжир]] |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=J4 /> ===Алжир - Австрија=== <section begin=J5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Алжир - Австрија|Алжир - Австрија]] |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=J5 /> ===Јордан - Аргентина=== <section begin=J6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Јордан - Аргентина|Јордан - Аргентина]] |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J6 /> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Ј]] 14kerxazjvenii00rncn22ixx093ayc 5578324 5578323 2026-06-17T19:53:13Z Carshalton 30527 /* Аргентина - Алжир */ 5578324 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале бранителот на титулата [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]], [[Фудбалска репрезентација на Алжир|Алжир]], [[Фудбалска репрезентација на Австрија|Австрија]] и [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]]. Натпреварите се одиграле од 16 до 27 јуни 2026 година.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}</ref> Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Репрезентации== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" width=90% |- !rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}} !rowspan=2| Екипа !rowspan=2| Шешир !rowspan=2| Конфедерација !rowspan=2| Метод на<br>квалификување !rowspan=2| Датум на<br>квалификување !rowspan=2 data-sort-type="number"| Број на<br>настапи<br>на СП !rowspan=2| Последен<br>настап !rowspan=2| Најдобар<br>резултат !colspan=2| Позиција на<br>ранг-листата на ФИФА |- ! ноември 2025 ! јуни 2026 |- | Ј1 || style=white-space:nowrap | {{fb|ARG}} || 1 || [[КОНМЕБОЛ]] || data-sort-value="*" | 1. место во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КОНМЕБОЛ квалификациите]] || 25 март 2025 || 19 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || '''Победник''' ([[Светско првенство во фудбал 1978|1978]], [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]]) || data-sort-value="1.0" | 2 || |- | Ј2 || style=white-space:nowrap | {{fb|ALG}} || 3 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КАФ) - група Г|групата Г]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КАФ квалификациите]] || 9 октомври 2025 || 5 || [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] || Осминафинале ([[Светско првенство во фудбал 2014|2014]]) || data-sort-value="4.1" | 35 || |- | Ј3 || style=white-space:nowrap | {{fb|AUT}} || 2 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Х|групата Х во УЕФА квалификациите]] || 18 март 2025 || 8 || [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] || data-sort-value="4.1" | Трето место ([[Светско првенство во фудбал 1954|1954]]) || 24 || |- | Ј4 || style=white-space:nowrap | {{fb|JOR}} || 4 || [[АФК]] || Победник во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|групата Б од третата рунда на АФК квалификациите]] || 5 јуни 2025 || 1 || — || data-sort-value="7.3" | — || 66 || |} ==Табела== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|ALG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|AUT}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} ==Натпревари== ===Аргентина - Алжир=== <section begin=J1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Аргентина - Алжир|Аргентина - Алжир]] |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=J1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-ALG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12506/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group J – Argentina v. Algeria |publisher=[[FIFA]] |date=June 16, 2026 |access-date=June 16, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _alg26a |pattern_b = _alg26aA |pattern_ra = _alg26a |pattern_sh = _alg26a |pattern_so = _adidaswhitel |leftarm = 1b4531 |body = 1b4531 |rightarm = 1b4531 |shorts = FFFFFF |socks = 005441 |title = Алжир<ref name="ARG-ALG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] || || {{suboff|80}} |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''25'''||[[Факундо Медина]] |- |CM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] |- |RF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} || || {{suboff|80}} |- |CF ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || || {{suboff|55}} |- |LF ||'''16'''||[[Тијаго Алмада]] || || {{suboff|55}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''26'''||[[Науел Молина]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''19'''||[[Николас Отаменди]] || || {{subon|80}} |- |FW ||'''18'''||[[Нико Пас]] || || {{subon|80}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-ALG 2026-06-16.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Лука Зидан]] |- |RB ||'''17'''||[[Рафик Белгали]] |- |CB ||'''2''' ||[[Аиса Манди]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |CB ||'''21'''||[[Рами Бенсебаини]] |- |LB ||'''15'''||[[Рајан Аит-Нури]] |- |CM ||'''14'''||[[Хишам Будауи]] || || {{suboff|64}} |- |CM ||'''19'''||[[Набил Бенталеб]] || || {{suboff|82}} |- |CM ||'''22'''||[[Ибрахим Маза]] || || {{suboff|82}} |- |RF ||'''11'''||[[Анис Хаџ Муса]] || || {{suboff|64}} |- |CF ||'''9''' ||[[Амин Гуири]] || || {{suboff|64}} |- |LF ||'''10'''||[[Фарес Шаиби]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Усем Ауар]] || || {{subon|64}} |- |FW ||'''7''' ||[[Ријад Марез]] || || {{subon|64}} |- |FW ||'''18'''||[[Мохамед Амура]] || || {{subon|64}} |- |MF ||'''6''' ||[[Рамиз Зеруки]] || || {{subon|82}} |- |FW ||'''20'''||[[Адил Булбина]] || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|SUI}} [[Владимир Петковиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Лионел Меси]] (Аргентина)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 16, 2026 |access-date=June 16, 2026}}</ref> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="ARG-ALG line-ups"/> <br />[[Tomasz Listkiewicz]] ([[Polish Football Association|Poland]]) <br />Adam Kupsik ([[Polish Football Association|Poland]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Campbell-Kirk Kawana-Waugh]] ([[New Zealand Football|New Zealand]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />Isaac Trevis ([[New Zealand Football|New Zealand]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{ill|Tomasz Kwiatkowski|pl|Tomasz Kwiatkowski (sędzia piłkarski)}} ([[Polish Football Association|Poland]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />[[Dennis Higler]] ([[Royal Dutch Football Association|Netherlands]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />Mohammed Khadim ([[United Arab Emirates Football Association|United Arab Emirates]]) |} ===Австрија - Јордан=== <section begin=J2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Австрија - Јордан|Австрија - Јордан]] |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=J2 /> ===Аргентина - Австрија=== <section begin=J3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Аргентина - Австрија|Аргентина - Австрија]] |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J3 /> ===Јордан - Алжир=== <section begin=J4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Јордан - Алжир|Јордан - Алжир]] |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=J4 /> ===Алжир - Австрија=== <section begin=J5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Алжир - Австрија|Алжир - Австрија]] |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=J5 /> ===Јордан - Аргентина=== <section begin=J6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Јордан - Аргентина|Јордан - Аргентина]] |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J6 /> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Ј]] b7gouirsnrgr7hu4gerf2kntqecibum 5578325 5578324 2026-06-17T19:53:39Z Carshalton 30527 /* Аргентина - Алжир */ 5578325 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале бранителот на титулата [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]], [[Фудбалска репрезентација на Алжир|Алжир]], [[Фудбалска репрезентација на Австрија|Австрија]] и [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]]. Натпреварите се одиграле од 16 до 27 јуни 2026 година.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}</ref> Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Репрезентации== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" width=90% |- !rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}} !rowspan=2| Екипа !rowspan=2| Шешир !rowspan=2| Конфедерација !rowspan=2| Метод на<br>квалификување !rowspan=2| Датум на<br>квалификување !rowspan=2 data-sort-type="number"| Број на<br>настапи<br>на СП !rowspan=2| Последен<br>настап !rowspan=2| Најдобар<br>резултат !colspan=2| Позиција на<br>ранг-листата на ФИФА |- ! ноември 2025 ! јуни 2026 |- | Ј1 || style=white-space:nowrap | {{fb|ARG}} || 1 || [[КОНМЕБОЛ]] || data-sort-value="*" | 1. место во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КОНМЕБОЛ квалификациите]] || 25 март 2025 || 19 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || '''Победник''' ([[Светско првенство во фудбал 1978|1978]], [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]]) || data-sort-value="1.0" | 2 || |- | Ј2 || style=white-space:nowrap | {{fb|ALG}} || 3 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КАФ) - група Г|групата Г]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КАФ квалификациите]] || 9 октомври 2025 || 5 || [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] || Осминафинале ([[Светско првенство во фудбал 2014|2014]]) || data-sort-value="4.1" | 35 || |- | Ј3 || style=white-space:nowrap | {{fb|AUT}} || 2 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Х|групата Х во УЕФА квалификациите]] || 18 март 2025 || 8 || [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] || data-sort-value="4.1" | Трето место ([[Светско првенство во фудбал 1954|1954]]) || 24 || |- | Ј4 || style=white-space:nowrap | {{fb|JOR}} || 4 || [[АФК]] || Победник во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|групата Б од третата рунда на АФК квалификациите]] || 5 јуни 2025 || 1 || — || data-sort-value="7.3" | — || 66 || |} ==Табела== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|ALG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|AUT}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} ==Натпревари== ===Аргентина - Алжир=== <section begin=J1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Аргентина - Алжир|Аргентина - Алжир]] |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=J1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-ALG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12506/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group J – Argentina v. Algeria |publisher=[[FIFA]] |date=June 16, 2026 |access-date=June 16, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _alg26a |pattern_b = _alg26aA |pattern_ra = _alg26a |pattern_sh = _alg26a |pattern_so = _adidaswhitel |leftarm = 1b4531 |body = 1b4531 |rightarm = 1b4531 |shorts = FFFFFF |socks = 005441 |title = Алжир<ref name="ARG-ALG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] || || {{suboff|80}} |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''25'''||[[Факундо Медина]] |- |CM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] |- |RF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} || || {{suboff|80}} |- |CF ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || || {{suboff|55}} |- |LF ||'''16'''||[[Тијаго Алмада]] || || {{suboff|55}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''26'''||[[Науел Молина]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''19'''||[[Николас Отаменди]] || || {{subon|80}} |- |FW ||'''18'''||[[Нико Пас]] || || {{subon|80}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-ALG 2026-06-16.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Лука Зидан]] |- |RB ||'''17'''||[[Рафик Белгали]] |- |CB ||'''2''' ||[[Аиса Манди]] {{Капитен}} |- |CB ||'''21'''||[[Рами Бенсебаини]] |- |LB ||'''15'''||[[Рајан Аит-Нури]] |- |CM ||'''14'''||[[Хишам Будауи]] || || {{suboff|64}} |- |CM ||'''19'''||[[Набил Бенталеб]] || || {{suboff|82}} |- |CM ||'''22'''||[[Ибрахим Маза]] || || {{suboff|82}} |- |RF ||'''11'''||[[Анис Хаџ Муса]] || || {{suboff|64}} |- |CF ||'''9''' ||[[Амин Гуири]] || || {{suboff|64}} |- |LF ||'''10'''||[[Фарес Шаиби]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Усем Ауар]] || || {{subon|64}} |- |FW ||'''7''' ||[[Ријад Марез]] || || {{subon|64}} |- |FW ||'''18'''||[[Мохамед Амура]] || || {{subon|64}} |- |MF ||'''6''' ||[[Рамиз Зеруки]] || || {{subon|82}} |- |FW ||'''20'''||[[Адил Булбина]] || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|SUI}} [[Владимир Петковиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Лионел Меси]] (Аргентина)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 16, 2026 |access-date=June 16, 2026}}</ref> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="ARG-ALG line-ups"/> <br />[[Tomasz Listkiewicz]] ([[Polish Football Association|Poland]]) <br />Adam Kupsik ([[Polish Football Association|Poland]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Campbell-Kirk Kawana-Waugh]] ([[New Zealand Football|New Zealand]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />Isaac Trevis ([[New Zealand Football|New Zealand]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{ill|Tomasz Kwiatkowski|pl|Tomasz Kwiatkowski (sędzia piłkarski)}} ([[Polish Football Association|Poland]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />[[Dennis Higler]] ([[Royal Dutch Football Association|Netherlands]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />Mohammed Khadim ([[United Arab Emirates Football Association|United Arab Emirates]]) |} ===Австрија - Јордан=== <section begin=J2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Австрија - Јордан|Австрија - Јордан]] |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=J2 /> ===Аргентина - Австрија=== <section begin=J3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Аргентина - Австрија|Аргентина - Австрија]] |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J3 /> ===Јордан - Алжир=== <section begin=J4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Јордан - Алжир|Јордан - Алжир]] |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=J4 /> ===Алжир - Австрија=== <section begin=J5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Алжир - Австрија|Алжир - Австрија]] |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=J5 /> ===Јордан - Аргентина=== <section begin=J6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Јордан - Аргентина|Јордан - Аргентина]] |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J6 /> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Ј]] boitl98o6vonq6wjsvv8kq65n6xu12z 5578342 5578325 2026-06-17T22:15:36Z Carshalton 30527 /* Натпревари */ 5578342 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале бранителот на титулата [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]], [[Фудбалска репрезентација на Алжир|Алжир]], [[Фудбалска репрезентација на Австрија|Австрија]] и [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]]. Натпреварите се одиграле од 16 до 27 јуни 2026 година.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}</ref> Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Репрезентации== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" width=90% |- !rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}} !rowspan=2| Екипа !rowspan=2| Шешир !rowspan=2| Конфедерација !rowspan=2| Метод на<br>квалификување !rowspan=2| Датум на<br>квалификување !rowspan=2 data-sort-type="number"| Број на<br>настапи<br>на СП !rowspan=2| Последен<br>настап !rowspan=2| Најдобар<br>резултат !colspan=2| Позиција на<br>ранг-листата на ФИФА |- ! ноември 2025 ! јуни 2026 |- | Ј1 || style=white-space:nowrap | {{fb|ARG}} || 1 || [[КОНМЕБОЛ]] || data-sort-value="*" | 1. место во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КОНМЕБОЛ квалификациите]] || 25 март 2025 || 19 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || '''Победник''' ([[Светско првенство во фудбал 1978|1978]], [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]]) || data-sort-value="1.0" | 2 || |- | Ј2 || style=white-space:nowrap | {{fb|ALG}} || 3 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КАФ) - група Г|групата Г]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КАФ квалификациите]] || 9 октомври 2025 || 5 || [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] || Осминафинале ([[Светско првенство во фудбал 2014|2014]]) || data-sort-value="4.1" | 35 || |- | Ј3 || style=white-space:nowrap | {{fb|AUT}} || 2 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Х|групата Х во УЕФА квалификациите]] || 18 март 2025 || 8 || [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] || data-sort-value="4.1" | Трето место ([[Светско првенство во фудбал 1954|1954]]) || 24 || |- | Ј4 || style=white-space:nowrap | {{fb|JOR}} || 4 || [[АФК]] || Победник во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|групата Б од третата рунда на АФК квалификациите]] || 5 јуни 2025 || 1 || — || data-sort-value="7.3" | — || 66 || |} ==Табела== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|ALG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|AUT}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} ==Натпревари== ===Аргентина - Алжир=== <section begin=J1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Аргентина - Алжир|Аргентина - Алжир]] |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=J1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-ALG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12506/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group J – Argentina v. Algeria |publisher=[[FIFA]] |date=June 16, 2026 |access-date=June 16, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _alg26a |pattern_b = _alg26aA |pattern_ra = _alg26a |pattern_sh = _alg26a |pattern_so = _adidaswhitel |leftarm = 1b4531 |body = 1b4531 |rightarm = 1b4531 |shorts = FFFFFF |socks = 005441 |title = Алжир<ref name="ARG-ALG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] || || {{suboff|80}} |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''25'''||[[Факундо Медина]] |- |CM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] |- |RF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} || || {{suboff|80}} |- |CF ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || || {{suboff|55}} |- |LF ||'''16'''||[[Тијаго Алмада]] || || {{suboff|55}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''26'''||[[Науел Молина]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''19'''||[[Николас Отаменди]] || || {{subon|80}} |- |FW ||'''18'''||[[Нико Пас]] || || {{subon|80}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-ALG 2026-06-16.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Лука Зидан]] |- |RB ||'''17'''||[[Рафик Белгали]] |- |CB ||'''2''' ||[[Аиса Манди]] {{Капитен}} |- |CB ||'''21'''||[[Рами Бенсебаини]] |- |LB ||'''15'''||[[Рајан Аит-Нури]] |- |CM ||'''14'''||[[Хишам Будауи]] || || {{suboff|64}} |- |CM ||'''19'''||[[Набил Бенталеб]] || || {{suboff|82}} |- |CM ||'''22'''||[[Ибрахим Маза]] || || {{suboff|82}} |- |RF ||'''11'''||[[Анис Хаџ Муса]] || || {{suboff|64}} |- |CF ||'''9''' ||[[Амин Гуири]] || || {{suboff|64}} |- |LF ||'''10'''||[[Фарес Шаиби]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Усем Ауар]] || || {{subon|64}} |- |FW ||'''7''' ||[[Ријад Марез]] || || {{subon|64}} |- |FW ||'''18'''||[[Мохамед Амура]] || || {{subon|64}} |- |MF ||'''6''' ||[[Рамиз Зеруки]] || || {{subon|82}} |- |FW ||'''20'''||[[Адил Булбина]] || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|SUI}} [[Владимир Петковиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Лионел Меси]] (Аргентина)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 16, 2026 |access-date=June 16, 2026}}</ref> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ARG-ALG line-ups"/> <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Листкиевич]] <br />{{flagsport|POL}} Адам Купсик <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|NZL}} [[Кембел-Кирк Кавана-Воф]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|UAE}} Мохамед Хадим |} ===Австрија - Јордан=== <section begin=J2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Австрија - Јордан|Австрија - Јордан]] |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=J2 /> ===Аргентина - Австрија=== <section begin=J3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Аргентина - Австрија|Аргентина - Австрија]] |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J3 /> ===Јордан - Алжир=== <section begin=J4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Јордан - Алжир|Јордан - Алжир]] |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=J4 /> ===Алжир - Австрија=== <section begin=J5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Алжир - Австрија|Алжир - Австрија]] |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=J5 /> ===Јордан - Аргентина=== <section begin=J6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Јордан - Аргентина|Јордан - Аргентина]] |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J6 /> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Ј]] 8ovkvc5du0z8192qtq5xr65qospoco8 5578344 5578342 2026-06-17T22:32:49Z Carshalton 30527 /* Австрија - Јордан */ 5578344 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале бранителот на титулата [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]], [[Фудбалска репрезентација на Алжир|Алжир]], [[Фудбалска репрезентација на Австрија|Австрија]] и [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]]. Натпреварите се одиграле од 16 до 27 јуни 2026 година.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}</ref> Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Репрезентации== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" width=90% |- !rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}} !rowspan=2| Екипа !rowspan=2| Шешир !rowspan=2| Конфедерација !rowspan=2| Метод на<br>квалификување !rowspan=2| Датум на<br>квалификување !rowspan=2 data-sort-type="number"| Број на<br>настапи<br>на СП !rowspan=2| Последен<br>настап !rowspan=2| Најдобар<br>резултат !colspan=2| Позиција на<br>ранг-листата на ФИФА |- ! ноември 2025 ! јуни 2026 |- | Ј1 || style=white-space:nowrap | {{fb|ARG}} || 1 || [[КОНМЕБОЛ]] || data-sort-value="*" | 1. место во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КОНМЕБОЛ квалификациите]] || 25 март 2025 || 19 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || '''Победник''' ([[Светско првенство во фудбал 1978|1978]], [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]]) || data-sort-value="1.0" | 2 || |- | Ј2 || style=white-space:nowrap | {{fb|ALG}} || 3 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КАФ) - група Г|групата Г]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КАФ квалификациите]] || 9 октомври 2025 || 5 || [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] || Осминафинале ([[Светско првенство во фудбал 2014|2014]]) || data-sort-value="4.1" | 35 || |- | Ј3 || style=white-space:nowrap | {{fb|AUT}} || 2 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Х|групата Х во УЕФА квалификациите]] || 18 март 2025 || 8 || [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] || data-sort-value="4.1" | Трето место ([[Светско првенство во фудбал 1954|1954]]) || 24 || |- | Ј4 || style=white-space:nowrap | {{fb|JOR}} || 4 || [[АФК]] || Победник во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|групата Б од третата рунда на АФК квалификациите]] || 5 јуни 2025 || 1 || — || data-sort-value="7.3" | — || 66 || |} ==Табела== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|ALG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|AUT}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} ==Натпревари== ===Аргентина - Алжир=== <section begin=J1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Аргентина - Алжир|Аргентина - Алжир]] |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=J1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-ALG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12506/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group J – Argentina v. Algeria |publisher=[[FIFA]] |date=June 16, 2026 |access-date=June 16, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _alg26a |pattern_b = _alg26aA |pattern_ra = _alg26a |pattern_sh = _alg26a |pattern_so = _adidaswhitel |leftarm = 1b4531 |body = 1b4531 |rightarm = 1b4531 |shorts = FFFFFF |socks = 005441 |title = Алжир<ref name="ARG-ALG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] || || {{suboff|80}} |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''25'''||[[Факундо Медина]] |- |CM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] |- |RF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} || || {{suboff|80}} |- |CF ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || || {{suboff|55}} |- |LF ||'''16'''||[[Тијаго Алмада]] || || {{suboff|55}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''26'''||[[Науел Молина]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''19'''||[[Николас Отаменди]] || || {{subon|80}} |- |FW ||'''18'''||[[Нико Пас]] || || {{subon|80}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-ALG 2026-06-16.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Лука Зидан]] |- |RB ||'''17'''||[[Рафик Белгали]] |- |CB ||'''2''' ||[[Аиса Манди]] {{Капитен}} |- |CB ||'''21'''||[[Рами Бенсебаини]] |- |LB ||'''15'''||[[Рајан Аит-Нури]] |- |CM ||'''14'''||[[Хишам Будауи]] || || {{suboff|64}} |- |CM ||'''19'''||[[Набил Бенталеб]] || || {{suboff|82}} |- |CM ||'''22'''||[[Ибрахим Маза]] || || {{suboff|82}} |- |RF ||'''11'''||[[Анис Хаџ Муса]] || || {{suboff|64}} |- |CF ||'''9''' ||[[Амин Гуири]] || || {{suboff|64}} |- |LF ||'''10'''||[[Фарес Шаиби]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Усем Ауар]] || || {{subon|64}} |- |FW ||'''7''' ||[[Ријад Марез]] || || {{subon|64}} |- |FW ||'''18'''||[[Мохамед Амура]] || || {{subon|64}} |- |MF ||'''6''' ||[[Рамиз Зеруки]] || || {{subon|82}} |- |FW ||'''20'''||[[Адил Булбина]] || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|SUI}} [[Владимир Петковиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Лионел Меси]] (Аргентина)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 16, 2026 |access-date=June 16, 2026}}</ref> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ARG-ALG line-ups"/> <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Листкиевич]] <br />{{flagsport|POL}} Адам Купсик <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|NZL}} [[Кембел-Кирк Кавана-Воф]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|UAE}} Мохамед Хадим |} ===Австрија - Јордан=== <section begin=J2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Австрија - Јордан|Австрија - Јордан]] |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = 3–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = *[[Романо Шмид|Шмид]] {{goal|20}} *[[Јазан Ал-Араб|Ал-Араб]] {{goal|76|авт.}} *[[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] {{goal|90+12}} |голови2 = *{{goal|50}} [[Али Олван|Олван]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.527 |судија = {{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] }}<section end=J2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _aut26h |pattern_b = _aut26h |pattern_ra = _aut26h |pattern_sh = _aut26h |pattern_so = |leftarm = 000000 |body = FF0000 |rightarm = 000000 |shorts = 000000 |socks = FF0000 |title = Австрија<ref name="AUT-JOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12508/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group J – Austria v. Jordan |publisher=[[FIFA]] |date=June 16, 2026 |access-date=June 16, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _jor26h |pattern_b = _jor26h |pattern_ra = _jor26h |pattern_sh = _jor26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Јордан<ref name="AUT-JOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Александер Шлагер]] |- |RB ||'''5''' ||[[Штефан Пош]] |- |CB ||'''15'''||[[Филип Линхарт]] |- |CB ||'''8''' ||[[Давид Алаба]] {{Капитен}} || || {{suboff|59}} |- |LB ||'''16'''||[[Филип Мвене]] || || {{suboff|59}} |- |CM ||'''6''' ||[[Николас Зајвалд]] |- |CM ||'''4''' ||[[Ксавер Шлагер]] || || {{suboff|59}} |- |RW ||'''18'''||[[Романо Шмид]] || || {{suboff|83}} |- |AM ||'''20'''||[[Конрад Лајмер]] |- |LW ||'''9''' ||[[Марсел Забицер]] || {{yel|77}} |- |CF ||'''14'''||[[Саша Калајџиќ]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Марко Арнаутовиќ]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''17'''||[[Карни Чуквуемека]] || || {{subon|59}} |- |DF ||'''3''' ||[[Кевин Дансо]] || || {{subon|59}} |- |MF ||'''24'''||[[Пол Ванер]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''21'''||[[Патрик Вимер]] || || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Ралф Рагник]] |} |valign="top"|[[File:AUT-JOR 2026-06-16.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јазид Абулаила]] |- |CB ||'''3''' ||[[Абдала Насиб]] || || {{suboff|81}} |- |CB ||'''16'''||[[Мо Абуалнади]] || || {{suboff|72}} |- |CB ||'''5''' ||[[Јазан Ал-Араб]] |- |RM ||'''23'''||[[Ихсан Хадад]] {{Капитен}} || || {{suboff|82}} |- |CM ||'''8''' ||[[Нур Ал-Равабде]] |- |CM ||'''21'''||[[Низар Ал-Рашдан]] |- |LM ||'''20'''||[[Моханад Абу Таха]] |- |RF ||'''10'''||[[Муса Ал-Тамари]] || || {{suboff|88}} |- |CF ||'''9''' ||[[Али Олван]] |- |LF ||'''11'''||[[Оде Ал-Фахури]] || || {{suboff|89}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''17'''||[[Салим Обаид]] || || {{subon|72}} |- |DF ||'''19'''||[[Саед Ал-Росан]] || || {{subon|81}} |- |FW ||'''13'''||[[Махмуд Ал-Марди]] || || {{subon|82}} |- |MF ||'''25'''||[[Мохамад Ал-Давуд]] || || {{subon|88}} |- |FW ||'''24'''||[[Али Азаизе]] || || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|MAR}} [[Џамал Селами]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Man of the Match:''' <br />[[Ali Olwan]] (Jordan)<ref name="MOTM"/> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="AUT-JOR line-ups"/> <br />Jerson Emiliano dos Santos ([[Angolan Football Federation|Angola]]) <br />Elvis Noupue ([[Cameroonian Football Federation|Cameroon]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Oshane Nation]] ([[Jamaica Football Federation|Jamaica]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />[[Caleb Wales]] ([[Trinidad and Tobago Football Association|Trinidad and Tobago]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{ill|Mahmoud Ashour|de}} ([[Egyptian Football Association|Egypt]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />{{ill|Nicolás Gallo (referee)|lt=Nicolás Gallo|es|Nicolás Gallo (árbitro)}} ([[Colombian Football Federation|Colombia]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />[[Rodolpho Toski]] ([[Brazilian Football Confederation|Brazil]]) |} ===Аргентина - Австрија=== <section begin=J3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Аргентина - Австрија|Аргентина - Австрија]] |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J3 /> ===Јордан - Алжир=== <section begin=J4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Јордан - Алжир|Јордан - Алжир]] |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=J4 /> ===Алжир - Австрија=== <section begin=J5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Алжир - Австрија|Алжир - Австрија]] |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=J5 /> ===Јордан - Аргентина=== <section begin=J6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Јордан - Аргентина|Јордан - Аргентина]] |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J6 /> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Ј]] 8wi15o0b3cj9hh7bsizlogz9h87nruh 5578346 5578344 2026-06-17T22:39:09Z Carshalton 30527 /* Австрија - Јордан */ 5578346 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале бранителот на титулата [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]], [[Фудбалска репрезентација на Алжир|Алжир]], [[Фудбалска репрезентација на Австрија|Австрија]] и [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]]. Натпреварите се одиграле од 16 до 27 јуни 2026 година.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}</ref> Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Репрезентации== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" width=90% |- !rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}} !rowspan=2| Екипа !rowspan=2| Шешир !rowspan=2| Конфедерација !rowspan=2| Метод на<br>квалификување !rowspan=2| Датум на<br>квалификување !rowspan=2 data-sort-type="number"| Број на<br>настапи<br>на СП !rowspan=2| Последен<br>настап !rowspan=2| Најдобар<br>резултат !colspan=2| Позиција на<br>ранг-листата на ФИФА |- ! ноември 2025 ! јуни 2026 |- | Ј1 || style=white-space:nowrap | {{fb|ARG}} || 1 || [[КОНМЕБОЛ]] || data-sort-value="*" | 1. место во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КОНМЕБОЛ квалификациите]] || 25 март 2025 || 19 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || '''Победник''' ([[Светско првенство во фудбал 1978|1978]], [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]]) || data-sort-value="1.0" | 2 || |- | Ј2 || style=white-space:nowrap | {{fb|ALG}} || 3 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КАФ) - група Г|групата Г]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КАФ квалификациите]] || 9 октомври 2025 || 5 || [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] || Осминафинале ([[Светско првенство во фудбал 2014|2014]]) || data-sort-value="4.1" | 35 || |- | Ј3 || style=white-space:nowrap | {{fb|AUT}} || 2 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Х|групата Х во УЕФА квалификациите]] || 18 март 2025 || 8 || [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] || data-sort-value="4.1" | Трето место ([[Светско првенство во фудбал 1954|1954]]) || 24 || |- | Ј4 || style=white-space:nowrap | {{fb|JOR}} || 4 || [[АФК]] || Победник во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|групата Б од третата рунда на АФК квалификациите]] || 5 јуни 2025 || 1 || — || data-sort-value="7.3" | — || 66 || |} ==Табела== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|ALG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|AUT}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} ==Натпревари== ===Аргентина - Алжир=== <section begin=J1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Аргентина - Алжир|Аргентина - Алжир]] |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=J1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-ALG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12506/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group J – Argentina v. Algeria |publisher=[[FIFA]] |date=June 16, 2026 |access-date=June 16, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _alg26a |pattern_b = _alg26aA |pattern_ra = _alg26a |pattern_sh = _alg26a |pattern_so = _adidaswhitel |leftarm = 1b4531 |body = 1b4531 |rightarm = 1b4531 |shorts = FFFFFF |socks = 005441 |title = Алжир<ref name="ARG-ALG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] || || {{suboff|80}} |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''25'''||[[Факундо Медина]] |- |CM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] |- |RF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} || || {{suboff|80}} |- |CF ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || || {{suboff|55}} |- |LF ||'''16'''||[[Тијаго Алмада]] || || {{suboff|55}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''26'''||[[Науел Молина]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''19'''||[[Николас Отаменди]] || || {{subon|80}} |- |FW ||'''18'''||[[Нико Пас]] || || {{subon|80}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-ALG 2026-06-16.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Лука Зидан]] |- |RB ||'''17'''||[[Рафик Белгали]] |- |CB ||'''2''' ||[[Аиса Манди]] {{Капитен}} |- |CB ||'''21'''||[[Рами Бенсебаини]] |- |LB ||'''15'''||[[Рајан Аит-Нури]] |- |CM ||'''14'''||[[Хишам Будауи]] || || {{suboff|64}} |- |CM ||'''19'''||[[Набил Бенталеб]] || || {{suboff|82}} |- |CM ||'''22'''||[[Ибрахим Маза]] || || {{suboff|82}} |- |RF ||'''11'''||[[Анис Хаџ Муса]] || || {{suboff|64}} |- |CF ||'''9''' ||[[Амин Гуири]] || || {{suboff|64}} |- |LF ||'''10'''||[[Фарес Шаиби]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Усем Ауар]] || || {{subon|64}} |- |FW ||'''7''' ||[[Ријад Марез]] || || {{subon|64}} |- |FW ||'''18'''||[[Мохамед Амура]] || || {{subon|64}} |- |MF ||'''6''' ||[[Рамиз Зеруки]] || || {{subon|82}} |- |FW ||'''20'''||[[Адил Булбина]] || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|SUI}} [[Владимир Петковиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Лионел Меси]] (Аргентина)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 16, 2026 |access-date=June 16, 2026}}</ref> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ARG-ALG line-ups"/> <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Листкиевич]] <br />{{flagsport|POL}} Адам Купсик <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|NZL}} [[Кембел-Кирк Кавана-Воф]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|UAE}} Мохамед Хадим |} ===Австрија - Јордан=== <section begin=J2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Австрија - Јордан|Австрија - Јордан]] |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = 3–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = *[[Романо Шмид|Шмид]] {{goal|20}} *[[Јазан Ал-Араб|Ал-Араб]] {{goal|76|авт.}} *[[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] {{goal|90+12}} |голови2 = *{{goal|50}} [[Али Олван|Олван]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.527 |судија = {{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] }}<section end=J2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _aut26h |pattern_b = _aut26h |pattern_ra = _aut26h |pattern_sh = _aut26h |pattern_so = |leftarm = 000000 |body = FF0000 |rightarm = 000000 |shorts = 000000 |socks = FF0000 |title = Австрија<ref name="AUT-JOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12508/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group J – Austria v. Jordan |publisher=[[FIFA]] |date=June 16, 2026 |access-date=June 16, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _jor26h |pattern_b = _jor26h |pattern_ra = _jor26h |pattern_sh = _jor26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Јордан<ref name="AUT-JOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Александер Шлагер]] |- |RB ||'''5''' ||[[Штефан Пош]] |- |CB ||'''15'''||[[Филип Линхарт]] |- |CB ||'''8''' ||[[Давид Алаба]] {{Капитен}} || || {{suboff|59}} |- |LB ||'''16'''||[[Филип Мвене]] || || {{suboff|59}} |- |CM ||'''6''' ||[[Николас Зајвалд]] |- |CM ||'''4''' ||[[Ксавер Шлагер]] || || {{suboff|59}} |- |RW ||'''18'''||[[Романо Шмид]] || || {{suboff|83}} |- |AM ||'''20'''||[[Конрад Лајмер]] |- |LW ||'''9''' ||[[Марсел Забицер]] || {{yel|77}} |- |CF ||'''14'''||[[Саша Калајџиќ]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Марко Арнаутовиќ]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''17'''||[[Карни Чуквуемека]] || || {{subon|59}} |- |DF ||'''3''' ||[[Кевин Дансо]] || || {{subon|59}} |- |MF ||'''24'''||[[Пол Ванер]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''21'''||[[Патрик Вимер]] || || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Ралф Рагник]] |} |valign="top"|[[File:AUT-JOR 2026-06-16.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јазид Абулаила]] |- |CB ||'''3''' ||[[Абдала Насиб]] || || {{suboff|81}} |- |CB ||'''16'''||[[Мо Абуалнади]] || || {{suboff|72}} |- |CB ||'''5''' ||[[Јазан Ал-Араб]] |- |RM ||'''23'''||[[Ихсан Хадад]] {{Капитен}} || || {{suboff|82}} |- |CM ||'''8''' ||[[Нур Ал-Равабде]] |- |CM ||'''21'''||[[Низар Ал-Рашдан]] |- |LM ||'''20'''||[[Моханад Абу Таха]] |- |RF ||'''10'''||[[Муса Ал-Тамари]] || || {{suboff|88}} |- |CF ||'''9''' ||[[Али Олван]] |- |LF ||'''11'''||[[Оде Ал-Фахури]] || || {{suboff|89}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''17'''||[[Салим Обаид]] || || {{subon|72}} |- |DF ||'''19'''||[[Саед Ал-Росан]] || || {{subon|81}} |- |FW ||'''13'''||[[Махмуд Ал-Марди]] || || {{subon|82}} |- |MF ||'''25'''||[[Мохамад Ал-Давуд]] || || {{subon|88}} |- |FW ||'''24'''||[[Али Азаизе]] || || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|MAR}} [[Џамал Селами]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Али Олван]] (Јордан)<ref name="MOTM"/> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="AUT-JOR line-ups"/> <br />{{flagsport|ANG}} Жерсон Емилијано дос Сантош <br />{{flagsport|CMR}} Елвис Нупе <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|JAM}} [[Ошејн Нејшн]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|EGY}} [[Махмуд Ашур]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало]] <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] |} ===Аргентина - Австрија=== <section begin=J3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Аргентина - Австрија|Аргентина - Австрија]] |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J3 /> ===Јордан - Алжир=== <section begin=J4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Јордан - Алжир|Јордан - Алжир]] |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=J4 /> ===Алжир - Австрија=== <section begin=J5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Алжир - Австрија|Алжир - Австрија]] |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=J5 /> ===Јордан - Аргентина=== <section begin=J6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Јордан - Аргентина|Јордан - Аргентина]] |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J6 /> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Ј]] 4w8o4wom4odd6l0dellhx5xr728o85c 0 1397362 5578334 5574714 2026-06-17T20:27:18Z Jtasevski123 69538 5578334 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Taxobox | name = ''Hypericum annulatum'' | status = | image = Hypericum annulatum kz01.jpg | image_caption = | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = Malpighiales | familia_sv = | familia = Hypericaceae | genus_sv = | genus = Hypericum | species_sv = | species = '''Hypericum annulatum''' | taxon = Hypericum annulatum | taxon_authority =[[Moris]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }}'''''Hypericum annulatum''''' ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Hypericum]]'' и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[кантариони]]. (''Hypericaceae)''. ''Hypericum annulatum'' првпат е опишан во 1827 година од ботаничарот [[Џузепе Морис]]. == Опис и распространетост == Растение со височина од 20 до 60 см, со неколку стебленца од основата. Стебленцата се исправени, во основата малку лачно искривени, покриени со густи куси распрснати влакненца, белузлаво-зелени, во основата црвеникаво-кафеави, а и во областа на [[Соцветие|соцветието]] каде што нема влакненца се јавува црвеникава нијанса. [[Лист|Листовите]] се јајцевидни до јајцевидно-елиптични, долги 20–40 мм, во основата срцевидни, приседнати, на врвот тапи и заоблени, со испакнати жили на долната страна; од двете страни се густо влакнести и затоа се сивкасто-зелени, со многу густи проѕирни точкести жлезди, а покрај работ и на врвот имаат црни точкести жлезди. [[Цвет|Цветовите]] се собрани во пирамидално-гроздовидни до цилиндрични метличести соцветија. Цветните гранчиња и кусите цветни дршки се голи. Брактеите се долги 3–4 мм, линејно-ланцетни, по работ со ресести црни жлезди, а во основата со ушенца кои имаат густи покуси ресести црни жлезди. Чашкините ливчиња се линејно-ланцетни, долги 4–5 мм и широки 0,8–1 мм, голи, по работ имаат ресести црни жлезди и долги линејни светли жлезди. Венечните ливчиња се долги 14–16 мм, светложолти, без црни точкести жлезди. [[Прашник|Прашниците]] се групирани во три групи; антерите имаат една црна жлезда. Плодната кутијка е долга 5–6 мм, тесно-јајцевидна, со многубројни долги и тенки паралелни смолни канали. [[Семе|Семките]] се цилиндрични и кафеави.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1995|location=Скопје|pages=491}}</ref> Расте по варовнички камењари и светли дабови шуми. Се среќава во [[Скопје]] – [[Матка (село)|Матка]]; [[Скопска Црна Гора]] (Групче); [[Штип]] – Исар (Миладинова); [[Кочани]] – с. [[Зрновци]]; [[Плачковица]] – с. [[Блатец]]; [[Пелистер]] (Симовски).<ref name=":0" /> == Варијабилност == Видот е поделен на следниве подвидови: * ''H. a. afromontanum'' * ''H. a. annulatum'' * ''H. a. intermedium'' == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Hypericum annulatum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum annulatum Податотека:Hypericum annulatum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum annulatum Податотека:Hypericum annulatum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum annulatum Податотека:Hypericum annulatum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum annulatum </gallery> == Наводи == {{Наводи}} {{таксонска лента}} == Надворешни врски == * {{Викивидови|Hypericum annulatum|''Hypericum annulatum''}} [[Категорија:Кантарион (род)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] egt1apcxo39eap2iw5go6ro920bs203 0 1397429 5578333 5575209 2026-06-17T20:24:09Z Jtasevski123 69538 5578333 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox |image =Hypericum barbatum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg |genus = Hypericum |parent = Hypericum sect. Drosocarpium |species = barbatum |authority = [[Jacq.]] }} '''''Hypericum barbatum''''' ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Hypericum]]'' и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[кантариони]]. Расте низ [[југоисточна Европа]], ([[Грција]], [[Бугарија]], [[Македонија]], [[Албанија]], [[Србија]], [[Црна Гора]]), јужна [[Италија]], како и во [[Хрватска]] и [[Австрија]]. Неговите чашкини ливчиња имаат многу долги свиленкасти влакна, па оттука и специфичното име ''barbatum'' што значи „брадест“. == Опис и распространетост == Растението има повеќе исправени стебленца високи 10-45 см. Стебленцата се тенки, цилиндрични, голи, исправени или малку наведнати. [[Лист|Листовите]] се исправени нагоре или странично раширени, пократки од интернодиумите или еднакви, поретко подолги; форма јајцевидно-ланцетна до линејна или елиптична, кон врвот стеснети, речиси заострени но со заоблен врв; во основата стеснети, приседнати и делумно го обвиваат стеблото; рабовите најчесто свиткани; горната страна зелена и гола, долната сивкасто-зелена со црни точкести жлезди; ламината најчесто без, а понекогаш со многу прозрачни жлезди, покрај кои има и малку црни точкести жлезди. [[Цвет|Цветовите]] се собрани во метличесто-гроздовидни или метличесто-полуштитовидни [[Соцветие|соцветија]]. Брактиите се линејно-ланцетни, рабовите со долги реси, а површината со точкести или линејни црни жлезди. Чашкините ливчиња се долги до 8 мм, линејно-ланцетни, со многу црни линејни или точкести жлезди на површината, а рабовите со тенки и многу долги реси, подолги од ширината на ливчето. Венечните ливчиња се жолти, двојно подолги од чашкините (9-10 мм), целосно цели, кон врвот со многу црни точкести или линејни жлезди по целата или горната половина и остануваат прицветни. [[Прашник|Прашниците]] се речиси еднакви со венечните ливчиња; антерите жолти со една црна жлезда. Плодната кутијка е јајцевидна, долга 6-9 мм, со округли или јајцевидни меурести смолни жлезди. Семките се долги 1-1,5 мм.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1995|location=Скопје|pages=495-496}}</ref> Се среќава на ливади, брдски и планински пасишта и покрај букови шуми до 2.100 метри надморска височина. Во [[Македонија]] е широко распространето низ сите планини. Познато е за [[Шар Планина]], [[Јакупица]], [[Скопска Црна Гора]] (Групче), Мавровско, [[Кораб]], [[Дешат]], [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Јабланица]], [[Галичица]], [[Бабуна (планина)|Бабуна]], [[Козјак (Мариово)|Козјак]] (Прилепско), [[Илинска Планина]], [[Баба (планина)|Баба]] со [[Пелистер]], [[Ниџе]] со [[Кајмакчалан]], [[Дудица]], [[Кожуф]], [[Осоговски Планини|Осогово]], [[Плачковица]], [[Голак]] (Делчевско), како и клисурите на [[Радика]] и [[Мавровска Река]].<ref name=":0" /> == Варијабилност == ''Hypericum barbatum'' има 20 познати варијанти или подвидови. Од нив најистакнати се: * ''Hypericum barbatum'' ''subsp''. ''macedonicum'' * ''Hypericum barbatum f. acutifolium'' * ''Hypericum barbatum f. barbatum'' * ''Hypericum aucheri var. punctato-fimbriatum'' * ''Hypericum calabricum'' Во [[Македонија]] се среќаваат следните подвидови: * ''Hypericum barbatum var. trichanthum'' - Ниско растение со густи листови. Се среќава на [[Кораб]], [[Кајмакчалан]] и [[Галичица]].<ref name=":0" /> * ''Hypericum barbatum var. macedonicum'' - Високо растение со разретчени листови. Сите листови на стеблото имаат многубројни густи прозрачни жлездести точки. Широко распространето растение по планините во Македонија: [[Шар Планина]], [[Јакупица]], Мавровско, [[Баба (планина)|Баба]] со [[Пелистер]], [[Ниџе]] - [[Кајмакчалан]], [[Кожуф]], [[Плачковица]] и [[Голак]].<ref name=":0" /> * ''Hypericum barbatum var. barbatum -'' Високо растение со разретчени листови. Сите листови на стеблото се без прозрачни жлездести точки. Распространет по сите планини во [[Македонија]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Hypericum barbatum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum barbatum Податотека:Hypericum barbatum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum barbatum Податотека:Hypericum barbatum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum barbatum Податотека:Hypericum barbatum 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum barbatum Податотека:Hypericum barbatum 06 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum barbatum Податотека:Hypericum barbatum var. macedonicum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum barbatum var. macedonicum Податотека:Hypericum barbatum var. macedonicum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum barbatum var. macedonicum Податотека:Hypericum barbatum var. macedonicum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum barbatum var. macedonicum Податотека:Hypericum barbatum var. macedonicum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum barbatum var. macedonicum Податотека:Hypericum barbatum var. macedonicum 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum barbatum var. macedonicum Податотека:Hypericum barbatum var. macedonicum 06 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum barbatum var. macedonicum </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Кантарион (род)]] [[Категорија:Кантариони]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] b15p50ei0f000ypuhcoqtppipfow9if 0 1397435 5578332 5575260 2026-06-17T20:22:27Z Jtasevski123 69538 5578332 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox |image = Geflecktes Johanniskraut.jpg |image2 = Bombus soroeensis - Hypericum maculatum - Keila.jpg |genus = Hypericum |parent = Hypericum sect. Hypericum |species = maculatum |authority = [[Crantz]] }} '''''Hypericum maculatum''''', ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Hypericum]]'' и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[кантариони]] (''Hypericaceae).'' Потекнува од [[Европа]] и [[Југозападна Азија|Западна Азија]], каде што расте на влажни ливади. == Опис и распространетост == ''Hypericum maculatum'' е безвлакнесто растение кое расте до околу 60 см. Стебленцата се исправени или свиени во основата, неразгранети или разгранети горе, со кратки гранчиња во пазувите на листовите; четириаглести со тесни надолжни крила, кои кај некои примероци се послабо развиени, а ретко недостасуваат. [[Лист|Листовите]] се приседнати, долги 15-30 мм, јајцевидни до елиптични, основата заоблена, врвот тап, целосно цели; горната страна е темнозелена, долната светлосивкасто-зелена со испакнати жили; рабовите со ретки црни точкести жлезди, а површината со малку црни и многу прозрачни точкести жлезди. [[Цвет|Цветовите]] се собрани во ретки едноставни или сложени гроздовидни [[Соцветие|соцветија]]. Чашкините ливчиња се широко-елиптични до долгнавести, врвот е заоблен, понекогаш малку заострен; површината има многу точкести или издолжени жолтеникаво-портокалови жлезди, а понекогаш и по некоја црна жлезда. Венечните ливчиња се околу 10 мм долги, јајцевидни, жолти, со многу црни точкести и кратки линејни жлезди, а покрај нив и долги светли линејни жлезди или само такви светли жлезди. [[Прашник|Прашниците]] се една третина пократки од венечните ливчиња или еднакви со нив. Плодната кутијка е околу 9 мм долга, со долги тенки линејни паралелни смолни канали. [[Семе|Семките]] се цилиндрични, долги околу 0,8 мм, светло до темнокафеави, со ситни мрежести вдлабнатини.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1995|location=Скопје|pages=498-499}}</ref> Се среќава на планински пасишта и ливади, меѓу грмушеста вегетација, шумски полјани, покрај шуми и шумски патишта до 2.200 метри надморска височина.<ref name=":0" /> == Варијабилност == * ''Hypericum maculatum subsp. maculatum -'' Чашкините и венечните ливчиња имаат густи црни и топчести линејни жлезди. Растението се среќава само на планината [[Осоговски Планини|Осогово]] - [[Царев Врв]].<ref name=":0" /> * ''Hypericum maculatum subsp. immaculatum -'' Чашкините и венечните ливчиња немаат густи црни и топчести линејни жлезди. Растението се среќава на [[Скопска Црна Гора]], [[Шар Планина]] - [[Попова Шапка]] и [[Церипашина]], [[Кораб]] - [[Кобилино Поле]], [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Осоговски Планини|Осогово]] и [[Дудица]].<ref name=":0" /> == Употреба == Се смета за лековито растение.<ref name="med">Băcilă, I., et al. (2010). [http://www.rombio.eu/rbl1vol15Supplement/11%20Ioan%20Bacila.pdf Micropropagation of ''Hypericum maculatum'' Cranz an important medicinal plant.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180411214316/http://www.rombio.eu/rbl1vol15Supplement/11%20Ioan%20Bacila.pdf|date=2018-04-11}} ''Rom Biotechnol Lett'' 15 86-91.</ref> ''Hypericum maculatum'' се користи во традиционалната австриска медицина како екстракт од [[чај]] или [[масло]] (внатрешно), а надворешно како маслен екстракт, маст или ладна мацерација во [[етанол]] за третман на кожни заболувања, заболувања на локомоторниот систем, [[Нервен систем|нервниот систем]], гастроинтестиналниот тракт, респираторниот тракт, [[Бубрег|бубрезите]] и уринарниот тракт, кардиоваскуларниот систем, инфекции, [[ревматизам]] и [[гихт]]. == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Hypericum maculatum subsp. immaculatum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum maculatum subsp. immaculatum Податотека:Hypericum maculatum subsp. immaculatum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum maculatum subsp. immaculatum Податотека:Hypericum maculatum subsp. immaculatum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum maculatum subsp. immaculatum Податотека:Hypericum maculatum subsp. immaculatum 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum maculatum subsp. immaculatum Податотека:Hypericum maculatum subsp. immaculatum 06 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum maculatum subsp. immaculatum Податотека:Hypericum maculatum subsp. immaculatum 07 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum maculatum subsp. immaculatum Податотека:Hypericum maculatum var. immaculatum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum maculatum subsp. immaculatum </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Кантарион (род)]] [[Категорија:Кантариони]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 1m9zyspz3jtochi70x76blhm8fmyqhk 0 1397469 5578331 5575656 2026-06-17T20:21:50Z Jtasevski123 69538 5578331 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Taxobox | name = ''Hypericum montbretii'' | status = | image = Hypericum montbretii 2.jpg | image_caption = Hypericum montbretii | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = Malpighiales | familia_sv = | familia = Hypericaceae | genus_sv = | genus = Hypericum | species_sv = | species = '''Hypericum montbretii''' | taxon = Hypericum montbretii | taxon_authority = [[Едуар Спах]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Hypericum nordmannii'' <small>[[Boiss.]]</small><br>''Hypericum euphorbiifolium'' <small>[[Spach]]</small><br>''Hypericum cassium'' <small>[[Boiss.]]</small><br>''Hypericum adenocarpum'' <small>Montbr. ex [[Spach]]</small> }}'''''Hypericum montbretii''''' ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Hypericum]]'' и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[кантариони]] ''(Hypericaceae).''Таксонот за прв пат бил опишан од францускиот ботаничар [[Едуар Спах]]. == Опис и распространетост == Растението има кратки вегетативни изданоци во основата и височина до 60 см. [[Стебло|Стеблата]] се вертикални, неразгранети, цилиндрични, голи, сивозелени, во основата црвенкави, со две едвај видливи крилести линии. [[Лист|Листовите]] се од јајцевидни до издолжено-јајцевидни, со срцевидна основа и приседнати, горната страна е темнозелена, додека долната е светлосиво-зелена, по рабовите има црни точкести жлезди; кај сите или само кај горните листови има и проѕирни точкести жлезди. [[Цвет|Цветовите]] се собрани во [[соцветие]] со форма на штит. Брактеите се долги 6-9 мм, тесно-ланцетни или линејно-ланцетни, на врвот постепено издолжено заострени, во основата со ушенца, а по рабовите и на ушенцата има долги тенки ресести црни жлезди. Чашкините ливчиња се долги 6-8 мм, линејни или линејно-ланцетни, на врвот се издолжено заострени, по рабовите имаат кратки ресести црни жлезди, понекогаш и црни точкести жлезди, а покрај нив има и кратки линејни жолтеникаво-портокалови жлезди. Венечните ливчиња се долги 12-15 мм, широки 3-4 мм, светложолти, по рабовите со ресести и точкести црни жлезди, а површината има ретки светли жлезди и понекоја црна точкеста жлезда. [[Прашник|Прашниците]] се распоредени во три групи. Плодната кутијка е тесно конусно-цилиндрична, долга околу 8 мм, со ретки меурести смолни жлезди. [[Семе|Семките]] се долги 1-1,3 мм, цилиндрично-бубрежни, светлокафеави, со надолжни набрани ребра.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1995|location=Скопје|pages=492-493}}</ref> Расте во светли дабови шуми и грмушести заедници во потопли предели. Се среќава во [[Ресен]] меѓу селата [[Стење]] и [[Коњско (Ресенско)|Коњско]]; [[Валандово]] и околината, с. [[Дедели]] и [[Плавуш]]; [[Нов Дојран]]; [[Струмица]] – с. [[Водоча]]; [[Беласица]] над с. [[Банско]]; [[Гевгелија]] – с. [[Ума|Хума]], [[Серменин]] и [[Смрдлива Вода]]; [[Кожуф]] – Висока Чука; [[Плачковица]] – с. [[Липец]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Hypericum_montbretii_1.jpg|Hypericum montbretii Податотека:Hypericum_montbretii_2.jpg|Hypericum montbretii Податотека:Hypericum montbretii - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum montbretii Податотека:Hypericum montbretii 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum montbretii Податотека:Hypericum montbretii 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum montbretii Податотека:Hypericum montbretii 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum montbretii Податотека:Hypericum montbretii 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum montbretii Податотека:Hypericum montbretii 06 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum montbretii Податотека:Hypericum montbretii 07 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum montbretii Податотека:Hypericum montbretii 08 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Hypericum montbretii </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} == Надворешни врски == * {{Ризница-врска|Hypericum montbretii|''Hypericum montbretii''}} * {{Викивидови|Hypericum montbretii|''Hypericum montbretii''}} [[Категорија:Кантарион (род)]] [[Категорија:Кантариони]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] r0lfng2lsckl4nakgdbrn8cdsqe7zux 0 1397628 5578426 5577643 2026-06-18T08:31:28Z EmausBot 18240 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[’Ржано виски]] 5578426 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[’Ржано виски]] l761zvdtsvysntmbso6oh98be7e02cs 0 1397691 5578267 5578034 2026-06-17T15:06:01Z Carshalton 30527 5578267 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Јохан Манзамби | image = | birth_date = {{birth date and age|2005|10|14|df=y}} | birth_place = [[Женева]], [[Швајцарија]] | nationality = {{flagsport|SUI}} [[Швајцарија]] | height = {{height|m=1.82}} | position = {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team Freiburg}} | clubnumber = 44 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Servette}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Freiburg}} | years1 = 2024- | caps1 = 20 | goals1 = 3 | clubs1 = {{Fb team Freiburg II}} | years2 = 2024- | caps2 = 38 | goals2 = 7 | clubs2 = {{Fb team Freiburg}} | nationalyears1 = 2023 | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 18 години|Швајцарија 18]] | nationalyears2 = 2023–2024 | nationalcaps2 = 11 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 19 години|Швајцарија 19]] | nationalyears3 = 2024– | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 20 години|Швајцарија 20]] | nationalyears4 = 2025– | nationalcaps4 = 13 | nationalgoals4 = 3 | nationalteam4 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]] }} '''Јохан Манзамби''' (роден на [[14 октомври]] [[2005]] година, во [[Женева]]) — [[Швајцарија|швајцарски]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на {{Fb team (N) Freiburg}} и на [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|швајцарската репрезентација]]. ==Биографија== Роден е во [[Женева]], од родители со [[Ангола|анголско]] и [[ДР Конго|конгоанско]] потекло.<ref>{{Cite web |title=Johan Manzambi: Who is Freiburg and Switzerland's young midfield marvel? |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/who-is-johan-manzambi-freiburg-switzerland-midfield-talent-34685 |access-date=2025-11-16 |website=www.bundesliga.com |language=en}}</ref> ==Технички карактеристики== Динамичен, разнообразен играч од средниот ред со добро чувство за позиционирање. Корисен е во дефанзивната фаза, но и во напаѓачките втрчувања.<ref>{{Cite web|language=de-CH|author=Emanuel Staub|url=https://www.blick.ch/sport/fussball/international/bundesliga/fuer-die-vorbereitung-ins-profi-team-befoerdert-drei-junge-schweizer-auf-dem-weg-die-bundesliga-zu-erobern-id19942426.html|title=Drei junge Schweizer auf dem Weg, die Bundesliga zu erobern|sito=Blick|data=2024-07-13|accesso=2025-12-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/svizzera-i-convocati-di-yakin-ci-sono-i-tre-bolognesi-manzambi-unico-esordiente-2105637|title=Svizzera, i convocati di Yakin: ci sono i tre bolognesi, Manzambi unico esordiente|access-date=2025-06-01}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Манзамби, Јохан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Швајцарски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фрајбург]] [[Категорија:Родени во 2005 година]] 99lyaxbfrf7xv6bdqa74nqh2t96hvku 5578272 5578267 2026-06-17T15:21:52Z Carshalton 30527 5578272 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Јохан Манзамби | image = | birth_date = {{birth date and age|2005|10|14|df=y}} | birth_place = [[Женева]], [[Швајцарија]] | nationality = {{flagsport|SUI}} [[Швајцарија]] | height = {{height|m=1.82}} | position = {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team Freiburg}} | clubnumber = 44 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Servette}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Freiburg}} | years1 = 2024- | caps1 = 20 | goals1 = 3 | clubs1 = {{Fb team Freiburg II}} | years2 = 2024- | caps2 = 38 | goals2 = 7 | clubs2 = {{Fb team Freiburg}} | nationalyears1 = 2023 | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 18 години|Швајцарија 18]] | nationalyears2 = 2023–2024 | nationalcaps2 = 11 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 19 години|Швајцарија 19]] | nationalyears3 = 2024– | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 20 години|Швајцарија 20]] | nationalyears4 = 2025– | nationalcaps4 = 13 | nationalgoals4 = 3 | nationalteam4 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]] }} '''Јохан Манзамби''' (роден на [[14 октомври]] [[2005]] година, во [[Женева]]) — [[Швајцарија|швајцарски]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на {{Fb team (N) Freiburg}} и на [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|швајцарската репрезентација]]. ==Биографија== Роден е во [[Женева]], од родители со [[Ангола|анголско]] и [[ДР Конго|конгоанско]] потекло.<ref>{{Cite web |title=Johan Manzambi: Who is Freiburg and Switzerland's young midfield marvel? |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/who-is-johan-manzambi-freiburg-switzerland-midfield-talent-34685 |access-date=2025-11-16 |website=www.bundesliga.com |language=en}}</ref> ==Технички карактеристики== Динамичен, разнообразен играч од средниот ред со добро чувство за позиционирање. Корисен е во дефанзивната фаза, но и во напаѓачките втрчувања.<ref>{{Cite web|language=de-CH|author=Emanuel Staub|url=https://www.blick.ch/sport/fussball/international/bundesliga/fuer-die-vorbereitung-ins-profi-team-befoerdert-drei-junge-schweizer-auf-dem-weg-die-bundesliga-zu-erobern-id19942426.html|title=Drei junge Schweizer auf dem Weg, die Bundesliga zu erobern|sito=Blick|data=2024-07-13|accesso=2025-12-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/svizzera-i-convocati-di-yakin-ci-sono-i-tre-bolognesi-manzambi-unico-esordiente-2105637|title=Svizzera, i convocati di Yakin: ci sono i tre bolognesi, Manzambi unico esordiente|access-date=2025-06-01}}</ref> ==Клупска кариера== Манзамби ја започнал својата кариера во младинската академија на швајцарскиот клуб, [[ФК Сервет|Сервет]], каде останал до 17 години. Во 2023 година, тој се приклучил на младинската академија на германскиот клуб од [[Прва Бундеслига (фудбал)|Бундеслигата]], [[ФК Фрајбург|Фрајбург]]. Откако најпрво играл за [[ФК Фрајбург#Вториот тим|вториот тим]] во [[Трета фудбалска лига на Германија|3. лига]], тој бил промовиран во првиот тим во летото 2024 година. На 21 август 2024 година, тој го направил своето деби за Фрајбург во поразот од 3–0 на гостински терен од [[1. ФК Хајденхајм|Хајденхајм]] во [[Прва Бундеслига 2024–2025|Бундеслигата]].<ref>{{Cite web|url=https://www.tdg.ch/rty-menzambi-2209-255523005312|title=L'espoir genevois Johan Manzambi a fait ses débuts en Bundesliga|trans-title=Geneva hopeful Johan Manzambi made his Bundesliga debut|language=fr|publisher=22 September 2024|access-date=27 January 2025}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за клубот во победата со 1–2 на гостински терен над [[ФК Борусија Менхенгладбах|Борусија Менхенгладбах]] на 12 април 2025 година.<ref>{{cite web |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/borussia-monchengladbach-sport-club-freiburg-match-report-highlights-matchday-29-31696 |title=Johan Manzambi's late strike seals crucial Freiburg win over Borussia Mönchengladbach |publisher=Bundesliga |date=12 April 2025 }}</ref> Својата прва сезона со првиот тим на Фрајбург ја завршил со 11 настапи и 2 постигнати гола (сите во првенството). == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Швајцарија |image3=Flag of Switzerland.svg }} * [https://www.soccerway.com/player/manzambi-johan/pIqmcnKc/ Јохан Манзамби на soccerway] * [https://www.transfermarkt.com/johan-manzambi/profil/spieler/927353 Јохан Манзамби на transfermakt] * [https://www.espn.com/soccer/player/_/id/386992/johan-manzambi Јохан Манзамби на espn] * [https://www.whoscored.com/players/532577/show/johan-manzambi Јохан Манзамби на whoscored] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Манзамби, Јохан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Швајцарски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фрајбург]] [[Категорија:Родени во 2005 година]] m7lwtgk96mujh09hhahckr6gjaz4ytm 5578274 5578272 2026-06-17T15:23:02Z Carshalton 30527 5578274 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Јохан Манзамби | image = | birth_date = {{birth date and age|2005|10|14|df=y}} | birth_place = [[Женева]], [[Швајцарија]] | nationality = {{flagsport|SUI}} [[Швајцарија]] | height = {{height|m=1.82}} | position = {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team Freiburg}} | clubnumber = 44 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Servette}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Freiburg}} | years1 = 2024- | caps1 = 20 | goals1 = 3 | clubs1 = {{Fb team Freiburg II}} | years2 = 2024- | caps2 = 38 | goals2 = 7 | clubs2 = {{Fb team Freiburg}} | nationalyears1 = 2023 | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 18 години|Швајцарија 18]] | nationalyears2 = 2023–2024 | nationalcaps2 = 11 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 19 години|Швајцарија 19]] | nationalyears3 = 2024– | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 20 години|Швајцарија 20]] | nationalyears4 = 2025– | nationalcaps4 = 13 | nationalgoals4 = 3 | nationalteam4 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]] }} '''Јохан Манзамби''' (роден на [[14 октомври]] [[2005]] година, во [[Женева]]) — [[Швајцарија|швајцарски]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на {{Fb team (N) Freiburg}} и на [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|швајцарската репрезентација]]. ==Биографија== Роден е во [[Женева]], од родители со [[Ангола|анголско]] и [[ДР Конго|конгоанско]] потекло.<ref>{{Cite web |title=Johan Manzambi: Who is Freiburg and Switzerland's young midfield marvel? |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/who-is-johan-manzambi-freiburg-switzerland-midfield-talent-34685 |access-date=2025-11-16 |website=www.bundesliga.com |language=en}}</ref> ==Технички карактеристики== Динамичен, разнообразен играч од средниот ред со добро чувство за позиционирање.<ref>{{Cite web|url=https://www.blick.ch/sport/fussball/international/bundesliga/fuer-die-vorbereitung-ins-profi-team-befoerdert-drei-junge-schweizer-auf-dem-weg-die-bundesliga-zu-erobern-id19942426.html|title=Drei junge Schweizer auf dem Weg, die Bundesliga zu erobern|trans-title=Three young Swiss on their way to conquering the Bundesliga|language=de|publisher=[[Blick]]|date=13 July 2024|access-date=26 January 2025}}</ref> Корисен е во дефанзивната фаза, но и во напаѓачките втрчувања.<ref>{{Cite web|language=de-CH|author=Emanuel Staub|url=https://www.blick.ch/sport/fussball/international/bundesliga/fuer-die-vorbereitung-ins-profi-team-befoerdert-drei-junge-schweizer-auf-dem-weg-die-bundesliga-zu-erobern-id19942426.html|title=Drei junge Schweizer auf dem Weg, die Bundesliga zu erobern|sito=Blick|data=2024-07-13|accesso=2025-12-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/svizzera-i-convocati-di-yakin-ci-sono-i-tre-bolognesi-manzambi-unico-esordiente-2105637|title=Svizzera, i convocati di Yakin: ci sono i tre bolognesi, Manzambi unico esordiente|access-date=2025-06-01}}</ref> ==Клупска кариера== Манзамби ја започнал својата кариера во младинската академија на швајцарскиот клуб, [[ФК Сервет|Сервет]], каде останал до 17 години. Во 2023 година, тој се приклучил на младинската академија на германскиот клуб од [[Прва Бундеслига (фудбал)|Бундеслигата]], [[ФК Фрајбург|Фрајбург]]. Откако најпрво играл за [[ФК Фрајбург#Вториот тим|вториот тим]] во [[Трета фудбалска лига на Германија|3. лига]], тој бил промовиран во првиот тим во летото 2024 година. На 21 август 2024 година, тој го направил своето деби за Фрајбург во поразот од 3–0 на гостински терен од [[1. ФК Хајденхајм|Хајденхајм]] во [[Прва Бундеслига 2024–2025|Бундеслигата]].<ref>{{Cite web|url=https://www.tdg.ch/rty-menzambi-2209-255523005312|title=L'espoir genevois Johan Manzambi a fait ses débuts en Bundesliga|trans-title=Geneva hopeful Johan Manzambi made his Bundesliga debut|language=fr|publisher=22 September 2024|access-date=27 January 2025}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за клубот во победата со 1–2 на гостински терен над [[ФК Борусија Менхенгладбах|Борусија Менхенгладбах]] на 12 април 2025 година.<ref>{{cite web |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/borussia-monchengladbach-sport-club-freiburg-match-report-highlights-matchday-29-31696 |title=Johan Manzambi's late strike seals crucial Freiburg win over Borussia Mönchengladbach |publisher=Bundesliga |date=12 April 2025 }}</ref> Својата прва сезона со првиот тим на Фрајбург ја завршил со 11 настапи и 2 постигнати гола (сите во првенството). == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Швајцарија |image3=Flag of Switzerland.svg }} * [https://www.soccerway.com/player/manzambi-johan/pIqmcnKc/ Јохан Манзамби на soccerway] * [https://www.transfermarkt.com/johan-manzambi/profil/spieler/927353 Јохан Манзамби на transfermakt] * [https://www.espn.com/soccer/player/_/id/386992/johan-manzambi Јохан Манзамби на espn] * [https://www.whoscored.com/players/532577/show/johan-manzambi Јохан Манзамби на whoscored] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Манзамби, Јохан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Швајцарски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фрајбург]] [[Категорија:Родени во 2005 година]] 8xzri2mkum5zar4f76lesv7tbpobbj7 5578280 5578274 2026-06-17T15:25:00Z Carshalton 30527 5578280 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Јохан Манзамби | image = | birth_date = {{birth date and age|2005|10|14|df=y}} | birth_place = [[Женева]], [[Швајцарија]] | nationality = {{flagsport|SUI}} [[Швајцарија]] | height = {{height|m=1.82}} | position = {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team Freiburg}} | clubnumber = 44 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Servette}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Freiburg}} | years1 = 2024- | caps1 = 20 | goals1 = 3 | clubs1 = {{Fb team Freiburg II}} | years2 = 2024- | caps2 = 38 | goals2 = 7 | clubs2 = {{Fb team Freiburg}} | nationalyears1 = 2023 | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 18 години|Швајцарија 18]] | nationalyears2 = 2023–2024 | nationalcaps2 = 11 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 19 години|Швајцарија 19]] | nationalyears3 = 2024– | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 20 години|Швајцарија 20]] | nationalyears4 = 2025– | nationalcaps4 = 13 | nationalgoals4 = 3 | nationalteam4 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]] }} '''Јохан Манзамби''' (роден на [[14 октомври]] [[2005]] година, во [[Женева]]) — [[Швајцарија|швајцарски]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на {{Fb team (N) Freiburg}} и на [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|швајцарската репрезентација]]. ==Биографија== Роден е во [[Женева]], од родители со [[Ангола|анголско]] и [[ДР Конго|конгоанско]] потекло.<ref>{{Cite web |title=Johan Manzambi: Who is Freiburg and Switzerland's young midfield marvel? |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/who-is-johan-manzambi-freiburg-switzerland-midfield-talent-34685 |access-date=2025-11-16 |website=www.bundesliga.com |language=en}}</ref> ==Технички карактеристики== Динамичен, разнообразен играч од средниот ред со добро чувство за позиционирање.<ref>{{Cite web|url=https://www.blick.ch/sport/fussball/international/bundesliga/fuer-die-vorbereitung-ins-profi-team-befoerdert-drei-junge-schweizer-auf-dem-weg-die-bundesliga-zu-erobern-id19942426.html|title=Drei junge Schweizer auf dem Weg, die Bundesliga zu erobern|trans-title=Three young Swiss on their way to conquering the Bundesliga|language=de|publisher=[[Blick]]|date=13 July 2024|access-date=26 January 2025}}</ref> Корисен е во дефанзивната фаза, но и во напаѓачките втрчувања.<ref>{{Cite web|language=de-CH|author=Emanuel Staub|url=https://www.blick.ch/sport/fussball/international/bundesliga/fuer-die-vorbereitung-ins-profi-team-befoerdert-drei-junge-schweizer-auf-dem-weg-die-bundesliga-zu-erobern-id19942426.html|title=Drei junge Schweizer auf dem Weg, die Bundesliga zu erobern|sito=Blick|data=2024-07-13|accesso=2025-12-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/svizzera-i-convocati-di-yakin-ci-sono-i-tre-bolognesi-manzambi-unico-esordiente-2105637|title=Svizzera, i convocati di Yakin: ci sono i tre bolognesi, Manzambi unico esordiente|access-date=2025-06-01}}</ref> ==Клупска кариера== Манзамби ја започнал својата кариера во младинската академија на швајцарскиот клуб, [[ФК Сервет|Сервет]], каде останал до 17 години. Во 2023 година, тој се приклучил на младинската академија на германскиот клуб од [[Прва Бундеслига (фудбал)|Бундеслигата]], [[ФК Фрајбург|Фрајбург]]. Откако најпрво играл за [[ФК Фрајбург#Вториот тим|вториот тим]] во [[Трета фудбалска лига на Германија|3. лига]], тој бил промовиран во првиот тим во летото 2024 година. На 21 август 2024 година, тој го направил своето деби за Фрајбург во поразот од 3–0 на гостински терен од [[1. ФК Хајденхајм|Хајденхајм]] во [[Прва Бундеслига 2024–2025|Бундеслигата]].<ref>{{Cite web|url=https://www.tdg.ch/rty-menzambi-2209-255523005312|title=L'espoir genevois Johan Manzambi a fait ses débuts en Bundesliga|trans-title=Geneva hopeful Johan Manzambi made his Bundesliga debut|language=fr|publisher=22 September 2024|access-date=27 January 2025}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за клубот во победата со 1–2 на гостински терен над [[ФК Борусија Менхенгладбах|Борусија Менхенгладбах]] на 12 април 2025 година.<ref>{{cite web |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/borussia-monchengladbach-sport-club-freiburg-match-report-highlights-matchday-29-31696 |title=Johan Manzambi's late strike seals crucial Freiburg win over Borussia Mönchengladbach |publisher=Bundesliga |date=12 April 2025 }}</ref> Својата прва сезона со првиот тим на Фрајбург ја завршил со 11 настапи и 2 постигнати гола (сите во првенството). Во сезоната 2025-2026, Манзамби станал редовен стартер во почетната постава на Фрајбург и одиграл многу позитивна сезона. Својот прв гол за сезоната го постигнал во поразот со 6-2 од {{Fb team (N) Bayern Munchen}}. == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Швајцарија |image3=Flag of Switzerland.svg }} * [https://www.soccerway.com/player/manzambi-johan/pIqmcnKc/ Јохан Манзамби на soccerway] * [https://www.transfermarkt.com/johan-manzambi/profil/spieler/927353 Јохан Манзамби на transfermakt] * [https://www.espn.com/soccer/player/_/id/386992/johan-manzambi Јохан Манзамби на espn] * [https://www.whoscored.com/players/532577/show/johan-manzambi Јохан Манзамби на whoscored] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Манзамби, Јохан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Швајцарски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фрајбург]] [[Категорија:Родени во 2005 година]] n5dzos1br7ajbz8r4217d9gb8q6a02m 5578293 5578280 2026-06-17T16:42:04Z Carshalton 30527 5578293 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Јохан Манзамби | image = | birth_date = {{birth date and age|2005|10|14|df=y}} | birth_place = [[Женева]], [[Швајцарија]] | nationality = {{flagsport|SUI}} [[Швајцарија]] | height = {{height|m=1.82}} | position = {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team Freiburg}} | clubnumber = 44 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Servette}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Freiburg}} | years1 = 2024- | caps1 = 20 | goals1 = 3 | clubs1 = {{Fb team Freiburg II}} | years2 = 2024- | caps2 = 38 | goals2 = 7 | clubs2 = {{Fb team Freiburg}} | nationalyears1 = 2023 | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 18 години|Швајцарија 18]] | nationalyears2 = 2023–2024 | nationalcaps2 = 11 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 19 години|Швајцарија 19]] | nationalyears3 = 2024– | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 20 години|Швајцарија 20]] | nationalyears4 = 2025– | nationalcaps4 = 13 | nationalgoals4 = 3 | nationalteam4 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]] }} '''Јохан Манзамби''' (роден на [[14 октомври]] [[2005]] година, во [[Женева]]) — [[Швајцарија|швајцарски]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на {{Fb team (N) Freiburg}} и на [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|швајцарската репрезентација]]. ==Биографија== Роден е во [[Женева]], од родители со [[Ангола|анголско]] и [[ДР Конго|конгоанско]] потекло.<ref>{{Cite web |title=Johan Manzambi: Who is Freiburg and Switzerland's young midfield marvel? |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/who-is-johan-manzambi-freiburg-switzerland-midfield-talent-34685 |access-date=2025-11-16 |website=www.bundesliga.com |language=en}}</ref> ==Технички карактеристики== Динамичен, разнообразен играч од средниот ред со добро чувство за позиционирање.<ref>{{Cite web|url=https://www.blick.ch/sport/fussball/international/bundesliga/fuer-die-vorbereitung-ins-profi-team-befoerdert-drei-junge-schweizer-auf-dem-weg-die-bundesliga-zu-erobern-id19942426.html|title=Drei junge Schweizer auf dem Weg, die Bundesliga zu erobern|trans-title=Three young Swiss on their way to conquering the Bundesliga|language=de|publisher=[[Blick]]|date=13 July 2024|access-date=26 January 2025}}</ref> Корисен е во дефанзивната фаза, но и во напаѓачките втрчувања.<ref>{{Cite web|language=de-CH|author=Emanuel Staub|url=https://www.blick.ch/sport/fussball/international/bundesliga/fuer-die-vorbereitung-ins-profi-team-befoerdert-drei-junge-schweizer-auf-dem-weg-die-bundesliga-zu-erobern-id19942426.html|title=Drei junge Schweizer auf dem Weg, die Bundesliga zu erobern|sito=Blick|data=2024-07-13|accesso=2025-12-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/svizzera-i-convocati-di-yakin-ci-sono-i-tre-bolognesi-manzambi-unico-esordiente-2105637|title=Svizzera, i convocati di Yakin: ci sono i tre bolognesi, Manzambi unico esordiente|access-date=2025-06-01}}</ref> ==Клупска кариера== Манзамби ја започнал својата кариера во младинската академија на швајцарскиот клуб, [[ФК Сервет|Сервет]], каде останал до 17 години. Во 2023 година, тој се приклучил на младинската академија на германскиот клуб од [[Прва Бундеслига (фудбал)|Бундеслигата]], [[ФК Фрајбург|Фрајбург]]. Откако најпрво играл за [[ФК Фрајбург#Вториот тим|вториот тим]] во [[Трета фудбалска лига на Германија|3. лига]], тој бил промовиран во првиот тим во летото 2024 година. На 21 август 2024 година, тој го направил своето деби за Фрајбург во поразот од 3–0 на гостински терен од [[1. ФК Хајденхајм|Хајденхајм]] во [[Прва Бундеслига 2024–2025|Бундеслигата]].<ref>{{Cite web|url=https://www.tdg.ch/rty-menzambi-2209-255523005312|title=L'espoir genevois Johan Manzambi a fait ses débuts en Bundesliga|trans-title=Geneva hopeful Johan Manzambi made his Bundesliga debut|language=fr|publisher=22 September 2024|access-date=27 January 2025}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за клубот во победата со 1–2 на гостински терен над [[ФК Борусија Менхенгладбах|Борусија Менхенгладбах]] на 12 април 2025 година.<ref>{{cite web |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/borussia-monchengladbach-sport-club-freiburg-match-report-highlights-matchday-29-31696 |title=Johan Manzambi's late strike seals crucial Freiburg win over Borussia Mönchengladbach |publisher=Bundesliga |date=12 April 2025 }}</ref> Својата прва сезона со првиот тим на Фрајбург ја завршил со 11 настапи и 2 постигнати гола (сите во првенството). Во сезоната 2025-2026, Манзамби станал редовен стартер во почетната постава на Фрајбург и одиграл многу позитивна сезона. Својот прв гол за сезоната го постигнал во поразот со 6-2 од {{Fb team (N) Bayern Munchen}}. На 7 мај 2026 година, тој го постигнал вториот гол за Фрајбург во победата од 3–1 над [[Спортинг Брага|Брага]] во реваншот од полуфиналето на [[УЕФА Лига Европа 2025-2026|Лигата на Европа 2025–2026]], помагајќи му на својот клуб да стигне до финалето со победа од вкупен резултат 4–3.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/02a5-20921bc22db9-9d07b249996e-1000--freiburg-3-1-braga-agg-4-3-freiburg-overturn-away-defeat/ |title=Freiburg 3-1 Braga (agg 4-3) highlights: Freiburg overturn away defeat to reach first Europa League final |publisher=UEFA |date=7 May 2026 }}</ref> Тој го започнал и ги одиграл сите 90 минути во [[Финале на УЕФА Лига Европа во 2026 година|финалето]], загубено со 0-3 од {{Fb team (N) Aston Villa}}. На крајот, тој бил прогласен за [[УЕФА Лига Европа#Млад играч на сезоната во УЕФА Лига Европа|Млад играч на сезоната во Лига Европа]].<ref name="auto1">{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/02a5-20ada4766290-fa2dd9da0b35-1000--johan-manzambi-named-2025-26-uefa-europa-league-revelatio/ |title=Johan Manzambi named 2025/26 UEFA Europa League Revelation of the Season |publisher=UEFA |date=21 May 2026 }}</ref> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Швајцарија |image3=Flag of Switzerland.svg }} * [https://www.soccerway.com/player/manzambi-johan/pIqmcnKc/ Јохан Манзамби на soccerway] * [https://www.transfermarkt.com/johan-manzambi/profil/spieler/927353 Јохан Манзамби на transfermakt] * [https://www.espn.com/soccer/player/_/id/386992/johan-manzambi Јохан Манзамби на espn] * [https://www.whoscored.com/players/532577/show/johan-manzambi Јохан Манзамби на whoscored] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Манзамби, Јохан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Швајцарски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фрајбург]] [[Категорија:Родени во 2005 година]] 02o4zek7s1hb4qzld58d5xbrw3g4jxt 5578294 5578293 2026-06-17T16:47:55Z Carshalton 30527 5578294 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Јохан Манзамби | image = | birth_date = {{birth date and age|2005|10|14|df=y}} | birth_place = [[Женева]], [[Швајцарија]] | nationality = {{flagsport|SUI}} [[Швајцарија]] | height = {{height|m=1.82}} | position = {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team Freiburg}} | clubnumber = 44 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Servette}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Freiburg}} | years1 = 2024- | caps1 = 20 | goals1 = 3 | clubs1 = {{Fb team Freiburg II}} | years2 = 2024- | caps2 = 38 | goals2 = 7 | clubs2 = {{Fb team Freiburg}} | nationalyears1 = 2023 | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 18 години|Швајцарија 18]] | nationalyears2 = 2023–2024 | nationalcaps2 = 11 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 19 години|Швајцарија 19]] | nationalyears3 = 2024– | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 20 години|Швајцарија 20]] | nationalyears4 = 2025– | nationalcaps4 = 13 | nationalgoals4 = 3 | nationalteam4 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]] }} '''Јохан Манзамби''' (роден на [[14 октомври]] [[2005]] година, во [[Женева]]) — [[Швајцарија|швајцарски]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на {{Fb team (N) Freiburg}} и на [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|швајцарската репрезентација]]. ==Биографија== Роден е во [[Женева]], од родители со [[Ангола|анголско]] и [[ДР Конго|конгоанско]] потекло.<ref>{{Cite web |title=Johan Manzambi: Who is Freiburg and Switzerland's young midfield marvel? |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/who-is-johan-manzambi-freiburg-switzerland-midfield-talent-34685 |access-date=2025-11-16 |website=www.bundesliga.com |language=en}}</ref> ==Технички карактеристики== Динамичен, разнообразен играч од средниот ред со добро чувство за позиционирање.<ref>{{Cite web|url=https://www.blick.ch/sport/fussball/international/bundesliga/fuer-die-vorbereitung-ins-profi-team-befoerdert-drei-junge-schweizer-auf-dem-weg-die-bundesliga-zu-erobern-id19942426.html|title=Drei junge Schweizer auf dem Weg, die Bundesliga zu erobern|trans-title=Three young Swiss on their way to conquering the Bundesliga|language=de|publisher=[[Blick]]|date=13 July 2024|access-date=26 January 2025}}</ref> Корисен е во дефанзивната фаза, но и во напаѓачките втрчувања.<ref>{{Cite web|language=de-CH|author=Emanuel Staub|url=https://www.blick.ch/sport/fussball/international/bundesliga/fuer-die-vorbereitung-ins-profi-team-befoerdert-drei-junge-schweizer-auf-dem-weg-die-bundesliga-zu-erobern-id19942426.html|title=Drei junge Schweizer auf dem Weg, die Bundesliga zu erobern|sito=Blick|data=2024-07-13|accesso=2025-12-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/svizzera-i-convocati-di-yakin-ci-sono-i-tre-bolognesi-manzambi-unico-esordiente-2105637|title=Svizzera, i convocati di Yakin: ci sono i tre bolognesi, Manzambi unico esordiente|access-date=2025-06-01}}</ref> ==Клупска кариера== Манзамби ја започнал својата кариера во младинската академија на швајцарскиот клуб, [[ФК Сервет|Сервет]], каде останал до 17 години. Во 2023 година, тој се приклучил на младинската академија на германскиот клуб од [[Прва Бундеслига (фудбал)|Бундеслигата]], [[ФК Фрајбург|Фрајбург]]. Откако најпрво играл за [[ФК Фрајбург#Вториот тим|вториот тим]] во [[Трета фудбалска лига на Германија|3. лига]], тој бил промовиран во првиот тим во летото 2024 година. На 21 август 2024 година, тој го направил своето деби за Фрајбург во поразот од 3–0 на гостински терен од [[1. ФК Хајденхајм|Хајденхајм]] во [[Прва Бундеслига 2024–2025|Бундеслигата]].<ref>{{Cite web|url=https://www.tdg.ch/rty-menzambi-2209-255523005312|title=L'espoir genevois Johan Manzambi a fait ses débuts en Bundesliga|trans-title=Geneva hopeful Johan Manzambi made his Bundesliga debut|language=fr|publisher=22 September 2024|access-date=27 January 2025}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за клубот во победата со 1–2 на гостински терен над [[ФК Борусија Менхенгладбах|Борусија Менхенгладбах]] на 12 април 2025 година.<ref>{{cite web |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/borussia-monchengladbach-sport-club-freiburg-match-report-highlights-matchday-29-31696 |title=Johan Manzambi's late strike seals crucial Freiburg win over Borussia Mönchengladbach |publisher=Bundesliga |date=12 April 2025 }}</ref> Својата прва сезона со првиот тим на Фрајбург ја завршил со 11 настапи и 2 постигнати гола (сите во првенството). Во сезоната 2025-2026, Манзамби станал редовен стартер во почетната постава на Фрајбург и одиграл многу позитивна сезона. Својот прв гол за сезоната го постигнал во поразот со 6-2 од {{Fb team (N) Bayern Munchen}}. На 7 мај 2026 година, тој го постигнал вториот гол за Фрајбург во победата од 3–1 над [[Спортинг Брага|Брага]] во реваншот од полуфиналето на [[УЕФА Лига Европа 2025-2026|Лигата на Европа 2025–2026]], помагајќи му на својот клуб да стигне до финалето со победа од вкупен резултат 4–3.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/02a5-20921bc22db9-9d07b249996e-1000--freiburg-3-1-braga-agg-4-3-freiburg-overturn-away-defeat/ |title=Freiburg 3-1 Braga (agg 4-3) highlights: Freiburg overturn away defeat to reach first Europa League final |publisher=UEFA |date=7 May 2026 }}</ref> Тој го започнал и ги одиграл сите 90 минути во [[Финале на УЕФА Лига Европа во 2026 година|финалето]], загубено со 0-3 од {{Fb team (N) Aston Villa}}. На крајот, тој бил прогласен за [[УЕФА Лига Европа#Млад играч на сезоната во УЕФА Лига Европа|Млад играч на сезоната во Лига Европа]].<ref name="auto1">{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/02a5-20ada4766290-fa2dd9da0b35-1000--johan-manzambi-named-2025-26-uefa-europa-league-revelatio/ |title=Johan Manzambi named 2025/26 UEFA Europa League Revelation of the Season |publisher=UEFA |date=21 May 2026 }}</ref> ==Титули== ====Поединечни==== *[[УЕФА Лига Европа#Млад играч на сезоната во УЕФА Лига Европа|Млад играч на сезоната во УЕФА Лига Европа]]: 1 : 2025–2026<ref name="auto1"/> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Швајцарија |image3=Flag of Switzerland.svg }} * [https://www.soccerway.com/player/manzambi-johan/pIqmcnKc/ Јохан Манзамби на soccerway] * [https://www.transfermarkt.com/johan-manzambi/profil/spieler/927353 Јохан Манзамби на transfermakt] * [https://www.espn.com/soccer/player/_/id/386992/johan-manzambi Јохан Манзамби на espn] * [https://www.whoscored.com/players/532577/show/johan-manzambi Јохан Манзамби на whoscored] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Манзамби, Јохан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Швајцарски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фрајбург]] [[Категорија:Родени во 2005 година]] nswbnd4yl4omhzneia58oeuhva0g39w 5578297 5578294 2026-06-17T16:59:07Z Carshalton 30527 5578297 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Јохан Манзамби | image = | birth_date = {{birth date and age|2005|10|14|df=y}} | birth_place = [[Женева]], [[Швајцарија]] | nationality = {{flagsport|SUI}} [[Швајцарија]] | height = {{height|m=1.82}} | position = {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team Freiburg}} | clubnumber = 44 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Servette}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Freiburg}} | years1 = 2024- | caps1 = 20 | goals1 = 3 | clubs1 = {{Fb team Freiburg II}} | years2 = 2024- | caps2 = 38 | goals2 = 7 | clubs2 = {{Fb team Freiburg}} | nationalyears1 = 2023 | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 18 години|Швајцарија 18]] | nationalyears2 = 2023–2024 | nationalcaps2 = 11 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 19 години|Швајцарија 19]] | nationalyears3 = 2024– | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 20 години|Швајцарија 20]] | nationalyears4 = 2025– | nationalcaps4 = 13 | nationalgoals4 = 3 | nationalteam4 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]] }} '''Јохан Манзамби''' (роден на [[14 октомври]] [[2005]] година, во [[Женева]]) — [[Швајцарија|швајцарски]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на {{Fb team (N) Freiburg}} и на [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|швајцарската репрезентација]]. ==Биографија== Роден е во [[Женева]], од родители со [[Ангола|анголско]] и [[ДР Конго|конгоанско]] потекло.<ref>{{Cite web |title=Johan Manzambi: Who is Freiburg and Switzerland's young midfield marvel? |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/who-is-johan-manzambi-freiburg-switzerland-midfield-talent-34685 |access-date=2025-11-16 |website=www.bundesliga.com |language=en}}</ref> ==Технички карактеристики== Динамичен, разнообразен играч од средниот ред со добро чувство за позиционирање.<ref>{{Cite web|url=https://www.blick.ch/sport/fussball/international/bundesliga/fuer-die-vorbereitung-ins-profi-team-befoerdert-drei-junge-schweizer-auf-dem-weg-die-bundesliga-zu-erobern-id19942426.html|title=Drei junge Schweizer auf dem Weg, die Bundesliga zu erobern|trans-title=Three young Swiss on their way to conquering the Bundesliga|language=de|publisher=[[Blick]]|date=13 July 2024|access-date=26 January 2025}}</ref> Корисен е во дефанзивната фаза, но и во напаѓачките втрчувања.<ref>{{Cite web|language=de-CH|author=Emanuel Staub|url=https://www.blick.ch/sport/fussball/international/bundesliga/fuer-die-vorbereitung-ins-profi-team-befoerdert-drei-junge-schweizer-auf-dem-weg-die-bundesliga-zu-erobern-id19942426.html|title=Drei junge Schweizer auf dem Weg, die Bundesliga zu erobern|sito=Blick|data=2024-07-13|accesso=2025-12-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/svizzera-i-convocati-di-yakin-ci-sono-i-tre-bolognesi-manzambi-unico-esordiente-2105637|title=Svizzera, i convocati di Yakin: ci sono i tre bolognesi, Manzambi unico esordiente|access-date=2025-06-01}}</ref> ==Клупска кариера== Манзамби ја започнал својата кариера во младинската академија на швајцарскиот клуб, [[ФК Сервет|Сервет]], каде останал до 17 години. Во 2023 година, тој се приклучил на младинската академија на германскиот клуб од [[Прва Бундеслига (фудбал)|Бундеслигата]], [[ФК Фрајбург|Фрајбург]]. Откако најпрво играл за [[ФК Фрајбург#Вториот тим|вториот тим]] во [[Трета фудбалска лига на Германија|3. лига]], тој бил промовиран во првиот тим во летото 2024 година. На 21 август 2024 година, тој го направил своето деби за Фрајбург во поразот од 3–0 на гостински терен од [[1. ФК Хајденхајм|Хајденхајм]] во [[Прва Бундеслига 2024–2025|Бундеслигата]].<ref>{{Cite web|url=https://www.tdg.ch/rty-menzambi-2209-255523005312|title=L'espoir genevois Johan Manzambi a fait ses débuts en Bundesliga|trans-title=Geneva hopeful Johan Manzambi made his Bundesliga debut|language=fr|publisher=22 September 2024|access-date=27 January 2025}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за клубот во победата со 1–2 на гостински терен над [[ФК Борусија Менхенгладбах|Борусија Менхенгладбах]] на 12 април 2025 година.<ref>{{cite web |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/borussia-monchengladbach-sport-club-freiburg-match-report-highlights-matchday-29-31696 |title=Johan Manzambi's late strike seals crucial Freiburg win over Borussia Mönchengladbach |publisher=Bundesliga |date=12 April 2025 }}</ref> Својата прва сезона со првиот тим на Фрајбург ја завршил со 11 настапи и 2 постигнати гола (сите во првенството). Во сезоната 2025-2026, Манзамби станал редовен стартер во почетната постава на Фрајбург и одиграл многу позитивна сезона. Својот прв гол за сезоната го постигнал во поразот со 6-2 од {{Fb team (N) Bayern Munchen}}. На 7 мај 2026 година, тој го постигнал вториот гол за Фрајбург во победата од 3–1 над [[Спортинг Брага|Брага]] во реваншот од полуфиналето на [[УЕФА Лига Европа 2025-2026|Лигата на Европа 2025–2026]], помагајќи му на својот клуб да стигне до финалето со победа од вкупен резултат 4–3.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/02a5-20921bc22db9-9d07b249996e-1000--freiburg-3-1-braga-agg-4-3-freiburg-overturn-away-defeat/ |title=Freiburg 3-1 Braga (agg 4-3) highlights: Freiburg overturn away defeat to reach first Europa League final |publisher=UEFA |date=7 May 2026 }}</ref> Тој го започнал и ги одиграл сите 90 минути во [[Финале на УЕФА Лига Европа во 2026 година|финалето]], загубено со 0-3 од {{Fb team (N) Aston Villa}}. На крајот, тој бил прогласен за [[УЕФА Лига Европа#Млад играч на сезоната во УЕФА Лига Европа|Млад играч на сезоната во Лига Европа]].<ref name="auto1">{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/02a5-20ada4766290-fa2dd9da0b35-1000--johan-manzambi-named-2025-26-uefa-europa-league-revelatio/ |title=Johan Manzambi named 2025/26 UEFA Europa League Revelation of the Season |publisher=UEFA |date=21 May 2026 }}</ref> ==Репрезентативна кариера== Во мај 2025 година, Манзамби за првпат бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|швајцарската сениорска репрезентација]].<ref>{{Cite web|language=de|url=https://www.football.ch/sfv/nationalteams/a-team/news/https:/www.football.ch/sfv/nationalteams/a-team/news/maenner-nationalteam-arrivierte-kraefte-und-ein-neuling-fuer-die-laenderspiele-in-nordamerika.aspx|title=Männer-Nationalteam: Arrivierte Kräfte und ein Neuling für die Länderspiele in Nordamerika|access-date=2026-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://rsi.ch/s/2878606|title=“Inaspettata e bellissima, la Nazionale è un sogno che si realizza”|date=2025-06-04|access-date=2025-06-08}}</ref> Своето деби го направил на 7 јуни 2025 година, влегувајќи како замена за [[Дан Ндоје]] во победата со 4-2 над {{NazNB|FUrep|MEX}} во пријателски натпревар одигран во [[Солт Лејк Сити]].<ref>{{Cite web|language=de|url=https://www.scfreiburg.com/aktuell/nachrichten/profis/news/2024/25/acht-sc-profis-auf-laenderspielreisen|title=Gregoritsch trifft, Manzambi debütiert|access-date=2025-06-10}}</ref><ref>{{Cite web|lingua=en|url=https://www.espn.com/soccer/match/_/gameId/734177/switzerland-mexico|title=Switzerland 4-2 Mexico (Jun 7, 2025) Final Score|website=ESPN|access-date=2025-06-08}}</ref> Три дена подоцна, го постигнал својот прв гол за репрезентацијата во победата со 4-0 во пријателскиот натпревар против {{NazNB|FUrep|USA}} одигран во [[Нешвил]].<ref>{{Cite web|language=de|URL=https://www.football.ch/sfv/nationalteams/a-team/news/maenner-nationalteam-die-schweiz-bezwingt-auch-die-usa.aspx|title=Männer-Nationalteam: Die Schweiz bezwingt auch die USA|access-date=12 јуни 2025}}</ref> Во мај 2026 година, тој бил повикан од селекторот [[Мурат Јакин]] во составот на Швајцарија за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{cite web |url=https://www.football.ch/sfv/nationalteams/a-team/news/maenner-nationalteam-murat-yakins-aufgebot-mit-18-wm-erfahrenen-spielern.aspx |title=Männer-Nationalteam: Murat Yakins Aufgebot mit 18 WM-erfahrenen Spielern |trans-title=Men's National Team: Murat Yakin's roster features 18 players with World Cup experience |publisher=[[Swiss Football Association]] |date=May 20, 2026 |access-date=May 20, 2026 |language=de |archive-date=May 21, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260521100452/https://www.football.ch/sfv/nationalteams/a-team/news/maenner-nationalteam-murat-yakins-aufgebot-mit-18-wm-erfahrenen-spielern.aspx |url-status=live}}</ref> ==Титули== ====Поединечни==== *[[УЕФА Лига Европа#Млад играч на сезоната во УЕФА Лига Европа|Млад играч на сезоната во УЕФА Лига Европа]]: 1 : 2025–2026<ref name="auto1"/> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Швајцарија |image3=Flag of Switzerland.svg }} * [https://www.soccerway.com/player/manzambi-johan/pIqmcnKc/ Јохан Манзамби на soccerway] * [https://www.transfermarkt.com/johan-manzambi/profil/spieler/927353 Јохан Манзамби на transfermakt] * [https://www.espn.com/soccer/player/_/id/386992/johan-manzambi Јохан Манзамби на espn] * [https://www.whoscored.com/players/532577/show/johan-manzambi Јохан Манзамби на whoscored] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Манзамби, Јохан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Швајцарски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фрајбург]] [[Категорија:Родени во 2005 година]] qie889oyv51v4twodok44j38u38xfyx 5578409 5578297 2026-06-18T08:09:48Z Carshalton 30527 5578409 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Јохан Манзамби | image = | birth_date = {{birth date and age|2005|10|14|df=y}} | birth_place = [[Женева]], [[Швајцарија]] | nationality = {{flagsport|SUI}} [[Швајцарија]] | height = {{height|m=1.82}} | position = {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team Freiburg}} | clubnumber = 44 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Servette}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Freiburg}} | years1 = 2024- | caps1 = 20 | goals1 = 3 | clubs1 = {{Fb team Freiburg II}} | years2 = 2024- | caps2 = 38 | goals2 = 7 | clubs2 = {{Fb team Freiburg}} | nationalyears1 = 2023 | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 18 години|Швајцарија 18]] | nationalyears2 = 2023–2024 | nationalcaps2 = 11 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 19 години|Швајцарија 19]] | nationalyears3 = 2024– | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 20 години|Швајцарија 20]] | nationalyears4 = 2025– | nationalcaps4 = 13 | nationalgoals4 = 3 | nationalteam4 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]] }} '''Јохан Манзамби''' (роден на [[14 октомври]] [[2005]] година, во [[Женева]]) — [[Швајцарија|швајцарски]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на {{Fb team (N) Freiburg}} и на [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|швајцарската репрезентација]]. ==Биографија== Роден е во [[Женева]], од родители со [[Ангола|анголско]] и [[ДР Конго|конгоанско]] потекло.<ref>{{Cite web |title=Johan Manzambi: Who is Freiburg and Switzerland's young midfield marvel? |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/who-is-johan-manzambi-freiburg-switzerland-midfield-talent-34685 |access-date=2025-11-16 |website=www.bundesliga.com |language=en}}</ref> ==Технички карактеристики== Динамичен, разнообразен играч од средниот ред со добро чувство за позиционирање.<ref>{{Cite web|url=https://www.blick.ch/sport/fussball/international/bundesliga/fuer-die-vorbereitung-ins-profi-team-befoerdert-drei-junge-schweizer-auf-dem-weg-die-bundesliga-zu-erobern-id19942426.html|title=Drei junge Schweizer auf dem Weg, die Bundesliga zu erobern|trans-title=Three young Swiss on their way to conquering the Bundesliga|language=de|publisher=[[Blick]]|date=13 July 2024|access-date=26 January 2025}}</ref> Корисен е во дефанзивната фаза, но и во напаѓачките втрчувања.<ref>{{Cite web|language=de-CH|author=Emanuel Staub|url=https://www.blick.ch/sport/fussball/international/bundesliga/fuer-die-vorbereitung-ins-profi-team-befoerdert-drei-junge-schweizer-auf-dem-weg-die-bundesliga-zu-erobern-id19942426.html|title=Drei junge Schweizer auf dem Weg, die Bundesliga zu erobern|sito=Blick|data=2024-07-13|accesso=2025-12-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/svizzera-i-convocati-di-yakin-ci-sono-i-tre-bolognesi-manzambi-unico-esordiente-2105637|title=Svizzera, i convocati di Yakin: ci sono i tre bolognesi, Manzambi unico esordiente|access-date=2025-06-01}}</ref> ==Клупска кариера== Манзамби ја започнал својата кариера во младинската академија на швајцарскиот клуб, [[ФК Сервет|Сервет]], каде останал до 17 години. Во 2023 година, тој се приклучил на младинската академија на германскиот клуб од [[Прва Бундеслига (фудбал)|Бундеслигата]], [[ФК Фрајбург|Фрајбург]]. Откако најпрво играл за [[ФК Фрајбург#Вториот тим|вториот тим]] во [[Трета фудбалска лига на Германија|3. лига]], тој бил промовиран во првиот тим во летото 2024 година. На 21 август 2024 година, тој го направил своето деби за Фрајбург во поразот од 3–0 на гостински терен од [[1. ФК Хајденхајм|Хајденхајм]] во [[Прва Бундеслига 2024–2025|Бундеслигата]].<ref>{{Cite web|url=https://www.tdg.ch/rty-menzambi-2209-255523005312|title=L'espoir genevois Johan Manzambi a fait ses débuts en Bundesliga|trans-title=Geneva hopeful Johan Manzambi made his Bundesliga debut|language=fr|publisher=22 September 2024|access-date=27 January 2025}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за клубот во победата со 1–2 на гостински терен над [[ФК Борусија Менхенгладбах|Борусија Менхенгладбах]] на 12 април 2025 година.<ref>{{cite web |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/borussia-monchengladbach-sport-club-freiburg-match-report-highlights-matchday-29-31696 |title=Johan Manzambi's late strike seals crucial Freiburg win over Borussia Mönchengladbach |publisher=Bundesliga |date=12 April 2025 }}</ref> Својата прва сезона со првиот тим на Фрајбург ја завршил со 11 настапи и 2 постигнати гола (сите во првенството). Во сезоната 2025-2026, Манзамби станал редовен стартер во почетната постава на Фрајбург и одиграл многу позитивна сезона. Својот прв гол за сезоната го постигнал во поразот со 6-2 од {{Fb team (N) Bayern Munchen}}. На 7 мај 2026 година, тој го постигнал вториот гол за Фрајбург во победата од 3–1 над [[Спортинг Брага|Брага]] во реваншот од полуфиналето на [[УЕФА Лига Европа 2025-2026|Лигата на Европа 2025–2026]], помагајќи му на својот клуб да стигне до финалето со победа од вкупен резултат 4–3.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/02a5-20921bc22db9-9d07b249996e-1000--freiburg-3-1-braga-agg-4-3-freiburg-overturn-away-defeat/ |title=Freiburg 3-1 Braga (agg 4-3) highlights: Freiburg overturn away defeat to reach first Europa League final |publisher=UEFA |date=7 May 2026 }}</ref> Тој го започнал и ги одиграл сите 90 минути во [[Финале на УЕФА Лига Европа во 2026 година|финалето]], загубено со 0-3 од {{Fb team (N) Aston Villa}}. На крајот, тој бил прогласен за [[УЕФА Лига Европа#Млад играч на сезоната во УЕФА Лига Европа|Млад играч на сезоната во Лига Европа]].<ref name="auto1">{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/02a5-20ada4766290-fa2dd9da0b35-1000--johan-manzambi-named-2025-26-uefa-europa-league-revelatio/ |title=Johan Manzambi named 2025/26 UEFA Europa League Revelation of the Season |publisher=UEFA |date=21 May 2026 }}</ref> ==Репрезентативна кариера== Во мај 2025 година, Манзамби за првпат бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|швајцарската сениорска репрезентација]].<ref>{{Cite web|language=de|url=https://www.football.ch/sfv/nationalteams/a-team/news/https:/www.football.ch/sfv/nationalteams/a-team/news/maenner-nationalteam-arrivierte-kraefte-und-ein-neuling-fuer-die-laenderspiele-in-nordamerika.aspx|title=Männer-Nationalteam: Arrivierte Kräfte und ein Neuling für die Länderspiele in Nordamerika|access-date=2026-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://rsi.ch/s/2878606|title=“Inaspettata e bellissima, la Nazionale è un sogno che si realizza”|date=2025-06-04|access-date=2025-06-08}}</ref> Своето деби го направил на 7 јуни 2025 година, влегувајќи како замена за [[Дан Ндоје]] во победата со 4-2 над {{NazNB|FUrep|MEX}} во пријателски натпревар одигран во [[Солт Лејк Сити]].<ref>{{Cite web|language=de|url=https://www.scfreiburg.com/aktuell/nachrichten/profis/news/2024/25/acht-sc-profis-auf-laenderspielreisen|title=Gregoritsch trifft, Manzambi debütiert|access-date=2025-06-10}}</ref><ref>{{Cite web|lingua=en|url=https://www.espn.com/soccer/match/_/gameId/734177/switzerland-mexico|title=Switzerland 4-2 Mexico (Jun 7, 2025) Final Score|website=ESPN|access-date=2025-06-08}}</ref> Три дена подоцна, го постигнал својот прв гол за репрезентацијата во победата со 4-0 во пријателскиот натпревар против {{NazNB|FUrep|USA}} одигран во [[Нешвил]].<ref>{{Cite web|language=de|URL=https://www.football.ch/sfv/nationalteams/a-team/news/maenner-nationalteam-die-schweiz-bezwingt-auch-die-usa.aspx|title=Männer-Nationalteam: Die Schweiz bezwingt auch die USA|access-date=12 јуни 2025}}</ref> Во мај 2026 година, тој бил повикан од селекторот [[Мурат Јакин]] во составот на Швајцарија за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{cite web |url=https://www.football.ch/sfv/nationalteams/a-team/news/maenner-nationalteam-murat-yakins-aufgebot-mit-18-wm-erfahrenen-spielern.aspx |title=Männer-Nationalteam: Murat Yakins Aufgebot mit 18 WM-erfahrenen Spielern |trans-title=Men's National Team: Murat Yakin's roster features 18 players with World Cup experience |publisher=[[Swiss Football Association]] |date=May 20, 2026 |access-date=May 20, 2026 |language=de |archive-date=May 21, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260521100452/https://www.football.ch/sfv/nationalteams/a-team/news/maenner-nationalteam-murat-yakins-aufgebot-mit-18-wm-erfahrenen-spielern.aspx |url-status=live}}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|SUI}} {{Cronopar|7-6-2025|Солт Лејк Сити|MEX|2|4|SUI|-|Пријателска|13={{subon|73}}}} {{Cronopar|10-6-2025|Нешвил|USA|0|4|SUI|1|Пријателска}} {{Cronopar|5-9-2025|Базел|SUI|4|0|KOS|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|60}}}} {{Cronopar|8-9-2025|Базел|SUI|3|0|SVN|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|62}}}} {{Cronopar|10-10-2025|Солна|SWE|0|2|SUI|1|Квал. за СП|2026|13={{subon|84}}}} {{Cronopar|13-10-2025|Љубљана|SVN|0|0|SUI|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|63}}}} {{Cronopar|15-11-2025|Женева|SUI|4|1|SWE|1|Квал. за СП|2026|13={{subon|85}}}} {{Cronopar|18-11-2025|Приштина|KOS|1|1|SUI|-|Квал. за СП|2026|}} {{Cronopar|27-3-2026|Базел|SUI|3|4|GER|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|31-3-2026|Осло|NOR|0|0|SUI|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|31-5-2026|Санкт Гален|SUI|4|1|JOR|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|6-6-2026|Сан Диего|AUS|1|1|SUI|-|Пријателска|13={{suboff|71}}}} {{Cronopar|13-6-2026|Санта Клара (Калифорнија)|QAT|1|1|SUI|-|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{subon|65}}}} {{Cronofin|13|3}} ==Титули== ====Поединечни==== *[[УЕФА Лига Европа#Млад играч на сезоната во УЕФА Лига Европа|Млад играч на сезоната во УЕФА Лига Европа]]: 1 : 2025–2026<ref name="auto1"/> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Швајцарија |image3=Flag of Switzerland.svg }} * [https://www.soccerway.com/player/manzambi-johan/pIqmcnKc/ Јохан Манзамби на soccerway] * [https://www.transfermarkt.com/johan-manzambi/profil/spieler/927353 Јохан Манзамби на transfermakt] * [https://www.espn.com/soccer/player/_/id/386992/johan-manzambi Јохан Манзамби на espn] * [https://www.whoscored.com/players/532577/show/johan-manzambi Јохан Манзамби на whoscored] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Манзамби, Јохан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Швајцарски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фрајбург]] [[Категорија:Родени во 2005 година]] 3qo7ce1uvlap694dd48zagz8x0wszlc 5578413 5578409 2026-06-18T08:13:40Z Carshalton 30527 5578413 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Јохан Манзамби | image = | birth_date = {{birth date and age|2005|10|14|df=y}} | birth_place = [[Женева]], [[Швајцарија]] | nationality = {{flagsport|SUI}} [[Швајцарија]] | height = {{height|m=1.82}} | position = {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team Freiburg}} | clubnumber = 44 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Servette}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Freiburg}} | years1 = 2024- | caps1 = 20 | goals1 = 3 | clubs1 = {{Fb team Freiburg II}} | years2 = 2024- | caps2 = 38 | goals2 = 7 | clubs2 = {{Fb team Freiburg}} | nationalyears1 = 2023 | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 18 години|Швајцарија 18]] | nationalyears2 = 2023–2024 | nationalcaps2 = 11 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 19 години|Швајцарија 19]] | nationalyears3 = 2024– | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 20 години|Швајцарија 20]] | nationalyears4 = 2025– | nationalcaps4 = 13 | nationalgoals4 = 3 | nationalteam4 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]] }} '''Јохан Манзамби''' (роден на [[14 октомври]] [[2005]] година, во [[Женева]]) — [[Швајцарија|швајцарски]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на {{Fb team (N) Freiburg}} и на [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|швајцарската репрезентација]]. ==Биографија== Роден е во [[Женева]], од родители со [[Ангола|анголско]] и [[ДР Конго|конгоанско]] потекло.<ref>{{Cite web |title=Johan Manzambi: Who is Freiburg and Switzerland's young midfield marvel? |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/who-is-johan-manzambi-freiburg-switzerland-midfield-talent-34685 |access-date=2025-11-16 |website=www.bundesliga.com |language=en}}</ref> ==Технички карактеристики== Динамичен, разнообразен играч од средниот ред со добро чувство за позиционирање.<ref>{{Cite web|url=https://www.blick.ch/sport/fussball/international/bundesliga/fuer-die-vorbereitung-ins-profi-team-befoerdert-drei-junge-schweizer-auf-dem-weg-die-bundesliga-zu-erobern-id19942426.html|title=Drei junge Schweizer auf dem Weg, die Bundesliga zu erobern|trans-title=Three young Swiss on their way to conquering the Bundesliga|language=de|publisher=[[Blick]]|date=13 July 2024|access-date=26 January 2025}}</ref> Корисен е во дефанзивната фаза, но и во напаѓачките втрчувања.<ref>{{Cite web|language=de-CH|author=Emanuel Staub|url=https://www.blick.ch/sport/fussball/international/bundesliga/fuer-die-vorbereitung-ins-profi-team-befoerdert-drei-junge-schweizer-auf-dem-weg-die-bundesliga-zu-erobern-id19942426.html|title=Drei junge Schweizer auf dem Weg, die Bundesliga zu erobern|sito=Blick|data=2024-07-13|accesso=2025-12-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/svizzera-i-convocati-di-yakin-ci-sono-i-tre-bolognesi-manzambi-unico-esordiente-2105637|title=Svizzera, i convocati di Yakin: ci sono i tre bolognesi, Manzambi unico esordiente|access-date=2025-06-01}}</ref> ==Клупска кариера== Манзамби ја започнал својата кариера во младинската академија на швајцарскиот клуб, [[ФК Сервет|Сервет]], каде останал до 17 години. Во 2023 година, тој се приклучил на младинската академија на германскиот клуб од [[Прва Бундеслига (фудбал)|Бундеслигата]], [[ФК Фрајбург|Фрајбург]]. Откако најпрво играл за [[ФК Фрајбург#Вториот тим|вториот тим]] во [[Трета фудбалска лига на Германија|3. лига]], тој бил промовиран во првиот тим во летото 2024 година. На 21 август 2024 година, тој го направил своето деби за Фрајбург во поразот од 3–0 на гостински терен од [[1. ФК Хајденхајм|Хајденхајм]] во [[Прва Бундеслига 2024–2025|Бундеслигата]].<ref>{{Cite web|url=https://www.tdg.ch/rty-menzambi-2209-255523005312|title=L'espoir genevois Johan Manzambi a fait ses débuts en Bundesliga|trans-title=Geneva hopeful Johan Manzambi made his Bundesliga debut|language=fr|publisher=22 September 2024|access-date=27 January 2025}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за клубот во победата со 1–2 на гостински терен над [[ФК Борусија Менхенгладбах|Борусија Менхенгладбах]] на 12 април 2025 година.<ref>{{cite web |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/borussia-monchengladbach-sport-club-freiburg-match-report-highlights-matchday-29-31696 |title=Johan Manzambi's late strike seals crucial Freiburg win over Borussia Mönchengladbach |publisher=Bundesliga |date=12 April 2025 }}</ref> Својата прва сезона со првиот тим на Фрајбург ја завршил со 11 настапи и 2 постигнати гола (сите во првенството). Во сезоната 2025-2026, Манзамби станал редовен стартер во почетната постава на Фрајбург и одиграл многу позитивна сезона. Својот прв гол за сезоната го постигнал во поразот со 6-2 од {{Fb team (N) Bayern Munchen}}. На 7 мај 2026 година, тој го постигнал вториот гол за Фрајбург во победата од 3–1 над [[Спортинг Брага|Брага]] во реваншот од полуфиналето на [[УЕФА Лига Европа 2025-2026|Лигата на Европа 2025–2026]], помагајќи му на својот клуб да стигне до финалето со победа од вкупен резултат 4–3.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/02a5-20921bc22db9-9d07b249996e-1000--freiburg-3-1-braga-agg-4-3-freiburg-overturn-away-defeat/ |title=Freiburg 3-1 Braga (agg 4-3) highlights: Freiburg overturn away defeat to reach first Europa League final |publisher=UEFA |date=7 May 2026 }}</ref> Тој го започнал и ги одиграл сите 90 минути во [[Финале на УЕФА Лига Европа во 2026 година|финалето]], загубено со 0-3 од {{Fb team (N) Aston Villa}}. На крајот, тој бил прогласен за [[УЕФА Лига Европа#Млад играч на сезоната во УЕФА Лига Европа|Млад играч на сезоната во Лига Европа]].<ref name="auto1">{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/02a5-20ada4766290-fa2dd9da0b35-1000--johan-manzambi-named-2025-26-uefa-europa-league-revelatio/ |title=Johan Manzambi named 2025/26 UEFA Europa League Revelation of the Season |publisher=UEFA |date=21 May 2026 }}</ref> ==Репрезентативна кариера== Во мај 2025 година, Манзамби за првпат бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|швајцарската сениорска репрезентација]].<ref>{{Cite web|language=de|url=https://www.football.ch/sfv/nationalteams/a-team/news/https:/www.football.ch/sfv/nationalteams/a-team/news/maenner-nationalteam-arrivierte-kraefte-und-ein-neuling-fuer-die-laenderspiele-in-nordamerika.aspx|title=Männer-Nationalteam: Arrivierte Kräfte und ein Neuling für die Länderspiele in Nordamerika|access-date=2026-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://rsi.ch/s/2878606|title=“Inaspettata e bellissima, la Nazionale è un sogno che si realizza”|date=2025-06-04|access-date=2025-06-08}}</ref> Своето деби го направил на 7 јуни 2025 година, влегувајќи како замена за [[Дан Ндоје]] во победата со 4-2 над {{NazNB|FUrep|MEX}} во пријателски натпревар одигран во [[Солт Лејк Сити]].<ref>{{Cite web|language=de|url=https://www.scfreiburg.com/aktuell/nachrichten/profis/news/2024/25/acht-sc-profis-auf-laenderspielreisen|title=Gregoritsch trifft, Manzambi debütiert|access-date=2025-06-10}}</ref><ref>{{Cite web|lingua=en|url=https://www.espn.com/soccer/match/_/gameId/734177/switzerland-mexico|title=Switzerland 4-2 Mexico (Jun 7, 2025) Final Score|website=ESPN|access-date=2025-06-08}}</ref> Три дена подоцна, го постигнал својот прв гол за репрезентацијата во победата со 4-0 во пријателскиот натпревар против {{NazNB|FUrep|USA}} одигран во [[Нешвил]].<ref>{{Cite web|language=de|URL=https://www.football.ch/sfv/nationalteams/a-team/news/maenner-nationalteam-die-schweiz-bezwingt-auch-die-usa.aspx|title=Männer-Nationalteam: Die Schweiz bezwingt auch die USA|access-date=12 јуни 2025}}</ref> Во мај 2026 година, тој бил повикан од селекторот [[Мурат Јакин]] во составот на Швајцарија за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{cite web |url=https://www.football.ch/sfv/nationalteams/a-team/news/maenner-nationalteam-murat-yakins-aufgebot-mit-18-wm-erfahrenen-spielern.aspx |title=Männer-Nationalteam: Murat Yakins Aufgebot mit 18 WM-erfahrenen Spielern |trans-title=Men's National Team: Murat Yakin's roster features 18 players with World Cup experience |publisher=[[Swiss Football Association]] |date=May 20, 2026 |access-date=May 20, 2026 |language=de |archive-date=May 21, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260521100452/https://www.football.ch/sfv/nationalteams/a-team/news/maenner-nationalteam-murat-yakins-aufgebot-mit-18-wm-erfahrenen-spielern.aspx |url-status=live}}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|SUI}} {{Cronopar|7-6-2025|Солт Лејк Сити|MEX|2|4|SUI|-|Пријателска|13={{subon|73}}}} {{Cronopar|10-6-2025|Нешвил|USA|0|4|SUI|1|Пријателска}} {{Cronopar|5-9-2025|Базел|SUI|4|0|KOS|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|60}}}} {{Cronopar|8-9-2025|Базел|SUI|3|0|SVN|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|62}}}} {{Cronopar|10-10-2025|Солна|SWE|0|2|SUI|1|Квал. за СП|2026|13={{subon|84}}}} {{Cronopar|13-10-2025|Љубљана|SVN|0|0|SUI|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|63}}}} {{Cronopar|15-11-2025|Женева|SUI|4|1|SWE|1|Квал. за СП|2026|13={{subon|85}}}} {{Cronopar|18-11-2025|Приштина|KOS|1|1|SUI|-|Квал. за СП|2026|}} {{Cronopar|27-3-2026|Базел|SUI|3|4|GER|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|31-3-2026|Осло|NOR|0|0|SUI|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|31-5-2026|Санкт Гален|SUI|4|1|JOR|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|6-6-2026|Сан Диего|AUS|1|1|SUI|-|Пријателска|13={{suboff|71}}}} {{Cronopar|13-6-2026|Санта Клара (Калифорнија)|QAT|1|1|SUI|-|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{subon|65}}}} {{Cronofin|13|3}} ==Статистика== ===Клупска статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 18 јуни 2026.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[ФК Фрајбург сезона 2024-2025|2024-2025]] || rowspan="2" | {{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Freiburg}} || [[Прва Бунделига 2024-2025|БЛ]] || 11 || 2 || [[Фудбалски куп на Германија 2024-2025|КГ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 11 || 2 |- |[[ФК Фрајбург сезона 2025-2026|2025-2026]] |[[Прва Бунделига 2025-2026|БЛ]] |27 |5 |[[Фудбалски куп на Германија 2025-2026|КГ]] |5 |0 |[[УЕФА Лига Европа 2025-2026|ЛЕ]] |14 |2 | | | |46 |7 |- ! colspan="3" |Вкупно во кариерата || 38 || 7 || || 5 || 0 || || 14 || 2 || || - || - || 57 || 9 |} ==Титули== ====Поединечни==== *[[УЕФА Лига Европа#Млад играч на сезоната во УЕФА Лига Европа|Млад играч на сезоната во УЕФА Лига Европа]]: 1 : 2025–2026<ref name="auto1"/> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Швајцарија |image3=Flag of Switzerland.svg }} * [https://www.soccerway.com/player/manzambi-johan/pIqmcnKc/ Јохан Манзамби на soccerway] * [https://www.transfermarkt.com/johan-manzambi/profil/spieler/927353 Јохан Манзамби на transfermakt] * [https://www.espn.com/soccer/player/_/id/386992/johan-manzambi Јохан Манзамби на espn] * [https://www.whoscored.com/players/532577/show/johan-manzambi Јохан Манзамби на whoscored] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Манзамби, Јохан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Швајцарски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фрајбург]] [[Категорија:Родени во 2005 година]] jl6eburopovx3rk5k8druugnolyg6z8 5578444 5578413 2026-06-18T09:09:26Z Carshalton 30527 /* Надворешни врски */ 5578444 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Јохан Манзамби | image = | birth_date = {{birth date and age|2005|10|14|df=y}} | birth_place = [[Женева]], [[Швајцарија]] | nationality = {{flagsport|SUI}} [[Швајцарија]] | height = {{height|m=1.82}} | position = {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team Freiburg}} | clubnumber = 44 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Servette}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Freiburg}} | years1 = 2024- | caps1 = 20 | goals1 = 3 | clubs1 = {{Fb team Freiburg II}} | years2 = 2024- | caps2 = 38 | goals2 = 7 | clubs2 = {{Fb team Freiburg}} | nationalyears1 = 2023 | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 18 години|Швајцарија 18]] | nationalyears2 = 2023–2024 | nationalcaps2 = 11 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 19 години|Швајцарија 19]] | nationalyears3 = 2024– | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија под 20 години|Швајцарија 20]] | nationalyears4 = 2025– | nationalcaps4 = 13 | nationalgoals4 = 3 | nationalteam4 = {{flagsport|SUI}} [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]] }} '''Јохан Манзамби''' (роден на [[14 октомври]] [[2005]] година, во [[Женева]]) — [[Швајцарија|швајцарски]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на {{Fb team (N) Freiburg}} и на [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|швајцарската репрезентација]]. ==Биографија== Роден е во [[Женева]], од родители со [[Ангола|анголско]] и [[ДР Конго|конгоанско]] потекло.<ref>{{Cite web |title=Johan Manzambi: Who is Freiburg and Switzerland's young midfield marvel? |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/who-is-johan-manzambi-freiburg-switzerland-midfield-talent-34685 |access-date=2025-11-16 |website=www.bundesliga.com |language=en}}</ref> ==Технички карактеристики== Динамичен, разнообразен играч од средниот ред со добро чувство за позиционирање.<ref>{{Cite web|url=https://www.blick.ch/sport/fussball/international/bundesliga/fuer-die-vorbereitung-ins-profi-team-befoerdert-drei-junge-schweizer-auf-dem-weg-die-bundesliga-zu-erobern-id19942426.html|title=Drei junge Schweizer auf dem Weg, die Bundesliga zu erobern|trans-title=Three young Swiss on their way to conquering the Bundesliga|language=de|publisher=[[Blick]]|date=13 July 2024|access-date=26 January 2025}}</ref> Корисен е во дефанзивната фаза, но и во напаѓачките втрчувања.<ref>{{Cite web|language=de-CH|author=Emanuel Staub|url=https://www.blick.ch/sport/fussball/international/bundesliga/fuer-die-vorbereitung-ins-profi-team-befoerdert-drei-junge-schweizer-auf-dem-weg-die-bundesliga-zu-erobern-id19942426.html|title=Drei junge Schweizer auf dem Weg, die Bundesliga zu erobern|sito=Blick|data=2024-07-13|accesso=2025-12-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/svizzera-i-convocati-di-yakin-ci-sono-i-tre-bolognesi-manzambi-unico-esordiente-2105637|title=Svizzera, i convocati di Yakin: ci sono i tre bolognesi, Manzambi unico esordiente|access-date=2025-06-01}}</ref> ==Клупска кариера== Манзамби ја започнал својата кариера во младинската академија на швајцарскиот клуб, [[ФК Сервет|Сервет]], каде останал до 17 години. Во 2023 година, тој се приклучил на младинската академија на германскиот клуб од [[Прва Бундеслига (фудбал)|Бундеслигата]], [[ФК Фрајбург|Фрајбург]]. Откако најпрво играл за [[ФК Фрајбург#Вториот тим|вториот тим]] во [[Трета фудбалска лига на Германија|3. лига]], тој бил промовиран во првиот тим во летото 2024 година. На 21 август 2024 година, тој го направил своето деби за Фрајбург во поразот од 3–0 на гостински терен од [[1. ФК Хајденхајм|Хајденхајм]] во [[Прва Бундеслига 2024–2025|Бундеслигата]].<ref>{{Cite web|url=https://www.tdg.ch/rty-menzambi-2209-255523005312|title=L'espoir genevois Johan Manzambi a fait ses débuts en Bundesliga|trans-title=Geneva hopeful Johan Manzambi made his Bundesliga debut|language=fr|publisher=22 September 2024|access-date=27 January 2025}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за клубот во победата со 1–2 на гостински терен над [[ФК Борусија Менхенгладбах|Борусија Менхенгладбах]] на 12 април 2025 година.<ref>{{cite web |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/borussia-monchengladbach-sport-club-freiburg-match-report-highlights-matchday-29-31696 |title=Johan Manzambi's late strike seals crucial Freiburg win over Borussia Mönchengladbach |publisher=Bundesliga |date=12 April 2025 }}</ref> Својата прва сезона со првиот тим на Фрајбург ја завршил со 11 настапи и 2 постигнати гола (сите во првенството). Во сезоната 2025-2026, Манзамби станал редовен стартер во почетната постава на Фрајбург и одиграл многу позитивна сезона. Својот прв гол за сезоната го постигнал во поразот со 6-2 од {{Fb team (N) Bayern Munchen}}. На 7 мај 2026 година, тој го постигнал вториот гол за Фрајбург во победата од 3–1 над [[Спортинг Брага|Брага]] во реваншот од полуфиналето на [[УЕФА Лига Европа 2025-2026|Лигата на Европа 2025–2026]], помагајќи му на својот клуб да стигне до финалето со победа од вкупен резултат 4–3.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/02a5-20921bc22db9-9d07b249996e-1000--freiburg-3-1-braga-agg-4-3-freiburg-overturn-away-defeat/ |title=Freiburg 3-1 Braga (agg 4-3) highlights: Freiburg overturn away defeat to reach first Europa League final |publisher=UEFA |date=7 May 2026 }}</ref> Тој го започнал и ги одиграл сите 90 минути во [[Финале на УЕФА Лига Европа во 2026 година|финалето]], загубено со 0-3 од {{Fb team (N) Aston Villa}}. На крајот, тој бил прогласен за [[УЕФА Лига Европа#Млад играч на сезоната во УЕФА Лига Европа|Млад играч на сезоната во Лига Европа]].<ref name="auto1">{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/02a5-20ada4766290-fa2dd9da0b35-1000--johan-manzambi-named-2025-26-uefa-europa-league-revelatio/ |title=Johan Manzambi named 2025/26 UEFA Europa League Revelation of the Season |publisher=UEFA |date=21 May 2026 }}</ref> ==Репрезентативна кариера== Во мај 2025 година, Манзамби за првпат бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|швајцарската сениорска репрезентација]].<ref>{{Cite web|language=de|url=https://www.football.ch/sfv/nationalteams/a-team/news/https:/www.football.ch/sfv/nationalteams/a-team/news/maenner-nationalteam-arrivierte-kraefte-und-ein-neuling-fuer-die-laenderspiele-in-nordamerika.aspx|title=Männer-Nationalteam: Arrivierte Kräfte und ein Neuling für die Länderspiele in Nordamerika|access-date=2026-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://rsi.ch/s/2878606|title=“Inaspettata e bellissima, la Nazionale è un sogno che si realizza”|date=2025-06-04|access-date=2025-06-08}}</ref> Своето деби го направил на 7 јуни 2025 година, влегувајќи како замена за [[Дан Ндоје]] во победата со 4-2 над {{NazNB|FUrep|MEX}} во пријателски натпревар одигран во [[Солт Лејк Сити]].<ref>{{Cite web|language=de|url=https://www.scfreiburg.com/aktuell/nachrichten/profis/news/2024/25/acht-sc-profis-auf-laenderspielreisen|title=Gregoritsch trifft, Manzambi debütiert|access-date=2025-06-10}}</ref><ref>{{Cite web|lingua=en|url=https://www.espn.com/soccer/match/_/gameId/734177/switzerland-mexico|title=Switzerland 4-2 Mexico (Jun 7, 2025) Final Score|website=ESPN|access-date=2025-06-08}}</ref> Три дена подоцна, го постигнал својот прв гол за репрезентацијата во победата со 4-0 во пријателскиот натпревар против {{NazNB|FUrep|USA}} одигран во [[Нешвил]].<ref>{{Cite web|language=de|URL=https://www.football.ch/sfv/nationalteams/a-team/news/maenner-nationalteam-die-schweiz-bezwingt-auch-die-usa.aspx|title=Männer-Nationalteam: Die Schweiz bezwingt auch die USA|access-date=12 јуни 2025}}</ref> Во мај 2026 година, тој бил повикан од селекторот [[Мурат Јакин]] во составот на Швајцарија за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{cite web |url=https://www.football.ch/sfv/nationalteams/a-team/news/maenner-nationalteam-murat-yakins-aufgebot-mit-18-wm-erfahrenen-spielern.aspx |title=Männer-Nationalteam: Murat Yakins Aufgebot mit 18 WM-erfahrenen Spielern |trans-title=Men's National Team: Murat Yakin's roster features 18 players with World Cup experience |publisher=[[Swiss Football Association]] |date=May 20, 2026 |access-date=May 20, 2026 |language=de |archive-date=May 21, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260521100452/https://www.football.ch/sfv/nationalteams/a-team/news/maenner-nationalteam-murat-yakins-aufgebot-mit-18-wm-erfahrenen-spielern.aspx |url-status=live}}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|SUI}} {{Cronopar|7-6-2025|Солт Лејк Сити|MEX|2|4|SUI|-|Пријателска|13={{subon|73}}}} {{Cronopar|10-6-2025|Нешвил|USA|0|4|SUI|1|Пријателска}} {{Cronopar|5-9-2025|Базел|SUI|4|0|KOS|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|60}}}} {{Cronopar|8-9-2025|Базел|SUI|3|0|SVN|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|62}}}} {{Cronopar|10-10-2025|Солна|SWE|0|2|SUI|1|Квал. за СП|2026|13={{subon|84}}}} {{Cronopar|13-10-2025|Љубљана|SVN|0|0|SUI|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|63}}}} {{Cronopar|15-11-2025|Женева|SUI|4|1|SWE|1|Квал. за СП|2026|13={{subon|85}}}} {{Cronopar|18-11-2025|Приштина|KOS|1|1|SUI|-|Квал. за СП|2026|}} {{Cronopar|27-3-2026|Базел|SUI|3|4|GER|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|31-3-2026|Осло|NOR|0|0|SUI|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|31-5-2026|Санкт Гален|SUI|4|1|JOR|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|6-6-2026|Сан Диего|AUS|1|1|SUI|-|Пријателска|13={{suboff|71}}}} {{Cronopar|13-6-2026|Санта Клара (Калифорнија)|QAT|1|1|SUI|-|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{subon|65}}}} {{Cronofin|13|3}} ==Статистика== ===Клупска статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 18 јуни 2026.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[ФК Фрајбург сезона 2024-2025|2024-2025]] || rowspan="2" | {{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Freiburg}} || [[Прва Бунделига 2024-2025|БЛ]] || 11 || 2 || [[Фудбалски куп на Германија 2024-2025|КГ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 11 || 2 |- |[[ФК Фрајбург сезона 2025-2026|2025-2026]] |[[Прва Бунделига 2025-2026|БЛ]] |27 |5 |[[Фудбалски куп на Германија 2025-2026|КГ]] |5 |0 |[[УЕФА Лига Европа 2025-2026|ЛЕ]] |14 |2 | | | |46 |7 |- ! colspan="3" |Вкупно во кариерата || 38 || 7 || || 5 || 0 || || 14 || 2 || || - || - || 57 || 9 |} ==Титули== ====Поединечни==== *[[УЕФА Лига Европа#Млад играч на сезоната во УЕФА Лига Европа|Млад играч на сезоната во УЕФА Лига Европа]]: 1 : 2025–2026<ref name="auto1"/> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Швајцарија |image3=Flag of Switzerland.svg }} * [https://www.soccerway.com/player/manzambi-johan/pIqmcnKc/ Јохан Манзамби на soccerway] * [https://www.transfermarkt.com/johan-manzambi/profil/spieler/927353 Јохан Манзамби на transfermakt] * [https://www.espn.com/soccer/player/_/id/386992/johan-manzambi Јохан Манзамби на espn] * [https://www.whoscored.com/players/532577/show/johan-manzambi Јохан Манзамби на whoscored] {{Состав на Швајцарија на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Манзамби, Јохан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Швајцарски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фрајбург]] [[Категорија:Родени во 2005 година]] s2g8ze9t6kudarcmizpy0nqwlzq00n7 0 1397697 5578326 5578058 2026-06-17T20:06:20Z Jtasevski123 69538 5578326 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{speciesbox |name = |image = Saxifraga grisebachii.jpg |image_caption = ''Saxifraga federici-augusti'' subsp. ''grisebachii'' |image2 = Saxifraga federici-augusti (2502577397).jpg |image2_caption = Крупен кадар од ''Saxifraga federici-augusti'' |genus = Saxifraga |species = federici-augusti |authority = [[Biasol.]] |synonyms = ''Saxifraga grisebachii'' <small>[[Degen]] & [[Dörfl.]]</small> |synonyms_ref = <ref name="793639-1" /> }} '''''Saxifraga federici-augusti''''' ([[Синоним (таксономија)|син.]] ''Saxifraga grisebachii'') — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Растенија|растение]] од [[Род (биологија)|родот]] [[Saxifraga]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Каменоломки]].<ref name="793639-1">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:793639-1|title=''Saxifraga federici-augusti'' Biasol.|last=<!--Not stated-->|work=Plants of the World Online|publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=30 April 2021}}</ref> == Опис и распространетост == ''Saxifraga federici-augusti'' е карактеристично по розетата составена од густи [[Лист|листови]]. Цветното [[стебло]] е високо 10–20 см и целосно покриено со долги, розово-црвени жлездести влакна. Розетата е со пречник 4–8 см, правилна и сплескана. Лисјата во розетата се бројни, правилно наредени, сиво-зелени, приседнати, обратно јајцевидно-ланцетни или јазиковидни, долги 10–40 мм и широки 4–8 мм, најшироки на врвот, заоблени, тапи со кратко заострен врв, горе рамни со широк проѕирен раб, со ретки влакна во основата и многу хидатоди по рабовите; долната страна има испакната средна жилка. Стеблените листови се помали (10–20 мм), приседнати, заострени на врвот, зелени и голи, но целата површина е покриена со густи црвеникави жлездести влакна. [[Цвет|Цветовите]] се речиси приседнати, со мали брактеи, собрани во гроздесто [[соцветие]] налик на клас; понекогаш долните имаат подолги дршки. Цветниот период трае од јануари до март. Чашката е покриена со густи бели или црвенкави жлездести влакна; чашкините ливчиња се пурпурни, долги 4–6 мм, елиптични, надвор голи, а внатре со ретки жлезди. Венечните ливчиња се исправени, пурпурни, помали од чашкините, долги 2 мм и широки 1 мм, ланцетни, целосни или со неколку ситни запчиња на врвот. Филаментите се црвени, долги колку антерите или двојно подолги, а антерите се жолти. Плодникот е полупотцветен.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1088-1090}}</ref> Расте на варовнички карпи од низини до планински врвови.<ref name=":0" /> == Варијабилност == * ''var. grisebachii'' - Венечните ливчиња се двојно подолги од прашниците. Филаментите се долги колку антерите. Се среќава во клисурата на р. [[Треска]]; [[Скопје]] - Козјак над с. [[Нова Брезница]]; [[Скопска Црна Гора]]; [[Караџица]]; [[Прилеп]] - Сивец, с. [[Дебреште]]; [[Македонски Брод]]; [[Мариово]], [[Грешница (Порече)|Грешница]]; [[Кичево]] - [[Баба Сач]] и пл. [[Лубен]] со врвот [[Кафчал]]; [[Илинска Планина]]; клисура на [[Црн Дрим]] - с. [[Луково (Струшко)|Луково]]; [[Галичица]]; [[Дудица]]; [[Кожуф]] - Две Уши и помеѓу селата [[Конско]] и [[Серменин]].<ref name=":0" /> ** ''f. grisebachii'' - Претходните податоци за распространувањето се однесуваат на неа. ** ''f. lindtneri Micevski & Mayer'' - Се одликува од типичната форма со разгрането соцветие, каде долните цветови имаат многу долги дршки (12–20 мм). Се среќава во клисурата на реката [[Треска]] и во долината на реката [[Оча]].<ref name=":0" /> * ''var. montenegrina (Hal. & Bald.)'' - Венечните ливчиња имаат должина еднаква на прашниците. Филаментите се двапати подолги од антерите. Се среќава во [[Западна Македонија]]: [[Бистра (планина)|Бистра]]; [[Кораб]]; [[Дешат]] - [[Крчин]]; клисура на [[Мавровска Река]]; клисура на р. [[Радика]] - Косоврасти.<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> File:Saxifraga federici-augusti ssp. grisebachii bot-garten goettingen 3.JPG File:Saxifraga federici-augusti ssp. grisebachii bot-garten goettingen.JPG File:Saxifraga federici-augusti.JPG File:Saxifraga griesebachii.jpg File:Saxifraga grisebachii 'Wisley' 1.JPG File:Saxifraga grisebachii 'Wisley' 2.JPG Податотека:Saxifraga grisebachii - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga federici-augusti (Saxifraga grisebachii) Податотека:Saxifraga grisebachii 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga federici-augusti (Saxifraga grisebachii) Податотека:Saxifraga grisebachii 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga federici-augusti (Saxifraga grisebachii) Податотека:Saxifraga grisebachii 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga federici-augusti (Saxifraga grisebachii) Податотека:Saxifraga grisebachii var. montenegrina - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga federici-augusti (Saxifraga grisebachii var. montenegrina) Податотека:Saxifraga grisebachii var. montenegrina 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga federici-augusti (Saxifraga grisebachii var. montenegrina) </gallery> == Наводи == {{Наводи}} * Прајн, Д. (1910q): ''Saxifraga grisebachii'' . Југоисточна Европа - Ботаничко списание на Кертис 136, стр.&nbsp;8308 == Надворешни врски == * [http://www.greekmountainflora.info/Vermion/slides/Saxifraga%20grisebachii.html Грчка планинска флора] {{Taxonbar|from1=Q15608991|from2=Q7428793}} [[Категорија:Флора на Грција]] [[Категорија:Флора на Албанија]] [[Категорија:Каменоломка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 5hmcz7blyy2xiez8pgkamffrhjma9pg 0 1397725 5578268 5578146 2026-06-17T15:06:22Z Marcyporęba 134239 Поправка на неправилно дефинирани наводи; додадени целосни дефиниции за изворите dorobek и uken. 5578268 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник |name = Маќеј Кавка |image = |caption = |birth_date = 19 јануари 1948 |birth_place = Тшебиња кај Краков, Полска |citizenship = Полска |field = лингвистика, славистика, македонистика, медиумска комуникација |work_institutions = [[Јагелонски универзитет|Јагелонскиот универзитет]]; [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје]]; Универзитетот на Комисијата за народно образование во Краков |alma_mater = [[Јагелонски универзитет]] |footnotes = Докторат: 1980; хабилитација: 1990; професорска титула: 2000/2001 |known_for = истражувања од областа на текстуалната лингвистика, дискурсот, медиумската комуникација и полско-македонските јазични и културни врски |prizes = Златна плакета на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје; „Воздејства“; Почесно Рациново признание }} '''Маќеј Кавка''' (полски: ''Maciej Kawka''; роден на 19 јануари 1948 во Тшебиња кај Краков) — полски лингвист, славист, македонист, медиолог, универзитетски професор и преведувач на македонска поезија на полски јазик.<ref name="enc">[https://macedonism.org/Македонска-Енциклопедија/кавка-маќеј/ „КАВКА, Маќеј“], ''Македонска енциклопедија''. Посетено на 17 јуни 2026.</ref><ref name="rocznik">[https://journals.akademicka.pl/rocznikmedioznawczy/article/view/6444 „Medioznawstwo lingwistyczne“], ''Rocznik Medioznawczy'', 2024. Посетено на 17 јуни 2026.</ref> Неговата научна работа опфаќа лингвистика на текстот, семантика, прагматика, анализа на дискурсот, јазик на медиумите, славистика и полско-македонски јазични и културни врски.<ref name="wuj-md">[https://wuj.pl/ksiazka/macedonian-discourses ''Macedonian Discourses. Text Linguistics and Pragmatics''], Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. Посетено на 17 јуни 2026.</ref> Кавка е поврзан со македонистиката повеќе децении. Работел како лектор по полски јазик на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, повеќепати учествувал на Семинарот за македонски јазик и литература во Охрид, а дел од неговиот опус е посветен на македонскиот јазик, литература, култура и јавен дискурс.<ref name="enc" /><ref name="wuj-md" /> Во 2026 година бил добитник на Почесното Рациново признание за афирмација и промоција на македонскиот јазик, литература и култура во странство.<ref name="mia-racin">[https://mia.mk/story/добитник-на-почесното-рациново-признание-за-2026-е-маќеј-кавка-од-полска „Добитник на Почесното Рациново признание за 2026 е Маќеј Кавка од Полска“], МИА, 3 јуни 2026. Посетено на 17 јуни 2026.</ref> == Животопис == Кавка завршил полонистички студии на [[Јагелонски универзитет|Јагелонскиот универзитет]] во Краков. По студиите работел во Катедрата за полски јазик на Јагелонскиот универзитет, а во 1980 година докторирал од областа на јазикознанието.<ref name="dorobek" /> Во периодот 1981–1986 работел во Институтот за полски јазик при Полската академија на науките. Потоа бил лектор по полски јазик на Катедрата за славистика на [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје]], што претставувало еден од важните почетоци на неговата долготрајна поврзаност со македонистиката и со македонската академска средина.<ref name="dorobek" /><ref name="wuj-md" /> Во 1990 година стекнал хабилитација во областа на хуманистичките науки и јазикознанието. Хабилитацијата била поврзана со неговите истражувања за метатекстот во литературата за деца, а како труд поврзан со оваа постапка се наведува монографијата ''Metatekst w tekście narracyjnym na przykładzie współczesnych utworów literatury dla dzieci''.<ref name="ludzie-nauki">[https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/QELbRWd09aw „Maciej Kawka“], ''Ludzie Nauki''. Посетено на 17 јуни 2026.</ref><ref name="metatekst">[https://rep.up.krakow.pl/xmlui/handle/11716/2694 ''Metatekst w tekście narracyjnym na przykładzie współczesnych utworów literatury dla dzieci''], Репозиториум на Универзитетот на Комисијата за народно образование во Краков. Посетено на 17 јуни 2026.</ref> Во полската база ''Ludzie Nauki'' кај неговото име е заведена професорска титула од областа на хуманистичките науки во 2000 година, како и професорска титула од областа на јазикознанието во 2001 година.<ref name="ludzie-nauki" /> По хабилитацијата работел на Педагошката академија во Краков, каде што раководел со единици поврзани со дидактиката на полскиот јазик, теоријата на текстот и уредуваштвото.<ref name="dorobek" /> Во периодот 1999–2001 држел настава и на Универзитетот во Екс-ан-Прованс.<ref name="wuj-md" /> Во 2006 година го презел раководењето со Центарот за истражување на печатот при Јагелонскиот универзитет, со кој раководел до 2019 година.<ref name="dorobek" /> Во профилот на Универзитетот на Комисијата за народно образование во Краков е наведен како професор во Институтот за новинарство и меѓународни односи.<ref name="uken" /> == Научна дејност == Научниот опус на Кавка ги опфаќа полската и словенската лингвистика, семантиката, синтаксата, теоријата на текстот, теоријата на дискурсот, прагматиката, медиумската комуникација и лингвистичките истражувања на медиумите.<ref name="rocznik" /> Во биографска белешка објавена во ''Rocznik Medioznawczy'' е наведено дека е автор на речиси двесте трудови од областа на полската и словенската лингвистика, теоријата на текстот и дискурсот и лингвистичкото медиумознание.<ref name="rocznik" /> Во неговите трудови се јавуваат теми како метатекстот, училишниот дискурс, јазикот на медиумите, мултимодалноста, поствистината, говорот на омраза, авторитетот во јавната комуникација и политичките и медиумските дискурси во Средна и Југоисточна Европа.<ref name="postprawda">[https://books.akademicka.pl/publishing/en/catalog/book/790/chapter/17248 „O języku postprawdy, mowie nienawiści i autorytetach w macedońskich mediach (1991–2024)“], Księgarnia Akademicka Publishing, 2025. Посетено на 17 јуни 2026.</ref> == Македонистика == Македонистиката зазема значајно место во научната работа на Кавка. Тој се занимава со македонскиот јазик, македонската литература, културата, јавниот дискурс и полско-македонските јазични односи.<ref name="wuj-md" /> Во описот на книгата ''Macedonian Discourses. Text Linguistics and Pragmatics'' е претставен како лингвист, славист и македонист, чиј научен интерес е насочен кон лингвистиката на текстот, дискурсот, прагматиката и медиумската комуникација, со посебно внимание кон конфронтативниот опис на полскиот во споредба со македонскиот јазик.<ref name="wuj-md" /> Бил лектор по полски јазик на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје и повеќепати учествувал на Семинарот за македонски јазик и литература во Охрид.<ref name="enc" /><ref name="wuj-md" /> Во македонски извори неговата работа е опишана како придонес кон афирмацијата и меѓународната видливост на македонскиот јазик, литература и култура.<ref name="mia-racin" /><ref name="veles">[https://veles.gov.mk/63-racinovi-sredbi-ma-e-kafka-dobitnik/ „63. Рацинови средби: Маќеј Кавка добитник на Почесното Рациново признание“], Општина Велес, 3 јуни 2026. Посетено на 17 јуни 2026.</ref> Меѓу неговите книги и трудови поврзани со Македонија се вбројуваат ''Polski–macedoński. Studia konfrontatywne'', ''Sześć dyskursów o języku'', ''Dyskursy o Macedonii'' и ''Macedonian Discourses. Text Linguistics and Pragmatics''.<ref name="wuj-md" /><ref name="wuj-dyskursy">[https://wuj.pl/ksiazka/dyskursy-o-macedonii ''Dyskursy o Macedonii''], Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. Посетено на 17 јуни 2026.</ref> Книгата ''Dyskursy o Macedonii'', напишана заедно со Павел Пленета, е посветена на македонската култура, јазик, литература, политика и медиуми во перспектива на анализата на дискурсот.<ref name="wuj-dyskursy" /> Кавка исто така уредувал публикации посветени на Македонија, меѓу кои и томови подготвени заедно со Ирина Ставови-Кавка: ''Tożsamość narodowa w społeczeństwie multietnicznym Macedonii. Historia, kultura, literatura, język, media'' и ''Macedoński dyskurs niepodległościowy. Historia, kultura, literatura, język, media''.<ref name="wuj-dyskursy" /> Во 2025 година објавил труд посветен на јазикот на поствистината, говорот на омраза и авторитетите во македонските медиуми во периодот од 1991 до 2024 година.<ref name="postprawda" /> == Преводи од македонски јазик == Кавка е преведувач на македонска поезија на полски јазик. Во 2023 година во негов превод бил објавен двојазичниот избор од поезијата на [[Ацо Шопов]] ''Z najstarszego i najczystszego światła słonecznego / Од најстара и најчиста сончевина''.<ref name="rocznik" /> На преведувањето на Шопов му го посветил и трудот ''Przekład poetycki a komunikacja międzykulturowa (polskie tłumaczenie poezji Aco Szopowa)'', објавен во списанието ''Politeja'' во 2024 година.<ref name="politeja">[https://journals.akademicka.pl/politeja/article/view/6151 „Przekład poetycki a komunikacja międzykulturowa (polskie tłumaczenie poezji Aco Szopowa)“], ''Politeja'', 2024. Посетено на 17 јуни 2026.</ref> Во апстрактот на трудот се истакнува дека поезијата на Шопов преку преводот ја открива универзалната вредност на македонскиот јазик во контекст на современи закани и културни искуства.<ref name="politeja" /> == Признанија == * 2007 и 2009 — Златна плакета на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје за придонес во развојот и афирмацијата на македонскиот јазик, литература и култура.<ref name="wuj-md" /> * 2025 — награда „Воздејства“, доделена од Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, како признание за исклучителни, долготрајни и повеќедецениски достигнувања и придонес во научноистражувачката и културната афирмација на македонистиката.<ref name="ukim-vozdejstva">[https://ukim.edu.mk/na-svechenoto-otvoranje-na-58-letna-shkola-na-msmjlk-pri-ukim-rektorkata-prof-d-r-biljana-angelova-gi-vrachi-blagodarnicite-sinergii-i-ja-dodeli-nagradata-vozdejstva/ „На свеченото отворање на 58. Летна школа на МСМЈЛК при УКИМ...“], Универзитет „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, 18 август 2025. Посетено на 17 јуни 2026.</ref> * 2026 — Почесно Рациново признание за афирмација и промоција на македонскиот јазик, литература и култура во странство, доделено во рамките на 63. Рацинови средби во Велес.<ref name="mia-racin" /><ref name="veles" /> == Избрани дела == * ''Słownik syntaktyczno-semantyczny czasowników polskich'', Краков, 1981. * ''Metatekst w wybranych utworach literatury dziecięcej'', Краков, 1991. * ''Polski–macedoński. Studia konfrontatywne'', Краков, 1996. * ''Dyskurs szkolny. Zagadnienia języka'', Краков, 2001. * ''Sześć dyskursów o języku'', Скопје, 2012. * ''Dyskursy o Macedonii'', со Павел Пленета, Краков, 2013. * ''Macedonian Discourses. Text Linguistics and Pragmatics'', Краков, 2016. * ''Język postprawdy – jak fikcja stała się rzeczywistością'', 2019. * ''Przekład poetycki a komunikacja międzykulturowa (polskie tłumaczenie poezji Aco Szopowa)'', 2024. * ''Medioznawstwo lingwistyczne'', 2024. * ''O języku postprawdy, mowie nienawiści i autorytetach w macedońskich mediach (1991–2024)'', 2025. == Наводи == <references> <ref name="dorobek">[https://ruj.uj.edu.pl/entities/publication/992df5e6-7c02-4933-8f95-590b5db5322a „Professor Maciej Kawka and his scientific achievements“], Репозиториум на Јагелонскиот универзитет. Посетено на 17 јуни 2026.</ref> <ref name="uken">[https://bazawiedzy.uken.krakow.pl/info/author/UKEN2cbd0088eff24c99a64c0151e7c867a9/ „Профил на Маќеј Кавка во Базата на знаење на Универзитетот на Комисијата за народно образование во Краков“], Универзитет на Комисијата за народно образование во Краков. Посетено на 17 јуни 2026.</ref> </references> == Надворешни врски == * [https://bazawiedzy.uken.krakow.pl/info/author/UKEN2cbd0088eff24c99a64c0151e7c867a9/ Профил на Маќеј Кавка во Базата на знаење на Универзитетот на Комисијата за народно образование во Краков] * [https://orcid.org/0000-0001-7875-4767 ORCID профил] * [https://ruj.uj.edu.pl/entities/publication/992df5e6-7c02-4933-8f95-590b5db5322a „Professor Maciej Kawka and his scientific achievements“ во Репозиториумот на Јагелонскиот универзитет] * [https://macedonism.org/Македонска-Енциклопедија/кавка-маќеј/ Одредница „КАВКА, Маќеј“ во Македонската енциклопедија] {{DEFAULTSORT:Кавка, Маќеј}} [[Категорија:Родени во 1948 година]] [[Категорија:Македонисти]] [[Категорија:Полски слависти]] [[Категорија:Професори]] hxhy6d4vlgl446l1hl7fivhj5ay797z 0 1397726 5578218 5578153 2026-06-17T13:00:58Z Jtasevski123 69538 доп 5578218 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Вилијам Џексон Хукер|image=Gambardella - Sir William Jackson Hooker (1785–1865).jpg|birth_date=6 јули 1785|birth_place=[[Норвич]], Англија, Велика Британија|death_date=12 август 1865 (80 години)|death_place=[[Лондонска општина Ричмонд на Темза]], Обединето Кралство|residence=|nationality=|alma_mater=[[Норвичко уличиште]]|doctoral_advisor=|doctoral_students=|known_for=Основање на [[Хербариум во Кју|Хербариумот во Кју]]|author_abbrev_bot=Hook.|author_abbrev_zoo=|influences=|influenced=|signature=|footnotes=|field=[[ботаника]]|work_institutions={{ubl|[[Кралски ботанички градини во Кју]]|[[Кралска ботаничка институција во Глазгов]]}}|prizes=}}{{Во изработка}} '''Вилијам Џексон Хукер''' (6 јули 1785 година{{Цп}}12 август 1865) — англиски [[Ботаника|ботаничар]] и ботанички илустратор, кој станал првиот директор на [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралските ботанички градини во Кју]] кога во 1841 година било препорачано местото да се стави под државна сопственост како [[ботаничка градина]]. Во Кју го основал [[Хербариум во Кју|хербариумот]] и ги проширил градините и [[Арборетум|арборетумот]]. {{Ботаничар|Hook.}} Хукер бил роден и образован во [[Норвич]]. Наследството му овозможило средства да патува и да се посвети на проучување на [[Природонаука|природонауката]], особено ботаниката. Тој го објавил својот извештај за експедицијата во Исланд во 1809 година, иако неговите белешки и примероци биле уништени за време на неговото патување дома. Се оженил со Марија, најстарата ќерка на банкарот [[Норфолк|од Норфолк]], [[Досон Тарнер]], во 1815 година, а потоа живеел во [[Хејлсворт]] 11 години, каде што основал [[хербариум]] кој станал познат меѓу ботаничарите во тоа време. Тој ја имал функцијата [[региус професор]] по ботаника на [[Глазговски универзитет|Глазговскиот универзитет]], каде што работел со ботаничарот и [[Литографија|литограф]] [[Томас Хопкирк]] и уживал во поддржувачкото пријателство на [[Џозеф Бенкс]] за неговата истражувачка, колекционерска и организирачка работа. Во 1841 година го наследил [[Вилијам Таунсенд Ајтон]] како директор на [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралските ботанички градини во Кју]]. Ги проширил градините во Кју, градејќи нови стакленици и основајќи [[арборетум]] и музеј на [[економска ботаника]]. Меѓу неговите публикации се ''„Британските листостебленици“'' (1816), ''„Флора Шкотика“'' (1821) и ''„Видови Filicum“'' (1846 – 64). Починал во 1865 година. Неговиот син, [[Џозеф Далтон Хукер]], го наследил како директор на Кралските ботанички градини во Кју. == Семејство == Таткото на Хукер, Џозеф Хукер, бил роднина на [[Семејство Баринг|семејството Баринг]] и работел за нив во [[Ексетер]] и [[Норвич]] како продавач на волна.{{Sfn|Richardson|2002}}{{Sfn|Allan|1967}} Тој бил аматерски ботаничар кој собирал [[Сочник|сочници]],{{Sfn|Allan|1967}} и, според неговиот внук Сер [[Џозеф Далтон Хукер]], бил „главно самообразован човек и добар германски научник“.{{Sfn|Hooker|1902}} Џозеф Хукер бил роднина со историчарот од шеснаесеттиот век Џон Хукер и [[Богословие|теологот]] [[Ричард Хукер]].<ref name="lawley">{{Наведена мрежна страница|url=https://rbg-web2.rbge.org.uk/bbs/Learning/Bryohistory/Bygone%20Bryologists/WILLIAM%20JACKSON%20HOOKER.rtf|title=William Jackson Hooker (1785–1865)|last=Lawley|first=Mark|publisher=British Bryological Society|accessdate=6 January 2020}}</ref> Неговата мајка, Лидија Винсент, ќерка на Џејмс Винсент,<ref name="lawley"/> припаѓала на семејство ткајачи и уметници од Норвич. Нејзиниот братучед, Вилијам Џексон, бил кум на Вилијам Џексон Хукер.{{Sfn|Allan|1967}} По неговата смрт во 1789 година, Вилијам Џексон го оставил својот имот во [[Сисалтер]], [[Кент]], на својот кум, кој го наследил кога имал 21 година.<ref name="american obit">{{Наведено списание|last=The American Journal of Science and Arts|date=1866|title=Sir William Jackson Hooker|url=https://zenodo.org/record/2163034|journal=American Journal of Science|volume=41|issue=121|pages=1–10|bibcode=1866AmJS...41....1A|doi=10.2475/ajs.s2-41.121.1|access-date=6 January 2020}}</ref> Внукот на Лидија Винсент, [[Џорџ Винсент (сликар)|Џорџ Винсент]], бил еден од најталентираните [[Норвичка школа на сликари|сликари од Норвичката школа]].{{Sfn|Hooker|1902}} == Биографија == === Ран живот и образование === Вилијам Џексон Хукер бил роден на 6 јули 1785 година на улицата Магдален број 71–77, Норвич.{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Тој посетувал [[Норвичко училиште|гимназија во Норвич]] од околу 1792 година до доцните тинејџерски години,{{Sfn|Allan|1967}} но ниту еден од училишните записи од периодот кога бил таму не бил зачуван, а малку се знае за неговите училишни денови. Тој развил интерес за [[ентомологија]], читање и [[природонаука]] за време на неговото детство.{{Sfn|Hooker|1902}} Во 1805 година, Хукер открил [[мов]] (сега познат како ''[[Buxbaumia aphylla]]'') додека шетал по [[Ракхит]], северно од Норвич.{{Sfn|Allan|1967}}{{Sfn|Richardson|2002}} Тој го посетил ботаничарот од Норвич, Сер [[Џејмс Едвард Смит (ботаничар)|Џејмс Едвард Смит]], за да се консултира околу неговите колекции.{{Sfn|Richardson|2002}} Смит го советувал младиот Хукер да го контактира ботаничарот [[Досон Тарнер]] за неговото откритие.{{Sfn|Richardson|2002}} Кога наполнил 21 година, тој наследил имот во Кент од својот кум.{{Sfn|Allan|1967}} Неговите независни средства му овозможиле да патува и да го развива својот интерес за природонаука.{{Sfn|Chisholm|1911}} Како млад човек, Хукер бил фасциниран од ендемските птици на Норфолк и поминувал големо време проучувајќи ги на [[Национален парк Бродс|Бродс]] и на брегот на Норфолк. Тој станал вешт во нивното цртање и разбирање на нивното однесување.{{Sfn|Hooker|1902}} Тој исто така ги проучувал инсектите и, кога сè уште бил во училиште, неговите вештини биле ценети од страна на преподобниот [[Вилијам Кирби (ентомолог)|Вилијам Кирби]]. Во 1805 година, Кирби го посветил ''[[Omphalapion hookerorum]]'', вид [[Чурилкаровидни|чурилкаровиден црв]], на него и на неговиот брат Џозеф: „Јас сум должен на еден одличен природонаучник, г-дин В. Џ. Хукер, од Норвич, кој прв го откри овој вид. Многу други неописни птици се земени од него и неговиот брат, г-дин Џ. Хукер, и го именувам овој инсект по нив, како спомен на моето чувство за нивните способности и напори во служба на мојот омилен оддел за природонауката.“{{Sfn|Hooker|1902}} Во 1805 година, Хукер се обучил за имотно управување во Старстон Хол, Норфолк, можеби поради потребата да може да управува со своите новостекнати имоти.{{Sfn|Allan|1967}} Тој живеел таму со Роберт Пол, земјоделец.{{Sfn|Allan|1967}} Во 1806 година бил запознаен со Сер [[Џозеф Бенкс]], претседателот на [[Кралско друштво|Кралското друштво]]. Истата година бил избран за член на [[Линеевско друштво во Лондон|Линеевското друштво во Лондон]].{{Sfn|Hooker|1902}} === Рани пријатели и покровители === [[Податотека:William_Jackson_Hooker_-_illustrations_of_the_moss_'Hookeria'.jpg|алт=illustration of moss species|мини|Хукерови илустрации за трудот на [[Џејмс Едвард Смит (ботаничар)|Џејмс Едвард Смит]]„ ''Карактеристики на'' ''[[Hookeria]]'' (1808), за [[Род (биологија)|родот]] именуван по Хукер од страна на Смит.]] Кога бил млад, Хукер го добил покровителството и пријателството на некои од најважните натуралисти во источна Англија, вклучувајќи го Смит, кој го основал Линеевското друштво во Лондон во 1788 година и ја поседувал колекцијата растенија и книги на [[Карл Линеј]], ботаничарот и [[старинар]] Досон Тарнер и Џозеф Бенкс.{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Во 1807 година, Хукер бил каснат од [[шарка]] додека одел во близина [[Бургов замок|на замокот Бург]] и бил тешко повреден. Го пронашле пријатели и го однеле во куќата на Досон Тарнер, каде што бил згрижен сè додека целосно не се опоравил од последиците од каснувањето на змијата.{{Sfn|Allan|1967}} Откако целосно се опоравил, ги придружувал Тарнер и неговата сопруга Мери на турнеја низ Шкотска. Во 1808 година, повторно отпатувал во Шкотска, овој пат придружуван од неговиот пријател [[Вилијам Борер]]. За време на ова патување открил нов вид мов, ''[[Andreaea nivalis]]'', на [[Бен Невис]], што можеби довело до објавување на трудот ''„Некои набљудувања за родот Andreaea“'' во 1810 година.{{Sfn|Fitzgerald|2020}}<ref>{{Наведено списание|last=Hooker|first=William Jackson|date=1810|title=Some Observations in the Genus Andraea; with Descriptions of Four British Species|url=https://archive.org/details/mobot31753002433560|journal=Transactions of the Linnean Society|volume=10|pages=[https://archive.org/details/mobot31753002433560/page/381 381]-398|access-date=9 January 2020}}</ref> Хукер ги изработил илустрациите за трудот на Џејмс Едвард Смит ''„Карактеристики на'' ''[[Hookeria]]''“'', нов род мовови, со описи на десет видови'', род именуван од Смит во чест на Вилијам и неговиот постар брат Џозеф. Хукер открил примерок од мовот во селата околу [[Холт (Норфолк)|Холт]].<ref>{{Наведено списание|last=Smith|first=James Edward|date=1808|title=Characters of Hookeria, a new Genus of Mosses, with Descriptions of Ten Species|url=https://archive.org/details/transactionsofli09lond|journal=Transactions of the Linnean Society|volume=9|pages=[https://archive.org/details/transactionsofli09lond/page/272 272]-282|access-date=9 January 2020}}</ref> Од 1806 до 1809 година бил постојан гостин на Досон Тарнер во Јармут, каде што ги изработил илустрациите за четиритомната книга на Тарнер ''„Historia Fucorum“'' . Исто така, поминал време во Лондон, каде што живеел на улицата Фрит, во близина на [[Британски музеј|Британскиот музеј]].{{Sfn|Hooker|1902}} До 1807 година, Хукер започнал да работи како надзорник-менаџер во [[пиварница]] во [[Хејлсворт]], во партнерство со Досон Тарнер и Семјуел Паџет.{{Sfn|Richardson|2002}}<ref name="hales" /> Делејќи една четвртина од компанијата, тој живеел во пиварницата, која имала голема градина и стаклена градина во која одгледувал [[орхидеи]].<ref name="hales">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.halesworth.net/history/museum/hookers.php|title=The Hooker Family of Halesworth|work=Explore Halesworth|publisher=Blythweb|accessdate=8 January 2020}}</ref> Потфатот со пиво се покажал како неуспешен, бидејќи немал капацитет за бизнис <ref name="rs">{{Наведено списание|last=Thiselton-Dyer|first=William Turner|author-link=William Turner Thiselton-Dyer|date=1911|title=Obituary Notice of a Fellow Deceased|journal=Proceedings of the Royal Society of London. Series B, Containing Papers of a Biological Character|publisher=[[The Royal Society]]|volume=85|issue=583|page=ii|doi=10.1098/rspb.1912.0085|doi-access=free}}</ref> Тој останал како менаџер таму десет години, живеејќи на улицата Квеј број 15, Хејлсворт.{{Sfn|Richardson|2002}} === Екскурзии во странство и рани дела === [[Податотека:Edwards_-_Eruption_of_the_Geyser.jpg|алт=etching of a guyser|мини|Гравура во поранепна сопственост на [[Џозеф Бенкс|Сер Џозеф Бенкс]], која Хукер ја вклучил во својот ''Дневник за патувањето во Исланд'' (1813)]] Хукер наследил доволно пари за да може да патува на свој трошок. Неговата прва ботаничка експедиција во странство - по предлог на натуралистот Сер Џозеф Бенкс, кој претходно го посетил во 1772 година - била во Исланд во 1809 година.{{Sfn|Hooker|1902}}{{Sfn|Chisholm|1911}} Тој отпловил на бродот ''„Маргарет и Ана“'', пристигнувајќи во [[Рејкјавик]] во јуни. Тој месец данскиот авантурист [[Јерген Јергенсен]] организирал обид за независност на Исланд.{{Sfn|Hooker|1902}} За време на неговото враќање, во мртва тишина, бродот ''„Маргарет и Ана“'', почнал да гори, резултат на саботажа за која подоцна се открило дека ја планирале дански затвореници. Хукер и другите присутни на бродот биле спасени, но пожарот ги уништил повеќето негови цртежи и белешки.{{Sfn|Hooker|1902}} Бенкс подоцна му понудил на Хукер да ги користи своите документи, и со овие материјали, заедно со зачуваните делови од неговиот дневник, неговата добра меморија му помогнала да објави извештај за островот, неговите жители и флората: неговиот ''„Дневник за патување во Исланд“ (1809)'' бил приватно дистрибуиран во 1811 година и објавен две години подоцна.{{Sfn|Hooker|1902}} Во 1810–11 година, тој направил обемни подготовки и жртви кои се покажале како финансиски сериозни, со цел да патува до [[Шри Ланка]], за да го придружува новоназначениот гувернер, Сер [[Роберт Браунриг]].{{Sfn|Chisholm|1911}} Тој продал имот наследен од својот кум, Вилијам Џексон, за да го собере потребниот капитал за патувањето. Политичките превирања таму довеле до напуштање на проектот.{{Sfn|Richardson|2002}} Во 1812 година бил избран за член на [[Кралско друштво|Кралското друштво во Лондон]].{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Во 1813 година, охрабрен од Сер Џозеф Бенкс, тој размислувал да патува на Јава, но се предомислил од идејата поради предомислувања наметнати од пријателите и семејството.{{Sfn|Hooker|1902}} Во 1814 година, тој патувал низ Европа девет месеци, одејќи во Париз со семејството Тарнер, а потоа патувал сам во Швајцарија, јужна Франција и Италија, каде што студирал растенија и посетувал значајни ботаничари.{{Sfn|Hooker|1902}} Следната година се оженил со најстарата ќерка на својот пријател Досон Тарнер. Населувајќи се во Хејлсворт, тој се посветил на формирањето на својот [[хербариум]], кој станал светски познат меѓу ботаничарите.{{Sfn|Chisholm|1911}} Во 1815 година, бил избран за дописен член на [[Кралска академија на науките (Шведска)|Кралската шведска академија на науките]] Во овој период, тој посветил голем дел од своето време на проучување на мовови и [[џигерици]]. Неговото важно дело за џигериците ''British Jungermanniae'' било објавено во 1816 година, по што следела краткотрајната серија ''Musci Exotici'' (1818-1820) и неговата авторитативна ''Muscologia Britannica'' (1818), која ја напишал со [[Томас Тејлор]]. Покрај неговата преписка со многу водечки ботаничари, тој ги поддржувал и охрабрувал и мусколошките интереси на другите, вклучувајќи го младиот [[Хенри Фокс Талбот]] и неговата братучетка [[Џејн Талбот]].<ref>Anne Secord, 'Talbot’s first lens: Botanical vision as an exact science'.</ref> === Кариера во Глазгов === [[Податотека:Plan_of_the_Royal_Botanic_Garden,_Glasgow_in_1825.jpg|алт=plan of the botanic garden in Glasgow|мини|План на Кралската ботаничка градина во Глазгов во 1825 година]] Во февруари 1820 година, Хукер бил назначен за [[региус професор]] по [[ботаника]] на [[Глазговски универзитет|Глазговскиот универзитет]],{{Sfn|Hooker|1902}} преземајќи ја функцијата од шкотскиот лекар и ботаничар [[Роберт Греам (ботаничар)|Роберт Греам]], и наследувајќи мала [[ботаничка градина]] која била недоволно финансирана и ѝ недостасувале растенија.{{Sfn|Allan|1967}} Во мај бил примен од Универзитетот и ја прочитал својата инаугуративна [[теза]] на [[латински јазик]], напишана од неговиот свекор, Досон Тарнер.{{Sfn|Hooker|1902}} Хукер се соочил со можноста да држи предавања на студенти, тоа било проблем поради тоа што никогаш претходно не предавал и не бил запознаен со некои аспекти на ботаниката:{{Sfn|Hooker|1902}} неговата позиција на медицинскиот факултет го инспирирала да студира за медицинска диплома.{{Sfn|Richardson|2002}} Набрзо станал популарен како предавач, неговиот стил бил јасен и елоквентен, а луѓе како што биле локалните армиски офицери доаѓале да ги посетуваат неговите предавања.{{Sfn|Allan|1967}} Петнаесет години држел летен курс по ботаника, кој бил морален да го изучуваат сите студенти по медицина - во преостанатите месеци од годината имал слобода да учи, да работи на своите публикации и на својот хербариум и да се допишува со други ботаничари.{{Sfn|Hooker|1902}}{{Sfn|Allan|1967}} Неговата училница била извонредна по тоа што имало изложени цртежи од растенија за да им се помогне на учениците, а нивниот курс вклучувал и патувања за проучување на растенијата, организирани од Хукер.{{Sfn|Hooker|1902}} Бројот на ученици се зголемил од 30 во 1820 година на 130 десет години подоцна.{{Sfn|Allan|1967}} Тој заработил 144 фунти во првата година, сума која подоцна се зголемила,{{Sfn|Allan|1967}} но сепак требало да го надополни својот приход подучувајќи двајца момчиња од богати семејства, кои живееле со семејството.{{Sfn|Allan|1967}} [[Податотека:Sir_William_Jackson_Hooker._Stipple_engraving_by_H._Cook,_18_Wellcome_M0010688.jpg|алт=portrait of Hooker|мини|Хукер во 1834 година]] Неговите години во Глазгов биле најпродуктивни, кога бил познат како најактивниот ботаничар во земјата.<ref name="american obit2">{{Наведено списание|last=The American Journal of Science and Arts|date=1866|title=Sir William Jackson Hooker|url=https://zenodo.org/record/2163034|journal=American Journal of Science|volume=41|issue=121|pages=1–10|bibcode=1866AmJS...41....1A|doi=10.2475/ajs.s2-41.121.1|access-date=6 January 2020}}</ref> Во 1821 година ја издал „''Флора Шкотика“'', напишана за да ја користат неговите студенти по ботаника.{{Sfn|Allan|1967}} [[Доктор на науки|Докторат]] му бил доделен од Глазговскиот универзитет во 1821 година.{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Соработувал со [[Литографија|литографот]] и ботаничар [[Томас Хопкирк]] за да ја основа [[Глазковски ботанички градини|Кралската ботаничка институција во Глазгов]] и да ги постави и развие ботаничките градини. Во 1823 година бил избран за странски почесен член на [[Американска академија на уметностите и науките|Американската академија на уметностите и науките.]] Под водство на Хукер, Глазговската ботаничката градина доживеала извонреден успех и станала истакната во ботаничкиот свет.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.glasgow.gov.uk/CHttpHandler.ashx?id=31476&p=0|title=Glasgow Botanic Gardens Heritage Trail (page 5)|publisher=Glasgow City Council|accessdate=17 January 2020}}</ref> Градината била негова одговорност и тој се зафатил со работа на нејзин развој со помош на својата широка мрежа на пријатели и познаници. Главен меѓу нив бил Сер Џозеф Бенкс, кој ветил помош од Кју.{{Sfn|Richardson|2002}} Ботаничката градина постојано добивала нови растенија, често од посети натуралисти или од студенти кои патувале. Неговата работа на ботаничката градина резултирала со тоа што експертите го изразиле мислењето дека „Глазгов нема да страда во споредба со која било друга установа во Европа“.{{Sfn|Allan|1967}} За време на неговиот професорски мандат во Глазгов, неговите бројни објавени дела вклучуваат ''Flora Londinensis'', ''Британска Флора'', ''Flora Boreali-Americana'', ''Icones Filicum'', ''Ботаниката на патувањето на капетанот Бичи до Беринговото Море'', ''Icones Plantarum'', ''Егзотична Флора'' (1823–27), 13 тома од ''Куртисов Ботанички Магазин'' (од 1827 година) и првите седум тома од ''Хронологија на Ботаника''.{{Sfn|Hooker|1902}} Планината [[Маунт Хукер (Канада)|Маунт Хукер]], помеѓу Алберта и Британска Колумбија, била именувана по него во 1827 година од Дејвид Даглас. Во 1836 година, Хукер бил прогласен за витез на [[Кралски велфски ред|Кралскиот велфски ред]] и за [[витез-бакалеурат]] како признание за неговата работа во Глазгов и неговите заслуги за ботаниката.{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Иако официјално бил признаен на овој начин, тој станувал сè повеќе разочаран од тоа како универзитетските власти ја гледале неговата работа, а до 1839 година се чувствувал како „достоинството на позицијата да било лишено до исмејување, а неговата работа била отфрлена како ништожна“.{{Sfn|Allan|1967}} За време на неговиот престој во Глазгов, тој живеел неколку лета во [[Инверек]] на чело на [[Свет лох|Светиот лох]].<ref name="ColegateP35">[https://play.google.com/store/books/details/John_COLEGATE_Colegate_s_Guide_to_Dunoon_Kirn_and?id=AR5bAAAAcAAJ ''Colegate's Guide to Dunoon, Kirn, and Hunter's Quay'' (Second edition)] – John Colegate (1868), p. 35</ref> „Се чини дека посветил посебно внимание на вегетацијата во соседството“, напишал Џон Колгејт во 1868 година. „Резултатите од неговите истражувања беа објавени во ''„Статистичкиот извештај за обединетите парохии Данун и Килмун'' “ на [[Макинтош Мекеј|преподобниот д-р Мекеј]].“<ref name="ColegateP35" /> === Директор на Кралските ботанички градини во Кју === == Растенија именувани по Вилијам Џексон Хукер == Голем број растенија го имаат латинскиот специфичен епитет ''hookeri'' што се однесува на Hooker.<ref>Allen J. Coombes {{Google books|capqDQYT_VYC&|The A to Z of Plant Names: A Quick Reference Guide to 4000 Garden Plants|page=244}}</ref> Вклучувајќи; * ''[[Allium hookeri]]'' * ''[[Alsophila hookeri]]'' * ''[[Anthurium hookeri]]'' * ''[[Arctostaphylos hookeri]]'' * ''[[Dasypogon hookeri]]'' * ''[[Drosera hookeri]]'' * ''[[Epiphyllum hookeri]]'' * ''[[Iris hookeri]]'' * ''[[Kopsiopsis hookeri]]'' * ''[[Lithops hookeri]]'' * ''[[Lysiphyllum hookeri]]'' * ''[[Ozothamnus hookeri]]'' * ''[[Notholaena hookeri]]'' * ''[[Pachyphytum hookeri]]'' * ''[[Prosartes hookeri]]'' * ''[[Pseudarthria hookeri]]'' * ''[[Townsendia hookeri]]'' == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|William Jackson Hooker}} * [https://www.biodiversitylibrary.org/creator/269#/titles Детали за книгите, статиите итн. напишани од Вилијам Џексон Хукер] од [[Библиотека за наследство на биодиверзитетот|Библиотеката за наследство на биодиверзитетот]] * [https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/c/F56068 Детали за колекциите во Обединетото Кралство што ја содржат преписката, белешките и цртежите на Хукер], од [[Национални архиви на Обединетото Кралство|Националните архиви]] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Бриолози]] [[Категорија:Членови на Кралското научно друштво во Упсала]] [[Категорија:Дописни членови на Петербуршката академија на науките]] [[Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките]] [[Категорија:Членови на Американската академија на уметностите и науките]] [[Категорија:Починати во 1865 година]] [[Категорија:Родени во 1785 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Британски научници]] [[Категорија:Англиски ботаничари]] [[Категорија:Ботанички илустратори]] l2tqo97q7k0at80e8bt4tlztl8s9cxj 5578232 5578218 2026-06-17T13:32:07Z Jtasevski123 69538 /* Директор на Кралските ботанички градини во Кју */ доп 5578232 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Вилијам Џексон Хукер|image=Gambardella - Sir William Jackson Hooker (1785–1865).jpg|birth_date=6 јули 1785|birth_place=[[Норвич]], Англија, Велика Британија|death_date=12 август 1865 (80 години)|death_place=[[Лондонска општина Ричмонд на Темза]], Обединето Кралство|residence=|nationality=|alma_mater=[[Норвичко уличиште]]|doctoral_advisor=|doctoral_students=|known_for=Основање на [[Хербариум во Кју|Хербариумот во Кју]]|author_abbrev_bot=Hook.|author_abbrev_zoo=|influences=|influenced=|signature=|footnotes=|field=[[ботаника]]|work_institutions={{ubl|[[Кралски ботанички градини во Кју]]|[[Кралска ботаничка институција во Глазгов]]}}|prizes=}}{{Во изработка}} '''Вилијам Џексон Хукер''' (6 јули 1785 година{{Цп}}12 август 1865) — англиски [[Ботаника|ботаничар]] и ботанички илустратор, кој станал првиот директор на [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралските ботанички градини во Кју]] кога во 1841 година било препорачано местото да се стави под државна сопственост како [[ботаничка градина]]. Во Кју го основал [[Хербариум во Кју|хербариумот]] и ги проширил градините и [[Арборетум|арборетумот]]. {{Ботаничар|Hook.}} Хукер бил роден и образован во [[Норвич]]. Наследството му овозможило средства да патува и да се посвети на проучување на [[Природонаука|природонауката]], особено ботаниката. Тој го објавил својот извештај за експедицијата во Исланд во 1809 година, иако неговите белешки и примероци биле уништени за време на неговото патување дома. Се оженил со Марија, најстарата ќерка на банкарот [[Норфолк|од Норфолк]], [[Досон Тарнер]], во 1815 година, а потоа живеел во [[Хејлсворт]] 11 години, каде што основал [[хербариум]] кој станал познат меѓу ботаничарите во тоа време. Тој ја имал функцијата [[региус професор]] по ботаника на [[Глазговски универзитет|Глазговскиот универзитет]], каде што работел со ботаничарот и [[Литографија|литограф]] [[Томас Хопкирк]] и уживал во поддржувачкото пријателство на [[Џозеф Бенкс]] за неговата истражувачка, колекционерска и организирачка работа. Во 1841 година го наследил [[Вилијам Таунсенд Ајтон]] како директор на [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралските ботанички градини во Кју]]. Ги проширил градините во Кју, градејќи нови стакленици и основајќи [[арборетум]] и музеј на [[економска ботаника]]. Меѓу неговите публикации се ''„Британските листостебленици“'' (1816), ''„Флора Шкотика“'' (1821) и ''„Видови Filicum“'' (1846 – 64). Починал во 1865 година. Неговиот син, [[Џозеф Далтон Хукер]], го наследил како директор на Кралските ботанички градини во Кју. == Семејство == Таткото на Хукер, Џозеф Хукер, бил роднина на [[Семејство Баринг|семејството Баринг]] и работел за нив во [[Ексетер]] и [[Норвич]] како продавач на волна.{{Sfn|Richardson|2002}}{{Sfn|Allan|1967}} Тој бил аматерски ботаничар кој собирал [[Сочник|сочници]],{{Sfn|Allan|1967}} и, според неговиот внук Сер [[Џозеф Далтон Хукер]], бил „главно самообразован човек и добар германски научник“.{{Sfn|Hooker|1902}} Џозеф Хукер бил роднина со историчарот од шеснаесеттиот век Џон Хукер и [[Богословие|теологот]] [[Ричард Хукер]].<ref name="lawley">{{Наведена мрежна страница|url=https://rbg-web2.rbge.org.uk/bbs/Learning/Bryohistory/Bygone%20Bryologists/WILLIAM%20JACKSON%20HOOKER.rtf|title=William Jackson Hooker (1785–1865)|last=Lawley|first=Mark|publisher=British Bryological Society|accessdate=6 January 2020}}</ref> Неговата мајка, Лидија Винсент, ќерка на Џејмс Винсент,<ref name="lawley"/> припаѓала на семејство ткајачи и уметници од Норвич. Нејзиниот братучед, Вилијам Џексон, бил кум на Вилијам Џексон Хукер.{{Sfn|Allan|1967}} По неговата смрт во 1789 година, Вилијам Џексон го оставил својот имот во [[Сисалтер]], [[Кент]], на својот кум, кој го наследил кога имал 21 година.<ref name="american obit">{{Наведено списание|last=The American Journal of Science and Arts|date=1866|title=Sir William Jackson Hooker|url=https://zenodo.org/record/2163034|journal=American Journal of Science|volume=41|issue=121|pages=1–10|bibcode=1866AmJS...41....1A|doi=10.2475/ajs.s2-41.121.1|access-date=6 January 2020}}</ref> Внукот на Лидија Винсент, [[Џорџ Винсент (сликар)|Џорџ Винсент]], бил еден од најталентираните [[Норвичка школа на сликари|сликари од Норвичката школа]].{{Sfn|Hooker|1902}} == Биографија == === Ран живот и образование === Вилијам Џексон Хукер бил роден на 6 јули 1785 година на улицата Магдален број 71–77, Норвич.{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Тој посетувал [[Норвичко училиште|гимназија во Норвич]] од околу 1792 година до доцните тинејџерски години,{{Sfn|Allan|1967}} но ниту еден од училишните записи од периодот кога бил таму не бил зачуван, а малку се знае за неговите училишни денови. Тој развил интерес за [[ентомологија]], читање и [[природонаука]] за време на неговото детство.{{Sfn|Hooker|1902}} Во 1805 година, Хукер открил [[мов]] (сега познат како ''[[Buxbaumia aphylla]]'') додека шетал по [[Ракхит]], северно од Норвич.{{Sfn|Allan|1967}}{{Sfn|Richardson|2002}} Тој го посетил ботаничарот од Норвич, Сер [[Џејмс Едвард Смит (ботаничар)|Џејмс Едвард Смит]], за да се консултира околу неговите колекции.{{Sfn|Richardson|2002}} Смит го советувал младиот Хукер да го контактира ботаничарот [[Досон Тарнер]] за неговото откритие.{{Sfn|Richardson|2002}} Кога наполнил 21 година, тој наследил имот во Кент од својот кум.{{Sfn|Allan|1967}} Неговите независни средства му овозможиле да патува и да го развива својот интерес за природонаука.{{Sfn|Chisholm|1911}} Како млад човек, Хукер бил фасциниран од ендемските птици на Норфолк и поминувал големо време проучувајќи ги на [[Национален парк Бродс|Бродс]] и на брегот на Норфолк. Тој станал вешт во нивното цртање и разбирање на нивното однесување.{{Sfn|Hooker|1902}} Тој исто така ги проучувал инсектите и, кога сè уште бил во училиште, неговите вештини биле ценети од страна на преподобниот [[Вилијам Кирби (ентомолог)|Вилијам Кирби]]. Во 1805 година, Кирби го посветил ''[[Omphalapion hookerorum]]'', вид [[Чурилкаровидни|чурилкаровиден црв]], на него и на неговиот брат Џозеф: „Јас сум должен на еден одличен природонаучник, г-дин В. Џ. Хукер, од Норвич, кој прв го откри овој вид. Многу други неописни птици се земени од него и неговиот брат, г-дин Џ. Хукер, и го именувам овој инсект по нив, како спомен на моето чувство за нивните способности и напори во служба на мојот омилен оддел за природонауката.“{{Sfn|Hooker|1902}} Во 1805 година, Хукер се обучил за имотно управување во Старстон Хол, Норфолк, можеби поради потребата да може да управува со своите новостекнати имоти.{{Sfn|Allan|1967}} Тој живеел таму со Роберт Пол, земјоделец.{{Sfn|Allan|1967}} Во 1806 година бил запознаен со Сер [[Џозеф Бенкс]], претседателот на [[Кралско друштво|Кралското друштво]]. Истата година бил избран за член на [[Линеевско друштво во Лондон|Линеевското друштво во Лондон]].{{Sfn|Hooker|1902}} === Рани пријатели и покровители === [[Податотека:William_Jackson_Hooker_-_illustrations_of_the_moss_'Hookeria'.jpg|алт=illustration of moss species|мини|Хукерови илустрации за трудот на [[Џејмс Едвард Смит (ботаничар)|Џејмс Едвард Смит]]„ ''Карактеристики на'' ''[[Hookeria]]'' (1808), за [[Род (биологија)|родот]] именуван по Хукер од страна на Смит.]] Кога бил млад, Хукер го добил покровителството и пријателството на некои од најважните натуралисти во источна Англија, вклучувајќи го Смит, кој го основал Линеевското друштво во Лондон во 1788 година и ја поседувал колекцијата растенија и книги на [[Карл Линеј]], ботаничарот и [[старинар]] Досон Тарнер и Џозеф Бенкс.{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Во 1807 година, Хукер бил каснат од [[шарка]] додека одел во близина [[Бургов замок|на замокот Бург]] и бил тешко повреден. Го пронашле пријатели и го однеле во куќата на Досон Тарнер, каде што бил згрижен сè додека целосно не се опоравил од последиците од каснувањето на змијата.{{Sfn|Allan|1967}} Откако целосно се опоравил, ги придружувал Тарнер и неговата сопруга Мери на турнеја низ Шкотска. Во 1808 година, повторно отпатувал во Шкотска, овој пат придружуван од неговиот пријател [[Вилијам Борер]]. За време на ова патување открил нов вид мов, ''[[Andreaea nivalis]]'', на [[Бен Невис]], што можеби довело до објавување на трудот ''„Некои набљудувања за родот Andreaea“'' во 1810 година.{{Sfn|Fitzgerald|2020}}<ref>{{Наведено списание|last=Hooker|first=William Jackson|date=1810|title=Some Observations in the Genus Andraea; with Descriptions of Four British Species|url=https://archive.org/details/mobot31753002433560|journal=Transactions of the Linnean Society|volume=10|pages=[https://archive.org/details/mobot31753002433560/page/381 381]-398|access-date=9 January 2020}}</ref> Хукер ги изработил илустрациите за трудот на Џејмс Едвард Смит ''„Карактеристики на'' ''[[Hookeria]]''“'', нов род мовови, со описи на десет видови'', род именуван од Смит во чест на Вилијам и неговиот постар брат Џозеф. Хукер открил примерок од мовот во селата околу [[Холт (Норфолк)|Холт]].<ref>{{Наведено списание|last=Smith|first=James Edward|date=1808|title=Characters of Hookeria, a new Genus of Mosses, with Descriptions of Ten Species|url=https://archive.org/details/transactionsofli09lond|journal=Transactions of the Linnean Society|volume=9|pages=[https://archive.org/details/transactionsofli09lond/page/272 272]-282|access-date=9 January 2020}}</ref> Од 1806 до 1809 година бил постојан гостин на Досон Тарнер во Јармут, каде што ги изработил илустрациите за четиритомната книга на Тарнер ''„Historia Fucorum“'' . Исто така, поминал време во Лондон, каде што живеел на улицата Фрит, во близина на [[Британски музеј|Британскиот музеј]].{{Sfn|Hooker|1902}} До 1807 година, Хукер започнал да работи како надзорник-менаџер во [[пиварница]] во [[Хејлсворт]], во партнерство со Досон Тарнер и Семјуел Паџет.{{Sfn|Richardson|2002}}<ref name="hales" /> Делејќи една четвртина од компанијата, тој живеел во пиварницата, која имала голема градина и стаклена градина во која одгледувал [[орхидеи]].<ref name="hales">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.halesworth.net/history/museum/hookers.php|title=The Hooker Family of Halesworth|work=Explore Halesworth|publisher=Blythweb|accessdate=8 January 2020}}</ref> Потфатот со пиво се покажал како неуспешен, бидејќи немал капацитет за бизнис <ref name="rs">{{Наведено списание|last=Thiselton-Dyer|first=William Turner|author-link=William Turner Thiselton-Dyer|date=1911|title=Obituary Notice of a Fellow Deceased|journal=Proceedings of the Royal Society of London. Series B, Containing Papers of a Biological Character|publisher=[[The Royal Society]]|volume=85|issue=583|page=ii|doi=10.1098/rspb.1912.0085|doi-access=free}}</ref> Тој останал како менаџер таму десет години, живеејќи на улицата Квеј број 15, Хејлсворт.{{Sfn|Richardson|2002}} === Екскурзии во странство и рани дела === [[Податотека:Edwards_-_Eruption_of_the_Geyser.jpg|алт=etching of a guyser|мини|Гравура во поранепна сопственост на [[Џозеф Бенкс|Сер Џозеф Бенкс]], која Хукер ја вклучил во својот ''Дневник за патувањето во Исланд'' (1813)]] Хукер наследил доволно пари за да може да патува на свој трошок. Неговата прва ботаничка експедиција во странство - по предлог на натуралистот Сер Џозеф Бенкс, кој претходно го посетил во 1772 година - била во Исланд во 1809 година.{{Sfn|Hooker|1902}}{{Sfn|Chisholm|1911}} Тој отпловил на бродот ''„Маргарет и Ана“'', пристигнувајќи во [[Рејкјавик]] во јуни. Тој месец данскиот авантурист [[Јерген Јергенсен]] организирал обид за независност на Исланд.{{Sfn|Hooker|1902}} За време на неговото враќање, во мртва тишина, бродот ''„Маргарет и Ана“'', почнал да гори, резултат на саботажа за која подоцна се открило дека ја планирале дански затвореници. Хукер и другите присутни на бродот биле спасени, но пожарот ги уништил повеќето негови цртежи и белешки.{{Sfn|Hooker|1902}} Бенкс подоцна му понудил на Хукер да ги користи своите документи, и со овие материјали, заедно со зачуваните делови од неговиот дневник, неговата добра меморија му помогнала да објави извештај за островот, неговите жители и флората: неговиот ''„Дневник за патување во Исланд“ (1809)'' бил приватно дистрибуиран во 1811 година и објавен две години подоцна.{{Sfn|Hooker|1902}} Во 1810–11 година, тој направил обемни подготовки и жртви кои се покажале како финансиски сериозни, со цел да патува до [[Шри Ланка]], за да го придружува новоназначениот гувернер, Сер [[Роберт Браунриг]].{{Sfn|Chisholm|1911}} Тој продал имот наследен од својот кум, Вилијам Џексон, за да го собере потребниот капитал за патувањето. Политичките превирања таму довеле до напуштање на проектот.{{Sfn|Richardson|2002}} Во 1812 година бил избран за член на [[Кралско друштво|Кралското друштво во Лондон]].{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Во 1813 година, охрабрен од Сер Џозеф Бенкс, тој размислувал да патува на Јава, но се предомислил од идејата поради предомислувања наметнати од пријателите и семејството.{{Sfn|Hooker|1902}} Во 1814 година, тој патувал низ Европа девет месеци, одејќи во Париз со семејството Тарнер, а потоа патувал сам во Швајцарија, јужна Франција и Италија, каде што студирал растенија и посетувал значајни ботаничари.{{Sfn|Hooker|1902}} Следната година се оженил со најстарата ќерка на својот пријател Досон Тарнер. Населувајќи се во Хејлсворт, тој се посветил на формирањето на својот [[хербариум]], кој станал светски познат меѓу ботаничарите.{{Sfn|Chisholm|1911}} Во 1815 година, бил избран за дописен член на [[Кралска академија на науките (Шведска)|Кралската шведска академија на науките]] Во овој период, тој посветил голем дел од своето време на проучување на мовови и [[џигерици]]. Неговото важно дело за џигериците ''British Jungermanniae'' било објавено во 1816 година, по што следела краткотрајната серија ''Musci Exotici'' (1818-1820) и неговата авторитативна ''Muscologia Britannica'' (1818), која ја напишал со [[Томас Тејлор]]. Покрај неговата преписка со многу водечки ботаничари, тој ги поддржувал и охрабрувал и мусколошките интереси на другите, вклучувајќи го младиот [[Хенри Фокс Талбот]] и неговата братучетка [[Џејн Талбот]].<ref>Anne Secord, 'Talbot’s first lens: Botanical vision as an exact science'.</ref> === Кариера во Глазгов === [[Податотека:Plan_of_the_Royal_Botanic_Garden,_Glasgow_in_1825.jpg|алт=plan of the botanic garden in Glasgow|мини|План на Кралската ботаничка градина во Глазгов во 1825 година]] Во февруари 1820 година, Хукер бил назначен за [[региус професор]] по [[ботаника]] на [[Глазговски универзитет|Глазговскиот универзитет]],{{Sfn|Hooker|1902}} преземајќи ја функцијата од шкотскиот лекар и ботаничар [[Роберт Греам (ботаничар)|Роберт Греам]], и наследувајќи мала [[ботаничка градина]] која била недоволно финансирана и ѝ недостасувале растенија.{{Sfn|Allan|1967}} Во мај бил примен од Универзитетот и ја прочитал својата инаугуративна [[теза]] на [[латински јазик]], напишана од неговиот свекор, Досон Тарнер.{{Sfn|Hooker|1902}} Хукер се соочил со можноста да држи предавања на студенти, тоа било проблем поради тоа што никогаш претходно не предавал и не бил запознаен со некои аспекти на ботаниката:{{Sfn|Hooker|1902}} неговата позиција на медицинскиот факултет го инспирирала да студира за медицинска диплома.{{Sfn|Richardson|2002}} Набрзо станал популарен како предавач, неговиот стил бил јасен и елоквентен, а луѓе како што биле локалните армиски офицери доаѓале да ги посетуваат неговите предавања.{{Sfn|Allan|1967}} Петнаесет години држел летен курс по ботаника, кој бил морален да го изучуваат сите студенти по медицина - во преостанатите месеци од годината имал слобода да учи, да работи на своите публикации и на својот хербариум и да се допишува со други ботаничари.{{Sfn|Hooker|1902}}{{Sfn|Allan|1967}} Неговата училница била извонредна по тоа што имало изложени цртежи од растенија за да им се помогне на учениците, а нивниот курс вклучувал и патувања за проучување на растенијата, организирани од Хукер.{{Sfn|Hooker|1902}} Бројот на ученици се зголемил од 30 во 1820 година на 130 десет години подоцна.{{Sfn|Allan|1967}} Тој заработил 144 фунти во првата година, сума која подоцна се зголемила,{{Sfn|Allan|1967}} но сепак требало да го надополни својот приход подучувајќи двајца момчиња од богати семејства, кои живееле со семејството.{{Sfn|Allan|1967}} [[Податотека:Sir_William_Jackson_Hooker._Stipple_engraving_by_H._Cook,_18_Wellcome_M0010688.jpg|алт=portrait of Hooker|мини|Хукер во 1834 година]] Неговите години во Глазгов биле најпродуктивни, кога бил познат како најактивниот ботаничар во земјата.<ref name="american obit2">{{Наведено списание|last=The American Journal of Science and Arts|date=1866|title=Sir William Jackson Hooker|url=https://zenodo.org/record/2163034|journal=American Journal of Science|volume=41|issue=121|pages=1–10|bibcode=1866AmJS...41....1A|doi=10.2475/ajs.s2-41.121.1|access-date=6 January 2020}}</ref> Во 1821 година ја издал „''Флора Шкотика“'', напишана за да ја користат неговите студенти по ботаника.{{Sfn|Allan|1967}} [[Доктор на науки|Докторат]] му бил доделен од Глазговскиот универзитет во 1821 година.{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Соработувал со [[Литографија|литографот]] и ботаничар [[Томас Хопкирк]] за да ја основа [[Глазковски ботанички градини|Кралската ботаничка институција во Глазгов]] и да ги постави и развие ботаничките градини. Во 1823 година бил избран за странски почесен член на [[Американска академија на уметностите и науките|Американската академија на уметностите и науките.]] Под водство на Хукер, Глазговската ботаничката градина доживеала извонреден успех и станала истакната во ботаничкиот свет.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.glasgow.gov.uk/CHttpHandler.ashx?id=31476&p=0|title=Glasgow Botanic Gardens Heritage Trail (page 5)|publisher=Glasgow City Council|accessdate=17 January 2020}}</ref> Градината била негова одговорност и тој се зафатил со работа на нејзин развој со помош на својата широка мрежа на пријатели и познаници. Главен меѓу нив бил Сер Џозеф Бенкс, кој ветил помош од Кју.{{Sfn|Richardson|2002}} Ботаничката градина постојано добивала нови растенија, често од посети натуралисти или од студенти кои патувале. Неговата работа на ботаничката градина резултирала со тоа што експертите го изразиле мислењето дека „Глазгов нема да страда во споредба со која било друга установа во Европа“.{{Sfn|Allan|1967}} За време на неговиот професорски мандат во Глазгов, неговите бројни објавени дела вклучуваат ''Flora Londinensis'', ''Британска Флора'', ''Flora Boreali-Americana'', ''Icones Filicum'', ''Ботаниката на патувањето на капетанот Бичи до Беринговото Море'', ''Icones Plantarum'', ''Егзотична Флора'' (1823–27), 13 тома од ''Куртисов Ботанички Магазин'' (од 1827 година) и првите седум тома од ''Хронологија на Ботаника''.{{Sfn|Hooker|1902}} Планината [[Маунт Хукер (Канада)|Маунт Хукер]], помеѓу Алберта и Британска Колумбија, била именувана по него во 1827 година од Дејвид Даглас. Во 1836 година, Хукер бил прогласен за витез на [[Кралски велфски ред|Кралскиот велфски ред]] и за [[витез-бакалеурат]] како признание за неговата работа во Глазгов и неговите заслуги за ботаниката.{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Иако официјално бил признаен на овој начин, тој станувал сè повеќе разочаран од тоа како универзитетските власти ја гледале неговата работа, а до 1839 година се чувствувал како „достоинството на позицијата да било лишено до исмејување, а неговата работа била отфрлена како ништожна“.{{Sfn|Allan|1967}} За време на неговиот престој во Глазгов, тој живеел неколку лета во [[Инверек]] на чело на [[Свет лох|Светиот лох]].<ref name="ColegateP35">[https://play.google.com/store/books/details/John_COLEGATE_Colegate_s_Guide_to_Dunoon_Kirn_and?id=AR5bAAAAcAAJ ''Colegate's Guide to Dunoon, Kirn, and Hunter's Quay'' (Second edition)] – John Colegate (1868), p. 35</ref> „Се чини дека посветил посебно внимание на вегетацијата во соседството“, напишал Џон Колгејт во 1868 година. „Резултатите од неговите истражувања беа објавени во ''„Статистичкиот извештај за обединетите парохии Данун и Килмун'' “ на [[Макинтош Мекеј|преподобниот д-р Мекеј]].“<ref name="ColegateP35" /> === Директор на Кралските ботанички градини во Кју === Потеклото на [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралските ботанички градини во Кју]] може да се проследи до спојувањето на кралските имоти [[Ричмондска палата|Ричмонд]] и Кју во 1772 година, кога градината во паркот Кју формирана од Хенри, барон Капел од Тјуксбери, била проширена од Августа, вдовица принцеза од Велс.<ref name="Advisory">{{Наведен извештај}}</ref> Градините биле развиени од архитектот [[Вилијам Чемберс (архитект)|Вилијам Чемберс]], кој ја изградил [[Пагода|пагодата]] во 1761 година, и од [[Џорџ III]], кој бил потпомогнат од страна на [[Вилијам Aјтон|Вилијам Ајтон]] и Сер [[Џозеф Бенкс]].<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=lSKsllGsTMoC&pg=PA78|title=Nature's Government: Science, Imperial Britain, and the 'Improvement' of the World|last=Drayton, Richard Harry|date=2000|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-05976-2|page=78}}</ref> Холандската куќа, сега позната како [[Палата Кју|Кју Палас]], била купена од Џорџ III во 1781 година за неговите деца. Соседната бела куќа била срушена во 1802 година. Колекциите на растенија во Кју првпат биле систематски зголемени од [[Франсис Масон]] во 1771 година,<ref>{{cite DCB|first=Richard A.|last=Jarrell|title=Masson, Francis|volume=5|url=http://www.biographi.ca/en/bio/masson_francis_5E.html}}</ref> но по смртта на Џорџ III полека опаѓале.{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Во 1838 година, [[Парламент на Обединетото Кралство|парламентарниот]] преглед на кралските градини во земјата препорачал развој на Кју како национална [[ботаничка градина]].{{Sfn|Fitzgerald|2020}} [[Податотека:Tallis's_Illustrated_London_vol._2_-_Kew_Gardens_Palm_House.jpg|алт=Palm House, Kew|лево|мини|Палмовата куќа во градините Кју, од ''„Илустриран Лондон“ на Талис'' (1851)]] Во април 1841 година, Хукер бил назначен за прв директор на градината со полно работно време, по оставката на [[Вилијам Таунсенд Ајтон]].{{Sfn|Fitzgerald|2020}} По неговото назначување за директор, позиција која долго време ја посакувал,{{Sfn|Fitzgerald|2020}} тој напишал „Се чувствувам како да ќе го започнам животот одново“, во писмо до Досон Тарнер.{{Sfn|Allan|1967}} Тој започнал со годишна плата од 300 фунти, со дополнителен надомест од 200 фунти.{{Sfn|Allan|1967}} За Алан, кој го опишал Хукер како човек со „страст, ентузијазам и креативни способности“, бил еминентно погоден за функцијата, бидејќи бил професионален ботаничар, уметник, лидер со врски со други во ботаничкиот свет, кој бил добро запознаен со растенијата од Британија и оние собрани од целиот свет.{{Sfn|Allan|1967}} Кустосот на градините Кју за време на периодот на Хукер како директор бил искусниот и добро упатен ботаничар [[Џон Смит (ботаничар)|Џон Смит]] (1798–1888).{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Под водство на Хукер, градините значително се прошириле по големина. Првично, околу 4.5 хектари големи, тие биле проширени на 6.1 хектари во 1841 година.{{Sfn|Allan|1967}} Арборетум од 1.1 км2 бил воведен, биле подигнати многу нови стакленици и бил основан музеј за [[економска ботаника]].{{Sfn|Chisholm|1911}} 1843 година, ''Палмовата куќа'', според дизајн на архитектот [[Децимус Бартон]] и [[Леарничар|леарничарот]] [[Ричард Тарнер (леарничар)|Ричард Тарнер]], била изградена во Кју.{{Sfn|Allan|1967}} Градините и стаклениците биле отворени секојдневно за посетителите, на кои им било дозволено слободно да шетаат таму за прв пат. Самиот Сер Вилијам шетал наоколу во текот на работното време, давајќи ги своите совети.{{Sfn|Allan|1967}} Тој бил избран за член на [[Американско филозофско друштво|Американското филозофско друштво]] во 1862 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=1862&year-max=1862&dead=&keyword=&smode=advanced|title=APS Member History|work=search.amphilsoc.org|accessdate=16 April 2021}}</ref> Хукер живеел со своето семејство во ''Вест Парк'', во голема куќа во која библиотеката му била полна како 13 соби со книги, библиотеката била сметана за јавна институција од страна на светските ботанички експерти, кои никогаш не биле одбиени при посета.{{Sfn|Allan|1967}} Меѓу неговите посетители биле [[Кралица Викторија|кралицата Викторија]], нејзиниот сопруг принцот Алберт и нивните деца; во текот на 1865 година - годината кога починал Хукер - посетеноста се искачила на 529.241.{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Под водство на Хукер, Кју станал центар на една нова меѓусебно поврзана светска мрежа на ботаничка експертиза, а персоналот препорачан од него се придружувал на експедиции или работел за ботанички градини низ целиот свет. Неизбежно бил консултиран кога се појавувале владини прашања во врска со ботанички прашања. Новорастените растенија биле испраќани од Кју во приватни и јавни градини во Британија, а во ботанички градини во странство, во некои случаи за да се развијат како култури.{{Sfn|Fitzgerald|2020}} === Брак и семејство === [[Податотека:William_Jackson_Hooker_1860s2.jpg|алт=portrait of Hooker|мини|Хукер околу 1864 {{Околу}}]] Во јуни 1815 година, тој се оженил со Марија Сара Тарнер,<ref name="FS1">William Jackson Hooker in "England, Norfolk, Parish Registers (County Record Office), 1510–1997 ''FamilySearch'' ([https://familysearch.org/ark:/61903/1:1:VNNJ-W1L William Jackson Hooker]).</ref> најстарата ќерка на Досон Тарнер и Мери Палгрејв. Марија била аматерска уметница која собирала мовови и која со својата сестра Елизабет ги илустрирала за својот сопруг.<ref name="lawley2">{{Наведена мрежна страница|url=https://rbg-web2.rbge.org.uk/bbs/Learning/Bryohistory/Bygone%20Bryologists/WILLIAM%20JACKSON%20HOOKER.rtf|title=William Jackson Hooker (1785–1865)|last=Lawley|first=Mark|publisher=British Bryological Society|accessdate=6 January 2020}}</ref>{{Sfn|Hooker|1902}} Двојката го обиколила [[Езерски округ|Езерскиот округ]] и патувала низ [[Ирска (остров)|Ирска]] за време на нивниот меден месец, пред да патуваат во Шкотска.{{Sfn|Hooker|1902}} Тие имаа пет деца. [[Вилијам Досон Хукер]] (роден 1816) бил природонаучник кој се школувал за лекар. Тој ги објави ''„Белешки за Норвешка“'' (1837 и 1839). Тој емигрирал со својата нова сопруга во Јамајка за да се занимава со медицина, но починал во [[Кингстон (Јамајка)|Кингстон]], на 24 години. [[Џозеф Далтон Хукер]] (роден 1817) станал ботаничар и бил назначен за прв помошник-директор во графините Кју. Тој работел на оваа позиција 10 години, пред да ја преземе функцијата директор од својот татко во 1865 година. Трите ќерки во семејството биле Марија (родена 1819), Елизабет (родена 1820) и Мери Хариет (родена 1825), која починала на шеснаесетгодишна возраст.<ref name="lawley3">{{Наведена мрежна страница|url=https://rbg-web2.rbge.org.uk/bbs/Learning/Bryohistory/Bygone%20Bryologists/WILLIAM%20JACKSON%20HOOKER.rtf|title=William Jackson Hooker (1785–1865)|last=Lawley|first=Mark|publisher=British Bryological Society|accessdate=6 January 2020}}</ref>{{Sfn|Fitzgerald|2020}} === Смрт === Тој бил ангажиран на ''Synopsis filicum'' со ботаничарот [[Џон Гилберт Бејкер]] кога добил инфекција на грлото, тогашна епидемија што се ширела во Кју, и починал на 12 август 1865 година.{{Sfn|Chisholm|1911}} === Дела === == Растенија именувани по Вилијам Џексон Хукер == Голем број растенија го имаат латинскиот специфичен епитет ''hookeri'' што се однесува на Hooker.<ref>Allen J. Coombes {{Google books|capqDQYT_VYC&|The A to Z of Plant Names: A Quick Reference Guide to 4000 Garden Plants|page=244}}</ref> Вклучувајќи; * ''[[Allium hookeri]]'' * ''[[Alsophila hookeri]]'' * ''[[Anthurium hookeri]]'' * ''[[Arctostaphylos hookeri]]'' * ''[[Dasypogon hookeri]]'' * ''[[Drosera hookeri]]'' * ''[[Epiphyllum hookeri]]'' * ''[[Iris hookeri]]'' * ''[[Kopsiopsis hookeri]]'' * ''[[Lithops hookeri]]'' * ''[[Lysiphyllum hookeri]]'' * ''[[Ozothamnus hookeri]]'' * ''[[Notholaena hookeri]]'' * ''[[Pachyphytum hookeri]]'' * ''[[Prosartes hookeri]]'' * ''[[Pseudarthria hookeri]]'' * ''[[Townsendia hookeri]]'' == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|William Jackson Hooker}} * [https://www.biodiversitylibrary.org/creator/269#/titles Детали за книгите, статиите итн. напишани од Вилијам Џексон Хукер] од [[Библиотека за наследство на биодиверзитетот|Библиотеката за наследство на биодиверзитетот]] * [https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/c/F56068 Детали за колекциите во Обединетото Кралство што ја содржат преписката, белешките и цртежите на Хукер], од [[Национални архиви на Обединетото Кралство|Националните архиви]] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Бриолози]] [[Категорија:Членови на Кралското научно друштво во Упсала]] [[Категорија:Дописни членови на Петербуршката академија на науките]] [[Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките]] [[Категорија:Членови на Американската академија на уметностите и науките]] [[Категорија:Починати во 1865 година]] [[Категорија:Родени во 1785 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Британски научници]] [[Категорија:Англиски ботаничари]] [[Категорија:Ботанички илустратори]] a9u7rhyzu9saor6dobrez6ux7ecdzs9 5578322 5578232 2026-06-17T19:51:27Z Jtasevski123 69538 5578322 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Вилијам Џексон Хукер|image=Gambardella - Sir William Jackson Hooker (1785–1865).jpg|birth_date=6 јули 1785|birth_place=[[Норвич]], Англија, Велика Британија|death_date=12 август 1865 (80 години)|death_place=[[Лондонска општина Ричмонд на Темза]], Обединето Кралство|residence=|nationality=|alma_mater=[[Норвичко уличиште]]|doctoral_advisor=|doctoral_students=|known_for=Основање на [[Хербариум во Кју|Хербариумот во Кју]]|author_abbrev_bot=Hook.|author_abbrev_zoo=|influences=|influenced=|signature=|footnotes=|field=[[ботаника]]|work_institutions={{ubl|[[Кралски ботанички градини во Кју]]|[[Кралска ботаничка институција во Глазгов]]}}|prizes=}}'''Вилијам Џексон Хукер''' (6 јули 1785 година{{Цп}}12 август 1865) — англиски [[Ботаника|ботаничар]] и ботанички илустратор, кој станал првиот директор на [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралските ботанички градини во Кју]] кога во 1841 година било препорачано местото да се стави под државна сопственост како [[ботаничка градина]]. Во Кју го основал [[Хербариум во Кју|хербариумот]] и ги проширил градините и [[Арборетум|арборетумот]]. {{Ботаничар|Hook.}} Хукер бил роден и образован во [[Норвич]]. Наследството му овозможило средства да патува и да се посвети на проучување на [[Природонаука|природонауката]], особено ботаниката. Тој го објавил својот извештај за експедицијата во Исланд во 1809 година, иако неговите белешки и примероци биле уништени за време на неговото патување дома. Се оженил со Марија, најстарата ќерка на банкарот [[Норфолк|од Норфолк]], [[Досон Тарнер]], во 1815 година, а потоа живеел во [[Хејлсворт]] 11 години, каде што основал [[хербариум]] кој станал познат меѓу ботаничарите во тоа време. Тој ја имал функцијата [[региус професор]] по ботаника на [[Глазговски универзитет|Глазговскиот универзитет]], каде што работел со ботаничарот и [[Литографија|литограф]] [[Томас Хопкирк]] и уживал во поддржувачкото пријателство на [[Џозеф Бенкс]] за неговата истражувачка, колекционерска и организирачка работа. Во 1841 година го наследил [[Вилијам Таунсенд Ајтон]] како директор на [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралските ботанички градини во Кју]]. Ги проширил градините во Кју, градејќи нови стакленици и основајќи [[арборетум]] и музеј на [[економска ботаника]]. Меѓу неговите публикации се ''„Британските листостебленици“'' (1816), ''„Флора Шкотика“'' (1821) и ''„Видови Filicum“'' (1846 – 64). Починал во 1865 година. Неговиот син, [[Џозеф Далтон Хукер]], го наследил како директор на Кралските ботанички градини во Кју. == Семејство == Таткото на Хукер, Џозеф Хукер, бил роднина на [[Семејство Баринг|семејството Баринг]] и работел за нив во [[Ексетер]] и [[Норвич]] како продавач на волна.{{Sfn|Richardson|2002}}{{Sfn|Allan|1967}} Тој бил аматерски ботаничар кој собирал [[Сочник|сочници]],{{Sfn|Allan|1967}} и, според неговиот внук Сер [[Џозеф Далтон Хукер]], бил „главно самообразован човек и добар германски научник“.{{Sfn|Hooker|1902}} Џозеф Хукер бил роднина со историчарот од шеснаесеттиот век Џон Хукер и [[Богословие|теологот]] [[Ричард Хукер]].<ref name="lawley">{{Наведена мрежна страница|url=https://rbg-web2.rbge.org.uk/bbs/Learning/Bryohistory/Bygone%20Bryologists/WILLIAM%20JACKSON%20HOOKER.rtf|title=William Jackson Hooker (1785–1865)|last=Lawley|first=Mark|publisher=British Bryological Society|accessdate=6 January 2020}}</ref> Неговата мајка, Лидија Винсент, ќерка на Џејмс Винсент,<ref name="lawley"/> припаѓала на семејство ткајачи и уметници од Норвич. Нејзиниот братучед, Вилијам Џексон, бил кум на Вилијам Џексон Хукер.{{Sfn|Allan|1967}} По неговата смрт во 1789 година, Вилијам Џексон го оставил својот имот во [[Сисалтер]], [[Кент]], на својот кум, кој го наследил кога имал 21 година.<ref name="american obit">{{Наведено списание|last=The American Journal of Science and Arts|date=1866|title=Sir William Jackson Hooker|url=https://zenodo.org/record/2163034|journal=American Journal of Science|volume=41|issue=121|pages=1–10|bibcode=1866AmJS...41....1A|doi=10.2475/ajs.s2-41.121.1|access-date=6 January 2020}}</ref> Внукот на Лидија Винсент, [[Џорџ Винсент (сликар)|Џорџ Винсент]], бил еден од најталентираните [[Норвичка школа на сликари|сликари од Норвичката школа]].{{Sfn|Hooker|1902}} == Биографија == === Ран живот и образование === Вилијам Џексон Хукер бил роден на 6 јули 1785 година на улицата Магдален број 71–77, Норвич.{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Тој посетувал [[Норвичко училиште|гимназија во Норвич]] од околу 1792 година до доцните тинејџерски години,{{Sfn|Allan|1967}} но ниту еден од училишните записи од периодот кога бил таму не бил зачуван, а малку се знае за неговите училишни денови. Тој развил интерес за [[ентомологија]], читање и [[природонаука]] за време на неговото детство.{{Sfn|Hooker|1902}} Во 1805 година, Хукер открил [[мов]] (сега познат како ''[[Buxbaumia aphylla]]'') додека шетал по [[Ракхит]], северно од Норвич.{{Sfn|Allan|1967}}{{Sfn|Richardson|2002}} Тој го посетил ботаничарот од Норвич, Сер [[Џејмс Едвард Смит (ботаничар)|Џејмс Едвард Смит]], за да се консултира околу неговите колекции.{{Sfn|Richardson|2002}} Смит го советувал младиот Хукер да го контактира ботаничарот [[Досон Тарнер]] за неговото откритие.{{Sfn|Richardson|2002}} Кога наполнил 21 година, тој наследил имот во Кент од својот кум.{{Sfn|Allan|1967}} Неговите независни средства му овозможиле да патува и да го развива својот интерес за природонаука.{{Sfn|Chisholm|1911}} Како млад човек, Хукер бил фасциниран од ендемските птици на Норфолк и поминувал големо време проучувајќи ги на [[Национален парк Бродс|Бродс]] и на брегот на Норфолк. Тој станал вешт во нивното цртање и разбирање на нивното однесување.{{Sfn|Hooker|1902}} Тој исто така ги проучувал инсектите и, кога сè уште бил во училиште, неговите вештини биле ценети од страна на преподобниот [[Вилијам Кирби (ентомолог)|Вилијам Кирби]]. Во 1805 година, Кирби го посветил ''[[Omphalapion hookerorum]]'', вид [[Чурилкаровидни|чурилкаровиден црв]], на него и на неговиот брат Џозеф: „Јас сум должен на еден одличен природонаучник, г-дин В. Џ. Хукер, од Норвич, кој прв го откри овој вид. Многу други неописни птици се земени од него и неговиот брат, г-дин Џ. Хукер, и го именувам овој инсект по нив, како спомен на моето чувство за нивните способности и напори во служба на мојот омилен оддел за природонауката.“{{Sfn|Hooker|1902}} Во 1805 година, Хукер се обучил за имотно управување во Старстон Хол, Норфолк, можеби поради потребата да може да управува со своите новостекнати имоти.{{Sfn|Allan|1967}} Тој живеел таму со Роберт Пол, земјоделец.{{Sfn|Allan|1967}} Во 1806 година бил запознаен со Сер [[Џозеф Бенкс]], претседателот на [[Кралско друштво|Кралското друштво]]. Истата година бил избран за член на [[Линеевско друштво во Лондон|Линеевското друштво во Лондон]].{{Sfn|Hooker|1902}} === Рани пријатели и покровители === [[Податотека:William_Jackson_Hooker_-_illustrations_of_the_moss_'Hookeria'.jpg|алт=illustration of moss species|мини|Хукерови илустрации за трудот на [[Џејмс Едвард Смит (ботаничар)|Џејмс Едвард Смит]]„ ''Карактеристики на'' ''[[Hookeria]]'' (1808), за [[Род (биологија)|родот]] именуван по Хукер од страна на Смит.]] Кога бил млад, Хукер го добил покровителството и пријателството на некои од најважните натуралисти во источна Англија, вклучувајќи го Смит, кој го основал Линеевското друштво во Лондон во 1788 година и ја поседувал колекцијата растенија и книги на [[Карл Линеј]], ботаничарот и [[старинар]] Досон Тарнер и Џозеф Бенкс.{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Во 1807 година, Хукер бил каснат од [[шарка]] додека одел во близина [[Бургов замок|на замокот Бург]] и бил тешко повреден. Го пронашле пријатели и го однеле во куќата на Досон Тарнер, каде што бил згрижен сè додека целосно не се опоравил од последиците од каснувањето на змијата.{{Sfn|Allan|1967}} Откако целосно се опоравил, ги придружувал Тарнер и неговата сопруга Мери на турнеја низ Шкотска. Во 1808 година, повторно отпатувал во Шкотска, овој пат придружуван од неговиот пријател [[Вилијам Борер]]. За време на ова патување открил нов вид мов, ''[[Andreaea nivalis]]'', на [[Бен Невис]], што можеби довело до објавување на трудот ''„Некои набљудувања за родот Andreaea“'' во 1810 година.{{Sfn|Fitzgerald|2020}}<ref>{{Наведено списание|last=Hooker|first=William Jackson|date=1810|title=Some Observations in the Genus Andraea; with Descriptions of Four British Species|url=https://archive.org/details/mobot31753002433560|journal=Transactions of the Linnean Society|volume=10|pages=[https://archive.org/details/mobot31753002433560/page/381 381]-398|access-date=9 January 2020}}</ref> Хукер ги изработил илустрациите за трудот на Џејмс Едвард Смит ''„Карактеристики на'' ''[[Hookeria]]''“'', нов род мовови, со описи на десет видови'', род именуван од Смит во чест на Вилијам и неговиот постар брат Џозеф. Хукер открил примерок од мовот во селата околу [[Холт (Норфолк)|Холт]].<ref>{{Наведено списание|last=Smith|first=James Edward|date=1808|title=Characters of Hookeria, a new Genus of Mosses, with Descriptions of Ten Species|url=https://archive.org/details/transactionsofli09lond|journal=Transactions of the Linnean Society|volume=9|pages=[https://archive.org/details/transactionsofli09lond/page/272 272]-282|access-date=9 January 2020}}</ref> Од 1806 до 1809 година бил постојан гостин на Досон Тарнер во Јармут, каде што ги изработил илустрациите за четиритомната книга на Тарнер ''„Historia Fucorum“'' . Исто така, поминал време во Лондон, каде што живеел на улицата Фрит, во близина на [[Британски музеј|Британскиот музеј]].{{Sfn|Hooker|1902}} До 1807 година, Хукер започнал да работи како надзорник-менаџер во [[пиварница]] во [[Хејлсворт]], во партнерство со Досон Тарнер и Семјуел Паџет.{{Sfn|Richardson|2002}}<ref name="hales" /> Делејќи една четвртина од компанијата, тој живеел во пиварницата, која имала голема градина и стаклена градина во која одгледувал [[орхидеи]].<ref name="hales">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.halesworth.net/history/museum/hookers.php|title=The Hooker Family of Halesworth|work=Explore Halesworth|publisher=Blythweb|accessdate=8 January 2020}}</ref> Потфатот со пиво се покажал како неуспешен, бидејќи немал капацитет за бизнис <ref name="rs">{{Наведено списание|last=Thiselton-Dyer|first=William Turner|author-link=William Turner Thiselton-Dyer|date=1911|title=Obituary Notice of a Fellow Deceased|journal=Proceedings of the Royal Society of London. Series B, Containing Papers of a Biological Character|publisher=[[The Royal Society]]|volume=85|issue=583|page=ii|doi=10.1098/rspb.1912.0085|doi-access=free}}</ref> Тој останал како менаџер таму десет години, живеејќи на улицата Квеј број 15, Хејлсворт.{{Sfn|Richardson|2002}} === Екскурзии во странство и рани дела === [[Податотека:Edwards_-_Eruption_of_the_Geyser.jpg|алт=etching of a guyser|мини|Гравура во поранепна сопственост на [[Џозеф Бенкс|Сер Џозеф Бенкс]], која Хукер ја вклучил во својот ''Дневник за патувањето во Исланд'' (1813)]] Хукер наследил доволно пари за да може да патува на свој трошок. Неговата прва ботаничка експедиција во странство - по предлог на натуралистот Сер Џозеф Бенкс, кој претходно го посетил во 1772 година - била во Исланд во 1809 година.{{Sfn|Hooker|1902}}{{Sfn|Chisholm|1911}} Тој отпловил на бродот ''„Маргарет и Ана“'', пристигнувајќи во [[Рејкјавик]] во јуни. Тој месец данскиот авантурист [[Јерген Јергенсен]] организирал обид за независност на Исланд.{{Sfn|Hooker|1902}} За време на неговото враќање, во мртва тишина, бродот ''„Маргарет и Ана“'', почнал да гори, резултат на саботажа за која подоцна се открило дека ја планирале дански затвореници. Хукер и другите присутни на бродот биле спасени, но пожарот ги уништил повеќето негови цртежи и белешки.{{Sfn|Hooker|1902}} Бенкс подоцна му понудил на Хукер да ги користи своите документи, и со овие материјали, заедно со зачуваните делови од неговиот дневник, неговата добра меморија му помогнала да објави извештај за островот, неговите жители и флората: неговиот ''„Дневник за патување во Исланд“ (1809)'' бил приватно дистрибуиран во 1811 година и објавен две години подоцна.{{Sfn|Hooker|1902}} Во 1810–11 година, тој направил обемни подготовки и жртви кои се покажале како финансиски сериозни, со цел да патува до [[Шри Ланка]], за да го придружува новоназначениот гувернер, Сер [[Роберт Браунриг]].{{Sfn|Chisholm|1911}} Тој продал имот наследен од својот кум, Вилијам Џексон, за да го собере потребниот капитал за патувањето. Политичките превирања таму довеле до напуштање на проектот.{{Sfn|Richardson|2002}} Во 1812 година бил избран за член на [[Кралско друштво|Кралското друштво во Лондон]].{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Во 1813 година, охрабрен од Сер Џозеф Бенкс, тој размислувал да патува на Јава, но се предомислил од идејата поради предомислувања наметнати од пријателите и семејството.{{Sfn|Hooker|1902}} Во 1814 година, тој патувал низ Европа девет месеци, одејќи во Париз со семејството Тарнер, а потоа патувал сам во Швајцарија, јужна Франција и Италија, каде што студирал растенија и посетувал значајни ботаничари.{{Sfn|Hooker|1902}} Следната година се оженил со најстарата ќерка на својот пријател Досон Тарнер. Населувајќи се во Хејлсворт, тој се посветил на формирањето на својот [[хербариум]], кој станал светски познат меѓу ботаничарите.{{Sfn|Chisholm|1911}} Во 1815 година, бил избран за дописен член на [[Кралска академија на науките (Шведска)|Кралската шведска академија на науките]] Во овој период, тој посветил голем дел од своето време на проучување на мовови и [[џигерици]]. Неговото важно дело за џигериците ''British Jungermanniae'' било објавено во 1816 година, по што следела краткотрајната серија ''Musci Exotici'' (1818-1820) и неговата авторитативна ''Muscologia Britannica'' (1818), која ја напишал со [[Томас Тејлор]]. Покрај неговата преписка со многу водечки ботаничари, тој ги поддржувал и охрабрувал и мусколошките интереси на другите, вклучувајќи го младиот [[Хенри Фокс Талбот]] и неговата братучетка [[Џејн Талбот]].<ref>Anne Secord, 'Talbot’s first lens: Botanical vision as an exact science'.</ref> === Кариера во Глазгов === [[Податотека:Plan_of_the_Royal_Botanic_Garden,_Glasgow_in_1825.jpg|алт=plan of the botanic garden in Glasgow|мини|План на Кралската ботаничка градина во Глазгов во 1825 година]] Во февруари 1820 година, Хукер бил назначен за [[региус професор]] по [[ботаника]] на [[Глазговски универзитет|Глазговскиот универзитет]],{{Sfn|Hooker|1902}} преземајќи ја функцијата од шкотскиот лекар и ботаничар [[Роберт Греам (ботаничар)|Роберт Греам]], и наследувајќи мала [[ботаничка градина]] која била недоволно финансирана и ѝ недостасувале растенија.{{Sfn|Allan|1967}} Во мај бил примен од Универзитетот и ја прочитал својата инаугуративна [[теза]] на [[латински јазик]], напишана од неговиот свекор, Досон Тарнер.{{Sfn|Hooker|1902}} Хукер се соочил со можноста да држи предавања на студенти, тоа било проблем поради тоа што никогаш претходно не предавал и не бил запознаен со некои аспекти на ботаниката:{{Sfn|Hooker|1902}} неговата позиција на медицинскиот факултет го инспирирала да студира за медицинска диплома.{{Sfn|Richardson|2002}} Набрзо станал популарен како предавач, неговиот стил бил јасен и елоквентен, а луѓе како што биле локалните армиски офицери доаѓале да ги посетуваат неговите предавања.{{Sfn|Allan|1967}} Петнаесет години држел летен курс по ботаника, кој бил морален да го изучуваат сите студенти по медицина - во преостанатите месеци од годината имал слобода да учи, да работи на своите публикации и на својот хербариум и да се допишува со други ботаничари.{{Sfn|Hooker|1902}}{{Sfn|Allan|1967}} Неговата училница била извонредна по тоа што имало изложени цртежи од растенија за да им се помогне на учениците, а нивниот курс вклучувал и патувања за проучување на растенијата, организирани од Хукер.{{Sfn|Hooker|1902}} Бројот на ученици се зголемил од 30 во 1820 година на 130 десет години подоцна.{{Sfn|Allan|1967}} Тој заработил 144 фунти во првата година, сума која подоцна се зголемила,{{Sfn|Allan|1967}} но сепак требало да го надополни својот приход подучувајќи двајца момчиња од богати семејства, кои живееле со семејството.{{Sfn|Allan|1967}} [[Податотека:Sir_William_Jackson_Hooker._Stipple_engraving_by_H._Cook,_18_Wellcome_M0010688.jpg|алт=portrait of Hooker|мини|Хукер во 1834 година]] Неговите години во Глазгов биле најпродуктивни, кога бил познат како најактивниот ботаничар во земјата.<ref name="american obit2">{{Наведено списание|last=The American Journal of Science and Arts|date=1866|title=Sir William Jackson Hooker|url=https://zenodo.org/record/2163034|journal=American Journal of Science|volume=41|issue=121|pages=1–10|bibcode=1866AmJS...41....1A|doi=10.2475/ajs.s2-41.121.1|access-date=6 January 2020}}</ref> Во 1821 година ја издал „''Флора Шкотика“'', напишана за да ја користат неговите студенти по ботаника.{{Sfn|Allan|1967}} [[Доктор на науки|Докторат]] му бил доделен од Глазговскиот универзитет во 1821 година.{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Соработувал со [[Литографија|литографот]] и ботаничар [[Томас Хопкирк]] за да ја основа [[Глазковски ботанички градини|Кралската ботаничка институција во Глазгов]] и да ги постави и развие ботаничките градини. Во 1823 година бил избран за странски почесен член на [[Американска академија на уметностите и науките|Американската академија на уметностите и науките.]] Под водство на Хукер, Глазговската ботаничката градина доживеала извонреден успех и станала истакната во ботаничкиот свет.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.glasgow.gov.uk/CHttpHandler.ashx?id=31476&p=0|title=Glasgow Botanic Gardens Heritage Trail (page 5)|publisher=Glasgow City Council|accessdate=17 January 2020}}</ref> Градината била негова одговорност и тој се зафатил со работа на нејзин развој со помош на својата широка мрежа на пријатели и познаници. Главен меѓу нив бил Сер Џозеф Бенкс, кој ветил помош од Кју.{{Sfn|Richardson|2002}} Ботаничката градина постојано добивала нови растенија, често од посети натуралисти или од студенти кои патувале. Неговата работа на ботаничката градина резултирала со тоа што експертите го изразиле мислењето дека „Глазгов нема да страда во споредба со која било друга установа во Европа“.{{Sfn|Allan|1967}} За време на неговиот професорски мандат во Глазгов, неговите бројни објавени дела вклучуваат ''Flora Londinensis'', ''Британска Флора'', ''Flora Boreali-Americana'', ''Icones Filicum'', ''Ботаниката на патувањето на капетанот Бичи до Беринговото Море'', ''Icones Plantarum'', ''Егзотична Флора'' (1823–27), 13 тома од ''Куртисов Ботанички Магазин'' (од 1827 година) и првите седум тома од ''Хронологија на Ботаника''.{{Sfn|Hooker|1902}} Планината [[Маунт Хукер (Канада)|Маунт Хукер]], помеѓу Алберта и Британска Колумбија, била именувана по него во 1827 година од Дејвид Даглас. Во 1836 година, Хукер бил прогласен за витез на [[Кралски велфски ред|Кралскиот велфски ред]] и за [[витез-бакалеурат]] како признание за неговата работа во Глазгов и неговите заслуги за ботаниката.{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Иако официјално бил признаен на овој начин, тој станувал сè повеќе разочаран од тоа како универзитетските власти ја гледале неговата работа, а до 1839 година се чувствувал како „достоинството на позицијата да било лишено до исмејување, а неговата работа била отфрлена како ништожна“.{{Sfn|Allan|1967}} За време на неговиот престој во Глазгов, тој живеел неколку лета во [[Инверек]] на чело на [[Свет лох|Светиот лох]].<ref name="ColegateP35">[https://play.google.com/store/books/details/John_COLEGATE_Colegate_s_Guide_to_Dunoon_Kirn_and?id=AR5bAAAAcAAJ ''Colegate's Guide to Dunoon, Kirn, and Hunter's Quay'' (Second edition)] – John Colegate (1868), p. 35</ref> „Се чини дека посветил посебно внимание на вегетацијата во соседството“, напишал Џон Колгејт во 1868 година. „Резултатите од неговите истражувања беа објавени во ''„Статистичкиот извештај за обединетите парохии Данун и Килмун'' “ на [[Макинтош Мекеј|преподобниот д-р Мекеј]].“<ref name="ColegateP35" /> === Директор на Кралските ботанички градини во Кју === Потеклото на [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралските ботанички градини во Кју]] може да се проследи до спојувањето на кралските имоти [[Ричмондска палата|Ричмонд]] и Кју во 1772 година, кога градината во паркот Кју формирана од Хенри, барон Капел од Тјуксбери, била проширена од Августа, вдовица принцеза од Велс.<ref name="Advisory">{{Наведен извештај}}</ref> Градините биле развиени од архитектот [[Вилијам Чемберс (архитект)|Вилијам Чемберс]], кој ја изградил [[Пагода|пагодата]] во 1761 година, и од [[Џорџ III]], кој бил потпомогнат од страна на [[Вилијам Aјтон|Вилијам Ајтон]] и Сер [[Џозеф Бенкс]].<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=lSKsllGsTMoC&pg=PA78|title=Nature's Government: Science, Imperial Britain, and the 'Improvement' of the World|last=Drayton, Richard Harry|date=2000|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-05976-2|page=78}}</ref> Холандската куќа, сега позната како [[Палата Кју|Кју Палас]], била купена од Џорџ III во 1781 година за неговите деца. Соседната бела куќа била срушена во 1802 година. Колекциите на растенија во Кју првпат биле систематски зголемени од [[Франсис Масон]] во 1771 година,<ref>{{cite DCB|first=Richard A.|last=Jarrell|title=Masson, Francis|volume=5|url=http://www.biographi.ca/en/bio/masson_francis_5E.html}}</ref> но по смртта на Џорџ III полека опаѓале.{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Во 1838 година, [[Парламент на Обединетото Кралство|парламентарниот]] преглед на кралските градини во земјата препорачал развој на Кју како национална [[ботаничка градина]].{{Sfn|Fitzgerald|2020}} [[Податотека:Tallis's_Illustrated_London_vol._2_-_Kew_Gardens_Palm_House.jpg|алт=Palm House, Kew|лево|мини|Палмовата куќа во градините Кју, од ''„Илустриран Лондон“ на Талис'' (1851)]] Во април 1841 година, Хукер бил назначен за прв директор на градината со полно работно време, по оставката на [[Вилијам Таунсенд Ајтон]].{{Sfn|Fitzgerald|2020}} По неговото назначување за директор, позиција која долго време ја посакувал,{{Sfn|Fitzgerald|2020}} тој напишал „Се чувствувам како да ќе го започнам животот одново“, во писмо до Досон Тарнер.{{Sfn|Allan|1967}} Тој започнал со годишна плата од 300 фунти, со дополнителен надомест од 200 фунти.{{Sfn|Allan|1967}} За Алан, кој го опишал Хукер како човек со „страст, ентузијазам и креативни способности“, бил еминентно погоден за функцијата, бидејќи бил професионален ботаничар, уметник, лидер со врски со други во ботаничкиот свет, кој бил добро запознаен со растенијата од Британија и оние собрани од целиот свет.{{Sfn|Allan|1967}} Кустосот на градините Кју за време на периодот на Хукер како директор бил искусниот и добро упатен ботаничар [[Џон Смит (ботаничар)|Џон Смит]] (1798–1888).{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Под водство на Хукер, градините значително се прошириле по големина. Првично, околу 4.5 хектари големи, тие биле проширени на 6.1 хектари во 1841 година.{{Sfn|Allan|1967}} Арборетум од 1.1 км2 бил воведен, биле подигнати многу нови стакленици и бил основан музеј за [[економска ботаника]].{{Sfn|Chisholm|1911}} 1843 година, ''Палмовата куќа'', според дизајн на архитектот [[Децимус Бартон]] и [[Леарничар|леарничарот]] [[Ричард Тарнер (леарничар)|Ричард Тарнер]], била изградена во Кју.{{Sfn|Allan|1967}} Градините и стаклениците биле отворени секојдневно за посетителите, на кои им било дозволено слободно да шетаат таму за прв пат. Самиот Сер Вилијам шетал наоколу во текот на работното време, давајќи ги своите совети.{{Sfn|Allan|1967}} Тој бил избран за член на [[Американско филозофско друштво|Американското филозофско друштво]] во 1862 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=1862&year-max=1862&dead=&keyword=&smode=advanced|title=APS Member History|work=search.amphilsoc.org|accessdate=16 April 2021}}</ref> Хукер живеел со своето семејство во ''Вест Парк'', во голема куќа во која библиотеката му била полна како 13 соби со книги, библиотеката била сметана за јавна институција од страна на светските ботанички експерти, кои никогаш не биле одбиени при посета.{{Sfn|Allan|1967}} Меѓу неговите посетители биле [[Кралица Викторија|кралицата Викторија]], нејзиниот сопруг принцот Алберт и нивните деца; во текот на 1865 година - годината кога починал Хукер - посетеноста се искачила на 529.241.{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Под водство на Хукер, Кју станал центар на една нова меѓусебно поврзана светска мрежа на ботаничка експертиза, а персоналот препорачан од него се придружувал на експедиции или работел за ботанички градини низ целиот свет. Неизбежно бил консултиран кога се појавувале владини прашања во врска со ботанички прашања. Новорастените растенија биле испраќани од Кју во приватни и јавни градини во Британија, а во ботанички градини во странство, во некои случаи за да се развијат како култури.{{Sfn|Fitzgerald|2020}} === Брак и семејство === [[Податотека:William_Jackson_Hooker_1860s2.jpg|алт=portrait of Hooker|мини|Хукер околу 1864 {{Околу}}]] Во јуни 1815 година, тој се оженил со Марија Сара Тарнер,<ref name="FS1">William Jackson Hooker in "England, Norfolk, Parish Registers (County Record Office), 1510–1997 ''FamilySearch'' ([https://familysearch.org/ark:/61903/1:1:VNNJ-W1L William Jackson Hooker]).</ref> најстарата ќерка на Досон Тарнер и Мери Палгрејв. Марија била аматерска уметница која собирала мовови и која со својата сестра Елизабет ги илустрирала за својот сопруг.<ref name="lawley2">{{Наведена мрежна страница|url=https://rbg-web2.rbge.org.uk/bbs/Learning/Bryohistory/Bygone%20Bryologists/WILLIAM%20JACKSON%20HOOKER.rtf|title=William Jackson Hooker (1785–1865)|last=Lawley|first=Mark|publisher=British Bryological Society|accessdate=6 January 2020}}</ref>{{Sfn|Hooker|1902}} Двојката го обиколила [[Езерски округ|Езерскиот округ]] и патувала низ [[Ирска (остров)|Ирска]] за време на нивниот меден месец, пред да патуваат во Шкотска.{{Sfn|Hooker|1902}} Тие имаа пет деца. [[Вилијам Досон Хукер]] (роден 1816) бил природонаучник кој се школувал за лекар. Тој ги објави ''„Белешки за Норвешка“'' (1837 и 1839). Тој емигрирал со својата нова сопруга во Јамајка за да се занимава со медицина, но починал во [[Кингстон (Јамајка)|Кингстон]], на 24 години. [[Џозеф Далтон Хукер]] (роден 1817) станал ботаничар и бил назначен за прв помошник-директор во графините Кју. Тој работел на оваа позиција 10 години, пред да ја преземе функцијата директор од својот татко во 1865 година. Трите ќерки во семејството биле Марија (родена 1819), Елизабет (родена 1820) и Мери Хариет (родена 1825), која починала на шеснаесетгодишна возраст.<ref name="lawley3">{{Наведена мрежна страница|url=https://rbg-web2.rbge.org.uk/bbs/Learning/Bryohistory/Bygone%20Bryologists/WILLIAM%20JACKSON%20HOOKER.rtf|title=William Jackson Hooker (1785–1865)|last=Lawley|first=Mark|publisher=British Bryological Society|accessdate=6 January 2020}}</ref>{{Sfn|Fitzgerald|2020}} === Смрт === Тој бил ангажиран на ''Synopsis filicum'' со ботаничарот [[Џон Гилберт Бејкер]] кога добил инфекција на грлото, тогашна епидемија што се ширела во Кју, и починал на 12 август 1865 година.{{Sfn|Chisholm|1911}} === Дела === Хукер ги проучувал мововите, џигерниците и папратите и објавил монографија за група џигерници, ''Британски Jungermanniles'', во 1816 година.{{Sfn|Fitzgerald|2020}} Ова било наследено од ново издание на ''[[Flora Londinensis]]'' од [[Вилијам Кертис]], за кое тој ги напишал описите (1817 – 1828); од опис на ''Plantae cryptogamicae'' од [[Александар фон Хумболт]] и [[Еме Бонплан]]; од ''[[Muscologia]]'', многу комплетен приказ на мововите од [[Обединето Кралство|Британија]] и Ирска, подготвен во соработка со [[Томас Тејлор (ботаничар)|Томас Тејлор]] и првпат објавен во 1818 година; и од неговата ''Musci exotici'' (2 тома, 1818 – 1820), посветена на нови странски мовови и други [[Криптогам|криптогамски растенија]].{{Sfn|Chisholm|1911}} Хукер објавил повеќе од 20 големи ботанички дела во период од 50 години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/biography/William-Jackson-Hooker|title=Sir William Jackson Hooker|last=<!--Not stated-->|date=2019|publisher=Encyclopedia Britannica|accessdate=26 December 2019}}</ref> Заедно со [[Вилијам Вилсон (ботаничар)|Вилијам Вилсон,]] тој ја уредил серијата [[exsiccata]] ''Musci Americani; или'' ''Примероци од мовови, листостеблени растенија, итн.'' ''собрани од покојниот Томас Драмонд, во јужните држави на Северна Америка. Подредени и именувани од В. Вилсон и Сер В.'' ''Џ. Хукер'' (1841) со примероци од бриофити од колекционерот на растенија [[Томас Драмонд (ботаничар)|Томас Драмонд]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=1032286336|title=Musci Americani; or, specimens of mosses, Jungermanniae, &c. collected by the late Thomas Drummond, in the Southern States of North America. Arranged and named by W. Wilson and Sir W. J. Hooker: IndExs ExsiccataID=1032286336|work=IndExs – Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=23 September 2024}}</ref> == Растенија именувани по Вилијам Џексон Хукер == Голем број растенија го имаат латинскиот специфичен епитет ''hookeri'' што се однесува на Hooker.<ref>Allen J. Coombes {{Google books|capqDQYT_VYC&|The A to Z of Plant Names: A Quick Reference Guide to 4000 Garden Plants|page=244}}</ref> Вклучувајќи; * ''[[Allium hookeri]]'' * ''[[Alsophila hookeri]]'' * ''[[Anthurium hookeri]]'' * ''[[Arctostaphylos hookeri]]'' * ''[[Dasypogon hookeri]]'' * ''[[Drosera hookeri]]'' * ''[[Epiphyllum hookeri]]'' * ''[[Iris hookeri]]'' * ''[[Kopsiopsis hookeri]]'' * ''[[Lithops hookeri]]'' * ''[[Lysiphyllum hookeri]]'' * ''[[Ozothamnus hookeri]]'' * ''[[Notholaena hookeri]]'' * ''[[Pachyphytum hookeri]]'' * ''[[Prosartes hookeri]]'' * ''[[Pseudarthria hookeri]]'' * ''[[Townsendia hookeri]]'' == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|William Jackson Hooker}} * [https://www.biodiversitylibrary.org/creator/269#/titles Детали за книгите, статиите итн. напишани од Вилијам Џексон Хукер] од [[Библиотека за наследство на биодиверзитетот|Библиотеката за наследство на биодиверзитетот]] * [https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/c/F56068 Детали за колекциите во Обединетото Кралство што ја содржат преписката, белешките и цртежите на Хукер], од [[Национални архиви на Обединетото Кралство|Националните архиви]] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Бриолози]] [[Категорија:Членови на Кралското научно друштво во Упсала]] [[Категорија:Дописни членови на Петербуршката академија на науките]] [[Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките]] [[Категорија:Членови на Американската академија на уметностите и науките]] [[Категорија:Починати во 1865 година]] [[Категорија:Родени во 1785 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Британски научници]] [[Категорија:Англиски ботаничари]] [[Категорија:Ботанички илустратори]] l6r88o1n84h07xekh2wh05gvnyj9izd 1 1397733 5578181 2026-06-17T11:59:27Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5578181 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 1 1397734 5578184 2026-06-17T12:02:37Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} 5578184 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} gb6mllq152llz1mi7o5acnlbw8trody 1 1397735 5578187 2026-06-17T12:04:51Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5578187 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 1 1397736 5578189 2026-06-17T12:06:44Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5578189 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1397737 5578195 2026-06-17T12:23:25Z Buli 2648 Создадена страница со: Еве ти целосно оформена Википедија-верзија на македонски (со инфокутија, структура и вики-стил): --- # Карломан (син на Карло Ќелавиот) {{Infobox royalty | name = Карломан | title = Франкиски принц, игумен | house = Каролиншка династија | father = Карло Ќелавиот | mother = Ермен... 5578195 wikitext text/x-wiki Еве ти целосно оформена Википедија-верзија на македонски (со инфокутија, структура и вики-стил): --- # Карломан (син на Карло Ќелавиот) {{Infobox royalty | name = Карломан | title = Франкиски принц, игумен | house = Каролиншка династија | father = Карло Ќелавиот | mother = Ерментруда Орлеанска | birth_date = 848 | death_date = ок. 877 | religion = Христијанство }} **Карломан** (848 – ок. 877) бил франкиски принц од Каролиншката династија, син на западнофранкискиот крал Карло Ќелавиот и Ерментруда Орлеанска. Иако бил првично определен за црковна кариера, подоцна се вклучил во династичките борби против својот татко. ## Биографија Карломан бил роден во 848 година како најмлад син на Карло Ќелавиот. Во 854 година бил посветен на црковна служба, како дел од политиката на неговиот татко да ја зачува територијалната целина на кралството и да избегне поделба меѓу наследниците. Неговиот воспитувач бил игуменот Вулфад, кој подоцна станал архиепископ. Во 860 година Карломан бил ракоположен за ѓакон и назначен за игумен на манастирот Сен Медар во Соасон. Подоцна добил и други црковни должности, меѓу кои игуменства во Сен Аман, Сен Рикие, Лоб и Сен Арнул во Мец. По смртта на неговиот брат Лотар, го наследил и манастирот Сен Жермен во Осер. По смртта на неговиот брат Карло Детето (866), неговата позиција во наследниот ред се зајакнала, што довело до негово приближување кон дел од благородништвото, особено во Лотарингија и Фландрија. ## Побуна против Карло Ќелавиот Околу 870 година Карломан се побунил против својот татко, барајќи дел од наследството. Побуната била брзо задушена, по што бил уапсен и лишен од црковните должности. И покрај интервенцијата на папата Адријан II, не бил ослободен. Подоцна успеал да избега во Фландрија, каде што собрал мала војска и повторно се спротивставил на кралот. Во 871 година црковен собор во Ремс ги екскомуницирал неговите поддржувачи. Во 873 година повторно бил фатен и осуден. По наредба на Карло Ќелавиот бил ослепен, што било вообичаена средновековна казна за политички противници. Потоа избегал во Источна Франкија кај својот чичко Луј Германски. ## Смрт Последните години од животот ги поминал под заштита на Луј Германски. Починал околу 877 година, непосредно пред или во исто време со смртта на својот татко. rwpf3w8bsejmonqik6s9upvv2heru9f 5578196 5578195 2026-06-17T12:23:46Z Buli 2648 5578196 wikitext text/x-wiki # {{Infobox royalty | name = Карломан | title = Франкиски принц, игумен | house = Каролиншка династија | father = Карло Ќелавиот | mother = Ерментруда Орлеанска | birth_date = 848 | death_date = ок. 877 | religion = Христијанство }} **Карломан** (848 – ок. 877) бил франкиски принц од Каролиншката династија, син на западнофранкискиот крал Карло Ќелавиот и Ерментруда Орлеанска. Иако бил првично определен за црковна кариера, подоцна се вклучил во династичките борби против својот татко. ## Биографија Карломан бил роден во 848 година како најмлад син на Карло Ќелавиот. Во 854 година бил посветен на црковна служба, како дел од политиката на неговиот татко да ја зачува територијалната целина на кралството и да избегне поделба меѓу наследниците. Неговиот воспитувач бил игуменот Вулфад, кој подоцна станал архиепископ. Во 860 година Карломан бил ракоположен за ѓакон и назначен за игумен на манастирот Сен Медар во Соасон. Подоцна добил и други црковни должности, меѓу кои игуменства во Сен Аман, Сен Рикие, Лоб и Сен Арнул во Мец. По смртта на неговиот брат Лотар, го наследил и манастирот Сен Жермен во Осер. По смртта на неговиот брат Карло Детето (866), неговата позиција во наследниот ред се зајакнала, што довело до негово приближување кон дел од благородништвото, особено во Лотарингија и Фландрија. ## Побуна против Карло Ќелавиот Околу 870 година Карломан се побунил против својот татко, барајќи дел од наследството. Побуната била брзо задушена, по што бил уапсен и лишен од црковните должности. И покрај интервенцијата на папата Адријан II, не бил ослободен. Подоцна успеал да избега во Фландрија, каде што собрал мала војска и повторно се спротивставил на кралот. Во 871 година црковен собор во Ремс ги екскомуницирал неговите поддржувачи. Во 873 година повторно бил фатен и осуден. По наредба на Карло Ќелавиот бил ослепен, што било вообичаена средновековна казна за политички противници. Потоа избегал во Источна Франкија кај својот чичко Луј Германски. ## Смрт Последните години од животот ги поминал под заштита на Луј Германски. Починал околу 877 година, непосредно пред или во исто време со смртта на својот татко. idbsin56k2amd0ti5ycm98cszjrdtws 5578198 5578196 2026-06-17T12:24:16Z Buli 2648 5578198 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Карломан | title = Франкиски принц, игумен | house = Каролиншка династија | father = Карло Ќелавиот | mother = Ерментруда Орлеанска | birth_date = 848 | death_date = ок. 877 | religion = Христијанство }} '''Карломан''' (848 – ок. 877) бил франкиски принц од Каролиншката династија, син на западнофранкискиот крал Карло Ќелавиот и Ерментруда Орлеанска. Иако бил првично определен за црковна кариера, подоцна се вклучил во династичките борби против својот татко. == Биографија Карломан бил роден во 848 година како најмлад син на Карло Ќелавиот. Во 854 година бил посветен на црковна служба, како дел од политиката на неговиот татко да ја зачува територијалната целина на кралството и да избегне поделба меѓу наследниците. Неговиот воспитувач бил игуменот Вулфад, кој подоцна станал архиепископ. Во 860 година Карломан бил ракоположен за ѓакон и назначен за игумен на манастирот Сен Медар во Соасон. Подоцна добил и други црковни должности, меѓу кои игуменства во Сен Аман, Сен Рикие, Лоб и Сен Арнул во Мец. По смртта на неговиот брат Лотар, го наследил и манастирот Сен Жермен во Осер. По смртта на неговиот брат Карло Детето (866), неговата позиција во наследниот ред се зајакнала, што довело до негово приближување кон дел од благородништвото, особено во Лотарингија и Фландрија. ## Побуна против Карло Ќелавиот Околу 870 година Карломан се побунил против својот татко, барајќи дел од наследството. Побуната била брзо задушена, по што бил уапсен и лишен од црковните должности. И покрај интервенцијата на папата Адријан II, не бил ослободен. Подоцна успеал да избега во Фландрија, каде што собрал мала војска и повторно се спротивставил на кралот. Во 871 година црковен собор во Ремс ги екскомуницирал неговите поддржувачи. Во 873 година повторно бил фатен и осуден. По наредба на Карло Ќелавиот бил ослепен, што било вообичаена средновековна казна за политички противници. Потоа избегал во Источна Франкија кај својот чичко Луј Германски. ## Смрт Последните години од животот ги поминал под заштита на Луј Германски. Починал околу 877 година, непосредно пред или во исто време со смртта на својот татко. c8lyq5pfodzmmc1n6gv3puom4zoltri 5578199 5578198 2026-06-17T12:24:56Z Buli 2648 5578199 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Карломан | title = Франкиски принц, игумен | house = Каролиншка династија | father = Карло Ќелавиот | mother = Ерментруда Орлеанска | birth_date = 848 | death_date = ок. 877 | religion = Христијанство }} '''Карломан''' (848 – ок. 877) бил франкиски принц од Каролиншката династија, син на западнофранкискиот крал Карло Ќелавиот и Ерментруда Орлеанска. Иако бил првично определен за црковна кариера, подоцна се вклучил во династичките борби против својот татко. == Биографија == Карломан бил роден во 848 година како најмлад син на Карло Ќелавиот. Во 854 година бил посветен на црковна служба, како дел од политиката на неговиот татко да ја зачува територијалната целина на кралството и да избегне поделба меѓу наследниците. Неговиот воспитувач бил игуменот Вулфад, кој подоцна станал архиепископ. Во 860 година Карломан бил ракоположен за ѓакон и назначен за игумен на манастирот Сен Медар во Соасон. Подоцна добил и други црковни должности, меѓу кои игуменства во Сен Аман, Сен Рикие, Лоб и Сен Арнул во Мец. По смртта на неговиот брат Лотар, го наследил и манастирот Сен Жермен во Осер. По смртта на неговиот брат Карло Детето (866), неговата позиција во наследниот ред се зајакнала, што довело до негово приближување кон дел од благородништвото, особено во Лотарингија и Фландрија. == Побуна против Карло Ќелавиот == Околу 870 година Карломан се побунил против својот татко, барајќи дел од наследството. Побуната била брзо задушена, по што бил уапсен и лишен од црковните должности. И покрај интервенцијата на папата Адријан II, не бил ослободен. Подоцна успеал да избега во Фландрија, каде што собрал мала војска и повторно се спротивставил на кралот. Во 871 година црковен собор во Ремс ги екскомуницирал неговите поддржувачи. Во 873 година повторно бил фатен и осуден. По наредба на Карло Ќелавиот бил ослепен, што било вообичаена средновековна казна за политички противници. Потоа избегал во Источна Франкија кај својот чичко Луј Германски. == Смрт == Последните години од животот ги поминал под заштита на Луј Германски. Починал околу 877 година, непосредно пред или во исто време со смртта на својот татко. r99o6ms8q02za9jo2xna7p09hxqthgm 5578204 5578199 2026-06-17T12:29:11Z Buli 2648 /* Биографија */ 5578204 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Карломан | title = Франкиски принц, игумен | house = Каролиншка династија | father = Карло Ќелавиот | mother = Ерментруда Орлеанска | birth_date = 848 | death_date = ок. 877 | religion = Христијанство }} '''Карломан''' (848 – ок. 877) бил франкиски принц од Каролиншката династија, син на западнофранкискиот крал Карло Ќелавиот и Ерментруда Орлеанска. Иако бил првично определен за црковна кариера, подоцна се вклучил во династичките борби против својот татко. == Биографија == Карломан бил роден во 848 година како најмлад син на [[Карло Ќелавиот]]. Во 854 година бил посветен на црковна служба, како дел од политиката на неговиот татко да ја зачува територијалната целина на кралството и да избегне поделба меѓу наследниците. Неговиот воспитувач бил игуменот Вулфад, кој подоцна станал архиепископ. Во 860 година Карломан бил ракоположен за ѓакон и назначен за игумен на манастирот Сен Медар во Соасон. Подоцна добил и други црковни должности, меѓу кои игуменства во Сен Аман, Сен Рикие, Лоб и Сен Арнул во Мец. По смртта на неговиот брат Лотар, го наследил и манастирот Сен Жермен во Осер. По смртта на неговиот брат Карло Младиот (866), неговата позиција во наследниот ред се зајакнала, што довело до негово приближување кон дел од благородништвото, особено во Лотарингија и Фландрија. == Побуна против Карло Ќелавиот == Околу 870 година Карломан се побунил против својот татко, барајќи дел од наследството. Побуната била брзо задушена, по што бил уапсен и лишен од црковните должности. И покрај интервенцијата на [[Папа Адријан II|папата Адријан II]], не бил ослободен. Подоцна успеал да избега во Фландрија, каде што собрал мала војска и повторно се спротивставил на кралот. Во 871 година црковен собор во Ремс ги екскомуницирал неговите поддржувачи. Во 873 година повторно бил фатен и осуден. По наредба на Карло Ќелавиот бил ослепен, што било вообичаена средновековна казна за политички противници. Потоа избегал во [[Источна Франкија]] кај својот чичко Луј Германски. == Смрт == Последните години од животот ги поминал под заштита на Луј Германски. Починал околу 877 година, непосредно пред или во исто време со смртта на својот татко. 6qrge9y7856xz49cqft7afg71mefvox 5578205 5578204 2026-06-17T12:30:30Z Buli 2648 5578205 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Карломан | title = Франкиски принц, игумен | house = Каролиншка династија | father = Карло Ќелавиот | mother = Ерментруда Орлеанска | birth_date = 848 | death_date = ок. 877 | religion = Христијанство }} '''Карломан''' (848 – ок. 877) бил франкиски принц од Каролиншката династија, син на западнофранкискиот крал Карло Ќелавиот и Ерментруда Орлеанска. Иако бил првично определен за црковна кариера, подоцна се вклучил во династичките борби против својот татко. == Биографија == Карломан бил роден во 848 година како најмлад син на [[Карло Ќелавиот]]. Во 854 година бил посветен на црковна служба, како дел од политиката на неговиот татко да ја зачува територијалната целина на кралството и да избегне поделба меѓу наследниците. Неговиот воспитувач бил игуменот Вулфад, кој подоцна станал архиепископ. Во 860 година Карломан бил ракоположен за ѓакон и назначен за игумен на манастирот Сен Медар во Соасон. Подоцна добил и други црковни должности, меѓу кои игуменства во Сен Аман, Сен Рикие, Лоб и Сен Арнул во Мец. По смртта на неговиот брат Лотар, го наследил и манастирот Сен Жермен во Осер. По смртта на неговиот брат Карло Младиот (866), неговата позиција во наследниот ред се зајакнала, што довело до негово приближување кон дел од благородништвото, особено во Лотарингија и Фландрија. == Побуна против Карло Ќелавиот == Околу 870 година Карломан се побунил против својот татко, барајќи дел од наследството. Побуната била брзо задушена, по што бил уапсен и лишен од црковните должности. И покрај интервенцијата на [[Папа Адријан II|папата Адријан II]], не бил ослободен. Подоцна успеал да избега во Фландрија, каде што собрал мала војска и повторно се спротивставил на кралот. Во 871 година црковен собор во Ремс ги екскомуницирал неговите поддржувачи. Во 873 година повторно бил фатен и осуден. По наредба на Карло Ќелавиот бил ослепен, што било вообичаена средновековна казна за политички противници. Потоа избегал во [[Источна Франкија]] кај својот чичко Луј Германски. == Смрт == Последните години од животот ги поминал под заштита на Луј Германски. Починал околу 877 година, непосредно пред или во исто време со смртта на својот татко. [[Категорија:Франција во 9 век]] jqnry6qliq105yf33wkg05tsx5ay3nm 0 1397738 5578201 2026-06-17T12:25:15Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[Хари Потер и Затвореникот од Азкабан]] на [[Хари Потер и затвореникот од Азкабан]]: правопис 5578201 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Хари Потер и затвореникот од Азкабан]] 0kd519udiad8s465v4joy58aisb8xmf 1 1397739 5578203 2026-06-17T12:25:15Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[Разговор:Хари Потер и Затвореникот од Азкабан]] на [[Разговор:Хари Потер и затвореникот од Азкабан]]: правопис 5578203 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Хари Потер и затвореникот од Азкабан]] a2m31iujtldr5tsdssvfistsmsilwcp 0 1397740 5578207 2026-06-17T12:30:32Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[Хари Потер и Затвореникот од Азкабан (филм)]] на [[Хари Потер и затвореникот од Азкабан (филм)]]: правопис 5578207 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Хари Потер и затвореникот од Азкабан (филм)]] kxxoxffveqc40quie5mnkyoadbhft9i 1 1397741 5578209 2026-06-17T12:30:32Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[Разговор:Хари Потер и Затвореникот од Азкабан (филм)]] на [[Разговор:Хари Потер и затвореникот од Азкабан (филм)]]: правопис 5578209 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Хари Потер и затвореникот од Азкабан (филм)]] mny21scb6xwup6y9vi8hr1mgl7casyr 1 1397742 5578225 2026-06-17T13:15:29Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5578225 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1397743 5578230 2026-06-17T13:31:13Z SrpskiAnonimac 64566 Пренасочување кон [[Растителнојадно животно]] 5578230 wikitext text/x-wiki #Redirect [[Растителнојадно животно]] eg3uy70gzrl13exy88qk8n1gxf8x81b 0 1397744 5578241 2026-06-17T13:34:46Z SrpskiAnonimac 64566 SrpskiAnonimac ја премести страницата [[Инсектојади]] на [[Инсектојад]] презапишувајќи врз пренасочување 5578241 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Инсектојад]] cbm7l1joqz16nielnxcpj0wpkvh6n6v 1 1397745 5578243 2026-06-17T13:34:47Z SrpskiAnonimac 64566 SrpskiAnonimac ја премести страницата [[Разговор:Инсектојади]] на [[Разговор:Инсектојад]] 5578243 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Инсектојад]] g8r6ux5vzagszrtgcx5d3hiom56kcpu 0 1397746 5578248 2026-06-17T13:37:56Z SrpskiAnonimac 64566 Пренасочување кон [[Сештојад]] 5578248 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Сештојад]] kt9wwc46govz342p7cwbgnadf6zusfp 0 1397747 5578251 2026-06-17T13:39:06Z SrpskiAnonimac 64566 Пренасочување кон [[Сештојад]] 5578251 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Сештојад]] kt9wwc46govz342p7cwbgnadf6zusfp 0 1397748 5578252 2026-06-17T13:40:52Z SrpskiAnonimac 64566 Пренасочување кон [[Сештојад]] 5578252 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Сештојад]] kt9wwc46govz342p7cwbgnadf6zusfp 0 1397749 5578254 2026-06-17T13:41:50Z SrpskiAnonimac 64566 Пренасочување кон [[Ѕверови]] 5578254 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Ѕверови]] [[Категорија:Латинизми]] s0p0ke2m3dhkm2eec5eatuunm20ux3h 5578255 5578254 2026-06-17T13:42:13Z SrpskiAnonimac 64566 Сменета целната страница на пренасочувањето од [[Ѕверови]] на [[Месојади]] 5578255 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Месојади]] [[Категорија:Латинизми]] 7pdun94iv5ybmxnfyub4uo67w9o9anl 0 1397750 5578260 2026-06-17T14:04:47Z SrpskiAnonimac 64566 Пренасочување кон [[Растителнојадно животно]] 5578260 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Растителнојадно животно]] nclb3l2wc1arbnm2akidtqu61jladlu 0 1397751 5578263 2026-06-17T14:10:39Z SrpskiAnonimac 64566 Пренасочување кон [[Растителнојадно животно]] 5578263 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Растителнојадно животно]] nclb3l2wc1arbnm2akidtqu61jladlu 0 1397752 5578264 2026-06-17T14:10:55Z SrpskiAnonimac 64566 Пренасочување кон [[Растителнојадно животно]] 5578264 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Растителнојадно животно]] nclb3l2wc1arbnm2akidtqu61jladlu 0 1397753 5578270 2026-06-17T15:20:13Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{Инфокутија Митолошко суштество|name=Британија|Mythology=[[римска митологија]]<br>римско-британска митологија|image=Britannia- traditional.jpg}} '''Британија''' ({{Langx|en|Britannia}}) — персонифициран [[симбол]] на [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]] и поранешна римско-брит... 5578270 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Митолошко суштество|name=Британија|Mythology=[[римска митологија]]<br>римско-британска митологија|image=Britannia- traditional.jpg}} '''Британија''' ({{Langx|en|Britannia}}) — персонифициран [[симбол]] на [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]] и поранешна римско-британска божица. Таа е претставена како млада жена што носи [[коринтски шлем]], а во рацете држи грбен штит и [[тризабец]]. Ликот на Британија се појавил за време на римските цареви и бил користен на монетите на [[Адријан]] (117 — 138) и [[Антонин Пиј]].<ref>{{Citation|last1=Delahunty|first1=Andrew|title=A Dictionary of Reference and Allusion|year=2010|chapter=Britannia|chapter-url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199567454.001.0001/acref-9780199567454-e-310|edition=3rd|publisher=Oxford University Press|language=en|doi=10.1093/acref/9780199567454.001.0001|isbn=978-0-19-956745-4|access-date=2021-02-15|last2=Dignen|first2=Sheila}}</ref> Латинизираниот поим „Britannia“, познат уште од [[антика|античките времиња]], е име кое се однесувало како на [[Британски Острови|Британските Острови]] или самиот остров [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]], така и на римската провинција Британија за време на Римското Царство.<ref>{{Citation|last1=Cannon|first1=John|title=A Dictionary of British History|year=2015|chapter=Britannia|chapter-url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780191758027.001.0001/acref-9780191758027-e-516|edition=3rd|publisher=Oxford University Press|language=en|doi=10.1093/acref/9780191758027.001.0001|isbn=978-0-19-175802-7|access-date=2021-02-15|last2=Crowcroft|first2=Robert}}</ref><ref name=":1">{{Citation|last=Hargreaves|first=A. S.|title=The Oxford Companion to British History|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199677832.001.0001/acref-9780199677832-e-616|year=2015|editor-last=Crowcroft|editor-first=Robert|chapter=Britannia|chapter-url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199677832.001.0001/acref-9780199677832-e-616|edition=2nd|publisher=Oxford University Press|language=en|doi=10.1093/acref/9780199677832.001.0001|isbn=978-0-19-967783-2|access-date=2021-02-15}}</ref><ref>{{cite dictionary|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/britannia|dictionary=Collins Dictionary|title=Britannia|access-date=2021-02-14}}</ref> Божицата се прикажува како фигура на жена, која лежи или седи, со копје и штит во рацете. За првпат се појавила на римски монети во II век од нашата ера, а како класична национална алегорија се возродила во периодот на [[Ран нов век|раниот нов век]].<ref name=":1" /> На монетите од фунта стерлин издадени за време на [[Чарлс II]], Британија држи штит на кој е прикажано знамето „[[Знаме на Обединетото Кралство|Јунион Џек]]“.<ref name=":1" /> Со цел да се симболизираат победите на Кралската морнарица, копјето во рацете на Британија во 1797 г. било заменето со тризабец, а во 1825 г. на монетите бил додаден и шлем.<ref name=":1" /> Кон I век пред нашата ера, зборот „Британија“ го заменил „Албион“ како преовладувачко латинско име за островот [[Велика Британија]].<ref>{{Citation|last=Warmington|first=Eric Herbert|title=The Oxford Classical Dictionary|year=2012|editor-last=Hornblower|editor-first=Simon|chapter=Albion|chapter-url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199545568.001.0001/acref-9780199545568-e-249|edition=4th|publisher=Oxford University Press|language=en|doi=10.1093/acref/9780199545568.001.0001|isbn=978-0-19-954556-8|access-date=2021-02-15}}</ref><ref>{{Citation|last=Millett|first=Martin J.|title=The Oxford Classical Dictionary|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199545568.001.0001/acref-9780199545568-e-1178|year=2012|editor-last=Hornblower|editor-first=Simon|chapter=Britain, Roman|chapter-url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199545568.001.0001/acref-9780199545568-e-1178|edition=4th|publisher=Oxford University Press|language=en|doi=10.1093/acref/9780199545568.001.0001|isbn=978-0-19-954556-8|access-date=2021-02-15}}</ref> По римското освојување во 43 г. од нашата ера, поимот почнал да ја означува и римската провинција, која ги опфаќала јужните две третини од островот. Останатиот дел од островот, познат на Римјаните како [[Каледонија]], се наоѓал северно од реката [[Форт (река)|Форт]] во денешна [[Шкотска]] и бил само привремено окупиран од [[Римска војска|римската војска]].<ref name=":0">{{Citation|last1=Richmond|first1=Ian Archibald|title=The Oxford Classical Dictionary|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199545568.001.0001/acref-9780199545568-e-1258|year=2012|editor-last=Hornblower|editor-first=Simon|chapter=Caledonia|chapter-url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199545568.001.0001/acref-9780199545568-e-1258|edition=4th|publisher=Oxford University Press|language=en|doi=10.1093/acref/9780199545568.001.0001|isbn=978-0-19-954556-8|access-date=2021-02-14|last2=Millett|first2=Martin J. Millett}}</ref> Името претставува латинизиран облик на [[Британски јазик|општобританското]] означување за Велика Британија, ''Pretanī'', од кој произлегол и грчкиот облик ''Prettanike'' или ''Brettaniai''. == Галерија == <gallery> Податотека:Файл:Britannia-Statue.jpg|Статуа на Британија во Плимут. Податотека:Файл:Antoninus Pius Æ As RIC 0934.jpg|Бакарна монета со вредност од 1 ас од времето на [[Антонин Пиј]] со Британија на задната страна. Податотека:Файл:Triple Entente.jpg|Руски плакат од 1914 г. ја прикажува [[Антанта|Антантата]] — '''[[Велика Британија]]''' (десно), [[Маријана (символ)|Маријана]] (лево) и [[Мајка Русија|Мајка Русија]]. </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category|Britannia}} * [https://web.archive.org/web/20060105130558/http://www.romanbritain.freeserve.co.uk/britannia.htm Britannia on British coins and medals] * {{Cite episode| title = Age of Conquest | url = http://www.bbc.co.uk/programmes/b00qn322| access-date = 12 January 2016| series = Seven Ages of Britain | series-link = Seven Ages of Britain (BBC series) | credits = David Dimbleby| network = BBC 1| minutes = 6:56}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Римски божици]] [[Категорија:Британија (римска провинција)]] [[Категорија:Национални персонификации]] [[Категорија:Британска култура]] qgt7xnbwwmdeiqmt8p0m3lcgbwyq908 5578273 5578270 2026-06-17T15:22:32Z Andrew012p 85224 /* Галерија */ 5578273 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Митолошко суштество|name=Британија|Mythology=[[римска митологија]]<br>римско-британска митологија|image=Britannia- traditional.jpg}} '''Британија''' ({{Langx|en|Britannia}}) — персонифициран [[симбол]] на [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]] и поранешна римско-британска божица. Таа е претставена како млада жена што носи [[коринтски шлем]], а во рацете држи грбен штит и [[тризабец]]. Ликот на Британија се појавил за време на римските цареви и бил користен на монетите на [[Адријан]] (117 — 138) и [[Антонин Пиј]].<ref>{{Citation|last1=Delahunty|first1=Andrew|title=A Dictionary of Reference and Allusion|year=2010|chapter=Britannia|chapter-url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199567454.001.0001/acref-9780199567454-e-310|edition=3rd|publisher=Oxford University Press|language=en|doi=10.1093/acref/9780199567454.001.0001|isbn=978-0-19-956745-4|access-date=2021-02-15|last2=Dignen|first2=Sheila}}</ref> Латинизираниот поим „Britannia“, познат уште од [[антика|античките времиња]], е име кое се однесувало како на [[Британски Острови|Британските Острови]] или самиот остров [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]], така и на римската провинција Британија за време на Римското Царство.<ref>{{Citation|last1=Cannon|first1=John|title=A Dictionary of British History|year=2015|chapter=Britannia|chapter-url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780191758027.001.0001/acref-9780191758027-e-516|edition=3rd|publisher=Oxford University Press|language=en|doi=10.1093/acref/9780191758027.001.0001|isbn=978-0-19-175802-7|access-date=2021-02-15|last2=Crowcroft|first2=Robert}}</ref><ref name=":1">{{Citation|last=Hargreaves|first=A. S.|title=The Oxford Companion to British History|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199677832.001.0001/acref-9780199677832-e-616|year=2015|editor-last=Crowcroft|editor-first=Robert|chapter=Britannia|chapter-url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199677832.001.0001/acref-9780199677832-e-616|edition=2nd|publisher=Oxford University Press|language=en|doi=10.1093/acref/9780199677832.001.0001|isbn=978-0-19-967783-2|access-date=2021-02-15}}</ref><ref>{{cite dictionary|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/britannia|dictionary=Collins Dictionary|title=Britannia|access-date=2021-02-14}}</ref> Божицата се прикажува како фигура на жена, која лежи или седи, со копје и штит во рацете. За првпат се појавила на римски монети во II век од нашата ера, а како класична национална алегорија се возродила во периодот на [[Ран нов век|раниот нов век]].<ref name=":1" /> На монетите од фунта стерлин издадени за време на [[Чарлс II]], Британија држи штит на кој е прикажано знамето „[[Знаме на Обединетото Кралство|Јунион Џек]]“.<ref name=":1" /> Со цел да се симболизираат победите на Кралската морнарица, копјето во рацете на Британија во 1797 г. било заменето со тризабец, а во 1825 г. на монетите бил додаден и шлем.<ref name=":1" /> Кон I век пред нашата ера, зборот „Британија“ го заменил „Албион“ како преовладувачко латинско име за островот [[Велика Британија]].<ref>{{Citation|last=Warmington|first=Eric Herbert|title=The Oxford Classical Dictionary|year=2012|editor-last=Hornblower|editor-first=Simon|chapter=Albion|chapter-url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199545568.001.0001/acref-9780199545568-e-249|edition=4th|publisher=Oxford University Press|language=en|doi=10.1093/acref/9780199545568.001.0001|isbn=978-0-19-954556-8|access-date=2021-02-15}}</ref><ref>{{Citation|last=Millett|first=Martin J.|title=The Oxford Classical Dictionary|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199545568.001.0001/acref-9780199545568-e-1178|year=2012|editor-last=Hornblower|editor-first=Simon|chapter=Britain, Roman|chapter-url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199545568.001.0001/acref-9780199545568-e-1178|edition=4th|publisher=Oxford University Press|language=en|doi=10.1093/acref/9780199545568.001.0001|isbn=978-0-19-954556-8|access-date=2021-02-15}}</ref> По римското освојување во 43 г. од нашата ера, поимот почнал да ја означува и римската провинција, која ги опфаќала јужните две третини од островот. Останатиот дел од островот, познат на Римјаните како [[Каледонија]], се наоѓал северно од реката [[Форт (река)|Форт]] во денешна [[Шкотска]] и бил само привремено окупиран од [[Римска војска|римската војска]].<ref name=":0">{{Citation|last1=Richmond|first1=Ian Archibald|title=The Oxford Classical Dictionary|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199545568.001.0001/acref-9780199545568-e-1258|year=2012|editor-last=Hornblower|editor-first=Simon|chapter=Caledonia|chapter-url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199545568.001.0001/acref-9780199545568-e-1258|edition=4th|publisher=Oxford University Press|language=en|doi=10.1093/acref/9780199545568.001.0001|isbn=978-0-19-954556-8|access-date=2021-02-14|last2=Millett|first2=Martin J. Millett}}</ref> Името претставува латинизиран облик на [[Британски јазик|општобританското]] означување за Велика Британија, ''Pretanī'', од кој произлегол и грчкиот облик ''Prettanike'' или ''Brettaniai''. == Галерија == <gallery> Податотека:Britannia-Statue.jpg|Статуа на Британија во Плимут. Податотека:Antoninus Pius Æ As RIC 0934.jpg|Бакарна монета со вредност од 1 ас од времето на [[Антонин Пиј]] со Британија на задната страна. Податотека:Triple Entente.jpg|Руски плакат од 1914 г. ја прикажува [[Антанта|Антантата]] — '''[[Велика Британија]]''' (десно), [[Маријана (символ)|Маријана]] (лево) и [[Мајка Русија|Мајка Русија]]. </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category|Britannia}} * [https://web.archive.org/web/20060105130558/http://www.romanbritain.freeserve.co.uk/britannia.htm Britannia on British coins and medals] * {{Cite episode| title = Age of Conquest | url = http://www.bbc.co.uk/programmes/b00qn322| access-date = 12 January 2016| series = Seven Ages of Britain | series-link = Seven Ages of Britain (BBC series) | credits = David Dimbleby| network = BBC 1| minutes = 6:56}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Римски божици]] [[Категорија:Британија (римска провинција)]] [[Категорија:Национални персонификации]] [[Категорија:Британска култура]] 6mtzqvqhpmni7cojkfbrluc72uh6vkr 1 1397754 5578271 2026-06-17T15:20:33Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5578271 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1397755 5578277 2026-06-17T15:24:52Z Andrew012p 85224 Andrew012p ја премести страницата [[Трозабец]] на [[Тризабец]]: Официјален речник. 5578277 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Тризабец]] pck580h6w0czh626ye9y9j0pd89hrfi 1 1397756 5578279 2026-06-17T15:24:52Z Andrew012p 85224 Andrew012p ја премести страницата [[Разговор:Трозабец]] на [[Разговор:Тризабец]]: Официјален речник. 5578279 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Тризабец]] j34soh57mcxfzdx04yb4qyspdrbypxn 0 1397757 5578282 2026-06-17T15:35:04Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: [[Податотека:Britain.north.peoples.Ptolemy.jpg|288пкс|мини|десно|Карта на Северна Британија во древноста]] '''Каледонија''' ({{Langx|la|Caledonia}}) — древно име за северниот дел на островот [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]], северно од Адријанов ѕид|Адријановиот ѕи... 5578282 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Britain.north.peoples.Ptolemy.jpg|288пкс|мини|десно|Карта на Северна Британија во древноста]] '''Каледонија''' ({{Langx|la|Caledonia}}) — древно име за северниот дел на островот [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]], северно од [[Адријанов ѕид|Адријановиот ѕид]] или [[Антонинов ѕид|Антониновиот ѕид]], кое се поистоветува со денешна [[Шкотска]]. [[Каледонска шума]] на северната граница на [[Римска Британија]] за првпат се спомнува во „Природна историја“ на [[Плиниј Постариот]]. Подоцна, зборот „Каледонија“ се среќава кај [[Публиј Корнелиј Тацит]], во раскажувањето за походите на [[Гнеј Јулиј Агрикола]].<ref>{{Citation|last1=Richmond|first1=Ian Archibald|title=The Oxford Classical Dictionary|year=2012|editor-last=Hornblower|editor-first=Simon|chapter=Caledonia|chapter-url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199545568.001.0001/acref-9780199545568-e-1258|publisher=Oxford University Press|language=en|doi=10.1093/acref/9780199545568.001.0001|isbn=978-0-19-954556-8|access-date=2021-02-14|last2=Millett|first2=Martin J. Millett}}</ref> Во [[83]] или [[84]] г., водачот на каледонските племиња, Калгак, бил тешко поразен од Агрикола во Битката кај Грауписките Планини, при што загубил 10.000 души. За време на владеењето на [[Антонин Пиј]], [[Квинт Лолиј Урбик]] успешно се борел против Каледонците и меѓу 142 и 154 г. го изградил т.н. [[Антонинов ѕид]] (кој бил напуштен од Римјаните во 160 г.). Царот [[Септимиј Север]] во [[209]] г. спровел победничка кампања во Каледонија, но по неговата смрт во [[211]] г., територијата била напуштена. Подоцна, Каледонија исчезнува од делата на писателите; на сцената стапуваат [[Пикти]] (од крајот на [[III век]]), како и [[Шкоти]], [[Атакоти]] и [[Саксонци]] (од [[367]] г.). Името „Каледонија“ се поврзува со племињата [[Каледонци]] и [[Дикалидони]], за кои се претпоставува дека припаѓале на докелтското население на [[Западна Европа]]. == Поврзано == * [[Нова Каледонија]] — прекуморска територија на Франција во Тихиот Океан. * Во [[Геологија|геологијата]], Каледонија понекогаш се користи за именување на древниот континент [[Лаврусија]]. == Литература == * [[Енциклопедиски речник на Брокхаус и Ефрон|Голем енциклопедиски речник]], Петербург, 1890 — 1907. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.swaen.com/antique-map-of.php?id=6527 ''Anglia Scotia et Hibernia''] — карта од 1628 г. * {{cite EB9 |wstitle = Caledonia |volume= IV | pages=662–664 |short=1}} *[https://karma-games.com/ Clans of Caledonia] [[Категорија:Историја на Шкотска]] [[Категорија:Британија (римска провинција)]] [[Категорија:Шкотска култура]] to7bykuyuuwo6lq12utrc9b7d6hdo1w 5578284 5578282 2026-06-17T15:37:35Z Andrew012p 85224 5578284 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Britain.north.peoples.Ptolemy.jpg|288пкс|мини|десно|Карта на Северна Британија во древноста]] '''Каледонија''' ({{Langx|la|Caledonia}}) — древно име за северниот дел на островот [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]], северно од [[Адријанов ѕид|Адријановиот ѕид]] или [[Антонинов ѕид|Антониновиот ѕид]], кое се поистоветува со денешна [[Шкотска]]. [[Каледонска шума|Каледонската шума]] на северната граница на [[Британија (римска провинција)|Римска Британија]] за првпат се спомнува во „Природна историја“ на [[Плиниј Постариот]]. Подоцна, зборот „Каледонија“ се среќава кај [[Публиј Корнелиј Тацит]], во раскажувањето за походите на [[Гнеј Јулиј Агрикола]].<ref>{{Citation|last1=Richmond|first1=Ian Archibald|title=The Oxford Classical Dictionary|year=2012|editor-last=Hornblower|editor-first=Simon|chapter=Caledonia|chapter-url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199545568.001.0001/acref-9780199545568-e-1258|publisher=Oxford University Press|language=en|doi=10.1093/acref/9780199545568.001.0001|isbn=978-0-19-954556-8|access-date=2021-02-14|last2=Millett|first2=Martin J. Millett}}</ref> Во [[83]] или [[84]] г., водачот на каледонските племиња, Калгак, бил тешко поразен од Агрикола во Битката кај Грауписките Планини, при што загубил 10.000 души. За време на владеењето на [[Антонин Пиј]], [[Квинт Лолиј Урбик]] успешно се борел против Каледонците и меѓу 142 и 154 г. го изградил т.н. [[Антонинов ѕид]] (кој бил напуштен од Римјаните во 160 г.). Царот [[Септимиј Север]] во [[209]] г. спровел победничка кампања во Каледонија, но по неговата смрт во [[211]] г., територијата била напуштена. Подоцна, Каледонија исчезнува од делата на писателите; на сцената стапуваат [[Пикти]] (од крајот на [[III век]]), како и [[Шкоти]], [[Атакоти]] и [[Саксонци]] (од [[367]] г.). Името „Каледонија“ се поврзува со племињата [[Каледонци]] и [[Дикалидони]], за кои се претпоставува дека припаѓале на докелтското население на [[Западна Европа]]. == Поврзано == * [[Нова Каледонија]] — прекуморска територија на Франција во Тихиот Океан. * Во [[Геологија|геологијата]], Каледонија понекогаш се користи за именување на древниот континент [[Лаврусија]]. == Литература == * [[Енциклопедиски речник на Брокхаус и Ефрон|Голем енциклопедиски речник]], Петербург, 1890 — 1907. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.swaen.com/antique-map-of.php?id=6527 ''Anglia Scotia et Hibernia''] — карта од 1628 г. * {{cite EB9 |wstitle = Caledonia |volume= IV | pages=662–664 |short=1}} *[https://karma-games.com/ Clans of Caledonia] [[Категорија:Историја на Шкотска]] [[Категорија:Британија (римска провинција)]] [[Категорија:Шкотска култура]] c32n9wcnb6os2ojcilgq231e98iwyuu 5578285 5578284 2026-06-17T15:40:20Z Andrew012p 85224 5578285 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Britain.north.peoples.Ptolemy.jpg|288пкс|мини|десно|Карта на Северна Британија во древноста]] '''Каледонија''' ({{Langx|la|Caledonia}}) — древно име за северниот дел на островот [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]], северно од [[Адријанов ѕид|Адријановиот ѕид]] или [[Антонинов ѕид|Антониновиот ѕид]], кое се поистоветува со денешна [[Шкотска]]. [[Каледонска шума|Каледонската шума]] на северната граница на [[Британија (римска провинција)|Римска Британија]] за првпат се спомнува во „Природна историја“ на [[Плиниј Постариот]]. Подоцна, зборот „Каледонија“ се среќава кај [[Публиј Корнелиј Тацит]], во раскажувањето за походите на [[Гнеј Јулиј Агрикола]].<ref>{{Citation|last1=Richmond|first1=Ian Archibald|title=The Oxford Classical Dictionary|year=2012|editor-last=Hornblower|editor-first=Simon|chapter=Caledonia|chapter-url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199545568.001.0001/acref-9780199545568-e-1258|publisher=Oxford University Press|language=en|doi=10.1093/acref/9780199545568.001.0001|isbn=978-0-19-954556-8|access-date=2021-02-14|last2=Millett|first2=Martin J. Millett}}</ref> Во [[83]] или [[84]] г., водачот на каледонските племиња, Калгак, бил тешко поразен од Агрикола во Битката кај Грауписките Планини, при што загубил 10.000 души. За време на владеењето на [[Антонин Пиј]], [[Квинт Лолиј Урбик]] успешно се борел против Каледонците и меѓу 142 и 154 г. го изградил т.н. [[Антонинов ѕид]] (кој бил напуштен од Римјаните во 160 г.). Царот [[Септимиј Север]] во [[209]] г. спровел победничка кампања во Каледонија, но по неговата смрт во [[211]] г., територијата била напуштена. Подоцна, Каледонија исчезнува од делата на писателите; на сцената стапуваат [[Пикти]] (од крајот на [[III век]]), како и [[Шкоти]], [[Атакоти]] и [[Саксонци]] (од [[367]] г.). Името „Каледонија“ се поврзува со племињата [[Каледонци]] и [[Дикалидони]], за кои се претпоставува дека припаѓале на докелтското население на [[Западна Европа]]. == Поврзано == * [[Нова Каледонија]] — прекуморска територија на Франција во Тихиот Океан. * Во [[Геологија|геологијата]], Каледонија понекогаш се користи за именување на древниот континент [[Лаврусија]]. == Литература == * [[Енциклопедиски речник на Брокхаус и Ефрон|Голем енциклопедиски речник]], Петербург, 1890 — 1907. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.swaen.com/antique-map-of.php?id=6527 ''Anglia Scotia et Hibernia''] — карта од 1628 г. *{{cite |last= |first= |title=Caledonia |encyclopedia=[[Енциклопедија Британика]] |volume=4 |pages=662–664 |year=1878 |publisher=Adam & Charles Black |url=https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclopædia_Britannica/Caledonia }} *[https://karma-games.com/ Clans of Caledonia] [[Категорија:Историја на Шкотска]] [[Категорија:Британија (римска провинција)]] [[Категорија:Шкотска култура]] 1ejwasoevpwozev59kb3g7yx6s1b98r 5578286 5578285 2026-06-17T15:41:28Z Andrew012p 85224 /* Поврзано */ 5578286 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Britain.north.peoples.Ptolemy.jpg|288пкс|мини|десно|Карта на Северна Британија во древноста]] '''Каледонија''' ({{Langx|la|Caledonia}}) — древно име за северниот дел на островот [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]], северно од [[Адријанов ѕид|Адријановиот ѕид]] или [[Антонинов ѕид|Антониновиот ѕид]], кое се поистоветува со денешна [[Шкотска]]. [[Каледонска шума|Каледонската шума]] на северната граница на [[Британија (римска провинција)|Римска Британија]] за првпат се спомнува во „Природна историја“ на [[Плиниј Постариот]]. Подоцна, зборот „Каледонија“ се среќава кај [[Публиј Корнелиј Тацит]], во раскажувањето за походите на [[Гнеј Јулиј Агрикола]].<ref>{{Citation|last1=Richmond|first1=Ian Archibald|title=The Oxford Classical Dictionary|year=2012|editor-last=Hornblower|editor-first=Simon|chapter=Caledonia|chapter-url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199545568.001.0001/acref-9780199545568-e-1258|publisher=Oxford University Press|language=en|doi=10.1093/acref/9780199545568.001.0001|isbn=978-0-19-954556-8|access-date=2021-02-14|last2=Millett|first2=Martin J. Millett}}</ref> Во [[83]] или [[84]] г., водачот на каледонските племиња, Калгак, бил тешко поразен од Агрикола во Битката кај Грауписките Планини, при што загубил 10.000 души. За време на владеењето на [[Антонин Пиј]], [[Квинт Лолиј Урбик]] успешно се борел против Каледонците и меѓу 142 и 154 г. го изградил т.н. [[Антонинов ѕид]] (кој бил напуштен од Римјаните во 160 г.). Царот [[Септимиј Север]] во [[209]] г. спровел победничка кампања во Каледонија, но по неговата смрт во [[211]] г., територијата била напуштена. Подоцна, Каледонија исчезнува од делата на писателите; на сцената стапуваат [[Пикти]] (од крајот на [[III век]]), како и [[Шкоти]], [[Атакоти]] и [[Саксонци]] (од [[367]] г.). Името „Каледонија“ се поврзува со племињата [[Каледонци]] и [[Дикалидони]], за кои се претпоставува дека припаѓале на докелтското население на [[Западна Европа]]. == Поврзано == * [[Нова Каледонија]] — прекуморска територија на Франција во Тихиот Океан. * Во [[Геологија|геологијата]], Каледонија понекогаш се користи за именување на древниот континент [[Лаврусија]]. == Литература == * Голем енциклопедиски речник, Петербург, 1890 — 1907. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.swaen.com/antique-map-of.php?id=6527 ''Anglia Scotia et Hibernia''] — карта од 1628 г. *{{cite |last= |first= |title=Caledonia |encyclopedia=[[Енциклопедија Британика]] |volume=4 |pages=662–664 |year=1878 |publisher=Adam & Charles Black |url=https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclopædia_Britannica/Caledonia }} *[https://karma-games.com/ Clans of Caledonia] [[Категорија:Историја на Шкотска]] [[Категорија:Британија (римска провинција)]] [[Категорија:Шкотска култура]] 7yxlohfdtflss0cw1gqayfazb2wjy7u 5578287 5578286 2026-06-17T15:43:22Z Andrew012p 85224 5578287 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Britain.north.peoples.Ptolemy.jpg|288пкс|мини|десно|Карта на Северна Британија во древноста]] '''Каледонија''' ({{Langx|la|Caledonia}}) — древно име за северниот дел на островот [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]], северно од [[Адријанов ѕид|Адријановиот ѕид]] или [[Антонинов ѕид|Антониновиот ѕид]], кое се поистоветува со денешна [[Шкотска]]. [[Каледонска Шума|Каледонската Шума]] на северната граница на [[Британија (римска провинција)|Римска Британија]] за првпат се спомнува во „Природна историја“ на [[Плиниј Постариот]]. Подоцна, зборот „Каледонија“ се среќава кај [[Публиј Корнелиј Тацит]], во раскажувањето за походите на [[Гнеј Јулиј Агрикола]].<ref>{{Citation|last1=Richmond|first1=Ian Archibald|title=The Oxford Classical Dictionary|year=2012|editor-last=Hornblower|editor-first=Simon|chapter=Caledonia|chapter-url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199545568.001.0001/acref-9780199545568-e-1258|publisher=Oxford University Press|language=en|doi=10.1093/acref/9780199545568.001.0001|isbn=978-0-19-954556-8|access-date=2021-02-14|last2=Millett|first2=Martin J. Millett}}</ref> Во [[83]] или [[84]] г., водачот на каледонските племиња, Калгак, бил тешко поразен од Агрикола во Битката кај Грауписките Планини, при што загубил 10.000 души. За време на владеењето на [[Антонин Пиј]], [[Квинт Лолиј Урбик]] успешно се борел против Каледонците и меѓу 142 и 154 г. го изградил т.н. [[Антонинов ѕид]] (кој бил напуштен од Римјаните во 160 г.). Царот [[Септимиј Север]] во [[209]] г. спровел победничка кампања во Каледонија, но по неговата смрт во [[211]] г., територијата била напуштена. Подоцна, Каледонија исчезнува од делата на писателите; на сцената стапуваат [[Пикти]] (од крајот на [[III век]]), како и [[Шкоти]], [[Атакоти]] и [[Саксонци]] (од [[367]] г.). Името „Каледонија“ се поврзува со племињата [[Каледонци]] и [[Дикалидони]], за кои се претпоставува дека припаѓале на докелтското население на [[Западна Европа]]. == Поврзано == * [[Нова Каледонија]] — прекуморска територија на Франција во Тихиот Океан. * Во [[Геологија|геологијата]], Каледонија понекогаш се користи за именување на древниот континент [[Лаврусија]]. == Литература == * Голем енциклопедиски речник, Петербург, 1890 — 1907. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.swaen.com/antique-map-of.php?id=6527 ''Anglia Scotia et Hibernia''] — карта од 1628 г. *{{cite |last= |first= |title=Caledonia |encyclopedia=[[Енциклопедија Британика]] |volume=4 |pages=662–664 |year=1878 |publisher=Adam & Charles Black |url=https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclopædia_Britannica/Caledonia }} *[https://karma-games.com/ Clans of Caledonia] [[Категорија:Историја на Шкотска]] [[Категорија:Британија (римска провинција)]] [[Категорија:Шкотска култура]] 79aobp6zyxj5bcgjuatmufedlbksvlz 1 1397758 5578283 2026-06-17T15:35:15Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5578283 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 1 1397760 5578292 2026-06-17T16:37:13Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5578292 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 1 1397761 5578306 2026-06-17T17:39:11Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} 5578306 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} gb6mllq152llz1mi7o5acnlbw8trody 0 1397762 5578312 2026-06-17T18:18:45Z Almir Mirtoski 95 134257 /* */ Енциклопедиска структура и јазик 5578312 wikitext text/x-wiki {{Ве молиме оставете го овој ред ваков како што е}} Лина Ќиброска е многу познато девојче и ако не ја знаете, не се знаете сами себе. Лина е супер човек ама некогаш ја фаќаат будалите. Лина е многу малечка ама има ист роденден со Billie Eilish. Лина не се однесува по цивилизирано од мене. Ако читате за мене не верувајте на тоа што напишала. Ќе јадеш леќа! hmdko01n46ejoxnc9k56mbb81pk2heu 0 1397763 5578327 2026-06-17T20:17:14Z Jtasevski123 69538 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1349463985|Bartolomeo Biasoletto]]“ 5578327 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Orto_botanico_Trieste_007.jpg|мини|254x254пкс|Биста на Бартоломео Бијасолето во Трст]] '''Бартоломео Бијасолето''' (24 април 1793 - 17 јануари 1858) — италијански фармацевт, [[Ботаника|ботаничар]] и [[Алгологија|фиколог]]. == Живот == Бјасолето бил роден на 24 април 1793 година во [[Водњан]]. Во 1814 година дипломирал фармација на [[Виенски универзитет]], а по краток период работа во [[Велс (Австрија)|Велс]], отпатувал во [[Трст]], каде што во 1817 година станал сопственик на аптеката ''Орсо Негро''. Во 1819 година се сретнал со [[Давид Хајнрих Хопе]], директор на Ботаничкото друштво [[Регенсбург|во Регенсбург]], со кого воспоставил блиско пријателство и партнерство за истражување. Во 1820 година станал член-основач на фармацевтскиот еснаф во Трст, под чие покровителство подоцна ја создал првата [[ботаничка градина]] во Трст. Во 1823 година, докторирал на [[Падовски универзитет|Падовскиот универзитет]]. Починал на 17 јануари 1858 година во Трст. Тој е најпознат по своите истражувања на флората пронајдена во [[Истра]] и [[Крањска]], како и по неговите студии за морските алги. Во 1836 година, во придружбата на [[Фридрих Август II (Саксонија)|Фридрих Август II од Саксонија]] (кој имал страст за ботаника), учествувал на продолжена екскурзија во Истра, [[Далмација]] и [[Црна Гора]], за што го објавил трактатот ''„Патувањето на Фридрих Август, крал на Саксонија, во Истра, Далмација и Црна Гора“'' (1841). Во 1837 година, [[Вилхелм Даниел Јозеф Кох]], професор на [[Универзитет Ерланген-Нирнберг|Универзитетот во Ерланген-Нирнберг]], го именувал родот ''Biasolettia'' (синоним ''Geocaryum'') во негова чест. == Наводи == {{Наводи}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Починати во 1858 година]] [[Категорија:Родени во 1793 година]] [[Категорија:Италијански ботаничари]] e9qk6v763r03py71uux08e7bm7dnv7g 5578328 5578327 2026-06-17T20:19:04Z Jtasevski123 69538 5578328 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Orto_botanico_Trieste_007.jpg|мини|254x254пкс|Биста на Бартоломео Бијасолето во Трст]]'''Бартоломео Бијасолето''' (24 април 1793 - 17 јануари 1858) — италијански фармацевт, [[Ботаника|ботаничар]] и [[Алгологија|фиколог]]. == Живот == Бјасолето бил роден на 24 април 1793 година во [[Водњан]]. Во 1814 година дипломирал фармација на [[Виенски универзитет]], а по краток период работа во [[Велс (Австрија)|Велс]], отпатувал во [[Трст]], каде што во 1817 година станал сопственик на аптеката ''Орсо Негро''. Во 1819 година се сретнал со [[Давид Хајнрих Хопе]], директор на Ботаничкото друштво [[Регенсбург|во Регенсбург]], со кого воспоставил блиско пријателство и партнерство за истражување. Во 1820 година станал член-основач на фармацевтскиот еснаф во Трст, под чие покровителство подоцна ја создал првата [[ботаничка градина]] во Трст. Во 1823 година, докторирал на [[Падовски универзитет|Падовскиот универзитет]].<ref name=TR>[http://www.treccani.it/enciclopedia/bartolomeo-biasoletto_(Dizionario-Biografico)/ Treccani.it] Biographical Dictionary of Italian - Volume 10 (1968)</ref> Починал на 17 јануари 1858 година во Трст. Тој е најпознат по своите истражувања на флората пронајдена во [[Истра]] и [[Крањска]], како и по неговите студии за морските алги. Во 1836 година, во придружбата на [[Фридрих Август II (Саксонија)|Фридрих Август II од Саксонија]] (кој имал страст за ботаника), учествувал на продолжена екскурзија во Истра, [[Далмација]] и [[Црна Гора]], за што го објавил трактатот ''„Патувањето на Фридрих Август, крал на Саксонија, во Истра, Далмација и Црна Гора“'' (1841).<ref name="TR" /> Во 1837 година, [[Вилхелм Даниел Јозеф Кох]], професор на [[Универзитет Ерланген-Нирнберг|Универзитетот во Ерланген-Нирнберг]], го именувал родот ''Biasolettia'' (синоним ''Geocaryum'') во негова чест.<ref name="TR" /><ref>[https://www.gbif.org/species/100475757 GBIF] Biasolettia</ref> {{Ботаничар|Biasol.}} == Наводи == {{Наводи}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Починати во 1858 година]] [[Категорија:Родени во 1793 година]] [[Категорија:Италијански ботаничари]] dxdvr6yx63w3al1y9auvh29cl0cx89z 1 1397764 5578329 2026-06-17T20:19:15Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{СЗР}} 5578329 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1397765 5578330 2026-06-17T20:19:40Z Jtasevski123 69538 Пренасочување кон [[Бартоломео Бијасолето]] 5578330 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Бартоломео Бијасолето]] sm4wxnr4nf0vgp4n3i3zpnfjnur3c09 0 1397766 5578336 2026-06-17T21:06:47Z SpectralWiz 106165 Создадена страница со: {{Инфокутија Населено место | name = Магнезија | native_name = <small>Περιφερειακή ενότητα Μαγνησίας</small> | native_name_lang = el | settlement_type = [[окрузи во Грција|округ]] | image_skyline = 2010 Dimi Magnisias numbered.svg | image_alt = | image_caption = Општини во Магне... 5578336 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Магнезија | native_name = <small>Περιφερειακή ενότητα Μαγνησίας</small> | native_name_lang = el | settlement_type = [[окрузи во Грција|округ]] | image_skyline = 2010 Dimi Magnisias numbered.svg | image_alt = | image_caption = Општини во Магнезија | imagesize = | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = Nomos Magnisias.png | map_alt = | map_caption = Округот Магнезија во Грција | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 39|latm = 40|lats = |latNS = N | longd = 21 |longm = 40|longs = |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Земја | subdivision_name = [[Грција]] | subdivision_type1 = [[Области во Грција|Област]] | subdivision_name1 = [[Тесалија]] | established_title = | established_date = 2011 | founder = | seat_type = Адм. центар | seat = [[Волос]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 2367 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = 177448 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | time_zone = [[источноевропско време|EET]] | utc_offset = +2 | timezone1_DST = [[источноевропско летно време|EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = [[Поштенски број|Пошт. бр.]] | postal_code = 37x xx, 38x xx | area_code_type = [[Повикувачки број|Повик. бр.]] | area_code = 242x0 | blank_name = [[Регистарски таблички|Рег. таб.]] | blank_info = BO, BB | iso_code = GR-43 | website = {{URL|www.magnesia.gr}} | footnotes = }} '''Магнезија''' ({{langx|el|Περιφερειακή ενότητα Μαγνησίας}}) — [[Окрузи во Грција|округ]] во областа [[Тесалија]], [[Грција]]. Административен центар е градот [[Волос]]. == Географија == Округот Магнезија се граничи со окрузите [[Фтиотида]] на југ и [[Лариса (округ)|Лариса]] на северозапад. == Општини == Округот Магнезија се дели на 5 општини. Тие се следниве (означени со бројки во инфокутијата):<ref>{{PDFlink|[http://www.kedke.gr/uploads2010/FEKB129211082010_kallikratis.pdf Текст на законот „Каликратис“]}}</ref> * [[Алмирос]] (2) * [[Волос]] (1) * [[Загора-Муреши]] (4) * [[Јужен Пелион]] (5) * [[Рига Велестински (општина)|Рига Велестински]] (6) == Наводи == {{Наводи}} {{Тесалија}} {{Окрузи во Грција}} [[Категорија:Магнезија (округ)| ]] [[Категорија:Окрузи во Грција]] [[Категорија:Тесалија]] rcfv7scuuhdrvhr9gikh02irt9z9cd2 5578453 5578336 2026-06-18T09:26:23Z SpectralWiz 106165 5578453 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Магнезија | native_name = <small>Περιφερειακή ενότητα Μαγνησίας</small> | native_name_lang = el | settlement_type = [[окрузи во Грција|округ]] | image_skyline = 2010 Dimi Magnisias numbered.svg | image_alt = | image_caption = Општини во Магнезија | imagesize = | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = Nomos Magnisias.png | map_alt = | map_caption = Округот Магнезија во Грција | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 39|latm = 25|lats = |latNS = N | longd = 22 |longm = 50|longs = |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Земја | subdivision_name = [[Грција]] | subdivision_type1 = [[Области во Грција|Област]] | subdivision_name1 = [[Тесалија]] | established_title = | established_date = 2011 | founder = | seat_type = Адм. центар | seat = [[Волос]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 2367 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = 177448 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | time_zone = [[источноевропско време|EET]] | utc_offset = +2 | timezone1_DST = [[источноевропско летно време|EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = [[Поштенски број|Пошт. бр.]] | postal_code = 37x xx, 38x xx | area_code_type = [[Повикувачки број|Повик. бр.]] | area_code = 242x0 | blank_name = [[Регистарски таблички|Рег. таб.]] | blank_info = BO, BB | iso_code = GR-43 | website = {{URL|www.magnesia.gr}} | footnotes = }} '''Магнезија''' ({{langx|el|Περιφερειακή ενότητα Μαγνησίας}}) — [[Окрузи во Грција|округ]] во областа [[Тесалија]], [[Грција]]. Административен центар е градот [[Волос]]. == Географија == Округот Магнезија се граничи со окрузите [[Фтиотида]] на југ и [[Лариса (округ)|Лариса]] на северозапад. == Општини == Округот Магнезија се дели на 5 општини. Тие се следниве (означени со бројки во инфокутијата):<ref>{{PDFlink|[http://www.kedke.gr/uploads2010/FEKB129211082010_kallikratis.pdf Текст на законот „Каликратис“]}}</ref> * [[Алмирос]] (2) * [[Волос]] (1) * [[Загора-Муреши]] (4) * [[Јужен Пелион]] (5) * [[Рига Велестински (општина)|Рига Велестински]] (6) == Наводи == {{Наводи}} {{Тесалија}} {{Окрузи во Грција}} [[Категорија:Магнезија (округ)| ]] [[Категорија:Окрузи во Грција]] [[Категорија:Тесалија]] s20v2psvwdtsr7fb92kpt12ck2lgsgf 0 1397767 5578337 2026-06-17T21:13:03Z SpectralWiz 106165 Создадена страница со: {{Инфокутија Населено место | name = Кардица | native_name = <small>Περιφερειακή ενότητα Καρδίτσας</small> | native_name_lang = el | settlement_type = [[окрузи во Грција|округ]] | image_skyline = 2010 Dimi Karditsas numbered.svg | image_alt = | image_caption = Општини во Кардица... 5578337 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Кардица | native_name = <small>Περιφερειακή ενότητα Καρδίτσας</small> | native_name_lang = el | settlement_type = [[окрузи во Грција|округ]] | image_skyline = 2010 Dimi Karditsas numbered.svg | image_alt = | image_caption = Општини во Кардица | imagesize = | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = Nomos Karditsas.png | map_alt = | map_caption = Округот Кардица во Грција | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 39|latm = 20|lats = |latNS = N | longd = 22 |longm = 00|longs = |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Земја | subdivision_name = [[Грција]] | subdivision_type1 = [[Области во Грција|Област]] | subdivision_name1 = [[Тесалија]] | established_title = | established_date = 2011 | founder = | seat_type = Адм. центар | seat = [[Кардица]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 2636 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = 106305 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | time_zone = [[источноевропско време|EET]] | utc_offset = +2 | timezone1_DST = [[источноевропско летно време|EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = [[Поштенски број|Пошт. бр.]] | postal_code = 43x xx | area_code_type = [[Повикувачки број|Повик. бр.]] | area_code = 244x0 | blank_name = [[Регистарски таблички|Рег. таб.]] | blank_info = KA | iso_code = GR-41 | website = {{URL|www.magnesia.gr}} | footnotes = }} '''Кардица''' ({{langx|el|Περιφερειακή ενότητα Καρδίτσας}}) — [[Окрузи во Грција|округ]] во областа [[Тесалија]], [[Грција]]. Административен центар е градот [[Кардица]]. == Географија == Округот Кардица се граничи со окрузите [[Фтиотида]] на југоисток, [[Евританија]] на југозапад, [[Арта (округ)|Арта]] на исток, [[Трикала (округ)|Трикала]] на север и [[Лариса (округ)|Лариса]] на северозапад. == Општини == Округот Магнезија се дели на 5 општини. Тие се следниве (означени со бројки во инфокутијата):<ref>{{PDFlink|[http://www.kedke.gr/uploads2010/FEKB129211082010_kallikratis.pdf Текст на законот „Каликратис“]}}</ref> * [[Езеро Пластирас (општина)|Езеро Пластирас]] (3) * [[Кардица]] (1) * [[Книсово]] (2) * [[Музаки]] (4) * [[Паламас]] (5) * [[Софијадес]] (6) == Наводи == {{Наводи}} {{Тесалија}} {{Окрузи во Грција}} [[Категорија:Кардица (округ)| ]] [[Категорија:Окрузи во Грција]] [[Категорија:Тесалија]] 9g4vnx9ffn87y9kveexlgqudl12bkem 5578338 5578337 2026-06-17T21:13:15Z SpectralWiz 106165 5578338 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Кардица | native_name = <small>Περιφερειακή ενότητα Καρδίτσας</small> | native_name_lang = el | settlement_type = [[окрузи во Грција|округ]] | image_skyline = 2010 Dimi Karditsas numbered.svg | image_alt = | image_caption = Општини во Кардица | imagesize = | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = Nomos Karditsas.png | map_alt = | map_caption = Округот Кардица во Грција | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 39|latm = 20|lats = |latNS = N | longd = 22 |longm = 00|longs = |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Земја | subdivision_name = [[Грција]] | subdivision_type1 = [[Области во Грција|Област]] | subdivision_name1 = [[Тесалија]] | established_title = | established_date = 2011 | founder = | seat_type = Адм. центар | seat = [[Кардица]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 2636 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = 106305 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | time_zone = [[источноевропско време|EET]] | utc_offset = +2 | timezone1_DST = [[источноевропско летно време|EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = [[Поштенски број|Пошт. бр.]] | postal_code = 43x xx | area_code_type = [[Повикувачки број|Повик. бр.]] | area_code = 244x0 | blank_name = [[Регистарски таблички|Рег. таб.]] | blank_info = KA | iso_code = GR-41 | website = {{URL|www.magnesia.gr}} | footnotes = }} '''Кардица''' ({{langx|el|Περιφερειακή ενότητα Καρδίτσας}}) — [[Окрузи во Грција|округ]] во областа [[Тесалија]], [[Грција]]. Административен центар е градот [[Кардица]]. == Географија == Округот Кардица се граничи со окрузите [[Фтиотида]] на југоисток, [[Евританија]] на југозапад, [[Арта (округ)|Арта]] на запад, [[Трикала (округ)|Трикала]] на север и [[Лариса (округ)|Лариса]] на северозапад. == Општини == Округот Магнезија се дели на 5 општини. Тие се следниве (означени со бројки во инфокутијата):<ref>{{PDFlink|[http://www.kedke.gr/uploads2010/FEKB129211082010_kallikratis.pdf Текст на законот „Каликратис“]}}</ref> * [[Езеро Пластирас (општина)|Езеро Пластирас]] (3) * [[Кардица]] (1) * [[Книсово]] (2) * [[Музаки]] (4) * [[Паламас]] (5) * [[Софијадес]] (6) == Наводи == {{Наводи}} {{Тесалија}} {{Окрузи во Грција}} [[Категорија:Кардица (округ)| ]] [[Категорија:Окрузи во Грција]] [[Категорија:Тесалија]] 2wf0qr81urbwzdh3qikw107s5d9v9ll 5578339 5578338 2026-06-17T21:13:27Z SpectralWiz 106165 5578339 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Кардица | native_name = <small>Περιφερειακή ενότητα Καρδίτσας</small> | native_name_lang = el | settlement_type = [[окрузи во Грција|округ]] | image_skyline = 2010 Dimi Karditsas numbered.svg | image_alt = | image_caption = Општини во Кардица | imagesize = | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = Nomos Karditsas.png | map_alt = | map_caption = Округот Кардица во Грција | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 39|latm = 20|lats = |latNS = N | longd = 22 |longm = 00|longs = |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Земја | subdivision_name = [[Грција]] | subdivision_type1 = [[Области во Грција|Област]] | subdivision_name1 = [[Тесалија]] | established_title = | established_date = 2011 | founder = | seat_type = Адм. центар | seat = [[Кардица]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 2636 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = 106305 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | time_zone = [[источноевропско време|EET]] | utc_offset = +2 | timezone1_DST = [[источноевропско летно време|EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = [[Поштенски број|Пошт. бр.]] | postal_code = 43x xx | area_code_type = [[Повикувачки број|Повик. бр.]] | area_code = 244x0 | blank_name = [[Регистарски таблички|Рег. таб.]] | blank_info = KA | iso_code = GR-41 | website = {{URL|www.magnesia.gr}} | footnotes = }} '''Кардица''' ({{langx|el|Περιφερειακή ενότητα Καρδίτσας}}) — [[Окрузи во Грција|округ]] во областа [[Тесалија]], [[Грција]]. Административен центар е градот [[Кардица]]. == Географија == Округот Кардица се граничи со окрузите [[Фтиотида]] на југоисток, [[Евританија]] на југозапад, [[Арта (округ)|Арта]] на запад, [[Трикала (округ)|Трикала]] на север и [[Лариса (округ)|Лариса]] на североисток. == Општини == Округот Магнезија се дели на 5 општини. Тие се следниве (означени со бројки во инфокутијата):<ref>{{PDFlink|[http://www.kedke.gr/uploads2010/FEKB129211082010_kallikratis.pdf Текст на законот „Каликратис“]}}</ref> * [[Езеро Пластирас (општина)|Езеро Пластирас]] (3) * [[Кардица]] (1) * [[Книсово]] (2) * [[Музаки]] (4) * [[Паламас]] (5) * [[Софијадес]] (6) == Наводи == {{Наводи}} {{Тесалија}} {{Окрузи во Грција}} [[Категорија:Кардица (округ)| ]] [[Категорија:Окрузи во Грција]] [[Категорија:Тесалија]] 0n3ks7w285v6suf35k8k6cfugktf8ei 5578452 5578339 2026-06-18T09:25:29Z SpectralWiz 106165 5578452 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Кардица | native_name = <small>Περιφερειακή ενότητα Καρδίτσας</small> | native_name_lang = el | settlement_type = [[окрузи во Грција|округ]] | image_skyline = 2010 Dimi Karditsas numbered.svg | image_alt = | image_caption = Општини во Кардица | imagesize = | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = Nomos Karditsas.png | map_alt = | map_caption = Округот Кардица во Грција | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 39|latm = 20|lats = |latNS = N | longd = 22 |longm = 00|longs = |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Земја | subdivision_name = [[Грција]] | subdivision_type1 = [[Области во Грција|Област]] | subdivision_name1 = [[Тесалија]] | established_title = | established_date = 2011 | founder = | seat_type = Адм. центар | seat = [[Кардица]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 2636 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = 106305 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | time_zone = [[источноевропско време|EET]] | utc_offset = +2 | timezone1_DST = [[источноевропско летно време|EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = [[Поштенски број|Пошт. бр.]] | postal_code = 43x xx | area_code_type = [[Повикувачки број|Повик. бр.]] | area_code = 244x0 | blank_name = [[Регистарски таблички|Рег. таб.]] | blank_info = KA | iso_code = GR-41 | website = | footnotes = }} '''Кардица''' ({{langx|el|Περιφερειακή ενότητα Καρδίτσας}}) — [[Окрузи во Грција|округ]] во областа [[Тесалија]], [[Грција]]. Административен центар е градот [[Кардица]]. == Географија == Округот Кардица се граничи со окрузите [[Фтиотида]] на југоисток, [[Евританија]] на југозапад, [[Арта (округ)|Арта]] на запад, [[Трикала (округ)|Трикала]] на север и [[Лариса (округ)|Лариса]] на североисток. == Општини == Округот Магнезија се дели на 5 општини. Тие се следниве (означени со бројки во инфокутијата):<ref>{{PDFlink|[http://www.kedke.gr/uploads2010/FEKB129211082010_kallikratis.pdf Текст на законот „Каликратис“]}}</ref> * [[Езеро Пластирас (општина)|Езеро Пластирас]] (3) * [[Кардица]] (1) * [[Книсово]] (2) * [[Музаки]] (4) * [[Паламас]] (5) * [[Софијадес]] (6) == Наводи == {{Наводи}} {{Тесалија}} {{Окрузи во Грција}} [[Категорија:Кардица (округ)| ]] [[Категорија:Окрузи во Грција]] [[Категорија:Тесалија]] rm1o5mok7913m1a5wkm5iwqpuq76d0m 0 1397768 5578343 2026-06-17T22:19:14Z Алмир Миетоски 134265 /* */ https://www.blogger.com/blog/post/edit/preview/955468069507766360/360255442453578999 5578343 wikitext text/x-wiki {{Ве молиме оставете го овој ред ваков како што е}} Лина Ќиброска е многу познато девојче и ако не ја знаете, не се знаете сами себе. Лина е супер човек ама некогаш ја фаќаат будалите. Лина е многу малечка ама има ист роденден со Billie Eilish. Лина не се однесува по цивилизирано од мене. Ако читате за мене не верувајте на тоа што напишала. Ќе јадеш леќа! hmdko01n46ejoxnc9k56mbb81pk2heu 0 1397769 5578350 2026-06-17T22:51:16Z Buli 2648 Создадена страница со: Евроазиската Степа е најголемиот континуиран појас на умерени тревни пространства во светот. Таа се протега на околу 8.000 километри од Панонската Низина во средна Европа, преку Украина, јужна Русија, Казахстан и Монголија, сè до Манџурија во северо... 5578350 wikitext text/x-wiki Евроазиската Степа е најголемиот континуиран појас на умерени тревни пространства во светот. Таа се протега на околу 8.000 километри од Панонската Низина во средна Европа, преку Украина, јужна Русија, Казахстан и Монголија, сè до Манџурија во североисточна Кина. Овој огромен појас на бездрвни или ретко пошумени тревни предели претставува една од најзначајните географски области во историјата на Евроазија, бидејќи со милениуми служел како природен коридор за миграции, трговија и освојувања. == Географија == Евроазиската Степа се наоѓа помеѓу шумските области на север и пустините и полупустините на југ. Нејзините граници не се строго определени, бидејќи тревните предели постепено преминуваат во тајга на север и во сушни пустински области на југ. Степата традиционално се дели на западен и источен дел. Западната степа се простира од долниот тек на Дунав до Алтајските Планини, додека источната степа ги опфаќа Монголија и соседните области сè до Манџурија. Климата е континентална, со жешки лета и студени зими. Количината на врнежи е релативно мала, обично меѓу 250 и 500 милиметри годишно, што е доволно за развој на тревна вегетација, но недоволно за обемни шуми. 0dx6xhijnforrrlycs2ktoknjxyz2dy 5578351 5578350 2026-06-17T22:52:34Z Buli 2648 5578351 wikitext text/x-wiki '''Евроазиската Степа''' е најголемиот континуиран појас на умерени тревни пространства во светот. Таа се протега на околу 8.000 километри од Панонската Низина во средна Европа, преку [[Украина]], јужна [[Русија]], [[Казахстан]] и [[Монголија]], сè до Манџурија во североисточна Кина. Овој огромен појас на бездрвни или ретко пошумени тревни предели претставува една од најзначајните географски области во историјата на Евроазија, бидејќи со милениуми служел како природен коридор за миграции, трговија и освојувања. == Географија == Евроазиската Степа се наоѓа помеѓу шумските области на север и пустините и полупустините на југ. Нејзините граници не се строго определени, бидејќи тревните предели постепено преминуваат во тајга на север и во сушни пустински области на југ. Степата традиционално се дели на западен и источен дел. Западната степа се простира од долниот тек на Дунав до Алтајските Планини, додека источната степа ги опфаќа Монголија и соседните области сè до Манџурија. Климата е континентална, со жешки лета и студени зими. Количината на врнежи е релативно мала, обично меѓу 250 и 500 милиметри годишно, што е доволно за развој на тревна вегетација, но недоволно за обемни шуми. cpemtnbg2zv52takh191qviukrxdim4 5578352 5578351 2026-06-17T22:53:34Z Buli 2648 5578352 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Eurasian steppe belt.jpg|thumb|upright=1.5|Евроазиски степски појас (тиркизна боја)]] '''Евроазиската Степа''' е најголемиот континуиран појас на умерени тревни пространства во светот. Таа се протега на околу 8.000 километри од Панонската Низина во средна Европа, преку [[Украина]], јужна [[Русија]], [[Казахстан]] и [[Монголија]], сè до Манџурија во североисточна Кина. Овој огромен појас на бездрвни или ретко пошумени тревни предели претставува една од најзначајните географски области во историјата на Евроазија, бидејќи со милениуми служел како природен коридор за миграции, трговија и освојувања. == Географија == Евроазиската Степа се наоѓа помеѓу шумските области на север и пустините и полупустините на југ. Нејзините граници не се строго определени, бидејќи тревните предели постепено преминуваат во тајга на север и во сушни пустински области на југ. Степата традиционално се дели на западен и источен дел. Западната степа се простира од долниот тек на Дунав до Алтајските Планини, додека источната степа ги опфаќа Монголија и соседните области сè до Манџурија. Климата е континентална, со жешки лета и студени зими. Количината на врнежи е релативно мала, обично меѓу 250 и 500 милиметри годишно, што е доволно за развој на тревна вегетација, но недоволно за обемни шуми. 2czn8trd71r8yr6k32wcicdenwl0441 5578353 5578352 2026-06-17T22:54:47Z Buli 2648 /* Географија */ 5578353 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Eurasian steppe belt.jpg|thumb|upright=1.5|Евроазиски степски појас (тиркизна боја)]] '''Евроазиската Степа''' е најголемиот континуиран појас на умерени тревни пространства во светот. Таа се протега на околу 8.000 километри од Панонската Низина во средна Европа, преку [[Украина]], јужна [[Русија]], [[Казахстан]] и [[Монголија]], сè до Манџурија во североисточна Кина. Овој огромен појас на бездрвни или ретко пошумени тревни предели претставува една од најзначајните географски области во историјата на Евроазија, бидејќи со милениуми служел како природен коридор за миграции, трговија и освојувања. == Географија == Евроазиската Степа се наоѓа помеѓу шумските области на север и пустините и полупустините на југ. Нејзините граници не се строго определени, бидејќи тревните предели постепено преминуваат во тајга на север и во сушни пустински области на југ. Степата традиционално се дели на западен и источен дел. Западната степа се простира од долниот тек на Дунав до Алтајските Планини, додека источната степа ги опфаќа Монголија и соседните области сè до Манџурија. Климата е континентална, со жешки лета и студени зими. Количината на врнежи е релативно мала, обично меѓу 250 и 500 милиметри годишно, што е доволно за развој на тревна вегетација, но недоволно за обемни шуми. [[Категорија:Географија на Средна Азија]] [[Категорија:Географија на Источна Азија]] nkpyim6f3nrq28gq3c0nk93oirf0a4s 0 1397770 5578354 2026-06-17T22:56:11Z SpectralWiz 106165 Создадена страница со: {{Инфокутија Место во Грција |name = Гралишта |name_local = Ελληνόπυργος |image_skyline = Ellinopyrgos.jpg |caption_skyline = Поглед на селото |image_map = | periph = [[Тесалија]] | periphunit = [[Кардица (округ)|Кардички]] |municipality = [[Музаки]] |municunit = Итоми |population = 129 |area_community = |population_as_of = 2021 |lat_deg = 39 |la... 5578354 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Гралишта |name_local = Ελληνόπυργος |image_skyline = Ellinopyrgos.jpg |caption_skyline = Поглед на селото |image_map = | periph = [[Тесалија]] | periphunit = [[Кардица (округ)|Кардички]] |municipality = [[Музаки]] |municunit = Итоми |population = 129 |area_community = |population_as_of = 2021 |lat_deg = 39 |lat_min = 24 |lon_deg = 21 |lon_min = 44 |postal_code = |area_code = |licence = |elevation = 560 }} '''Гралишта''' ({{Langx|el|Ελληνόπυργος}}, ''Елинопиргос''; до 1928 г. ''Γράλιστα'', ''Гралиста<ref name=":0">{{нмс|url=https://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/171328|title=Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας|publisher=Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece|access-date=18 јуни 2026}}</ref>'') — село во [[Кардица (округ)|Кардичко]], [[Тесалија]], во општината [[Музаки]] на [[Кардица (округ)|Кардичкиот округ]], [[Грција]]. Населението брои 129 жители (2021). == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во подножјето на [[Псили Рахи (планина во Кардичко)|Псили Рахи]], северен продолжеток на масивот [[Аграфа]], над [[Тесалиска Низина|Тесалиската Низина]], на надморска височина од 560 м. Сместено е околу 17 км западно од [[Кардица]] и 20 км јужно од [[Трикала]], недалеку од езерото [[Езеро Пластира|Пластира]].<ref name=":02">{{Cite book|title=Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα|first=|last=|publisher=Εκδοτικός Οργανισμός Πάπυρος|year=1996|volume=23|location=|page=36}}</ref><ref>{{Генштаб}}</ref> Низ селото тече Гралишка Река (''Γραλισιώτης''), која го дели на две маала.<ref name=":1">{{Наведени вести|url=https://www.karditsanews.gr/o%CE%B9%CE%BA%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CE%AF-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B4%CE%AE%CE%BC%CE%BF%CF%85-%CE%B9%CE%B8%CF%8E%CE%BC%CE%B7%CF%82/|title=Oικισμοί του Δήμου Ιθώμης|date=22 Φεβρουαρίου, 2009|work=Karditsanews|access-date=18 јуни 2026}}</ref> == Историја == === Во Отоманското Царство === Во пишаните извори за првпат се споменува (како ''Γραδίστιο'', ''Градистио'') во писмо од 1328 година, откриено од проф. [[Никос Веис]] во манастир во [[Метеора]].<ref name="gralista" /> Првобитно, селото се наоѓало пониско, во месноста Панагија.<ref name=":1" /> Но, поради епидемија на чума што избувнала во средината на XVII век, преживеаните жители се преместиле крај селските колиби, каде што го обновиле селото.<ref name="gralista">{{Cite web|url=http://www.gralista-andreou.gr/history.htm|title=ιστορία του Ελληνόπυργου|accessdate=18 јуни 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100324053251/http://www.gralista-andreou.gr/history.htm|archivedate=24 март 2010|url-status=dead}}</ref> По [[Договор од Тамаси|Договорот од Тамаси]] (1525), Гралишта влегла во состав на автономната област Аграфа — планински крај во [[Средна Грција]]. Во наредните години особено се развиле [[сточарството]] и [[Шивачки занает|шнајдерството]]. [[Козма Етолски]] го посетил селото во XVIII век.<ref name="gralista" /> За време на [[Грчката војна за независност]] (1821–1829), селото значително настрадало. Во 1822 г. Селихтар, паша на [[Трикалски Санџак|Трикалскиот Санџак]], водел поход против населението на Аграфа и го уништил селото. Гралишта била опожарена уште двапатиː во 1854 г. поради учеството во [[Востание на Караташо Помладиот|Востанието на Караташо Помладиот]], и одново во 1878 г. по [[Грчко востание во Македонија (1878)|Грчкото востание во Македонија]].<ref name="gralista" /> === Во Грција === Селото е припоено кон [[Кралството Грција]] во 1881 г. согласно [[Договор од Цариград (1881)|Цариградскиот договор]]. Во 1928 г. селото е преименувано во ''Елинопиргос'' (Ελληνόπυργος), во превод „''грчка кула''“.''<ref name=":0" />'' Името го добило по древна градба (кула) над селото.<ref name=":1" /><ref name="gralista" /> == Население == {| class="wikitable" !Година !1951 !1961 !1971 !1981 !1991 !2001 !2011 !2021 |- |'''Население''' |943 |881 |584 |460 |371 |429 |280 |129 |} == Културни и природни знаменитости == '''Цркви''' * Црква „Св. Ѓорѓи“ — некогашна манастирска црква, подигната во 1818 г. од монах од [[Света Гора]]; * Црква „Св. Петка“ — главна селска црква од 1858 г.; и * Црква „Св. Димитриј“ — најнова црква, подигната во 1925 г. '''Параклиси''' * „Св. Илија“ — сместен во костеновата шума Ајља; и * „Св. Атанасиј“ — мал параклис надвор од селото. == Редовни настани == '''Слави<ref name=":1" />''' * [[Петковден]] (26 јули) — селска и црковна слава. == Наводи == {{Наводи}} {{Музаки}} [[Категорија:Музаки]] 7euhsh72gdv07xsaxrv3si9mdnxlozy 0 1397771 5578358 2026-06-18T01:37:49Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1252911151|Borovec pri Kočevski Reki]]“ 5578358 wikitext text/x-wiki '''Боровец кај Кочевска Река''' ({{Langx|de|Morobitz}} , готшериш : ''Mərobits'') - населба во [[општина Кочевје]] во Јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска|Долна Долењска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија|Статистичкиот регион Југоисточна Словенија]]. Исто така ги вклучува и поранешните села Драга ({{Јаз|de|Suchen}}), Равне ({{Јаз|de|Eben}}), Плеш ({{Јаз|de|Plösch}}), и Инлауф ({{Јаз|de|Inlauf}})<ref name="Leksikon" /><ref name="Ferenc" /> како селца. Поранешното село [[Ajbik|Ајбик]] (или Ајбиг, {{Langx|de|Eibig}}) било припоено кон Боровец кај Кочевска Река на 30 јануари 1953 година. == Име == Боровец кај Кочевска Река во пишаните извори се сретнува како ''Баробец'' во 1498 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://topografija.zrc-sazu.si/|title=Borovec pri Kočevski Reki|work=Slovenska historična topografija|publisher=ZRC SAZU Zgodovinski inštitut Milka Kosa|accessdate=March 6, 2021}}</ref> Името на населбата било променето од ''Боровец'' во ''Боровец кај Кочевска Река'' во 1953 година. Во минатото германското име било ''Моробиц.'' == Географија == Боровец кај Кочевска Река е збиено село што се протега по патот од [[Кочевска Река]] до [[Долња Брига]] во Боровската Долина ({{Langx|sl|Borovška dolina}}), кој е одвоен со низок рид од Готеничкокорешката Долина ({{Langx|sl|Goteniškoreška dolina}}). Околните височини ја вклучуваат планината Церк (1.192 м) и планината Мож (1.125 м) на запад, ридот Кремпа (944 м) на југ, ридот Равне (846 м) на север и ридот Ајбиг (765 м) на исток. Почвата е глинеста и песоклива, а водата се снабдува од извори северно од населбата. Пред [[Втора светска војна|Втората светска војна]], областа била позната како ''Кочевска Швица'' (Kočevje Švica), бидејќи се развила како мало туристичко место со умерена клима и почетна точка за планинарење.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://kocevarskevasi.si/sl/video-kocevarske-vasi/38-borovec-pri-kocevski-reki-morobitz-mroebitz|title=Borovec pri Kočevski Reki|work=Izgubljene kočevarske vasi|language=sl|trans-title=The Lost Villages of Kočevje|accessdate=25 December 2020}}</ref> == Историја == Во земјишниот регистар од 1498 година, Боровец имал пет целосни фарми и две полуфарми. Регистарот од 1574 година евидентирал 10 полуфарми, една целосна фарма и две колиби во Боровец, три целосни фарми поделени на половини во Равне и една целосна фарма во Плеш. До 1770 година, Боровец пораснал на 25 куќи, а Плеш пораснал на шест куќи. Пред Втората светска војна, селото имало мешано словенечко и [[Готшери|готскогерманско]] население. Боровец кај Кочевска Река е едно од најстарите села во областа Кочевје со изворно словенечко население. Во селото работела пилана на пареа, но била запалена за време на војната, кога и Равне било бомбардирано. Готскогерманците биле иселени во 1941 година, а по војната луѓе од различни делови на Словенија се населиле во селото. == Црква == Месната [[Црква (градба)|црква]], посветена на [[Архангел Михаил]], порано била [[парохиска црква]], но сега припаѓа на [[Парохија|парохијата]] [[Бања Лока]]. Изградена е помеѓу 1858 и 1863 година и запалена од италијанската војска во 1943 година.<ref>[http://www.pmk-kocevje.si/media/pdf/cerkve_kapele/panoji_cerkve_in_kapele_zupnije_kocevska_reka_september_2007_3.pdf Borovec {{In lang|sl|de}}]{{Мртва врска|date=November 2014}}</ref> Во 1952 година остатоците од црквата биле отстранети и зачувани се само темелите од првичната градба. == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" /> == Надворешни врски == * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:5720_x1644046.435172272_y5710820.914805047_s13_b2345 Боровец кај Кочевска Река на Геопедија] * [http://www.gottscheerland.at/ortsplaene/Morobitz.pdf Карта на Боровец кај Кочевска Река од пред Втората светска војна со еконими и презимиња] {{Кочевје}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Населени место во Општината Кочевје]] ont63moh1wup9bjdmiaeljaqifwdndo 5578359 5578358 2026-06-18T01:44:44Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка, поправки 5578359 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = Боровец<br/>Borovec |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = |motto = |image_skyline = |imagesize = 250px |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = ||pushpin_map = Словенија |pushpin_label_position = right |pushpin_map_caption = Местоположба во Словенија |subdivision_type = Држава |subdivision_name = [[Image:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]] |subdivision_type1 = Традиционален регион |subdivision_name1 = [[Долењска]] |subdivision_type2 = [[Статистички региони на Словенија|Статистички регион]] |subdivision_name2 = [[Југоисточен статистички регион на Словенија|Југосисточна Словенија]] |subdivision_type3 = [[Општини во Словенија|Општина]] |subdivision_name3 = [[Општина Кочевје|Кочевје]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = |established_date = |established_title2 = |established_date2 = |established_title3 = |established_date3 = |area_magnitude = |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 21,25 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = |population_as_of = 2002 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 57 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title =Народности |population_blank1 = |population_blank2_title =Вери |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|45|32|46.98|N|14|47|4|E|region:SI|display=inline,title}} |elevation_footnotes = |elevation_m = 670,3 |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = 1338 |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = <ref>[http://www.stat.si/eng/index.asp Statistical Office of the Republic of Slovenia]</ref>}} '''Боровец кај Кочевска Река''' ({{Langx|de|Morobitz}}<ref name="Leksikon">''Leksikon občin kraljestev in dežel zastopanih v državnem zboru,'' vol. 6: ''Kranjsko''. 1906. Vienna: C. Kr. Dvorna in Državna Tiskarna, p. 34.</ref><ref name= "Ferenc">Ferenc, Mitja. 2007. ''Nekdanji nemški jezikovni otok na kočevskem''. Kočevje: Pokrajinski muzej, p. 4.</ref>, готшериш: ''Mərobits'') — населба во [[општина Кочевје]] во Јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска|Долна Долењска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија|Статистичкиот регион Југоисточна Словенија]]. Исто така ги вклучува и поранешните села Драга ({{Јаз|de|Suchen}}), Равне ({{Јаз|de|Eben}}), Плеш ({{Јаз|de|Plösch}}), и Инлауф ({{Јаз|de|Inlauf}})<ref name="Leksikon" /><ref name="Ferenc" /> како селца. Поранешното село [[Ajbik|Ајбик]] (или Ајбиг, {{Langx|de|Eibig}}) било припоено кон Боровец кај Кочевска Река на 30 јануари 1953 година. == Име == Боровец кај Кочевска Река во пишаните извори се сретнува како ''Баробец'' во 1498 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://topografija.zrc-sazu.si/|title=Borovec pri Kočevski Reki|work=Slovenska historična topografija|publisher=ZRC SAZU Zgodovinski inštitut Milka Kosa|accessdate=March 6, 2021}}</ref> Името на населбата било променето од ''Боровец'' во ''Боровец кај Кочевска Река'' во 1953 година. Во минатото германското име било ''Моробиц.'' == Географија == Боровец кај Кочевска Река е збиено село што се протега по патот од [[Кочевска Река]] до [[Долња Брига]] во Боровската Долина ({{Langx|sl|Borovška dolina}}), кој е одвоен со низок рид од Готеничкокорешката Долина ({{Langx|sl|Goteniškoreška dolina}}). Околните височини ја вклучуваат планината Церк (1.192 м) и планината Мож (1.125 м) на запад, ридот Кремпа (944 м) на југ, ридот Равне (846 м) на север и ридот Ајбиг (765 м) на исток. Почвата е глинеста и песоклива, а водата се снабдува од извори северно од населбата. Пред [[Втора светска војна|Втората светска војна]], областа била позната како ''Кочевска Швица'' (Kočevje Švica), бидејќи се развила како мало туристичко место со умерена клима и почетна точка за планинарење.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://kocevarskevasi.si/sl/video-kocevarske-vasi/38-borovec-pri-kocevski-reki-morobitz-mroebitz|title=Borovec pri Kočevski Reki|work=Izgubljene kočevarske vasi|language=sl|trans-title=The Lost Villages of Kočevje|accessdate=25 December 2020}}</ref> == Историја == Во земјишниот регистар од 1498 година, Боровец имал пет целосни фарми и две полуфарми. Регистарот од 1574 година евидентирал 10 полуфарми, една целосна фарма и две колиби во Боровец, три целосни фарми поделени на половини во Равне и една целосна фарма во Плеш. До 1770 година, Боровец пораснал на 25 куќи, а Плеш пораснал на шест куќи. Пред Втората светска војна, селото имало мешано словенечко и [[Готшери|готскогерманско]] население. Боровец кај Кочевска Река е едно од најстарите села во областа Кочевје со изворно словенечко население. Во селото работела пилана на пареа, но била запалена за време на војната, кога и Равне било бомбардирано. Готскогерманците биле иселени во 1941 година, а по војната луѓе од различни делови на Словенија се населиле во селото. == Црква == Месната [[Црква (градба)|црква]], посветена на [[Архангел Михаил]], порано била [[парохиска црква]], но сега припаѓа на [[Парохија|парохијата]] [[Бања Лока]]. Изградена е помеѓу 1858 и 1863 година и запалена од италијанската војска во 1943 година.<ref>[http://www.pmk-kocevje.si/media/pdf/cerkve_kapele/panoji_cerkve_in_kapele_zupnije_kocevska_reka_september_2007_3.pdf Borovec {{In lang|sl|de}}]{{Мртва врска|date=November 2014}}</ref> Во 1952 година остатоците од црквата биле отстранети и зачувани се само темелите од првичната градба. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:5720_x1644046.435172272_y5710820.914805047_s13_b2345 Боровец кај Кочевска Река на Геопедија] * [http://www.gottscheerland.at/ortsplaene/Morobitz.pdf Карта на Боровец кај Кочевска Река од пред Втората светска војна со еконими и презимиња] {{Кочевје}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Населени место во Општината Кочевје]] iu4og3uxsp8o7oy628zg05vcolucy2h 1 1397772 5578360 2026-06-18T01:44:56Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5578360 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1397773 5578363 2026-06-18T02:41:23Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1252954186|Breg pri Kočevju]]“ 5578363 wikitext text/x-wiki '''Брег кај Кочевје''' ({{Langx|de|Rain}}) - населба на левиот брег на [[Ринжа|реката Ринжа]] северно од [[Кочевје]] во Јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска]] и денес е вклучена во [[Југоисточна Словенија|Статистичкиот регион Југоисточна Словенија]]. == Име == Брег кај Кочевје првпат се сретнува во пишани извори како ''Rain'' во 1494 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://topografija.zrc-sazu.si/|title=Breg pri Kočevju|work=Slovenska historična topografija|publisher=ZRC SAZU Zgodovinski inštitut Milka Kosa|accessdate=November 23, 2020}}</ref> Германската општа именка ''Rain'' значи „брег“<ref>{{Наведена книга|title=Matthias Lexers Mittelhochdeutsches Taschenwörterbuch|date=1986|publisher=S. Hirzel Verlag|edition=37|location=Leipzig|page=166}}</ref> и [[Семантика|семантички]] одговара на словенечкото име ''Брег'', обете се однесуваат на местоположбата на селото на брегот на реката Ринжа. Името на населбата било променето од ''Брег'' во ''Брег кај Кочевје'' во 1953 година. == Наводи == == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Breg pri Kočevju}} * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:1794_x1652235.7794216583_y5726064.493327029_s15_b2345 Breg pri Kočevju on Geopedia] * [http://www.gottscheerland.at/ortsplaene/Rain.pdf Pre–World War II map of Breg pri Kočevju with oeconyms and family names] {{Кочевје}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Населени места во Општина Кочевје]] i5lmmmu2s0nqeimurzs1bpb8g3se2q6 5578364 5578363 2026-06-18T02:46:09Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5578364 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = Брег кај Кочевје<br/>Breg pri Kočevju |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = |motto = |image_skyline = Breg pri Kocevju Slovenia.jpg |imagesize = 250px |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = ||pushpin_map = Словенија |pushpin_label_position = right |pushpin_map_caption = Местоположба во Словенија |subdivision_type = Држава |subdivision_name = [[Image:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]] |subdivision_type1 = Традиционален регион |subdivision_name1 = [[Долењска]] |subdivision_type2 = [[Статистички региони во Словенија|Статистички регион]] |subdivision_name2 = [[Статистички регион Југоисточна Словенија|Југоисточна Словенија]] |subdivision_type3 = [[Општини во Словенија|Општина]] |subdivision_name3 = [[Општина Кочевје|Кочевје]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = |established_date = |established_title2 = |established_date2 = |established_title3 = |established_date3 = |area_magnitude = |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 0,82 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = |population_as_of = 2002 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 336 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title =Народности |population_blank1 = |population_blank2_title =Религии |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|45|39|28.98|N|14|50|14.65|E|region:SI|display=inline,title}} |elevation_footnotes = |elevation_m = 465,7 |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = 1332 |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = <ref>[http://www.stat.si/eng/index.asp Statistical Office of the Republic of Slovenia]</ref>}} '''Брег кај Кочевје''' ({{Langx|de|Rain}}) — населба на левиот брег на [[Ринжа|реката Ринжа]] северно од [[Кочевје]] во Јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска]] и денес е вклучена во [[Југоисточна Словенија|Статистичкиот регион Југоисточна Словенија]]. == Име == Брег кај Кочевје првпат се сретнува во пишани извори како ''Rain'' во 1494 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://topografija.zrc-sazu.si/|title=Breg pri Kočevju|work=Slovenska historična topografija|publisher=ZRC SAZU Zgodovinski inštitut Milka Kosa|accessdate=November 23, 2020}}</ref> Германската општа именка ''Rain'' значи „брег“<ref>{{Наведена книга|title=Matthias Lexers Mittelhochdeutsches Taschenwörterbuch|date=1986|publisher=S. Hirzel Verlag|edition=37|location=Leipzig|page=166}}</ref> и [[Семантика|семантички]] одговара на словенечкото име ''Брег'', обете се однесуваат на местоположбата на селото на брегот на реката Ринжа. Името на населбата било променето од ''Брег'' во ''Брег кај Кочевје'' во 1953 година. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Breg pri Kočevju}} * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:1794_x1652235.7794216583_y5726064.493327029_s15_b2345 Breg pri Kočevju on Geopedia] * [http://www.gottscheerland.at/ortsplaene/Rain.pdf Pre–World War II map of Breg pri Kočevju with oeconyms and family names] {{Кочевје}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Населени места во Општина Кочевје]] jw5hfl9frzpkawpm5niy3blnuh51vi4 1 1397774 5578365 2026-06-18T02:46:21Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5578365 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1397775 5578367 2026-06-18T03:40:50Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1274880445|Brezovica pri Predgradu]]“ 5578367 wikitext text/x-wiki '''Брезовица кај Предград''' ({{Langx|de|Bresowitz}}) - мала населба во [[Општина Кочевје]] во Јужна [[Словенија]]. Областа е во [[Југоисточна Словенија|Статистичкиот регион Југоисточна Словенија]] и е дел од традиционалниот регион [[Долењска]]. == Географија == Брезовица кај Предград се наоѓа на горниот раб на Полјанската Долина ({{Langx|sl|Poljanska dolina}}) покрај патот од [[Кочевје]] до [[Чрномељ]]. Го вклучува селото Задерц ({{Langx|de|Saderz}}) половина километар јужно од главната населба. Во областа има неколку извори и пештери. Изворот Брезовица ({{Јаз|sl|Brezoviški studenec}}) е под ридот Стража, а над него стои пештерата Клинлел. Западно од неа е Рударската Пештера ({{Јаз|sl|Rudniška jama}}), од кој извор се напојува потокот во Вимољската Клисура ({{Јаз|sl|Vimoljski jarek}}). Рударската Пештера била извор на јаглен пред [[Втората светска војна]]. Изворот Видмар ({{Јаз|sl|Vidmarski studenec}}) се влева во долот Вимољ меѓу Брезовица и селото Видем во [[Кнежја Липа]]. Изворот Задерц ({{Јаз|sl|Zaderški studenec}}) се наоѓа 1&nbsp;км југозападно од Задерц.<ref name="Savnik">{{Наведена книга|title=Krajevni leksikon Slovenije, vol. 2|last=Savnik|first=Roman|date=1971|publisher=Državna založba Slovenije|location=Ljubljana|page=218}}</ref> == Име == Името ''Брезовица кај Предград'' значи „Брезовица во близина на Предград “. Името ''Брезовица'' и слични имиња се релативно чести во Словенија и во другите словенски земји (на пр., [[Бжезовице]] во [[Чешка]], [[Брезовица (Уб)|Брезовица]] во [[Србија]] итн.). Името ''Брезовица'' е изведено од зборот „[[бреза]]“. Како и сличните [[топоними]] во Словенија (на пр., ''[[Брезова (Цеље)|Брезова]], [[Брезовец (Циркулане)|Брезовец]], [[Брезовци (Пуцонци)|Брезовци]]''), првично се однесувало на месната вегетација.<ref>{{Наведена книга|title=Etimološki slovar slovenskih zemljepisnih imen|last=Snoj|first=Marko|date=2009|publisher=Modrijan|location=Ljubljana|page=80}}</ref> Германското име ''Бресовиц'' е изведено од словенечкото име. Името на населбата било променето од ''Брезовица'' во ''Брезовица кај Предград'' во 1953 година. == Историја == Брезовица кај Предград било мешано село со словенечко и [[Готшери|готшерско]] население. За време на феудалната ера припаѓало на Доминионот Пољане, а во 1576 година имало четири целосни фарми. Пред Втората светска војна, тоа било претприемничко село, со две продавници и еден гостилница. Готшерите биле иселени во есента 1941 година. Италијанските трупи ги запалиле сите освен три куќи во селото на 15 септември 1942 година. По примирјето меѓу Италија и сојузничките вооружени сили, [[Југословенски партизани|партизаните]] изградиле бункер во шумата источно од селото за складирање оружје и храна. Бункерот бил откриен од германските и [[Словенечки домобрани|домашните]] сили во есента 1943 година и бил дигнат во воздух. Од 13 куќи во селото пред војната, само три останале по војната: две селски куќи и една во која живеел шумарски работник и неговото семејство.<ref name="Savnik">{{Наведена книга|title=Krajevni leksikon Slovenije, vol. 2|last=Savnik|first=Roman|date=1971|publisher=Državna založba Slovenije|location=Ljubljana|page=218}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSavnik1971">Savnik, Roman (1971). ''Krajevni leksikon Slovenije, vol. 2''. Ljubljana: Državna založba Slovenije. p.&nbsp;218.</cite></ref> == Наводи == == Надворешни врски == * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:4343_x1677052.349470093_y5708942.7340884665_s15_b2345 Брезовица кај Предград на Геопедија] * [http://www.gottscheerland.at/ortsplaene/Bresowitz.pdf Карта на Брезовица кај Предград пред Втората светска војна со економии и презимиња] {{Кочевје}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Населени места во Општината Кочевје]] t218m2nxbrz4pid1abqr8fxj8kp29ho 5578368 5578367 2026-06-18T03:45:58Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5578368 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = Брезовица кај Предград<br/>Brezovica pri Predgradu |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = |motto = |image_skyline = |imagesize = 250px |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = ||pushpin_map = Словенија |pushpin_label_position = right |pushpin_map_caption = Местоположба во Словенија |subdivision_type = Држава |subdivision_name = [[Image:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]] |subdivision_type1 = Традиционален регион |subdivision_name1 = [[Долењска]] |subdivision_type2 = [[Статистички региони во Словенија|Статистички регион]] |subdivision_name2 = [[Југоисточна Словенија]] |subdivision_type3 = [[Општини во Словенија|Општина]] |subdivision_name3 = [[Општина Кочевје|Кочевје]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = |established_date = |established_title2 = |established_date2 = |established_title3 = |established_date3 = |area_magnitude = |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 5.21 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = |population_as_of = 2002 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 52 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title =Ethnicities |population_blank1 = |population_blank2_title =Religions |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|45|32|46.37|N|15|2|38.06|E|region:SI|display=inline,title}} |elevation_footnotes = |elevation_m = 505,5 |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = 8342 |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = <ref>[http://www.stat.si/eng/index.asp Statistical Office of the Republic of Slovenia]</ref>}} '''Брезовица кај Предград''' ({{Langx|de|Bresowitz}}) — мала населба во [[Општина Кочевје]] во Јужна [[Словенија]]. Областа е во [[Југоисточна Словенија|Статистичкиот регион Југоисточна Словенија]] и е дел од традиционалниот регион [[Долењска]]. == Географија == Брезовица кај Предград се наоѓа на горниот раб на Полјанската Долина ({{Langx|sl|Poljanska dolina}}) покрај патот од [[Кочевје]] до [[Чрномељ]]. Го вклучува селото Задерц ({{Langx|de|Saderz}}) половина километар јужно од главната населба. Во областа има неколку извори и пештери. Изворот Брезовица ({{Јаз|sl|Brezoviški studenec}}) е под ридот Стража, а над него стои пештерата Клинлел. Западно од неа е Рударската Пештера ({{Јаз|sl|Rudniška jama}}), од кој извор се напојува потокот во Вимољската Клисура ({{Јаз|sl|Vimoljski jarek}}). Рударската Пештера била извор на јаглен пред [[Втората светска војна]]. Изворот Видмар ({{Јаз|sl|Vidmarski studenec}}) се влева во долот Вимољ меѓу Брезовица и селото Видем во [[Кнежја Липа]]. Изворот Задерц ({{Јаз|sl|Zaderški studenec}}) се наоѓа 1&nbsp;км југозападно од Задерц.<ref name="Savnik">{{Наведена книга|title=Krajevni leksikon Slovenije, vol. 2|last=Savnik|first=Roman|date=1971|publisher=Državna založba Slovenije|location=Ljubljana|page=218}}</ref> == Име == Името ''Брезовица кај Предград'' значи „Брезовица во близина на Предград “. Името ''Брезовица'' и слични имиња се релативно чести во Словенија и во другите словенски земји (на пр., [[Бжезовице]] во [[Чешка]], [[Брезовица (Уб)|Брезовица]] во [[Србија]] итн.). Името ''Брезовица'' е изведено од зборот „[[бреза]]“. Како и сличните [[топоними]] во Словенија (на пр., ''[[Брезова (Цеље)|Брезова]], [[Брезовец (Циркулане)|Брезовец]], [[Брезовци (Пуцонци)|Брезовци]]''), првично се однесувало на месната вегетација.<ref>{{Наведена книга|title=Etimološki slovar slovenskih zemljepisnih imen|last=Snoj|first=Marko|date=2009|publisher=Modrijan|location=Ljubljana|page=80}}</ref> Германското име ''Бресовиц'' е изведено од словенечкото име. Името на населбата било променето од ''Брезовица'' во ''Брезовица кај Предград'' во 1953 година. == Историја == Брезовица кај Предград било мешано село со словенечко и [[Готшери|готшерско]] население. За време на феудалната ера припаѓало на Доминионот Пољане, а во 1576 година имало четири целосни фарми. Пред Втората светска војна, тоа било претприемничко село, со две продавници и еден гостилница. Готшерите биле иселени во есента 1941 година. Италијанските трупи ги запалиле сите освен три куќи во селото на 15 септември 1942 година. По примирјето меѓу Италија и сојузничките вооружени сили, [[Југословенски партизани|партизаните]] изградиле бункер во шумата источно од селото за складирање оружје и храна. Бункерот бил откриен од германските и [[Словенечки домобрани|домашните]] сили во есента 1943 година и бил дигнат во воздух. Од 13 куќи во селото пред војната, само три останале по војната: две селски куќи и една во која живеел шумарски работник и неговото семејство.<ref name="Savnik">{{Наведена книга|title=Krajevni leksikon Slovenije, vol. 2|last=Savnik|first=Roman|date=1971|publisher=Državna založba Slovenije|location=Ljubljana|page=218}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSavnik1971">Savnik, Roman (1971). ''Krajevni leksikon Slovenije, vol. 2''. Ljubljana: Državna založba Slovenije. p.&nbsp;218.</cite></ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:4343_x1677052.349470093_y5708942.7340884665_s15_b2345 Брезовица кај Предград на Геопедија] * [http://www.gottscheerland.at/ortsplaene/Bresowitz.pdf Карта на Брезовица кај Предград пред Втората светска војна со економии и презимиња] {{Кочевје}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Населени места во Општината Кочевје]] tksztawxr999fw585w95jjmqs0pi0pb 5578370 5578368 2026-06-18T03:47:40Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5578370 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = Брезовица кај Предград<br/>Brezovica pri Predgradu |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = |motto = |image_skyline = |imagesize = 250px |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = ||pushpin_map = Словенија |pushpin_label_position = right |pushpin_map_caption = Местоположба во Словенија |subdivision_type = Држава |subdivision_name = [[Image:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]] |subdivision_type1 = Традиционален регион |subdivision_name1 = [[Долењска]] |subdivision_type2 = [[Статистички региони во Словенија|Статистички регион]] |subdivision_name2 = [[Југоисточна Словенија]] |subdivision_type3 = [[Општини во Словенија|Општина]] |subdivision_name3 = [[Општина Кочевје|Кочевје]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = |established_date = |established_title2 = |established_date2 = |established_title3 = |established_date3 = |area_magnitude = |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 5.21 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = |population_as_of = 2002 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 52 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title =Ethnicities |population_blank1 = |population_blank2_title =Religions |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|45|32|46.37|N|15|2|38.06|E|region:SI|display=inline,title}} |elevation_footnotes = |elevation_m = 505,5 |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = 8342 |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = <ref>[http://www.stat.si/eng/index.asp Statistical Office of the Republic of Slovenia]</ref>}} '''Брезовица кај Предград''' ({{Langx|de|Bresowitz}}) — мала населба во [[Општина Кочевје]] во Јужна [[Словенија]]. Областа е во [[Југоисточна Словенија|Статистичкиот регион Југоисточна Словенија]] и е дел од традиционалниот регион [[Долењска]]. == Географија == Брезовица кај Предград се наоѓа на горниот раб на Полјанската Долина ({{Langx|sl|Poljanska dolina}}) покрај патот од [[Кочевје]] до [[Чрномељ]]. Го вклучува селото Задерц ({{Langx|de|Saderz}}) половина километар јужно од главната населба. Во областа има неколку извори и пештери. Изворот Брезовица ({{Јаз|sl|Brezoviški studenec}}) е под ридот Стража, а над него стои пештерата Клинлел. Западно од неа е Рударската Пештера ({{Јаз|sl|Rudniška jama}}), од кој извор се напојува потокот во Вимољската Клисура ({{Јаз|sl|Vimoljski jarek}}). Рударската Пештера била извор на јаглен пред [[Втората светска војна]]. Изворот Видмар ({{Јаз|sl|Vidmarski studenec}}) се влева во долот Вимољ меѓу Брезовица и селото Видем во [[Кнежја Липа]]. Изворот Задерц ({{Јаз|sl|Zaderški studenec}}) се наоѓа 1&nbsp;км југозападно од Задерц.<ref name="Savnik">{{Наведена книга|title=Krajevni leksikon Slovenije, vol. 2|last=Savnik|first=Roman|date=1971|publisher=Državna založba Slovenije|location=Ljubljana|page=218}}</ref> == Име == Името ''Брезовица кај Предград'' значи „Брезовица во близина на Предград “. Името ''Брезовица'' и слични имиња се релативно чести во Словенија и во другите словенски земји (на пр., [[Бжезовице]] во [[Чешка]], [[Брезовица (Уб)|Брезовица]] во [[Србија]] итн.). Името ''Брезовица'' е изведено од зборот „[[бреза]]“. Како и сличните [[топоними]] во Словенија (на пр., ''[[Брезова (Цеље)|Брезова]], [[Брезовец (Циркулане)|Брезовец]], [[Брезовци (Пуцонци)|Брезовци]]''), првично се однесувало на месната вегетација.<ref>{{Наведена книга|title=Etimološki slovar slovenskih zemljepisnih imen|last=Snoj|first=Marko|date=2009|publisher=Modrijan|location=Ljubljana|page=80}}</ref> Германското име ''Бресовиц'' е изведено од словенечкото име. Името на населбата било променето од ''Брезовица'' во ''Брезовица кај Предград'' во 1953 година. == Историја == Брезовица кај Предград било мешано село со словенечко и [[Готшери|готшерско]] население. За време на феудалната ера припаѓало на Доминионот Пољане, а во 1576 година имало четири целосни фарми. Пред Втората светска војна, тоа било претприемничко село, со две продавници и еден гостилница. Готшерите биле иселени во есента 1941 година. Италијанските трупи ги запалиле сите освен три куќи во селото на 15 септември 1942 година. По примирјето меѓу Италија и сојузничките вооружени сили, [[Југословенски партизани|партизаните]] изградиле бункер во шумата источно од селото за складирање оружје и храна. Бункерот бил откриен од германските и [[Словенечки домобрани|домашните]] сили во есента 1943 година и бил дигнат во воздух. Од 13 куќи во селото пред војната, само три останале по војната: две селски куќи и една во која живеел шумарски работник и неговото семејство.<ref name="Savnik"/> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:4343_x1677052.349470093_y5708942.7340884665_s15_b2345 Брезовица кај Предград на Геопедија] * [http://www.gottscheerland.at/ortsplaene/Bresowitz.pdf Карта на Брезовица кај Предград пред Втората светска војна со економии и презимиња] {{Кочевје}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Населени места во Општината Кочевје]] irxe3d5v8rqhqjxgpsymjo6y9hkglbw 1 1397776 5578369 2026-06-18T03:46:08Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5578369 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 2 1397777 5578372 2026-06-18T04:09:07Z Vstojovska 134271 '''Викторија Стојовска''' — македонска поетеса, писателка и блогерка 5578372 wikitext text/x-wiki Викторија Стојовска <nowiki>'''Викторија Стојовска'''</nowiki> — македонска поетеса, писателка и блогерка. Родена е во Кичево, а студира во Битола. Во јавноста е позната и по литературниот псевдоним „Девојката од Пергамент“, како и по авторскиот блог „Кукла од челик“, на кој објавува поезија, кратка проза, есеи и лични размисли за љубовта, осаменоста и човечката природа. Стојовска започнала да пишува уште во основно училиште. Нејзиното творештво се одликува со изразена емоционалност, лиричност и интроспективен пристап. Учествувала на повеќе литературни манифестации и конкурси, каде што добила признанија и награди за своето творештво. Во 2024 година ја објавила својата прва книга, „Парчиња од себеси“, дело составено од поетски и прозни записи, кратки дијалози и приказни инспирирани од секојдневниот живот и личните искуства. Книгата е дел од современата македонска книжевност и е добитник на наградата „Душата на чаршијата“. '''„СВОЈА“''' – Нејзината '''втора книга''' (објавена во мај 2026 година), која самата авторка ја опишува како приказна за патот до сопственото „јас“, исполнета со моменти на кршливост и непоколеблива верба,, Книгата е официјално промовирана на '''12 јуни 2026 година''' во Малата сала на НУЦК „Кочо Рацин“ во Кичево, како дел од културната манифестација „Кичево – Град на културата 2026“. dxcpal6uboy83e49x6maqupdgyq4y6u 5578380 5578372 2026-06-18T05:42:11Z Vstojovska 134271 Исправена граматиката 5578380 wikitext text/x-wiki Викторија Стојовска <nowiki>'''Викторија Стојовска'''</nowiki> — македонска поетеса, писателка и блогерка. Родена е во Кичево, а студира во Битола. Во јавноста е позната и по литературниот псевдоним „Девојката од Пергамент“, како и по авторскиот блог „Кукла од челик“, на кој објавува поезија, кратка проза, есеи и лични размисли за љубовта, осаменоста и човечката природа. ТВОРЕШТВО Во јавноста е позната и по литературниот псевдоним „Девојката од Пергамент“, како и по авторскиот блог „[[Кукла од челик]]“, на кој објавува поезија, кратка проза, есеи и лични размисли за љубовта, осаменоста и човечката природа. Потоа во 2020 откако станува член на [[ЛК ,,Китка"]] од Кичево го отвора својот литературен блог Викторија Стојовска со своето име и презиме на кој твори веќе шест години и ден денес. БИБЛИОГРАФИЈА Во 2024 година ја објавила својата прва книга, „'''ПАРЧИЊА ОД СЕБЕСИ'''", дело составено од поетски и прозни записи, кратки дијалози и приказни инспирирани од секојдневниот живот и личните искуства. Книгата е дел од современата македонска книжевност и е добитник на наградата „Душата на чаршијата“. '''„СВОЈА“''' – Нејзината '''втора книга''' (објавена во мај 2026 година), која самата авторка ја опишува како приказна за патот до сопственото „јас“, исполнета со моменти на кршливост и непоколеблива верба. ,,'''КУКЛАТА ОД ТЕАТАРОТ'''“ е најновиот трилер роман на Викторија Стојовска, со кој авторката прави исчекор од својата препознатлива поезија во прозниот трилер жанр. Книгата е официјално промовирана на '''12 јуни 2026 година''' во Малата сала на НУЦК „Кочо Рацин“ во Кичево, како дел од културната манифестација „Кичево – Град на културата 2026“. БЛОГОВИ И САЈТОВИ Исто така Стојовска е основач е на книжевниот сајт/блог „'''[[Девојката со приказни]]'''“, платформа посветена на поезија, кратки раскази, книжевни осврти, промоции на книги и афирмација на современи автори. Покрај својот долгогодишен блог, Викторија Стојовска развива и нови авторски веб-простори на платформите [[WordPress]] и [[Weebly]], каде објавува поезија, кратка проза, размисли и авторски записи. Нејзините текстови најчесто се занимаваат со теми како љубовта, загубата, сеќавањата, внатрешните борби и емоционалната зрелост. Блоговите претставуваат значаен дел од нејзиното јавно литературно присуство и место каде редовно го објавува своето најново творештво. НАГРАДИ Награда „Душата на чаршијата“ за книгата „Парчиња од себеси“ (2024) доделена на конкурс на издавачката куќа „Дата Песнопој“ од Битола. Книгата е дел од едицијата „Книжевни меридијани“ и современата македонска книжевност. Награда „Книжевни меридијани “ за книгата „Своја“ (2026). Книгата е дел од едицијата „Книжевни меридијани“ и современата македонска книжевност. ПРИЗНАНИЈА Учествувала на повеќе литературни манифестации и конкурси, каде што добила признанија и награди за своето творештво. Нејзините текстови се застапени во списанијата „Средношколски размислувања 5“; ,,Средношколски размислувања 6". Учествувала на „Струшки вечери на поезијата; Манастирско поетско Ехо; Преспански треперења; Поетско Маркукуле; Успешна жена; Тиквешко црвено вино; Поетски Мозаик; Поезија со душа и други манифестации. Нејзини песни се застапени во неколку антологии, меѓу кои и стихозбирката [[Стихувалки]] за деца. 45tgthhfykge6eo7yfmkz8dy9kx4qb7 5578381 5578380 2026-06-18T05:44:30Z Vstojovska 134271 Исправена печатна грешка 5578381 wikitext text/x-wiki <ref>[[Викторија Стојовска <nowiki>'''Викторија Стојовска'''</nowiki> — македонска поетеса, писателка и блогерка. Родена е во Кичево, а студира во Битола. Во јавноста е позната и по литературниот псевдоним „Девојката од Пергамент“, како и по авторскиот блог „Кукла од челик“, на кој објавува поезија, кратка проза, есеи и лични размисли за љубовта, осаменоста и човечката природа. ТВОРЕШТВО Во јавноста е позната и по литературниот псевдоним „Девојката од Пергамент“, како и по авторскиот блог „[[Кукла од челик]]“, на кој објавува поезија, кратка проза, есеи и лични размисли за љубовта, осаменоста и човечката природа. Потоа во 2020 откако станува член на [[ЛК ,,Китка"]] од Кичево го отвора својот литературен блог Викторија Стојовска со своето име и презиме на кој твори веќе шест години и ден денес. БИБЛИОГРАФИЈА Во 2024 година ја објавила својата прва книга, „'''ПАРЧИЊА ОД СЕБЕСИ'''", дело составено од поетски и прозни записи, кратки дијалози и приказни инспирирани од секојдневниот живот и личните искуства. Книгата е дел од современата македонска книжевност и е добитник на наградата „Душата на чаршијата“. '''„СВОЈА“''' – Нејзината '''втора книга''' (објавена во мај 2026 година), која самата авторка ја опишува како приказна за патот до сопственото „јас“, исполнета со моменти на кршливост и непоколеблива верба. ,,'''КУКЛАТА ОД ТЕАТАРОТ'''“ е најновиот трилер роман на Викторија Стојовска, со кој авторката прави исчекор од својата препознатлива поезија во прозниот трилер жанр. Книгата е официјално промовирана на '''12 јуни 2026 година''' во Малата сала на НУЦК „Кочо Рацин“ во Кичево, како дел од културната манифестација „Кичево – Град на културата 2026“. БЛОГОВИ И САЈТОВИ Исто така Стојовска е основач е на книжевниот сајт/блог „'''[[Девојката со приказни]]'''“, платформа посветена на поезија, кратки раскази, книжевни осврти, промоции на книги и афирмација на современи автори. Покрај својот долгогодишен блог, Викторија Стојовска развива и нови авторски веб-простори на платформите [[WordPress]] и [[Weebly]], каде објавува поезија, кратка проза, размисли и авторски записи. Нејзините текстови најчесто се занимаваат со теми како љубовта, загубата, сеќавањата, внатрешните борби и емоционалната зрелост. Блоговите претставуваат значаен дел од нејзиното јавно литературно присуство и место каде редовно го објавува своето најново творештво. НАГРАДИ Награда „Душата на чаршијата“ за книгата „Парчиња од себеси“ (2024) доделена на конкурс на издавачката куќа „Дата Песнопој“ од Битола. Книгата е дел од едицијата „Книжевни меридијани“ и современата македонска книжевност. Награда „Книжевни меридијани “ за книгата „Своја“ (2026). Книгата е дел од едицијата „Книжевни меридијани“ и современата македонска книжевност. ПРИЗНАНИЈА Учествувала на повеќе литературни манифестации и конкурси, каде што добила признанија и награди за своето творештво. Нејзините текстови се застапени во списанијата „Средношколски размислувања 5“; ,,Средношколски размислувања 6". Учествувала на „Струшки вечери на поезијата; Манастирско поетско Ехо; Преспански треперења; Поетско Маркукуле; Успешна жена; Тиквешко црвено вино; Поетски Мозаик; Поезија со душа и други манифестации. Нејзини песни се застапени во неколку антологии, меѓу кои и стихозбирката [[Стихувалки]] за деца. s03tx79ts3ijbxkfzokp2utwdnaxirm 5578392 5578381 2026-06-18T06:47:08Z Vstojovska 134271 Додадени врски 5578392 wikitext text/x-wiki <ref>[[Викторија Стојовска <nowiki>'''[[Викторија Стојовска]]'''</nowiki> — македонска поетеса, писателка и блогерка. Родена е во Кичево, а студира во Битола. Во јавноста е позната и по литературниот псевдоним „Девојката од Пергамент“, како и по авторскиот блог „Кукла од челик“, на кој објавува поезија, кратка проза, есеи и лични размисли за љубовта, осаменоста и човечката природа. ТВОРЕШТВО Во јавноста е позната и по литературниот псевдоним „Девојката од Пергамент“, како и по авторскиот блог „[[Кукла од челик]]“, на кој објавува поезија, кратка проза, есеи и лични размисли за љубовта, осаменоста и човечката природа. Потоа во 2020 откако станува член на [[ЛК ,,Китка"]] од Кичево го отвора својот литературен блог Викторија Стојовска со своето име и презиме на кој твори веќе шест години и ден денес. БИБЛИОГРАФИЈА Во 2024 година ја објавила својата прва книга, „'''ПАРЧИЊА ОД СЕБЕСИ'''", дело составено од поетски и прозни записи, кратки дијалози и приказни инспирирани од секојдневниот живот и личните искуства. Книгата е дел од современата македонска книжевност и е добитник на наградата „Душата на чаршијата“. '''„СВОЈА“''' – Нејзината '''втора книга''' (објавена во мај 2026 година), која самата авторка ја опишува како приказна за патот до сопственото „јас“, исполнета со моменти на кршливост и непоколеблива верба. ,,'''КУКЛАТА ОД ТЕАТАРОТ'''“ е најновиот трилер роман на Викторија Стојовска, со кој авторката прави исчекор од својата препознатлива поезија во прозниот трилер жанр. Книгата е официјално промовирана на '''12 јуни 2026 година''' во Малата сала на НУЦК „Кочо Рацин“ во Кичево, како дел од културната манифестација „Кичево – Град на културата 2026“. БЛОГОВИ И САЈТОВИ Исто така Стојовска е основач е на книжевниот сајт/блог „'''[[Девојката со приказни]]'''“, платформа посветена на поезија, кратки раскази, книжевни осврти, промоции на книги и афирмација на современи автори. Покрај својот долгогодишен блог, Викторија Стојовска развива и нови авторски веб-простори на платформите [[WordPress]] и [[Weebly]], каде објавува поезија, кратка проза, размисли и авторски записи. Нејзините текстови најчесто се занимаваат со теми како љубовта, загубата, сеќавањата, внатрешните борби и емоционалната зрелост. Блоговите претставуваат значаен дел од нејзиното јавно литературно присуство и место каде редовно го објавува своето најново творештво. НАГРАДИ Награда „Душата на чаршијата“ за книгата „Парчиња од себеси“ (2024) доделена на конкурс на издавачката куќа „Дата Песнопој“ од Битола. Книгата е дел од едицијата „Книжевни меридијани“ и современата македонска книжевност. Награда „Книжевни меридијани “ за книгата „Своја“ (2026). Книгата е дел од едицијата „Книжевни меридијани“ и современата македонска книжевност. ПРИЗНАНИЈА Учествувала на повеќе литературни манифестации и конкурси, каде што добила признанија и награди за своето творештво. Нејзините текстови се застапени во списанијата „Средношколски размислувања 5“; ,,Средношколски размислувања 6". Учествувала на „Струшки вечери на поезијата; Манастирско поетско Ехо; Преспански треперења; Поетско Маркукуле; Успешна жена; Тиквешко црвено вино; Поетски Мозаик; Поезија со душа и други манифестации. Нејзини песни се застапени во неколку антологии, меѓу кои и стихозбирката [[Стихувалки]] за деца. drzpqp8bc6rf6iu599njbbonpwmxcl1 0 1397778 5578374 2026-06-18T04:59:12Z Almir Mirtoski 133996 /* */ Образование 5578374 wikitext text/x-wiki {{Ве молиме оставете го овој ред ваков како што е}} Лина Ќиброска е многу познато девојче и ако не ја знаете, не се знаете сами себе. Лина е супер човек ама некогаш ја фаќаат будалите. Лина е многу малечка ама има ист роденден со Billie Eilish. Лина не се однесува по цивилизирано од мене. Ако читате за мене не верувајте на тоа што напишала. Ќе јадеш леќа! hmdko01n46ejoxnc9k56mbb81pk2heu 5578375 5578374 2026-06-18T05:01:05Z Almir Mirtoski 133996 /* */ 5578375 wikitext text/x-wiki {{Ве молиме оставете го овој ред ваков како што е|Иџаза=https://azharpressiternational.blogspot.com/2026/06/north-macedonian-student-receives.html}} Лина Ќиброска е многу познато девојче и ако не ја знаете, не се знаете сами себе. Лина е супер човек ама некогаш ја фаќаат будалите. Лина е многу малечка ама има ист роденден со Billie Eilish. Лина не се однесува по цивилизирано од мене. Ако читате за мене не верувајте на тоа што напишала. Ќе јадеш леќа! 5osg0d6fdcihsmrt5xb6rkbd48p9bza 0 1397779 5578376 2026-06-18T05:04:24Z Almir Mirtoski 133996 /* */ == Личности == * '''Алмир Миртоски''' (р. 27 мај 1995 во Кичево) — македонски филолог, преведувач и сертифициран експерт за класични арапски јазични традиции. Во јуни 2026 година, како претставник од Лисичани (Кичевско), се стекнува со престижна куранска иџаза (овластување со континуиран синџир на пренесување — ''санад'') за кираетот (начинот на рецитирање) на Хафс од Асим, издадена од страна на научници и улеми поврзани со престижниот универзитет Ал-Азхар од Каиро, Египет, која понатаму е 5578376 wikitext text/x-wiki {{Ве молиме оставете го овој ред ваков како што е}} Лина Ќиброска е многу познато девојче и ако не ја знаете, не се знаете сами себе. Лина е супер човек ама некогаш ја фаќаат будалите. Лина е многу малечка ама има ист роденден со Billie Eilish. Лина не се однесува по цивилизирано од мене. Ако читате за мене не верувајте на тоа што напишала. Ќе јадеш леќа! hmdko01n46ejoxnc9k56mbb81pk2heu 2 1397780 5578378 2026-06-18T05:10:16Z Almir Mirtoski 133996 /* */ Алмир Миртоски Алмир Миртоски (роден 1995 година, Северна Македонија) е македонски кари (рецитатор на Куран) специјализиран за ривајата Хафс ‘ан ‘Асим (حفص عن عاصم). Образование и религиозна обука Миртоски има завршено хифз (меморирање на целиот Куран) и напредна обука во областа на таџвид и кираат. Неговото образование е реализирано преку традиционалниот метод на усно учење (мушафаха) под надзор на квалификувани учители во областа на кураничката рецитација. Иџаза (овластување) Тој има доб 5578378 wikitext text/x-wiki Https://azharpressiternational.blogspot.com/2026/06/north-macedonian-student-receives.html?m=1&fbclid=IwY2xjawSgUkRleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZAwzNTA2ODU1MzE3MjgAAR7A5uRDxVpL7ay1x1aDlcxUwb_vN-mijatThDAgU1vx7VWQHqb2xoVpvagQnA_aem_BJMfGQKQLCSOn5a6zRyE2A lyuw13u3x2lpgrfuk1tbgd1u1foa37h 0 1397781 5578379 2026-06-18T05:40:14Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1323859631|Saxifraga oppositifolia]]“ 5578379 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Saxifraga_oppositifolia_MHNT.BOT.2009.13.38.jpg|мини|''Saxifraga oppositifolia'']] '''''Saxifraga oppositifolia'''''— [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Saxifraga]]'' во [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Каменоломки]]. Често се среќава на [[Арктик|Арктикот]], како и во некои високи планински предели појужно, вклучувајќи ја северна [[Обединето Кралство|Британија]], [[Алпи|Алпите]] и [[Карпести Планини|Карпестите Планини]]. ''Saxifraga oppositifolia'' расте на 83°40' северна географска ширина на островот Кафеклубен, сместен на северот на [[Гренланд]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sagaxexpeditions.com/2US%20-%203.4%20Photos-Videos.html|title=Template|publisher=Sagaxexpeditions.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029200751/http://www.sagaxexpeditions.com/2US%20-%203.4%20Photos-Videos.html|archive-date=29 October 2013|accessdate=25 October 2013}}</ref> со што се вбројува меѓу најсеверните растенија на планетата. == Опис и распространетост == ''Saxifraga oppositifolia'' е нискорастечко и силно разгрането растение, со делумно ползечки и делумно исправени густи гранчиња што создаваат ниско приземно бусенче. Цветните стебленца се високи 3-5 см и на врвот се влакнести. [[Лист|Листовите]] се наспрамни, на врвот влакнести. Најгорните листови под [[Цвет|цветовите]] често се спирално распоредени, синкаво-зелени и дебели, горе рамни, долу со испакната средна жила, речиси округли или обратно-јајцевидно-елиптични, на врвот заострени со 1-5 хидатоди со наслоен варовник околу отворите, кон основата стеснети и прилепени, а по работ со долги цилии речиси до врвот; листовите на цветните гранчиња најчесто се поголеми и со долги цилии по работ. Цветовите се поединечни, со многу кратки дршки покриени со гргурави влакна; често имаат 6 чашкини и 6 венечни ливчиња. Чашката е долга околу 8 мм, во пехарестиот дел со гргурави влакна, а чашкините ливчиња се голи, долги 4,5-5 мм, широко-елиптични и со долги цилии по работ. Венечните ливчиња се розови до пурпурно-виолетови, долги околу 10 мм, обратно-јајцевидно-ланцетни, во основата стеснети, со јасно изразен клиновиден дел и со 3 потемни жили, неразгранети или разгранети. [[Прашник|Прашниците]] се подолги од чашкините ливчиња, а антерите се сиво-виолетови. Столпчињата се значително подолги од чашката.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1083-1084}}</ref> ''Saxifraga oppositifolia'' расте во сите видови ладни умерени до [[Арктик|арктички]] средини и на многу места му дава живописна боја на пејзажот. Неговите природни живеалишта вклучуваат [[тундра]], арктички крајбрежни карпи, алпски сипари и карпести пукнатини.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.wildflower.org/plants/result.php?id_plant=SAOP|title=Lady Bird Johnson Wildflower Center - The University of Texas at Austin|work=www.wildflower.org|accessdate=2021-11-19}}</ref> Швајцарскиот ботаничар Кристијан Кернер открил дека растението расте на 4505 метри надморска височина во [[Швајцарија|швајцарските]] [[Алпи]], со што се вбројува како скриеносемено растение на најголема надморска височина во [[Европа]].<ref>{{Наведено списание|last=Körner|first=Christian|year=2011|title=Coldest places on earth with angiosperm plant life|journal=Alpine Botany|volume=121|pages=11–22|doi=10.1007/s00035-011-0089-1}}</ref> Во [[Македонија]] расте на варовнички камењари и пасишта во алпскиот појас.<ref name=":0" /> == Употреба == ''Saxifraga oppositifolia'' е често и популарно растение во алпските градини, иако тешко се одгледува во топли климатски услови. [[Податотека:Purple_Mountain_Saxifrage_(Saxifraga_oppositifolia)_-_William_Catto_-_ABDAG016202.jpg|мини|''Saxifraga oppositifolia'' од Вилијам Като (1916)]] == Варијабилност == Постојат неколку подвидови на ''Saxifraga oppositifolia'', вклучувајќи: * ''Saxifraga oppositifolia'' ssp. ''glandulisepala'' Hultén - * ''Saxifraga oppositifolia'' ssp. ''oppositifolia'' L. * ''Saxifraga oppositifolia'' ssp. ''smalliana'' (Engl. & Irmsch.) Hultén Во Македонија се среќава и варијантата ''Saxifraga oppositifolia var. meridionalis'' кај која ливчињата се долги 4,5-6 мм и на врвот имаат 3-5 хидатоди. Се среќава на врвовите на [[Шар Планина]]. == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Јадливи растенија]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Алпите]] [[Категорија:Планински растенија]] [[Категорија:Каменоломка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] cclt737gvln6588gpp4sudgg16q9cz8 5578383 5578379 2026-06-18T05:53:39Z Orce Wiki 121850 5578383 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox |image = Purpsaxifrage2.jpg |image_caption = Saxifraga oppositifolia |genus = Saxifraga |species = oppositifolia |authority = [[Carl Linnaeus|L.]] }} [[Податотека:Saxifraga_oppositifolia_MHNT.BOT.2009.13.38.jpg|мини|''Saxifraga oppositifolia'']] '''''Saxifraga oppositifolia''''' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Saxifraga]]'' во [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Каменоломки]]. Често се среќава на [[Арктик|Арктикот]], како и во некои високи планински предели појужно, вклучувајќи ја северна [[Обединето Кралство|Британија]], [[Алпи|Алпите]] и [[Карпести Планини|Карпестите Планини]]. ''Saxifraga oppositifolia'' расте на 83°40' северна географска ширина на островот Кафеклубен, сместен на северот на [[Гренланд]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sagaxexpeditions.com/2US%20-%203.4%20Photos-Videos.html|title=Template|publisher=Sagaxexpeditions.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029200751/http://www.sagaxexpeditions.com/2US%20-%203.4%20Photos-Videos.html|archive-date=29 October 2013|accessdate=25 October 2013}}</ref> со што се вбројува меѓу најсеверните растенија на планетата. == Опис и распространетост == ''Saxifraga oppositifolia'' е нискорастечко и силно разгрането растение, со делумно ползечки и делумно исправени густи гранчиња што создаваат ниско приземно бусенче. Цветните стебленца се високи 3-5 см и на врвот се влакнести. [[Лист|Листовите]] се наспрамни, на врвот влакнести. Најгорните листови под [[Цвет|цветовите]] често се спирално распоредени, синкаво-зелени и дебели, горе рамни, долу со испакната средна жила, речиси округли или обратно-јајцевидно-елиптични, на врвот заострени со 1-5 хидатоди со наслоен варовник околу отворите, кон основата стеснети и прилепени, а по работ со долги цилии речиси до врвот; листовите на цветните гранчиња најчесто се поголеми и со долги цилии по работ. Цветовите се поединечни, со многу кратки дршки покриени со гргурави влакна; често имаат 6 чашкини и 6 венечни ливчиња. Чашката е долга околу 8 мм, во пехарестиот дел со гргурави влакна, а чашкините ливчиња се голи, долги 4,5-5 мм, широко-елиптични и со долги цилии по работ. Венечните ливчиња се розови до пурпурно-виолетови, долги околу 10 мм, обратно-јајцевидно-ланцетни, во основата стеснети, со јасно изразен клиновиден дел и со 3 потемни жили, неразгранети или разгранети. [[Прашник|Прашниците]] се подолги од чашкините ливчиња, а антерите се сиво-виолетови. Столпчињата се значително подолги од чашката.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1083-1084}}</ref> ''Saxifraga oppositifolia'' расте во сите видови ладни умерени до [[Арктик|арктички]] средини и на многу места му дава живописна боја на пејзажот. Неговите природни живеалишта вклучуваат [[тундра]], арктички крајбрежни карпи, алпски сипари и карпести пукнатини.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.wildflower.org/plants/result.php?id_plant=SAOP|title=Lady Bird Johnson Wildflower Center - The University of Texas at Austin|work=www.wildflower.org|accessdate=2021-11-19}}</ref> Швајцарскиот ботаничар Кристијан Кернер открил дека растението расте на 4505 метри надморска височина во [[Швајцарија|швајцарските]] [[Алпи]], со што се вбројува како скриеносемено растение на најголема надморска височина во [[Европа]].<ref>{{Наведено списание|last=Körner|first=Christian|year=2011|title=Coldest places on earth with angiosperm plant life|journal=Alpine Botany|volume=121|pages=11–22|doi=10.1007/s00035-011-0089-1}}</ref> Во [[Македонија]] расте на варовнички камењари и пасишта во алпскиот појас.<ref name=":0" /> == Употреба == ''Saxifraga oppositifolia'' е често и популарно растение во алпските градини, иако тешко се одгледува во топли климатски услови. == Варијабилност == Постојат неколку подвидови на ''Saxifraga oppositifolia'', вклучувајќи: * ''Saxifraga oppositifolia'' ssp. ''glandulisepala'' Hultén - * ''Saxifraga oppositifolia'' ssp. ''oppositifolia'' L. * ''Saxifraga oppositifolia'' ssp. ''smalliana'' (Engl. & Irmsch.) Hultén Во Македонија се среќава и варијантата ''Saxifraga oppositifolia var. meridionalis'' кај која ливчињата се долги 4,5-6 мм и на врвот имаат 3-5 хидатоди. Се среќава на врвовите на [[Шар Планина]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1083-1084}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Purple Mountain Saxifrage (Saxifraga oppositifolia) - William Catto - ABDAG016202.jpg|Илустрација на ''Saxifraga oppositifolia'' од Вилијам Като (1916) Податотека:Saxifraga oppositifolia upernavik 2006-06-22 1.jpg|Saxifraga oppositifolia Податотека:Saxifraga oppositifolia var. meridionalis - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga oppositifolia var. meridionalis Податотека:Saxifraga oppositifolia var. meridionalis 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga oppositifolia var. meridionalis Податотека:Saxifraga oppositifolia var. meridionalis 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga oppositifolia var. meridionalis Податотека:Saxifraga oppositifolia var. meridionalis 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga oppositifolia var. meridionalis </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Јадливи растенија]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Алпите]] [[Категорија:Планински растенија]] [[Категорија:Каменоломка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] rdqbq6ievxz947pjahyj9lxdrv7edtf 1 1397782 5578384 2026-06-18T05:53:56Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5578384 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1397783 5578387 2026-06-18T06:37:33Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:sv:Special:Redirect/revision/57996135|Saxifraga pedemontana]]“ 5578387 wikitext text/x-wiki '''''Saxifraga pedemontana''''' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] од [[Род (биологија)|родот]] [[Saxifraga]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Каменоломки]]. Опис и распространетост ''Saxifraga pedemontana'' е [[повеќегодишно растение]], кое во основата има многу збиени гранчиња што создаваат перничеста форма. Цветните стебленца се високи 6-10 см, обично без листови или понекогаш со 1-2, а по површината имаат густи жлездести влакна. [[Лист|Листовите]] во основата се собрани во густи розети со многу исушени и нераспаднати листови; тие се долги 2-3 см, приседнати, од основата кон врвот дланковидно проширени и поделени на 5-7 линејно-лентовидни сегменти, кои на врвот се тапи или заострени, а од средината надолу ламината постепено преминува во долга дршка; по површината од двете страни имаат куси жлездести влакна, а по работ долги многуцветни жлездести влакна; прицветните листови на врвот се длабоко поделени на 3 линејни сегменти. [[Соцветие|Соцветието]] е метличесто. [[Цвет|Цветовите]] се во значителен број. Чашката е долга околу 5 мм и покриена со густи жлездести влакна; чашкините ливчиња се ланцетовидни и долги 3 мм. Венечните ливчиња се бели, долги околу 10 мм, односно 2-3 пати подолги од чашкините, долгнавести и обратно-јајцевидни, кон основата постепено стеснети. [[Прашник|Прашниците]] се покуси од венечните ливчиња, а филаментите се бели. Плодникот е полупотцветен, а кутијката топчеста.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1079}}</ref> Расте на силикатни почви и карпи во алпскиот и субалпскиот појас.<ref name=":0" /> == Варијабилност == Видот е поделен на следниве подвидови: * ''Saxifraga pedemontana'' ''cymosa'' - Листовите се тенки и меки. Цветните стебленца се високи до 10 см и најчесто немаат листови. Се среќава на пл. [[Јакупица]] - Салаковска Планина, [[Баба (планина)|Баба]] - [[Пелистер]], [[Ниџе]] - [[Кајмакчалан]].<ref name=":0" /> * ''Saxifraga pedemontana'' ''pedemontana'' ''-'' Листовите донекаде се месести и кожести. Цветните стебленца се високи од 6 до 15 см и имаат листови по нив. Во Македонија не се среќава.<ref name=":0" /> * ''Saxifraga pedemontana demnatensis'' * ''Saxifraga pedemontana pedatifida'' * ''Saxifraga pedemontana'' ''cervicornis'' * ''Saxifraga pedemontana prostii'' == Галерија == <gallery> Податотека:Saxifraga_pedemontana_ssp_cymosa.jpg|врска=Fil:Saxifraga_pedemontana_ssp_cymosa.jpg </gallery> == Наводи == <references> <ref name="COL">{{webbref|url=http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16735141|titel=Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|hämtdatum=26 May 2014|författare=Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|datum=2014|verk=|utgivare=Species 2000: Reading, UK.}}</ref> <ref name="source">{{Webbref|url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/|titel=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World|hämtdatum=2014-08-25|arkivurl=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/|arkivdatum=2019-03-18}}</ref> </references> == Надворешни врски == * {{Ризница-врска|Saxifraga pedemontana|''Saxifraga pedemontana''}} [[Категорија:Каменоломка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Планински растенија]] g3rrvzkiw240rje8pzc438q13joxdc1 5578389 5578387 2026-06-18T06:43:02Z Orce Wiki 121850 5578389 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Saxifraga pedemontana'' | status = | image = Saxifraga pedemontana ssp cymosa.jpg | image_caption = Saxifraga pedemontana subsp. cymosa | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = Saxifragales | familia_sv = | familia = Saxifragaceae | genus_sv = | genus = Saxifraga | species_sv = | species = '''Saxifraga pedemontana''' | taxon = Saxifraga pedemontana | taxon_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }}'''''Saxifraga pedemontana''''' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] од [[Род (биологија)|родот]] [[Saxifraga]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Каменоломки]]. == Опис и распространетост == ''Saxifraga pedemontana'' е [[повеќегодишно растение]], кое во основата има многу збиени гранчиња што создаваат перничеста форма. Цветните стебленца се високи 6-10 см, обично без листови или понекогаш со 1-2, а по површината имаат густи жлездести влакна. [[Лист|Листовите]] во основата се собрани во густи розети со многу исушени и нераспаднати листови; тие се долги 2-3 см, приседнати, од основата кон врвот дланковидно проширени и поделени на 5-7 линејно-лентовидни сегменти, кои на врвот се тапи или заострени, а од средината надолу ламината постепено преминува во долга дршка; по површината од двете страни имаат куси жлездести влакна, а по работ долги многуцветни жлездести влакна; прицветните листови на врвот се длабоко поделени на 3 линејни сегменти. [[Соцветие|Соцветието]] е метличесто. [[Цвет|Цветовите]] се во значителен број. Чашката е долга околу 5 мм и покриена со густи жлездести влакна; чашкините ливчиња се ланцетовидни и долги 3 мм. Венечните ливчиња се бели, долги околу 10 мм, односно 2-3 пати подолги од чашкините, долгнавести и обратно-јајцевидни, кон основата постепено стеснети. [[Прашник|Прашниците]] се покуси од венечните ливчиња, а филаментите се бели. Плодникот е полупотцветен, а кутијката топчеста.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1079}}</ref> Расте на силикатни почви и карпи во алпскиот и субалпскиот појас.<ref name=":0" /> == Варијабилност == Видот е поделен на следниве подвидови: * ''Saxifraga pedemontana'' ''cymosa'' - Листовите се тенки и меки. Цветните стебленца се високи до 10 см и најчесто немаат листови. Се среќава на пл. [[Јакупица]] - Салаковска Планина, [[Баба (планина)|Баба]] - [[Пелистер]], [[Ниџе]] - [[Кајмакчалан]].<ref name=":0" /> * ''Saxifraga pedemontana'' ''pedemontana'' ''-'' Листовите донекаде се месести и кожести. Цветните стебленца се високи од 6 до 15 см и имаат листови по нив. Во [[Македонија]] не се среќава.<ref name=":0" /> * ''Saxifraga pedemontana demnatensis'' * ''Saxifraga pedemontana pedatifida'' * ''Saxifraga pedemontana'' ''cervicornis'' * ''Saxifraga pedemontana prostii'' == Галерија == <gallery> Податотека:Saxifraga_pedemontana_ssp_cymosa.jpg|врска=Fil:Saxifraga_pedemontana_ssp_cymosa.jpg Податотека:Saxifraga pedemontana subsp. cymosa - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga pedemontana subsp. cymosa Податотека:Saxifraga pedemontana subsp. cymosa 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga pedemontana subsp. cymosa </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} == Надворешни врски == * {{Ризница-врска|Saxifraga pedemontana|''Saxifraga pedemontana''}} [[Категорија:Каменоломка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Планински растенија]] 55f5icdc421o2k1qu0t362pun3hd6as 1 1397784 5578390 2026-06-18T06:43:21Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5578390 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1397785 5578397 2026-06-18T07:30:58Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1315145184|Saxifraga rotundifolia]]“ 5578397 wikitext text/x-wiki '''''Saxifraga rotundifolia''''' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Saxifraga]]'' во [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Каменоломки]]. Опис и распространетост Ова [[Алпско растение|алпско]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Растенија|растение]] е високо од 20 до 40 см. [[Стебло|Стеблото]] му е покриено со густи жлездести влакна и е разгрането само кај [[Соцветие|соцветието]]. Мал број основни [[Лист|листови]] создаваат розета. Листовите се речиси округли, до 5 см во пречник, по работ тапо назабени или поделени, со мали запчиња; во основата срцевидни или бубреговидни, со тесен бел раб, од двете страни и по работ со долги влакна; дршките се 2-4 пати подолги од пречникот и со долги густи влакна; стеблените листови се 2-3, помали, бубреговидни, со остри запци по работ, а во основата често рамни или клиновидни. [[Цвет|Цветовите]] се групирани во ретко метличесто соцветие со долги индивидуални и заеднички жлездесто-влакнести дршки. Чашкините ливчиња се долги околу 2 мм, триаглесто-ланцетни, голи или со ретки жлездести влакна, прилепени до венечните. Венечните ливчиња се бели, понекогаш врвовите розови, со жолтеникави и горе црвени точки, поретко целосно бели, долги 6-11 мм, односно 3-4 пати подолги од чашкините; долгнавести или ланцетовидни, во основата стеснети во мал клиновиден дел околу 1 мм. [[Прашник|Прашниците]] се двојно подолги од чашкините ливчиња, а антерите се розови. Плодникот е натцветен. Плодната кутијка е долга 5-6 мм.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1073-1074}}</ref> Цвета од април до август. Видот се среќава во централна и јужна [[Европа]] на [[Пиринејски Полуостров|Иберискиот Полуостров]], [[Алпи|Алпите]] и [[Балкански Полуостров|Балканот]]. Во [[Македонија]] расте на влажни места покрај планински потоци и рекички во монтанскиот, субалпскиот и алпскиот појас до 2700 метри надморска височина.<ref name=":0" /> == Варијабилност == * ''Saxifraga rotundifolia subsp. rotundifolia'' - Листовите имаат јасно изразен хиалински раб. Широко распространето растение. ** ''var. rotundifolia'' - Ламината во основата одеднаш се стеснува и нема постепен премин во дршката. Венечните ливчиња се долги до 8 мм. Високо растение до 40 см, со 2-3 листа по стеблото. Листовите во основата се срцевидни. Растението е присутно скоро по сите планини низ [[Македонија]]. ** ''var. geoides'' - Ламината во основата одеднаш се стеснува и нема постепен премин во дршката. Венечните ливчиња се долги до 8 мм. Ниско растение до 20 см и голо по стеблото. Се среќава по планините: [[Јакупица]], [[Шар Планина]], [[Кораб]], [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Галичица]] и [[Пелистер]]. ** ''var. heucherifolia'' - Ламината во основата постепено клиновидно преминува во лисната дршка. Венечните ливчиња долги до 11 мм. Во Македонија претставува широко распространето растение.<ref name=":0" /> * ''Saxifraga rotundifolia subsp. chrysosplenifolia -'' Листовите немаат хиалински раб''.'' Претставува ретко растение. ** var. ''chrysosplenifolia'' - Листовите имаат округли запци. Венечните ливчиња се бели и немаат црвени точки. Типичниот облик на овој таксон досега не е сретнат во [[Македонија]]. ** var. ''rhodopaea -'' Листовите се напилени и запците се остри. Венечните ливчиња имаат црвени точки. Се среќава во [[Прилеп]] - [[Трескавец|манастир Трескавец]]; [[Крушево]] и на [[Јакупица]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} * [https://www.biolib.cz/en/taxon/id39476/ Биолиб] * [http://encyclopaedia.alpinegardensociety.net/plants/Saxifraga/rotundifolia Енциклопедија на алпски растенија] * [http://www.actaplantarum.org/floraitaliae/viewtopic.php?t=3219 Acta Plantarum] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150316023822/http://www.actaplantarum.org/floraitaliae/viewtopic.php?t=3219}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Каменоломка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] risfbsxweuoujfyfc47ima2sgu1jzm8 5578401 5578397 2026-06-18T07:45:04Z Orce Wiki 121850 5578401 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox |image = Saxifragaceae - Saxifraga rotundifolia.jpg |image_caption = Цветови од ''Saxifraga rotundifolia'' |genus = Saxifraga |species = rotundifolia |authority = [[Carl Linnaeus|L.]] }} '''''Saxifraga rotundifolia''''' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Saxifraga]]'' во [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Каменоломки]]. == Опис и распространетост == Ова [[Алпско растение|алпско]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Растенија|растение]] е високо од 20 до 40 см. [[Стебло|Стеблото]] му е покриено со густи жлездести влакна и е разгрането само кај [[Соцветие|соцветието]]. Мал број основни [[Лист|листови]] создаваат розета. Листовите се речиси округли, до 5 см во пречник, по работ тапо назабени или поделени, со мали запчиња; во основата срцевидни или бубреговидни, со тесен бел раб, од двете страни и по работ со долги влакна; дршките се 2-4 пати подолги од пречникот и со долги густи влакна; стеблените листови се 2-3, помали, бубреговидни, со остри запци по работ, а во основата често рамни или клиновидни. [[Цвет|Цветовите]] се групирани во ретко метличесто соцветие со долги индивидуални и заеднички жлездесто-влакнести дршки. Чашкините ливчиња се долги околу 2 мм, триаглесто-ланцетни, голи или со ретки жлездести влакна, прилепени до венечните. Венечните ливчиња се бели, понекогаш врвовите розови, со жолтеникави и горе црвени точки, поретко целосно бели, долги 6-11 мм, односно 3-4 пати подолги од чашкините; долгнавести или ланцетовидни, во основата стеснети во мал клиновиден дел околу 1 мм. [[Прашник|Прашниците]] се двојно подолги од чашкините ливчиња, а антерите се розови. Плодникот е натцветен. Плодната кутијка е долга 5-6 мм.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1073-1074}}</ref> Цвета од април до август. Видот се среќава во централна и јужна [[Европа]] на [[Пиринејски Полуостров|Иберискиот Полуостров]], [[Алпи|Алпите]] и [[Балкански Полуостров|Балканот]]. Во [[Македонија]] расте на влажни места покрај планински потоци и рекички во монтанскиот, субалпскиот и алпскиот појас до 2700 метри надморска височина.<ref name=":0" /> == Варијабилност == * ''Saxifraga rotundifolia subsp. rotundifolia'' - Листовите имаат јасно изразен хиалински раб. Широко распространето растение. ** ''var. rotundifolia'' - Ламината во основата одеднаш се стеснува и нема постепен премин во дршката. Венечните ливчиња се долги до 8 мм. Високо растение до 40 см, со 2-3 листа по стеблото. Листовите во основата се срцевидни. Растението е присутно скоро по сите планини низ [[Македонија]]. ** ''var. geoides'' - Ламината во основата одеднаш се стеснува и нема постепен премин во дршката. Венечните ливчиња се долги до 8 мм. Ниско растение до 20 см и голо по стеблото. Се среќава по планините: [[Јакупица]], [[Шар Планина]], [[Кораб]], [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Галичица]] и [[Пелистер]]. ** ''var. heucherifolia'' - Ламината во основата постепено клиновидно преминува во лисната дршка. Венечните ливчиња долги до 11 мм. Во Македонија претставува широко распространето растение.<ref name=":0" /> * ''Saxifraga rotundifolia subsp. chrysosplenifolia -'' Листовите немаат хиалински раб''.'' Претставува ретко растение. ** var. ''chrysosplenifolia'' - Листовите имаат округли запци. Венечните ливчиња се бели и немаат црвени точки. Типичниот облик на овој таксон досега не е сретнат во [[Македонија]]. ** var. ''rhodopaea -'' Листовите се напилени и запците се остри. Венечните ливчиња имаат црвени точки. Се среќава во [[Прилеп]] - [[Трескавец|манастир Трескавец]]; [[Крушево]] и на [[Јакупица]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Saxifraga rotundifolia - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga rotundifolia Податотека:Saxifraga rotundifolia 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga rotundifolia Податотека:Saxifraga rotundifolia subsp. chrysosplenifolia - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga rotundifolia subsp. chrysosplenifolia Податотека:Saxifraga rotundifolia subsp. chrysosplenifolia 02 - Flora Exsiccata.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga rotundifolia subsp. chrysosplenifolia var. rhodopaea Податотека:Saxifraga rotundifolia subsp. chrysosplenifolia 03 - Flora Exsiccata.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga rotundifolia subsp. chrysosplenifolia var. rhodopaea Податотека:Saxifraga rotundifolia var. geoides - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga rotundifolia var. geoides Податотека:Saxifraga rotundifolia var. geoides 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga rotundifolia var. geoides Податотека:Saxifraga rotundifolia var. heucherifolia - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga rotundifolia var. heucherifolia Податотека:Saxifraga rotundifolia var. heucherifolia 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Saxifraga rotundifolia var. heucherifolia </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://encyclopaedia.alpinegardensociety.net/plants/Saxifraga/rotundifolia Енциклопедија на алпски растенија] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Каменоломка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] baz1n22kvevdfquvsuvacu8wqg99qbu 1 1397786 5578402 2026-06-18T07:45:31Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5578402 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1397787 5578407 2026-06-18T07:59:33Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1333867074|Anogramma leptophylla]]“ 5578407 wikitext text/x-wiki '''''Anogramma leptophylla''''' е вид [[папрат]] од семејството [[Pteridaceae]] . Се среќава низ целиот свет во умерените и суптропските региони. Реткост кај [[Pteridophyta]], тоа е папрат чиј спорофит има тенденција да има годишен животен циклус.<ref name="OnlineAtlas">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brc.ac.uk/plantatlas/plant/anogramma-leptophylla|title=''Anogramma leptophylla''|work=Online Atlas of the British and Irish Flora|accessdate=21 March 2020}}</ref> Гаметофитите од овој вид имаат способност да станат неактивни и да чекаат и до две и пол години додека условите не бидат соодветни за спорофитната фаза од животниот циклус.<ref>{{Наведено списание|last=Pangua, Emilia|last2=Pérez-Ruzafa, Isabel|last3=Pajarón, Santiago|year=2011|title=Gametophyte Features in a Peculiar Annual Fern, ''Anogramma leptophylla''|journal=Annales Botanici Fennici|volume=48|issue=6|pages=465–472|doi=10.5735/085.048.0604}}</ref> == Опис == ''Anogramma leptophylla'' е мала едногодишна папрат, која ретко надминува 8 см во височина. Има нежни, двоперни листови, од кои само внатрешните се плодни и носат линеарни спори на долните страни од речиси кружните ливчиња, и го зафаќаат поголемиот дел од нивната површина. Рабовите на листовите не се извиткани.<ref>{{Наведена книга|title=The Pocket Guide to Wild Flowers|last=McClintock|first=David|last2=Fitter|first2=R.S.R.|publisher=Collins|year=1961|page=301}}</ref> == Распространетост и живеалиште == ''Anogramma leptophylla'' има океанска умерена распространетост. Се среќава околу [[Медитеран|Медитеранот]], во Африка, јужна и источна Азија; Океанија, и во Мексико и Централна и Јужна Америка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.worldplants.de/world-ferns/ferns-and-lycophytes-list#g-161|title=Ferns and Lycophytes List|work=www.worldplants.de|accessdate=2026-01-20}}</ref> Единственото место на Британските острови каде што се јавува е островот [[Џерси]] на [[Каналски Острови|Каналските Острови]]. Во Македонија Расте на ѕидови и брегови, особено кога има [[Гранит|гранитна]] карпа под нив. Претпочита да расте на гола почва на влажни, но добро дренирани места бидејќи не е многу конкурентна. <ref name="OnlineAtlas">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brc.ac.uk/plantatlas/plant/anogramma-leptophylla|title=''Anogramma leptophylla''|work=Online Atlas of the British and Irish Flora|accessdate=21 March 2020}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.brc.ac.uk/plantatlas/plant/anogramma-leptophylla "''Anogramma leptophylla''"]. ''Online Atlas of the British and Irish Flora''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 March</span> 2020</span>.</cite></ref> == Наводи ==  {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Австралија]] [[Категорија:Флора на Либан]] [[Категорија:Флора на Македонија]] bcpfgybcj016q0yjhzrqdh01oo2evg7 0 1397788 5578410 2026-06-18T08:10:50Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{Инфокутија Списание | наслов = Monthly Sunday GX | слика = Monthly Sunday GX.png | опис_на_слика = Корица од првиот број на ''Monthly Sunday Gene-X'' (август 2000) | уредник = Акинобу Нацуме | категорија = [[сеинен]]<ref>{{cite web|url=https://www.shogakukan.co.jp/magazines/series/034000|title=Monthly Sunday GX|publisher=Shogakukan|date=July 30, 2... 5578410 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Списание | наслов = Monthly Sunday GX | слика = Monthly Sunday GX.png | опис_на_слика = Корица од првиот број на ''Monthly Sunday Gene-X'' (август 2000) | уредник = Акинобу Нацуме | категорија = [[сеинен]]<ref>{{cite web|url=https://www.shogakukan.co.jp/magazines/series/034000|title=Monthly Sunday GX|publisher=Shogakukan|date=July 30, 2016|access-date=July 30, 2016|archive-date=June 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160613102215/http://www.shogakukan.co.jp/magazines/series/034000|url-status=live}}</ref><ref name="Boys manga">{{cite web|url=http://www.j-magazine.or.jp/magadata/index.php?module=list&action=list&cat1cd=1&cat3cd=14&period_cd=35|title=Boy's Manga|publisher=Japanese Magazine Publishers Association|date=December 2016|language=Japanese|access-date=March 20, 2017|archive-date=March 20, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170320232847/http://www.j-magazine.or.jp/magadata/index.php?module=list&action=list&cat1cd=1&cat3cd=14&period_cd=35|url-status=live}}</ref> | честота = месечна | вкупен_тираж = 7.000<ref>{{cite web|url=https://www.j-magazine.or.jp/user/printed2/mag/149|script-title=ja:サンデージェネックス (第71回: 2025年10月～2025年12月)|publisher=Japanese Magazine Publishers Association|language=ja|access-date=May 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518232342/https://www.j-magazine.or.jp/user/printed2/mag/149|archive-date=May 18, 2026|url-status=live}}</ref> (октомври — декември 2025) | издавач = [[Shogakukan]] | прв_број = 19 јули 2000<ref>{{cite web|script-title=ja:サンデーGX|url=http://adpocket.shogakukan.co.jp/49/index.html|website=AD Pocket|publisher=[[Shogakukan]]|access-date=July 14, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20070505081947/http://adpocket.shogakukan.co.jp/49/index.html|archive-date=May 5, 2007|language=ja}}</ref><ref>{{cite web|script-title=ja:月刊サンデーＧＸ 2000年8月号|url=http://www.s-book.net/plsql/mag99_code?sho=034008&sha=1&type=c|website=s-book.net|publisher=[[Shogakukan]]|access-date=August 28, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20020517122619/http://s-book.net/plsql/mag99_code?sho=034008&sha=1&type=c|archive-date=May 17, 2002|language=ja}}</ref> | земја = {{знаме|Јапонија}} | јазик = [[јапонски]] | мрежно_место = [https://sundaygx.com/ матична страница] }} {{Нихонго-н|'''''Monthly Sunday Gene-X'''''|月刊サンデージェネックス|Гекан санде џенексу}}, често скратено како '''''Sunday GX''''' (јап. {{lang|ja|サンデーGX}}) — јапонско списание за [[манга]], издавано од издавачката куќа [[Shogakukan]]. Како и многу други манга-списанија, ова е антологиско списание, каде секое издание содржи нови поглавја од неколку различни манга-серијали. Серијалите, исто така, се објавуваат во облик на книги ([[Танкобон|танкобони)]] под етикетата ''Sunday GX Comics''. == Месечно списание == Насловот на списанието, ''Monthly Sunday Gene-X'', упатува на неговата целна публика — [[Генерација X|поколението X]]. Првиот број бил издаден на 19 јули 2000 г., а новите изданија излегуваат на 19 во месецот — што не мора да значи дека секогаш паѓаат во недела (на англиски: ''Sunday''). Зборот „Sunday“ во насловот се користи повеќе како заштитен знак, кој го поврзува списанието со сродните изданија како ''[[Weekly Shonen Sunday]]'' и ''[[Weekly Young Sunday]]''.<ref name="gxannouncecomment">{{cite web|url=http://websunday.net/gx/nikki/bn2000/gxb_in06.html|title=月刊サンデーGX（ジェネックス）HPへようこそ|date=2000-06-07|publisher=Shogakukan|lang=ja|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090105210621/http://websunday.net/gx/nikki/bn2000/gxb_in06.html|archive-date=2009-01-05}}</ref> Првата година кога списанието излегувало во недела два месеци по ред била 2006 г. Ова е така бидејќи 2006 била обична година што започнала во недела. Во такви години, 19-тиот ден во месецот паѓа во недела трипати: на 19 февруари, 19 март и 19 ноември.<ref>Исто така, 19-тиот ден паѓа во недела трипати и во престапна година што започнува во среда.</ref> Списанието не е ограничено само на јапонски дела; корејските стрипови ([[манхва]]) како ''Blade of the Phantom Master'' исто така излегувале во списанието во преведен и прилагоден облик. Кога паралелно со мангата се појавува соодветна [[аниме]]-серија или филм, уредниците се трудат да го истакнат тоа. == Книги од ''Sunday GX'' == Shogakukan исто така ги објавува серијалите што претходно излегувале во ''Sunday GX'' во облик на [[Танкобон|танкобони]], под марката ''Sunday GX Comics'' (GENEX Comics). == Список на серијали во ''Sunday GX'' == * ''[[Црна лагуна|Black Lagoon]]'' („Реи Хирое“) * ''[[Blade of the Phantom Master]]'' * ''[[Destruction Princess]]'' * ''[[Girls Saurus DX]]'' * ''[[Kobato]]'' („Clamp“) (недовршена) * ''[[Mel Kano]]'' * ''[[Neko no Ou]]'' * ''[[Poor Sisters' Story]]'' („Изуми Казуто“) * ''[[RahXephon]]'' („Такеаки Момосе“) * ''[[Rec (манга)|Rec]]'' * ''[[Rubbers Seven]]'' * ''[[Trafficker]]'' == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://sundaygx.com|Матична страница}} [[Категорија:Месечни списанија за манга]] su8a3wsf53hz08ywm8mtrkolo4uu1br 5578414 5578410 2026-06-18T08:14:36Z Andrew012p 85224 5578414 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Списание | наслов = Monthly Sunday GX | слика = SundayGX.jpg | опис_на_слика = На корицата за април 2023 г. е Еда од ''[[Црна лагуна|Eda -Initial Stage-]]'' | уредник = Акинобу Нацуме | категорија = [[сеинен]]<ref>{{cite web|url=https://www.shogakukan.co.jp/magazines/series/034000|title=Monthly Sunday GX|publisher=Shogakukan|date=July 30, 2016|access-date=July 30, 2016|archive-date=June 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160613102215/http://www.shogakukan.co.jp/magazines/series/034000|url-status=live}}</ref><ref name="Boys manga">{{cite web|url=http://www.j-magazine.or.jp/magadata/index.php?module=list&action=list&cat1cd=1&cat3cd=14&period_cd=35|title=Boy's Manga|publisher=Japanese Magazine Publishers Association|date=December 2016|language=Japanese|access-date=March 20, 2017|archive-date=March 20, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170320232847/http://www.j-magazine.or.jp/magadata/index.php?module=list&action=list&cat1cd=1&cat3cd=14&period_cd=35|url-status=live}}</ref> | честота = месечна | вкупен_тираж = 7.000<ref>{{cite web|url=https://www.j-magazine.or.jp/user/printed2/mag/149|script-title=ja:サンデージェネックス (第71回: 2025年10月～2025年12月)|publisher=Japanese Magazine Publishers Association|language=ja|access-date=May 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518232342/https://www.j-magazine.or.jp/user/printed2/mag/149|archive-date=May 18, 2026|url-status=live}}</ref> (октомври — декември 2025) | издавач = [[Shogakukan]] | прв_број = 19 јули 2000<ref>{{cite web|script-title=ja:サンデーGX|url=http://adpocket.shogakukan.co.jp/49/index.html|website=AD Pocket|publisher=[[Shogakukan]]|access-date=July 14, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20070505081947/http://adpocket.shogakukan.co.jp/49/index.html|archive-date=May 5, 2007|language=ja}}</ref><ref>{{cite web|script-title=ja:月刊サンデーＧＸ 2000年8月号|url=http://www.s-book.net/plsql/mag99_code?sho=034008&sha=1&type=c|website=s-book.net|publisher=[[Shogakukan]]|access-date=August 28, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20020517122619/http://s-book.net/plsql/mag99_code?sho=034008&sha=1&type=c|archive-date=May 17, 2002|language=ja}}</ref> | земја = {{знаме|Јапонија}} | јазик = [[јапонски]] | мрежно_место = [https://sundaygx.com/ матична страница] }} {{Нихонго-н|'''''Monthly Sunday Gene-X'''''|月刊サンデージェネックス|Гекан санде џенексу}}, често скратено како '''''Sunday GX''''' (јап. {{lang|ja|サンデーGX}}) — јапонско списание за [[манга]], издавано од издавачката куќа [[Shogakukan]]. Како и многу други манга-списанија, ова е антологиско списание, каде секое издание содржи нови поглавја од неколку различни манга-серијали. Серијалите, исто така, се објавуваат во облик на книги ([[Танкобон|танкобони)]] под етикетата ''Sunday GX Comics''. == Месечно списание == Насловот на списанието, ''Monthly Sunday Gene-X'', упатува на неговата целна публика — [[Генерација X|поколението X]]. Првиот број бил издаден на 19 јули 2000 г., а новите изданија излегуваат на 19 во месецот — што не мора да значи дека секогаш паѓаат во недела (на англиски: ''Sunday''). Зборот „Sunday“ во насловот се користи повеќе како заштитен знак, кој го поврзува списанието со сродните изданија како ''[[Weekly Shonen Sunday]]'' и ''[[Weekly Young Sunday]]''.<ref name="gxannouncecomment">{{cite web|url=http://websunday.net/gx/nikki/bn2000/gxb_in06.html|title=月刊サンデーGX（ジェネックス）HPへようこそ|date=2000-06-07|publisher=Shogakukan|lang=ja|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090105210621/http://websunday.net/gx/nikki/bn2000/gxb_in06.html|archive-date=2009-01-05}}</ref> Првата година кога списанието излегувало во недела два месеци по ред била 2006 г. Ова е така бидејќи 2006 била обична година што започнала во недела. Во такви години, 19-тиот ден во месецот паѓа во недела трипати: на 19 февруари, 19 март и 19 ноември.<ref>Исто така, 19-тиот ден паѓа во недела трипати и во престапна година што започнува во среда.</ref> Списанието не е ограничено само на јапонски дела; корејските стрипови ([[манхва]]) како ''Blade of the Phantom Master'' исто така излегувале во списанието во преведен и прилагоден облик. Кога паралелно со мангата се појавува соодветна [[аниме]]-серија или филм, уредниците се трудат да го истакнат тоа. == Книги од ''Sunday GX'' == Shogakukan исто така ги објавува серијалите што претходно излегувале во ''Sunday GX'' во облик на [[Танкобон|танкобони]], под марката ''Sunday GX Comics'' (GENEX Comics). == Список на серијали во ''Sunday GX'' == * ''[[Црна лагуна|Black Lagoon]]'' („Реи Хирое“) * ''[[Blade of the Phantom Master]]'' * ''[[Destruction Princess]]'' * ''[[Girls Saurus DX]]'' * ''[[Kobato]]'' („Clamp“) (недовршена) * ''[[Mel Kano]]'' * ''[[Neko no Ou]]'' * ''[[Poor Sisters' Story]]'' („Изуми Казуто“) * ''[[RahXephon]]'' („Такеаки Момосе“) * ''[[Rec (манга)|Rec]]'' * ''[[Rubbers Seven]]'' * ''[[Trafficker]]'' == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://sundaygx.com|Матична страница}} [[Категорија:Месечни списанија за манга]] mzwnt6w9qwilpvyn33b7l1425clyq54 5578415 5578414 2026-06-18T08:14:55Z Andrew012p 85224 5578415 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Списание | наслов = Monthly Sunday GX | слика = SundayGX.jpg | опис_на_слика = На корицата за април 2023 г. е Еда од ''[[Црна лагуна|Eda -Initial Stage-]]'' | уредник = Акинобу Нацуме | категорија = [[сеинен]]<ref>{{cite web|url=https://www.shogakukan.co.jp/magazines/series/034000|title=Monthly Sunday GX|publisher=Shogakukan|date=July 30, 2016|access-date=July 30, 2016|archive-date=June 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160613102215/http://www.shogakukan.co.jp/magazines/series/034000|url-status=live}}</ref><ref name="Boys manga">{{cite web|url=http://www.j-magazine.or.jp/magadata/index.php?module=list&action=list&cat1cd=1&cat3cd=14&period_cd=35|title=Boy's Manga|publisher=Japanese Magazine Publishers Association|date=December 2016|language=Japanese|access-date=March 20, 2017|archive-date=March 20, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170320232847/http://www.j-magazine.or.jp/magadata/index.php?module=list&action=list&cat1cd=1&cat3cd=14&period_cd=35|url-status=live}}</ref> | честота = месечна | вкупен_тираж = 7.000<ref>{{cite web|url=https://www.j-magazine.or.jp/user/printed2/mag/149|script-title=ja:サンデージェネックス (第71回: 2025年10月～2025年12月)|publisher=Japanese Magazine Publishers Association|language=ja|access-date=May 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518232342/https://www.j-magazine.or.jp/user/printed2/mag/149|archive-date=May 18, 2026|url-status=live}}</ref> (октомври — декември 2025) | издавач = [[Shogakukan]] | прв_број = 19 јули 2000<ref>{{cite web|script-title=ja:サンデーGX|url=http://adpocket.shogakukan.co.jp/49/index.html|website=AD Pocket|publisher=[[Shogakukan]]|access-date=July 14, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20070505081947/http://adpocket.shogakukan.co.jp/49/index.html|archive-date=May 5, 2007|language=ja}}</ref><ref>{{cite web|script-title=ja:月刊サンデーＧＸ 2000年8月号|url=http://www.s-book.net/plsql/mag99_code?sho=034008&sha=1&type=c|website=s-book.net|publisher=[[Shogakukan]]|access-date=August 28, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20020517122619/http://s-book.net/plsql/mag99_code?sho=034008&sha=1&type=c|archive-date=May 17, 2002|language=ja}}</ref> | земја = {{знаме|Јапонија}} | јазик = јапонски | мрежно_место = [https://sundaygx.com/ матична страница] }} {{Нихонго-н|'''''Monthly Sunday Gene-X'''''|月刊サンデージェネックス|Гекан санде џенексу}}, често скратено како '''''Sunday GX''''' (јап. {{lang|ja|サンデーGX}}) — јапонско списание за [[манга]], издавано од издавачката куќа [[Shogakukan]]. Како и многу други манга-списанија, ова е антологиско списание, каде секое издание содржи нови поглавја од неколку различни манга-серијали. Серијалите, исто така, се објавуваат во облик на книги ([[Танкобон|танкобони)]] под етикетата ''Sunday GX Comics''. == Месечно списание == Насловот на списанието, ''Monthly Sunday Gene-X'', упатува на неговата целна публика — [[Генерација X|поколението X]]. Првиот број бил издаден на 19 јули 2000 г., а новите изданија излегуваат на 19 во месецот — што не мора да значи дека секогаш паѓаат во недела (на англиски: ''Sunday''). Зборот „Sunday“ во насловот се користи повеќе како заштитен знак, кој го поврзува списанието со сродните изданија како ''[[Weekly Shonen Sunday]]'' и ''[[Weekly Young Sunday]]''.<ref name="gxannouncecomment">{{cite web|url=http://websunday.net/gx/nikki/bn2000/gxb_in06.html|title=月刊サンデーGX（ジェネックス）HPへようこそ|date=2000-06-07|publisher=Shogakukan|lang=ja|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090105210621/http://websunday.net/gx/nikki/bn2000/gxb_in06.html|archive-date=2009-01-05}}</ref> Првата година кога списанието излегувало во недела два месеци по ред била 2006 г. Ова е така бидејќи 2006 била обична година што започнала во недела. Во такви години, 19-тиот ден во месецот паѓа во недела трипати: на 19 февруари, 19 март и 19 ноември.<ref>Исто така, 19-тиот ден паѓа во недела трипати и во престапна година што започнува во среда.</ref> Списанието не е ограничено само на јапонски дела; корејските стрипови ([[манхва]]) како ''Blade of the Phantom Master'' исто така излегувале во списанието во преведен и прилагоден облик. Кога паралелно со мангата се појавува соодветна [[аниме]]-серија или филм, уредниците се трудат да го истакнат тоа. == Книги од ''Sunday GX'' == Shogakukan исто така ги објавува серијалите што претходно излегувале во ''Sunday GX'' во облик на [[Танкобон|танкобони]], под марката ''Sunday GX Comics'' (GENEX Comics). == Список на серијали во ''Sunday GX'' == * ''[[Црна лагуна|Black Lagoon]]'' („Реи Хирое“) * ''[[Blade of the Phantom Master]]'' * ''[[Destruction Princess]]'' * ''[[Girls Saurus DX]]'' * ''[[Kobato]]'' („Clamp“) (недовршена) * ''[[Mel Kano]]'' * ''[[Neko no Ou]]'' * ''[[Poor Sisters' Story]]'' („Изуми Казуто“) * ''[[RahXephon]]'' („Такеаки Момосе“) * ''[[Rec (манга)|Rec]]'' * ''[[Rubbers Seven]]'' * ''[[Trafficker]]'' == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://sundaygx.com|Матична страница}} [[Категорија:Месечни списанија за манга]] hr41vb7xlvwxj1sy251tww1fj3u9fn1 5578419 5578415 2026-06-18T08:20:23Z Andrew012p 85224 /* Список на серијали во Sunday GX */ 5578419 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Списание | наслов = Monthly Sunday GX | слика = SundayGX.jpg | опис_на_слика = На корицата за април 2023 г. е Еда од ''[[Црна лагуна|Eda -Initial Stage-]]'' | уредник = Акинобу Нацуме | категорија = [[сеинен]]<ref>{{cite web|url=https://www.shogakukan.co.jp/magazines/series/034000|title=Monthly Sunday GX|publisher=Shogakukan|date=July 30, 2016|access-date=July 30, 2016|archive-date=June 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160613102215/http://www.shogakukan.co.jp/magazines/series/034000|url-status=live}}</ref><ref name="Boys manga">{{cite web|url=http://www.j-magazine.or.jp/magadata/index.php?module=list&action=list&cat1cd=1&cat3cd=14&period_cd=35|title=Boy's Manga|publisher=Japanese Magazine Publishers Association|date=December 2016|language=Japanese|access-date=March 20, 2017|archive-date=March 20, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170320232847/http://www.j-magazine.or.jp/magadata/index.php?module=list&action=list&cat1cd=1&cat3cd=14&period_cd=35|url-status=live}}</ref> | честота = месечна | вкупен_тираж = 7.000<ref>{{cite web|url=https://www.j-magazine.or.jp/user/printed2/mag/149|script-title=ja:サンデージェネックス (第71回: 2025年10月～2025年12月)|publisher=Japanese Magazine Publishers Association|language=ja|access-date=May 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518232342/https://www.j-magazine.or.jp/user/printed2/mag/149|archive-date=May 18, 2026|url-status=live}}</ref> (октомври — декември 2025) | издавач = [[Shogakukan]] | прв_број = 19 јули 2000<ref>{{cite web|script-title=ja:サンデーGX|url=http://adpocket.shogakukan.co.jp/49/index.html|website=AD Pocket|publisher=[[Shogakukan]]|access-date=July 14, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20070505081947/http://adpocket.shogakukan.co.jp/49/index.html|archive-date=May 5, 2007|language=ja}}</ref><ref>{{cite web|script-title=ja:月刊サンデーＧＸ 2000年8月号|url=http://www.s-book.net/plsql/mag99_code?sho=034008&sha=1&type=c|website=s-book.net|publisher=[[Shogakukan]]|access-date=August 28, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20020517122619/http://s-book.net/plsql/mag99_code?sho=034008&sha=1&type=c|archive-date=May 17, 2002|language=ja}}</ref> | земја = {{знаме|Јапонија}} | јазик = јапонски | мрежно_место = [https://sundaygx.com/ матична страница] }} {{Нихонго-н|'''''Monthly Sunday Gene-X'''''|月刊サンデージェネックス|Гекан санде џенексу}}, често скратено како '''''Sunday GX''''' (јап. {{lang|ja|サンデーGX}}) — јапонско списание за [[манга]], издавано од издавачката куќа [[Shogakukan]]. Како и многу други манга-списанија, ова е антологиско списание, каде секое издание содржи нови поглавја од неколку различни манга-серијали. Серијалите, исто така, се објавуваат во облик на книги ([[Танкобон|танкобони)]] под етикетата ''Sunday GX Comics''. == Месечно списание == Насловот на списанието, ''Monthly Sunday Gene-X'', упатува на неговата целна публика — [[Генерација X|поколението X]]. Првиот број бил издаден на 19 јули 2000 г., а новите изданија излегуваат на 19 во месецот — што не мора да значи дека секогаш паѓаат во недела (на англиски: ''Sunday''). Зборот „Sunday“ во насловот се користи повеќе како заштитен знак, кој го поврзува списанието со сродните изданија како ''[[Weekly Shonen Sunday]]'' и ''[[Weekly Young Sunday]]''.<ref name="gxannouncecomment">{{cite web|url=http://websunday.net/gx/nikki/bn2000/gxb_in06.html|title=月刊サンデーGX（ジェネックス）HPへようこそ|date=2000-06-07|publisher=Shogakukan|lang=ja|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090105210621/http://websunday.net/gx/nikki/bn2000/gxb_in06.html|archive-date=2009-01-05}}</ref> Првата година кога списанието излегувало во недела два месеци по ред била 2006 г. Ова е така бидејќи 2006 била обична година што започнала во недела. Во такви години, 19-тиот ден во месецот паѓа во недела трипати: на 19 февруари, 19 март и 19 ноември.<ref>Исто така, 19-тиот ден паѓа во недела трипати и во престапна година што започнува во среда.</ref> Списанието не е ограничено само на јапонски дела; корејските стрипови ([[манхва]]) како ''Blade of the Phantom Master'' исто така излегувале во списанието во преведен и прилагоден облик. Кога паралелно со мангата се појавува соодветна [[аниме]]-серија или филм, уредниците се трудат да го истакнат тоа. == Книги од ''Sunday GX'' == Shogakukan исто така ги објавува серијалите што претходно излегувале во ''Sunday GX'' во облик на [[Танкобон|танкобони]], под марката ''Sunday GX Comics'' (GENEX Comics). == Список на серијали во ''Sunday GX'' == * ''[[Црна лагуна|Black Lagoon]]'' („Реи Хирое“) * ''[[Blade of the Phantom Master]]'' * ''[[Destruction Princess]]'' * ''[[Girls Saurus DX]]'' * ''[[Kobato]]'' („Clamp“) (недовршена) * ''[[Mel Kano]]'' * ''[[Neko no Ou]]'' * ''[[Poor Sisters' Story]]'' („Изуми Казуто“) * ''[[RahXephon]]'' („Такеаки Момосе“) * ''[[Rec (манга)|Rec]]'' * ''[[Rubbers Seven]]'' * ''[[Trafficker]]'' * ''[[Zom 100: Bucket List of the Dead]]'' == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://sundaygx.com|Матична страница}} [[Категорија:Месечни списанија за манга]] p4ymyi6hx3t174f5gh3wca3ol13uufs 5578420 5578419 2026-06-18T08:22:11Z Andrew012p 85224 /* Список на серијали во Sunday GX */ 5578420 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Списание | наслов = Monthly Sunday GX | слика = SundayGX.jpg | опис_на_слика = На корицата за април 2023 г. е Еда од ''[[Црна лагуна|Eda -Initial Stage-]]'' | уредник = Акинобу Нацуме | категорија = [[сеинен]]<ref>{{cite web|url=https://www.shogakukan.co.jp/magazines/series/034000|title=Monthly Sunday GX|publisher=Shogakukan|date=July 30, 2016|access-date=July 30, 2016|archive-date=June 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160613102215/http://www.shogakukan.co.jp/magazines/series/034000|url-status=live}}</ref><ref name="Boys manga">{{cite web|url=http://www.j-magazine.or.jp/magadata/index.php?module=list&action=list&cat1cd=1&cat3cd=14&period_cd=35|title=Boy's Manga|publisher=Japanese Magazine Publishers Association|date=December 2016|language=Japanese|access-date=March 20, 2017|archive-date=March 20, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170320232847/http://www.j-magazine.or.jp/magadata/index.php?module=list&action=list&cat1cd=1&cat3cd=14&period_cd=35|url-status=live}}</ref> | честота = месечна | вкупен_тираж = 7.000<ref>{{cite web|url=https://www.j-magazine.or.jp/user/printed2/mag/149|script-title=ja:サンデージェネックス (第71回: 2025年10月～2025年12月)|publisher=Japanese Magazine Publishers Association|language=ja|access-date=May 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518232342/https://www.j-magazine.or.jp/user/printed2/mag/149|archive-date=May 18, 2026|url-status=live}}</ref> (октомври — декември 2025) | издавач = [[Shogakukan]] | прв_број = 19 јули 2000<ref>{{cite web|script-title=ja:サンデーGX|url=http://adpocket.shogakukan.co.jp/49/index.html|website=AD Pocket|publisher=[[Shogakukan]]|access-date=July 14, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20070505081947/http://adpocket.shogakukan.co.jp/49/index.html|archive-date=May 5, 2007|language=ja}}</ref><ref>{{cite web|script-title=ja:月刊サンデーＧＸ 2000年8月号|url=http://www.s-book.net/plsql/mag99_code?sho=034008&sha=1&type=c|website=s-book.net|publisher=[[Shogakukan]]|access-date=August 28, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20020517122619/http://s-book.net/plsql/mag99_code?sho=034008&sha=1&type=c|archive-date=May 17, 2002|language=ja}}</ref> | земја = {{знаме|Јапонија}} | јазик = јапонски | мрежно_место = [https://sundaygx.com/ матична страница] }} {{Нихонго-н|'''''Monthly Sunday Gene-X'''''|月刊サンデージェネックス|Гекан санде џенексу}}, често скратено како '''''Sunday GX''''' (јап. {{lang|ja|サンデーGX}}) — јапонско списание за [[манга]], издавано од издавачката куќа [[Shogakukan]]. Како и многу други манга-списанија, ова е антологиско списание, каде секое издание содржи нови поглавја од неколку различни манга-серијали. Серијалите, исто така, се објавуваат во облик на книги ([[Танкобон|танкобони)]] под етикетата ''Sunday GX Comics''. == Месечно списание == Насловот на списанието, ''Monthly Sunday Gene-X'', упатува на неговата целна публика — [[Генерација X|поколението X]]. Првиот број бил издаден на 19 јули 2000 г., а новите изданија излегуваат на 19 во месецот — што не мора да значи дека секогаш паѓаат во недела (на англиски: ''Sunday''). Зборот „Sunday“ во насловот се користи повеќе како заштитен знак, кој го поврзува списанието со сродните изданија како ''[[Weekly Shonen Sunday]]'' и ''[[Weekly Young Sunday]]''.<ref name="gxannouncecomment">{{cite web|url=http://websunday.net/gx/nikki/bn2000/gxb_in06.html|title=月刊サンデーGX（ジェネックス）HPへようこそ|date=2000-06-07|publisher=Shogakukan|lang=ja|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090105210621/http://websunday.net/gx/nikki/bn2000/gxb_in06.html|archive-date=2009-01-05}}</ref> Првата година кога списанието излегувало во недела два месеци по ред била 2006 г. Ова е така бидејќи 2006 била обична година што започнала во недела. Во такви години, 19-тиот ден во месецот паѓа во недела трипати: на 19 февруари, 19 март и 19 ноември.<ref>Исто така, 19-тиот ден паѓа во недела трипати и во престапна година што започнува во среда.</ref> Списанието не е ограничено само на јапонски дела; корејските стрипови ([[манхва]]) како ''Blade of the Phantom Master'' исто така излегувале во списанието во преведен и прилагоден облик. Кога паралелно со мангата се појавува соодветна [[аниме]]-серија или филм, уредниците се трудат да го истакнат тоа. == Книги од ''Sunday GX'' == Shogakukan исто така ги објавува серијалите што претходно излегувале во ''Sunday GX'' во облик на [[Танкобон|танкобони]], под марката ''Sunday GX Comics'' (GENEX Comics). == Список на серијали во ''Sunday GX'' == * ''[[Црна лагуна|Black Lagoon]]'' („Реи Хирое“) * ''[[Blade of the Phantom Master]]'' * ''[[Destruction Princess]]'' * ''[[Girls Saurus DX]]'' * ''[[Kobato]]'' („Clamp“) (недовршена) * ''[[Mel Kano]]'' * ''[[Neko no Ou]]'' * ''[[Poor Sisters' Story]]'' („Изуми Казуто“) * ''[[RahXephon]]'' („Такеаки Момосе“) * ''[[Rec (манга)|Rec]]'' * ''[[Rubbers Seven]]'' * ''[[Trafficker]]'' * ''[[Zom 100: Bucket List of the Dead]]'' {{Поднаслов-никулец|date=октомври 2018}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://sundaygx.com|Матична страница}} [[Категорија:Месечни списанија за манга]] es4biq8k1upwt3yu9aubdyf5xh8355t 5578422 5578420 2026-06-18T08:24:14Z Andrew012p 85224 5578422 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Списание | наслов = Monthly Sunday GX | слика = SundayGX.jpg | опис_на_слика = На корицата за април 2023 г. е Еда од ''[[Црна лагуна|Eda -Initial Stage-]]'' | уредник = Акинобу Нацуме | категорија = [[сеинен]]<ref>{{cite web|url=https://www.shogakukan.co.jp/magazines/series/034000|title=Monthly Sunday GX|publisher=Shogakukan|date=July 30, 2016|access-date=July 30, 2016|archive-date=June 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160613102215/http://www.shogakukan.co.jp/magazines/series/034000|url-status=live}}</ref><ref name="Boys manga">{{cite web|url=http://www.j-magazine.or.jp/magadata/index.php?module=list&action=list&cat1cd=1&cat3cd=14&period_cd=35|title=Boy's Manga|publisher=Japanese Magazine Publishers Association|date=December 2016|language=Japanese|access-date=March 20, 2017|archive-date=March 20, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170320232847/http://www.j-magazine.or.jp/magadata/index.php?module=list&action=list&cat1cd=1&cat3cd=14&period_cd=35|url-status=live}}</ref> | честота = месечна | вкупен_тираж = 7.000<ref>{{cite web|url=https://www.j-magazine.or.jp/user/printed2/mag/149|script-title=ja:サンデージェネックス (第71回: 2025年10月～2025年12月)|publisher=Japanese Magazine Publishers Association|language=ja|access-date=May 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518232342/https://www.j-magazine.or.jp/user/printed2/mag/149|archive-date=May 18, 2026|url-status=live}}</ref> (октомври — декември 2025) | издавач = [[Shogakukan]] | прв_број = 19 јули 2000<ref>{{cite web|script-title=ja:サンデーGX|url=http://adpocket.shogakukan.co.jp/49/index.html|website=AD Pocket|publisher=[[Shogakukan]]|access-date=July 14, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20070505081947/http://adpocket.shogakukan.co.jp/49/index.html|archive-date=May 5, 2007|language=ja}}</ref><ref>{{cite web|script-title=ja:月刊サンデーＧＸ 2000年8月号|url=http://www.s-book.net/plsql/mag99_code?sho=034008&sha=1&type=c|website=s-book.net|publisher=[[Shogakukan]]|access-date=August 28, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20020517122619/http://s-book.net/plsql/mag99_code?sho=034008&sha=1&type=c|archive-date=May 17, 2002|language=ja}}</ref> | земја = {{знаме|Јапонија}} | јазик = јапонски | мрежно_место = [https://sundaygx.com/ матична страница] }} {{Нихонго-н|'''''Monthly Sunday Gene-X'''''|月刊サンデージェネックス|Гекан санде џенекусу}}, често скратено како '''''Sunday GX''''' (јап. {{lang|ja|サンデーGX}}) — јапонско списание за [[манга]], издавано од издавачката куќа [[Shogakukan]]. Како и многу други манга-списанија, ова е антологиско списание, каде секое издание содржи нови поглавја од неколку различни манга-серијали. Серијалите, исто така, се објавуваат во облик на книги ([[Танкобон|танкобони)]] под етикетата ''Sunday GX Comics''. == Месечно списание == Насловот на списанието, ''Monthly Sunday Gene-X'', упатува на неговата целна публика — [[Генерација X|поколението X]]. Првиот број бил издаден на 19 јули 2000 г., а новите изданија излегуваат на 19 во месецот — што не мора да значи дека секогаш паѓаат во недела (на англиски: ''Sunday''). Зборот „Sunday“ во насловот се користи повеќе како заштитен знак, кој го поврзува списанието со сродните изданија како ''[[Weekly Shonen Sunday]]'' и ''[[Weekly Young Sunday]]''.<ref name="gxannouncecomment">{{cite web|url=http://websunday.net/gx/nikki/bn2000/gxb_in06.html|title=月刊サンデーGX（ジェネックス）HPへようこそ|date=2000-06-07|publisher=Shogakukan|lang=ja|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090105210621/http://websunday.net/gx/nikki/bn2000/gxb_in06.html|archive-date=2009-01-05}}</ref> Првата година кога списанието излегувало во недела два месеци по ред била 2006 г. Ова е така бидејќи 2006 била обична година што започнала во недела. Во такви години, 19-тиот ден во месецот паѓа во недела трипати: на 19 февруари, 19 март и 19 ноември.<ref>Исто така, 19-тиот ден паѓа во недела трипати и во престапна година што започнува во среда.</ref> Списанието не е ограничено само на јапонски дела; корејските стрипови ([[манхва]]) како ''Blade of the Phantom Master'' исто така излегувале во списанието во преведен и прилагоден облик. Кога паралелно со мангата се појавува соодветна [[аниме]]-серија или филм, уредниците се трудат да го истакнат тоа. == Книги од ''Sunday GX'' == Shogakukan исто така ги објавува серијалите што претходно излегувале во ''Sunday GX'' во облик на [[Танкобон|танкобони]], под марката ''Sunday GX Comics'' (GENEX Comics). == Список на серијали во ''Sunday GX'' == * ''[[Црна лагуна|Black Lagoon]]'' („Реи Хирое“) * ''[[Blade of the Phantom Master]]'' * ''[[Destruction Princess]]'' * ''[[Girls Saurus DX]]'' * ''[[Kobato]]'' („Clamp“) (недовршена) * ''[[Mel Kano]]'' * ''[[Neko no Ou]]'' * ''[[Poor Sisters' Story]]'' („Изуми Казуто“) * ''[[RahXephon]]'' („Такеаки Момосе“) * ''[[Rec (манга)|Rec]]'' * ''[[Rubbers Seven]]'' * ''[[Trafficker]]'' * ''[[Zom 100: Bucket List of the Dead]]'' {{Поднаслов-никулец|date=октомври 2018}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://sundaygx.com|Матична страница}} [[Категорија:Месечни списанија за манга]] n2o1v7uz20iefp865ns5gbhwp61zpsw 5578424 5578422 2026-06-18T08:28:49Z Andrew012p 85224 /* Список на серијали во Sunday GX */ 5578424 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Списание | наслов = Monthly Sunday GX | слика = SundayGX.jpg | опис_на_слика = На корицата за април 2023 г. е Еда од ''[[Црна лагуна|Eda -Initial Stage-]]'' | уредник = Акинобу Нацуме | категорија = [[сеинен]]<ref>{{cite web|url=https://www.shogakukan.co.jp/magazines/series/034000|title=Monthly Sunday GX|publisher=Shogakukan|date=July 30, 2016|access-date=July 30, 2016|archive-date=June 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160613102215/http://www.shogakukan.co.jp/magazines/series/034000|url-status=live}}</ref><ref name="Boys manga">{{cite web|url=http://www.j-magazine.or.jp/magadata/index.php?module=list&action=list&cat1cd=1&cat3cd=14&period_cd=35|title=Boy's Manga|publisher=Japanese Magazine Publishers Association|date=December 2016|language=Japanese|access-date=March 20, 2017|archive-date=March 20, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170320232847/http://www.j-magazine.or.jp/magadata/index.php?module=list&action=list&cat1cd=1&cat3cd=14&period_cd=35|url-status=live}}</ref> | честота = месечна | вкупен_тираж = 7.000<ref>{{cite web|url=https://www.j-magazine.or.jp/user/printed2/mag/149|script-title=ja:サンデージェネックス (第71回: 2025年10月～2025年12月)|publisher=Japanese Magazine Publishers Association|language=ja|access-date=May 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518232342/https://www.j-magazine.or.jp/user/printed2/mag/149|archive-date=May 18, 2026|url-status=live}}</ref> (октомври — декември 2025) | издавач = [[Shogakukan]] | прв_број = 19 јули 2000<ref>{{cite web|script-title=ja:サンデーGX|url=http://adpocket.shogakukan.co.jp/49/index.html|website=AD Pocket|publisher=[[Shogakukan]]|access-date=July 14, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20070505081947/http://adpocket.shogakukan.co.jp/49/index.html|archive-date=May 5, 2007|language=ja}}</ref><ref>{{cite web|script-title=ja:月刊サンデーＧＸ 2000年8月号|url=http://www.s-book.net/plsql/mag99_code?sho=034008&sha=1&type=c|website=s-book.net|publisher=[[Shogakukan]]|access-date=August 28, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20020517122619/http://s-book.net/plsql/mag99_code?sho=034008&sha=1&type=c|archive-date=May 17, 2002|language=ja}}</ref> | земја = {{знаме|Јапонија}} | јазик = јапонски | мрежно_место = [https://sundaygx.com/ матична страница] }} {{Нихонго-н|'''''Monthly Sunday Gene-X'''''|月刊サンデージェネックス|Гекан санде џенекусу}}, често скратено како '''''Sunday GX''''' (јап. {{lang|ja|サンデーGX}}) — јапонско списание за [[манга]], издавано од издавачката куќа [[Shogakukan]]. Како и многу други манга-списанија, ова е антологиско списание, каде секое издание содржи нови поглавја од неколку различни манга-серијали. Серијалите, исто така, се објавуваат во облик на книги ([[Танкобон|танкобони)]] под етикетата ''Sunday GX Comics''. == Месечно списание == Насловот на списанието, ''Monthly Sunday Gene-X'', упатува на неговата целна публика — [[Генерација X|поколението X]]. Првиот број бил издаден на 19 јули 2000 г., а новите изданија излегуваат на 19 во месецот — што не мора да значи дека секогаш паѓаат во недела (на англиски: ''Sunday''). Зборот „Sunday“ во насловот се користи повеќе како заштитен знак, кој го поврзува списанието со сродните изданија како ''[[Weekly Shonen Sunday]]'' и ''[[Weekly Young Sunday]]''.<ref name="gxannouncecomment">{{cite web|url=http://websunday.net/gx/nikki/bn2000/gxb_in06.html|title=月刊サンデーGX（ジェネックス）HPへようこそ|date=2000-06-07|publisher=Shogakukan|lang=ja|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090105210621/http://websunday.net/gx/nikki/bn2000/gxb_in06.html|archive-date=2009-01-05}}</ref> Првата година кога списанието излегувало во недела два месеци по ред била 2006 г. Ова е така бидејќи 2006 била обична година што започнала во недела. Во такви години, 19-тиот ден во месецот паѓа во недела трипати: на 19 февруари, 19 март и 19 ноември.<ref>Исто така, 19-тиот ден паѓа во недела трипати и во престапна година што започнува во среда.</ref> Списанието не е ограничено само на јапонски дела; корејските стрипови ([[манхва]]) како ''Blade of the Phantom Master'' исто така излегувале во списанието во преведен и прилагоден облик. Кога паралелно со мангата се појавува соодветна [[аниме]]-серија или филм, уредниците се трудат да го истакнат тоа. == Книги од ''Sunday GX'' == Shogakukan исто така ги објавува серијалите што претходно излегувале во ''Sunday GX'' во облик на [[Танкобон|танкобони]], под марката ''Sunday GX Comics'' (GENEX Comics). == Список на серијали во ''Sunday GX'' == * ''[[Црна лагуна|Black Lagoon]]'' („Реи Хирое“) * ''[[Blade of the Phantom Master]]'' * ''[[Destruction Princess]]'' * ''[[Girls Saurus DX]]'' * ''[[Kobato]]'' („Clamp“) (недовршена) * ''[[Mel Kano]]'' * ''[[Neko no Ou]]'' * ''[[Poor Sisters' Story]]'' („Изуми Казуто“) * ''[[RahXephon]]'' („Такеаки Момосе“) * ''[[Rec (манга)|Rec]]'' * ''[[Rubbers Seven]]'' * ''[[Trafficker]]'' * ''[[Zom 100: Bucket List of the Dead]]'' {{Поднаслов-никулец|date=27 март 2014}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://sundaygx.com|Матична страница}} [[Категорија:Месечни списанија за манга]] 38vlaq06k5lbjkglbvzx945jyod8jgw 5578507 5578424 2026-06-18T11:09:36Z Andrew012p 85224 /* */ 5578507 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Списание | наслов = Monthly Sunday GX | слика = SundayGX.jpg | опис_на_слика = На корицата за април 2023 г. е Еда од ''[[Црна лагуна|Eda -Initial Stage-]]'' | уредник = Акинобу Нацуме | категорија = [[сеинен]]<ref>{{cite web|url=https://www.shogakukan.co.jp/magazines/series/034000|title=Monthly Sunday GX|publisher=Shogakukan|date=July 30, 2016|access-date=July 30, 2016|archive-date=June 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160613102215/http://www.shogakukan.co.jp/magazines/series/034000|url-status=live}}</ref><ref name="Boys manga">{{cite web|url=http://www.j-magazine.or.jp/magadata/index.php?module=list&action=list&cat1cd=1&cat3cd=14&period_cd=35|title=Boy's Manga|publisher=Japanese Magazine Publishers Association|date=December 2016|language=Japanese|access-date=March 20, 2017|archive-date=March 20, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170320232847/http://www.j-magazine.or.jp/magadata/index.php?module=list&action=list&cat1cd=1&cat3cd=14&period_cd=35|url-status=live}}</ref> | честота = месечна | вкупен_тираж = 7.000<ref>{{cite web|url=https://www.j-magazine.or.jp/user/printed2/mag/149|script-title=ja:サンデージェネックス (第71回: 2025年10月～2025年12月)|publisher=Japanese Magazine Publishers Association|language=ja|access-date=May 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518232342/https://www.j-magazine.or.jp/user/printed2/mag/149|archive-date=May 18, 2026|url-status=live}}</ref> (октомври — декември 2025) | издавач = [[Shogakukan]] | прв_број = 19 јули 2000<ref>{{cite web|script-title=ja:サンデーGX|url=http://adpocket.shogakukan.co.jp/49/index.html|website=AD Pocket|publisher=[[Shogakukan]]|access-date=July 14, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20070505081947/http://adpocket.shogakukan.co.jp/49/index.html|archive-date=May 5, 2007|language=ja}}</ref><ref>{{cite web|script-title=ja:月刊サンデーＧＸ 2000年8月号|url=http://www.s-book.net/plsql/mag99_code?sho=034008&sha=1&type=c|website=s-book.net|publisher=[[Shogakukan]]|access-date=August 28, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20020517122619/http://s-book.net/plsql/mag99_code?sho=034008&sha=1&type=c|archive-date=May 17, 2002|language=ja}}</ref> | земја = {{знаме|Јапонија}} | јазик = јапонски | мрежно_место = [https://sundaygx.com/ матична страница] }} {{Нихонго-н|'''''Monthly Sunday Gene-X'''''|月刊サンデージェネックス|Гекан санде џенекусу}}, често скратено како '''''Sunday GX''''' (јап. {{lang|ja|サンデーGX}}) — јапонско списание за [[манга]], издавано од издавачката куќа [[Shogakukan]]. Како и многу други манга-списанија, ова е антологиско списание, каде секое издание содржи нови поглавја од неколку различни манга-серијали. Серијалите, исто така, се објавуваат во облик на книги ([[Танкобон|танкобони]]) под етикетата ''Sunday GX Comics''. == Месечно списание == Насловот на списанието, ''Monthly Sunday Gene-X'', упатува на неговата целна публика — [[Генерација X|поколението X]]. Првиот број бил издаден на 19 јули 2000 г., а новите изданија излегуваат на 19 во месецот — што не мора да значи дека секогаш паѓаат во недела (на англиски: ''Sunday''). Зборот „Sunday“ во насловот се користи повеќе како заштитен знак, кој го поврзува списанието со сродните изданија како ''[[Weekly Shonen Sunday]]'' и ''[[Weekly Young Sunday]]''.<ref name="gxannouncecomment">{{cite web|url=http://websunday.net/gx/nikki/bn2000/gxb_in06.html|title=月刊サンデーGX（ジェネックス）HPへようこそ|date=2000-06-07|publisher=Shogakukan|lang=ja|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090105210621/http://websunday.net/gx/nikki/bn2000/gxb_in06.html|archive-date=2009-01-05}}</ref> Првата година кога списанието излегувало во недела два месеци по ред била 2006 г. Ова е така бидејќи 2006 била обична година што започнала во недела. Во такви години, 19-тиот ден во месецот паѓа во недела трипати: на 19 февруари, 19 март и 19 ноември.<ref>Исто така, 19-тиот ден паѓа во недела трипати и во престапна година што започнува во среда.</ref> Списанието не е ограничено само на јапонски дела; корејските стрипови ([[манхва]]) како ''Blade of the Phantom Master'' исто така излегувале во списанието во преведен и прилагоден облик. Кога паралелно со мангата се појавува соодветна [[аниме]]-серија или филм, уредниците се трудат да го истакнат тоа. == Книги од ''Sunday GX'' == Shogakukan исто така ги објавува серијалите што претходно излегувале во ''Sunday GX'' во облик на [[Танкобон|танкобони]], под марката ''Sunday GX Comics'' (GENEX Comics). == Список на серијали во ''Sunday GX'' == * ''[[Црна лагуна|Black Lagoon]]'' („Реи Хирое“) * ''[[Blade of the Phantom Master]]'' * ''[[Destruction Princess]]'' * ''[[Girls Saurus DX]]'' * ''[[Kobato]]'' („Clamp“) (недовршена) * ''[[Mel Kano]]'' * ''[[Neko no Ou]]'' * ''[[Poor Sisters' Story]]'' („Изуми Казуто“) * ''[[RahXephon]]'' („Такеаки Момосе“) * ''[[Rec (манга)|Rec]]'' * ''[[Rubbers Seven]]'' * ''[[Trafficker]]'' * ''[[Zom 100: Bucket List of the Dead]]'' {{Поднаслов-никулец|date=27 март 2014}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://sundaygx.com|Матична страница}} [[Категорија:Месечни списанија за манга]] e7fjrixido40v27kz4ieyjuoinr7h0w 5578510 5578507 2026-06-18T11:10:47Z Andrew012p 85224 /* Месечно списание */ 5578510 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Списание | наслов = Monthly Sunday GX | слика = SundayGX.jpg | опис_на_слика = На корицата за април 2023 г. е Еда од ''[[Црна лагуна|Eda -Initial Stage-]]'' | уредник = Акинобу Нацуме | категорија = [[сеинен]]<ref>{{cite web|url=https://www.shogakukan.co.jp/magazines/series/034000|title=Monthly Sunday GX|publisher=Shogakukan|date=July 30, 2016|access-date=July 30, 2016|archive-date=June 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160613102215/http://www.shogakukan.co.jp/magazines/series/034000|url-status=live}}</ref><ref name="Boys manga">{{cite web|url=http://www.j-magazine.or.jp/magadata/index.php?module=list&action=list&cat1cd=1&cat3cd=14&period_cd=35|title=Boy's Manga|publisher=Japanese Magazine Publishers Association|date=December 2016|language=Japanese|access-date=March 20, 2017|archive-date=March 20, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170320232847/http://www.j-magazine.or.jp/magadata/index.php?module=list&action=list&cat1cd=1&cat3cd=14&period_cd=35|url-status=live}}</ref> | честота = месечна | вкупен_тираж = 7.000<ref>{{cite web|url=https://www.j-magazine.or.jp/user/printed2/mag/149|script-title=ja:サンデージェネックス (第71回: 2025年10月～2025年12月)|publisher=Japanese Magazine Publishers Association|language=ja|access-date=May 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518232342/https://www.j-magazine.or.jp/user/printed2/mag/149|archive-date=May 18, 2026|url-status=live}}</ref> (октомври — декември 2025) | издавач = [[Shogakukan]] | прв_број = 19 јули 2000<ref>{{cite web|script-title=ja:サンデーGX|url=http://adpocket.shogakukan.co.jp/49/index.html|website=AD Pocket|publisher=[[Shogakukan]]|access-date=July 14, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20070505081947/http://adpocket.shogakukan.co.jp/49/index.html|archive-date=May 5, 2007|language=ja}}</ref><ref>{{cite web|script-title=ja:月刊サンデーＧＸ 2000年8月号|url=http://www.s-book.net/plsql/mag99_code?sho=034008&sha=1&type=c|website=s-book.net|publisher=[[Shogakukan]]|access-date=August 28, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20020517122619/http://s-book.net/plsql/mag99_code?sho=034008&sha=1&type=c|archive-date=May 17, 2002|language=ja}}</ref> | земја = {{знаме|Јапонија}} | јазик = јапонски | мрежно_место = [https://sundaygx.com/ матична страница] }} {{Нихонго-н|'''''Monthly Sunday Gene-X'''''|月刊サンデージェネックス|Гекан санде џенекусу}}, често скратено како '''''Sunday GX''''' (јап. {{lang|ja|サンデーGX}}) — јапонско списание за [[манга]], издавано од издавачката куќа [[Shogakukan]]. Како и многу други манга-списанија, ова е антологиско списание, каде секое издание содржи нови поглавја од неколку различни манга-серијали. Серијалите, исто така, се објавуваат во облик на книги ([[Танкобон|танкобони]]) под етикетата ''Sunday GX Comics''. == Месечно списание == Насловот на списанието, ''Monthly Sunday Gene-X'', упатува на неговата целна публика — [[Генерација X|поколението X]]. Првиот број бил издаден на 19 јули 2000 г., а новите изданија излегуваат на 19 во месецот — што не мора да значи дека секогаш паѓаат во недела ([[Англиски јазик|англ]]. ''Sunday''). Зборот „Sunday“ во насловот се користи повеќе како заштитен знак, кој го поврзува списанието со сродните изданија како ''[[Weekly Shonen Sunday]]'' и ''[[Weekly Young Sunday]]''.<ref name="gxannouncecomment">{{cite web|url=http://websunday.net/gx/nikki/bn2000/gxb_in06.html|title=月刊サンデーGX（ジェネックス）HPへようこそ|date=2000-06-07|publisher=Shogakukan|lang=ja|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090105210621/http://websunday.net/gx/nikki/bn2000/gxb_in06.html|archive-date=2009-01-05}}</ref> Првата година кога списанието излегувало во недела два месеци по ред била 2006 г. Ова е така бидејќи 2006 била обична година што започнала во недела. Во такви години, 19-тиот ден во месецот паѓа во недела трипати: на 19 февруари, 19 март и 19 ноември.<ref>Исто така, 19-тиот ден паѓа во недела трипати и во престапна година што започнува во среда.</ref> Списанието не е ограничено само на јапонски дела; корејските стрипови ([[манхва]]) како ''Blade of the Phantom Master'' исто така излегувале во списанието во преведен и прилагоден облик. Кога паралелно со мангата се појавува соодветна [[аниме]]-серија или филм, уредниците се трудат да го истакнат тоа. == Книги од ''Sunday GX'' == Shogakukan исто така ги објавува серијалите што претходно излегувале во ''Sunday GX'' во облик на [[Танкобон|танкобони]], под марката ''Sunday GX Comics'' (GENEX Comics). == Список на серијали во ''Sunday GX'' == * ''[[Црна лагуна|Black Lagoon]]'' („Реи Хирое“) * ''[[Blade of the Phantom Master]]'' * ''[[Destruction Princess]]'' * ''[[Girls Saurus DX]]'' * ''[[Kobato]]'' („Clamp“) (недовршена) * ''[[Mel Kano]]'' * ''[[Neko no Ou]]'' * ''[[Poor Sisters' Story]]'' („Изуми Казуто“) * ''[[RahXephon]]'' („Такеаки Момосе“) * ''[[Rec (манга)|Rec]]'' * ''[[Rubbers Seven]]'' * ''[[Trafficker]]'' * ''[[Zom 100: Bucket List of the Dead]]'' {{Поднаслов-никулец|date=27 март 2014}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://sundaygx.com|Матична страница}} [[Категорија:Месечни списанија за манга]] e4arn9ft7afuys30xxuzv868f2r2p7w 5578515 5578510 2026-06-18T11:14:41Z Andrew012p 85224 /* */ 5578515 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Списание | наслов = Monthly Sunday GX | слика = SundayGX.jpg | опис_на_слика = На корицата за април 2023 г. е Еда од ''[[Црна лагуна|Eda -Initial Stage-]]'' | уредник = Акинобу Нацуме | категорија = [[сеинен]]<ref>{{cite web|url=https://www.shogakukan.co.jp/magazines/series/034000|title=Monthly Sunday GX|publisher=Shogakukan|date=July 30, 2016|access-date=July 30, 2016|archive-date=June 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160613102215/http://www.shogakukan.co.jp/magazines/series/034000|url-status=live}}</ref><ref name="Boys manga">{{cite web|url=http://www.j-magazine.or.jp/magadata/index.php?module=list&action=list&cat1cd=1&cat3cd=14&period_cd=35|title=Boy's Manga|publisher=Japanese Magazine Publishers Association|date=December 2016|language=Japanese|access-date=March 20, 2017|archive-date=March 20, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170320232847/http://www.j-magazine.or.jp/magadata/index.php?module=list&action=list&cat1cd=1&cat3cd=14&period_cd=35|url-status=live}}</ref> | честота = месечно | вкупен_тираж = 7.000<ref>{{cite web|url=https://www.j-magazine.or.jp/user/printed2/mag/149|script-title=ja:サンデージェネックス (第71回: 2025年10月～2025年12月)|publisher=Japanese Magazine Publishers Association|language=ja|access-date=May 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518232342/https://www.j-magazine.or.jp/user/printed2/mag/149|archive-date=May 18, 2026|url-status=live}}</ref> (октомври — декември 2025) | издавач = [[Shogakukan]] | прв_број = 19 јули 2000<ref>{{cite web|script-title=ja:サンデーGX|url=http://adpocket.shogakukan.co.jp/49/index.html|website=AD Pocket|publisher=[[Shogakukan]]|access-date=July 14, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20070505081947/http://adpocket.shogakukan.co.jp/49/index.html|archive-date=May 5, 2007|language=ja}}</ref><ref>{{cite web|script-title=ja:月刊サンデーＧＸ 2000年8月号|url=http://www.s-book.net/plsql/mag99_code?sho=034008&sha=1&type=c|website=s-book.net|publisher=[[Shogakukan]]|access-date=August 28, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20020517122619/http://s-book.net/plsql/mag99_code?sho=034008&sha=1&type=c|archive-date=May 17, 2002|language=ja}}</ref> | земја = {{знаме|Јапонија}} | јазик = јапонски | мрежно_место = [https://sundaygx.com/ матична страница] }} {{Нихонго-н|'''''Monthly Sunday Gene-X'''''|月刊サンデージェネックス|Гекан санде џенекусу}}, често скратено како '''''Sunday GX''''' (јап. {{lang|ja|サンデーGX}}) — јапонско списание за [[манга]], издавано од издавачката куќа [[Shogakukan]]. Како и многу други манга-списанија, ова е антологиско списание, каде секое издание содржи нови поглавја од неколку различни манга-серијали. Серијалите, исто така, се објавуваат во облик на книги ([[Танкобон|танкобони]]) под етикетата ''Sunday GX Comics''. == Месечно списание == Насловот на списанието, ''Monthly Sunday Gene-X'', упатува на неговата целна публика — [[Генерација X|поколението X]]. Првиот број бил издаден на 19 јули 2000 г., а новите изданија излегуваат на 19 во месецот — што не мора да значи дека секогаш паѓаат во недела ([[Англиски јазик|англ]]. ''Sunday''). Зборот „Sunday“ во насловот се користи повеќе како заштитен знак, кој го поврзува списанието со сродните изданија како ''[[Weekly Shonen Sunday]]'' и ''[[Weekly Young Sunday]]''.<ref name="gxannouncecomment">{{cite web|url=http://websunday.net/gx/nikki/bn2000/gxb_in06.html|title=月刊サンデーGX（ジェネックス）HPへようこそ|date=2000-06-07|publisher=Shogakukan|lang=ja|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090105210621/http://websunday.net/gx/nikki/bn2000/gxb_in06.html|archive-date=2009-01-05}}</ref> Првата година кога списанието излегувало во недела два месеци по ред била 2006 г. Ова е така бидејќи 2006 била обична година што започнала во недела. Во такви години, 19-тиот ден во месецот паѓа во недела трипати: на 19 февруари, 19 март и 19 ноември.<ref>Исто така, 19-тиот ден паѓа во недела трипати и во престапна година што започнува во среда.</ref> Списанието не е ограничено само на јапонски дела; корејските стрипови ([[манхва]]) како ''Blade of the Phantom Master'' исто така излегувале во списанието во преведен и прилагоден облик. Кога паралелно со мангата се појавува соодветна [[аниме]]-серија или филм, уредниците се трудат да го истакнат тоа. == Книги од ''Sunday GX'' == Shogakukan исто така ги објавува серијалите што претходно излегувале во ''Sunday GX'' во облик на [[Танкобон|танкобони]], под марката ''Sunday GX Comics'' (GENEX Comics). == Список на серијали во ''Sunday GX'' == * ''[[Црна лагуна|Black Lagoon]]'' („Реи Хирое“) * ''[[Blade of the Phantom Master]]'' * ''[[Destruction Princess]]'' * ''[[Girls Saurus DX]]'' * ''[[Kobato]]'' („Clamp“) (недовршена) * ''[[Mel Kano]]'' * ''[[Neko no Ou]]'' * ''[[Poor Sisters' Story]]'' („Изуми Казуто“) * ''[[RahXephon]]'' („Такеаки Момосе“) * ''[[Rec (манга)|Rec]]'' * ''[[Rubbers Seven]]'' * ''[[Trafficker]]'' * ''[[Zom 100: Bucket List of the Dead]]'' {{Поднаслов-никулец|date=27 март 2014}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://sundaygx.com|Матична страница}} [[Категорија:Месечни списанија за манга]] k3xqyhbyn8iso4sbqi6qi2prfn1dunu 1 1397789 5578411 2026-06-18T08:11:01Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5578411 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 6 1397790 5578412 2026-06-18T08:12:51Z Andrew012p 85224 {{Податоци за неслободна слика |Опис = корица на списание |Извор = https://comicvine.gamespot.com/monthly-sunday-gene-x-273-no-4-2023/4000-978473/ |Дел = цел |Ниска_резолуција = |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Monthly Sunday Gene-X |Намена = прикажување |Заменливост = нема }} 5578412 wikitext text/x-wiki == Опис == {{Податоци за неслободна слика |Опис = корица на списание |Извор = https://comicvine.gamespot.com/monthly-sunday-gene-x-273-no-4-2023/4000-978473/ |Дел = цел |Ниска_резолуција = |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Monthly Sunday Gene-X |Намена = прикажување |Заменливост = нема }} == Лиценцирање == {{Насловнавесник}} de8juw022b58ibrqegzwzhosc4ko36m 0 1397791 5578416 2026-06-18T08:15:43Z Andrew012p 85224 Пренасочување кон [[Monthly Sunday Gene-X]] 5578416 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Monthly Sunday Gene-X]] 8rsly9vdps6wvs025x47j3gja6xw8nk 10 1397792 5578421 2026-06-18T08:23:47Z Carshalton 30527 Создадена страница со: {{National squad | name = Состав на Швајцарија на СП фудбал 2026 | bg = #d81e05 | fg = white | country = Швајцарија | comp link = Светско првенство во фудбал 2026 | comp = СП 2026 | p1 = [[Грегор Кобел|Кобел]] | p2 = [[Миро Мухајм|Мухајм]] | p3 = Силван Видме... 5578421 wikitext text/x-wiki {{National squad | name = Состав на Швајцарија на СП фудбал 2026 | bg = #d81e05 | fg = white | country = Швајцарија | comp link = Светско првенство во фудбал 2026 | comp = СП 2026 | p1 = [[Грегор Кобел|Кобел]] | p2 = [[Миро Мухајм|Мухајм]] | p3 = [[Силван Видмер|Видмер]] | p4 = [[Нико Елведи|Елведи]] | p5 = [[Мануел Аканџи|Аканџи]] | p6 = [[Денис Закарија|Закарија]] | p7 = [[Брил Емболо|Емболо]] | p8 = [[Ремо Фројлер|Фројлер]] | p9 = [[Јохан Манзамби|Манзамби]] | p10 = [[Гранит Џака|Џака]]&nbsp;{{Капитен}} | p11 = [[Дан Ндоје|Ндоје]] | p12 = [[Ивон Мвого|Мвого]] | p13 = [[Рикардо Родригес (фудбалер)|Родригес]] | p14 = [[Ардон Јашари|Јашари]] | p15 = [[Џибрил Со|Со]] | p16 = [[Кристијан Фаснахт|Фаснахт]] | p17 = [[Рубен Варгас|Варгас]] | p18 = [[Ерај Комерт|Комерт]] | p19 = [[Ноа Окафор|Окафор]] | p20 = [[Мишел Ебишер|Ебишер]] | p21 = [[Марвин Келер (фудбалер)|Келер]] | p22 = [[Фабијан Ридер|Ридер]] | p23 = [[Зеки Амдуни|Амдуни]] | p24 = [[Орел Аменда|Аменда]] | p25 = [[Лука Хакес|Хакес]] | p26 = [[Седрик Итен|Итен]] | coach = [[Мурат Јакин|Јакин]] }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за швајцарски фудбал|СП 2026]] [[Категорија:Предлошки за земјите учеснички на СП 2026|Швајцарија]] </noinclude> n4wagcqp4ato7c0arx3o90lnisio739 0 1397793 5578429 2026-06-18T08:45:45Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1253034757|Štalcerji]]“ 5578429 wikitext text/x-wiki '''Шталцерји''' (претходно ''Шталцарји'', {{Langx|de|Stalzern}}<ref name="Leksikon" />) е населба во ридовите јужно од градот [[Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Тоа било село населено делумно со [[Готшери]]. Во 1941 година, на почетокот на [[Втора светска војна|Втората светска војна,]] неговото првобитно население било протерано. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија|Статистичкиот регион Југоисточна Словенија]]. Го вклучува и селцето Јелења Вас.<ref name="Savnik">{{Наведена книга|title=Krajevni leksikon Slovenije, vol. 2|last=Savnik|first=Roman|date=1971|publisher=Državna založba Slovenije|location=Ljubljana|page=246}}</ref> Локалната [[Црква (градба)|црква]], посветена на Свети Антониј од Падова, се споменува во пишани документи од 1526 година. За време на Втората светска војна црквата била оштетена, а по војната урнатините биле срушени и отстранети. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:4966_x1655643.3702380122_y5710959.035780707_s14_b2345 Шталцерји на Геопедија] * [http://www.gottscheerland.at/ortsplaene/Stalzern.pdf Список на економии и семејни имиња во Шталцерји пред Втората светска војна] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Населени места во Општина Кочевје]] 2zbbpdho0dcrndhst3lx7vs7xiq66fr 5578430 5578429 2026-06-18T08:52:04Z BosaFi 115936 5578430 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = Шталцерји |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = |motto = |image_skyline = Štalcerji iz zraka.jpg |imagesize = 250px |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = ||pushpin_map = Slovenia |pushpin_label_position = top |pushpin_map_caption = Location in Slovenia |subdivision_type = Држава |subdivision_name = [[Image:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]] |subdivision_type1 = Регион |subdivision_name1 = [[Долењска]] |subdivision_type2 = [[Статистички региони во Словенија]] |subdivision_name2 = [[Југоисточна Словенија]] |subdivision_type3 = [[Општини во Словенија]] |subdivision_name3 = [[Општина Кочевје]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = |established_date = |established_title2 = |established_date2 = |established_title3 = |established_date3 = |area_magnitude = |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 6.68 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = |population_as_of = 2002 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 187 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title =Националности |population_blank1 = |population_blank2_title =Религии |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|45|34|16.54|N|14|52|25.15|E|region:SI|display=inline,title}} |elevation_footnotes = |elevation_m = 518.7 |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = 1338 |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = <ref>[http://www.stat.si/eng/index.asp Statistical Office of the Republic of Slovenia]</ref>}} '''Шталцерји''' (претходно ''Шталцарји'', {{Langx|de|Stalzern}}<ref name="Leksikon" />) е населба во ридовите јужно од градот [[Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Тоа било село населено делумно со [[Готшери]]. Во 1941 година, на почетокот на [[Втора светска војна|Втората светска војна,]] неговото првобитно население било протерано. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија|Статистичкиот регион Југоисточна Словенија]]. Го вклучува и селцето Јелења Вас.<ref name="Savnik">{{Наведена книга|title=Krajevni leksikon Slovenije, vol. 2|last=Savnik|first=Roman|date=1971|publisher=Državna založba Slovenije|location=Ljubljana|page=246}}</ref> Локалната [[Црква (градба)|црква]], посветена на Свети Антониј од Падова, се споменува во пишани документи од 1526 година. За време на Втората светска војна црквата била оштетена, а по војната урнатините биле срушени и отстранети. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:4966_x1655643.3702380122_y5710959.035780707_s14_b2345 Шталцерји на Геопедија] * [http://www.gottscheerland.at/ortsplaene/Stalzern.pdf Список на економии и семејни имиња во Шталцерји пред Втората светска војна] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Населени места во Општина Кочевје]] gitnkapgt2ljp63g4gso7n23aahnmi7 5578431 5578430 2026-06-18T08:52:18Z BosaFi 115936 5578431 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = Шталцерји |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = |motto = |image_skyline = Štalcerji iz zraka.jpg |imagesize = 250px |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = ||pushpin_map = Slovenia |pushpin_label_position = top |pushpin_map_caption = Location in Slovenia |subdivision_type = Држава |subdivision_name = [[Image:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]] |subdivision_type1 = Регион |subdivision_name1 = [[Долењска]] |subdivision_type2 = [[Статистички региони во Словенија]] |subdivision_name2 = [[Југоисточна Словенија]] |subdivision_type3 = [[Општини во Словенија]] |subdivision_name3 = [[Општина Кочевје]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = |established_date = |established_title2 = |established_date2 = |established_title3 = |established_date3 = |area_magnitude = |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 6.68 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = |population_as_of = 2002 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 187 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title =Националности |population_blank1 = |population_blank2_title =Религии |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|45|34|16.54|N|14|52|25.15|E|region:SI|display=inline,title}} |elevation_footnotes = |elevation_m = 518.7 |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = 1338 |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = <ref>[http://www.stat.si/eng/index.asp Statistical Office of the Republic of Slovenia]</ref>}} '''Шталцерји''' (претходно ''Шталцарји'', {{Langx|de|Stalzern}}) е населба во ридовите јужно од градот [[Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Тоа било село населено делумно со [[Готшери]]. Во 1941 година, на почетокот на [[Втора светска војна|Втората светска војна,]] неговото првобитно население било протерано. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија|Статистичкиот регион Југоисточна Словенија]]. Го вклучува и селцето Јелења Вас.<ref name="Savnik">{{Наведена книга|title=Krajevni leksikon Slovenije, vol. 2|last=Savnik|first=Roman|date=1971|publisher=Državna založba Slovenije|location=Ljubljana|page=246}}</ref> Локалната [[Црква (градба)|црква]], посветена на Свети Антониј од Падова, се споменува во пишани документи од 1526 година. За време на Втората светска војна црквата била оштетена, а по војната урнатините биле срушени и отстранети. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:4966_x1655643.3702380122_y5710959.035780707_s14_b2345 Шталцерји на Геопедија] * [http://www.gottscheerland.at/ortsplaene/Stalzern.pdf Список на економии и семејни имиња во Шталцерји пред Втората светска војна] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Населени места во Општина Кочевје]] nle7eghua8q8jtn9cz49us7fywapusp 0 1397794 5578432 2026-06-18T08:56:29Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1252952795|Šalka Vas]]“ 5578432 wikitext text/x-wiki '''Шалка Вас''' ({{Langx|de|Schalkendorf}} ) е населба североисточно од градот [[Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија|Статистичкиот регион Југоисточна Словенија]]. == Име == Шалка Вас може да се најде во историските записи како ''Шалкендорф'' во 1574 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://topografija.zrc-sazu.si/|title=Šalka vas|work=Slovenska historična topografija|publisher=ZRC SAZU Zgodovinski inštitut Milka Kosa|accessdate=January 8, 2021}}</ref> Се верува дека името е изведено од словенското лично име * ''Шалъ*'', кое се однесува на ран жител на местото.<ref name="Snoj">{{Наведена книга|title=Etimološki slovar slovenskih zemljepisnih imen|last=Snoj|first=Marko|date=2009|publisher=Modrijan|location=Ljubljana|page=406}}</ref> == Црква == [[Податотека:Salka_Vas_Slovenia_-_church.jpg|лево|мини|Црквата „Свети Рох“]] Локалната [[Црква (градба)|црква]] е посветена на [[Свети Рох]] и припаѓа на [[Парохија|парохијата]] Кочевје. Тоа е градба во доцна [[готска архитектура]], проширена во 19 век. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:2649_x1656584.5474783487_y5724525.1030707015_s15_b2345 Шалка Вас на Геопедија] * [http://www.gottscheerland.at/ortsplaene/Schalkendorf.pdf Карта на Шалка Вас пред Втората светска војна со економии и семејни имиња] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општина Кочевје]] g7qd3bktmkp8ak22xdkkzwh09eqy0tt 5578433 5578432 2026-06-18T08:58:56Z BosaFi 115936 5578433 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement||official_name=Шалка Вас|other_name=|native_name=|nickname=|settlement_type=|motto=|image_skyline=Salka Vas Slovenia.jpg|imagesize=250px|image_caption=|image_flag=|flag_size=|image_seal=|seal_size=|image_shield=|shield_size=|image_blank_emblem=|blank_emblem_type=|blank_emblem_size=|image_map=|mapsize=|map_caption=|image_map1=|mapsize1=|map_caption1=|image_dot_map=|dot_mapsize=|dot_map_caption=|dot_x=|dot_y=|pushpin_map=Slovenia|pushpin_label_position=top|pushpin_map_caption=Location in Slovenia|subdivision_type=Држава|subdivision_name=[[Image:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]]|subdivision_type1=Регион|subdivision_name1=[[Долењска]]|subdivision_type2=[[Статистички региони во Словенија]]|subdivision_name2=[[Југоисточна Словенија]]|subdivision_type3=[[Општини во Словенија]]|subdivision_name3=[[Општина Кочевје]]|subdivision_type4=|subdivision_name4=|leader_name=|leader_title1=|leader_name1=|leader_title2=|leader_name2=|leader_title3=|leader_name3=|leader_title4=|leader_name4=|established_title=|established_date=|established_title2=|established_date2=|established_title3=|established_date3=|area_magnitude=|unit_pref=|area_footnotes=|area_total_km2=1.66|area_land_km2=|area_water_km2=|area_total_sq_mi=|area_land_sq_mi=|area_water_sq_mi=|area_water_percent=|area_urban_km2=|area_urban_sq_mi=|area_metro_km2=|area_metro_sq_mi=|area_blank1_title=|area_blank1_km2=|area_blank1_sq_mi=|population_as_of=2002|population_footnotes=|population_note=|population_total=674|population_density_km2=|population_density_sq_mi=|population_metro=|population_density_metro_km2=|population_density_metro_sq_mi=|population_urban=|population_density_urban_km2=|population_density_urban_sq_mi=|population_blank1_title=Ethnicities|population_blank1=|population_blank2_title=Religions|population_blank2=|population_density_blank1_km2=|population_density_blank1_sq_mi=|timezone=|utc_offset=|timezone_DST=|utc_offset_DST=|coordinates={{coord|45|39|9.08|N|14|52|44.36|E|region:SI|display=inline,title}}|elevation_footnotes=|elevation_m=479.2|elevation_ft=|postal_code_type=|postal_code=1330|area_code=|blank_name=|blank_info=|blank1_name=|blank1_info=|website=|footnotes=<ref>[http://www.stat.si/eng/index.asp Statistical Office of the Republic of Slovenia]</ref>}}'''Шалка Вас''' ({{Langx|de|Schalkendorf}} ) е населба североисточно од градот [[Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија|Статистичкиот регион Југоисточна Словенија]]. == Име == Шалка Вас може да се најде во историските записи како ''Шалкендорф'' во 1574 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://topografija.zrc-sazu.si/|title=Šalka vas|work=Slovenska historična topografija|publisher=ZRC SAZU Zgodovinski inštitut Milka Kosa|accessdate=January 8, 2021}}</ref> Се верува дека името е изведено од словенското лично име * ''Шалъ*'', кое се однесува на ран жител на местото.<ref name="Snoj">{{Наведена книга|title=Etimološki slovar slovenskih zemljepisnih imen|last=Snoj|first=Marko|date=2009|publisher=Modrijan|location=Ljubljana|page=406}}</ref> == Црква == [[Податотека:Salka_Vas_Slovenia_-_church.jpg|лево|мини|Црквата „Свети Рох“]] Локалната [[Црква (градба)|црква]] е посветена на [[Свети Рох]] и припаѓа на [[Парохија|парохијата]] Кочевје. Тоа е градба во доцна [[готска архитектура]], проширена во 19 век. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:2649_x1656584.5474783487_y5724525.1030707015_s15_b2345 Шалка Вас на Геопедија] * [http://www.gottscheerland.at/ortsplaene/Schalkendorf.pdf Карта на Шалка Вас пред Втората светска војна со економии и семејни имиња] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општина Кочевје]] qtfkk44nzylu39ils2kxohovh5z572x 0 1397795 5578434 2026-06-18T09:00:32Z Jtasevski123 69538 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1252952578|Bukova Gora, Kočevje]]“ 5578434 wikitext text/x-wiki '''Букова Гора''' ({{Langx|de|Buchberg}}) — оддалечена напуштена населба во [[општина Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска|Долељска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија]]. Населбата е составена од три одделни населби: Горења Букова Гора (герм: ''Oberbuchberg''), Средња Букова Гора (герм: ''Mitterbuchberg'') и Сподња Букова Гора (герм: ''Unterbuchberg''), порано независни населби. Била населена од германската заедница [[Готше]]. Горења Букова Гора била напуштена кон крајот на 19-ти и почетокот на 20-ти век, кога сите нејзини жители емигрирале, претежно во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]]. Средња и Сподња Букова Гора биле напуштени откако биле запалени во 1942 година за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Локалната [[Црква (градба)|црква]], посветена на [[Апостол Петар|Свети Петар]], исто така била запалена. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:2798_x1676861.0552456446_y5712243.40613591_s14_b2345 Букова Гора на Геопедија] {{Кочевје}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општина Кочевје]] bfk1l9sgyngc3ld0gwligo3gi2nf7w6 5578436 5578434 2026-06-18T09:05:16Z Jtasevski123 69538 доп 5578436 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = Букова Гора |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = |motto = |image_skyline = |imagesize = 250px |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = ||pushpin_map = Словенија |pushpin_label_position = top |pushpin_map_caption = Местоположба во Словенија |subdivision_type = Држава |subdivision_name = [[Image:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]] |subdivision_type1 = Традиционален регион |subdivision_name1 = [[Долењска]] |subdivision_type2 = [[Статистички региони во Словенија|Статистички регион]] |subdivision_name2 = [[Југоисточна Словенија]] |subdivision_type3 = [[Општини во Словенија|Општина]] |subdivision_name3 = [[Општина Кочевје|Кочевје]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = |established_date = |established_title2 = |established_date2 = |established_title3 = |established_date3 = |area_magnitude = |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 2.81 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = |population_as_of = 2002 |population_footnotes = |population_note = |population_total = нема |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title =Ethnicities |population_blank1 = |population_blank2_title =Religions |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|45|34|44.26|N|15|3|33.51|E|region:SI|display=inline,title}} |elevation_footnotes = |elevation_m = 832.1 |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = <ref>[http://www.stat.si/eng/index.asp Statistical Office of the Republic of Slovenia]</ref>}}'''Букова Гора''' ({{Langx|de|Buchberg}}<ref name="Ferenc">Ferenc, Mitja. 2007. ''Nekdanji nemški jezikovni otok na kočevskem''. Kočevje: Pokrajinski muzej, p. 4.</ref>) — оддалечена напуштена населба во [[општина Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска|Долељска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија]].<ref>[http://www.obcinakocevje.si/ Kočevje municipal site]</ref> Населбата е составена од три одделни населби: Горења Букова Гора (герм: ''Oberbuchberg''), Средња Букова Гора (герм: ''Mitterbuchberg'') и Сподња Букова Гора (герм: ''Unterbuchberg''), порано независни населби. Била населена од германската заедница [[Готше]]. Горења Букова Гора била напуштена кон крајот на 19-ти и почетокот на 20-ти век, кога сите нејзини жители емигрирале, претежно во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]].<ref>[http://rkd.situla.org/ Slovenian Ministry of Culture register of national heritage] reference number ešd 19526</ref> Средња и Сподња Букова Гора биле напуштени откако биле запалени во 1942 година за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Локалната [[Црква (градба)|црква]], посветена на [[Апостол Петар|Свети Петар]], исто така била запалена.<ref>[http://rkd.situla.org/ Slovenian Ministry of Culture register of national heritage] reference number ešd 2806</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:2798_x1676861.0552456446_y5712243.40613591_s14_b2345 Букова Гора на Геопедија] {{Кочевје}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општина Кочевје]] p3jvez7vxi3w145llwivieo3dojxpk7 5578439 5578436 2026-06-18T09:07:30Z Jtasevski123 69538 5578439 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = Букова Гора |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = |motto = |image_skyline = |imagesize = 250px |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = ||pushpin_map = Словенија |pushpin_label_position = top |pushpin_map_caption = Местоположба во Словенија |subdivision_type = Држава |subdivision_name = [[Image:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]] |subdivision_type1 = Традиционален регион |subdivision_name1 = [[Долењска]] |subdivision_type2 = [[Статистички региони во Словенија|Статистички регион]] |subdivision_name2 = [[Југоисточна Словенија]] |subdivision_type3 = [[Општини во Словенија|Општина]] |subdivision_name3 = [[Општина Кочевје|Кочевје]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = |established_date = |established_title2 = |established_date2 = |established_title3 = |established_date3 = |area_magnitude = |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 2.81 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = |population_as_of = 2002 |population_footnotes = |population_note = |population_total = нема |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title =Ethnicities |population_blank1 = |population_blank2_title =Religions |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|45|34|44.26|N|15|3|33.51|E|region:SI|display=inline,title}} |elevation_footnotes = |elevation_m = 832.1 |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = <ref>[http://www.stat.si/eng/index.asp Statistical Office of the Republic of Slovenia]</ref>|latd=45.578889|longd=15.059444}}'''Букова Гора''' ({{Langx|de|Buchberg}}<ref name="Ferenc">Ferenc, Mitja. 2007. ''Nekdanji nemški jezikovni otok na kočevskem''. Kočevje: Pokrajinski muzej, p. 4.</ref>) — оддалечена напуштена населба во [[општина Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска|Долељска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија]].<ref>[http://www.obcinakocevje.si/ Kočevje municipal site]</ref> Населбата е составена од три одделни населби: Горења Букова Гора (герм: ''Oberbuchberg''), Средња Букова Гора (герм: ''Mitterbuchberg'') и Сподња Букова Гора (герм: ''Unterbuchberg''), порано независни населби. Била населена од германската заедница [[Готше]]. Горења Букова Гора била напуштена кон крајот на 19-ти и почетокот на 20-ти век, кога сите нејзини жители емигрирале, претежно во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]].<ref>[http://rkd.situla.org/ Slovenian Ministry of Culture register of national heritage] reference number ešd 19526</ref> Средња и Сподња Букова Гора биле напуштени откако биле запалени во 1942 година за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Локалната [[Црква (градба)|црква]], посветена на [[Апостол Петар|Свети Петар]], исто така била запалена.<ref>[http://rkd.situla.org/ Slovenian Ministry of Culture register of national heritage] reference number ešd 2806</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:2798_x1676861.0552456446_y5712243.40613591_s14_b2345 Букова Гора на Геопедија] {{Кочевје}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општина Кочевје]] jjxg74oegd1sgs14s6um6adzqyvv63n 5578440 5578439 2026-06-18T09:08:04Z Jtasevski123 69538 5578440 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = Букова Гора |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = |motto = |image_skyline = |imagesize = 250px |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = ||pushpin_map = Словенија |pushpin_label_position = top |pushpin_map_caption = Местоположба во Словенија |subdivision_type = Држава |subdivision_name = [[Image:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]] |subdivision_type1 = Традиционален регион |subdivision_name1 = [[Долењска]] |subdivision_type2 = [[Статистички региони во Словенија|Статистички регион]] |subdivision_name2 = [[Југоисточна Словенија]] |subdivision_type3 = [[Општини во Словенија|Општина]] |subdivision_name3 = [[Општина Кочевје|Кочевје]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = |established_date = |established_title2 = |established_date2 = |established_title3 = |established_date3 = |area_magnitude = |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 2.81 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = |population_as_of = 2002 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 0 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title =Ethnicities |population_blank1 = |population_blank2_title =Religions |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|45|34|44.26|N|15|3|33.51|E|region:SI|display=inline,title}} |elevation_footnotes = |elevation_m = 832.1 |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = <ref>[http://www.stat.si/eng/index.asp Statistical Office of the Republic of Slovenia]</ref>|latd=45.578889|longd=15.059444}}'''Букова Гора''' ({{Langx|de|Buchberg}}<ref name="Ferenc">Ferenc, Mitja. 2007. ''Nekdanji nemški jezikovni otok na kočevskem''. Kočevje: Pokrajinski muzej, p. 4.</ref>) — оддалечена напуштена населба во [[општина Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска|Долељска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија]].<ref>[http://www.obcinakocevje.si/ Kočevje municipal site]</ref> Населбата е составена од три одделни населби: Горења Букова Гора (герм: ''Oberbuchberg''), Средња Букова Гора (герм: ''Mitterbuchberg'') и Сподња Букова Гора (герм: ''Unterbuchberg''), порано независни населби. Била населена од германската заедница [[Готше]]. Горења Букова Гора била напуштена кон крајот на 19-ти и почетокот на 20-ти век, кога сите нејзини жители емигрирале, претежно во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]].<ref>[http://rkd.situla.org/ Slovenian Ministry of Culture register of national heritage] reference number ešd 19526</ref> Средња и Сподња Букова Гора биле напуштени откако биле запалени во 1942 година за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Локалната [[Црква (градба)|црква]], посветена на [[Апостол Петар|Свети Петар]], исто така била запалена.<ref>[http://rkd.situla.org/ Slovenian Ministry of Culture register of national heritage] reference number ešd 2806</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:2798_x1676861.0552456446_y5712243.40613591_s14_b2345 Букова Гора на Геопедија] {{Кочевје}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општина Кочевје]] ns7mtb0xv578yh5r5e4rvnydi0g2zro 5578441 5578440 2026-06-18T09:08:38Z Jtasevski123 69538 5578441 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = Букова Гора |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = |motto = |image_skyline = |imagesize = 250px |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = ||pushpin_map = Словенија |pushpin_label_position = top |pushpin_map_caption = Местоположба во Словенија |subdivision_type = Држава |subdivision_name = [[Image:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]] |subdivision_type1 = Традиционален регион |subdivision_name1 = [[Долењска]] |subdivision_type2 = [[Статистички региони во Словенија|Статистички регион]] |subdivision_name2 = [[Југоисточна Словенија]] |subdivision_type3 = [[Општини во Словенија|Општина]] |subdivision_name3 = [[Општина Кочевје|Кочевје]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = |established_date = |established_title2 = |established_date2 = |established_title3 = |established_date3 = |area_magnitude = |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 2.81 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = |population_as_of = 2002 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 0 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title =Ethnicities |population_blank1 = |population_blank2_title =Religions |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|45|34|44.26|N|15|3|33.51|E|region:SI|display=inline,title}} |elevation_footnotes = |elevation_m = 832.1 |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = <ref>[http://www.stat.si/eng/index.asp Statistical Office of the Republic of Slovenia]</ref>|latd=45.578889|longd=15.059444}}'''Букова Гора''' ({{Langx|de|Buchberg}}<ref name="Ferenc">Ferenc, Mitja. 2007. ''Nekdanji nemški jezikovni otok na kočevskem''. Kočevje: Pokrajinski muzej, p. 4.</ref>) — оддалечена напуштена населба во [[општина Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска|Долељска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија|статистичкиот регион Југоисточна Словенија]].<ref>[http://www.obcinakocevje.si/ Kočevje municipal site]</ref> Населбата е составена од три одделни населби: Горења Букова Гора (герм: ''Oberbuchberg''), Средња Букова Гора (герм: ''Mitterbuchberg'') и Сподња Букова Гора (герм: ''Unterbuchberg''), порано независни населби. Била населена од германската заедница [[Готше]]. Горења Букова Гора била напуштена кон крајот на 19-ти и почетокот на 20-ти век, кога сите нејзини жители емигрирале, претежно во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]].<ref>[http://rkd.situla.org/ Slovenian Ministry of Culture register of national heritage] reference number ešd 19526</ref> Средња и Сподња Букова Гора биле напуштени откако биле запалени во 1942 година за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Локалната [[Црква (градба)|црква]], посветена на [[Апостол Петар|Свети Петар]], исто така била запалена.<ref>[http://rkd.situla.org/ Slovenian Ministry of Culture register of national heritage] reference number ešd 2806</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:2798_x1676861.0552456446_y5712243.40613591_s14_b2345 Букова Гора на Геопедија] {{Кочевје}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општина Кочевје]] jd59xe9melok5howgmah98erokerp3w 1 1397796 5578435 2026-06-18T09:00:46Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5578435 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1397797 5578450 2026-06-18T09:23:49Z Jtasevski123 69538 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1252900215|Vimolj pri Predgradu]]“ 5578450 wikitext text/x-wiki '''Вимољ кај Предград''' ({{Langx|de|Widerzug}}<ref>Simonič, Ivan. 1935. "Kočevarji v luči krajevnih in ledinskih imen." ''Glasnik Muzejskega društva za Slovenijo'' 16: 61–81 and 106–123, p. 69.</ref>) — мала населба во [[општина Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска|Долељска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија|статистичкиот регион Југоисточна Словенија]].<ref>[http://www.obcinakocevje.si/ Kočevje municipal site]</ref> == Име == Името на населбата било променето од ''Вимољ'' во ''Вимољ кај Предград'' во 1953 година.<ref>''Spremembe naselij 1948–95''. 1996. Database. Ljubljana: Geografski inštitut ZRC SAZU, DZS.</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:2807_x1673845.875723574_y5707407.060967738_s15_b2345 Вимољ кај Предград на Геопедија] {{Кочевје}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општина Кочевје]] nsqvbpeeahr47as7zt9y9h9jr5ww4yz 5578454 5578450 2026-06-18T09:27:11Z Jtasevski123 69538 5578454 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = Вимољ кај Предград |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = |motto = |image_skyline = |imagesize = 250px |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = ||pushpin_map = Словенија |pushpin_label_position = right |pushpin_map_caption = Местоположба во Словенија |subdivision_type = Држава |subdivision_name = [[Image:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]] |subdivision_type1 = Традиционален регион |subdivision_name1 = [[Долењска]] |subdivision_type2 = [[Статистички региони во Словенија|Статистички регион]] |subdivision_name2 = [[Југоисточна Словенија]] |subdivision_type3 = [[Општини во Словенија|Општина]] |subdivision_name3 = [[Општина Кочевје|Кочевје]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = |established_date = |established_title2 = |established_date2 = |established_title3 = |established_date3 = |area_magnitude = |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 0.46 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = |population_as_of = 2002 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 14 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title =Ethnicities |population_blank1 = |population_blank2_title =Religions |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|45|32|29.53|N|15|2|26.52|E|region:SI|display=inline,title}} |elevation_footnotes = |elevation_m = 467.5 |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = 8342 |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = <ref>[http://www.stat.si/eng/index.asp Statistical Office of the Republic of Slovenia]</ref>|longd=45.541667|latd=15.040833}}'''Вимољ кај Предград''' ({{Langx|de|Widerzug}}<ref>Simonič, Ivan. 1935. "Kočevarji v luči krajevnih in ledinskih imen." ''Glasnik Muzejskega društva za Slovenijo'' 16: 61–81 and 106–123, p. 69.</ref>) — мала населба во [[општина Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска|Долељска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија|статистичкиот регион Југоисточна Словенија]].<ref>[http://www.obcinakocevje.si/ Kočevje municipal site]</ref> == Име == Името на населбата било променето од ''Вимољ'' во ''Вимољ кај Предград'' во 1953 година.<ref>''Spremembe naselij 1948–95''. 1996. Database. Ljubljana: Geografski inštitut ZRC SAZU, DZS.</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:2807_x1673845.875723574_y5707407.060967738_s15_b2345 Вимољ кај Предград на Геопедија] {{Кочевје}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општина Кочевје]] jxl32d0494p94vnkj2h2e3wqfwi6v95 5578455 5578454 2026-06-18T09:28:20Z Jtasevski123 69538 5578455 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = Вимољ кај Предград |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = |motto = |image_skyline = |imagesize = 250px |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = ||pushpin_map = Словенија |pushpin_label_position = десно |pushpin_map_caption = Местоположба во Словенија |subdivision_type = Држава |subdivision_name = [[Image:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]] |subdivision_type1 = Традиционален регион |subdivision_name1 = [[Долењска]] |subdivision_type2 = [[Статистички региони во Словенија|Статистички регион]] |subdivision_name2 = [[Југоисточна Словенија]] |subdivision_type3 = [[Општини во Словенија|Општина]] |subdivision_name3 = [[Општина Кочевје|Кочевје]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = |established_date = |established_title2 = |established_date2 = |established_title3 = |established_date3 = |area_magnitude = |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 0.46 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = |population_as_of = 2002 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 14 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title =Ethnicities |population_blank1 = |population_blank2_title =Religions |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|45|32|29.53|N|15|2|26.52|E|region:SI|display=inline,title}} |elevation_footnotes = |elevation_m = 467.5 |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = 8342 |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = <ref>[http://www.stat.si/eng/index.asp Statistical Office of the Republic of Slovenia]</ref>|longd=15.040833|latd=45.541667}}'''Вимољ кај Предград''' ({{Langx|de|Widerzug}}<ref>Simonič, Ivan. 1935. "Kočevarji v luči krajevnih in ledinskih imen." ''Glasnik Muzejskega društva za Slovenijo'' 16: 61–81 and 106–123, p. 69.</ref>) — мала населба во [[општина Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска|Долељска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија|статистичкиот регион Југоисточна Словенија]].<ref>[http://www.obcinakocevje.si/ Kočevje municipal site]</ref> == Име == Името на населбата било променето од ''Вимољ'' во ''Вимољ кај Предград'' во 1953 година.<ref>''Spremembe naselij 1948–95''. 1996. Database. Ljubljana: Geografski inštitut ZRC SAZU, DZS.</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:2807_x1673845.875723574_y5707407.060967738_s15_b2345 Вимољ кај Предград на Геопедија] {{Кочевје}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општина Кочевје]] ludqqrgek2l8u8zok3ztmxdjlvibr82 1 1397798 5578456 2026-06-18T09:28:29Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5578456 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1397799 5578463 2026-06-18T09:56:31Z Jtasevski123 69538 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1303316540|Vrbovec, Kočevje]]“ 5578463 wikitext text/x-wiki '''Врбовец''' (во постарите извори и ''Вербовиц<ref>''Special-Orts-Repertorium von Krain''. 1885. Vienna: Alfred Hölder, p. 9.</ref>''; {{Langx|de|Tiefental}}<ref name="Ferenc">Ferenc, Mitja. 2007. ''Nekdanji nemški jezikovni otok na kočevskem''. Kočevje: Pokrajinski muzej, p. 4.</ref> или ''Tiefenthal<ref name="Leksikon">''Leksikon občin kraljestev in dežel zastopanih v državnem zboru,'' vol. 6: ''Kranjsko''. 1906. Vienna: C. Kr. Dvorna in Državna Tiskarna, p. 40.</ref>'') — напуштена населба во [[општина Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Била населена од германската заедница [[Готше]]. Во 1941 година, за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], нејзиното население било иселено. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска|Долељска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија|статистичкиот регион Југоисточна Словенија]].<ref>[https://www.obcinakocevje.si/ Kočevje municipal site]</ref> == Црква == [[Податотека:Vrbovec_Kocevje_Slovenia_church.jpg|лево|мини|Остатоци од црквата во населбата]] Локалната [[Црква (градба)|црква]] била посветена на Голема Богородица и била [[поклоненичка црква]]. Била срушена во 1951 година.<ref>[http://rkd.situla.org/ Slovenian Ministry of Culture register of national heritage] reference number ešd 2154</ref> == Наводи == {{Наводи}} * {{Ризница-ред|Vrbovec, Kočevje|Врбовец}} * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:1140_x1651750.6373590804_y5737224.36545639_s15_b2345 Врбовец на Геопедија] {{Кочевје}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општина Кочевје]] hj3ndsn9egozgauwn2xljmkq8vyazoh 5578465 5578463 2026-06-18T09:59:08Z Jtasevski123 69538 5578465 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = Врбовец |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = |motto = |image_skyline = Vrbovec Kocevje Slovenia.JPG |imagesize = 250px |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = ||pushpin_map = Словенија |pushpin_label_position = горе |pushpin_map_caption = Местоположба во Словенија |subdivision_type = Држава |subdivision_name = [[Image:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]] |subdivision_type1 = Традиционален регион |subdivision_name1 = [[Долењска]] |subdivision_type2 = [[Статистички региони во Словенија|Статистички регион]] |subdivision_name2 = [[Југоисточна Словенија]] |subdivision_type3 = [[Општини во Словенија|Општина]] |subdivision_name3 = [[Општина Кочевје|Кочевје]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = |established_date = |established_title2 = |established_date2 = |established_title3 = |established_date3 = |area_magnitude = |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 2.59 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = |population_as_of = 2002 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 0 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title =Ethnicities |population_blank1 = |population_blank2_title =Religions |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|45|43|43.28|N|14|50|25.48|E|region:SI|display=inline,title}} |elevation_footnotes = |elevation_m = 555.6 |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = 1332 |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = <ref>[http://www.stat.si/eng/index.asp Statistical Office of the Republic of Slovenia]</ref>|latd=45.728611|longd=14.840278}}'''Врбовец''' (во постарите извори и ''Вербовиц<ref>''Special-Orts-Repertorium von Krain''. 1885. Vienna: Alfred Hölder, p. 9.</ref>''; {{Langx|de|Tiefental}}<ref name="Ferenc">Ferenc, Mitja. 2007. ''Nekdanji nemški jezikovni otok na kočevskem''. Kočevje: Pokrajinski muzej, p. 4.</ref> или ''Tiefenthal<ref name="Leksikon">''Leksikon občin kraljestev in dežel zastopanih v državnem zboru,'' vol. 6: ''Kranjsko''. 1906. Vienna: C. Kr. Dvorna in Državna Tiskarna, p. 40.</ref>'') — напуштена населба во [[општина Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Била населена од германската заедница [[Готше]]. Во 1941 година, за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], нејзиното население било иселено. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска|Долељска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија|статистичкиот регион Југоисточна Словенија]].<ref>[https://www.obcinakocevje.si/ Kočevje municipal site]</ref> == Црква == [[Податотека:Vrbovec_Kocevje_Slovenia_church.jpg|лево|мини|Остатоци од црквата во населбата]] Локалната [[Црква (градба)|црква]] била посветена на Голема Богородица и била [[поклоненичка црква]]. Била срушена во 1951 година.<ref>[http://rkd.situla.org/ Slovenian Ministry of Culture register of national heritage] reference number ešd 2154</ref> == Наводи == {{Наводи}} * {{Ризница-ред|Vrbovec, Kočevje|Врбовец}} * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:1140_x1651750.6373590804_y5737224.36545639_s15_b2345 Врбовец на Геопедија] {{Кочевје}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општина Кочевје]] grodf4fhx6rdf0q2n7cnbe6q3denjjl 1 1397800 5578464 2026-06-18T09:56:46Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5578464 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 14 1397801 5578477 2026-06-18T10:11:17Z Bjankuloski06 332 Создадена страница со: {{рв|Illusionists from the United States}} {{Категориски автоазбучник}} [[Категорија:Магионичари по националност]] [[Категорија:Американци по занимање|Магионичари]] [[Категорија:Американски забавувачи|Магионичари]] 5578477 wikitext text/x-wiki {{рв|Illusionists from the United States}} {{Категориски автоазбучник}} [[Категорија:Магионичари по националност]] [[Категорија:Американци по занимање|Магионичари]] [[Категорија:Американски забавувачи|Магионичари]] renw87q2ny059q5q9e9pr1vp2fubtsx 14 1397802 5578479 2026-06-18T10:12:35Z Bjankuloski06 332 Создадена страница со: {{рв|Entertainers from the United States}} {{катзанимање |Nationality=Американци |Country=САД |Придавка=Американски |Profession=забавувачи }} [[Категорија:Забава во САД|+Забавувачи]] 5578479 wikitext text/x-wiki {{рв|Entertainers from the United States}} {{катзанимање |Nationality=Американци |Country=САД |Придавка=Американски |Profession=забавувачи }} [[Категорија:Забава во САД|+Забавувачи]] ovwmnpx0euowzh0s90ife1mnvuip334 0 1397803 5578482 2026-06-18T10:15:17Z Jtasevski123 69538 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1352809181|Vrt, Kočevje]]“ 5578482 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement||official_name=Врт|other_name=|native_name=|nickname=|settlement_type=|motto=|image_skyline={{#statements:P18}}|imagesize=250px|image_caption=|image_flag=|flag_size=|image_seal=|seal_size=|image_shield=|shield_size=|image_blank_emblem=|blank_emblem_type=|blank_emblem_size=|image_map=|mapsize=|map_caption=|image_map1=|mapsize1=|map_caption1=|image_dot_map=|dot_mapsize=|dot_map_caption=|dot_x=|dot_y=|pushpin_map=Словенија|pushpin_label_position=горе|pushpin_map_caption=Местоположба во Словенија|subdivision_type=Држава|subdivision_name=[[Image:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]]|subdivision_type1=Традиционален регион|subdivision_name1=[[Долењска]]|subdivision_type2=[[Статистички региони во Словенија|Статистички регион]]|subdivision_name2=[[Југоисточна Словенија]]|subdivision_type3=[[Општини во Словенија|Општина]]|subdivision_name3=[[Општина Кочевје|Кочевје]]|subdivision_type4=|subdivision_name4=|leader_name=|leader_title1=|leader_name1=|leader_title2=|leader_name2=|leader_title3=|leader_name3=|leader_title4=|leader_name4=|established_title=|established_date=|established_title2=|established_date2=|established_title3=|established_date3=|area_magnitude=|unit_pref=|area_footnotes=|area_total_km2=1.19|area_land_km2=|area_water_km2=|area_total_sq_mi=|area_land_sq_mi=|area_water_sq_mi=|area_water_percent=|area_urban_km2=|area_urban_sq_mi=|area_metro_km2=|area_metro_sq_mi=|area_blank1_title=|area_blank1_km2=|area_blank1_sq_mi=|population_as_of=2015|population_footnotes=|population_note=|population_total=2|population_density_km2=|population_density_sq_mi=|population_metro=|population_density_metro_km2=|population_density_metro_sq_mi=|population_urban=|population_density_urban_km2=|population_density_urban_sq_mi=|population_blank1_title=Ethnicities|population_blank1=|population_blank2_title=Religions|population_blank2=|population_density_blank1_km2=|population_density_blank1_sq_mi=|timezone=|utc_offset=|timezone_DST=|utc_offset_DST=|coordinates={{coord|45|29|50.82|N|14|59|31.82|E|region:SI|display=inline,title}}|elevation_footnotes=|elevation_m=210.4|elevation_ft=|postal_code_type=|postal_code=8342|area_code=|blank_name=|blank_info=|blank1_name=|blank1_info=|website=|footnotes=<ref>[http://www.stat.si/eng/index.asp Statistical Office of the Republic of Slovenia]</ref>|longd=14.992222|latd=45.4975}}'''Врт''' (во постарите извори и ''Врд'',<ref name="Leksikon">{{Наведена книга|title=Leksikon občin kraljestev in dežel zastopanih v državnem zboru, vol. 6: Kranjsko|date=1906|publisher=C. Kr. Dvorna in Državna Tiskarna|location=Vienna|page=4}}</ref> {{Langx|de|Werth}}<ref name="Leksikon" />) — мала населба на левиот брег на [[Купа (река)|реката Купа]] во [[општина Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Има двајца постојани жители. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија|статистичкиот регион Југоисточна Словенија]].<ref>[https://www.obcinakocevje.si/ Kočevje municipal site]</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Vrt, Kočevje|Врт}} * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:5854_x1668636.7173555354_y5700783.716837984_s15_b2345 Врт на Геопедија] {{Кочевје}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општина Кочевје]] rqjx5ks0p2ht4pnxuyatle8oo2b5rrf 5578485 5578482 2026-06-18T10:16:15Z Jtasevski123 69538 5578485 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement||official_name=Врт|other_name=|native_name=|nickname=|settlement_type=|motto=|image_skyline=Vrt. Jardim. (2674784103).jpg|imagesize=250px|image_caption=|image_flag=|flag_size=|image_seal=|seal_size=|image_shield=|shield_size=|image_blank_emblem=|blank_emblem_type=|blank_emblem_size=|image_map=|mapsize=|map_caption=|image_map1=|mapsize1=|map_caption1=|image_dot_map=|dot_mapsize=|dot_map_caption=|dot_x=|dot_y=|pushpin_map=Словенија|pushpin_label_position=горе|pushpin_map_caption=Местоположба во Словенија|subdivision_type=Држава|subdivision_name=[[Image:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]]|subdivision_type1=Традиционален регион|subdivision_name1=[[Долењска]]|subdivision_type2=[[Статистички региони во Словенија|Статистички регион]]|subdivision_name2=[[Југоисточна Словенија]]|subdivision_type3=[[Општини во Словенија|Општина]]|subdivision_name3=[[Општина Кочевје|Кочевје]]|subdivision_type4=|subdivision_name4=|leader_name=|leader_title1=|leader_name1=|leader_title2=|leader_name2=|leader_title3=|leader_name3=|leader_title4=|leader_name4=|established_title=|established_date=|established_title2=|established_date2=|established_title3=|established_date3=|area_magnitude=|unit_pref=|area_footnotes=|area_total_km2=1.19|area_land_km2=|area_water_km2=|area_total_sq_mi=|area_land_sq_mi=|area_water_sq_mi=|area_water_percent=|area_urban_km2=|area_urban_sq_mi=|area_metro_km2=|area_metro_sq_mi=|area_blank1_title=|area_blank1_km2=|area_blank1_sq_mi=|population_as_of=2015|population_footnotes=|population_note=|population_total=2|population_density_km2=|population_density_sq_mi=|population_metro=|population_density_metro_km2=|population_density_metro_sq_mi=|population_urban=|population_density_urban_km2=|population_density_urban_sq_mi=|population_blank1_title=Ethnicities|population_blank1=|population_blank2_title=Religions|population_blank2=|population_density_blank1_km2=|population_density_blank1_sq_mi=|timezone=|utc_offset=|timezone_DST=|utc_offset_DST=|coordinates={{coord|45|29|50.82|N|14|59|31.82|E|region:SI|display=inline,title}}|elevation_footnotes=|elevation_m=210.4|elevation_ft=|postal_code_type=|postal_code=8342|area_code=|blank_name=|blank_info=|blank1_name=|blank1_info=|website=|footnotes=<ref>[http://www.stat.si/eng/index.asp Statistical Office of the Republic of Slovenia]</ref>|longd=14.992222|latd=45.4975}}'''Врт''' (во постарите извори и ''Врд'',<ref name="Leksikon">{{Наведена книга|title=Leksikon občin kraljestev in dežel zastopanih v državnem zboru, vol. 6: Kranjsko|date=1906|publisher=C. Kr. Dvorna in Državna Tiskarna|location=Vienna|page=4}}</ref> {{Langx|de|Werth}}<ref name="Leksikon" />) — мала населба на левиот брег на [[Купа (река)|реката Купа]] во [[општина Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Има двајца постојани жители. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија|статистичкиот регион Југоисточна Словенија]].<ref>[https://www.obcinakocevje.si/ Kočevje municipal site]</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Vrt, Kočevje|Врт}} * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:5854_x1668636.7173555354_y5700783.716837984_s15_b2345 Врт на Геопедија] {{Кочевје}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општина Кочевје]] rsffeyxgykiesm7nwpx3fpjfvncriha 14 1397804 5578483 2026-06-18T10:15:24Z Bjankuloski06 332 Создадена страница со: {{рв|Illusionists by country}} [[Категорија:Магионичари| Националност]] [[Категорија:Забавувачи по националност| Магионичари]] 5578483 wikitext text/x-wiki {{рв|Illusionists by country}} [[Категорија:Магионичари| Националност]] [[Категорија:Забавувачи по националност| Магионичари]] gmq41dfr05ehhsa1d8p6s7ht3ojaq3r 1 1397805 5578486 2026-06-18T10:16:28Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5578486 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1397806 5578496 2026-06-18T10:47:30Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1252461959|Mlaka pri Kočevju]]“ 5578496 wikitext text/x-wiki '''Млака кај Кочевје''' ({{Langx|de|Kerndorf}} , готшериш: ''Kearndoarf'') - населба северно од градот [[Кочевје]] во Јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска]] и денес е вклучена во [[Југоисточна Словенија|Статистичкиот регион Југоисточна Словенија]]. == Име == Името на населбата било променето од ''Млака'' во ''Млака кај Кочевје'' во 1953 година. Името ''Млака'' е изведено од словенечката општа именка ''млака'' „езерце“, што се однесува на селското езерце.{{Rp|134}} Петшауер сугерира дека германското име ''Керндорф'' може да потекнува од презимето ''Керн'', или дека може да потекнува од [[Средногорногермански јазик|средногорногерманскиот]] ''kurn'' (дијалект ''kirn'') „[[Мелник (камен)|мелник]] за рачно мелење“. == Историја == Млака при Кочевју било [[Готшери|готшерско]] (кочеварско) село. Во земјишниот регистар од 1574 година, имало пет целосни фарми поделени на 10 полуфарми, што одговарало на население од 60 до 65 жители. Во пописот од 1770 година, населбата имала 28 куќи. Во 1936 година, во населбата имало 46 куќи, со население од 164 жители. Селската економија во тоа време се засновала на земјоделство, превоз на дрва, дрва за огрев, собирање бобинки, продажба на млеко и путер во блискиот град Кочевје. Првобитните жители (77 етнички Германци од најмалку 19 куќи) биле иселени за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], помеѓу 4 и 12 јануари 1942 година. {{Rp|134}} Градбите во селото ја преживеале војната во релативно добра состојба, а населението продолжило да расте по војната, достигнувајќи максимум од 308 жители во 2000 година.<ref name="Ferenc Zupan" /> {{Rp|135}} == Верско наследство == Селската црква била посветена на светците Филип и Јаков и потекнува од 1677 година. {{Rp|135–136}} Таа била живописна градба со ѕвоно и голем трем. Главниот [[олтар]] го изградил Франц Гецл во 1841 година, а страничниот олтар, посветен на Свети Андреј, потекнува од 1862 година. До него, имало капела посветена на Света [[Нотбурга]]. Црквата пропаднала и била срушена по 1966 година. Нејзините две ѕвона биле искршени, а камењата од црквата биле повторно употребени за изградба на куќи во близина.<ref name="Ferenc Zupan" /> {{Rp|136}} Капелата на јужниот крај од селото била срушена во 1963 година. Нејзина замена, посветена на Свети Петар, била изградена од Петар Пожар и била осветена на 29 јуни 2007 година. Втора капела-светилиште, посветена на Светите Филип и Јаков, била изградена на околу 100 метри од местото на старата црква и била осветена на 25 јули 2007 година.<ref name="Ferenc Zupan" /> {{Rp|136}} == Наводи == == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Mlaka pri Kočevju}} * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:1089_x1653245.7887406233_y5726283.659689626_s15_b2345 Mlaka pri Kočevju on Geopedia] * [http://www.gottscheerland.at/ortsplaene/Kerndorf.pdf Pre–World War II map of Mlaka pri Kočevju with oeconyms and family names] {{Кочевје}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Населени места во Општина Кочевје]] 05ukk9osyua4jhaitqhl2e8ghm1chru 5578501 5578496 2026-06-18T10:54:17Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка, поправки 5578501 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = Млака кај Кочевје<br/>Mlaka pri Kočevju |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = |motto = |image_skyline = Mlaka pri Kocevju Slovenia.jpg |imagesize = 250px |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = ||pushpin_map = Словенија |pushpin_label_position = right |pushpin_map_caption = Местоположба во Словенија |subdivision_type = Држава |subdivision_name = [[Image:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]] |subdivision_type1 = Традиционален регион |subdivision_name1 = [[Долењска]] |subdivision_type2 = [[Статистички региони во Словенија|Статистички регион]] |subdivision_name2 = [[Југоисточна Словенија]] |subdivision_type3 = [[Општини во Словенија|Општина]] |subdivision_name3 = [[Општина Кочевје|Кочевје]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = |established_date = |established_title2 = |established_date2 = |established_title3 = |established_date3 = |area_magnitude = |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 1.46 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = |population_as_of = 2002 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 287 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title =Ethnicities |population_blank1 = |population_blank2_title =Religions |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|45|39|45.56|N|14|50|58.49|E|region:SI|display=inline,title}} |elevation_footnotes = |elevation_m = 479,1 |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = 1332 |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = <ref>[http://www.stat.si/eng/index.asp Statistical Office of the Republic of Slovenia]</ref>}} '''Млака кај Кочевје''' ({{Langx|de|Kerndorf}}, [[Готшери|готшериски]]: ''Kearndoarf'') — населба северно од градот [[Кочевје]] во Јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска]] и денес е вклучена во [[Југоисточна Словенија|Статистичкиот регион Југоисточна Словенија]]. == Име == Името на населбата било променето од ''Млака'' во ''Млака кај Кочевје'' во 1953 година. Името ''Млака'' е изведено од словенечката општа именка ''млака'' „езерце“, што се однесува на селското езерце.<ref name="Ferenc Zupan">Ferenc, Mitja, & Gojko Zupan. 2012. ''Izgubljene kočevske vasi'', vol. 2 (K–P). Ljubljana: Znanstvena založba Filozofske fakultete Univerze v Ljubljani.</ref>{{Rp|134}} Петшауер сугерира дека германското име ''Керндорф'' може да потекнува од презимето ''Керн'', или дека може да потекнува од [[Средногорногермански јазик|средногорногерманскиот]] ''kurn'' (дијалект ''kirn'') „[[Мелник (камен)|мелник]] за рачно мелење“. == Историја == Млака при Кочевју било [[Готшери|готшерско]] (кочеварско) село. Во земјишниот регистар од 1574 година, имало пет целосни фарми поделени на 10 полуфарми, што одговарало на население од 60 до 65 жители. Во пописот од 1770 година, населбата имала 28 куќи. Во 1936 година, во населбата имало 46 куќи, со население од 164 жители. Селската економија во тоа време се засновала на земјоделство, превоз на дрва, дрва за огрев, собирање бобинки, продажба на млеко и путер во блискиот град Кочевје. Првобитните жители (77 етнички Германци од најмалку 19 куќи) биле иселени за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], помеѓу 4 и 12 јануари 1942 година.{{Rp|134}} Градбите во селото ја преживеале војната во релативно добра состојба, а населението продолжило да расте по војната, достигнувајќи максимум од 308 жители во 2000 година.<ref name="Ferenc Zupan" />{{Rp|135}} == Верско наследство == Селската црква била посветена на светците Филип и Јаков и потекнува од 1677 година. {{Rp|135–136}} Таа била живописна градба со ѕвоно и голем трем. Главниот [[олтар]] го изградил Франц Гецл во 1841 година, а страничниот олтар, посветен на Свети Андреј, потекнува од 1862 година. До него, имало капела посветена на Света [[Нотбурга]]. Црквата пропаднала и била срушена по 1966 година. Нејзините две ѕвона биле искршени, а камењата од црквата биле повторно употребени за изградба на куќи во близина.<ref name="Ferenc Zupan" />{{Rp|136}} Капелата на јужниот крај од селото била срушена во 1963 година. Нејзина замена, посветена на Свети Петар, била изградена од Петар Пожар и била осветена на 29 јуни 2007 година. Втора капела-светилиште, посветена на Светите Филип и Јаков, била изградена на околу 100 метри од местото на старата црква и била осветена на 25 јули 2007 година.<ref name="Ferenc Zupan" />{{Rp|136}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Mlaka pri Kočevju}} * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:1089_x1653245.7887406233_y5726283.659689626_s15_b2345 Mlaka pri Kočevju on Geopedia] * [http://www.gottscheerland.at/ortsplaene/Kerndorf.pdf Pre–World War II map of Mlaka pri Kočevju with oeconyms and family names] {{Кочевје}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Населени места во Општина Кочевје]] aba1iz0io69q51fs0jf8epvinliiofn 0 1397807 5578497 2026-06-18T10:48:50Z Jtasevski123 69538 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1310130982|Gornja Briga]]“ 5578497 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement||official_name=Горња Брига|other_name=|native_name=|nickname=|settlement_type=|motto=|image_skyline=|imagesize=250px|image_caption=|image_flag=|flag_size=|image_seal=|seal_size=|image_shield=|shield_size=|image_blank_emblem=|blank_emblem_type=|blank_emblem_size=|image_map=|mapsize=|map_caption=|image_map1=|mapsize1=|map_caption1=|image_dot_map=|dot_mapsize=|dot_map_caption=|dot_x=|dot_y=|pushpin_map=Словенија|pushpin_label_position=горе|pushpin_map_caption=Местоположба во Словенија|subdivision_type=Држава|subdivision_name=[[Image:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]]|subdivision_type1=Традиционален регион|subdivision_name1=[[Долењска]]|subdivision_type2=[[Статистички региони во Словенија|Статистички регион]]|subdivision_name2=[[Статистички региони во Словенија|Статистички регион]]|subdivision_type3=[[Општини во Словенија|Општина]]|subdivision_name3=[[Општина Кочевје|Кочевје]]|subdivision_type4=|subdivision_name4=|leader_name=|leader_title1=|leader_name1=|leader_title2=|leader_name2=|leader_title3=|leader_name3=|leader_title4=|leader_name4=|established_title=|established_date=|established_title2=|established_date2=|established_title3=|established_date3=|area_magnitude=|unit_pref=|area_footnotes=|area_total_km2=2.95|area_land_km2=|area_water_km2=|area_total_sq_mi=|area_land_sq_mi=|area_water_sq_mi=|area_water_percent=|area_urban_km2=|area_urban_sq_mi=|area_metro_km2=|area_metro_sq_mi=|area_blank1_title=|area_blank1_km2=|area_blank1_sq_mi=|population_as_of=2002|population_footnotes=|population_note=|population_total=11|population_density_km2=|population_density_sq_mi=|population_metro=|population_density_metro_km2=|population_density_metro_sq_mi=|population_urban=|population_density_urban_km2=|population_density_urban_sq_mi=|population_blank1_title=Ethnicities|population_blank1=|population_blank2_title=Religions|population_blank2=|population_density_blank1_km2=|population_density_blank1_sq_mi=|timezone=|utc_offset=|timezone_DST=|utc_offset_DST=|coordinates={{coord|45|31|46.53|N|14|48|17.06|E|region:SI|display=inline,title}}|elevation_footnotes=|elevation_m=623.3|elevation_ft=|postal_code_type=|postal_code=1338|area_code=|blank_name=|blank_info=|blank1_name=|blank1_info=|website=|footnotes=<ref>[http://www.stat.si/eng/index.asp Statistical Office of the Republic of Slovenia]</ref>|longd=14.804722|latd=45.529722}}'''Горња Брига''' (во постарите извори и ''Горења Брига'',<ref name="Leksikon">{{Наведена книга|title=Leksikon občin kraljestev in dežel zastopanih v državnem zboru, vol. 6: Kranjsko|date=1906|publisher=C. Kr. Dvorna in Državna Tiskarna|location=Vienna|page=34}}</ref> {{Langx|de|Obertiefenbach}}<ref name="Leksikon" /><ref>Ferenc, Mitja. 2007. ''Nekdanji nemški jezikovni otok na kočevskem''. Kočevje: Pokrajinski muzej, p. 4.</ref>) — мала населба во [[општина Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија|статистичкиот регион Југоисточна Словенија]].<ref>[http://www.obcinakocevje.si/ Kočevje municipal site]</ref> == Клима == Климата е умерено континентална со топли лета и умерено ладни зими. Најтопол месец во годината е јули, најстуден е јануари. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:4192_x1648194.7191067976_y5705592.767508822_s15_b2345 Горња Брига на Геопедија] {{Кочевје}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општина Кочевје]] 2hpybcstmn7n8hgxnckxj62rd3bjadi 1 1397808 5578498 2026-06-18T10:49:02Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5578498 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1397809 5578500 2026-06-18T10:51:17Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1253063732|Škrilj, Kočevje]]“ 5578500 wikitext text/x-wiki '''Шкриљ''' (во постарите извори и ''Долење Здихово'' {{Langx|de|Unterskrill}}<ref name="Leksikon" />) е [[село]] во [[општина Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија|Статистичкиот регион Југоисточна Словенија]]. Повеќе нема постојани жители. == Историја == Шкриљ било село каде живееле [[Готшери]]. Селото било опустошено во отоманскиот напад во 1491 година. Во 1942 година, селото било место на цивилен бегалски камп за луѓе кои избегале во шумите од италијанските окупаторски сили. За време на Втората светска војна, три куќи во селото биле уништени во воздушни бомбардирања, но преостанатите 13 преживеале. Селото постепено било напуштено по војната а во 1953 година само четири куќи сè уште биле населени. == Црква == Црквата во селото била капела посветена на [[Христијански крст|Светиот Крст]] и датира од почетокот на 17 век. Црквата се наоѓала на врвот на рид на западниот крај од селото. Веројатно била изградена во првата половина на 17 век. Според Јохан Вајхард фон Валвазор, главниот олтар бил посветен на Светиот Крст, а страничните олтари на Дева Марија и Света Маргарита. По 1840 година станала викаријат на Здихово. Камбанаријата веројатно била додадена во тоа време и било поставено ѕвоно излеано во 1844 година. Црквата сè уште стоела во 1950 година, но како и многу други цркви во регионот, била уништена помеѓу 1953 и 1954 година. Црквата била опкружена и со гробишта. Денес се зачувани само прагот на црквата и остатоци од неколку надгробни споменици.<ref>[http://www.pmk-kocevje.si/media/pdf/sakralna_dediscina/29_skrilj.pdf Ferenc, Mitja. "Škrilj: Podružnična cerkev sv. Križa / Skrill: Filialkirche Hl. Kreuz"] {{In lang|sl|de}} {{Мртва врска|date=May 2016}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Škrilj, Kočevje|Škrilj}} * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:1227_x1659555.1940826676_y5706734.253231821_s15_b2345 Škrilj on Geopedia] * [http://www.gottscheerland.at/ortsplaene/Unterskrill.pdf Pre–World War II list of oeconyms and family names in Škrilj] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] ijmf5pxtkw3jualwyw2opf8pzon56hj 5578503 5578500 2026-06-18T10:56:18Z BosaFi 115936 5578503 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement||official_name=Шкриљ|other_name=|native_name=|nickname=|settlement_type=|motto=|image_skyline=|imagesize=250px|image_caption=|image_flag=|flag_size=|image_seal=|seal_size=|image_shield=|shield_size=|image_blank_emblem=|blank_emblem_type=|blank_emblem_size=|image_map=|mapsize=|map_caption=|image_map1=|mapsize1=|map_caption1=|image_dot_map=|dot_mapsize=|dot_map_caption=|dot_x=|dot_y=|pushpin_map=Slovenia|pushpin_label_position=top|pushpin_map_caption=Location in Slovenia|subdivision_type=Држава|subdivision_name=[[Image:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]]|subdivision_type1=регион|subdivision_name1=[[Долењска]]|subdivision_type2=[[Статистички региони на Словенија]]|subdivision_name2=[[Југоисточна Словенија]]|subdivision_type3=[[Општини во Словенија]]|subdivision_name3=[[Општина Кочевје]]|subdivision_type4=|subdivision_name4=|leader_name=|leader_title1=|leader_name1=|leader_title2=|leader_name2=|leader_title3=|leader_name3=|leader_title4=|leader_name4=|established_title=|established_date=|established_title2=|established_date2=|established_title3=|established_date3=|area_magnitude=|unit_pref=|area_footnotes=|area_total_km2=2.49|area_land_km2=|area_water_km2=|area_total_sq_mi=|area_land_sq_mi=|area_water_sq_mi=|area_water_percent=|area_urban_km2=|area_urban_sq_mi=|area_metro_km2=|area_metro_sq_mi=|area_blank1_title=|area_blank1_km2=|area_blank1_sq_mi=|population_as_of=2012|population_footnotes=|population_note=|population_total=0|population_density_km2=|population_density_sq_mi=|population_metro=|population_density_metro_km2=|population_density_metro_sq_mi=|population_urban=|population_density_urban_km2=|population_density_urban_sq_mi=|population_blank1_title=Ethnicities|population_blank1=|population_blank2_title=Religions|population_blank2=|population_density_blank1_km2=|population_density_blank1_sq_mi=|timezone=|utc_offset=|timezone_DST=|utc_offset_DST=|coordinates={{coord|45|32|5.78|N|14|54|26.2|E|region:SI|display=inline,title}}|elevation_footnotes=|elevation_m=522|elevation_ft=|postal_code_type=|postal_code=|area_code=|blank_name=|blank_info=|blank1_name=|blank1_info=|website=|footnotes=<ref name="Statistical">[http://www.stat.si/krajevnaimena/default.asp?txtIme=%8AKRILJ&selNacin=celo&selTip=naselja&ID=1662 Statistical Office of the Republic of Slovenia]</ref>}}'''Шкриљ''' (во постарите извори и ''Долење Здихово'' {{Langx|de|Unterskrill}}) е [[село]] во [[општина Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија|Статистичкиот регион Југоисточна Словенија]]. Повеќе нема постојани жители. == Историја == Шкриљ било село каде живееле [[Готшери]]. Селото било опустошено во отоманскиот напад во 1491 година. Во 1942 година, селото било место на цивилен бегалски камп за луѓе кои избегале во шумите од италијанските окупаторски сили. За време на Втората светска војна, три куќи во селото биле уништени во воздушни бомбардирања, но преостанатите 13 преживеале. Селото постепено било напуштено по војната а во 1953 година само четири куќи сè уште биле населени. == Црква == Црквата во селото била капела посветена на [[Христијански крст|Светиот Крст]] и датира од почетокот на 17 век. Црквата се наоѓала на врвот на рид на западниот крај од селото. Веројатно била изградена во првата половина на 17 век. Според Јохан Вајхард фон Валвазор, главниот олтар бил посветен на Светиот Крст, а страничните олтари на Дева Марија и Света Маргарита. По 1840 година станала викаријат на Здихово. Камбанаријата веројатно била додадена во тоа време и било поставено ѕвоно излеано во 1844 година. Црквата сè уште стоела во 1950 година, но како и многу други цркви во регионот, била уништена помеѓу 1953 и 1954 година. Црквата била опкружена и со гробишта. Денес се зачувани само прагот на црквата и остатоци од неколку надгробни споменици.<ref>[http://www.pmk-kocevje.si/media/pdf/sakralna_dediscina/29_skrilj.pdf Ferenc, Mitja. "Škrilj: Podružnična cerkev sv. Križa / Skrill: Filialkirche Hl. Kreuz"] {{In lang|sl|de}} {{Мртва врска|date=May 2016}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Škrilj, Kočevje|Škrilj}} * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:1227_x1659555.1940826676_y5706734.253231821_s15_b2345 Škrilj on Geopedia] * [http://www.gottscheerland.at/ortsplaene/Unterskrill.pdf Pre–World War II list of oeconyms and family names in Škrilj] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Населени места во Општина Кочевје]] syux7wt41rgxzvu7d6b3d43txrp3jku 5578512 5578503 2026-06-18T11:12:19Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Шкриљ, Кочевје]] на [[Шкриљ (Кочевје)]] 5578503 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement||official_name=Шкриљ|other_name=|native_name=|nickname=|settlement_type=|motto=|image_skyline=|imagesize=250px|image_caption=|image_flag=|flag_size=|image_seal=|seal_size=|image_shield=|shield_size=|image_blank_emblem=|blank_emblem_type=|blank_emblem_size=|image_map=|mapsize=|map_caption=|image_map1=|mapsize1=|map_caption1=|image_dot_map=|dot_mapsize=|dot_map_caption=|dot_x=|dot_y=|pushpin_map=Slovenia|pushpin_label_position=top|pushpin_map_caption=Location in Slovenia|subdivision_type=Држава|subdivision_name=[[Image:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]]|subdivision_type1=регион|subdivision_name1=[[Долењска]]|subdivision_type2=[[Статистички региони на Словенија]]|subdivision_name2=[[Југоисточна Словенија]]|subdivision_type3=[[Општини во Словенија]]|subdivision_name3=[[Општина Кочевје]]|subdivision_type4=|subdivision_name4=|leader_name=|leader_title1=|leader_name1=|leader_title2=|leader_name2=|leader_title3=|leader_name3=|leader_title4=|leader_name4=|established_title=|established_date=|established_title2=|established_date2=|established_title3=|established_date3=|area_magnitude=|unit_pref=|area_footnotes=|area_total_km2=2.49|area_land_km2=|area_water_km2=|area_total_sq_mi=|area_land_sq_mi=|area_water_sq_mi=|area_water_percent=|area_urban_km2=|area_urban_sq_mi=|area_metro_km2=|area_metro_sq_mi=|area_blank1_title=|area_blank1_km2=|area_blank1_sq_mi=|population_as_of=2012|population_footnotes=|population_note=|population_total=0|population_density_km2=|population_density_sq_mi=|population_metro=|population_density_metro_km2=|population_density_metro_sq_mi=|population_urban=|population_density_urban_km2=|population_density_urban_sq_mi=|population_blank1_title=Ethnicities|population_blank1=|population_blank2_title=Religions|population_blank2=|population_density_blank1_km2=|population_density_blank1_sq_mi=|timezone=|utc_offset=|timezone_DST=|utc_offset_DST=|coordinates={{coord|45|32|5.78|N|14|54|26.2|E|region:SI|display=inline,title}}|elevation_footnotes=|elevation_m=522|elevation_ft=|postal_code_type=|postal_code=|area_code=|blank_name=|blank_info=|blank1_name=|blank1_info=|website=|footnotes=<ref name="Statistical">[http://www.stat.si/krajevnaimena/default.asp?txtIme=%8AKRILJ&selNacin=celo&selTip=naselja&ID=1662 Statistical Office of the Republic of Slovenia]</ref>}}'''Шкриљ''' (во постарите извори и ''Долење Здихово'' {{Langx|de|Unterskrill}}) е [[село]] во [[општина Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија|Статистичкиот регион Југоисточна Словенија]]. Повеќе нема постојани жители. == Историја == Шкриљ било село каде живееле [[Готшери]]. Селото било опустошено во отоманскиот напад во 1491 година. Во 1942 година, селото било место на цивилен бегалски камп за луѓе кои избегале во шумите од италијанските окупаторски сили. За време на Втората светска војна, три куќи во селото биле уништени во воздушни бомбардирања, но преостанатите 13 преживеале. Селото постепено било напуштено по војната а во 1953 година само четири куќи сè уште биле населени. == Црква == Црквата во селото била капела посветена на [[Христијански крст|Светиот Крст]] и датира од почетокот на 17 век. Црквата се наоѓала на врвот на рид на западниот крај од селото. Веројатно била изградена во првата половина на 17 век. Според Јохан Вајхард фон Валвазор, главниот олтар бил посветен на Светиот Крст, а страничните олтари на Дева Марија и Света Маргарита. По 1840 година станала викаријат на Здихово. Камбанаријата веројатно била додадена во тоа време и било поставено ѕвоно излеано во 1844 година. Црквата сè уште стоела во 1950 година, но како и многу други цркви во регионот, била уништена помеѓу 1953 и 1954 година. Црквата била опкружена и со гробишта. Денес се зачувани само прагот на црквата и остатоци од неколку надгробни споменици.<ref>[http://www.pmk-kocevje.si/media/pdf/sakralna_dediscina/29_skrilj.pdf Ferenc, Mitja. "Škrilj: Podružnična cerkev sv. Križa / Skrill: Filialkirche Hl. Kreuz"] {{In lang|sl|de}} {{Мртва врска|date=May 2016}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Škrilj, Kočevje|Škrilj}} * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:1227_x1659555.1940826676_y5706734.253231821_s15_b2345 Škrilj on Geopedia] * [http://www.gottscheerland.at/ortsplaene/Unterskrill.pdf Pre–World War II list of oeconyms and family names in Škrilj] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Населени места во Општина Кочевје]] syux7wt41rgxzvu7d6b3d43txrp3jku 1 1397810 5578502 2026-06-18T10:54:35Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5578502 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1397811 5578504 2026-06-18T11:02:56Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1295782045|Željne]]“ 5578504 wikitext text/x-wiki '''Жељне''' (во постари извори исто така и ''Села'', {{Langx|de|Seele}}<ref name="Leksikon" />) е [[село]] североисточно од градот [[Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија|Статистичкиот регион Југоисточна Словенија]]. == Географија == Жељне е село на благо брановидна рамнина покрај патот од Клиња Вас до Кочевје Рог. Ридот Кобл се наоѓа јужно од селото. Почвата е глинеста и плодна. Пештерите Жељне (''Жељнске јаме'') се наоѓаат јужно од селото, од кои потокот Жељне тече источно. Во минатото, пештерите се користеле како засолниште за време [[Османлиски војни во Европа|на османлиските напади]].<ref name="Savnik">{{Наведена книга|title=Krajevni leksikon Slovenije, vol. 2|last=Savnik|first=Roman|date=1971|publisher=Državna založba Slovenije|location=Ljubljana|pages=248-249}}</ref> == Име == Жељне е потврдено во пишани извори во 1763–87 година како ''Села''. Името е изведено од словенечкиот ''*Sela'' (буквално „села“, што се однесува на повеќе селца во населбата). Ова име било позајмено во готшегерманскиот како ''Seele'', а современото словенечко име ''Željne'' потоа било повторно позајмено од германската дативна множинска форма ''во Seelen'' „во Željne“.<ref>{{Наведена книга|title=Etimološki slovar slovenskih zemljepisnih imen|last=Snoj|first=Marko|date=2009|publisher=Modrijan|location=Ljubljana|page=488}}</ref> == Црква == [[Податотека:Zeljne_Slovenia_-_church.jpg|лево|мини|Црквата „Свети Лоренс“]] Локалната [[Црква (градба)|црква]] е посветена на Свети Лаврентиј и припаѓа на [[Парохија|парохијата]] Кочевје. Таа била изградена во 16 век, обновена после пожар во 1888 година. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Željne}} * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:1175_x1657722.9381311557_y5726264.278122498_s14_b2345 Željne on Geopedia] * [http://www.gottscheerland.at/ortsplaene/Seele.pdf Pre–World War II map of Željne with oeconyms and family names] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општина Кочевје]] kcf6oqas5uucb4tdffjcqc1j0khrdl4 5578505 5578504 2026-06-18T11:06:17Z BosaFi 115936 5578505 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement||official_name=Жељне|other_name=|native_name=|nickname=|settlement_type=|motto=|image_skyline=Zeljne Slovenia.jpg|imagesize=250px|image_caption=|image_flag=|flag_size=|image_seal=|seal_size=|image_shield=|shield_size=|image_blank_emblem=|blank_emblem_type=|blank_emblem_size=|image_map=|mapsize=|map_caption=|image_map1=|mapsize1=|map_caption1=|image_dot_map=|dot_mapsize=|dot_map_caption=|dot_x=|dot_y=|pushpin_map=Slovenia|pushpin_label_position=top|pushpin_map_caption=Location in Slovenia|subdivision_type=Држава|subdivision_name=[[Image:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]]|subdivision_type1=регион|subdivision_name1=[[Долењска]]|subdivision_type2=[[Статистички региони на Словенија]]|subdivision_name2=[[Југоисточна Словенија]]|subdivision_type3=[[Општини во Словенија]]|subdivision_name3=[[Општина Кочевје]]|subdivision_type4=|subdivision_name4=|leader_name=|leader_title1=|leader_name1=|leader_title2=|leader_name2=|leader_title3=|leader_name3=|leader_title4=|leader_name4=|established_title=|established_date=|established_title2=|established_date2=|established_title3=|established_date3=|area_magnitude=|unit_pref=|area_footnotes=|area_total_km2=7.42|area_land_km2=|area_water_km2=|area_total_sq_mi=|area_land_sq_mi=|area_water_sq_mi=|area_water_percent=|area_urban_km2=|area_urban_sq_mi=|area_metro_km2=|area_metro_sq_mi=|area_blank1_title=|area_blank1_km2=|area_blank1_sq_mi=|population_as_of=2002|population_footnotes=|population_note=|population_total=498|population_density_km2=|population_density_sq_mi=|population_metro=|population_density_metro_km2=|population_density_metro_sq_mi=|population_urban=|population_density_urban_km2=|population_density_urban_sq_mi=|population_blank1_title=Ethnicities|population_blank1=|population_blank2_title=Religions|population_blank2=|population_density_blank1_km2=|population_density_blank1_sq_mi=|timezone=|utc_offset=|timezone_DST=|utc_offset_DST=|coordinates={{coord|45|39|18.83|N|14|53|24.99|E|region:SI|display=inline,title}}|elevation_footnotes=|elevation_m=467.9|elevation_ft=|postal_code_type=|postal_code=1330|area_code=|blank_name=|blank_info=|blank1_name=|blank1_info=|website=|footnotes=<ref>[http://www.stat.si/eng/index.asp Statistical Office of the Republic of Slovenia]</ref>}}'''Жељне''' (во постари извори исто така и ''Села'', {{Langx|de|Seele}}) е [[село]] североисточно од градот [[Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија|Статистичкиот регион Југоисточна Словенија]]. == Географија == Жељне е село на благо брановидна рамнина покрај патот од Клиња Вас до Кочевје Рог. Ридот Кобл се наоѓа јужно од селото. Почвата е глинеста и плодна. Пештерите Жељне (''Жељнске јаме'') се наоѓаат јужно од селото, од кои потокот Жељне тече источно. Во минатото, пештерите се користеле како засолниште за време [[Османлиски војни во Европа|на османлиските напади]].<ref name="Savnik">{{Наведена книга|title=Krajevni leksikon Slovenije, vol. 2|last=Savnik|first=Roman|date=1971|publisher=Državna založba Slovenije|location=Ljubljana|pages=248-249}}</ref> == Име == Жељне е потврдено во пишани извори во 1763–87 година како ''Села''. Името е изведено од словенечкиот ''*Sela'' (буквално „села“, што се однесува на повеќе селца во населбата). Ова име било позајмено во готшегерманскиот како ''Seele'', а современото словенечко име ''Željne'' потоа било повторно позајмено од германската дативна множинска форма ''во Seelen'' „во Željne“.<ref>{{Наведена книга|title=Etimološki slovar slovenskih zemljepisnih imen|last=Snoj|first=Marko|date=2009|publisher=Modrijan|location=Ljubljana|page=488}}</ref> == Црква == [[Податотека:Zeljne_Slovenia_-_church.jpg|лево|мини|Црквата „Свети Лоренс“]] Локалната [[Црква (градба)|црква]] е посветена на Свети Лаврентиј и припаѓа на [[Парохија|парохијата]] Кочевје. Таа била изградена во 16 век, обновена после пожар во 1888 година. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Željne}} * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:1175_x1657722.9381311557_y5726264.278122498_s14_b2345 Željne on Geopedia] * [http://www.gottscheerland.at/ortsplaene/Seele.pdf Pre–World War II map of Željne with oeconyms and family names] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општина Кочевје]] 00p7a1nk90g89ssbeeavprln9y1ffmr 0 1397812 5578506 2026-06-18T11:09:20Z Jtasevski123 69538 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1252902973|Gornje Ložine]]“ 5578506 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement||official_name=Горње Ложине|other_name=|native_name=|nickname=|settlement_type=|motto=|image_skyline=|imagesize=250px|image_caption=|image_flag=|flag_size=|image_seal=|seal_size=|image_shield=|shield_size=|image_blank_emblem=|blank_emblem_type=|blank_emblem_size=|image_map=|mapsize=|map_caption=|image_map1=|mapsize1=|map_caption1=|image_dot_map=|dot_mapsize=|dot_map_caption=|dot_x=|dot_y=|pushpin_map=Словенија|pushpin_label_position=десно|pushpin_map_caption=Местоположба во Словенија|subdivision_type=Држава|subdivision_name=[[Image:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]]|subdivision_type1=Традиционален регион|subdivision_name1=[[Долењска]]|subdivision_type2=[[Статистички региони во Словенија|Статистички регион]]|subdivision_name2=[[Југоисточна Словенија]]|subdivision_type3=[[Општини во Словенија|Општина]]|subdivision_name3=[[Општина Кочевје|Кочевје]]|subdivision_type4=|subdivision_name4=|leader_name=|leader_title1=|leader_name1=|leader_title2=|leader_name2=|leader_title3=|leader_name3=|leader_title4=|leader_name4=|established_title=|established_date=|established_title2=|established_date2=|established_title3=|established_date3=|area_magnitude=|unit_pref=|area_footnotes=|area_total_km2=6.68|area_land_km2=|area_water_km2=|area_total_sq_mi=|area_land_sq_mi=|area_water_sq_mi=|area_water_percent=|area_urban_km2=|area_urban_sq_mi=|area_metro_km2=|area_metro_sq_mi=|area_blank1_title=|area_blank1_km2=|area_blank1_sq_mi=|population_as_of=2002|population_footnotes=|population_note=|population_total=119|population_density_km2=|population_density_sq_mi=|population_metro=|population_density_metro_km2=|population_density_metro_sq_mi=|population_urban=|population_density_urban_km2=|population_density_urban_sq_mi=|population_blank1_title=Ethnicities|population_blank1=|population_blank2_title=Religions|population_blank2=|population_density_blank1_km2=|population_density_blank1_sq_mi=|timezone=|utc_offset=+1|timezone_DST=|utc_offset_DST=|coordinates={{coord|45|41|32.51|N|14|48|1.17|E|region:SI|display=inline,title}}|elevation_footnotes=|elevation_m=476.3|elevation_ft=|postal_code_type=|postal_code=1332|area_code=|blank_name=|blank_info=|blank1_name=|blank1_info=|website=|footnotes=<ref>[http://www.stat.si/eng/index.asp Statistical Office of the Republic of Slovenia]</ref>|timezone1=Central European Time|iso_code=SVN|latd=45.6925|longd=14.800278}}'''Горње Ложине''' (во постарите извори и ''Горење'' ''Ложине'',<ref name="Leksikon2">''Leksikon občin kraljestev in dežel zastopanih v državnem zboru,'' vol. 6: ''Kranjsko''. 1906. Vienna: C. Kr. Dvorna in Državna Tiskarna, pp. 42–43.</ref> {{Langx|de|Oberloschin}}<ref name="Leksikon">''Leksikon občin kraljestev in dežel zastopanih v državnem zboru,'' vol. 6: ''Kranjsko''. 1906. Vienna: C. Kr. Dvorna in Državna Tiskarna, pp. 42–43.</ref>) — населба североисточно од [[Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија|статистичкиот регион Југоисточна Словенија]].<ref>[http://www.obcinakocevje.si/ Kočevje municipal site]</ref> Населбата го вклучува местото на поранешното село Швајнберг<ref name="Leksikon" /> во подножјето на ридот Јасница ({{Langx|de|Schweinberg}}),<ref>''Laas und Čabar'' (map, 1:75,000). 1903. Vienna: K.u.k. Militärgeographisches Institut.</ref> сега е окупиран од порано напуштениот,<ref>[http://www.silcportal.si/novice/rekreacijsko-turisticni-center-jasnica-prepuscen-propadu/ "Rekreacijsko turistični center Jasnica prepuščen propadu." 2010.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140223040856/http://www.silcportal.si/novice/rekreacijsko-turisticni-center-jasnica-prepuscen-propadu/|date=2014-02-23}} {{In lang|sl}}</ref> но подоцна реновиран рекреативен и туристички центар Јасница. == Историја == Доброволната противпожарна служба Ложине станала основачка единица на општинската противпожарна служба Кочевје на 28 август 1955 година.<ref>[http://www.gzkocevje.si/zgodovina-gzk Gasilska zveza Kočevja: Zgodovina] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110601073315/http://www.gzkocevje.si/zgodovina-gzk|date=2011-06-01}} {{In lang|sl}}</ref> == Црква == Локалната [[Црква (градба)|црква]] е посветена на [[Петровден|Светите Петар и Павле]] и припаѓа на [[Парохија|парохијата]] [[Стара Церкев]]. Тоа е [[Готска архитектура|доцноготска]] зграда од 15 век, која била реновирана во 19 век. Главниот [[олтар]] датира од 1861 година.<ref>[http://rkd.situla.org/ Slovenian Ministry of Culture register of national heritage] reference number ešd 2300</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:380_x1647375.3215169646_y5731204.638725575_s14_b2345 Горње Ложине на Геопедија] {{Кочевје}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општина Кочевје]] ba17skpfqvg4mmazhq4b6shrxeaf5sy 1 1397813 5578508 2026-06-18T11:09:36Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5578508 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1397814 5578509 2026-06-18T11:10:35Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1289557439|Mlaka pri Kočevski Reki]]“ 5578509 wikitext text/x-wiki '''Млака кај Кочевска Река''' ({{Langx|de|Moos}} ) - населба во [[Општина Кочевје]] во Јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска]] и денес е вклучена во [[Југоисточна Словенија|Статистичкиот регион Југоисточна Словенија]]. == Географија == Млака кај Кочевска Река е расфрлана населба северно од [[Приможи]] во отворена долина, покрај спореден пат кој е пошумен од двете страни. Почвата е глинеста и песоклива. Околни ридови се Рокова Глава ({{Langx|sl|Rokova glava}}, 728 м) на североисток, Церквеникова Глава ({{Јаз|sl|Cerkvenikova glava}}, 791 м) на исток, и Лесна Горица ({{Јаз|sl|Lesna gorica}}, 686 м) на запад. == Име == Името на населбата било променето од ''Млака'' во ''Млака кај Кочевска Река'' во ''1953.''<ref>[https://web.archive.org/web/20240630171339/http://www.gottscheerland.at/Gottscheer%20Ortspl%C3%A4ne%20PDF/Handlern.pdf Handlern at gottscheerland.at] {{In lang|de}}</ref> Трите села [[Приможи]], Коче и Млака кај Кочевска Река, исто така, на германски заеднички се нарекуваат ''Fünfzehnhuben'' (буквално, „петнаесет [[Рало (појаснување)|рала]]“).<ref>[https://web.archive.org/web/20240630171339/http://www.gottscheerland.at/Gottscheer%20Ortspl%C3%A4ne%20PDF/Handlern.pdf Handlern at gottscheerland.at] {{in lang|de}}</ref> == Историја == Млака кај Кочевска Река било село населено од [[Готшери|Кочевари]]. Историските записи покажуваат дека селото имало една целосна фарма и осум полуфарми во 1498 година, а во 1574 година населението вклучувало 10 сопственици на полуфарми и тројца земјоделци-закупци. Пред Втората светска војна, селото имало 33 куќи. За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], првобитното население на селото било иселено. По војната, поголемиот дел од обработливото земјиште било управувано од задружната фарма Снежник. == Културно наследство == [[Параклис|Капела]] од крајот на 19 век во средиштето на селото, посветена на [[Свети Рох]], била срушена во 1953 или 1954 година. == Економија == Во Млака имало [[пилана]].<ref>{{Наведено списание|last=Matić|first=Zdravko|date=2004-12-22|title=Osnivanje i rad "Napretkovih" organizacija na području Hrvatskog primorja i Gorskog kotara (1928. - 1950.)|trans-title=The Foundation and Work of "Napredak" Organisations on the Territory of Hrvatsko Primorje and Gorski Kotar|url=https://hrcak.srce.hr/103278|journal=Časopis za suvremenu povijest|language=hr|volume=36|issue=3|pages=1183–1204|issn=1848-9079}}</ref> == Наводи == == Надворешни врски == * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:2685_x1647075.6794797457_y5722504.283096984_s13_b2345 Млака кај Кочевска Река на Геопедија] * [http://www.gottscheerland.at/ortsplaene/Moos.pdf Карта на Млака кај Кочевска Река од пред Втората светска војна со еконими и презимиња] {{Кочевје}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Населени места во Општина Кочевје]] gcatj5mne5w5cmqz34rvr1u4l0ypt45 5578516 5578509 2026-06-18T11:15:17Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка, поправки 5578516 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = Млака кај Кочевје<br/>Mlaka pri Kočevski Reki |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = |motto = |image_skyline = |imagesize = 250px |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = ||pushpin_map = Словенија |pushpin_label_position = right |pushpin_map_caption = Местоположба во Словенија |subdivision_type = Дрѓава |subdivision_name = [[Image:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]] |subdivision_type1 = Традиционален регион |subdivision_name1 = [[Долењска]] |subdivision_type2 = [[Статистички региони во Словенија|Статистички регион]] |subdivision_name2 = [[Југоисточна Словенија]] |subdivision_type3 = [[Општини во Словенија|Општина]] |subdivision_name3 = [[Општина Кочевје|Кочевје]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = |established_date = |established_title2 = |established_date2 = |established_title3 = |established_date3 = |area_magnitude = |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 17,45 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = |population_as_of = 2002 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 27 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title =Ethnicities |population_blank1 = |population_blank2_title =Religions |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|45|36|24.08|N|14|47|36.41|E|region:SI|display=inline,title}} |elevation_footnotes = |elevation_m = 617,8 |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = 1338 |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = <ref>[http://www.stat.si/eng/index.asp Statistical Office of the Republic of Slovenia]</ref>}} '''Млака кај Кочевска Река''' ({{Langx|de|Moos}}) — населба во [[Општина Кочевје]] во Јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска]] и денес е вклучена во [[Југоисточна Словенија|Статистичкиот регион Југоисточна Словенија]]. == Географија == Млака кај Кочевска Река е расфрлана населба северно од [[Приможи]] во отворена долина, покрај спореден пат кој е пошумен од двете страни. Почвата е глинеста и песоклива. Околни ридови се Рокова Глава ({{Langx|sl|Rokova glava}}, 728 м) на североисток, Церквеникова Глава ({{Јаз|sl|Cerkvenikova glava}}, 791 м) на исток, и Лесна Горица ({{Јаз|sl|Lesna gorica}}, 686 м) на запад. == Име == Името на населбата било променето од ''Млака'' во ''Млака кај Кочевска Река'' во ''1953.''<ref>[https://web.archive.org/web/20240630171339/http://www.gottscheerland.at/Gottscheer%20Ortspl%C3%A4ne%20PDF/Handlern.pdf Handlern at gottscheerland.at] {{In lang|de}}</ref> Трите села [[Приможи]], Коче и Млака кај Кочевска Река, исто така, на германски заеднички се нарекуваат ''Fünfzehnhuben'' (буквално, „петнаесет [[Рало (појаснување)|рала]]“).<ref>[https://web.archive.org/web/20240630171339/http://www.gottscheerland.at/Gottscheer%20Ortspl%C3%A4ne%20PDF/Handlern.pdf Handlern at gottscheerland.at] {{in lang|de}}</ref> == Историја == Млака кај Кочевска Река било село населено од [[Готшери|Кочевари]]. Историските записи покажуваат дека селото имало една целосна фарма и осум полуфарми во 1498 година, а во 1574 година населението вклучувало 10 сопственици на полуфарми и тројца земјоделци-закупци. Пред Втората светска војна, селото имало 33 куќи. За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], првобитното население на селото било иселено. По војната, поголемиот дел од обработливото земјиште било управувано од задружната фарма Снежник. == Културно наследство == [[Параклис|Капела]] од крајот на 19 век во средиштето на селото, посветена на [[Свети Рох]], била срушена во 1953 или 1954 година. == Економија == Во Млака имало [[пилана]].<ref>{{Наведено списание|last=Matić|first=Zdravko|date=2004-12-22|title=Osnivanje i rad "Napretkovih" organizacija na području Hrvatskog primorja i Gorskog kotara (1928. - 1950.)|trans-title=The Foundation and Work of "Napredak" Organisations on the Territory of Hrvatsko Primorje and Gorski Kotar|url=https://hrcak.srce.hr/103278|journal=Časopis za suvremenu povijest|language=hr|volume=36|issue=3|pages=1183–1204|issn=1848-9079}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:2685_x1647075.6794797457_y5722504.283096984_s13_b2345 Млака кај Кочевска Река на Геопедија] * [http://www.gottscheerland.at/ortsplaene/Moos.pdf Карта на Млака кај Кочевска Река од пред Втората светска војна со еконими и презимиња] {{Кочевје}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Населени места во Општина Кочевје]] ipi6bo75a4cdh7wikt9ezxj5nvzzzl4 5578518 5578516 2026-06-18T11:20:46Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5578518 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = Млака кај Кочевје<br/>Mlaka pri Kočevski Reki |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = |motto = |image_skyline = |imagesize = 250px |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = ||pushpin_map = Словенија |pushpin_label_position = right |pushpin_map_caption = Местоположба во Словенија |subdivision_type = Дрѓава |subdivision_name = [[Image:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]] |subdivision_type1 = Традиционален регион |subdivision_name1 = [[Долењска]] |subdivision_type2 = [[Статистички региони во Словенија|Статистички регион]] |subdivision_name2 = [[Југоисточна Словенија]] |subdivision_type3 = [[Општини во Словенија|Општина]] |subdivision_name3 = [[Општина Кочевје|Кочевје]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = |established_date = |established_title2 = |established_date2 = |established_title3 = |established_date3 = |area_magnitude = |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 17,45 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = |population_as_of = 2002 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 27 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title =Ethnicities |population_blank1 = |population_blank2_title =Religions |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|45|36|24.08|N|14|47|36.41|E|region:SI|display=inline,title}} |elevation_footnotes = |elevation_m = 617,8 |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = 1338 |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = <ref>[http://www.stat.si/eng/index.asp Statistical Office of the Republic of Slovenia]</ref>}} '''Млака кај Кочевска Река''' ({{Langx|de|Moos}}<ref name="Leksikon">''Leksikon občin kraljestev in dežel zastopanih v državnem zboru,'' vol. 6: ''Kranjsko''. 1906. Vienna: C. Kr. Dvorna in Državna Tiskarna, p. 36.</ref><ref>Ferenc, Mitja. 2007. ''Nekdanji nemški jezikovni otok na kočevskem''. Kočevje: Pokrajinski muzej, p. 4.</ref>) — населба во [[Општина Кочевје]] во Јужна [[Словенија]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска]] и денес е вклучена во [[Југоисточна Словенија|Статистичкиот регион Југоисточна Словенија]].<ref>[http://www.obcinakocevje.si/ Kočevje municipal site]</ref> == Географија == Млака кај Кочевска Река е расфрлана населба северно од [[Приможи]] во отворена долина, покрај спореден пат кој е пошумен од двете страни. Почвата е глинеста и песоклива. Околни ридови се Рокова Глава ({{Langx|sl|Rokova glava}}, 728 м) на североисток, Церквеникова Глава ({{Јаз|sl|Cerkvenikova glava}}, 791 м) на исток, и Лесна Горица ({{Јаз|sl|Lesna gorica}}, 686 м) на запад.<ref name="Savnik">Savnik, Roman, ed. 1971. ''Krajevni leksikon Slovenije'', vol. 2. Ljubljana: Državna založba Slovenije, p. 232.</ref> == Име == Името на населбата било променето од ''Млака'' во ''Млака кај Кочевска Река'' во ''1953.''<ref>''Spremembe naselij 1948–95''. 1996. Database. Ljubljana: Geografski inštitut ZRC SAZU, DZS.</ref> Трите села [[Приможи]], Коче и Млака кај Кочевска Река, исто така, на германски заеднички се нарекуваат ''Fünfzehnhuben'' (буквално, „петнаесет [[Рало (појаснување)|рала]]“).<ref>[https://web.archive.org/web/20240630171339/http://www.gottscheerland.at/Gottscheer%20Ortspl%C3%A4ne%20PDF/Handlern.pdf Handlern at gottscheerland.at] {{in lang|de}}</ref> == Историја == Млака кај Кочевска Река било село населено од [[Готшери|Кочевари]]. Историските записи покажуваат дека селото имало една целосна фарма и осум полуфарми во 1498 година, а во 1574 година населението вклучувало 10 сопственици на полуфарми и тројца земјоделци-закупци. Пред Втората светска војна, селото имало 33 куќи. За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], првобитното население на селото било иселено. По војната, поголемиот дел од обработливото земјиште било управувано од задружната фарма Снежник. == Културно наследство == [[Параклис|Капела]] од крајот на 19 век во средиштето на селото, посветена на [[Свети Рох]], била срушена во 1953 или 1954 година.<ref>[http://rkd.situla.org/ Slovenian Ministry of Culture register of national heritage] reference number ešd 2787</ref> == Економија == Во Млака имало [[пилана]].<ref>{{Наведено списание|last=Matić|first=Zdravko|date=2004-12-22|title=Osnivanje i rad "Napretkovih" organizacija na području Hrvatskog primorja i Gorskog kotara (1928. - 1950.)|trans-title=The Foundation and Work of "Napredak" Organisations on the Territory of Hrvatsko Primorje and Gorski Kotar|url=https://hrcak.srce.hr/103278|journal=Časopis za suvremenu povijest|language=hr|volume=36|issue=3|pages=1183–1204|issn=1848-9079}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:2685_x1647075.6794797457_y5722504.283096984_s13_b2345 Млака кај Кочевска Река на Геопедија] * [http://www.gottscheerland.at/ortsplaene/Moos.pdf Карта на Млака кај Кочевска Река од пред Втората светска војна со еконими и презимиња] {{Кочевје}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Населени места во Општина Кочевје]] j75ecw10i27gr8nysxgy3vi9t11tiii 0 1397815 5578513 2026-06-18T11:12:19Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Шкриљ, Кочевје]] на [[Шкриљ (Кочевје)]] 5578513 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Шкриљ (Кочевје)]] q9jtpzd21y14y48ve3spyiv37d1fhue 5578514 5578513 2026-06-18T11:12:30Z Jtasevski123 69538 Отстрането пренасочување кон [[Шкриљ (Кочевје)]] 5578514 wikitext text/x-wiki {{бб}} 4v3zj06s3r3z9mutpvzlorcjs2u7zva 1 1397816 5578519 2026-06-18T11:21:02Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5578519 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1397817 5578520 2026-06-18T11:22:04Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1306437493|Zajčje Polje]]“ 5578520 wikitext text/x-wiki '''Зајчје Поле''' (исто така ''Зајчја вас'', {{Langx|de|Hasenfeld}}) е населба во [[општина Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Била населена претежно од [[Готшери]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија|Статистичкиот регион Југоисточна Словенија]]. == Име == Словенечкото име ''Зајчје Поље'', германското име ''Хазенфелд'' и готшерското име ''Хуешнболд'' буквално значат „зајачко поле“. Се претпоставува дека ''Хас'' (буквално, „зајак“) било презимето на еден од првите доселеници тука и дека селото е именувано по него. Алтернативното словенечко име ''Зајчја вас'' значи „село на зајци“, а алтернативното германско име ''Хазенбах'' значи „зајачки поток“. == Историја == Зајчје Поље било село каде живееле [[Готшери]]. Во земјишниот регистар на Кочевје од 1574 година, селото имало шест целосни фарми кои биле поделени на 12 полуфарми, што одговарало на население помеѓу 90 и 100 жители.<ref name="Petschauer" /> Во 1770 година, населбата имала 22 куќи.<ref name="Petschauer" /> Пред Втората светска војна, населбата имала 24 куќи и население од 96 жители. На почетокот на војната населението било иселено. Италијанските трупи ја запалиле областа во летото 1942 година, но не ги уништиле сите куќи. Некои од старите куќи биле реновирани по војната.<ref name="Savnik" /> == Цркви и гробишта == Локалната црква била зграда во 17 век и посветена на [[Антониј Велики|Свети Антониј Велики]].<ref name="Situla 2817">[http://giskd2s.situla.org/rkd/Opis.asp?Esd=2817Slovenian Ministry of Culture register of national heritage]{{Мртва врска|date=August 2025}} reference number ešd 2817 {{In lang|sl}}</ref> Првобитната црква се наоѓала на југозападниот крај од селото и првпат е спомената во пишани извори од Јохан Вајхард фон Валвазор. Црквата била срушена во 1741 година.<ref name="Situla 2817" /><ref name="pmk">[http://www.pmk-kocevje.si/media/pdf/sakralna_dediscina/35_zajcje_polje.pdf Ferenc, Mitja. "Zajčje polje: Podružnična cerkev sv. Valentina, nekoč sv. Andreja / Hasenfeld: Filialkirche St. Valentin, einst St. Andreas."]{{Мртва врска|date=August 2025}} {{In lang|de}}</ref> На нејзино место била изградена капела посветена на [[Свети Валентин]], која била претворена во црква кога во 1867 година бил додаден еден [[Брод (архитектура)|брод]].<ref name="Situla 2817">[http://giskd2s.situla.org/rkd/Opis.asp?Esd=2817Slovenian Ministry of Culture register of national heritage]{{Мртва врска|date=August 2025}} [[Category:Articles with dead external links from August 2025]] [[Category:Articles with permanently dead external links]] <sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore=""><span style="white-space: nowrap;">&#x5B;''[[Википедија:Мртви врски|<span title=" Dead link tagged August 2025">permanent dead link</span>]]''&#x5D;</span></sup> reference number ešd 2817 {{In lang|sl}}</ref><ref name="pmk">[http://www.pmk-kocevje.si/media/pdf/sakralna_dediscina/35_zajcje_polje.pdf Ferenc, Mitja. "Zajčje polje: Podružnična cerkev sv. Valentina, nekoč sv. Andreja / Hasenfeld: Filialkirche St. Valentin, einst St. Andreas."]{{Мртва врска|date=August 2025}} [[Category:Articles with dead external links from August 2025]] [[Category:Articles with permanently dead external links]] <sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore=""><span style="white-space: nowrap;">&#x5B;''[[Википедија:Мртви врски|<span title=" Dead link tagged August 2025">permanent dead link</span>]]''&#x5D;</span></sup> {{In lang|de}}</ref> Црквата „Свети Валентин“ имала шестоаголен олтар со ѕидови од пет страни и правоаголен брод.<ref name="pmk" /> Црквата добила нов покрив и нов таван во главниот брод во 1938 и 1939 година. Олтарот имал метален покрив, а главниот брод имал ќерамиден покрив. На влезот стоела едноставна камена врата. Главниот брод имал два правоаголни прозорци поставени во камени ѕидови од двете страни и дрвен таван.<ref name="pmk" /> Црквата „Свети Валентин“ ја преживеала војната во добра состојба, но била срушена по 1947 година.<ref name="Situla 2817" /><ref name="pmk" /> Селото има и гробишта, основани во 1836 година,<ref name="Situla 9215">[http://giskd2s.situla.org/rkd/Opis.asp?Esd=2817Slovenian Ministry of Culture register of national heritage]{{Мртва врска|date=August 2025}} reference number ešd 9215</ref> јужно од селото, по патот од Чрни Поток кај Кочевје до [[Кочевје]]. Гробиштата сеуште се употребуваат и се едни од подобро зачуваните гробишта, со многу камени и железни Готшерски надгробни обележја.<ref name="Situla 9215" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:4997_x1656869.6321569905_y5714894.485766851_s15_b2345 Зајчје Поље на Геопедија] * [http://www.gottscheerland.at/ortsplaene/Hasenfeld.pdf Карта на Зајчје Поле пред Втората светска војна со економии и презимиња] [[Категорија:Врски за Wayback од предлошката „Семарх“]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општина Кочевје]] 7lm39l65yfjw4m1zzcjad3zeqtsk36u 5578522 5578520 2026-06-18T11:25:53Z BosaFi 115936 5578522 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement||official_name=Зајчје Поље|other_name=|native_name=|nickname=|settlement_type=|motto=|image_skyline=Zajčje Polje.jpg|imagesize=250px|image_caption=|image_flag=|flag_size=|image_seal=|seal_size=|image_shield=|shield_size=|image_blank_emblem=|blank_emblem_type=|blank_emblem_size=|image_map=|mapsize=|map_caption=|image_map1=|mapsize1=|map_caption1=|image_dot_map=|dot_mapsize=|dot_map_caption=|dot_x=|dot_y=|pushpin_map=Slovenia|pushpin_label_position=top|pushpin_map_caption=Location in Slovenia|subdivision_type=Држава|subdivision_name=[[Image:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]]|subdivision_type1=регион|subdivision_name1=[[Долењска]]|subdivision_type2=[[Статистички региони на Словенија]]|subdivision_name2=[[Југоисточна Словенија]]|subdivision_type3=[[Општини во Словенија]]|subdivision_name3=[[Општина Кочевје]]|subdivision_type4=|subdivision_name4=|leader_name=|leader_title1=|leader_name1=|leader_title2=|leader_name2=|leader_title3=|leader_name3=|leader_title4=|leader_name4=|established_title=|established_date=|established_title2=|established_date2=|established_title3=|established_date3=|area_magnitude=|unit_pref=|area_footnotes=|area_total_km2=3.22|area_land_km2=|area_water_km2=|area_total_sq_mi=|area_land_sq_mi=|area_water_sq_mi=|area_water_percent=|area_urban_km2=|area_urban_sq_mi=|area_metro_km2=|area_metro_sq_mi=|area_blank1_title=|area_blank1_km2=|area_blank1_sq_mi=|population_as_of=2002|population_footnotes=|population_note=|population_total=38|population_density_km2=|population_density_sq_mi=|population_metro=|population_density_metro_km2=|population_density_metro_sq_mi=|population_urban=|population_density_urban_km2=|population_density_urban_sq_mi=|population_blank1_title=Ethnicities|population_blank1=|population_blank2_title=Religions|population_blank2=|population_density_blank1_km2=|population_density_blank1_sq_mi=|timezone=|utc_offset=|timezone_DST=|utc_offset_DST=|coordinates={{coord|45|35|50.55|N|14|53|33.7|E|region:SI|display=inline,title}}|elevation_footnotes=|elevation_m=474.9|elevation_ft=|postal_code_type=|postal_code=1330|area_code=|blank_name=|blank_info=|blank1_name=|blank1_info=|website=|footnotes=<ref>[http://www.stat.si/eng/index.asp Statistical Office of the Republic of Slovenia] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20081118142042/http://www.stat.si/eng/index.asp |date=November 18, 2008 }}</ref>}}'''Зајчје Поле''' (исто така ''Зајчја вас'', {{Langx|de|Hasenfeld}}) е населба во [[општина Кочевје]] во јужна [[Словенија]]. Била населена претежно од [[Готшери]]. Областа е дел од традиционалниот регион [[Долењска]] и сега е вклучена во [[Југоисточна Словенија|Статистичкиот регион Југоисточна Словенија]]. == Име == Словенечкото име ''Зајчје Поље'', германското име ''Хазенфелд'' и готшерското име ''Хуешнболд'' буквално значат „зајачко поле“. Се претпоставува дека ''Хас'' (буквално, „зајак“) било презимето на еден од првите доселеници тука и дека селото е именувано по него. Алтернативното словенечко име ''Зајчја вас'' значи „село на зајци“, а алтернативното германско име ''Хазенбах'' значи „зајачки поток“. == Историја == Зајчје Поље било село каде живееле [[Готшери]]. Во земјишниот регистар на Кочевје од 1574 година, селото имало шест целосни фарми кои биле поделени на 12 полуфарми, што одговарало на население помеѓу 90 и 100 жители. Во 1770 година, населбата имала 22 куќи. Пред Втората светска војна, населбата имала 24 куќи и население од 96 жители. На почетокот на војната населението било иселено. Италијанските трупи ја запалиле областа во летото 1942 година, но не ги уништиле сите куќи. Некои од старите куќи биле реновирани по војната. == Цркви и гробишта == Локалната црква била зграда во 17 век и посветена на [[Антониј Велики|Свети Антониј Велики]].<ref name="Situla 2817">[http://giskd2s.situla.org/rkd/Opis.asp?Esd=2817Slovenian Ministry of Culture register of national heritage]{{Мртва врска|date=August 2025}} reference number ešd 2817 {{In lang|sl}}</ref> Првобитната црква се наоѓала на југозападниот крај од селото и првпат е спомената во пишани извори од Јохан Вајхард фон Валвазор. Црквата била срушена во 1741 година.<ref name="Situla 2817" /><ref name="pmk">[http://www.pmk-kocevje.si/media/pdf/sakralna_dediscina/35_zajcje_polje.pdf Ferenc, Mitja. "Zajčje polje: Podružnična cerkev sv. Valentina, nekoč sv. Andreja / Hasenfeld: Filialkirche St. Valentin, einst St. Andreas."]{{Мртва врска|date=August 2025}} {{In lang|de}}</ref> На нејзино место била изградена капела посветена на [[Свети Валентин]], која била претворена во црква кога во 1867 година бил додаден еден [[Брод (архитектура)|брод]].<ref name="Situla 2817"/><ref name="pmk"/> Црквата „Свети Валентин“ имала шестоаголен олтар со ѕидови од пет страни и правоаголен брод.<ref name="pmk" /> Црквата добила нов покрив и нов таван во главниот брод во 1938 и 1939 година. Олтарот имал метален покрив, а главниот брод имал ќерамиден покрив. На влезот стоела едноставна камена врата. Главниот брод имал два правоаголни прозорци поставени во камени ѕидови од двете страни и дрвен таван.<ref name="pmk" /> Црквата „Свети Валентин“ ја преживеала војната во добра состојба, но била срушена по 1947 година.<ref name="Situla 2817" /><ref name="pmk" /> Селото има и гробишта, основани во 1836 година,<ref name="Situla 9215">[http://giskd2s.situla.org/rkd/Opis.asp?Esd=2817Slovenian Ministry of Culture register of national heritage]{{Мртва врска|date=August 2025}} reference number ešd 9215</ref> јужно од селото, по патот од Чрни Поток кај Кочевје до [[Кочевје]]. Гробиштата сеуште се употребуваат и се едни од подобро зачуваните гробишта, со многу камени и железни Готшерски надгробни обележја.<ref name="Situla 9215" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:4997_x1656869.6321569905_y5714894.485766851_s15_b2345 Зајчје Поље на Геопедија] * [http://www.gottscheerland.at/ortsplaene/Hasenfeld.pdf Карта на Зајчје Поле пред Втората светска војна со економии и презимиња] [[Категорија:Врски за Wayback од предлошката „Семарх“]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општина Кочевје]] jnnpckojiybyow3wpikv1woerrc6oyd