Викиречник mkwiktionary https://mk.wiktionary.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.7 case-sensitive Медиум Специјална Разговор Корисник Разговор со корисник Викиречник Разговор за Викиречник Податотека Разговор за податотека МедијаВики Разговор за МедијаВики Предлошка Разговор за предлошка Помош Разговор за помош Категорија Разговор за категорија TimedText TimedText talk Модул Разговор за модул Event Event talk 0 10951 56212 55870 2026-06-19T05:41:15Z Steborce 2506 56212 wikitext text/x-wiki {{-fr-}} ===Етимологија=== Потекнува од старофранцускиот [[prise]] или [[prinse]], од латинскиот [[prensus]] (земен/фатен), изведен од [[prehendere]] (зема, зграпчува). ===Изговор=== * [[МФА]]-gr: /pʁiz/ * Поделба по слогови: prise * Изговор: {{audio|fr|Fr-prise.ogg}} ===Именка=== [[prise]] именка од женски род (множина [[prises]]) # [[зафат]] / [[држење]] — Можност или начин на фаќање или држење некого или нешто. #: '''Les lutteurs se frottaient d’huile, afin de donner moins de prise.''' #: ''Борачите се триеја со масло за да овозможат помалку зафат врз нив.'' # [[освојување]] / [[заземање]] — Чинот на преземање контрола. #: '''La prise de La Bastille.''' #: ''Падот (заземањето) на Бастилја.'' # [[зафат]] — (Боречки вештини / Спорт) Движење за неутрализирање на противникот. #: '''Une prise de judo.''' #: ''Џудо зафат.'' # [[потпора]] / [[место за држење]] — (Качување) Издатините на кои се потпира раката или ногата. #: '''Le mur lisse n’offrait aucune prise.''' #: ''Мазниот ѕид не нудеше никаква потпора (зафат).'' # [[улов]] — Тоа што е фатено (риба, плен). #: '''Une prise de poisson.''' #: ''Улов на риба.'' # [[доза]] / [[земање]] — Количество лек што се зема одеднаш. #: '''Deux prises de médicament.''' #: ''Две дози (земања) лек.'' # [[прстофат]] — Мала количина (на пр. тутун или зачин) што се фаќа со прстите. #: '''Une prise de tabac.''' #: ''Прстофат тутун.'' # [[стврднување]] — (Градежништво) Процес на стврднување на материјал (бетон, гипс). #: '''Du béton à prise rapide.''' #: ''Бетон што брзо се стврднува.'' # [[штекер]] / [[приклучок]] — (Електрика) Место за приклучување на апарат или пренос на податоци. #: '''Une prise USB.''' #: ''USB приклучок.'' #: '''Où y a-t-il une prise pour recharger mon portable ?''' #: ''Каде има штекер за да го наполнам мобилниот?'' # [[кадар]] / [[снимање]] — (Кино) Една секвенца од снимањето. #: '''Refaire une prise.''' #: ''Да се повтори еден кадар (снимање).'' # [[влијание]] — (Фигуративно) Моќ врз некого. #: '''La pitié n’a aucune prise sur lui.''' #: ''Сожалувањето нема никаков ефект (влијание) врз него.'' ====Изрази==== * [[avoir dormi les doigts dans la prise]] — (израз) изгледа како да го удрила струја * [[avoir prise]] — има влијание / зафат врз нешто * [[conseil des prises]] '''(им. м.)''' — (историја/марина) совет за одлучување за валидност на плен * [[de bonne prise]] '''(израз)''' — (право/марина) законски запленето * [[donner prise]] — дава повод / се изложува на критика * [[en venir aux prises]] — се степува / доаѓа до физички конфликт * [[être aux prises]] — се бори / се пресметува * [[lâcher prise]] — попушта / се откажува од контрола * [[multiprise]] '''(им. ж.)''' — продолжен кабел со повеќе штекери * [[part de prise]] '''(им. ж.)''' — (историја/марина) дел од пленот * [[prise à partie]] '''(им. ж.)''' — (право) recours qu’exercent les parties contre leurs juges * [[prise d’air]] '''(им. ж.)''' — отвор за влез на воздух * [[prise d’armes]] '''(им. ж.)''' — воена парада / постројување * [[prise de bec]] '''(им. ж.)''' — (фам. израз) кавга / расправија * [[prise de congé]] — збогување / земање отсуство * [[prise de corps]] '''(им. ж.)''' — (право) налог за апсење * [[prise de courant]] '''(им. ж.)''' — штекер / приклучок * [[prise d’eau]] '''(им. ж.)''' — зафаќање вода (од река или водовод) * [[prise de fer]] '''(им. ж.)''' — (мечување) движење за напад врз противничкиот меч * [[prise de guerre]] '''(им. ж.)''' — воен плен * [[prise d’habit]] '''(им. ж.)''' — примање монашка облека (замонашување) * [[prise de l’ours]] '''(им. ж.)''' — (спорт) специфичен боречки зафат * [[prise de masse]] '''(им. ж.)''' — (фитнес) зголемување на мускулна маса * [[prise de possession]] '''(им. ж.)''' — стапување во посед * [[prise de sang]] '''(им. ж.)''' — вадење крв (за анализа) * [[prise de terre]] '''(им. ж.)''' — заземјување * [[prise de tête]] '''(им. ж.)''' — (фам. израз) главоболка / нешто многу заморно * [[prise de vapeur]] '''(им. ж.)''' — вентил за пареа кај машини * [[prise de voile]] '''(им. ж.)''' — примање калуѓерски вел * [[prise de vue]] '''(им. ж.)''' — кадар / филмско снимање * [[prise directe]] '''(им. ж.)''' — директен пренос / контакт * [[prise électrique]] '''(им. ж.)''' — електричен приклучок * [[prise en charge]] '''(им. ж.)''' — преземање грижа / одговорност * [[prise femelle]] '''(им. ж.)''' — женски приклучок * [[prise ferme]] '''(им. ж.)''' — (финансии) цврста обврска за купување акции * [[prise mâle]] '''(им. ж.)''' — машки приклучок * [[prise ombilicale]] '''(им. ж.)''' — папочен приклучок * [[prise porte-plume]] '''(им. ж.)''' — (пинг-понг) специфичен начин на држење рекет * [[prise spontanée]] '''(им. ж.)''' — самозапалување * [[syndicat de prise ferme]] '''(им. м.)''' — синдикат за гарантиран откуп ====Сродни зборови==== * [[emprise]] — влијание / доминација * [[prendre]] — зема / фаќа * [[priser]] — цени / шмрка тутун * [[priseur]] — аукционер (проценувач) ===Глагол=== '''prise''' глаголска форма од глаголот [[priser]] - цени # Прво лице еднина во сегашно време (Présent de l’indicatif). #: '''Je prise beaucoup votre talent.''' #: ''Многу го ценам вашиот талент.'' # Трето лице еднина во сегашно време (Présent de l’indicatif). #: '''Le public prise énormément ce nouveau film.''' #: ''Публиката енормно го цени овој нов филм.'' # Прво и трето лице еднина во сегашен конјунктив (Présent du subjonctif). #: '''Il faut que je prise cet objet à sa juste valeur.''' # Второ лице еднина во императив (Impératif présent). #: '''Prise ce moment !''' ===Глагол=== '''prise''' глаголска форма од глаголот [[prendre]] - зема, фаќа # Женски род еднина (Participe passé féminin singulier). Се користи во сложени времиња со помошниот глагол [[être]] или како придавка. #: '''La décision a été prise hier.''' #: ''Одлуката беше донесена (земена) вчера.'' #: '''Elle s’est prise au jeu.''' #: ''Таа се внесе во играта (буквално: се фати во играта).'' #: '''L’habitude de ces fugues était prise.''' #: ''Навиката за овие бегства беше веќе стекната (фатена).'' [[Категорија:Француски зборови|PRISE]] [[Категорија:Именки (Француски)|PRISE]] [[Категорија:Глаголи (Француски)|PRISE]] e64qoqp7xr8epsl954nnsutcekxnroq 0 11068 56210 2026-06-19T05:25:08Z Steborce 2506 Создадена страница со: {{-fr-}} ===Етимологија=== [[vaisselle]] < доцнолатински [[vascella]], множина од неутралниот род [[vascellum]] (од кој произлегува и зборот [[vaisseau]] — брод/сад), деминутив од латинскиот [[vas]] (сад). При преминот од латински во романските јазици, формите за множина во неутрале... 56210 wikitext text/x-wiki {{-fr-}} ===Етимологија=== [[vaisselle]] < доцнолатински [[vascella]], множина од неутралниот род [[vascellum]] (од кој произлегува и зборот [[vaisseau]] — брод/сад), деминутив од латинскиот [[vas]] (сад). При преминот од латински во романските јазици, формите за множина во неутрален род честопати преминувале во женски род еднина. ===Изговор=== {{fr-audio|Fr-vaisselle.ogg|/vɛ.sɛl/}} ===Именка=== '''vaisselle''' {{f}} (множина: [[vaisselles]]) # (колективно) [[садови]], [[кујнски садови]] — предмети кои служат за секојдневна употреба на масата, како што се чинии, чаши, прибор, тави, овални десертни садови итн. #: '''Vaisselle d’or, d’argent, de vermeil, de faïence, de porcelaine.''' #:''Златни, сребрени, позлатени садови, садови од [https://mk.wikipedia.org/wiki/фајанс фајанс] и порцелан.'' #: '''Vaisselle unie, ciselée, armoriée.''' #: ''Едноставни, врежани садови или садови со грб.'' #: '''Nettoyer, écurer, laver la vaisselle.''' #: ''Чистење, триење (рибање), миење на садовите.'' # [[садови од благороден метал]] — збирка од скапоцени кујнски предмети наменети за употреба на масата на благородниците, која симболизира луксуз и статус. #: '''Le luxe de son palais, de sa vaisselle et de ses jardins.''' #: ''Луксузот на неговата палата, на неговите скапоцени садови и на неговите градини.'' # [[садови за миење]] — сите валкани садови, чинии, чаши и кујнски прибори кои се насобрани и треба да се измијат. #: '''Elle laissa même la vaisselle s’empiler sur l’évier.''' #: ''Таа дури ги остави садовите да се натрупуваат во судоперот.'' #: '''Faire la vaisselle (laver la vaisselle qui a servi).''' #: ''Миење садови (ги мие садовите што биле употребени).'' ==== Синоними ==== * [[assiettes]] — чинии (им. ж. множина) * [[couverts]] — прибор за јадење (им. м. множина) ==== Изведени зборови (Деривати) ==== * [[buffet à vaisselle]] — креденец / кента за кујнски садови * [[eau de vaisselle]] — блуткава течност (буквално: вода од измиени садови) * [[faire la vaisselle]] — мие садови (гл. израз) * [[garde-vaisselle]] — остава / просторија за чување садови * [[lave-vaisselle]] — машина за миење садови (им. м.) * [[laveur de vaisselle]] / [[laveuse de vaisselle]] — мијач / мијачка на садови * [[mini-lave-vaisselle]] — мала (мини) машина за садови * [[liquide vaisselle]] — сјај за садови / детергент за садови * [[marteau à vaisselle]] — кујнски чекан за садови * [[pièce de vaisselle]] — парче кујнски сад * [[service de vaisselle]] — сервис за јадење / сет садови * [[vaisselier]] — кујнски плакар за садови (им. м.) * [[vaissellerie]] — производство или трговија со садови * [[vaisselle de table]] — садови за маса / прибор за јадење === Фрази и изрази === * [[vaisselle plate]] — рамни чинии / златни или сребрени садови изработени без лемење * [[vaisselle montée]] — садови составени од повеќе делови споени со лемење * [[vaisselle en bosse]] — испапчени или релјефни сребрени/златни садови (вази, бокали) [[Категорија:Француски зборови|VAISSELLE]] [[Категорија:Француски именки|VAISSELLE]] 7zw148cg5i8tqklizwa2f9n6lduvymu 56211 56210 2026-06-19T05:25:54Z Steborce 2506 56211 wikitext text/x-wiki {{-fr-}} ===Етимологија=== [[vaisselle]] < доцнолатински [[vascella]], множина од неутралниот род [[vascellum]] (од кој произлегува и зборот [[vaisseau]] — брод/сад), деминутив од латинскиот [[vas]] (сад). При преминот од латински во романските јазици, формите за множина во неутрален род честопати преминувале во женски род еднина. ===Изговор=== {{fr-audio|Fr-vaisselle.ogg|/vɛ.sɛl/}} ===Именка=== '''vaisselle''' {{f}} (множина: [[vaisselles]]) # (колективно) [[садови]], [[кујнски садови]] — предмети кои служат за секојдневна употреба на масата, како што се чинии, чаши, прибор, тави, овални десертни садови итн. #: '''Vaisselle d’or, d’argent, de vermeil, de faïence, de porcelaine.''' #:''Златни, сребрени, позлатени садови, садови од [https://mk.wikipedia.org/wiki/фајанс фајанс] и порцелан.'' #: '''Vaisselle unie, ciselée, armoriée.''' #: ''Едноставни, врежани садови или садови со грб.'' #: '''Nettoyer, écurer, laver la vaisselle.''' #: ''Чистење, триење (рибање), миење на садовите.'' # [[садови од благороден метал]] — збирка од скапоцени кујнски предмети наменети за употреба на масата на благородниците, која симболизира луксуз и статус. #: '''Le luxe de son palais, de sa vaisselle et de ses jardins.''' #: ''Луксузот на неговата палата, на неговите скапоцени садови и на неговите градини.'' # [[садови за миење]] — сите валкани садови, чинии, чаши и кујнски прибори кои се насобрани и треба да се измијат. #: '''Elle laissa même la vaisselle s’empiler sur l’évier.''' #: ''Таа дури ги остави садовите да се натрупуваат во судоперот.'' #: '''Faire la vaisselle (laver la vaisselle qui a servi).''' #: ''Миење садови (ги мие садовите што биле употребени).'' ==== Синоними ==== * [[assiettes]] — чинии (им. ж. множина) * [[couverts]] — прибор за јадење (им. м. множина) ==== Изведени зборови (Деривати) ==== * [[buffet à vaisselle]] — креденец / кента за кујнски садови * [[eau de vaisselle]] — блуткава течност (буквално: вода од измиени садови) * [[faire la vaisselle]] — мие садови (гл. израз) * [[garde-vaisselle]] — остава / просторија за чување садови * [[lave-vaisselle]] — машина за миење садови (им. м.) * [[laveur de vaisselle]] / [[laveuse de vaisselle]] — мијач / мијачка на садови * [[mini-lave-vaisselle]] — мала (мини) машина за садови * [[liquide vaisselle]] — сјај за садови / детергент за садови * [[marteau à vaisselle]] — кујнски чекан за садови * [[pièce de vaisselle]] — парче кујнски сад * [[service de vaisselle]] — сервис за јадење / сет садови * [[vaisselier]] — кујнски плакар за садови (им. м.) * [[vaissellerie]] — производство или трговија со садови * [[vaisselle de table]] — садови за маса / прибор за јадење === Фрази и изрази === * [[vaisselle plate]] — рамни чинии / златни или сребрени садови изработени без лемење * [[vaisselle montée]] — садови составени од повеќе делови споени со лемење * [[vaisselle en bosse]] — испапчени или релјефни сребрени/златни садови (вази, бокали) [[Категорија:Француски зборови|VAISSELLE]] [[Категорија:Именки (Француски)|VAISSELLE]] j2nzq5s8zhqd41a0t7ynkfjzhd3ajan 0 11069 56213 2026-06-19T05:51:51Z Steborce 2506 Создадена страница со: {{-fr-}} ===Изговор=== {{fr-audio|Fr-Paris--pris.ogg|/pʁi/}} ===Глагол=== '''pris''' # [[земен]], [[фатен]], [[примен]] — минат партицип (participe passé) во машки род (еднина или множина) од глаголот [[prendre]]. #: '''Les gens très gentils qui, jusque-là, avaient pris l’habitude de me dire...''' #: ''Многу љубезните луѓе кои, дотога... 56213 wikitext text/x-wiki {{-fr-}} ===Изговор=== {{fr-audio|Fr-Paris--pris.ogg|/pʁi/}} ===Глагол=== '''pris''' # [[земен]], [[фатен]], [[примен]] — минат партицип (participe passé) во машки род (еднина или множина) од глаголот [[prendre]]. #: '''Les gens très gentils qui, jusque-là, avaient pris l’habitude de me dire...''' #: ''Многу љубезните луѓе кои, дотогаш, имаа земено (стекнато) навика да ми велат...'' (Симон Сињоре, ''Носталгијата веќе не е тоа што беше'') #[[зедов]] — форма за прво лице еднина во просто минато време (passé simple) од глаголот [[prendre]]. #: '''Je pris moi-même un ciselin pour l’aider.''' #: ''Јас самиот зедов длето за да му помогнам.'' (Роже Фризон-Рош, ''Падината на сонцето'') # [[зеде]] — форма за второ лице еднина во просто минато време (passé simple) од глаголот [[prendre]]. ===Придавка=== '''pris''' (женски род: [[prise]], машки множина: [[pris]], женски множина: [[prises]]) # [[зафатен]], [[недостaпен]], [[ангажиран]] — кој нема слободно време поради обврски. #: '''Merci pour ton invitation, mais je ne peux pas venir, je suis pris.''' #: ''Ти благодарам за поканата, но не можам да дојдам, зафатен сум.'' #: '''Marie m'a invité à venir voir l'exposition Picasso au Musée d'Orsay mais je ne peux pas, je suis pris.''' #: ''Мари ме покани да ја погледнеме изложбата на Пикасо во музејот Орсе, но не можам, зафатен сум.'' #: '''Merci d'avoir pensé à moi, mais samedi je suis déjà pris.''' #: ''Ти благодарам што помисли на мене, но во сабота сум веќе зафатен.'' #: '''Cette place est prise ?''' #: ''Дали ова место е зафатено?'' # (предводено од прилогот ''bien'') [[добро граден]], [[складен]], [[пропорционален]], [[личен]] — кој има убава, исправена и правилно развиена става / фигура на телото. #: '''Il est petit, mais il est bien pris dans sa taille.''' #: ''Тој е низок, но е добро граден во половината (има складно тело).'' #: '''Il embellissait, avait la taille bien prise, un peu de moustache, de bons yeux francs...''' #: ''Тој стануваше сè поубав, имаше складна става, мали мустаќи, добри и искрени очи...'' (Гистав Флобер, ''Едноставно срце'') #: '''Il était de taille moyenne et bien prise ; l’allure générale était élégante et sympathique.''' #: ''Тој беше со среден и складен раст; општото држење му беше елегантно и симпатично.'' (Гастон Леру, ''Тајната на жолтата соба'') #: '''C’était, bien pris dans son uniforme d’officier de l’armée rouge...''' #: ''Тоа беше тој, изгледајќи маркантно (складно) во својата офицерска униформа на Црвената армија...'' (Маргерит Јурсенар, ''Што? Вечноста'') # [[фатен]], [[заглавен]], [[блокиран]] — кој е заробен во некоја состојба или место (на пр. во мраз, снег, сообраќај). #: '''Pris par la tempête.''' #: ''Фатени (затекнати) од невремето.'' #: '''Le fleuve est pris par les glaces.''' #: ''Реката е фатена (замрзната) во мраз.'' ==== Изведени зборови (Деривати) ==== * [[être bien pris]] — убаво е граден / има добра градба (ставеност) * [[pris de vin]] / [[être pris de vin]] — поднапиен / пијан (буквално: фатен од вино) * [[muet comme un francolin pris]] — молчи како риба / замолчен до крај (буквално: нем како фатен франколин [вид птица]) ==== Синоними ==== * [[occupé]] — зафатен / ангажиран (прид.) * [[bâti]] / [[bien fait]] — граден / складен (за значењето „bien pris“) * [[capturé]] — фатен / заробен (прид.) * [[bloqué]] — блокиран / заглавен (прид.) ==== Антоними ==== * [[libre]] — слободен (прид.) * [[disponible]] — достапен (прид.) === Фрази и изрази === * [[avoir la taille bien prise]] / [[être de taille bien prise]] — има убава и витка става * [[pris de]] (+ именка) — обземен од / фатен од (на пр. *pris de panique* — обземен од паника, *pris de court* — затечен / изненаден) * [[c'est autant de pris]] — сè што е добиено е добредојдено (подобро нешто отколку ништо) [[Категорија:Француски зборови|PRIS]] [[Категорија:Глаголи (Француски)|PRIS]] [[Категорија:Придавки (Француски)|PRIS]] br7ndoptxg1g7semzh9l33my5fioglh 0 11070 56214 2026-06-19T05:59:49Z Steborce 2506 Создадена страница со: {{-fr-}} ===Етимологија=== [[prendre]] (IX век) < среднофранцуски [[prendre]] < старофранцуски [[prendre]], [[prindre]] (842 год.) < латински [[prendere]] / [[prehendere]] (фаќа / граба / зема). Во доцниот латински јазик го истиснал класичниот глагол *capere*. Сроден е со италијанскиот глагол [[prendre]]. =... 56214 wikitext text/x-wiki {{-fr-}} ===Етимологија=== [[prendre]] (IX век) < среднофранцуски [[prendre]] < старофранцуски [[prendre]], [[prindre]] (842 год.) < латински [[prendere]] / [[prehendere]] (фаќа / граба / зема). Во доцниот латински јазик го истиснал класичниот глагол *capere*. Сроден е со италијанскиот глагол [[prendre]]. ===Изговор=== {{fr-audio|Fr-prendre.ogg|/pʁɑ̃dʁ/}} ===Глагол=== '''prendre''' (трета глаголска група) # [[зема]], [[фаќа]] — става нешто во рака, зема предмет. #: '''Joseph offre un bouquet de roses à son amoureuse, qui étend la main pour le prendre.''' #: ''Жозеф ѝ нуди букет рози на својата сакана, која ја подава раката за да го земе.'' #: '''Le mari cause avec force gestes, prend parfois les mains de sa femme...''' #: ''Мажот разговара со силни гестови, понекогаш ги зема рацете на својата жена...'' (Жил Верн) #: '''Le poète, ayant pris son parapluie, baisa galamment les mains de Mme Mirondeau...''' #: ''Поетот, откако го зеде својот чадор, галантно ги бакна рацете на г-ѓа Мирондо...'' (Луи Перго) #: '''Il prit un siège, alluma une cigarette...''' #: ''Тој зеде стол, запали цигара...'' (Албер Жерве) # [[фаќа]], [[привлекува]] — привлекува или зафаќа нешто на друг начин освен со рака. #: '''Deux bandelettes serrant ses cheveux ondés sont prises sous l’étole...''' #: ''Две ленти што ја стегаат неговата брановидна коса се фатени под столата...'' (Гистав Флобер) #: '''Ils doivent aimer sentir l’étoffe crisser entre leurs doigts polissons lorsque, vous prenant dans leurs bras, ils vous coquinent.''' #: ''Тие сигурно сакаат да го чувствуваат шушкањето на ткаенината меѓу своите палави прсти кога, земајќи ве во своите прегратки, ве задеваат.'' (Клод Сењол) # [[фаќа]] (за животни) — зафаќа предмети или плен со клун, уста, шепи или канџи. #: '''Le perroquet prend souvent avec sa patte ce qu’il veut prendre ensuite avec son bec.''' #: ''Папагалот често со својата шепа го зема она што потоа сака да го земе со клунот.'' # [[облекува]], [[става на себе]] — става облека или модни додатоци на телото. #: '''Pour la Promenade du soir, on prend une robe blanche de percale...''' #: ''За вечерната прошетка се облекува (зема) бел фустан од перкал...'' #: '''Prendre la perruque ou prendre perruque.''' #: ''Почнува да носи перика (застарено).'' # [[носи со себе]] — зема предмети со себе од потреба или претпазливост. #: '''Prendre un parapluie, une lanterne. - Prendre sa canne, son épée, son chapeau.''' #: ''Зема чадор, фенер. - Го зема својот бастун, својот меч, својата шапка.'' #: '''Il a pris son fusil et il est allé à la chasse.''' #: ''Го зеде својот пушка и отиде на лов.'' # [[краде]], [[одзема скришум / со сила]] — одзема туѓа сопственост. #: '''On lui a pris sa bourse, sa montre, tout ce qu’il possédait.''' #: ''Му ја зедоа (украдоа) чантата, часовникот, сè што поседуваше.'' #: '''Ce chien a pris un poulet sur la table.''' #: ''Ова куче зеде пиле од масата.'' # [[освојува]], [[зазема со сила]] — зазема воена позиција, ров или непријателска територија. #: '''Ce que nous avions pris aux autres, il a fallu leur rendre...''' #: ''Она што им го зедовме на другите, моравме да им го вратиме...'' (Емил-Амброа Тирион) #: '''Nos soldats ont pris deux tranchées et se sont avancées de deux cents mètres.''' #: ''Нашите војници зазедоа два рова и напредуваа за двесте метри.'' (Пјер-Луи Пешенар) #: '''Il a pris l’arme de son adversaire. — Prendre quelqu’un au collet, à la gorge...''' #: ''Го зеде оружјето на својот противник. — Фаќа некого за јака, за грло...'' # (разговорно, вулгарно) [[доминира сексуално]] — има сексуален однос со некого. #: '''Je l’ai prise en levrette, mon gars...''' #: ''Ја зедов (одзади), друже мој...'' # [[јаде]] (фигура во игра) — отстранува противничка фигура во шах или игри на табла. #: '''Je prends votre dame avec mon roi.''' #: ''Ви ја земам дамата со мојот крал.'' #: '''Je prends et je joue.''' #: ''Земам и играм (апсолутно значење во игри).'' # [[регрутира]], [[апси]], [[заробува]] — лишува некого од слобода или го повикува на должност. #: '''Il a été pris pour le service militaire.''' #: ''Беше земен во воена служба.'' #: '''Ce voleur s’est enfin laissé prendre. La gendarmerie a déjà pris deux de ces bandits.''' #: ''Овој крадец конечно дозволи да биде фатен. Жандармеријата веќе уапси двајца од тие бандити.'' #: '''On a pris à l’ennemi quinze cents hommes, deux drapeaux, dix canons.''' #: ''Од непријателот беа заробени илјада и петстотини луѓе, две знамиња, десет топови.'' # [[освојува град/тврдина]] — се наметнува со воена сила врз некое утврдено место. #: '''Les Anglais avaient pris Bois-le-Duc après une attaque de nuit...''' #: ''Англичаните го зазедоа Боа-ле-Дик по ноќен напад...'' (Жорж Блонд) # [[уловува]], [[фаќа во лов/риболов]] — фаќа риба или дивеч со мрежа, рака или со помош на кучиња. #: '''La question се posait seulement de savoir s’il la prendrait au filet ou à la main.''' #: ''Прашањето беше само дали ќе ја фати со мрежа или со рака.'' (Луи Перго) #: '''Sur le bassin de Chambly, j'ai pris un gros achigan.''' #: ''На басенот Шамбли фатив голем бали костур.'' (Мишел Рабаљати) #: '''Mon chien a pris deux lièvres. Ses chiens n’ont rien pris de la journée.''' #: ''Моето куче фати два зајаци. Неговите кучиња ништо не фатија цел ден.'' # (фигуративно) [[придобива]], [[манипулира]] — влијае врз нечиј ум, емоции или срце. #: '''Raïssouli est évidemment un profond psychologue qui connaît nos petites faiblesses et sait comment il faut nous prendre.''' #: ''Раисули е очигледно длабок психолог кој ги знае нашите мали слабости и знае како треба да нè придобие (справи со нас).'' (Фредерик Вајсгербер) # [[фаќа на дело]], [[изненадува]] — затекнува некого додека прави нешто недозволено. #: '''Je l’ai pris à voler des fruits dans votre jardin. — Il promit qu’on ne l’y prendrait plus.''' #: ''Го фатив како краде овошје во вашата градина. — Вети дека нема повеќе да биде фатен во тоа.'' #: '''Ah ! je vous y prends, monsieur le docteur ! Voilà une parole imprudente...''' #: ''Аха! Ве фатив во лага/збор, господине докторе! Еве еден невнимателен збор...'' (Стендал) # [[напаѓа од крило / од бок]] — воена маневра на опколување или пресретнување на непријателот. #: '''Titus étend ses troupes... afin d’éviter d’être pris en flanc...''' #: ''Тит ги рашири своите трупи... за да избегне да биде нападнат од бок...'' (Елизабет Селнар) # [[јаде]], [[пие]], [[консумира]] — внесува храна, пијалаци, лекови или аперитиви. #: '''L’abbé Plomb prend son repas chez nous...''' #: ''Опатиот Пломбе го јаде (зема) својот оброк кај нас...'' (Жорис-Карл Хисманс) #: '''Le café noir très fort qu’il a pris au début de la veille...''' #: ''Силното црно кафе што го испи на почетокот на дежурството...'' (Жан Рожисар) #: '''Ils prennent l'apéritif par habitude...''' #: ''Тие пијат аперитив од навика...'' (Анри Вадје) #: '''Ils prennent sur place, en le dévorant, le repas préparé par le cook...''' #: ''Тие го јадат на лице место, лакомо голтајќи го оброкот подготвен од готвачот...'' (Пјер Сосје) # [[зема за здравје / хигиена]] — користи одредени третмани, бањи или медицински процедури. #: '''Il prit, sur le bord d’un cours d’eau, son premier bain depuis seize mois.''' #: ''Тој ја зеде (направи) својата прва бања по шеснаесет месеци покрај брегот на една река.'' (Х. Г. Велс) #: '''Prendre un lavement.''' #: ''Примање клизма.'' # (застарено) [[се заразува]] — преку контакт фаќа заразна болест. #: '''Il a pris la peste, la fièvre jaune, le typhus. — C’est d’un tel qu’il a pris la grippe.''' #: ''Фатил чума, жолта треска, тифус. — Од тој и тој го фатил грипот.'' # [[затекнува ненадејно]] (за невреме или болест) — погодува некого неочекувано во пат. #: '''L’orage, la pluie nous prit en chemin. La fièvre l’a pris le samedi.''' #: ''Бурата, дождот нè фати на патот. Треската го фати во саботата.'' #: '''La frayeur, la colère, l’ennui, l’enthousiasme, etc., le prit.''' #: ''Страв, гнев, здодевност, ентузијазам итн. го обзеде.'' # [[добива на телото]] — развива физички карактеристики како тежина, стомак, гради или висина. #: '''Il prend de l’embonpoint. Il prend du ventre. — Prendre des forces.''' #: ''Тој добива на тежина (станува полничок). Добива стомак. — Собери сили.'' #: '''Emma a pris des hanches et de la poitrine.''' #: ''Ема доби во колковите и градите.'' (Ан Берест) #: '''Emma constate que Jacques prend chaque jour un centimètre.''' #: ''Ема забележува дека Жак секој ден добива (расте) по еден сантиметар.'' (Ан Берест) # [[стекнува]], [[презема (навики/мерки)]] — усвојува одреден однос, тон, претпазливост или редовно однесување. #: '''Solange avait toujours pris les événements de sa vie avec une certaine insouciance.''' #: ''Соланж секогаш ги земаше (прифаќаше) настаните во својот живот со одредена безгрижност.'' (Фортине ди Боагобе) #: '''Eviter de courir ce risque en prenant des précautions nécessaires...''' #: ''Да се избегне трчањето по тој ризик со преземање на потребните мерки на претпазливост...'' #: '''L’habitude de ces fugues était prise.''' #: ''Навиката за овие бегства беше стекната.'' (Франсис Карко) #: '''Bien qu’il n’eût pu comprendre un seul mot... Bert éprouva un choc en remarquant le ton qu’avait pris l’homme.''' #: ''Иако не можеше да разбере ниту еден збор... Берт доживеа шок забележувајќи го тонот што го зазеде човекот.'' (Х. Г. Велс) #: '''Je pris l'habitude d'aller pisser accroupi...''' #: ''Стекнав навика да одам да мочам клекнат...'' (Робер Ле Роа) # [[присвојува титули / имиња]] — официјално или неофицијално почнува да користи назив или презиме. #: '''Il prit le titre de comte. — Elle prit le nom de son mari.''' #: ''Ја зеде титулата гроф. — Го зеде презимето на својот маж.'' # [[купува]], [[наплаќа]] — купува нешто по одредена цена или бара пари за извршена работа. #: '''Je prendrai tout à six francs pièce. — Vous en demandez trop cher : je ne le prendrai pas.''' #: ''Ќе купам (земам) сè по шест франци парче. — Барате премногу скапо: нема да го купам.'' #: '''C’est à prendre ou à laisser.''' #: ''Тоа е земете или оставете (земи или остави).'' #: '''Ce marchand prend vingt francs du mètre de ce drap.''' #: ''Овој трговец зема (наплаќа) дваесет франци по метар за ова платно.'' # [[прима]], [[прифаќа]] — прифаќа подарок, сума или патници од сите класи. #: '''Rien n’avait été convenu entre nous : il a pris ce que je lui ai donné.''' #: ''Ништо не беше договорено меѓу нас: тој го зеде (прифати) она што му го дадов.'' #: '''Ce train prend des voyageurs de toutes classes.''' #: ''Овој воз прима патници од сите класи.'' # [[добива придобивки]], [[учи лекции]] — користи време или вежби со некого. #: '''C’était là qu’il prenait ses leçons d’escrime...''' #: ''Таму тој ги земаше своите лекции по мечување...'' (Александар Дима) # [[презема идеи / зборови]] — позајмува или изведува мотиви и изрази од постари дела или јазици. #: '''Il a pris l’idée de cette tragédie dans un vieux roman.''' #: ''Ја зеде идејата за оваа трагедија од еден стар роман.'' #: '''C’est un mot que nous avons pris du latin.''' #: ''Ова е збор што сме го зеле од латинскиот јазик.'' #: '''Je raconte une histoire singulière mais qui n’en est pas moins prise dans le lieu commun.''' #: ''Раскажувам една чудна приказна, која сепак не е помалку земена од секојдневието.'' (Катрин Миле) # [[наследува карактеристики]] — презема физички или психички црти од предците (родителите). #: '''Arthur : C’est vrai, ce qu’on dit, vous êtes le fils d’un démon et d’une pucelle ? […] Vous avez plus pris de la pucelle.''' #: ''Артур: Точно е тоа што го велат, вие сте син на демон и на девица? [...] Повеќе сте повлекле (зеле) од девицата.'' (Александар Астие, Камелот) # [[вработува]], [[врти луѓе]] — ангажира работници, сопруга, помошници под одредени услови. #: '''Prendre un domestique, une femme de chambre, une cuisinière, un chauffeur, etc.''' #: ''Вработува слуга, собарка, готвачка, шофер итн.'' #: '''Prendre un ouvrier, des ouvriers à la tâche, à la journée.''' #: ''Зема работник, работници на парче (на задача), на деновица.'' #: '''Prendre un associé, une épouse.''' #: ''Зема ортак (партнер), зема сопруга.'' # [[зема некого од дома]] — поминува некаде за да земе некого и да одат заедно на друго место. #: '''J’irai vous prendre à deux heures précises. — Il est venu me prendre pour aller au théâtre.''' #: ''Ќе дојдам да ве земам точно во два часот. — Дојде да ме земе за да одиме на театар.'' #: '''On est passé la prendre chez elle à Tulle.''' #: ''Поминаа да ја земат од нејзиниот дом во Тул.'' (Жили Гаје, Лоран Карпантје, во „Ле Монд“, август 2025) # [[води со себе / дава гостопримство]] — зема со себе одреден број луѓе, или прима некого во својот дом. #: '''Le capitaine prit trente hommes pour faire cette reconnaissance.''' #: ''Капетанот зеде триесет луѓе за да ја изврши оваа извидница.'' #: '''Je l’ai pris chez moi. — Il eut la bonté de prendre chez lui toute cette famille.''' #: ''Го зедов (примив) кај мене дома. — Тој имаше добрина да ја прими кај себе целата оваа фамилија.'' # [[одбива од сума / скратува]] — одзема дел од целина за да покрие нешто друго (на пр. крати од спиење за да работи). #: '''Prendre dix mille francs sur une succession. — Il a pris mille francs d’avance sur son traitement.''' #: ''Зема десет илјади франци од едно наследство. — Зеде илјада франци однапред од својата плата.'' #: '''Prendre sur sa nourriture, sur sa dépense, sur son nécessaire, etc., pour donner aux pauvres.''' #: ''Крати од својата храна, од својот трошок, од своите неопходни работи, за да им даде на сиромашните.'' #: '''Prendre sur son sommeil pour travailler.''' #: ''Крати од својот сон за да работи.'' # [[изнајмува под кирија]] — влегува во владение на имот под одредени наемни услови. #: '''Prendre des terres en fermage. Prendre un appartement en location.''' #: ''Зема земјиште под закуп. Изнајмува стан под кирија.'' #: '''J’ai pris une chambre, un pied-à-terre dans cette maison.''' #: ''Зедов соба, привремено живеалиште во оваа куќа.'' # [[води / управува со бизнис]] — пристапува кон решавање или водење на некоја деловна задача на добар или лош начин. #: '''Il a mal pris son affaire, voici comme il fallait la prendre.''' #: ''Лошо ја постави (справи со) својата работа, еве како требаше да ја води.'' #: '''Prendre une affaire du bon, du mauvais biais.''' #: ''Пристапува кон некоја работа од добар, од лош агол.'' # [[бира опција / се одлучува]] — избира дејство, книга или партија по сопствена претпочитаност. #: '''Vous recherchez moins mon avis sur le parti que vous avez à prendre que mon approbation pour celui que vous avez pris.''' #: ''Вие помалку го барате моето мислење за чекорот што треба да го преземете, отколку моето одобрување за оној што веќе сте го избрале.'' (Жан-Жак Русо) #: '''Je ne sais quel livre prendre.''' #: ''Не знам која книга да ја земам.'' # [[фаќа пат / насока]] — се упатува по одредена рута или врти на раскрсница. #: '''Il suivit la D 925... puis prit au sud, traversa la forêt...''' #: ''Тој ја следеше рутата Д 925... потоа сврте (фати) на југ, ја помина шумата...'' (Жан-Клод Патрижон) #: '''Sur des routes aux doux reliefs, vous prendrez la direction de Champlay...''' #: ''По патиштата со благи релјефи, ќе фатите правец кон Шампле...'' #: '''Nous contournâmes, sans l’apercevoir, la colonne, puis le taxi... prit à gauche.''' #: ''Ја заобиколивме колоната без да ја забележиме, а потоа таксито... сврте лево.'' (Франсис Карко) #: '''Après la petite plage, Koutabaï s’engagea sur un sentier qui prenait à droite.''' #: ''По малата плажа, Кутабај се упати по една патека која свртуваше (фаќаше) десно.'' (Жозеф Кесел) # [[користи превозно средство]] — избира одреден начин на локомоција. #: '''Prendre la voiture, prendre le train, prendre le paquebot.''' #: ''Зема автомобил, зема воз, патува со голем прекуокеански брод.'' #: '''Prendre un cheval, une voiture, un bateau, une automobile, un avion.''' #: ''Зема коњ, кочија, брод, автомобил, авион.'' # [[сече / обработува ткаенина или месо]] — сече или зафаќа материјал во одредена стручна насока. #: '''Le tailleur a mal pris cette étoffe. — Prendre une étoffe de droit fil, de biais.''' #: ''Кројачот лошо ја зафати (исече) оваа ткаенина. — Сече ткаенина по права линија, по косина.'' #: '''Vous coupez mal ce morceau; vous n’avez pas pris le sens.''' #: ''Лошо го сечете ова парче; не ја фативте вистинската насока.'' # (фигуративно) [[сфаќа]], [[толкува]] — разбира или доживува некоја изјава, шега или навод на одреден начин. #: '''Accompagnez vos traits d’humour... d'une binette (smiley)... qui indiquera au lecteur que vous plaisantez ou que vous désirez qu'on ne prenne pas mal votre boutade...''' #: ''Придружете ги вашите хумористични црти... со едно смајли... кое ќе му укаже на читателот дека се шегувате или дека посакувате да не ја сфати лошо вашата досетка...'' (Патрик Реболар) #: '''Les commentateurs prennent ce passage en des sens très opposés.''' #: ''Коментаторите го толкуваат (земаат) овој пасус во многу спротивни значења.'' #: '''À bien prendre la chose, vous devez être plus content que fâché...''' #: ''Ако добро се сфати (земе) работата, вие треба да бидете повеќе задоволни отколку лути...'' # (фигуративно) [[зазема страна]], [[брани]] — со убедување или жар поддржува некого. #: '''Le médecin Olympos avait jugé qu’il fallait prendre les grands moyens...''' #: ''Лекарот Олимпос пресудил дека треба да се преземат големи (радикални) мерки...'' (Франсоаза Шандернагор) #: '''Il a pris ma défense. - J’ai pris ses intérêts. - J’ai pris son parti.''' #: ''Тој застана во моја одбрана. — Ги зедов (бранев) неговите интереси. — Застанав на негова страна.'' # [[чувствува емоции / одвратност]] — развива внатрешно чувство на задоволство или омраза кон некого. #: '''Prendre du plaisir, prendre son plaisir à quelque chose. Prendre quelque chose en dégoût.''' #: ''Наоѓа (чувствува) задоволство во нешто. Почнува да чувствува одвратност кон нешто.'' #: '''Prendre intérêt à quelqu’un... Prendre quelqu’un en amitié, en affection, en aversion, en haine, en grippe.''' #: ''Покажува интерес за некого... Развива пријателство, наклонетост, одбојност, омраза, нетрпеливост кон некого.'' # [[бара одмор / совет]] — добива потврда или консултација од адвокат. #: '''Prendre un congé. Prendre l’avis de quelqu’un, prendre conseil d’un avocat.''' #: ''Зема одмор. Бара мислење од некого, бара совет од адвокат.'' # [[закажува датум / средба]] — утврдува време за состанок со некого. #: '''Tous récitèrent debout les grâces et Durtal prit rendez-vous avec l’abbé Plomb...''' #: ''Сите станаа на нозе за молитвата, а Диртал закажа средба со опатот Пломбе...'' (Жорис-Карл Хисманс) # [[мери димензии / притисок]] — одредува големина или медицински параметри. #: '''Le patron d’un smack... aurait pris la hauteur totale du rocher avec une ligne de sonde.''' #: ''Капетанот на еден рибарски брод... ја измерил вкупната висина на карпата со помош на сонда.'' (Жан-Батист Шарко) #: '''Prendre la largeur d’une armoire. - Prendre la surface de la pièce.''' #: ''Ја мери ширината на еден плакар. — Ја мери површината на собата.'' #: '''Prendre la température, la tension artérielle d’un malade.''' #: ''Му мери температура, крвен притисок на болен.'' # [[фиксира на хартија]], [[фотографира]] — прави фотографски снимки, цртежи или филмови. #: '''Прип_ examinèrent les lieux, prirent quelques photos...''' #: ''Најпрво ги испитаа местата, направија (зедоа) неколку фотографии...'' (Грегори Тајеб) #: '''Prendre des notes, prendre un croquis, prendre un plan, prendre une photographie.''' #: ''Води белешки, прави скица, зема план, прави фотографија.'' #: '''Je décidai de passer l’après midi avec eux... et de ’prendre’ plusieurs films.''' #: ''Одлучив да го поминам попладнето со нив... и да ’снимам’ (земам) неколку филмови.'' (Ален Жербо) # (елипса) [[одзема време]], [[трае]] — бара одреден временски интервал за да се заврши дејството. #: '''L’opération a donc pris quatre jours.''' #: ''Операцијата, значи, одзеде (траеше) четири дена.'' (Фредерик Вајсгербер) #: '''Une tâche énorme pour un homme seul qui me prit près de quatre heures et demie...''' #: ''Една огромна задача за сам човек, која ми одзеде речиси четири и пол часа...'' (Ален Жербо) # (непреодно) [[фаќа корен]], [[расте]] — се вкоренува во одредена почва или средина (за растенија или нови луѓе). #: '''La vigne ne prend pas dans cette région.''' #: ''Лозата не фаќа (не успева) во овој регион.'' #: '''Le nouveau ne prend point ici ; c’est trop jeune...''' #: ''Новиот (свештеник) воопшто не фаќа корен овде; премногу е млад...'' (Октав Мирбо) # (непреодно, фигуративно) [[успева]], [[поминува кај публика]] — наоѓа свои читатели или прифаќање на шега/навод. #: '''Avec moi, ça ne prendra pas !''' #: ''Кај мене тоа нема да помине (не палам на тоа)!'' (Х. Г. Велс) #: '''Elle sait qu’avec nous ça ne prend pas…''' #: ''Таа знае дека кај нас тоа не поминува...'' (Франсоа Моријак) #: '''Ce livre, cette pièce de théâtre n’a pas pris. Cette plaisanterie n’a pas pris.''' #: ''Оваа книга, оваа театарска претстава не успеа (не фати кај публиката). Оваа шега не помина.'' #: '''Ce jeune homme a bien pris dans le monde.''' #: ''Овој млад човек добро успеа (беше одлично прифатен) во општеството.'' # (непреодно) [[фаќа]], [[произведува ефект]] — почнува да гори, да се лепи или да се нанесува врз површина. #: '''Elle ne prend pas, le phosphore s’écaille, elle se casse.''' #: ''Таа (кибритот) не фаќа (не се пали), фосфорот се лупи, се крши.'' (Анри Барбус) #: '''Cette couleur naturelle ne prend pas sur les tissus synthétiques. L’encre ne prend pas sur le papier huilé.''' #: ''Оваа природна боја не фаќа на синтетички ткаенини. Мастилото не фаќа на мрсна хартија.'' #: '''Le feu a pris à cette maison... Когда il commença à prendre, elle remonta dans la voiture.''' #: ''Огнот ја зафати оваа куќа... Кога тој почна да се разгорува (да фаќа), таа се качи назад во автомобилот.'' (Хектор Малот) #: '''Tu n’arrivais pas à faire prendre l’allumette.''' #: ''Не успеваше да го запалиш (да фати) кибритот.'' (Франсоа Моријак) #: '''Heureusement que le feu prenait rapidement...''' #: ''За среќа, огнот брзо фаќаше (се разгоруваше)...'' (Елза Триоле) # (непреодно) [[паѓа на нос / грло]] — остава премногу силен, иритирачки впечаток со својот мирис. #: '''Cette odeur est trop forte, elle prend à la gorge.''' #: ''Овој мирис е премногу силен, паѓа (стега) на грлото.'' # (непреодно) [[замрзнува]], [[се згуснува]], [[се стврднува]] — се коагулира во цврста состојба (за лед, бетон, сосови, џем). #: '''Tout à coup le froid pinçait, le lac avait l'air de prendre...''' #: ''Наеднаш студот притисна, езерото изгледаше како да замрзнува (да фаќа лед)...'' (Лудовик Совер) #: '''Il faut attendre que le béton ait complètement pris...''' #: ''Мора да се почека бетонот комплетно да се зацврсти (да фати)...'' #: '''Mettez de la présure dans ce lait, pour qu’il prenne. Vos confitures ont mal pris. - Cette gelée ne prendra pas.''' #: ''Ставете потквас во ова млеко за да се засири (поткваси). Вашиот џем лошо се згусна. — Овој желатин нема да се згусне.'' #: '''La rivière a pris cette nuit. Le fleuve était entièrement pris.''' #: ''Реката замрзна (фати мраз) ноќва. Реката беше целосно замрзната.'' #: '''L’eau des marais était prise...''' #: ''Водата во мочуриштата беше замрзната...'' (Ежен Фроментен) # (непреодно) [[донесува исход]] — учествува во добар или лош краен резултат преку изразите *bien/mal en prendre*. #: '''Bien lui a pris d’avoir été averti à temps.''' #: ''Добро помина (му се најде за добро) што беше известен на време.'' #: '''Il lui prendra mal un jour d’avoir montré tant d’insouciance.''' #: ''Лошо ќе си помине еден ден поради тоа што покажа толку безгрижност.'' # (непреодно) [[полни години]] — зголемува возраст, додава уште една година на својот живот. #: '''L'enfant prenait dix ans; sa mère semblait en avoir quarante.''' #: ''Детето полнеше (земаше) десет години; мајка му изгледаше како да има четириесет.'' (Ги де Мопасан) #: '''Jérôme... n’avait pas douze ans et... je venais d’en prendre quatorze.''' #: ''Жером... немаше ни дванаесет години, а јас штотуку бев наполнил (зел) четиринаесет.'' (Андре Жид) #: '''Or Lafcadio venait de prendre dix-neuf ans.''' #: ''А Лафкадио штотуку беше наполнил деветнаесет години.'' (Андре Жид) # (непреодно / безлично) [[погодува болест / напад]] — ненадејно развива телесни пречки, болки или каприци. #: '''La fièvre, la goute lui a pris.''' #: ''Го фати треска, гихт.'' #: '''Il lui prit une colique, un mal de dents, une sueur froide, une faiblesse, etc.''' #: ''Го фатија грчеви (колики), забоболка, ладна пот, слабост итн. (безлично).'' #: '''Il lui prit une fantaisie, un dégoût; il lui prend des accès d’humeur.''' #: ''Му дојде (го фати) некој каприц, одвратност; го фаќаат напади на лошо расположение.'' # [[трпи удари / страда]] — поднесува тешки воени последици, штети или критики. #: '''— Tu étais là-dessus ?... — Oui. — Oh pardon !... qu’est-ce qu’ils prennent, les gars !''' #: ''— Ти беше горе на тоа? — Да. — О, извини!... Како само страдаат (што сè трпат/примаат) момците!'' (Роберт Мерле) # [[нарушува здравје]] — влијае негативно или одзема од телесната благосостојба. #: '''Je ne suis point né pour les émotions violentes, cela prend sur ma santé.''' #: ''Јас воопшто не сум роден за насилни емоции, тоа ми го нарушува (зема од) здравјето.'' (Алфред де Вињи) # (повратно) [[се заплеткува]], [[се сопнува]] — физички се закачува или паѓа со некој дел од телото. #: '''Rencontré Artaud... qui s’est pris le pied dans la roue de sa voiture...''' #: ''Го сретнав Арто... кој си го заплетка (фати) стапалото во тркалото на својот автомобил...'' (Жан Жироду) # (повратно) [[развива чувство]] — почнува внатрешно да чувствува пријателство, пасија или одбојност. #: '''Se prendre d’amitié, se prendre d’aversion, se prendre de passion, pour quelqu’un.''' #: ''Се стекнува со пријателство, развива одвратност, се вљубува страсно во некого.'' # (повратно) [[се зајадува со посилен]] — напаѓа или предизвикува некој кој е помоќен од него. #: '''Il ne faut pas se prendre à plus fort que soi.''' #: ''Не треба да се зајадуваш (напаѓаш) со некој посилен од себе.'' # (повратно) [[се пренесува / фаќа лесно]] (за болести) — лесно се контактира во одредена сезона. #: '''La grippe se prend très facilement en cette saison.''' #: ''Грипот се фаќа многу лесно во оваа сезона.'' # (повратно) [[се згуснува / настинува]] — преминува во цврста состојба на ладно, или се заглавуваат слузокожите од настинка. #: '''L’huile se prend quand on la tient dans un endroit froid. - Le sirop se prendra bientôt.''' #: ''Маслото се згуснува (се стврднува) кога се чува на ладно место. — Сирупот набрзо ќе се згусне.'' #: '''Les muqueuses de mon nez « se prenaient », mes bronches se glaçaient...''' #: ''Слузокожите на мојот нос „се заглавуваа“ (се затинаа), бронхиите ми се смрзнуваа...'' (Пол Гит) # (повратно) [[трогнува]], [[предизвикува емоција]] — силно допира или вознемирува некого. #: '''Ça nous prend toujours, ces histoires-la.''' #: ''Тоа секогаш нè трогнува (нè допира), тие приказни.'' (Ежен Лабиш) {{ФР конјугација | глагол = prendre | инфинитив = [[prendre]] | партицип презент = [[prenant]] | партицип пасе = [[pris]] | помошен глагол = [[avoir]] | пр.1с = [[prends]] | пр.2с = [[prends]] | пр.3с = [[prend]] | пр.1м = [[prenons]] | пр.2м = [[prenez]] | пр.3м = [[prennent]] | имп.1с = [[prenais]] | имп.2с = [[prenais]] | имп.3с = [[prenait]] | имп.1м = [[prenions]] | имп.2м = [[preniez]] | имп.3м = [[prenaient]] | пас.с.1с = [[pris]] | пас.с.2с = [[pris]] | пас.с.3с = [[prit]] | пас.с.1м = [[prîmes]] | пас.с.2м = [[prîtes]] | пас.с.3м = [[prirent]] | фут.с.1с = [[prendrai]] | фут.с.2с = [[prendras]] | фут.с.3с = [[prendra]] | фут.1м = [[prendrons]] | фут.2м = [[prendrez]] | фут.3м = [[prendront]] | конд.п.1с = [[prendrais]] | Administrative.п.2с = [[prendrais]] | конд.п.3с = [[prendrait]] | конд.1м = [[prendrions]] | конд.2м = [[prendriez]] | конд.3м = [[prendraient]] | субј.п.1с = [[prenne]] | субј.п.2с = [[prennes]] | субј.п.3с = [[prenne]] | субј.1м = [[prenions]] | субј.2м = [[preniez]] | субј.3м = [[prennent]] | субј.им.1с = [[prisse]] | субј.им.2с = [[prisses]] | субј.им.3с = [[prît]] | субј.им.1м = [[prissions]] | субј.им.2м = [[prissiez]] | субј.им.3м = [[prissent]] | имп.п.2с = [[prends]] | имп.п.1м = [[prenons]] | имп.п.2м = [[prenez]] | прономинален = не }} ==== Синоними ==== * [[arrêter]] — апси / приведува (за значењето 10) * [[emprunter]] — позајмува / презема * [[attraper]] — фаќа / уловува ==== Етимолошки сродни зборови ==== * [[apprendre]] — учи / научува * [[comprendre]] — разбира / сфаќа * [[déprendre]] — одвојува / одлепува * [[emprendre]] — втиснува / обзема * [[entreprendre]] — презема / започнува дејство * [[éprendre]] — се вљубува * [[méprendre]] — се греши / се заменува * [[reprendre]] — повторно зема / продолжува / прекорува * [[surprendre]] — изненадува ==== Поговорки и фрази ==== * [[c’est autant de pris sur l’ennemi]] — што и да се земе од непријателот е придобивка * [[c’est toujours autant de pris]] / [[c’est toujours ça de pris]] — тоа е во секој случај ќар (подобро нешто отколку ништо) * [[ce qui est pris n’est plus à prendre]] — тоа што е веќе осигурано, никој не може да го земе * [[chacun prend son plaisir où il le trouve]] — секој си го наоѓа задоволството таму каде што сака (секој со својот мерак) * [[Dieu l’a pris]] — Господ го зеде (се користи при смрт) * [[Franklin prend son thé chaud]] — Франклин го пие својот чај топол (идиом за прецизна навика) * [[il a battu les buissons et un autre a pris les oiseaux]] — тој ги бркаше птиците од грмушките, а друг ги улови (еден ја завршил тешката работа, друг го собрал кајмакот) * [[il faut prendre le bénéfice avec les charges]] — мора да се прифатат и придобивките заедно со одговорностите * [[l’aigle ne s’amuse point à prendre les mouches]] — орелот не си го губи времето фаќајќи муви (важните луѓе не се занимаваат со ситници) * [[la mayonnaise prend]] — мајонезот се згуснува / фигуративно: работата тргна на добро, планот успева * [[laissez-lui prendre un pied, il en prendra quatre]] — дај му прст, ќе ти земе цела рака * [[ne pas se prendre pour de la merde]] — има многу високо мислење за себе (мисли дека е многу важен) * [[on ne prend pas les mouches avec du vinaigre]] — муви не се фаќаат со оцет (со убав збор се постигнува повеќе) * [[on prend les mêmes et on recommence]] — ги земаме истите и почнуваме од почеток (се повторува истата приказна) * [[pas vu, pas pris]] — ако не си виден, не си фатен (нема докази, нема вина) * [[prends ton courage à deux mains mon cousin]] — собери храброст со двете раце, братучед (охрабрување пред тежок чекор) * [[prenez mon ours]] — преземете ја мојата здодевна обврска / досадна тема * [[tel est pris qui croyait prendre]] — кој на друг јама му копа, сам паѓа во неа [[Категорија:Француски зборови|PRENDRE]] [[Категорија:Глаголи (Француски)|PRENDRE]] pikpz61mxxok3g2cwvdit4mdtkgie55 56215 56214 2026-06-19T06:04:40Z Steborce 2506 56215 wikitext text/x-wiki {{-fr-}} ===Етимологија=== [[prendre]] (IX век) < среднофранцуски [[prendre]] < старофранцуски [[prendre]], [[prindre]] (842 год.) < латински [[prendere]] / [[prehendere]] (фаќа / граба / зема). Во доцниот латински јазик го истиснал класичниот глагол *capere*. Сроден е со италијанскиот глагол [[prendre]]. ===Изговор=== {{fr-audio|Fr-prendre.ogg|/pʁɑ̃dʁ/}} ===Глагол=== '''prendre''' (трета глаголска група) # [[зема]], [[фаќа]] — става нешто во рака, зема предмет. #: '''Prendre un stylo pour écrire.''' #: ''Земање пенкало за пишување.'' #: '''Il prend les clés sur la table.''' #: ''Тој ги зема клучевите од масата.'' # [[фаќа]], [[привлекува]] — зафаќа нешто со друг дел од телото. #: '''Elle prend son enfant во нејзините брановидни коси (dans ses bras).''' #: ''Таа го зема (гушка) своето дете во прегратка.'' # [[фаќа]] (за животни) — зафаќа предмети или храна со клун, уста или канџи. #: '''Le chat prend la souris avec ses pattes.''' #: ''Мачката ја фаќа глувчето со шепите.'' # [[облекува]], [[става на себе]] — става облека или модни додатоци на телото. #: '''Prendre un manteau chaud en hiver.''' #: ''Облекување (земање) топол капут во зима.'' # [[носи со себе]] — зема предмети од потреба или претпазливост. #: '''Prendre un parapluie au cas où il pleut.''' #: ''Земање чадор за секој случај ако врне.'' # [[краде]], [[одзема без прашање]] — одзема туѓа сопственост. #: '''Quelqu'un a pris mon vélo dans la rue.''' #: ''Некој ми го зеде (украде) велосипедот на улица.'' # [[освојува]], [[зазема со сила]] — зазема воена позиција или територија. #: '''Les soldats ont pris la forteresse.''' #: ''Војниците ја зазедоа тврдината.'' # (разговорно, вулгарно) [[доминира сексуално]] — има сексуален однос со некого. #: '''Il l'a prise violemment.''' #: ''Ја зеде насилно.'' # [[јаде]] (фигура во игра) — отстранува противничка фигура во шах или карти. #: '''Le cavalier prend le pion blanc.''' #: ''Коњот го јаде (зема) белиот пешак.'' # [[регрутира]], [[апси]], [[заробува]] — лишува некого од слобода или повикува на должност. #: '''La police a enfin pris le voleur.''' #: ''Полицијата конечно го фати (уапси) крадецот.'' # [[освојува град/тврдина]] — се наметнува со воена сила врз место. #: '''L'armée a pris la ville après un long siège.''' #: ''Армијата го зазеде градот по долга опсада.'' # [[уловува]], [[фаќа во лов/риболов]] — фаќа риба или дивеч. #: '''J'ai pris trois gros poissons ce matin.''' #: ''Фатив три големи риби утрово.'' # (фигуративно) [[придобива]], [[манипулира]] — влијае врз нечиј ум или емоции. #: '''Il знае како да ги придобие луѓето (sait comment prendre les gens).''' #: ''Тој знае како да постапи со луѓето за да ги придобие.'' # [[фаќа на дело]], [[изненадува]] — затекнува некого во лага или кражба. #: '''Je l'ai pris en train de mentir.''' #: ''Го фатив како лаже.'' # [[напаѓа од крило]] — воена маневра на опколување. #: '''L'ennemi a été pris en flanc.''' #: ''Непријателот беше нападнат од бок (од крило).'' # [[јаде]], [[пие]], [[консумира]] — внесува храна, пијалаци или лекови. #: '''Prendre un café noir le matin.''' #: ''Пиење (земање) црно кафе наутро.'' #: '''Il faut prendre ce médicament après le repas.''' #: ''Треба да го земете овој лек по оброкот.'' # [[користи третман / хигиена]] — практикува здравствени навики. #: '''Prendre une douche froide après le sport.''' #: ''Втопување (земање) ладен туш по спорт.'' # (застарено) [[се заразува]] — преку контакт фаќа заразна болест. #: '''Il а pris la grippe au bureau.''' #: ''Го фати (закачи) грипот во канцеларија.'' # [[затекнува ненадејно]] — погодува некого неочекувано на пат (за невреме или силна емоција). #: '''La pluie nous a pris en pleine forêt.''' #: ''Дождот нè фати среде шума.'' #: '''Une grande peur l'a pris tout à coup.''' #: ''Ненадејно го обзеде (го фати) голем страв.'' # [[добива на телото]] — развива физички карактеристики (тежина, висина). #: '''Prendre du poids pendant les vacances.''' #: ''Добивање на тежина (дебелеење) за време на одморот.'' #: '''L'enfant prend deux centimètres par an.''' #: ''Детето расте (добива) по два сантиметри годишно.'' # [[стекнува]], [[презема навики/мерки]] — усвојува однесување или мерки за безбедност. #: '''Prendre de bonnes habitudes dès le matin.''' #: ''Стекнување добри навики уште од наутро.'' #: '''Il faut prendre des précautions avant de voyager.''' #: ''Мора да се преземат мерки на претпазливост пред патување.'' # [[присвојува титули / имиња]] — почнува да користи назив или презиме. #: '''Elle a pris le nom de son mari après le mariage.''' #: ''Го зеде презимето на мажот ѝ по свадбата.'' # [[купува]], [[наплаќа]] — купува нешто или бара пари за услуга. #: '''Je vais prendre cette chemise bleue.''' #: ''Ќе ја купам (земам) оваа сина кошула.'' #: '''Le taxi prend dix euros pour ce trajet.''' #: ''Таксито наплаќа (зема) десет евра за оваа релација.'' # [[прима]], [[прифаќа]] — прифаќа подарок или патници. #: '''Le bus ne prend plus de passagers, il est complet.''' #: ''Автобусот веќе не прима патници, полн е.'' # [[добива придобивки]], [[учи лекции]] — користи време за учење. #: '''Prendre des cours de français en ligne.''' #: ''Земање часови по француски јазик преку интернет.'' # [[презема идеи / зборови]] — позајмува мотиви или изрази од друг извор. #: '''L'auteur a pris l'idée de son livre dans une histoire vraie.''' #: ''Авторот ја зеде идејата за својата книга од вистинска приказна.'' # [[наследува карактеристики]] — презема физички или психички црти од родителите. #: '''Il a beaucoup pris de son père pour le caractère.''' #: ''Тој има многу повлечено (земено) од карактерот на татко му.'' # [[вработува]], [[ангажира луѓе]] — врти работници под одредени услови. #: '''Prendre une femme de ménage deux fois par semaine.''' #: ''Ангажирање (земање) чистачка двапати неделно.'' # [[зема некого од дома]] — поминува некаде за да земе сопатник. #: '''Je viens te prendre кај тебе дома à huit heures (chez toi à huit heures).''' #: ''Доаѓам да те земам од кај тебе дома во осум часот.'' # [[води со себе / дава гостопримство]] — прима некого во својот дом. #: '''Ils ont pris leur neveu chez eux pour l'été.''' #: ''Го примија (зедоа) внукот кај нив дома за летото.'' # [[одбива од сума / скратува]] — одзема дел од целина (на пр. крати од времето за спиење). #: '''Prendre sur son temps libre pour aider un ami.''' #: ''Кратење од своето слободно време за да се помогне на пријател.'' # [[изнајмува под кирија]] — влегува во владение на стан или имот. #: '''Prendre un appartement en location au centre-ville.''' #: ''Изнајмување (земање) стан под кирија во центарот на градот.'' # [[води / управува со бизнис]] — пристапува кон решавање на некоја задача. #: '''Il a mal pris l'affaire, c'est un échec.''' #: ''Лошо ја постави (ја водеше) работата, тоа е неуспех.'' # [[бира опција / се одлучува]] — избира дејство или одлука. #: '''Il faut prendre une décision rapidement.''' #: ''Мора брзо да се донесе (земе) одлука.'' # [[фаќа пат / насока]] — се упатува по одредена рута или врти на раскрсница. #: '''Prendre la première rue à droite.''' #: ''Свртете (фатете ја) првата улица десно.'' #: '''Le sentier prend à gauche après le pont.''' #: ''Патеката свртува лево по мостот.'' # [[користи превозно средство]] — патува со одредена линија или превоз. #: '''Prendre le train pour aller à Paris.''' #: ''Патување со (земање) воз за да се оди во Париз.'' # [[сече / обработува ткаенина]] — зафаќа материјал во одредена насока. #: '''Le couturier a pris le tissu de biais.''' #: ''Кројачот ја исече (зафати) ткаенината по косина.'' # (фигуративно) [[сфаќа]], [[толкува]] — разбира или доживува нечија изјава. #: '''Ne prends pas mal ma remarque, c'est un conseil.''' #: ''Не ја сфаќај лошо мојата забелешка, тоа е совет.'' # (фигуративно) [[зазема страна]], [[брани]] — поддржува некого во спор. #: '''Mon frère а pris ma défense pendant la dispute.''' #: ''Брат ми застана во моја одбрана за време на расправијата.'' # [[чувствува емоции]] — развива внатрешно чувство на задоволство или одвратност. #: '''Prendre du plaisir à lire un bon livre.''' #: ''Чувствување (наоѓање) задоволство во читање добра книга.'' # [[бара одмор / совет]] — користи слободни денови или бара консултација. #: '''Prendre un congé en été. Prendre conseil auprès d'un avocat.''' #: ''Земање одмор во лето. Барање совет од адвокат.'' # [[закажува датум / средба]] — утврдува време со лекар или пријател. #: '''Prendre rendez-vous chez le médecin.''' #: ''Закажување средба кај лекар.'' # [[мери димензии / притисок]] — одредува физички или медицински параметри. #: '''Prendre la température d'un enfant malade.''' #: ''Мерење температура на болно дете.'' # [[фиксира на хартија]], [[фотографира]] — прави фотографски снимки или води белешки. #: '''Prendre des photos pendant les vacances.''' #: ''Правење (земање) фотографии за време на одморот.'' #: '''Prendre des notes pendant la réunion.''' #: ''Водење белешки за време на состанокот.'' # (елипса) [[одзема време]], [[трае]] — бара одреден временски интервал. #: '''Ce travail va prendre trois heures.''' #: ''Оваа работа ќе одземе (ќе трае) три часа.'' # (непреодно) [[фаќа корен]], [[расте]] — се вкоренува во почва (за растенија). #: '''La plante а bien pris dans ce pot.''' #: ''Растението добро фати (пушти корени) во ова саксија.'' # (непреодно, фигуративно) [[успева]], [[поминува кај луѓе]] — наоѓа прифаќање. #: '''Cette blague не помина воопшто (n'a pas pris du tout).''' #: ''Оваа шега воопшто не помина (не ја прифатија).'' # (непреодно) [[фаќа]], [[произведува ефект]] — почнува да гори или да се лепи. #: '''Le feu a pris rapidement dans la cuisine.''' #: ''Огнот брзо фати (се разгоре) во кујната.'' #: '''L'encre ne prend pas sur ce papier мрсен (huilé).''' #: ''Мастилото не фаќа на оваа мрсна хартија.'' # (непреодно) [[паѓа на нос / грло]] — остава премногу силен или иритирачки мирис. #: '''La fumée prend à la gorge.''' #: ''Чадот паѓа (стега) на грлото.'' # (непреодно) [[замрзнува]], [[се згуснува]], [[се стврднува]] — преоѓа во цврста состојба (за лед, сосови, бетон). #: '''L'eau du lac а pris cette nuit.''' #: ''Водата во езерото замрзна (фати мраз) ноќва.'' #: '''Il faut attendre que la sauce prenne.''' #: ''Мора да се почека сосот да се згусне (да фати).'' # (непреодно) [[донесува исход]] — учествува во краен резултат преку изразот *bien en prendre*. #: '''Bien lui a pris de partir tôt, il е избегнат сообраќајниот метеж (a évité les bouchons).''' #: ''Добро помина (му се најде за добро) што тргна рано, го избегна метежот.'' # (непреодно) [[полни години]] — зголемува возраст. #: '''Mon fils vient de prendre dix ans.''' #: ''Син ми штотуку наполни (зеде) десет години.'' # (непреодно / безлично) [[погодува болест / напад]] — развива ненадејни пречки. #: '''Il lui а pris un violent mal de dents.''' #: ''Ненадејно го фати силна забоболка.'' # [[трпи удари / страда]] — поднесува тешки критики или последици. #: '''Qu'est-ce qu'ils prennent aujourd'hui !''' #: ''Како само страдаат (што сè трпат) денес!'' # [[нарушува здравје]] — влијае негативно врз организмот. #: '''Le stress prend sur ma santé.''' #: ''Стресот ми го нарушува (зема од) здравјето.'' # (повратно) [[се заплеткува]], [[се сопнува]] — физички се закачува со дел од телото. #: '''Il s'est pris le pied dans le tapis.''' #: ''Тој си го сопна (фати) стапалото во тепихот.'' # (повратно) [[развива чувство]] — почнува внатрешно да чувствува наклонетост. #: '''Se prendre d'amitié pour un nouveau collègue.''' #: ''Развивање (стекнување) пријателство со нов колега.'' # (повратно) [[се зајадува со некој]] — напаѓа или предизвикува некого. #: '''Ne te prends pas à plus fort que toi.''' #: ''Не се зајадувај (не напаѓај) некој посилен од тебе.'' # (повратно) [[се пренесува / фаќа лесно]] (за болести) — лесно се контактира. #: '''Le rhume se prend facilement en hiver.''' #: ''Настинката се фаќа лесно во зима.'' # (повратно) [[се згуснува]] — преминува во цврста состојба на ладно. #: '''L'huile se prend quand il fait froid.''' #: ''Маслото се згуснува (се стврднува) кога е ладно.'' # (повратно) [[трогнува]], [[предизвикува емоција]] — силно допира некого. #: '''Cette belle histoire ни допре до срцето (nous prend au cœur).''' #: ''Оваа убава приказна ни допира до срцето (нè трогнува).'' {{ФР конјугација | глагол = prendre | инфинитив = [[prendre]] | партицип презент = [[prenant]] | партицип пасе = [[pris]] | помошен глагол = [[avoir]] | пр.1с = [[prends]] | пр.2с = [[prends]] | пр.3с = [[prend]] | пр.1м = [[prenons]] | пр.2м = [[prenez]] | пр.3м = [[prennent]] | имп.1с = [[prenais]] | имп.2с = [[prenais]] | имп.3с = [[prenait]] | имп.1м = [[prenions]] | имп.2м = [[preniez]] | имп.3м = [[prenaient]] | пас.с.1с = [[pris]] | пас.с.2с = [[pris]] | пас.с.3с = [[prit]] | пас.с.1м = [[prîmes]] | пас.с.2м = [[prîtes]] | пас.с.3м = [[prirent]] | фут.с.1с = [[prendrai]] | фут.с.2с = [[prendras]] | фут.с.3с = [[prendra]] | фут.1м = [[prendrons]] | фут.2м = [[prendrez]] | фут.3м = [[prendront]] | конд.п.1с = [[prendrais]] | Administrative.п.2с = [[prendrais]] | конд.п.3с = [[prendrait]] | конд.1м = [[prendrions]] | конд.2м = [[prendriez]] | конд.3м = [[prendraient]] | субј.п.1с = [[prenne]] | субј.п.2с = [[prennes]] | субј.п.3с = [[prenne]] | субј.1м = [[prenions]] | субј.2м = [[preniez]] | субј.3м = [[prennent]] | субј.им.1с = [[prisse]] | субј.им.2с = [[prisses]] | субј.им.3с = [[prît]] | субј.им.1м = [[prissions]] | субј.им.2м = [[prissiez]] | субј.им.3м = [[prissent]] | имп.п.2с = [[prends]] | имп.п.1м = [[prenons]] | имп.п.2м = [[prenez]] | прономинален = не }} ==== Синоними ==== * [[arrêter]] — апси / приведува (за значењето 10) * [[emprunter]] — позајмува / презема * [[attraper]] — фаќа / уловува ==== Етимолошки сродни зборови ==== * [[apprendre]] — учи / научува * [[comprendre]] — разбира / сфаќа * [[déprendre]] — одвојува / одлепува * [[emprendre]] — втиснува / обзема * [[entreprendre]] — презема / започнува дејство * [[éprendre]] — се вљубува * [[méprendre]] — се греши / се заменува * [[reprendre]] — повторно зема / продолжува / прекорува * [[surprendre]] — изненадува ==== Поговорки и фрази ==== * [[c’est autant de pris sur l’ennemi]] — што и да се земе од непријателот е придобивка * [[c’est toujours autant de pris]] / [[c’est toujours ça de pris]] — тоа е во секој случај ќар (подобро нешто отколку ништо) * [[ce qui est pris n’est plus à prendre]] — тоа што е веќе осигурано, никој не може да го земе * [[chacun prend son plaisir où il le trouve]] — секој си го наоѓа задоволството таму каде што сака (секој со својот мерак) * [[Dieu l’a pris]] — Господ го зеде (се користи при смрт) * [[Franklin prend son thé chaud]] — Франклин го пие својот чај топол (идиом за прецизна навика) * [[il a battu les buissons et un autre a pris les oiseaux]] — тој ги бркаше птиците од грмушките, а друг ги улови (еден ја завршил тешката работа, друг го собрал кајмакот) * [[il faut prendre le bénéfice avec les charges]] — мора да се прифатат и придобивките заедно со одговорностите * [[l’aigle ne s’amuse point à prendre les mouches]] — орелот не си го губи времето фаќајќи муви (важните луѓе не се занимаваат со ситници) * [[la mayonnaise prend]] — мајонезот се згуснува / фигуративно: работата тргна на добро, планот успева * [[laissez-lui prendre un pied, il en prendra quatre]] — дај му прст, ќе ти земе цела рака * [[ne pas se prendre pour de la merde]] — има многу високо мислење за себе (мисли дека е многу важен) * [[on ne prend pas les mouches avec du vinaigre]] — муви не се фаќаат со оцет (со убав збор се постигнува повеќе) * [[on prend les mêmes et on recommence]] — ги земаме истите и почнуваме од почеток (се повторува истата приказна) * [[pas vu, pas pris]] — ако не си виден, не си фатен (нема докази, нема вина) * [[prends ton courage à deux mains mon cousin]] — собери храброст со двете раце, братучед (охрабрување пред тежок чекор) * [[prenez mon ours]] — преземете ја мојата здодевна обврска / досадна тема * [[tel est pris qui croyait prendre]] — кој на друг јама му копа, сам паѓа во неа [[Категорија:Француски зборови|PRENDRE]] [[Категорија:Глаголи (Француски)|PRENDRE]] 2ojvfj6t12ybgyq2tn8y8vpcv9lcyi7 56216 56215 2026-06-19T06:06:32Z Steborce 2506 56216 wikitext text/x-wiki {{-fr-}} ===Етимологија=== [[prendre]] (IX век) < среднофранцуски [[prendre]] < старофранцуски [[prendre]], [[prindre]] (842 год.) < латински [[prendere]] / [[prehendere]] (фаќа / граба / зема). Во доцниот латински јазик го истиснал класичниот глагол *capere*. Сроден е со италијанскиот глагол [[prendre]]. ===Изговор=== {{fr-audio|Fr-prendre.ogg|/pʁɑ̃dʁ/}} ===Глагол=== '''prendre''' (трета глаголска група) # [[зема]], [[фаќа]] — става нешто во рака, зема предмет. #: '''Prendre un stylo pour écrire.''' #: ''Земање пенкало за пишување.'' #: '''Il prend les clés sur la table.''' #: ''Тој ги зема клучевите од масата.'' # [[фаќа]], [[привлекува]] — зафаќа нешто со друг дел од телото (на пр. во прегратка). #: '''Elle prend son enfant dans ses bras.''' #: ''Таа го зема своето дете во прегратка.'' # [[фаќа]] (за животни) — зафаќа предмети или храна со клун, уста или канџи. #: '''Le chat prend la souris avec ses pattes.''' #: ''Мачката ја фаќа глувчето со шепите.'' # [[облекува]], [[става на себе]] — става облека или модни додатоци на телото. #: '''Prendre un manteau chaud en hiver.''' #: ''Облекување (земање) топол капут во зима.'' # [[носи со себе]] — зема предмети од потреба или претпазливост. #: '''Prendre un parapluie au cas où il pleut.''' #: ''Земање чадор за секој случај ако врне.'' # [[краде]], [[одзема без прашање]] — одзема туѓа сопственост. #: '''Quelqu'un a pris mon vélo dans la rue.''' #: ''Некој ми го зеде (украде) велосипедот на улица.'' # [[освојува]], [[зазема со сила]] — зазема воена позиција или територија. #: '''Les soldats ont pris la forteresse.''' #: ''Војниците ја зазедоа тврдината.'' # (разговорно, вулгарно) [[доминира сексуално]] — има сексуален однос со некого. #: '''Il l'a prise violemment.''' #: ''Ја зеде насилно.'' # [[јаде]] (фигура во игра) — отстранува противничка фигура во шах или карти. #: '''Le cavalier prend le pion blanc.''' #: ''Коњот го јаде (зема) белиот пешак.'' # [[регрутира]], [[апси]], [[заробува]] — лишува некого од слобода или повикува на должност. #: '''La police a enfin pris le voleur.''' #: ''Полицијата конечно го фати (уапси) крадецот.'' # [[освојува град/тврдина]] — се наметнува со воена сила врз место. #: '''L'armée a pris la ville après un long siège.''' #: ''Армијата го зазеде градот по долга опсада.'' # [[уловува]], [[фаќа во лов/риболов]] — фаќа риба или дивеч. #: '''J'ai pris trois gros poissons ce matin.''' #: ''Фатив три големи риби утрово.'' # (фигуративно) [[придобива]], [[манипулира]] — влијае врз нечиј ум или емоции. #: '''Il знае како да ги придобие луѓето (sait comment prendre les gens).''' #: ''Тој знае како да постапи со луѓето за да ги придобие.'' # [[фаќа на дело]], [[изненадува]] — затекнува некого во лага или кражба. #: '''Je l'ai pris en train de mentir.''' #: ''Го фатив како лаже.'' # [[напаѓа од крило]] — воена маневра на опколување. #: '''L'ennemi a été pris en flanc.''' #: ''Непријателот беше нападнат од бок (од крило).'' # [[јаде]], [[пие]], [[консумира]] — внесува храна, пијалаци или лекови. #: '''Prendre un café noir le matin.''' #: ''Пиење (земање) црно кафе наутро.'' #: '''Il faut prendre ce médicament après le repas.''' #: ''Треба да го земете овој лек по оброкот.'' # [[користи третман / хигиена]] — практикува здравствени навики. #: '''Prendre une douche froide après le sport.''' #: ''Втопување (земање) ладен туш по спорт.'' # (застарено) [[се заразува]] — преку контакт фаќа заразна болест. #: '''Il а pris la grippe au bureau.''' #: ''Го фати (закачи) грипот во канцеларија.'' # [[затекнува ненадејно]] — погодува некого неочекувано на пат (за невреме или силна емоција). #: '''La pluie nous a pris en pleine forêt.''' #: ''Дождот нè фати среде шума.'' #: '''Une grande peur l'a pris tout à coup.''' #: ''Ненадејно го обзеде (го фати) голем страв.'' # [[добива на телото]] — развива физички карактеристики (тежина, висина). #: '''Prendre du poids pendant les vacances.''' #: ''Добивање на тежина (дебелеење) за време на одморот.'' #: '''L'enfant prend deux centimètres par an.''' #: ''Детето расте (добива) по два сантиметри годишно.'' # [[стекнува]], [[презема навики/мерки]] — усвојува однесување или мерки за безбедност. #: '''Prendre de bonnes habitudes dès le matin.''' #: ''Стекнување добри навики уште од наутро.'' #: '''Il faut prendre des précautions avant de voyager.''' #: ''Мора да се преземат мерки на претпазливост пред патување.'' # [[присвојува титули / имиња]] — почнува да користи назив или презиме. #: '''Elle a pris le nom de son mari après le mariage.''' #: ''Го зеде презимето на мажот ѝ по свадбата.'' # [[купува]], [[наплаќа]] — купува нешто или бара пари за услуга. #: '''Je vais prendre cette chemise bleue.''' #: ''Ќе ја купам (земам) оваа сина кошула.'' #: '''Le taxi prend dix euros pour ce trajet.''' #: ''Таксито наплаќа (зема) десет евра за оваа релација.'' # [[прима]], [[прифаќа]] — прифаќа подарок или патници. #: '''Le bus ne prend plus de passagers, il est complet.''' #: ''Автобусот веќе не прима патници, полн е.'' # [[добива придобивки]], [[учи лекции]] — користи време за учење. #: '''Prendre des cours de français en ligne.''' #: ''Земање часови по француски јазик преку интернет.'' # [[презема идеи / зборови]] — позајмува мотиви или изрази од друг извор. #: '''L'auteur a pris l'idée de son livre dans une histoire vraie.''' #: ''Авторот ја зеде идејата за својата книга од вистинска приказна.'' # [[наследува карактеристики]] — презема физички или психички црти од родителите. #: '''Il a beaucoup pris de son père pour le caractère.''' #: ''Тој има многу повлечено (земено) од карактерот на татко му.'' # [[вработува]], [[ангажира луѓе]] — врти работници под одредени услови. #: '''Prendre une femme de ménage deux fois par semaine.''' #: ''Ангажирање (земање) чистачка двапати неделно.'' # [[зема некого од дома]] — поминува некаде за да земе сопатник. #: '''Je viens te prendre кај тебе дома à huit heures (chez toi à huit heures).''' #: ''Доаѓам да те земам од кај тебе дома во осум часот.'' # [[води со себе / дава гостопримство]] — прима некого во својот дом. #: '''Ils ont pris leur neveu chez eux pour l'été.''' #: ''Го примија (зедоа) внукот кај нив дома за летото.'' # [[одбива од сума / скратува]] — одзема дел од целина (на пр. крати од времето за спиење). #: '''Prendre sur son temps libre pour aider un ami.''' #: ''Кратење од своето слободно време за да се помогне на пријател.'' # [[изнајмува под кирија]] — влегува во владение на стан или имот. #: '''Prendre un appartement en location au centre-ville.''' #: ''Изнајмување (земање) стан под кирија во центарот на градот.'' # [[води / управува со бизнис]] — пристапува кон решавање на некоја задача. #: '''Il a mal pris l'affaire, c'est un échec.''' #: ''Лошо ја постави (ја водеше) работата, тоа е неуспех.'' # [[бира опција / се одлучува]] — избира дејство или одлука. #: '''Il faut prendre une décision rapidement.''' #: ''Мора брзо да се донесе (земе) одлука.'' # [[фаќа пат / насока]] — се упатува по одредена рута или врти на раскрсница. #: '''Prendre la première rue à droite.''' #: ''Свртете (фатете ја) првата улица десно.'' #: '''Le sentier prend à gauche après le pont.''' #: ''Патеката свртува лево по мостот.'' # [[користи превозно средство]] — патува со одредена линија или превоз. #: '''Prendre le train pour aller à Paris.''' #: ''Патување со (земање) воз за да се оди во Париз.'' # [[сече / обработува ткаенина]] — зафаќа материјал во одредена насока. #: '''Le couturier a pris le tissu de biais.''' #: ''Кројачот ја исече (зафати) ткаенината по косина.'' # (фигуративно) [[сфаќа]], [[толкува]] — разбира или доживува нечија изјава. #: '''Ne prends pas mal ma remarque, c'est un conseil.''' #: ''Не ја сфаќај лошо мојата забелешка, тоа е совет.'' # (фигуративно) [[зазема страна]], [[брани]] — поддржува некого во спор. #: '''Mon frère а pris ma défense pendant la dispute.''' #: ''Брат ми застана во моја одбрана за време на расправијата.'' # [[чувствува емоции]] — развива внатрешно чувство на задоволство или одвратност. #: '''Prendre du plaisir à lire un bon livre.''' #: ''Чувствување (наоѓање) задоволство во читање добра книга.'' # [[бара одмор / совет]] — користи слободни денови или бара консултација. #: '''Prendre un congé en été. Prendre conseil auprès d'un avocat.''' #: ''Земање одмор во лето. Барање совет од адвокат.'' # [[закажува датум / средба]] — утврдува време со лекар или пријател. #: '''Prendre rendez-vous chez le médecin.''' #: ''Закажување средба кај лекар.'' # [[мери димензии / притисок]] — одредува физички или медицински параметри. #: '''Prendre la température d'un enfant malade.''' #: ''Мерење температура на болно дете.'' # [[фиксира на хартија]], [[фотографира]] — прави фотографски снимки или води белешки. #: '''Prendre des photos pendant les vacances.''' #: ''Правење (земање) фотографии за време на одморот.'' #: '''Prendre des notes pendant la réunion.''' #: ''Водење белешки за време на состанокот.'' # (елипса) [[одзема време]], [[трае]] — бара одреден временски интервал. #: '''Ce travail va prendre trois heures.''' #: ''Оваа работа ќе одземе (ќе трае) три часа.'' # (непреодно) [[фаќа корен]], [[расте]] — се вкоренува во почва (за растенија). #: '''La plante а bien pris dans ce pot.''' #: ''Растението добро фати (пушти корени) во ова саксија.'' # (непреодно, фигуративно) [[успева]], [[поминува кај луѓе]] — наоѓа прифаќање. #: '''Cette blague не помина воопшто (n'a pas pris du tout).''' #: ''Оваа шега воопшто не помина (не ја прифатија).'' # (непреодно) [[фаќа]], [[произведува ефект]] — почнува да гори или да се лепи. #: '''Le feu a pris rapidement dans la cuisine.''' #: ''Огнот брзо фати (се разгоре) во кујната.'' #: '''L'encre ne prend pas sur ce papier мрсен (huilé).''' #: ''Мастилото не фаќа на оваа мрсна хартија.'' # (непреодно) [[паѓа на нос / грло]] — остава премногу силен или иритирачки мирис. #: '''La fumée prend à la gorge.''' #: ''Чадот паѓа (стега) на грлото.'' # (непреодно) [[замрзнува]], [[се згуснува]], [[се стврднува]] — преоѓа во цврста состојба (за лед, сосови, бетон). #: '''L'eau du lac а pris cette nuit.''' #: ''Водата во езерото замрзна (фати мраз) ноќва.'' #: '''Il faut attendre que la sauce prenne.''' #: ''Мора да се почека сосот да се згусне (да фати).'' # (непреодно) [[донесува исход]] — учествува во краен резултат преку изразот *bien en prendre*. #: '''Bien lui a pris de partir tôt, il е избегнат сообраќајниот метеж (a évité les bouchons).''' #: ''Добро помина (му се најде за добро) што тргна рано, го избегна метежот.'' # (непреодно) [[полни години]] — зголемува возраст. #: '''Mon fils vient de prendre dix ans.''' #: ''Син ми штотуку наполни (зеде) десет години.'' # (непреодно / безлично) [[погодува болест / напад]] — развива ненадејни пречки. #: '''Il lui а pris un violent mal de dents.''' #: ''Ненадејно го фати силна забоболка.'' # [[трпи удари / страда]] — поднесува тешки критики или последици. #: '''Qu'est-ce qu'ils prennent aujourd'hui !''' #: ''Како само страдаат (што сè трпат) денес!'' # [[нарушува здравје]] — влијае негативно врз организмот. #: '''Le stress prend sur ma santé.''' #: ''Стресот ми го нарушува (зема од) здравјето.'' # (повратно) [[се заплеткува]], [[се сопнува]] — физички се закачува со дел од телото. #: '''Il s'est pris le pied dans le tapis.''' #: ''Тој си го сопна (фати) стапалото во тепихот.'' # (повратно) [[развива чувство]] — почнува внатрешно да чувствува наклонетост. #: '''Se prendre d'amitié pour un nouveau collègue.''' #: ''Развивање (стекнување) пријателство со нов колега.'' # (повратно) [[се зајадува со некој]] — напаѓа или предизвикува некого. #: '''Ne te prends pas à plus fort que toi.''' #: ''Не се зајадувај (не напаѓај) некој посилен од тебе.'' # (повратно) [[се пренесува / фаќа лесно]] (за болести) — лесно се контактира. #: '''Le rhume se prend facilement en hiver.''' #: ''Настинката се фаќа лесно во зима.'' # (повратно) [[се згуснува]] — преминува во цврста состојба на ладно. #: '''L'huile se prend quand il fait froid.''' #: ''Маслото се згуснува (се стврднува) кога е ладно.'' # (повратно) [[трогнува]], [[предизвикува емоција]] — силно допира некого. #: '''Cette belle histoire ни допре до срцето (nous prend au cœur).''' #: ''Оваа убава приказна ни допира до срцето (нè трогнува).'' {{ФР конјугација | глагол = prendre | инфинитив = [[prendre]] | партицип презент = [[prenant]] | партицип пасе = [[pris]] | помошен глагол = [[avoir]] | пр.1с = [[prends]] | пр.2с = [[prends]] | пр.3с = [[prend]] | пр.1м = [[prenons]] | пр.2м = [[prenez]] | пр.3м = [[prennent]] | имп.1с = [[prenais]] | имп.2с = [[prenais]] | имп.3с = [[prenait]] | имп.1м = [[prenions]] | имп.2м = [[preniez]] | имп.3м = [[prenaient]] | пас.с.1с = [[pris]] | пас.с.2с = [[pris]] | пас.с.3с = [[prit]] | пас.с.1м = [[prîmes]] | пас.с.2м = [[prîtes]] | пас.с.3м = [[prirent]] | фут.с.1с = [[prendrai]] | фут.с.2с = [[prendras]] | фут.с.3с = [[prendra]] | фут.1м = [[prendrons]] | фут.2м = [[prendrez]] | фут.3м = [[prendront]] | конд.п.1с = [[prendrais]] | Administrative.п.2с = [[prendrais]] | конд.п.3с = [[prendrait]] | конд.1м = [[prendrions]] | конд.2м = [[prendriez]] | конд.3м = [[prendraient]] | субј.п.1с = [[prenne]] | субј.п.2с = [[prennes]] | субј.п.3с = [[prenne]] | субј.1м = [[prenions]] | субј.2м = [[preniez]] | субј.3м = [[prennent]] | субј.им.1с = [[prisse]] | субј.им.2с = [[prisses]] | субј.им.3с = [[prît]] | субј.им.1м = [[prissions]] | субј.им.2м = [[prissiez]] | субј.им.3м = [[prissent]] | имп.п.2с = [[prends]] | имп.п.1м = [[prenons]] | имп.п.2м = [[prenez]] | прономинален = не }} ==== Синоними ==== * [[arrêter]] — апси / приведува (за значењето 10) * [[emprunter]] — позајмува / презема * [[attraper]] — фаќа / уловува ==== Етимолошки сродни зборови ==== * [[apprendre]] — учи / научува * [[comprendre]] — разбира / сфаќа * [[déprendre]] — одвојува / одлепува * [[emprendre]] — втиснува / обзема * [[entreprendre]] — презема / започнува дејство * [[éprendre]] — се вљубува * [[méprendre]] — се греши / се заменува * [[reprendre]] — повторно зема / продолжува / прекорува * [[surprendre]] — изненадува ==== Поговорки и фрази ==== * [[c’est autant de pris sur l’ennemi]] — што и да се земе од непријателот е придобивка * [[c’est toujours autant de pris]] / [[c’est toujours ça de pris]] — тоа е во секој случај ќар (подобро нешто отколку ништо) * [[ce qui est pris n’est plus à prendre]] — тоа што е веќе осигурано, никој не може да го земе * [[chacun prend son plaisir où il le trouve]] — секој си го наоѓа задоволството таму каде што сака (секој со својот мерак) * [[Dieu l’a pris]] — Господ го зеде (се користи при смрт) * [[Franklin prend son thé chaud]] — Франклин го пие својот чај топол (идиом за прецизна навика) * [[il a battu les buissons et un autre a pris les oiseaux]] — тој ги бркаше птиците од грмушките, а друг ги улови (еден ја завршил тешката работа, друг го собрал кајмакот) * [[il faut prendre le bénéfice avec les charges]] — мора да се прифатат и придобивките заедно со одговорностите * [[l’aigle ne s’amuse point à prendre les mouches]] — орелот не си го губи времето фаќајќи муви (важните луѓе не се занимаваат со ситници) * [[la mayonnaise prend]] — мајонезот се згуснува / фигуративно: работата тргна на добро, планот успева * [[laissez-lui prendre un pied, il en prendra quatre]] — дај му прст, ќе ти земе цела рака * [[ne pas se prendre pour de la merde]] — има многу високо мислење за себе (мисли дека е многу важен) * [[on ne prend pas les mouches avec du vinaigre]] — муви не се фаќаат со оцет (со убав збор се постигнува повеќе) * [[on prend les mêmes et on recommence]] — ги земаме истите и почнуваме од почеток (се повторува истата приказна) * [[pas vu, pas pris]] — ако не си виден, не си фатен (нема докази, нема вина) * [[prends ton courage à deux mains mon cousin]] — собери храброст со двете раце, братучед (охрабрување пред тежок чекор) * [[prenez mon ours]] — преземете ја мојата здодевна обврска / досадна тема * [[tel est pris qui croyait prendre]] — кој на друг јама му копа, сам паѓа во неа [[Категорија:Француски зборови|PRENDRE]] [[Категорија:Глаголи (Француски)|PRENDRE]] t71ftup4nk0lh5ck8psgdkldnjddzam 56217 56216 2026-06-19T06:41:24Z Steborce 2506 56217 wikitext text/x-wiki {{-fr-}} ===Етимологија=== [[prendre]] (IX век) < среднофранцуски [[prendre]] < старофранцуски [[prendre]], [[prindre]] (842 год.) < латински [[prendere]] / [[prehendere]] (фаќа / граба / зема). Во доцниот латински јазик го истиснал класичниот глагол *capere*. Сроден е со италијанскиот глагол [[prendre]]. ===Изговор=== {{fr-audio|Fr-prendre.ogg|/pʁɑ̃dʁ/}} ===Глагол=== '''prendre''' (трета глаголска група) # [[зема]], [[фаќа]] — става нешто во рака, зема предмет. #: '''Prendre un stylo pour écrire.''' #: ''Земање пенкало за пишување.'' #: '''Il prend les clés sur la table.''' #: ''Тој ги зема клучевите од масата.'' # [[фаќа]], [[привлекува]] — зафаќа нешто со друг дел од телото (на пр. во прегратка). #: '''Elle prend son enfant dans ses bras.''' #: ''Таа го зема своето дете во прегратка.'' # [[фаќа]] (за животни) — зафаќа предмети или храна со клун, уста или канџи. #: '''Le chat prend la souris avec ses pattes.''' #: ''Мачката го фаќа глувчето со шепите.'' # [[облекува]], [[става на себе]] — става облека или модни додатоци на телото. #: '''Il fait froid dehors, prends ton manteau avant de sortir !''' #: ''Ладно е надвор, облечи го капутот пред да излезеш!'' # [[носи со себе]] — зема предмети од потреба или претпазливост. #: '''Regarde le ciel, je pense qu'il va pleuvoir. Tu as pris ton parapluie ?''' #: ''Погледни го небото, мислам дека ќе врне. Го зеде ли чадорот со себе?'' # [[краде]], [[одзема без прашање]] — одзема туѓа сопственост. #: '''Quelqu'un a pris mon vélo dans la rue.''' #: ''Некој ми го зеде (украде) велосипедот на улица.'' # [[освојува]], [[зазема со сила]] — зазема воена позиција или територија. #: '''Les soldats ont pris la forteresse.''' #: ''Војниците ја зазедоа тврдината.'' # (разговорно, вулгарно) [[доминира сексуално]] — има сексуален однос со некого. #: '''Il l'a prise violemment.''' #: ''Ја зеде насилно.'' # [[јаде]] (фигура во игра) — отстранува противничка фигура во шах или карти. #: '''Le cavalier prend le pion blanc.''' #: ''Коњот го јаде (зема) белиот пешак.'' # [[регрутира]], [[апси]], [[заробува]] — лишува некого од слобода или повикува на должност. #: '''La police a enfin pris le voleur.''' #: ''Полицијата конечно го фати (уапси) крадецот.'' # [[освојува град/тврдина]] — се наметнува со воена сила врз место. #: '''L'armée a pris la ville après un long siège.''' #: ''Армијата го зазеде градот по долга опсада.'' # [[уловува]], [[фаќа во лов/риболов]] — фаќа риба или дивеч. #: '''J'ai pris trois gros poissons ce matin.''' #: ''Фатив три големи риби утрово.'' # (фигуративно) [[придобива]], [[манипулира]] — влијае врз нечиј ум или емоции. #: '''Il знае како да ги придобие луѓето (sait comment prendre les gens).''' #: ''Тој знае како да постапи со луѓето за да ги придобие.'' # [[фаќа на дело]], [[изненадува]] — затекнува некого во лага или кражба. #: '''Je l'ai pris en train de mentir.''' #: ''Го фатив како лаже.'' # [[напаѓа од крило]] — воена маневра на опколување. #: '''L'ennemi a été pris en flanc.''' #: ''Непријателот беше нападнат од бок (од крило).'' # [[јаде]], [[пие]], [[консумира]] — внесува храна, пијалаци или лекови. #: '''Prendre un café noir le matin.''' #: ''Пиење црно кафе наутро.'' #: '''Il faut prendre ce médicament après le repas.''' #: ''Треба да го земете овој лек по оброкот.'' # [[користи третман / хигиена]] — практикува здравствени навики или нега на телото. #: '''Après une longue journée de travail, j'aime prendre une douche bien chaude.''' #: ''По долг ден на работа, сакам да се истуширам со убава топла вода.'' # (застарено) [[се заразува]] — преку контакт фаќа заразна болест. #: '''Il а pris la grippe au bureau.''' #: ''Се зарази со грипот во канцеларија.'' # [[затекнува ненадејно]] — погодува некого неочекувано на пат (за невреме или силна емоција). #: '''La pluie nous a pris en pleine forêt.''' #: ''Дождот нè фати среде шума.'' #: '''Une grande peur l'a pris tout à coup.''' #: ''Ненадејно го обзеде (го фати) голем страв.'' # развива физички карактеристики (тежина, висина). #: '''Prendre du poids pendant les vacances.''' #: ''Добивање на тежина (дебелеење) за време на одморот.'' #: '''L'enfant prend deux centimètres par an.''' #: ''Детето расте по два сантиметри годишно.'' # [[стекнува]], [[презема навики/мерки]] — усвојува однесување или мерки за безбедност. #: '''Prendre de bonnes habitudes dès le matin.''' #: ''Стекнување добри навики уште од наутро.'' #: '''Il faut prendre des précautions avant de voyager.''' #: ''Мора да се преземат мерки на претпазливост пред патување.'' # [[присвојува титули / имиња]] — почнува да користи назив или презиме. #: '''Elle a pris le nom de son mari après le mariage.''' #: ''Го зеде презимето на мажот ѝ по свадбата.'' # [[купува]], [[наплаќа]] — купува нешто или бара пари за услуга. #: '''Je vais prendre cette chemise bleue.''' #: ''Ќе ја купам оваа сина кошула.'' #: '''Le taxi prend dix euros pour ce trajet.''' #: ''Таксито наплаќа десет евра за оваа релација.'' # [[прима]], [[прифаќа]] — прифаќа подарок или патници. #: '''Le bus ne prend plus de passagers, il est complet.''' #: ''Автобусот веќе не прима патници, полн е.'' # користи време за учење. #: '''Prendre des cours de français en ligne.''' #: ''Земање часови по француски јазик преку интернет.'' # позајмува мотиви или изрази од друг извор. #: '''L'auteur a pris l'idée de son livre dans une histoire vraie.''' #: ''Авторот ја зеде идејата за својата книга од вистинска приказна.'' # презема физички или психички црти од родителите. #: '''Il a beaucoup pris de son père pour le caractère.''' #: ''Тој има многу земено од карактерот на татко му.'' # [[вработува]], [[ангажира луѓе]] — превзема работници под одредени услови. #: '''Prendre une femme de ménage deux fois par semaine.''' #: ''Ангажирање чистачка двапати неделно.'' # поминува некаде за да земе сопатник. #: '''Je viens te prendre кај тебе дома à huit heures (chez toi à huit heures).''' #: ''Доаѓам да те земам од кај тебе дома во осум часот.'' # прима некого во својот дом. #: '''Ils ont pris leur neveu chez eux pour l'été.''' #: ''Го зедоа внукот кај нив дома за летото.'' # [[скратува]] — одзема дел од целина (на пр. крати од времето за спиење). #: '''Prendre sur son temps libre pour aider un ami.''' #: ''Кратење од своето слободно време за да се помогне на пријател.'' # [[изнајмува под кирија]] — влегува во владение на стан или имот. #: '''Prendre un appartement en location au centre-ville.''' #: ''Изнајмување стан под кирија во центарот на градот.'' # [[води / управува со бизнис]] — пристапува кон решавање на некоја задача. #: '''Il a mal pris l'affaire, c'est un échec.''' #: ''Лошо ја водеше работата, тоа е неуспех.'' # избира дејство или одлука. #: '''Il faut prendre une décision rapidement.''' #: ''Мора брзо да се донесе одлука.'' # се упатува по одредена рута или врти на раскрсница. #: '''Prendre la première rue à droite.''' #: ''Свртете првата улица десно.'' #: '''Le sentier prend à gauche après le pont.''' #: ''Патеката свртува лево по мостот.'' # користи превозно средство, патува со одредена линија или превоз. #: '''Prendre le train pour aller à Paris.''' #: ''Патување со воз за да се оди во Париз.'' # зафаќа материјал во одредена насока. #: '''Le couturier a pris le tissu de biais.''' #: ''Кројачот ја исече ткаенината по косина.'' # (фигуративно) [[сфаќа]], [[толкува]] — разбира или доживува нечија изјава. #: '''Ne prends pas mal ma remarque, c'est un conseil.''' #: ''Не ја сфаќај лошо мојата забелешка, тоа е совет.'' # (фигуративно) [[зазема страна]], [[брани]] — поддржува некого во спор. #: '''Mon frère а pris ma défense pendant la dispute.''' #: ''Брат ми застана во моја одбрана за време на расправијата.'' # чувствува емоции — развива внатрешно чувство на задоволство или одвратност. #: '''Prendre du plaisir à lire un bon livre.''' #: ''Чувствување задоволство во читање добра книга.'' # бара одмор или совет — користи слободни денови или бара консултација. #: '''Prendre un congé en été. Prendre conseil auprès d'un avocat.''' #: ''Земање одмор во лето. Барање совет од адвокат.'' # закажува датум или средба — утврдува време со лекар или пријател. #: '''Prendre rendez-vous chez le médecin.''' #: ''Закажување средба кај лекар.'' # мери димензии или притисок — одредува физички или медицински параметри. #: '''Prendre la température d'un enfant malade.''' #: ''Мерење температура на болно дете.'' # фиксира на хартија, [[фотографира]] — прави фотографски снимки или води белешки. #: '''Prendre des photos pendant les vacances.''' #: ''Правење фотографии за време на одморот.'' #: '''Prendre des notes pendant la réunion.''' #: ''Водење белешки за време на состанокот.'' # [[трае]] — бара одреден временски интервал. #: '''Ce travail va prendre trois heures.''' #: ''Оваа работа ќе трае три часа.'' # (непреодно) фаќа корен, расте — се вкоренува во почва (за растенија). #: '''La plante а bien pris dans ce pot.''' #: ''Растението добро фати (пушти корени) во ова саксија.'' # (непреодно, фигуративно) успева,поминува кај луѓе — наоѓа прифаќање. #: '''Cette blague не помина воопшто (n'a pas pris du tout).''' #: ''Оваа шега воопшто не ја прифатија.'' # (непреодно) почнува да гори или да се лепи. #: '''Le feu a pris rapidement dans la cuisine.''' #: ''Огнот брзо се разгоре во кујната.'' #: '''L'encre ne prend pas sur ce papier мрсен (huilé).''' #: ''Мастилото не фаќа на оваа мрсна хартија.'' # (непреодно) — остава премногу силен или иритирачки мирис. #: '''La fumée prend à la gorge.''' #: ''Чадот стега на грлото.'' # (непреодно) замрзнува,се згуснува, се стврднува — преоѓа во цврста состојба (за лед, сосови, бетон). #: '''L'eau du lac а pris cette nuit.''' #: ''Водата во езерото замрзна (фати мраз) ноќва.'' #: '''Il faut attendre que la sauce prenne.''' #: ''Мора да се почека сосот да се згусне.'' # (непреодно) — учествува во краен резултат преку изразот *bien en prendre*. # (непреодно) има позитивен или негативен краен исход за некого (преку изразот *bien en prendre*). #: '''Bien lui a pris de partir tôt, il a évité les bouchons.''' #: ''Паметно му беше што тргна рано, го избегна целиот метеж во сообраќајот.'' # (непреодно) полни години — зголемува возраст. #: '''Mon fils vient de prendre dix ans.''' #: ''Син ми штотуку наполни десет години.'' # (непреодно / безлично) го погодува болест или напад — развива ненадејни пречки. #: '''Il lui а pris un violent mal de dents.''' #: ''Ненадејно го фати силна забоболка.'' # трпи удари / страда — поднесува тешки критики или последици. #: '''Qu'est-ce qu'ils prennent aujourd'hui !''' #: ''Како само страдаат денес!'' # нарушува здравје — влијае негативно врз организмот. #: '''Le stress prend sur ma santé.''' #: ''Стресот ми го нарушува здравјето.'' # (повратно) [[се заплеткува]], [[се сопнува]] — физички се закачува со дел од телото. #: '''Il s'est pris le pied dans le tapis.''' #: ''Тој си го сопна стапалото во тепихот.'' # (повратно) развива чувство — почнува внатрешно да чувствува наклонетост. #: '''Se prendre d'amitié pour un nouveau collègue.''' #: ''Развивање пријателство со нов колега.'' # (повратно) Не зајадува со некој — напаѓа или предизвикува некого. #: '''Ne te prends pas à plus fort que toi.''' #: ''Не се зајадувај (не напаѓај) некој посилен од тебе.'' # (повратно) се пренесува / фаќа лесно (за болести) — лесно се контактира. #: '''Le rhume se prend facilement en hiver.''' #: ''Настинката се фаќа лесно во зима.'' # (повратно) се згуснува — преминува во цврста состојба на ладно. #: '''L'huile se prend quand il fait froid.''' #: ''Маслото се згуснува (се стврднува) кога е ладно.'' # (повратно) [[трогнува]], [[предизвикува емоција]] — силно допира некого. #: '''Cette belle histoire ни допре до срцето (nous prend au cœur).''' #: ''Оваа убава приказна ни допира до срцето (нè трогнува).'' {{ФР конјугација | глагол = prendre | инфинитив = [[prendre]] | партицип презент = [[prenant]] | партицип пасе = [[pris]] | помошен глагол = [[avoir]] | пр.1с = [[prends]] | пр.2с = [[prends]] | пр.3с = [[prend]] | пр.1м = [[prenons]] | пр.2м = [[prenez]] | пр.3м = [[prennent]] | имп.1с = [[prenais]] | имп.2с = [[prenais]] | имп.3с = [[prenait]] | имп.1м = [[prenions]] | имп.2м = [[preniez]] | имп.3м = [[prenaient]] | пас.с.1с = [[pris]] | пас.с.2с = [[pris]] | пас.с.3с = [[prit]] | пас.с.1м = [[prîmes]] | пас.с.2м = [[prîtes]] | пас.с.3м = [[prirent]] | фут.с.1с = [[prendrai]] | фут.с.2с = [[prendras]] | фут.с.3с = [[prendra]] | фут.1м = [[prendrons]] | фут.2м = [[prendrez]] | фут.3м = [[prendront]] | конд.п.1с = [[prendrais]] | Administrative.п.2с = [[prendrais]] | конд.п.3с = [[prendrait]] | конд.1м = [[prendrions]] | конд.2м = [[prendriez]] | конд.3м = [[prendraient]] | субј.п.1с = [[prenne]] | субј.п.2с = [[prennes]] | субј.п.3с = [[prenne]] | субј.1м = [[prenions]] | субј.2м = [[preniez]] | субј.3м = [[prennent]] | субј.им.1с = [[prisse]] | субј.им.2с = [[prisses]] | субј.им.3с = [[prît]] | субј.им.1м = [[prissions]] | субј.им.2м = [[prissiez]] | субј.им.3м = [[prissent]] | имп.п.2с = [[prends]] | имп.п.1м = [[prenons]] | имп.п.2м = [[prenez]] | прономинален = не }} ==== Синоними ==== * [[arrêter]] — апси / приведува * [[emprunter]] — позајмува / презема * [[attraper]] — фаќа / уловува ==== Етимолошки сродни зборови ==== * [[apprendre]] — учи / научува * [[comprendre]] — разбира / сфаќа * [[déprendre]] — одвојува / одлепува * [[emprendre]] — втиснува / обзема * [[entreprendre]] — презема / започнува дејство * [[éprendre]] — се вљубува * [[méprendre]] — се греши / се заменува * [[reprendre]] — повторно зема / продолжува / прекорува * [[surprendre]] — изненадува ==== Поговорки и фрази ==== * [[c’est autant de pris sur l’ennemi]] — што и да се земе од непријателот е придобивка * [[c’est toujours autant de pris]] / [[c’est toujours ça de pris]] — тоа е во секој случај ќар (подобро нешто отколку ништо) * [[ce qui est pris n’est plus à prendre]] — тоа што е веќе осигурано, никој не може да го земе * [[chacun prend son plaisir où il le trouve]] — секој си го наоѓа задоволството таму каде што сака (секој со својот мерак) * [[Dieu l’a pris]] — Господ го зеде (се користи при смрт) * [[Franklin prend son thé chaud]] — Франклин го пие својот чај топол (идиом за прецизна навика) * [[il a battu les buissons et un autre a pris les oiseaux]] — тој ги бркаше птиците од грмушките, а друг ги улови (еден ја завршил тешката работа, друг го собрал кајмакот) * [[il faut prendre le bénéfice avec les charges]] — мора да се прифатат и придобивките заедно со одговорностите * [[l’aigle ne s’amuse point à prendre les mouches]] — орелот не си го губи времето фаќајќи муви (важните луѓе не се занимаваат со ситници) * [[la mayonnaise prend]] — мајонезот се згуснува / фигуративно: работата тргна на добро, планот успева * [[laissez-lui prendre un pied, il en prendra quatre]] — дај му прст, ќе ти земе цела рака * [[ne pas se prendre pour de la merde]] — има многу високо мислење за себе (мисли дека е многу важен) * [[on ne prend pas les mouches avec du vinaigre]] — муви не се фаќаат со оцет (со убав збор се постигнува повеќе) * [[on prend les mêmes et on recommence]] — ги земаме истите и почнуваме од почеток (се повторува истата приказна) * [[pas vu, pas pris]] — ако не си виден, не си фатен (нема докази, нема вина) * [[prends ton courage à deux mains mon cousin]] — собери храброст со двете раце, братучед (охрабрување пред тежок чекор) * [[prenez mon ours]] — преземете ја мојата здодевна обврска / досадна тема * [[tel est pris qui croyait prendre]] — кој на друг јама му копа, сам паѓа во неа [[Категорија:Француски зборови|PRENDRE]] [[Категорија:Глаголи (Француски)|PRENDRE]] pcsjzn6ygwm4zf8vdpk6yqm87hn96sh 0 11071 56218 2026-06-19T07:07:08Z Steborce 2506 Создадена страница со: {{-fr-}} ===Етимологија=== Од [[bourse]], со парасинтетско изведување, со афиксите [[re-]], [[en-]] и [[-er]]. Август Шелер (Auguste Scheler) забележува дека некои други глаголи имаат форма на ''re-'' без верзија со ''en-''. Како пример за хумористичен пропуст или лапсус, тој го наведу... 56218 wikitext text/x-wiki {{-fr-}} ===Етимологија=== Од [[bourse]], со парасинтетско изведување, со афиксите [[re-]], [[en-]] и [[-er]]. Август Шелер (Auguste Scheler) забележува дека некои други глаголи имаат форма на ''re-'' без верзија со ''en-''. Како пример за хумористичен пропуст или лапсус, тој го наведува италијанскиот збор ''rinculare'' („отстапува / оди наназад“). ===Изговор=== {{fr-audio|Fr-rembourser.ogg|/ʁɑ̃.buʁ.se/}} ===Глагол=== '''rembourser''' (прва глаголска група) ''transitif'' # [[враќа пари]], [[исплаќа долг]], [[рефундира]], [[надоместува трошоци]] — му го враќа на некого износот за неговите трошоци; му ја плаќа на некого цената за она што го купил, а не го добил или одбива да го прими; ги компензира направените трошоци или предизвиканите загуби. #: ''Белешка: Директниот предмет во реченицата може да биде или самата сума, или лицето кое ја прима сумата.'' #: '''Ne t'inquiète pas, je vais te rembourser la semaine prochaine.''' #: ''Не грижи се, ќе ти ги вратам парите следната недела.'' #: '''Si le produit est cassé, le magasin doit vous rembourser.''' #: ''Ако производот е расипан, продавницата мора да ви ги врати парите.'' # (Финансии) [[исплаќа капитал]] — исплаќа главнина на долг, обврзница или рента. #: '''Il a enfin remboursé tout son prêt à la banque.''' #: ''Тој конечно му го исплати целиот кредит на банката.'' ==== Квази-синоними ==== * [[dédommager]] — обесштетува / надоместува штета ==== Антоними ==== * [[débourser]] — троши / вади пари од џеб ==== Изведени зборови (Dérivés) ==== * [[dérembourser]] — укинува рефундирање (на лекови) * [[irremboursable]] — неповратлив (пари кои не можат да се вратат) * [[remboursable]] — со можност за враќање пари / рефундирање * [[remboursabilité]] — можност за рефундирање * [[remboursement]] — рефундирање / враќање на пари / отплата * [[rerembourser]] — повторно враќа пари / повторно рефундира ==== Етимолошки сродни зборови ==== * Видете: [[bourse]] [[Категорија:Француски зборови|REMBOURSER]] [[Категорија:Глаголи (Француски)|REMBOURSER]] 6ctaqcbyzllnlckkq5fs5ui7kxzua8t 56219 56218 2026-06-19T07:11:10Z Steborce 2506 56219 wikitext text/x-wiki {{-fr-}} ===Етимологија=== Од [[bourse]], со парасинтетско изведување, со афиксите [[re-]], [[en-]] и [[-er]]. Август Шелер (Auguste Scheler) забележува дека некои други глаголи имаат форма на ''re-'' без верзија со ''en-''. Како пример за хумористичен пропуст или лапсус, тој го наведува италијанскиот збор ''rinculare'' („отстапува / оди наназад“). ===Изговор=== {{fr-audio|Fr-rembourser.ogg|/ʁɑ̃.buʁ.se/}} ===Глагол=== '''rembourser''' (прва глаголска група) ''transitif'' # [[враќа пари]], [[исплаќа долг]], [[рефундира]], [[надоместува трошоци]] — му го враќа на некого износот за неговите трошоци; му ја плаќа на некого цената за она што го купил, а не го добил или одбива да го прими; ги компензира направените трошоци или предизвиканите загуби. #: ''Белешка: Директниот предмет во реченицата може да биде или самата сума, или лицето кое ја прима сумата.'' #: '''Ne t'inquiète pas, je vais te rembourser la semaine prochaine.''' #: ''Не грижи се, ќе ти ги вратам парите следната недела.'' #: '''Si le produit est cassé, le magasin doit vous rembourser.''' #: ''Ако производот е расипан, продавницата мора да ви ги врати парите.'' # (Финансии) [[исплаќа капитал]] — исплаќа главнина на долг, обврзница или рента. #: '''Il a enfin remboursé tout son prêt à la banque.''' #: ''Тој конечно му го исплати целиот кредит на банката.'' {{ФР конјугација | глагол = rembourser | инфинитив = [[rembourser]] | партицип презент = [[remboursant]] | партицип пасе = [[remboursé]] | помошен глагол = [[avoir]] | пр.1с = [[rembourse]] | пр.2с = [[rembourses]] | пр.3с = [[rembourse]] | пр.1м = [[remboursons]] | пр.2м = [[remboursez]] | пр.3м = [[remboursent]] | имп.1с = [[remboursais]] | имп.2с = [[remboursais]] | имп.3с = [[remboursait]] | имп.1м = [[remboursions]] | имп.2м = [[remboursiez]] | имп.3м = [[remboursaient]] | пас.с.1с = [[remboursai]] | пас.с.2с = [[remboursas]] | пас.с.3с = [[remboursa]] | пас.с.1м = [[remboursâmes]] | пас.с.2м = [[remboursâtes]] | пас.с.3м = [[remboursèrent]] | фут.с.1с = [[rembourserai]] | фут.с.2с = [[rembourseras]] | фут.с.3с = [[remboursera]] | фут.1м = [[rembourserons]] | фут.2м = [[rembourserez]] | фут.3м = [[rembourseront]] | конд.п.1с = [[rembourserais]] | конд.п.2с = [[rembourserais]] | конд.п.3с = [[rembourserait]] | конд.1м = [[rembourserions]] | конд.2м = [[rembourseriez]] | конд.3м = [[rembourseraient]] | субј.п.1с = [[rembourse]] | субј.п.2с = [[rembourses]] | субј.п.3с = [[rembourse]] | субј.1м = [[remboursions]] | субј.2м = [[remboursiez]] | субј.3м = [[remboursent]] | субј.им.1с = [[remboursasse]] | субј.им.2с = [[remboursasses]] | субј.им.3с = [[remboursât]] | субј.им.1м = [[remboursassions]] | субј.им.2м = [[remboursassiez]] | субј.им.3м = [[remboursassent]] | имп.п.2с = [[rembourse]] | имп.п.1м = [[remboursons]] | имп.п.2м = [[remboursez]] | прономинален = не }} ==== Квази-синоними ==== * [[dédommager]] — обесштетува / надоместува штета ==== Антоними ==== * [[débourser]] — троши / вади пари од џеб ==== Изведени зборови (Dérivés) ==== * [[dérembourser]] — укинува рефундирање (на лекови) * [[irremboursable]] — неповратлив (пари кои не можат да се вратат) * [[remboursable]] — со можност за враќање пари / рефундирање * [[remboursabilité]] — можност за рефундирање * [[remboursement]] — рефундирање / враќање на пари / отплата * [[rerembourser]] — повторно враќа пари / повторно рефундира ==== Етимолошки сродни зборови ==== * Видете: [[bourse]] [[Категорија:Француски зборови|REMBOURSER]] [[Категорија:Глаголи (Француски)|REMBOURSER]] 4vxky2i0cu023jm6myslh7p9k2oarsj